जङ्गबहादुर राणा

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ne">
  <siteinfo>
    <sitename>विकिपिडिया</sitename>
    <dbname>newiki</dbname>
    <base>https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.26</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">मीडिया</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">विशेष</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">वार्तालाप</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">प्रयोगकर्ता</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">प्रयोगकर्ता वार्ता</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">विकिपिडिया</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">विकिपिडिया वार्ता</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">चित्र</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">चित्र वार्ता</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">मीडियाविकि</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">मीडियाविकि वार्ता</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ढाँचा</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ढाँचा वार्ता</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">मद्दत</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">मद्दत वार्ता</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">श्रेणी</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">श्रेणी वार्ता</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">पोर्टल</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">पोर्टल वार्ता</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">मस्यौदा</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">मस्यौदा वार्ता</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">मोड्युल</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">मोड्युल वार्तालाप</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>जङ्गबहादुर राणा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6411</id>
    <revision>
      <id>1354245</id>
      <parentid>1343476</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T11:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114674" sha1="kojfxs7re1zd4yaz3uow3vw1u9v6vvg" xml:space="preserve">{{Infobox Officeholder
| honorific-prefix = '''श्री ३ महाराज'''
| name = '''जङ्गबहादुर कुँवर'''
| honorific-suffix = ''' राना'''
| image = Jung Bahadur Rana in 1887.jpg
| imagesize = 220px
| caption = प्रथम राणा प्रधानमन्त्री '''जङ्गबहादुर राणा'''
| birth_name  =  [[जङ्गबहादुर राना|वीरनरसिंह कुँवर]]
| father = [[बालनरसिंह कुँवर]]
| mother = गणेश कुमारी थापा कुँवर
| birth_date = वि.सं. १८७४ असार 5
| birth_place = मथुरा बेशी, [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]], [[नेपाल]]&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher1998&quot;&gt;{{cite book| last = Rana | first = Purushottam S.J.B. | title = Jung Bahadur Rana: the story of his rise and glory | year = 1998 | pages = 150 | publisher = Book Faith India | isbn = 81-7303-087-1}}&lt;/ref&gt;
| death_date = वि.सं. १९३३
| death_place = पत्थरघट्टा, [[रौतहट जिल्ला]], [[नेपाल]]
| citizenship = [[नेपाली]]
|जाती  =  [[क्षेत्री]]
| relatives           = हेर्नु होस् [[कुँवर परिवार]]; हेर्नु होस् [[थापा वंश]]; हेर्नु होस् [[राणा वंश]]
| party =
| occupation = [[प्रधानमन्त्री]]
| spouse = महारानी हिरण्यगर्भा देवी
| religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]
| children = [[जगतजङ्ग राणा]], [[जीतजङ्ग राणा|जितजङ्ग राणा]], पद्मजङ्ग राणा
|office=[[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|नेपालको प्रधानमन्त्री]]
| term_start      = वि.सं. १९०३ असोज २
| term_end        = वि.सं. १९१३ साउन १७ गते
|predecessor = [[फत्तेजङ्ग शाह]]
|successor = [[बमबहादुर राणा]]
|office2=[[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|नेपालको प्रधानमन्त्री]]
| term_start2      = वि.सं. १९१४ जेठ ११
| term_end2        = वि.सं. १९३३
|predecessor2 = [[बमबहादुर राणा]]
|successor2 = [[रणोद्दिप सिंह बहादुर राणा]]
|office3 = [[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|नेपालको प्रधान सेनापति]]
|predecessor3 = [[गगनसिंह भण्डारी|गगन सिंह भण्डारी]]
|successor3 = [[कृष्णबहादुर राणा]]
|relations = दाजु [[जङ्गबहादुर राणा]]
|country = {{flag|नेपाल}} 
|battles =[[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध|तेश्रो नेपाल-भोट युद्ध]]&lt;br&gt;[[१८५७ सिपाही विद्रोह]]

| signature = 
| website =
| footnotes =
}}

महाराजा '''जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी,''' [[अर्डर अफ द बाथ|जिसिबी]], [[अर्डर अफ द स्टार अफ इन्डिया|जिसिएसआई]]  (जन्म '''बीर नरसिंह कुँवर''', वि.सं. १८७४ असार ४; '''जङ्गबहादुर राणा'''को रूपमा लोकप्रिय''')''' [[नेपालको प्रधानमन्त्री|नेपालको ८औँ प्रधानमन्त्री]] तथा प्रथम श्री ३ महाराज थिए। वि.सं. १९०३ सालमा भएको [[कोत पर्व|कोतपर्व]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.bbc.com/nepali/news-48488494 |title=यी हुन् नेपालमा सत्ता परिवर्तन गराउने प्रमुख हत्याकाण्ड |date=2019-06-02 |website=बिबिसी न्युज नेपाली |language=नेपाली |accessdate=2020-11-12}}&lt;/ref&gt; र [[भण्डारखाल पर्व]]पछि जङ्गबहादुर नेपालको राजनीति र शासन व्यवस्थामा एक्कासी शक्तिशाली हुन सफल भएका थिए। नेपालको शासनव्यवस्थामा [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा राजेन्द्र]] शक्तिशाली भएर पदासिन रहेको समयमा जङ्गबहादुरले राजदरबार भित्र आन्तरिक विद्रोह गरेर [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|युवराज सुरेन्द्र]]लाई गद्दी आरोहण गराइ [[दामोदर पाँडे]], [[भीमसेन थापा]], [[रणजङ्ग पाँडे|रणजङ पाँडे]] र [[माथवरसिंह थापा]]को नीति सकारेर आफुलाई अत्यधिक शक्तिशाली बनाएका थिए।&lt;ref&gt;नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २३५&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;नेपालको तथ्य इतिहास&quot;&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२३५|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/115863 |title=कुँवरबाट कसरी राणा बने जङ्गबहादुर? |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2020-11-12 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112013927/https://www.himalkhabar.com/news/115863 |date=2020-11-12 }}&lt;/ref&gt;

वि.सं. १९१३ साउन १८ मा जङ्गबहादुरले [[मुख्तियार]] पदबाट राजीनामा दिएर श्रावन २४ गते [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]]बाट [[कास्की राज्य|कास्की]] र [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]]को श्री ३ महाराज पद प्राप्त गरेका थिए। महाराज पद प्राप्त गरिसकेपछि नै उनलाई श्री ३ जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी भन्न थालिएको हो।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://onlinemajdoor.com/?p=56088 |title=“नेपालको इतिहासमा जङ्गबहादुर” एक चर्चा |date=2020-11-08 |website=अनलाइन मजदुर |language=नेपाली |accessdate=2020-11-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sampurnaweekly.com/news/2958 |title=रसिक जङ्गबहादुर |last=पन्त |first=प्रा दिनेशराज |website=सम्पूर्ण साप्ताहिक |language=नेपाली |accessdate=2020-11-12 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112194109/https://sampurnaweekly.com/news/2958 |date=2020-11-12 }}&lt;/ref&gt; श्री ३ महाराजको लागि [[श्रीपेच]] बनाउन लगाई जनताको छोराद्वारा श्रीपेच लगाउने जङ्गबहादुर पहिलो व्यक्ति थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/117451 |title=जङ्गबहादुर राणाका अक्षर |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2020-11-12}}&lt;/ref&gt;

नेपालले [[अङ्ग्रेज]]सँगको [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|युद्ध]]मा गुमाएको भूभागमध्ये यिनले अङ्ग्रेजलाई खुसी पारी [[राप्ती नदी|राप्ती]]देखि [[महाकाली नदी|महाकाली]]सम्मको भूभाग जसमा वर्तमानको [[तराई]]मा पर्ने [[बाँके जिल्ला|बाँके]], [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]], [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] तथा [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] पुनः नेपालमा गाभ्न सफल भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://annapurnapost.com/news/88749 |title=एकीकरणका अर्का नायक जङ्गबहादुर राणा |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2020-12-14}}&lt;/ref&gt; वर्तमान समयमा यस भूभागलाई [[नयाँ मुलुक]]को नामले समेत चिनिन्छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.reportersnepal.com/2019/08/334944 |title=जङ्गबहादुरः जस्ले नेपालको नक्शा बदले |date=2019-08-10 |website=रिपोर्टर्स नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2020-11-13}}&lt;/ref&gt; नेपालमा [[राणा वंश|राणा शासन]]को जग बसालेर १०४ वर्षसम्म पारिवरिक शासनशैलीको आरम्भ गर्ने व्यक्ति यिनै हुन्। बेलायती शासकहरूका प्रिय रहेका&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nayapage.com/archives/45202 |title=यी हुन् जङ्गबहादुर राणाका १० चर्चिकला |date=2018-04-17 |website=नयाँ पेज |language=नेपाली |accessdate=2020-12-14 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210625110854/https://www.nayapage.com/archives/45202 |date=2021-06-25 }}&lt;/ref&gt; जङ्गबहादुरले आफ्नो शासनकालको समयमा दरबारिया कट्टर विरोधीहरूलाई तह लगाएर एकतन्त्री शासन चलाएका थिए। [[इङ्ल्यान्ड|बेलायत]] र [[फ्रान्स]]को भ्रमणबाट फर्केपछि उनले नेपाली [[कला]], [[संस्कृति]], जनजीवन र [[कानून]]मा समेत पश्चिमी प्रभावको छाप छोडेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://suvadin.com/news/people-community-and-responsiblity/suvadin-museum-kotparba-episode-4-jungabahadur |title=काे हुन् जङ्गबहादुर राणा? |date=2017-07-18 |website=शुभदिन |language=नेपाली |accessdate=2020-12-14}}&lt;/ref&gt;

==प्रारम्भिक जीवन तथा परिवार==
=== जन्म ===
जङ्गबहादुर राणाको जन्म वि.सं. १८७४ असार ७ गते गोरखाको  बोर्लाङमा भएको थियो। उनको बुवा काजी [[बालनरसिंह कुँवर]] थिए भने आमा गणेशकुमारी थिइन्। उनको जन्मको नाम बीरनरसिंह कुँवर थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2016/01/381488 |title=जङ्गबहादुरः सुन्दरीहरूका भोगी नेता |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2020-12-14}}&lt;/ref&gt; काजीको छोरा भएको कारणले उनको बाल्यकाल सम्पन्न तरिकाले नै बितेको थियो। उनको बुवा तत्कालीन राजा [[रणबहादुर शाह|रणबहादुर शाह]]को अङ्गरक्षक थिए। उनको परिवार तत्कालीन नेपालको प्रधानमन्त्री [[भीमसेन थापा]]को नातेदार पर्थ्यो। उनकी आमा [[माथवरसिंह थापा]]की सहोदर बहिनी र महारानी [[ललित त्रिपुरा सुन्दरी|ललितत्रिपुरासुन्दरी]]की दिदी थिइन्।

===पूर्वज===
{{main|राणा वंश}}
{{See|थापा वंश|पाँडे वंश|कुँवर परिवार|कुँवर खलक}}
&lt;gallery&gt;
Ram Krishna Kunwar.jpg|[[रामकृष्ण कुँवर]]; उनका ज्यु ज्यु बाजे
Bal Narsingh Kunwar.jpg|बालनरसिंह कुँवर; उनका पिता
&lt;/gallery&gt;
उनको बुबा काजी [[बालनरसिंह कुँवर]] दरबारमा रहिरहदा तत्कालीन राजा [[रणबहादुर शाह]]को उनको आफ्नै सौतेनी भाइ शेरबहादुर शाहले हत्या गरेका थिए जसको प्रतिउत्तरको क्रममा बाल नरसिंहले शेरबहादुर शाहलाई घटनास्थलमै मारेका थिए। यस साहसिक कार्यका लागि उनलाई '[[काजी]]' पद शीर्षकबाट पुरस्कृत गरियो, जसपछि यो प्रशासनिक पद उनको परिवारमा परम्पराको रूपमा कायम भयो। उनी दरबारमा हतियार लिएर जाने एकमात्र व्यक्ति थिए। उनी काजी [[रणजित कुँवर]]का{{sfn|Acharya|1971|p=25}} नाति र [[सरदार]] [[रामकृष्ण कुँवर]]का पनाति हुनुका साथै राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमा एक प्रभावशाली सैन्य अधिकारी थिए।{{refn| group=note|नेपालको प्रधानमन्त्रीको रूपमा जङ्गबहादुर कुँवरको नियुक्ति पत्रले उनी बालनरसिंह कुँवरका छोरा र रणजित कुँवरका नाति थिए भनेर पुष्टि गर्दछ।{{sfn|Acharya|1971|p=25}}}}
जङ्गबहादुरकी आमा गणेशकुमारी मार्फत उनी [[थापा वंश]]का [[मुख्तियार]] [[भीमसेन थापा]]सँग सम्बन्धित थिए, जसले उनलाई सानै उमेरमा शाही दरबारमा प्रवेश गर्न मद्दत गर्‍यो। आफ्नो मावली हजुरआमा मार्फत उनी प्रतापी [[पाँडे वंश]]सँग सम्बन्धित थिए किनकि वहाँको बुवापट्टिकी हजुरआमा राना कुमारी एक प्रभावशाली शाही दरबारी 'काजी' [[रणजित पाँडे]]की छोरी थिइन्।&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher1990&quot;&gt;{{cite book |last=JBR|first=PurushottamShamsher|date=1990 |title=Shree Teen Haruko Tathya Britanta|trans-title=|url=|language=Nepali|location=Bhotahity, Kathmandu|publisher=Vidarthi Pustak Bhandar|isbn=99933-39-91-1|accessdate= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.kantipath.com/amazing-news/jbr-history-in-a-single-news |title=जङ्गबहादुर राणाको कहाली लाग्दो इतिहास |website=कान्तिपथ |language=नेपाली |accessdate=2020-11-13 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113110705/https://www.kantipath.com/amazing-news/jbr-history-in-a-single-news |date=2020-11-13 }}&lt;/ref&gt;

===प्रारम्भिक जीवन===
जङ्गबहादुर ११ वर्ष छँदा काजी प्रसादसिंह बस्न्यातकी भित्रिनी पट्टिकी छोरी प्रसादकुमारीसँग कुमारग्रह उतारी विवाह भएको थियो।&lt;ref&gt;नेपालको तथ्य इतिहास:[[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २३७&lt;/ref&gt; नेपाल दरबारमा भीमसेन थापाको पतन भएपछि बालनरसिंहको जागिर खोसिएको थियो। परिवारको बिचल्ली भएसँगै सो कठिन समयमा जङ्बहादुरको जुवाको लतले गर्दा भएभरका पारिवारिक धनसम्पति नाश भएको थियो। अन्त्यमा उनको बुवा [[बनारस|काशी]] जान वाध्य भएका र दुःख गरेर कमाएको सम्पति लिएर वि. सं. १८९६ मा काठमाडौँ फर्कदा उनकी पत्नी मरिन् र वि. सं. १८९९ मा बालनरसिंह कुँवर पनि चिन्तैचिन्ताले मरेका थिए।

जङ्गबहादुर सेवामुक्त भएर हिँडिरहेको बेला वि.सं. १८९७ को माघ महिनामा हात्ती खेदामा आफ्नो बहादुरी देखाउँदा तत्कालीन राजा [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजेन्द्र शाह]]बाट उनलाई तोपखानाको कप्तान दिएपछि उनी पुनः जागिरे हुन पुगेका थिए। जागिरे भएपछि उनले राजपरिवारको आँखामा पर्नको लागि अनेकौं वीरता देखाए, जसमा वि.सं. १९९८ मा दहचोक जङ्गलमा [[चितुवा]] काट्ने, मातेको हात्तीलाई नियन्त्रण गर्ने, त्रिशूली [[देवीघाट]]को झगडा मिलाउने, तत्कालीन युवराज सुरेन्द्रको आठपहरिया छँदा [[विदुर नगरपालिका|त्रिशुली बजार]] भ्रमणका सिलसिलामा [[त्रिशूली नदी|त्रिशूली]]मा हामफाल्ने, वि.सं. १८९९ वैशाखमा बाह्रवर्षे इनारमा हामफाल्ने लगायतका काम गरेका थिए। 

आफ्नो प्रारम्भिक दिनमा जङ्गबहादुर लफङ्गा, जुवाडे रहेको भएता पनि आफ्नो साहस, वीरता र चतुरपनका कारण नेपालको इतिहासमा एक सफल नायकका रूपमा चिनिने गर्छन्।

== वृत्ति ==

=== युवराज सुरेन्द्रको अङ्गरक्षक ===
नेपालका तत्कालीन [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|युवराज सुरेन्द्रको]] स्वभाव रोमाञ्चकारी र सनकपुर्ण थियो। उनको अङ्गरक्षक रूपमा कार्य गर्दा जङ्गबहादुरले युवराजद्वारा दिइएको जोखिमपूर्ण, साहसिक र खतरनाक आदेशहरू पालना गर्नुपरेको थियो। जसमा [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]मा घोडासहित हाम फाल्ने, [[धरहरा]]बाट हाम फाल्ने, बाह्र वर्षे इनारमा हामफाल्ने जस्ता आदेश रहेको थियो।

यस्तै वीरतापूर्वक कार्यको सराहना गर्दै उनलाई तत्कालीन राजा राजेन्द्रको आठपहरियामा नियुक्त गरिएको थियो। त्यहाँ काम गरेर अनुभव बटुलेपछि उनलाई तत्कालीन राजा राजेन्द्रले [[कुमारी चोक]]को काजी नियुक्त गरेका थिए जहाँ काम गर्दा उनले देशको आर्थिक स्थितिको ज्ञान पाएका थिए।

=== माथवरसिंहको हत्या ===
''मुख्य लेख :  [[माथवरसिंह थापा]]''

वि. सं. १९०१ मा माथवरसिंह थापा काठमाडौ फर्केपछि देशमा शान्ति व्यवस्थाको आगमन हुने अड्कलबाजी गरिएको थियो। 

जङ्गबहादुर कुँवरका काकाका छोरा देवीबहादुर कुँवर एउटा राजनीतिक अपराधमा फसेका थिए। यिनलाई प्राणदण्द दिइने निश्चित प्रायः थियो। यिनलाई बचाइन आवश्यक सहयोग गर्न जङ्गबहादुरले आफ्ना मामा माथवरसिंह थापा सँग आग्रह पनि गरेका थिए। चाहेका भए मुख्तियार माथवरसिंह थापाले कप्तान देवीबहादुर कुँवरलाई प्राणदण्डको सजायबाट बचाउन पनि सक्थे। तर चाहेनन्। फलस्वरूप उनलाई प्राणदण्ड मिलेको थियो। यस घटना बाट जङ्गबहादुर कुँवर आफ्ना मामा मुख्तियार माथवरसिंह थापा सँग क्रुद्ध थिए।&lt;ref&gt;{{cite book|title=[[अब यस्तो कहिल्यै नहोस्]] |author=[[बाबुराम आचार्य]] |page=१४४ |date=माघ २०७५ |publisher=फाइनप्रिन्ट बुक्स |isbn=978-9937-665-40-7|url=}}&lt;/ref&gt;

मामा माथवरसिंहको सहानुभूति पाएर राजदरबारसँग नजिक भएका जङ्गबहादुर, आफ्नो मामाको आगमनपछि उनीहरूको सम्बन्धमा कटुता आएको थियो। सोही कटुताको परिणामस्वरूप जङ्गबहादुरले आफ्नै मामा माथवरसिंहको वि. सं. १९०२ जेठ २ गतेका राति राजदरबारमा गोली हानेर हत्या गरेका थिए। माथवर सिंहको हत्या गरेपछि जङ्गबहादुरसँग उनकी आमाले नबोल्ने अठोट गरेकी थिइन्।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;प्राचीन नेपाल २५-०१ (नेपाल देशको इतिहास)&lt;/ref&gt; 

राजनीतिक अस्थिरताका बीच [[फत्तेजङ्ग शाह|फत्तेजङ शाह]]को नेतृत्वमा मन्त्रिमण्डल विस्तार गरिएको थियो। उनले प्रधानसेनापति [[गगनसिंह भण्डारी|गगनसिंह]]लाई ७ [[रेजिमेन्ट]]को अधिकारी, [[अभिमानसिंह राना मगर|अभिमानसिंह रानामगर]]लाई ३ [[रेजिमेन्ट]]को अधिकारी र जङ्गबहादुरलाई ३ रेजिमेन्टको अधिकारी बनाएका थिए। 

मामाको हत्या गरेपछि दरबारको शासन व्यवस्थामा आफ्नो कद बढ्ने सोचेका थिए तर उनी चौथो श्रेणीको भारदारमा परेका थिए। आफ्नो महत्त्वाकांक्षाको कारणले गर्दा जङ्गबहादुरले राजा र रानीलाई खुसी पार्न विभिन्न प्रयत्न गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२२६-२२७|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;

आफ्नो मामाको हत्या गरेपछि उनकी आमा गणेशकुमारीले जङ्गबहादुरसँग नबोल्ने प्रतिज्ञा गरेकी थिइन्।

=== गगनसिंहसँगको सम्बन्ध ===
[[गगनसिंह भण्डारी]] तत्कालीन राजाको एकदमै नजिक रहेका थिए। तत्कालीन रानी [[राज्यलक्ष्मी देवी|राज्यलक्ष्मी]]को विश्वास पात्रको रूपमा रहेको गगनसिंह र रानीबीच प्रेम रहेको हल्ला समेत दरबारमा सुनिएको थियो। गगन सिंह र तत्कालीन रानीको सम्बन्धलाई तत्कालीन राजा राजेन्द्र तथा तत्कालीन युवराज सुरेन्द्रले मन पराएका थिएन्न्। जङ्गबहादुर र युवराजबीच गहिरो सम्बन्ध रहेको थियो। यसै कारणले गर्दा गगन सिंह र जङ्गबहादुर बीच राम्रो सम्बन्ध रहेको थिएन। [[डायमनशमशेर राणा|डायमनसम्शेर राणा]]ले आफ्नो उपन्यास 'सेतो बाघ'मा गगन सिंहको हत्या राजा राजेन्द्र र युवराज सुरेन्द्रको आदेशमा जङ्गबहादुरले गरेको उल्लेख गरेका छन्। यस हत्याकाण्डको कारणले रानी आवेशमा आएर उनको हत्यारा खोज्ने निहुँमा आयोजना गरेको सभामै विध्वंशकारी [[कोत पर्व]] मच्चिन गएको थियो जसको परिणामस्वरूप नेपालको तत्कालीन राजनीतिमा जङ्गबहादुर शक्तिशाली भएर निस्केका थिए। यी विषयहरूलाई अध्ययन गर्दा जङ्गबहादुर तथा गगन सिंह बीच एक प्रतिसपर्धीको सम्बन्ध रहेको अड्कल गर्न सकिन्छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bishalnepal.com/इतिहासको-सम्रक्षण-गरियोस/ |title=इतिहासको सम्रक्षण गरियोस |website=बिशाल नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2020-12-14 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181018012907/http://bishalnepal.com/%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%A3-%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%B8/ |date=2018-10-18 }}&lt;/ref&gt;

=== कोत पर्व ===
{{main|कोत पर्व}}
तत्कालीन रानी [[राज्यलक्ष्मी देवी]]को विश्वासपात्र गगनसिंहको हत्यारा पत्ता लगाउनको लागि कोतमा वि.सं. १९०३ भदौ महिनाको ३१ गते राति भारदारहरूहरूलाई बोलाइएको थियो। सोही सभामा भारदारहरूबीच विवाद हुँदा मच्चिएको यो काण्डले तत्कालिन नेपालको अस्थिर राजनीतिलाई १०४ वर्षे [[राणा वंश|राणा शासन]]तिर सुम्पेको थियो।&lt;ref&gt;{{Citeweb|url=https://ekantipur.com/ampnews/2016-09-17/20160916181521.html|title=कोतपर्वको १७० वर्ष : इतिहासको त्यो पाठ|last=मानन्धर|first=त्रिरत्न|date=२०७३ असोज १|website=कान्तिपुर दैनिक|publisher=|accessdate=}}&lt;/ref&gt; 

[[गगनसिंह भण्डारी|गगनसिंह]]को हत्यारा पत्ता लगाउनको लागि सबैभन्दा पहिले [[अभिमानसिंह राना मगर|अभिमान सिंह राना मगर]]लाई मारेपछि त्यहाँको स्थिति चर्किदै हात हालाहाल र गोली हानाहान हुँदा त्यस समय नेपालका प्रधानमन्त्री [[फत्तेजङ्ग शाह]], काजी [[दलभञ्जन पाँडे]], कर्पदार काजी [[वीरकेशर पाँडे]] लगायतका ३१ जनाको हत्या भएको थियो। 
यस घटनामा कुल ११ चौतारिया, ६ पाँडे, ३ थापा र ११ अन्य क्षेत्रीय भारादारको हत्या भएको थियो। यस घटनापछि रानी राज्यलक्ष्मी देवीको मौखिक हुकुमले जङ्गबहादुरलाई प्रधानमन्त्री र प्रधानसेनापति बनाइएको थियो। वि.सं. १९०३ असोज २ गते तत्कालीन राजा राजेन्द्रबाट लालमोहर पाएपछि जङ्गबहादुर नेपालको आधिकारिक मुख्तियार बन्न पुगेका थिए।&lt;ref&gt;{{Citeweb|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/170836-1549614960.html?click_from=trending|title=महाराजकी जय !|last=गौतम|first=युवराज|date=२०७५ माघ २५|website=नागरिक न्युज|publisher=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== प्रधानमन्त्री ==

=== भण्डारखाल पर्व ===
{{main|भण्डारखाल पर्व}}
[[कोत पर्व]]पछि [[राज्यलक्ष्मी देवी|रानी लक्ष्मीदेवी]]को मन जितेर प्रधानसेनापति बन्न सफल भएका जङ्गबहादुरले [[माथवरसिंह थापा]]को हत्या गरे जस्तै युवराज सुरेन्द्रको हत्या गरि रणेन्द्रलाई गद्दीमा राख्न आवश्यक प्रबन्ध गर्न दबाब दिएकी थिइन्। रानीले जङ्गबहादुरबाट आफ्नो उद्देश्य पुरा हुने विश्वास गरेता पनि जङ्गबहादुरले मामा माथवरसिंह थापाले झैँ रानीको आदेश उल्लङ्घन गरेका थिए। 

यसैको निहुँमा रानीले वि.सं. १९०३ कात्तिक १२ गते [[हनुमान ढोका|हनुमानढोका]]को भण्डारखाल [[बगैँचा]]मा भोजको आयोजना गरेकी थिइन्। सोही भोजमा जङ्गबहादुर र उनका भाइहरूलाई विष मिसिएको खाना खुवाएर हत्या गर्ने योजना बनाएको कुरा [[पण्डित विजयराज]]ले पोल खोले पछि जङ्गबहादुरले आफ्ना विरोधीहरूको संहार गरेका थिए। यस घटनापछि यो षड्यन्त्रमा सामेल रहेका बिरध्वज बस्नेत लगायतलाई हत्या तथा कैद गरिएको थियो भने रानीको सम्पूर्ण अधिकार खोसेर देश निकाला गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/5170|title=६४ साल पर्व|last=|first=|date=२०७४ भदौ २४|website=हिमाल खबर|publisher=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

=== अलौ पर्व ===
{{main|अलौ पर्व}}[[भण्डारखाल पर्व]] भएपछि तत्कालीन राजा राजेन्द्र विक्रम शाह आफ्नो रानीसँगै केही समयका लागि काशी गएका थिए।&lt;ref&gt;{{Citeweb|url=https://www.bbc.com/nepali/news-48124207|title=नेपालमा पनि यी राजाले गद्दीत्याग गरेका थिए|last=|first=|date=२०१९ मे २|website=बिबिसी नेपाली सेवा|publisher=|accessdate=}}&lt;/ref&gt; तत्कालीन राजा र उनका भारदारहरू काशीमा षड्यन्त्र बनाउनमा व्यस्त रहेकाले प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुरले वि. सं. १९०४ मा राजालाई पदच्युत गरि युवराज सुरेन्द्रलाई गद्दीमा राखेका थिए। जङ्गबहादुरले राजासँगै पठाएका आफ्ना गुप्तचरहरूद्वारा काशीमा भएका सबै षड्यन्त्र एवम् योजनाको बारम्बार जानकारीकै आधारमा राजाका सैनिक टोलीहरूलाई [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगन्ज]] नजिकै [[अलौ]] भन्ने ठाउँमा बाटो ढुकी सबैको हत्या गरेका थिए र राजा राजेन्द्र शाहलाई गिरफ्तार गरेर नजरबन्दमा राखिएको थियो। यो पर्वलाई नेपालको इतिहासमा 'अलौ पर्व' भनेर उल्लेख गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{Citeweb|url=https://www.souryaonline.com/2019/08/263078.html|title=गौरवपूर्ण इतिहास र धिक्कार योग्य वर्तमान|last=कार्की|first=अञ्जु|date=२०७६ साउन २८|website=|publisher=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeweb|url=https://nepalmag.com.np/memoir/2019/08/09/20190809132054|title=शाह राजाका सत्तापलट|last=जोशी|first=हरिराम|date=२०७६ साउन २४|website=नेपाल पत्रिका|publisher=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

===राणाजी===
वि. सं. १९०५ वैशाख महिनाको १३ गते तत्कालीन राजा सुरेन्द्रबाट तत्कालीन प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर लगायत उनका सबै वंशजहरू भारतको [[चित्तौडगढ]]बाट राजपूत राणाजीका सन्तानहरू रहे भएका र [[कास्की राज्य|कास्की]] आएर [[गोरखा राज्य|गोरखा]]बाट देशको सेवा गरेको कुरा मान्यता गराएर 'राणाजी' भन्न पाउने गराएकोले सो उपरान्त जङ्गबहादुर र उनका सबै वंशजहरूलाई राणाजी भन्न थालिएको थियो।&lt;ref&gt;पुरूषोत्तमशमशेर जबरा, श्री ३ हरूको तथ्यवृतान्त &lt;/ref&gt;

=== युरोप भ्रमण ===
{{main|जङ्गबहादुर राणाको युरोप भ्रमण}}
{{wide image|Jangabahadur Horse Riding Statue.jpg|400px|[[टुँडिखेल]], सुन्धाराबाट त्रिपुरेश्वर जाने मोडमा रहेको [[जङ्गबहादुर राणाको घोडचढी सालिक|जङ्ग बहादुरको शालिक]]|45%|right|alt=जङ्गबहादुरले युरोप भ्रमणका बेला वि.सं. १९०७ भदौ १० गते [[फ्रान्स]]को सर्टरी मैदानमा सैनिक परेड हेर्न घोडा चढेर अघि बढ्दा घोडालाई नियन्त्रणमा ल्याई पछाडि फर्केको क्षणलाई स्मरण गराउन यो सालिकको निर्माण गरिएको थियो। यो सालिकको अनावरण वि.सं १९३८ मा गरिएको थियो भने सालिकको उद्घाटन वि.सं. १९४२ असारमा [[रणोद्दिप सिंह बहादुर राणा|श्री ३ रणोद्दिप सिंह]]ले तत्कालीन राजा [[पृथ्वी वीरविक्रम शाह|पृथ्वी वीर बिक्रम शाह]]को उपस्थितिमा गरेका थिए। वि.सं. २०१७ मा सडक विस्तार गर्ने क्रममा यो सालिक स्थानान्तरण गरिँदा जङ्गबहादुरको सालिकको हातमा रहेको तरबार भाँचिएको थियो।}}
शाही राजदूतको रूपमा वि. सं. १९०६ साल माघमा युरोप भ्रमण जान लागेका जङ्गबहादुरले नेपालको राजनीतिक व्यवस्थालाई सामान्य बनाइ राख्न भाइ [[बमबहादुर राणा|बमबहादुर]]लाई कार्यवाहक प्रधानमन्त्री र [[बद्री नरसिंह राणा|बद्रीनरसिंह]]लाई कार्यवाहक प्रधानसेनापतिको जिम्मेवारी दिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Citeweb|url=https://www.himalkhabar.com/news/119343|title=जङ्गबहादुर राणाको स्त्री–मोह|last=दिक्पाल|first=राजकुमार|date=२०७७ असोज २४|website=हिमाल खबर|publisher=|accessdate=}}&lt;/ref&gt; उनको भ्रमण दलमा २ जना कर्णेलहरू [[जगत शमशेर राणा|जगत शमशेर]], [[धीर शमशेर राणा|धीर शमशेर]], १ जना कप्तान राम मेहर अधिकारी, ३ जना काजी करवीर खत्री,  हेमदल थापा, डिल्लीसिंह बस्न्यात, ३ जना लप्टन लाल सिंह खत्री, करवीर खत्री, भीमसेन राना, ३ जना सुब्बा सिद्धिमान, सोम नरसिंह, सुबेदार दलमर्दन थापा गरि एक वैद्य चकृपाणी, एक कलाकार भाजुमान चित्रकार, ४ जना भान्से, १२ जना नोकर र १० जना सहयोगी रहेका थिए।&lt;ref&gt;{{Citeweb|url=https://www.onlinekhabar.com/2019/08/789090|title=जङ्गबहादुर राणाको त्यो बेलायत यात्रा|last=नेपाल|first=ज्ञानमणी|date=२०७६ भदौ २|website=अनलाइन खबर|publisher=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeweb|url=https://nagarikkhabar.com/2019/06/3761/|title=प्रधानमन्त्री ओलीको ‘जङ्गबहादुरको झल्को दिने’ युरोप भ्रमण|last=अधिकारी|first=मदन कुमार|date=२०१९ जुन १२|website=नागरिक न्युज|publisher=|accessdate=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210617091051/https://nagarikkhabar.com/2019/06/3761/ |date=2021-06-17 }}&lt;/ref&gt;

ठुलो दलबल सहित नेपालबाट प्रस्थान गरेका यिनीहरू बिहारको [[पटना]]मा [[२१ तोपको सलामी|१९ तोपको सलामी]] दिएर स्वागत गरिएको थियो। पटनाबाट [[कोलकाता|कलकत्ता]] पुगेपछि समेत उनीहरूलाई सोही प्रकारको [[२१ तोपको सलामी|सलामी]] दिइएको थियो। कलकत्तामा उनले शाही कार्यक्रममा भाग लिनुका साथै लर्ड र लेडी डालहाउजीसँग भेट गरेका थिए। कलकत्ताबाट पानी जहाजमा सामुद्रिक मार्ग प्रयोग गर्दै [[चेन्नई|मद्रास]], [[श्रीलङ्का]] र इडेन हुँदै [[स्वेज नहर]] पुगेका थिए। [[इजिप्ट]]मा [[कायरो]] र एलेक्जेन्ड्रिया भ्रमण गरेपछि जङ्गबहादुर र उनको टोलीले अब्बास प्रथमसँग भेट गरेका थिए। अन्तत जङ्गबहादुरको टोली वि. सं. १९०७ साल जेठमा [[इङ्ल्यान्ड|बेलायत]]को साउथ ह्याम्पटन पुगेको थियो।

बेलायत भ्रमणको क्रममा राजकीय भेटघाट लगायतका काम गर्दै जङ्गबहादुर र उनका दलले बेलयातको शासन प्रणाली, सैन्य संरचना, कारागार लगायतका महत्वपूर्ण विषयको अध्ययन गरेको थियो। बेलायत पछि फ्रान्स पुगेका जङ्गबहादुरले त्यहाँ समेत शक्ति सम्बन्धी ज्ञान लिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Citeweb|url=https://lokaantar.com/story/31254/2017/12/30/jangabahadur|title=जङ्गबहादुरको युरोप भ्रमण : लण्डनमा सडक बढार्ने नेपालीसँग भेट, फ्रान्समा राष्ट्रपतिलाई चोटिलो जवाफ|last=अधिकारी|first=ध्रुबहरी|date=२०७४ पुस १५|website=लोकान्तर|publisher=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

[[युरोप]]का दुई शक्तिशाली राष्ट्रहरूको भ्रमण र निरीक्षण गरेपछि जङ्गबहादुरले ब्रिटिससँग मेलमिलाप र सहकार्य गेरेर अगाडि बढ्ने नीति सकार गरेका थिए।&lt;ref&gt;[http://himalkhabar.com/news/8639 जङ्गबहादुरको द्वैधनीति]&lt;/ref&gt;

=== मुलुकी ऐन १९१० ===
''मुख्य लेख : [[मुलुकी ऐन]]''

मुलुकी ऐनलाई नेपालको पहिलो लिखित&lt;ref&gt;[http://www.lawcommission.gov.np/documents/2015/08/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%90%E0%A4%A8-%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%A7%E0%A5%A6.pdf/ मुलुकी ऐन]  नेपाल कानुन आयोग&lt;/ref&gt; र संहिताबद्ध राष्ट्रिय कानुनको दर्जा प्राप्त छ। यसलाई वि.स. १९१० पुस  ७ गते जारी गारिएको थियो।&lt;ref&gt;[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=454 मुलुकी ऐन] &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.moljpa.gov.np/wp-content/uploads/2018/02/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%90%E0%A4%A8-1.pdf मुलुकी ऐन १९१०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116123748/https://www.moljpa.gov.np/wp-content/uploads/2018/02/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%90%E0%A4%A8-1.pdf |date=2023-11-16 }}&lt;/ref&gt; जङ्गबहादुरले बेलायातको यात्राबाट फर्केपछि युरोपको कानुनी अभ्यासको प्रेरणाले यो ऐन बनाएका थिए। यो नितान्त मौलिक कानुन र हिन्दु दर्शनमा आधारित रहेको छ। यो कानुनको मुख्य उद्देश्य जातिको आधारमा अपराधीहरूलाई सजायको व्यवस्था गर्नु रहेको थियो।&lt;ref&gt;पुस्तकको नाम, पृष्ठ, प्रकाशक, ISBN&lt;/ref&gt;

=== नेपाल तिब्बत युद्ध / थापाथली सन्धि ===
''मुख्य लेख :'' [[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध|तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]]

[[बेत्रावती सन्धि|बेत्रावती सन्धी]] अनुसार सन् १८४७ मा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै सौरथसिंह पन्तको नेतृत्वमा नेपाली सैनिक मिसन [[चीन]] गएको थियो। वि.सं. १९०९ मा गएको पेकिङ प्रतिनिधि मण्डल मध्ये १९११ बैशाख मा लेफ्टिनेन्ट भीमसेन कुँवर मात्र फर्के। अरूलाई भोटेहरूले लुट्दा र खानबस्न नदिँदा सबै बाटैमा मरे। नेपालबाट गएको उक्त १३औँ मिसनका ४० देखि ४५ सदस्यहरूमध्ये भीमसेन राना मात्र सन् १८५२ मा स्वदेश फर्कन सफल भएका थिए। दलको मुख्य सैनिक मध्येका काजी गम्भीरसिंह अधिकारी, उपनेता सरदार शमशेर थापासहितले चीन र [[तिब्बत]]मा पाएको हैरानीका कारण मृत्युवरण गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/45914/2020-06-23|title=पुर्खाले झेलेको चीन|date=|access-date=2020-06-23|archive-url=|archive-date=|publisher=नयाँ पत्रिका}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nayapatrikadaily.com/news-details/45914/2020-06-23 पुर्खाले झेलेको चीन]&lt;/ref&gt; भीमसेन रानाले जङ्गबहादुरको अगाडि तिब्बती भोटेहरूको अपमान र दुर्व्यवाहारको वर्णन गरेपछि जङ्गबहादुरले तिब्बत/भोटमाथि आक्रमण गरेर ठीक पार्ने निर्णय गरेका थिए।

[[सुगौली सन्धि]]को कारणले आफ्नो अभिन्न भूभाग गुमाउन परेकोले भोटलाई जितेर राजा र प्रजालाई खुसी पार्ने दाउमा जङ्गबहादुर कम्मर कसेका थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Pramode S. J. B. Rana (Pramode Shamshere J. B. Rana), 1932- |url=https://www.worldcat.org/oclc/60391882 |title=Rāṇāśāsanako vr̥ttānta |date=[2004] |publisher=Ramā Rāṇā |isbn=99946-30-72-5 |location=Kāṭhamāḍauṃ |oclc=60391882|pages=31, 32, 44}}&lt;/ref&gt; [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]]को अन्त्य गर्न भएको [[बेत्रावती सन्धि|बेत्रावती सन्धी]] पूर्ण रूपमा चिनियाँहरूको पक्षमा थियो। एक वर्षसम्म चलेको [[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध]]को अन्त्य [[थापाथली सन्धि]] भएपछि सकिएको थियो। युद्धको परिणामस्वरूप भएको सन्धिको कारण तिब्बतले नेपाललाई प्रत्येक वर्ष १०,००० रकम तिर्नुपर्ने रहेको थियो।

=== श्री ३ महाराज लालमोहर ===
तत्कालीन राजा सुरेन्द्रबाट वि.सं. १९१३ साउन २२ का दिन जङ्गबहादुरलाई [[कास्की राज्य|कास्की]] र [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]]को महाराज घोषित गरिएको थियो। उक्त घोषणाको आधारमा जङ्गबहादुर र उनको परिवारमा त्यहाँको महाराजको उपाधि, दुई जिल्लाहरू लगायत देशको पश्चिममा रहेको [[महाकाली अञ्चल|काली]] र पूर्वमा [[मेची अञ्चल|मेची]]सम्मको राज्य सञ्चालनको सम्पूर्ण अधिकार प्रयोग गर्न सम्पत्तिको भोग चलन हस्तान्तरण हुने भनिएको थियो। यस बाहेक उनलाई जीवन र मृत्युको अधिकार, सरकारका सबै  तहका कर्मचारीहरूलाई नियुक्त र बर्खास्त गर्नसक्ने अधिकार, कुनै पनि विदेशी राष्ट्रसँग सन्धिपत्रमा हस्ताक्षर गर्ने अधिकार, [[युद्धको घोषणा]] र शान्ति सम्झौता गर्नसक्ने अधिकार, दोषीमाथि दण्ड सजाय तोक्न सक्ने अधिकार, नयाँ कानुनको निर्माण  र पुरानो कानुन (देवानी, फौजदारी र सैनिक अधिकार) खारेज गर्नसक्ने अधिकार दिइएको थियो।

माथि उल्लेख गरिएका सम्पूर्ण अधिकार जङ्गबहादुरको मृत्यु पश्चात उनका भाइ र उनका छोराहरूमा हस्तान्तरण हुँदै जाने पनि घोषणापत्रमा राखिएको थियो। यससँगै राजाबाट समेत राज्य सञ्चालन गर्दा हुनसक्ने आन्तरिक वा बाह्य मामिलामा गल्ती वा अपराधलाई निसर्ग गर्ने अधिकार समेत जङ्गबहादुरलाई दिइएको थियो।&lt;ref&gt;जङ्गबहादुरको जीवन यात्रा लेखक: पद्मजङ्ग राणा अनुवादक :रामबहादुर पहाडी&lt;/ref&gt;


१९२४ माघ २२ मा जङ्गबहादुरले आफ्नो नाउँमा तल लेखिएको लालमोहर गराए-
 &lt;!--End Quote--&gt;
{| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;&quot; |“
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;padding:0 1em;&quot; |&lt;center&gt;'''श्री ५ महाराजधिराज सुरेन्द्र,श्री ५ महारजधिराज राजेन्द्र, श्री ५ महारजधिराज वलीअहद त्रैलोक्यबाट&lt;br&gt;श्री ३ महारज जङ्गबहादुर राणाजीके...&lt;br&gt;कंपू पल्टन कम्पनी भारादार जंगी मुलुकी निजामती गैर्हका नाउमा तिमीहरूले जो उर्दि देउला, सो उर्दि बजाउनु, हामीबाट अर्को कमान उर्दि बक्स्या पनि कबुल नगर्नु, तिम्रा उर्दि कमानमा नरहन्यालाई जातअनुसारको सजाय गर्न्याछन्. ...&lt;Br&gt;इति संवत् १९२४ साल माघसुदि १० रोज २ शुभम्'''&lt;/center&gt;
| valign=&quot;bottom&quot; style=&quot;color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;&quot; |„
|}&lt;!--End Quote--&gt;
यो लालमोहर पछि शाह वंश नाम मात्रको राजा र श्री ३ नै नेपालको सर्वेसर्वा हुने भयो। श्री ५ को आदेशलाई श्री ३ ले खारेज गर्न सक्ने भए।

===भारतीय सिपाही बिद्रोह, सन् १८५७===
भारतमा अङ्ग्रेज शासनप्रति असन्तोषको भावना सन् १८५० ताका प्रारम्भ भएको थियो। यसैबीच 'सिपाही विद्रोह'का नामले स्वतन्त्रता सङ्ग्राम सुरु भयो। यो विद्रोह दमन गर्न [[इस्ट इन्डिया कम्पनी|इस्ट इन्डिया कम्पनी सरकार]]को अनुरोधमा नेपालले २ जुलाई १८५७ मा ६ रेजिमेन्ट [[भारतीय सिपाही विद्रोहमा शाही नेपाली सेना|गोर्खाली फौज]] अङ्ग्रेजको सहायतार्थ भारततर्फ पठायो। यसका साथै लर्ड केनिङको अनुरोध अनुसार, जङ्गबहादुर आफैँ तीन पल्टन सेना लिएर १० डिसेम्बर १८५७ मा लखनऊतर्फ प्रस्थान गरे। 

तिनले [[गोरखपुर]] देखि लखनऊसम्मका विभिन्न स्थान नियन्त्रणमा लिई विद्रोही जत्थालाई १० मार्च १८५८ सम्ममा पूर्णरूपले लखनऊबाट हटाई अङ्ग्रेजी प्रभुत्व कायम गरे। गोर्खाली फौज नेपाल फर्कदा 'लखनऊ लुट' गरी आए भन्ने पनि इतिहासमा चर्चा गरिएको छ।

यस बारे बि.सं. १९३२ बैशाख ९ गते मङ्गलबार स्थापित गरिएको कालमोचन घाटको शिलापत्रमा जङ्गबहादुरले यसरी बर्णन गरेका छन्।
 &lt;!--End Quote--&gt;
{| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;&quot; |“
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;padding:0 1em;&quot; |'''श्रीनेपाल मुलुकका माहाजन रयेत ...'''
'''... आउन्या हिन्दुस् थान् मा रह्याका बृटिस् सर्कारका फौज औ जगाजगाका राजारजौताहरू उठी बृटिस् सर्कारसँग हंगमा गरि जगाजगामा रह्याका मिम् बाबा: बाबिहरूलाई मार्दा अस्त्रिहत्या बालहत्या गर्याको हेरिरहन मुनासिब छैन भनि आफ्नु ४१ वर्षको उमेर हुदा बृटिस् सर्कारका मद्दतनिमित्त आफ्ना फौज पठाइ हंगमा गर्न्या रेबिलहरूसँग लडाञी गरि फेरि भारि फौज लि आफै गै लडाञी गरि गोरषपुर फत्त्ये गरि बृटिस् सर्कारका कम्यांडर इन चिफसँग सामेल भै लषनौ लडाञी गरि लषनौ फत्त्ये गरि यस्तै रितले रेबिल्हरूसँग २५ लडाञी गरि आफ्ना अकल् र ज्मामर्दिले बृटिस् सर्कारसँग दोस्ति बढाउदा ७२ सालमा बृटिस् सर्कारतर्फ गयाको नेपालका पश्र्वीम् तर्फको मुलुक् बृटिस् सर्कारबाट श्री नेपालसर्कारमा सपुर्त गराई बेलायत्का कुईन् बादसाहबात वजिरका नाउमा: जि:सि:बी भंन्या इलाकाप र तक्मा षलिता  ...'''

'''इति सम्वत् १९३१ साल मिति चैतशुदि १५ रोज ३ शुभम्'''
| valign=&quot;bottom&quot; style=&quot;color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;&quot; |„
|}&lt;!--End Quote--&gt;

===नयाँ मुलुक फिर्ता===
{{main|नयाँ मुलुक}}
[[चित्र:Naya_Muluk.png|thumb|300x300px|१८६० ई० मा नेपालले गुमेको पश्चिमी तराई फिर्ता पाए पछि &quot;नयाँ मुलुक&quot; भनेर चिनियो]]

जङ्गबहादुरको गुणको बदला नेपाललाई के गरेर चुकाउने भन्ने कुरो भारतका बृटिस शासकहरूमा धेरै सर-सल्लाह भयो। अन्त्यमा [[सुगौली सन्धि]]द्वारा हरण गरिएको राप्तीदेखि काली नदीसम्मको मैदानी भाग नेपाललाई फिर्ता गर्ने निधो भयो। त्यसबेला नयाँ मुलुकका रूपमा चिनिने बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर जिल्लाको सीमारेखा २७८ किलोमिटर रहेको छ भने यसको क्षेत्रफल ९ हजार २ सय ७ वर्गकिलोमिटर छ।

महत्त्वपूर्ण कुरा के रहेको छ भने जङ्गबहादुरले नयाँ मुलुकरूपी भूमिको नापनक्सा नगरी फिर्ता लिन मानेनन्। यसैकारण ब्रिटिस कमिस्नरद्वारा त्यस क्षेत्रको सर्भेक्षण गरिँदै ७ फिट अग्लो र १० फिट गोलाइ भएको २ सय ५२ जङ्गे खम्बा (जङ्गे पिलर) खडा गरियो। दुई वर्ष लगाएर जङ्गे खम्बाका साथै दसगजा क्षेत्र कायम गरिएपछि मात्रै दुई देशबीच १५ नोभेम्बर १८६० मा सीमा सन्धि भयो। सुगौली सन्धिमा नेपालले गुमाएको यो भाग ४४ वर्षपछि नेपालले फिर्ता पायो। यस सन्धिमा भारतका भाइसराय गभर्नर जनरल अर्ल केनिङका तर्फबाट लेफ्टिनेन्ट जनरल जर्ज र्‍यामसे र नेपालका महाराजाधिराज सुरेन्द्रविक्रम शाहका तर्फबाट जङ्गबहादुर राणाले १ नोभेम्बर १८६० मा काठमाडौँमा संयुक्त हस्ताक्षर गरेका थिए। यसलाई गभर्नर जनरलले कलकत्तामा १५ नोभेम्बर १८६० मा अनुमोदन गरे। सन्धिको प्रारम्भिक अनुच्छेदमा 'यो भू-भाग नेपाल दरबारबाट खटाइएको कमिश्नरको उपस्थितिमा ब्रिटिस सरकारबाट नियुक्त कमिश्नरले दुई देशबीचको सीमारेखामा सीमांकन गरी पक्की स्तम्भहरू ठड्याई सो सीमाक्षेत्र विधिवत् नेपाली अधिकारीलाई सदाका लागि हस्तारण गरियो। यो सीमाक्षेत्र शान्तमय तरिकाले पुनःस्थापना गरी सदैव नेपालको अधीनमा रहने सुनिश्चितताका लागि दुई राष्ट्रबीच यो सन्धि गरिएको छ' भन्ने विवरण उल्लेख गरिएको छ। 

जङ्गबहादुरलाई सीमा संरक्षणका दृष्टिकोणमा र नेपालको गुमेको पश्चिमी तराई भाग अङ्ग्रेजबाट फिर्ता लिन उनले गरेको कार्यको सराहना गर्नुपर्छ।&lt;ref&gt;[[बुद्धिनारायण श्रेष्ठ]]&lt;/ref&gt;

=== गोरखाको बुङ्कोट विद्रोह ===
१९३३ सालमा [[लखन थापा मगर|लखन थापा]]ले गोरखाको बुङ्कोटमा विद्रोह गर्दा त्यहाँ लखनका साथै उनका ६ जना सहयोगीको पनि जङ्गबहादुरले ज्यान लिए।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.himalkhabar.com/news/128465|title=भीमसेन थापा क्रूर कि जङ्गबहादुर?|last=दिक्पाल|first=राजकुमार|date=फागुन ११, २०७८|work=हिमालखबर}}&lt;/ref&gt;

==जङ्गबहादुरको हत्या प्रयासहरू==
# १९०३ को [[भण्डारखाल पर्व]]&lt;br&gt;रानी लक्ष्मीदेवीले जङ्गबहादुर र उनका भाइहरूलाई भण्डारखालको बगैँचामा भोजको आयोजना गरि जङ्गबहादुरलाई बीष मिसाइएको खाना खान दिई हत्या गर्ने योजना बनाएकी थिइन्। पण्डित विजयराजले सो षड्यन्त्रको पोल खोलेपछि उनले रानीलाई देशनिकाला गराए। 
# १९०५ बैशाखमा जङबहादुर बागमती नुहाउन जाँदा मकैबारीमा दुई जना लुकेका मानिस पक्रिए। ती पक्रिएपछि बुझ्दा चौतारिया गुरुप्रसाद शाहले हतियार र पत्र सहित पठाएका हत्यारा रहेछन्।&lt;ref&gt;नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २३८&lt;/ref&gt;
# वि.सं. १९०७ फागुन ६ गते बेलायत भ्रमण गरी फर्केपछि जङ्गबहादुरको हत्या गर्ने षड्यन्त्र बनेको थियो।  सो षड्यन्त्रमा [[बमबहादुर राणा|बमबहादुर]], [[बद्री नरसिंह राणा|बद्री नरसिंह]], जयबहादुर, करवीर खत्री, माहिला साहेबज्यू उपेन्द्रविक्रम सहभागी थिए। बमबहादुरले सो षड्यन्त्रको भण्डाफोर गरे। त्यो कुरा प्रमाणित भएकोले भारत [[प्रयागराज|इलाहावाद]]को जेल-चलान गरी तीन जनालाई सजाय गरियो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२३८-२३९|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;
# वि.सं. १९०८ पुषमा भोटुसिंह बस्न्यातले जङ्गबहादुर र उनका भाइहरूलाई एकै चिहान पार्ने षड्यन्त्र बनाएका थिए। सो षड्यन्त्रको पोल खुल्दा बस्न्यात सहित तीन जनालाई औलो क्षेत्र चितौनमा पठाई खेती गराए।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२३९|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;
# १९३३ मा [[लखन थापा मगर|लखन थापा]]ले गोरखामा जङ्गबहादुर विरुद्ध सैन्य सङ्गठन गरेका थिए। उनले जङ्गबहादुर गोरखामा आएका बेलामा हत्या गरि अधिराजकुमार उपेन्द्रलाई राजा बनाई शासन सत्ता हत्याउने षड्यन्त्र गरेका थिए।

== सन्तानहरू ==
[[चित्र:Gajaraj Singh Thapa and wife.jpg|thumb|ज्वाइँ गजराजसिंह थापा र छोरी बदनकुमारी]]
उनका १३ छोराहरू र २० छोरीहरू थिए;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lambjang and Kaski  GENEALOGY |url=https://royalark.net/Nepal/lamb3.htm |access-date=2026-03-02 |website=royalark.net|language=en}}&lt;/ref&gt;

# भीम प्रताप जङ्ग राणा
#[[जगतजङ्ग राणा]]
#[[जीतजङ्ग राणा|जितजङ्ग राणा]]
# पद्म जङ्ग राणा
# बबर जङ्ग राणा
# रणवीर जङ्ग राणा

त्यस्तै जेठी छोरी बदन कुमारीको विवाह कर्णेल [[गजराजसिंह थापा|गजराज सिंह थापा]]सँग भएको थियो। ३ छोरीहरूको विवाह युवराज [[त्रैलोक्य वीरविक्रम शाह|त्रैलोक्य विक्रम शाह]]सँग भएको थियो। केहीको बझाङी राजा विक्रम बहादुर सिंह र युवराज धीरेन्द्र र नरेन्द्रसँग भएको थियो। [[चित्र:Rana Jodha Jung Bahadur.jpg|thumb|  भारतीय सेनाका कमाण्डिङ कर्णेल रणयोद्धा जङ्ग राणा, जङ्गबहादुरका वंशज]]
===उत्तराधिकारीको रोलक्रम ===
१९२४ माघ सुदि १० रोज २ मा जङ्गबहादुरले [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|श्री ३ महाराज र प्रधानमन्त्रीको उत्तराधिकारीको रोलक्रम]] बनाए। उनले आफु पछि आफ्ना भाइहरूलाई राखे तर आफ्ना छोराहरू पछि भतिजाहरूलाई नराखी नातीलाई राखे। नातिपछि को रोलक्रममा भतिजाहरूलाई राखे। उनको यो अबैज्ञानिक रोलक्रमको नियमले राणा खलकमा जंग खलक र शमशेर खलक बीच वैमनस्यता सुरु भयो। यसैको नतिजास्वरुप [[४२ सालको पर्व]] घट्यो जसमा शमशेर खलकले जङ्गबहादुरका छोरा जगतजंग, नाति युद्धप्रतापजंगको हत्या गरे। बाँकी जंग खलकहरूलाई काठमाडौँबाट निर्वासित गरियो।&lt;ref&gt;पूर्णिमा ८७ पूर्णाङ्क २२ वर्ष ३ अङ्क सम्पादक महेशराज पन्त, दिनेशराज पन्त। &lt;/ref&gt;

== रङमन्च ==
[[चलचित्र बसन्ती]]

[[सेतो बाघ (उपन्यास)|चलचित्र सेतो बाघ]]

== मृत्यु ==
वि.सं. १९३३ मा श्री ३ जङ्गबहादुरलाई '''Prince of Wales''' सँग नेपाल आएका '''Dr. Fayrer''' ले मुटुनजिक बोसो जमेको हुँदा त्यो क्रम बढ्दै गए छिटै मृत्यु हुन सक्ने भविष्यवाणी गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/129509|title=जङ्गबहादुरको मृत्यु स्वाभाविक कि हत्या?|last=दिक्पाल|first=राजकुमार|date=२७ वैशाख २०७९|website=हिमालखबर|publisher=हिमालमिडिया प्रा.लि|accessdate=१४ जेठ २०७९}}&lt;/ref&gt; 

१९३३ सालमा जङ्गबहादुर सिकारको लागि तराई जाने भए। हनुमानढोका दरबारमा सुरेन्द्र विक्रम शाह महाराजधिराजसित मदेश शिकारमा जान बिदा हुने बेलामा &quot;यस पाला त म निकै गले, शिकारबाट यहाँ फर्केर सरकारको दर्शन गर्न आउन पाउँदिन कि क्या, त्यसैले सरकारसित एउटा विन्ती गर्छु&quot; भनेर जङ्गबहादुरले भन्दा राजा सुरेन्द्र विक्रमले ,&quot; के कुरा सम्धी , भन न।&quot; अनि जङ्गबहादुरले भने - &quot;उहिलेको जस्तै गरि सरकारलाई आफ्नो बुइमा चढाएर तल चोकसम्म सवारी चलाउने इच्छा छ।&quot; अनि बोकेर [[नासल चोक]]मा पुर्याई त्यतैबाट बिदा भएर उनी मधेश तिर लागे।

फागुन १३ गते रगत बान्ता र झाडा भएर आधा रातमा जेलाई पनि सेतो देख्ने भइ पत्थरघट्टा [[बागमती नदी|बागमती नदि]] तटमा श्री ३ जङ्गबहादुरले प्राण विसर्जन गरे। उनीसँग उनका तीन रानी हिरण्यगर्भकुमारी, पुतलीनानी र मिश्री महारानी [[सती प्रथा|सति]] गए। हिरण्यकुमारीले टोपी, पुतलीनानीले लबेदा र मिश्री महारानीले जुत्तासँग बेग्लाबेग्लै चितामा जलेर जङ्गबहादुरका नाममा सति गए।

दागबत्ती दिने काममा पद्मजङ राणाले गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २४१&lt;/ref&gt; फागुन १६ गते दाहसंस्कार भयो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२४२|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;

===श्राद्ध===
हरेक वर्ष फागुन शुक्लद्वादशी र सोह्रश्राद्धमा समेतगरी दुई पटक जङ्गबहादुरको श्राद्ध गरिन्छ। जङ्गको श्राद्ध त्रिपुरेश्वरको कालमोचन घाटस्थित ‘जङ्ग हिरण्य हेम नारायण मन्दिर’ हाताभित्र जङ्गबहादुर राणाको शालिकको आड सरकारी खर्चमा गरिन्छ। सरकारी खर्चमा देशमा एकजना जङ्गबहादुरको मात्र श्राद्ध हुने गरेको गुठी संस्थानले गर्छ।

सुरुमा उनको श्राद्ध कौसीतोषखाना नामको सरकारी अड्डाले गर्दथ्यो। २०२० सालपछि भने यो श्राद्ध [[गुठी संस्थान]]ले गर्न थालेको हो।

==सुधारहरू==
===प्रशासनिक सुधार===
{{main|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू}}
* वि.सं. १९०८ फागुन १ मा जङ्गबहादुरले हनुमानढोका दरबार भित्रको भण्डारखाल नेर संसद् भवनको (Parliament House) को निर्माण गरे। त्यस ठाउँमा उनले भारदारी कचहरी पनि आयोजना गर्दथे।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२३९|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;
* कौसल अड्डा (भारदारी सभा) र जङ्गी तथा निजामती जागिरदारहरूको नाम, थर र दर्जाको अभिलेख राख्न ‘[[कमाण्डरी किताबखाना|किताबखाना]]’ अड्डा स्थापना&lt;ref&gt;[https://www.pis.gov.np/pages/details/about {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210130080327/https://www.pis.gov.np/pages/details/about |date=2021-01-30 }} राष्ट्रिय किताबखाना सङ्क्षिप्त परिचय]]&lt;/ref&gt;
* घूस खाने र खुवाउनेहरू दुवैको छानबिन गरी सजायका निम्ति धर्मकचहरीको स्थापना&lt;ref&gt;[https://www.nijamatikhabar.com/archives/2957 नेपालको न्यायिक विकासक्रमबारे] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200305164009/https://www.nijamatikhabar.com/archives/2957 |date=2020-03-05 }}&lt;/ref&gt;राणाकालमा जङ्गबहादुरले भारदारी कौशल र धर्म कचहरी नामक न्यायालय स्थापना गरेका थिए। उनले १९१० सालमा मुलुकी ऐन जारी गरेका थिए।
* मालमोत उठाउन मुखिया ‘चौधरीहरू’ को बन्दोबस्त। आफ्नो क्षेत्रको जग्गा जमिनको मालपोत चौधरीले नउठाए त्यस वापतको पोत उसैले भर्नुपर्ने नियम बसालियो। मालपोत उठाउने काम वापत चौधरीलाई गाउँघरका सानातिना मुद्दामामिलाको छिनोफानो गर्न पाउने अधिकार दिइएको थियो।&lt;ref&gt;[https://www.himalkhabar.com/news/13023 जङ्गबहादुरको उज्याला पाटा]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ghatanarabichar.com/46403 जङ्गबहादुरले के गरे, ‘यी’ नेता के गर्दै छन् ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231015184957/https://www.ghatanarabichar.com/46403 |date=2023-10-15 }}&lt;/ref&gt;

*वि.सं १९२४ मा जङ्गबहादुरले बेलायतको नक्कल गरी आफ्ना रानी र भाइहरूका नारीहरू जम्मा पारी लेडिज कोर्टको स्थापना गरे। त्यहाँ सबैले पालैपालो बोल्ने मौका पाउँथे। तर त्यसै साल अनिकाल परेकोले त्यो लेडिज कोर्टको त्यति महत्त्व नेपालीले बुझेनन्।&lt;ref&gt;नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २४१&lt;/ref&gt;
*१९२४ को अनिकाल, विपत्ति आइपरेका समयमा उपयोग गर्ने गरी कौशीअड्डामा आफ्नो तर्फबाट जङ्गबहादुरले ११ करोड रुपियाँ जम्मा गरी प्रत्येक जिल्लामा &quot;धर्मभकारी&quot; खडा गर्ने उर्दी पिटाए।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;br&gt;वि.स. १९२५ मा जङ्गबहादुरले भाइ, छोरा, भतिजा, भारदार जङ्गी, निजामती, गुरु, पुरोहित, सन्त, महन्त, साहस–महाजन, भलाद्मी, रैती, दुनियाँ सकललाई जम्मा गराउनका लागि ठाउँ ठाउँमा सूचना टाँस गरे, इस्तिहार जारी गरे, ढ्याङ्ग्रो पिटाए र [[टुँडिखेल]]को ऐतिहासिक खरीको रुखको चौतारामुनि ठुलो भेला गराए। उक्त जनभेलालाई सम्बोधन गर्दै जङ्गबहादुरले भनेका थिए, ‘देशमा सङ्कटकालीन अवस्था आई परेमा, दैवी प्रकोप परेमा मात्र राष्ट्रको ढुकुटी (कौसी तोखाखाना)को प्रयोग गर्नु अन्यथा नगर्नू, बरु पछि हुने शासकले यस ढुकुटीमा थप गर्दै जानू। मैले आजका मितिमा यो ढुकुटीमा जम्मा ११ करोड रूपैयाँ राखिदिएको छु भन्दै सार्वजनिक घोषणा गरे।

===कानुनी सुधार===

*[[मुलुकी ऐन]] जारी&lt;br&gt; यद्यपि त्यो ऐनमा एउटै खालको अपराधमा पनि जातका आधारमा मृत्युदण्ड र फरक कैद सजायको व्यवस्था थियो। 
* अङ्ग भङ्ग गर्ने कानुन अन्त्य
* ‘बोक्सी’ को आरोप लगाउने रुढिवादी पक्षधरहरूलाई दण्ड सजायको व्यवस्था

=== सामाजिक-आर्थिक सुधार ===

[[चित्र:Sign Post 2.jpg|thumb|इलाममा राखिएको बोर्ड]]

*[[गिद्धेप्रेस]]को स्थापना; यसै प्रेसबाट मुलुकी ऐन छापिएको थियो।
*[[जनगणना]] जसमा ५२ लाखको आँकडा निस्किएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ekantipur.com/koseli/2018/09/08/1536378025576267.html|title=जङ्गबहादुर जुगको जनगणना|last=|first=प्रा.डा. जनकराज सापकोटा|date=भदौ २३, २०७५|website=कान्तिपुर दैनिक; कोसेली |publisher=कान्तिपुर|accessdate=भदौ २३, २०७५}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://annapurnapost.com/news/143090|title=ठूले लामा, जङ्ग–जनगणना अनि १२२ वर्षअघिको पाइखाना अड्डा|last=|first=प्रा.डा. जगदीशचन्द्र रेग्मी|date=२८ मङि्सर २०७६|website=अन्नपूर्ण|publisher=अन्नपूर्ण|accessdate=२८ मङि्सर २०७६}}&lt;/ref&gt; 
* अविवाहित महिलाले अंश पाउने व्यवस्था
* पहाड, मधेश र दुर्गम भेगमा हुलाकको बन्दोबस्त
*[[सिंहदरबार वैद्यखाना|वैद्यखाना]]को विस्तार&lt;ref&gt;[https://www.nepjol.info/index.php/JMMIHS/article/view/19182/15689 History of Pharmaceutical Development in Nepal
Dharma Prasad Khanal M Pharm PhD]&lt;/ref&gt;
* बिफर जस्तो घातक रोग विरुद्ध लड्न खोप लगाउने प्रणाली&lt;br&gt;नेपाल आएका बेलायती चिकित्सक ओल्डफिल्डका अनुसार जङ्गबहादुर राणाले पहिलोपटक आफ्ना जेठा छोरालाई सन् १८५० मा बिफरविरुद्धको खोप लगाउन अनुमति दिएबमोजिम उनै ओल्डफिल्डले लगाइदिए । जङ्गबहादुरले १९०६ मा नै बिफर विरुद्ध खोप लगाउने योजना गरे। राज्यभरि नै खोप लगाउने योजनासहित सबैतिर कर्मचारी पठाए। त्यति वेला यो रोग देवीदेउता रिसाएर लागेको भनिन्थ्यो। त्यही रुढिवादी विश्वासका कारण पहाडतिरका जनताले खोप कार्यक्रमको घोर विरोध गरे। तर, श्री ३ जङ्गले कार्यक्रम सफल नै गराए। धेरै प्रयासपछि नेपालबाट सन् १९७७ (२०३२ साल) मा उन्मूलन भयो।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/112906?fbclid=IwAR3V1qZ2gDsmdSXTMoeK_FeTTPHnxi6-uzw_k4K-mfPB0nAnEfIMGO5FZxM|title=बिफरको महामारी: देवी खुशी पार्न चक्कुले घाउ पारिन्थ्यो:|last=|first=भैरव रिसाल|date=चैत २४, २०७६|website=हिमालखबर |publisher=हिमालखबर|accessdate=चैत २४, २०७६}}&lt;/ref&gt;
* १९२३ सालमा ठाउँठाउँमा धर्मभकारी खडा गराएर अन्न जम्मा गर्ने प्रचलन, रशद गोदाम अड्डा (हालको [[नेपाल खाद्य संस्थान]])को स्थापना&lt;ref&gt;[http://www.nfc.com.np/ नेपाल खाद्य तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेड ऐतिहासिक पृष्ठभूमि] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200430194522/http://www.nfc.com.np/ |date=2020-04-30 }}&lt;/ref&gt;। वि.सं. १९२६ मा काठमाडौँमा भयंकर अनिकाल पर्दा सरकारले तराईबाट तुरुन्तै चामल झिकाई रु.१ को चार पाथीको दरले बिक्री गर्‍यो। धर्मभकारीका लागि अन्न जोहो गर्न मालपोत लिंदा आधा नगद र आधा जिन्सी लिने गरिएको थियो। यो काम गर्न तराईमा जमिनदार चौधरी र पटवारीलाई, पहाडतर्फ थरी, मुखिया, जिम्मावाललाई तोकिन्थ्यो।
* वन संरक्षणका लागि ‘काठमाल’ अड्डा खोली रूख काट्नेहरूलाई सजाय दिने व्यवस्था
*[[इलाम जिल्ला|इलाम]] [[चियाखेती|चिया खेती]]को सुरुवात&lt;ref&gt;[https://halokhabar.com/news-details/2248/2019-08-17 नेपालमा चिया खेतीको इतिहास यस्तो छ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://ncfd.gov.np/public/kcfinder/upload/files/%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%20%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%80%20%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%B2%282%29.pdf चिया खेती म्यानुअल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331143732/http://www.ncfd.gov.np/public/kcfinder/upload/files/%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%20%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%80%20%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%B2(2).pdf |date=2020-03-31 }}&lt;/ref&gt;

===रक्षा क्षेत्र सुधार===

* [[रसुवागढी]] र [[कोदारी|कोदारीगढी]]को निर्माण गरे।
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जङ्गी अड्डा]]को स्थापना&lt;ref&gt;[https://books.google.com.np/books?id=CVLeCQAAQBAJ&amp;pg=PA103&amp;lpg=PA103&amp;dq=jangi+adda&amp;source=bl&amp;ots=XDaTJr8Ec0&amp;sig=ACfU3U0lPpWCp1nx6ozd9G0gw5XhuCJy8g&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjtveva_dPoAhWL4jgGHa4vCWYQ6AEwI3oECAcQAQ#v=onepage&amp;q=jangi%20adda&amp;f=false Military and Democracy in Nepal page 103]&lt;/ref&gt;
*देशको अन्तर्राष्ट्रिय सीमा छुट्याउन जङ्गबहादुरले सन् १८६० को अक्टोबरदेखि एक–एक माइलमा सीमास्तम्भ राख्ने कार्यारम्भ गरे, जसलाई जङ्गे पिलरका रूपमा पनि चिनिन्छ।
*नेपाल राज्यको नापी गराई नक्शा सम्पन्न
* पहिलोपटक नेपालमै तोप कारखाना स्थापित

===नेपालको शैक्षिक विकासमा जङ्गबहादुर===
[[चित्र:Durbar High School 6.jpg|thumb|[[दरबार हाई स्कुल]]|300px]]
नेपालमा परम्परागत संस्कृत र बौद्ध शिक्षाको प्रचलन रही रहेको बेला वि.सं. १९१० मा [[दरबार हाई स्कुल|दरबार स्कुल]]को स्थापनासँगै नेपालमा अङ्ग्रेजी शिक्षा प्रणालीको सुरुवात भएको थियो।&lt;Ref&gt;
[https://moe.gov.np/content/historical-background.html नेपाल सरकार शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय नेपालमा शिक्षा विकासका केही तथ्यहरू ऐतिहासिक पृष्ठभूमि] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407060922/https://moe.gov.np/content/historical-background.html |date=2020-04-07 }}
&lt;/ref&gt; राणाकालको १०४ वर्ष नै यस्तो रहृयो जब कुनै न कुनै रूपमा नेपालले उच्च शिक्षा मात्र होइन पाश्चात्य शिक्षाको पनि जग हाल्न सक्यो। राणा शासनका संस्थापक एवम् प्रथम राणा प्रधानमन्त्री र कास्की तथा लमजुङका श्री ३ महाराज जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी नै यस्ता थिए जसले नेपालमा पाश्चात्य शिक्षाको जग बसाले। ई.१८५० मा एसियाकै पहिलो प्रधानमन्त्रीका रूपमा विट्रेनको भ्रमणमा पुगेका जङ्गबहादुरले [[बेलायती साम्राज्य|वि्रटिश साम्राज्य]]ले गर्न सकेको विश्व विजय र प्रगतिको पछाडि उसको शैक्षिक जागरण नै कारक रहेको हृदयङ्गम गरी आफ्ना छोराहरूमा पनि त्यस्तो शिक्षा दिन सकियोस् भन्ने हेतुले नै नेपालमा पाश्चात्य शिक्षाको जग बसालेका थिए।
[[चित्र:Janga Bahadur Rana.jpg|thumb|जङ्गबहादुरको तस्वीर]]
प्रारम्भमा जङ्गबहादुरकै गोल बैठकमा यो पाश्चात्य शिक्षाको श्री गणेश भएको कारण पछिबाट नेपालको पाश्चात्य ढर्राको माध्यमिक शिक्षण संस्थाको प्रथम नाम नै 'दरबार हाइस्कुल' पर्न गयो। तीनताका राणा प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुरको निवास थापाथलीमा थियो र '[[थापाथली दरबार|थापाथली दरवार]]' कहिन्थ्यो। सोही दरबारमा रहेको उनको भव्य गोलबैठकमा अङ्ग्रेजी शिक्षक मास्टर क्यानिंङले उनका छोराहरूलाई पाश्चात्य शिक्षा दिन थालेपछि विधिवत नेपालमा अङ्ग्रेजी शिक्षाको जग बस्यो। यो वि.सं. १९९१ सालको कुरा थियो। सुरुका जङ्गबहादुरका छोराहरूले मात्र पढ्ने यस गोलबैठक शिक्षामा क्रमशः उनका भाइ, भतिजाहरू पनि संलग्न हुन थाले। त्यसैगरी क्रमशः दरबारिया भाइ भारदारका छोराहरूले पनि यसमा पढ्ने छुट पाउँदै गए। अन्ततः द्वितीय राणा प्रधानमन्त्री [[रणोद्दिप सिंह बहादुर राणा|रणोद्विपसिंह]] का पालामा वि.सं. १९४८ मा उक्त गोल बैठकमा हुने पाश्चात्य पढाइ कार्यका लागि [[रानी पोखरी]]को पश्चिमतर्फ एक पृथक भवन बनाई उक्त पठनपाठन कार्य त्यही स्थानान्तरण गरेपछि नै नेपालमा औपचारिक ढङ्गले माध्यमिक स्तरको पाश्चात्य शिक्षाको प्रादुर्भाव हुन सकेको हो।

== नीति ==

===परराष्ट्र नीति===
जङ्गबहादुर कुंंवर एकछत्र शासन गर्ने सर्वेसर्वा प्राइमिनिष्टर भएर चम्किए पछि [[नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध|नेपालको परराष्ट्र नीति]] पनि बदलियो। युरोप भ्रमण पछि जङ्गबहादुरले &quot;अङ्ग्रेजसँग जुध्ने पनि होइन, निहुरिने पनि होइन&quot; भन्ने द्वैध नीति लिए।

श्री ३ जङ्ग अङ्ग्रेजका समर्थक थिए। तर काठमाडौँ उपत्यकाभित्र रहेका रेसिडेन्ट ( आवासीय दूत)लाई स्वेच्छापूर्वक घुम्न र नेपालीहरूलाई रेसिडेन्टभित्र प्रवेश गर्न सरकारी अनुमति अनिवार्य रूपमा लिनुपर्ने व्यवस्था जङ्गबहादुरले गरेका थिए। बि.सं. १९२१ असारमा जङ्गबहादुरले अङ्ग्रेज राजदूत र निजका सबै मानिसको निको चाल नदेख्ता स्वेच्छाले आफ्नो आज्ञा विना घुम्न प्रतिबन्ध लगाए। राणा शासन भरी यो नीति कायम रहिरह्यो।

[[अवध]]की [[बेगम हजरत महल]] नेपालमा शरण मिलेको थियो।&lt;ref&gt;Hibbert (1980); pp. 386–387&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Krishna|first=Sharmila|title=Far from the madding crowd she lies, forlorn &amp; forgotten|url=http://oudh.tripod.com/bhm/bhmfar.htm|accessdate=3 September 2013|newspaper=The Indian Express - LUCKNOW|date=11 June 2002}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203001546/http://oudh.tripod.com/bhm/bhmfar.htm |date=3 December 2013 }}&lt;/ref&gt;

भोटलाई लडाइँमा पराजित गरी [[थापाथली सन्धि]] गरे।

===अर्थ नीति===
जङ्गबहादुरले नेपालको धन विदेशमा लान वा विदेशी बैङ्कमा राख्न सक्त मनाही गरेका थिए । जहिले पनि धनबल, जनबल विदेशिनबाट रोकिराख्नु पर्छ । वास्तवमा आफ्नो जनशक्ति, आर्थिक शत्ति विदेशियो भने देश कमजोर हुने उनको बुझाइ थियो । आफुलाई केही पर्दा असहाय होइन्छ भन्ने अर्को दृढ विश्वास थियो । सरकारले धनसम्पत्ति विदेशी बैङ्कमा राख्नु हुँदैन, धनीमानी जनहरूले पनि विदेशमा पैसा लानु, राख्नु हुँदैन भन्थे । अघि राजा [[रणबहादुर शाह]]ले धर्म गरेर गुठी जग्गा राखेका रहेछन्, त्यो गुठी जग्गा हिनामिना भएछ । नेपाल सरकारले ब्रिटिस सरकारसँग अर्दाश गरेछ । ब्रिटिस सरकारले तिम्रो देशको जग्गाजमिन तिम्रो खुस हुन्छ, हाम्रो देशको जमिनको हाम्रो खुस हुन्छ भनेपछि नेपाल सरकार नाजवाफ भएछ । 
धर्मकर्म गर्नुपरे, गुठी राख्नुपरे आफ्नै देशमा गर्नु, आफ्नै देशमा राख्नु भनेर जङ्गबहादुरले त ऐननै बनाएका थिए ।

जङ्गबहादुरले देशलाई बलियो समृद्ध बनाउने जनतालाई सुखी बनाउने भनेर नेपाली जनताहरूलाई ब्रिटिस रेजिमेन्टमा भर्ना हुन रोके, नेपालको र नेपालीको नगद धन विदेश लान दिएनन् । धर्म गर्न विदेशमा किन ? त्यसका लागि धन विदेशमा लानुपर्‍यो ? आफ्नै देशमा धर्मकर्म गर्नू, गुठी राख्नू, सदावर्त चलाउनू, देशमा गरेको धर्मकीर्ति दिगो हुन्छ, सन्तान–दरसन्तानसम्म चल्छ भनेर ऐन बनाए । परन्तु उनका यी ऐन–नियम उनका पालाभरि मात्र चले, रहे ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ekantipur.com/bibidha/2019/04/13/155512268357058035.html|title=अनि जनबल र धनबल विदेशियो|last=नेपाल|first=ज्ञानमणि|website=कान्तिपुर }}&lt;/ref&gt;

==मन्दिर==
[[चित्र:Statue_of_Jang_Bahadur_Rana_at_Kalmochan_Temple.jpg|thumb|alt=|left|600x600px|कालमोचन मन्दिरमा रहेको श्री ३ जङ्गको शालिक]]
श्री ३ जङ्गले मन्दिर र गुम्बाहरूको मर्मत र आवश्यक परेको ठाउँमा जीर्णोद्धार पनि गराए। पशुपति मृगस्थलीमा विश्वरूपको विशाल मूर्तिको साथै मन्दिर स्थापना गराए। वागमती नदीको तीरमा कालमोचनदेखि पंचायनसम्म घाट समेत बनाउन लगाए।

* कालमोचन मन्दिर
[[चित्र:Kalmochan_Temple.jpg|thumb|कालमोचन मन्दिर]]

गोत्र हत्या र अन्य नरसंहारको पापमोचन गर्न जङ्गबहादुरले काठमाडौँको थापाथलीमा कालमोचन मन्दिर र घाट निर्माण गर्न लगाएका थिए।

कालमोचन परिसरमै लक्ष्मी– नारायणको मन्दिर बनाए। कालमोचन घाट परिसरमा दुईतले मन्दिर छ। लक्ष्मी–नारायणको मन्दिर भए पनि यसको खास नाम ‘जङ्ग–हिरण्य–हेम मन्दिर हो। तत्कालीन प्रधानमन्त्री श्री ३ जङ्गबहादुरले १ सय ४५ वर्षअघि आफु, आफ्नी रानी र छोराको नाममा यो मन्दिर बनाएका थिए। जङ्गबहादुरले आफ्नो जीवनको अन्तिम क्षणतिर यही मन्दिरमा आएर धार्मिक अनुष्ठान गरेका इतिहास थिए।
&lt;ref&gt;[https://samachardainik.com/news-details/20209/2019-05-22]&lt;/ref&gt; वरिपरि चारवटा नारायणको मठ राखेर अगाडिपट्टि अग्लो स्तम्भमा आफ्नै शालिक खडा गरे। जङ्गबहादुरको स्तम्भमा विसं १९३१ सालमा खोपिएको शिलालेख देख्न सकिन्छ। ढुङ्गाको कछुवामाथि रहेको ढुङ्गाकै १५ फिट अग्लो स्तम्भमाथि जङ्गबहादुरको पूर्णकदको शालिक छ। कालमोचनमा [[दशनामी सन्यासी अखडा]] [[बैरागी अखडा]] [[उदासी अखडा]] गरी तीन अखडा छन्। ती अखडामा छुट्टाछुट्टै सम्प्रदायका बाबाहरू र छुट्टै संस्कार हुन्छ। विभिन्न ठाउँबाट आएका साधुसन्तका लागि लक्षित गरी राणाले निर्माण गरेका थिए।

* [[राम मन्दिर, थापाथली|राम मन्दिर]]

* जङ्ग–हिरण्य–हेमेश्वर मन्दिर (नरबेश्वर )

* जङ्ग–हिरण्य–हेमनारायण मन्दिर

* गोपाल मन्दिर

* [[दशनामी सन्यासी अखडा]]

* [[बैरागी अखडा]]

* [[उदासी अखडा]]

* नाथ अखडा

* पान्चायन

* जङ्ग नन्देश्वर शिव मन्दिर

* तीन शिवालय (दीप मुक्तेश्वर, नन्द मुक्तेश्वर, जगन्नन मुक्तेश्वर) &lt;ref&gt;[http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_142_05.pdf कालमोचनघाट र आसपासका मठ, मन्दिर एवम् सत्तलहरू] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240629034902/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_142_05.pdf |date=2024-06-29 }}&lt;/ref&gt;
चित्र:Kalmochanghat.jpg
[[चित्र:Kalmochanghat.jpg|thumb|368x368px|कालमोचन मन्दिर]]

==पद टिप्पणीहरू==
{{reflist|group=note}}
{{notelist}}

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==
{{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}}

{{DEFAULTSORT|राणा, जङ्गबहादुर}}
[[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:नेपाली मानिसहरू]]
[[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]]
[[श्रेणी:१९औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:राणा शासन]]
[[श्रेणी:नेपालको राजनीति]]
[[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]]
[[श्रेणी:नेपालको एकीकरणकाल]]
[[श्रेणी:नेपाल अधिराज्य]]
[[श्रेणी:राणा वंश]]
[[श्रेणी:१९औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]]</text>
      <sha1>kojfxs7re1zd4yaz3uow3vw1u9v6vvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ढाँचा:User मनपर्ने नेता</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24818</id>
    <revision>
      <id>1354216</id>
      <parentid>1345737</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Balendra_Shah,_official_portrait.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="274" sha1="1hcjq3pcsb36bw0l9gcnrux1ncplmfh" xml:space="preserve">{{userbox
| border-c = #2A0746
| id       = 
| id-c     = white
| info     = यो प्रयोगकर्तालाई मनपर्ने नेता [[बालेन साह]] हुन्।
| info-c   = #FCC7AB
| info-op  = text-align:center;
}}&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>1hcjq3pcsb36bw0l9gcnrux1ncplmfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>देवीभागवत पुराण</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33150</id>
    <revision>
      <id>1354151</id>
      <parentid>1328114</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T12:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Devi_bhagavata_.jpg with [[File:Devi_bhagavata.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: remove redundant space).</comment>
      <origin>1354151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28733" sha1="86ekatxeqe7jwgaiykvoipx3iwray5v" xml:space="preserve">{{विकिकरण}}
{{ ज्ञानबाकस पुस्तक
| name  = देवीभागवत पुराण 
| title_orig = 
| translator = 
| image  = Devi bhagavata.jpg
| image_caption = देवीभागवत पुराणको पाण्डुलिपि
| author  = [[व्यास|वेदव्यास]]
| illustrator = 
| cover_artist = 
| country  = [[भारत]]
| language  = [[संस्कृत]]
| series  = [[पुराण]]
| subject  = देवी महात्यम्
| genre  = हिन्दू धार्मिक ग्रन्थ
| publisher = 
| pub_date  = 
| english_pub_date = 
| media_type = 
| pages  = १८,००० श्लोक
| isbn  = 
| oclc  = 
| preceded_by = 
| followed_by = 
}}
यो पुराण परम पवित्र वेदको प्रसिद्ध श्रुतीहरूका अर्थबाट अनुमोदित, अखिल शास्त्रहरूका रहस्यका श्रोत तथा आगमहरूमा आफ्नो प्रसिद्ध स्थान राख्दछ। यो सर्ग, प्रतिसर्ग, वंश, वंशानुकीर्ति, मन्वन्तर आदि पाउँचहरूलक्षणहरूबाट पूर्ण छन्। पराम्बा भगवतीका पवित्र आख्यानहरूबाट युक्त छ। यस पुराणमा लगभग १८,००० श्लोकहरू रहेका छन्। 

एक पल्ट भगवत्-अनुरागी तथा पुण्यात्मा महर्षीहरूले श्री वेदव्यासका परम शिष्य सूतजीबाट प्रार्थना गरे -हे ज्ञानसागर ! तपाईँका श्रीमुखबाट विष्णु भगवान र शंकरका दैवी चरित्र तथा अद्भुत लीलाहरू सुनेर हामी धेरै सुखी भए। ईश्वरमा आस्था बढी र ज्ञान प्राप्त गरे। अब कृपा गरेर मानव जातिलाई समस्त सुखहरूको उपलब्ध गराले वालाहरू, आत्मिक शक्ति दिन वाला तथा भोग र मोक्ष प्रदान गराले वाला पवित्रतम पुराण आख्यान सुनाएर अनुगृहीत गर्नुहुँस्। ज्ञानेच्छु र विनम्र महात्माहरूको निष्कपट अभिलाषा जानेर महामुनि सूतजीले अनुग्रह स्वीकार गरे। ती्हुँंले भने-जन कल्याणको लालसाबाट तपाईँले ठूलो सुंदर इच्छा प्रकट गरयो। म तपाईँ मान्छेको उबाट सुनाउँछु।यो साउँचो छ कि श्री मद् देवी भागवत् पुराण सबै शास्त्रहरूतथा धार्मिक ग्रन्थहरूमा महान् छ। यसका अगाडि बडे-बडे तीर्थ र व्रत नगण्य छन्। यस पुराणका सुनलेबाट पाप सुकेका वनको भांति जलकर नष्ट छ जान्छन्, जसबाट मनुष्यलाई शोक, क्लेश, दु:ख आदि नभोगले पडते। जस प्रकार सूर्यका प्रकाशका अगाडि अन्धकार हुँदै जान्छ, त्यसै प्रकार भागवत् पुराणका श्रवणबाट मनुष्यका सबै कष्ट, व्याधियां र संकोच समाप्त छ जान्छन्।
महात्माहरूले सूतजीबाट भागवत् पुराणका सम्बन्धमा यो जिज्ञासाहरू राखे:
*पवित्र श्रीमद् देवीभागवत् पुराणको आविर्भाव कहिले भयो ?
*यसका पठन-पाठनको समय कहिले छ ?
*यसका श्रवण-पठनबाट किन-किन कामनाहरूको पूर्ति हुन्छ?
*सर्वप्रथम यसका श्रवण कसले गरे ?
*यसका पारायणको विधि के रहेकोछ?


==आविर्भाव==
महर्षि पराशर र देवी सत्यवतीका संयोगबाट श्रीनारायणका अंशावतार देव व्यासजीको जन्म भयो। व्यासजीले आफ्ना समय र समाजको स्थिति चिन्हारीदै वेदहरूको चार भागहरूमा विभक्त गरे र आफ्ना चार पटु शिष्यहरूको तीका बोध गराया। यसका पश्चात् वेदाध्ययनका अधिकारबाट वंचित नर-नारीहरूको मंदबुद्धीहरूका कल्याणको लागि अट्ठारह पुराणहरूको रचना गर्‍यो, ताकि ती पनि धर्म-पालनमा समर्थ छ सकहरू। सूतजीले भने-महात्मन्! गुरूजीका आदेशानुसार सत्रह पुराणहरूका प्रसार एवं प्रचारको दायित्व मुझमा आयो, तर भोग र मोक्षदाता भागवत पुराण स्वयं गुरूजीले जन्मेजयलाई सुनाए। तपाईँ जान्दछन्-जन्मेजयका पिता राजा परीक्षितलाई तक्षक सर्पले डस लागि थियो र राजाले आफ्नो हत्एका कल्याणको लागि श्रीमद् भागवत् पुराणको श्रवण गरे थियो। राजाले नौ दिन निरंतर लोकमाता भगवती दुर्गाको पूजा-आराधनाको तथा मुनि वेदव्यासका मुखबाट लोकमाताको महिमाबाट पूर्ण भागवत पुराणको श्रवण गरे। सूतजीले भने-महात्मन्! गुरूजीका आदेशानुसार सत्रह पुराणहरूका प्रसार एवं प्रचारको दायित्व मुझमा आयो, तर भोग र मोक्षदाता भागवत पुराण स्वयं गुरूजीले जन्मेजयलाई सुनाए। तपाईँ जान्दछन्-जन्मेजयका पिता राजा परीक्षितलाई तक्षक सर्पले डस लागि थियो र राजाले आफ्नो हत्एका कल्याणको लागि श्रीमद् भागवत् पुराणको श्रवण गरे थियो। राजाले नौ दिन निरंतर लोकमाता भगवती दुर्गाको पूजा-आराधनाको तथा मुनि वेदव्यासका मुखबाट लोकमाताको महिमाबाट पूर्ण भागवत पुराणको श्रवण गरे।
;देवी पुराणको महिमा
:देवी पुराणका पढले एवं सुनलेबाट भयंकर रुँग, अतिवृष्टि, अनावृष्टि भूत-प्रेत बाधा, कष्ट योग र दोस्रो आधिभौतिक, आधिदैविक तथा आधिदैहिक कष्टहरूका निवारण छ जान्छ। सूतजीले यसको लागि एक कथाको उल्लेख गरदै भने-वसुदेव जी द्वारा देवी भागवत पुराणलाई पारायणको फल नैं थियो कि प्रसेनजितलाई ढूंढले गए श्रीकृष्ण संकटबाट मुक्त हुँकर सकुशल घर फर्किए थिए। यस पुराणका श्रवणबाट दरिद्र धनी, रुँगी-नीरोगी तथा पुत्रहीन स्त्री पुत्रवती छ जान्छ। ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य तथा शूद्र चतुर्वर्णहरूका व्यक्तीहरू द्वारा समान रूपबाट पठनीय एवं श्रवण योग्य यो पुराण आयु, विद्या, बल, धन, यश तथा प्रतिष्ठा दिन वाला अनुपम ग्रन्थ छ।
;पारायणको उपयुक्त समय
:सूतजी बोले-देवी भागवतको कथा-श्रवणबाट भक्तहरू र श्रद्धालु श्रोताहरूलाई ऋद्धि-सिद्धिको प्राप्ति हुँन्छ। मात्र क्षणभरको कथा-श्रवणबाट पनि देवीका भक्तहरूको कहिले कष्ट नहुँता। सबै तीर्थहरू र व्रतहरूका फल देवी भागवतका एक बारका श्रवण मात्रबाट प्राप्त छ जान्छ। सतयुग, त्रेता तथा द्वापरमा त मनुष्यको लागि अनेक धर्म-कर्म छन्, तर कलियुगमा त पुराण सुननेका अतिरिक्त कुनै अन्य धार्मिक आचरण छैन। कलियुगका धर्म-कर्महीन तथा आचारहीन मनुष्यहरूका कल्याणको लागि नैं श्री व्यासजीले पुराण-अमृतको सृष्टि गरेका थिए। देवी पुराणका श्रवणको लागि यसै त सबै समय फलदायी छ, तर फेरि पनि आश्विन, चैत्र, मार्गशीर्ष तथा आषाढ मासहरूएवं दोनहरूनवरात्रहरूमा पुराणका श्रवणबाट विशेष पुण्य हुन्छ। वास्तवमा यो पुराण नवाह्र यज्ञ छ, जुन सबै पुण्य गर्महरूबाट सर्वोपरि एवं निश्चित फलदायक छ।यस नवाह्न यज्ञबाट छली, मूर्ख, अमित्र, वेद-विमुख निंदक, चोर, व्यभिचारी, उठाईगीर, मिथ्याचारी, गो-देवता-ब्राह्मण निंदक तथा गुरूद्वेषी जैबाट भयानक पापी शुद्ध र पापरहित छ जान्छन्। बडे-बडे व्रतहरू, तीर्थ-यात्राहरू, बृहद् यज्ञहरूए तपहरूबाट पनि त्यो पुण्य फल प्राप्त नहुँता जुन श्रीमद् देवी भागवत् पुराणका नवाह्र पारायणबाट प्राप्त हुन्छ।

:'''तथा न गंगा न गए न काशी न नैमिषं न मथुरा न पुष्करम्।
:'''पुनाति सद्य: बदरीवननो यथा हि देवीमख एष विप्रा:।'''

:गंगा, गया, काशी, नैमिषारण्य, मथुरा, पुष्कर र बदरीवन आदि तीर्थहरूको यात्राबाट पनि त्यो फल प्राप्त नहुँता, जुन नवाह्र पारायण रूप देवी भागवत श्रवण यज्ञबाट प्राप्त हुन्छ। सूतजीका अनुसार-आश्विन् मासका शुक्ल पक्षको अष्टमीलाई स्वर्ण सिंहासनमा श्रीमद् भागवतको प्रतिष्ठा गराकर ब्राह्मणलाई दिन वाला देवीका परम पदलाई प्राप्त गरेर लिँदछ। यस पुराणको महिमा यति महान् छ कि नियमपूर्वक एक-आध श्लोकको पारायण गर्ले वाला भक्त पनि मां भगवतीको कृपा प्राप्त गरेर लिँदछ।

==पौराणिक महत्त्व==
[[File:Mahavidyas.jpg|thumb|right|300px|काली,तारा,षोडशी,भुवनेश्वरी,छिन्नमस्ता,धूमावती,बगलामुखी,मातँगी,कमला आदि देविहरू]]
श्री कृष्ण प्रसेनजितलाई ढूंढनेका प्रयासमा हराए थिए जुन श्री देवी भगवतीका आशीर्वादबाट सकुशल फर्किए। यो वृत्तांत महर्षीहरूको इच्छाबाट विस्तारबाट सुनादै श्री सूतजी भन्न लगे-सज्जनहरू! धेरै पहिले द्वारका पुरीमा भोजवंशी राजा सत्राजित रहन्थ्यो। सूर्यको भक्ति-आराधनाका बलमा उनले स्वमंतक नामको अत्यन्त चमकदार मणि प्राप्त गरयो। मणिको क्रांतिबाट राजा स्वयं सूर्य जस्तो प्रभा-मंडित छ जाँदथ्यो। यस भ्रममा जब यादवहरूले श्रीकृष्णबाट भगवान सूर्यका आगमनको कुरा कही, तब अंतर्यामी कृष्णले यादवहरूको शंकाको निवारण गरदै भन्यो कि आन वाला महानुभाव स्वमंतक मणिधारी राजा सत्राजित छन्, सूर्य नं। स्वमंतक मणिको गुण थियो कि उसको धारण गर्ले वाला प्रतिदिन आठ किलो स्वर्ण प्राप्त गरेगा। उनी प्रदेशमा कुनै पनि प्रकारको मानवीय वा दैवीय विपत्तिको कुनै चिह्नसम्म नथियो। स्वमंतक मणि प्राप्त गर्ले इच्छा स्वयं कृष्णले भीको लिकिन सत्राजितले अस्वीकार गरेर दियो।

एक पल्ट सत्राजितको भाइ प्रसेनजित उनी मणिलाई धारण गरका घोडेमा चढकर शिकारलाई गए त एक सिंहले उबाट मार हालयो। संयोगबाट जामवंत नामक रीछले सिंहलाई नैं मार हालयो र त्यो मणिलाई लिएर आफ्नो गुफामा आ्यो। जामवंतको छोरी मणिलाई खिलौना समझकर खेलन लगी।
प्रसेनजितका न फर्कनुमा द्वारकामा यो अफवाह फैल गई कि कृष्णलाई सत्राजित द्वारा मणि दिनबाट इनकार गर्नेमा दुर्भावनावश कृष्णले प्रसेनजितको हत्ए गरा दी र मणिमा आफ्नो अधिकार गरेर लियो। कृष्ण यस अफवाहबाट दु:खी हुँकर प्रसेनजितलाई हराजलेको लागि निकल पडे।वनमा कृष्ण र तीसहितीहरूले प्रसेनजित सहित एक सिंहलाई पनि मरयो पाया। ती्हहरू वहाँ रीछका खुट्टाहरूका निशानहरूका सङ्केत पनि मिले, जुन भित्र गुफामा प्रवेशका सूचक थिए। यसबाट कृष्णले सिंहलाई मारले तथा मणिका रीछका पास हुँनेको अनुमान लगाया।

आफ्ना साथीहरूलाई बाहिर रहएर प्रतीक्षा गर्लेको लागि भन्एर स्वयं कृष्ण गुफाका भित्र प्रवेश गरेर गए। एकदम समय पछि पनि कृष्णका फिर्ता न आनमा निराश हुँकर लौटे साथीले कृष्णका पनि मारे जानेको मिथ्ए प्रचार गरेर दियो।
कृष्णका न फर्कनुमा तीका पिता वसुदेव पुत्र-शोकमा व्यथित छ उठे। त्यसै समय महर्षि नारद आए। समाचार जानेर नारदजीले वसुदेवबाट श्रीमद् देवी भागवत पुराणका श्रवणको उपदेश दियो। वसुदेव मां भगवतीको कृपाबाट पूर्व परिचित थिए। ती्हुँंले नारदजीबाट भने-देवर्षि, देवको सहित कारागारवास गरदै जब छ: पुत्र कंसका हाथहरूमारे गयसकाको थिए त हामी दोनहरूपति-पत्नी एकदम व्यथित र अंसतुलित छ गए थिए। तब आफ्ना कुल पुरोहित महर्षि गर्गबाट परामर्श गरे र कष्टबाट छुटकारा पानको उपाय पूछा। गुरूदेवले जगदम्बा मांको गाथाको पारायण गर्नेलाई भन्यो। कारागारमा हुँनेका कारण मेरा लागि यो संभव नथियो। अत: गुरूदेवबाट नैं यो कार्य संपन्न गरानेको प्रार्थना गरयो।

वसुदेवले भने-मेरी प्रार्थना स्वीकार गरका गुरूदेवले विंध्याचल पर्वतमा गएर ब्राह्मणहरूसहित देवीको आराधना-अर्चना गरयो। विधि-विधानपूर्वक देवी भागवतको नवाह्र यज्ञ गरे। अनुष्ठान पूर्ण हुँनेमा गुरूदेवले मलाई यसको सूचना देदै भने-देवीले प्रसन्न हुँकर यो आकाशवाणी गरेकाछन्-मेरी प्रेरणाबाट स्वयं विष्णु पृथ्वीका कष्ट निवारण हेतु वसुदेव देवकीका घर अवतार लिंगे। वसुदेवलाई चाहिए कि उनी बालकलाई गोकुल ग्रामका नंद-यशोदाका घर पुगा दिनुहोस् र त्यसै समय उत्पन्न यशोदाको बालिकालाई ल्याएर आठऔं संतानका रूपमा कंसलाई सौंप दहरू। कंस यथावत् बालिकालाई धरतीमा पटक देगा। त्यो बालिका कंसका हातबाट तत्काल छूटकर दिव्य शरीर धारण गर, मेरा नैं अंश रूपबाट लोक कल्याणको लागि विद्यांचल पर्वतमा वास गरेगी।गर्ग मुनि द्वारा यस अनुष्ठान फललाई सुन गरेर मले प्रसन्नता व्यक्त गरदै अगाडि घटी घटनाहरू मुनिका कथनानुसार पूरी कीं र कृष्णको रक्षा गरयो। यो विवरण सुनाएर वसुदेव नारदजीबाट भन्न लगे-मुनिवर ! सौभाग्यबाट तपाईँको आगमन मेरा लागि शुभ छ। अत: तपाईँ नैं मलाई देवी भागवत पुराणको कथा सुनाएर उपकृत गरहरू।

वसुदेवका भन्नमा नारदले अनुग्रह गरदै नवाह्र परायण गरे। वसुदेवले नवहरू दिन कथा समाप्तिमा नारदजीको पूजा-अर्चनाको भगवती मांको माएबाट श्रीकृष्ण जब गुफामा प्रविष्ट भएका त ती्हुँंले एक बालिकालाई मणिबाट खेलते देखा। जैबाट नैं कृष्णले बालिकाबाट मणि ली, त बालिका रुँ उठी। बालिकाका रुँनेको आवाजलाई सुनेर जामवंत वहाँ आ पुगा तथा कृष्णबाट युद्ध गर्ले लागयो। दोनहरूमा सत्ताईस दिनसम्म युद्ध चल्दै दै। देवीको कृपाबाट जामवंत लगातार कमोजर पडता गए तथा श्रीकृष्ण शक्ति-संपन्न हुँते गए। अंतमा ती्हुँंले जामवंतलाई पराजित गरेर दियो।
भगवतीको कृपाबाट जामवंतलाई पूर्व स्मृति छ आए। त्रेतामा रावणको वध गर्ले वाला रामलाई नैं द्वापरमा कृष्णका रूपमा अवतरित जानेर तीको वंदना गरयो। अज्ञानमा गरे अपराधको लागि क्षमा मांगी। मणि सहित आफ्नो पुत्री जांबवतीलाई पनि प्रसन्नतापूर्वक कृष्णलाई समर्पित गरेर दियो।

मथुरामा कथाका समाप्त हुँले पछि वसुदेव ब्राह्मण भोज पछि आशीर्वाद लिइरहेका थिए, त्यसै समय कृष्ण मणि र जांबवती सहित वहाँ पहुच गए। कृष्णलाई वहाँ देखेर सबैको प्रसन्नताको कुनै सीमा न रह्यो। भगवतीको आभार प्रकट गरदै वसुदेव-देवकीले श्रीकृष्णको अश्रूपूरित नेत्रहरूबाट स्वागत गरे। वसुदेवको सफल काम बनाएर नारद देवलोक फिर्ता लौट गए।

==श्रवण विधि==

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

==बाहिरी कडिहरू==
* [http://www.vedpuran.com/# '''वेद-पुराण'''] - यहाँ चारहरूवेद एवं दसबाट अधिक पुराण हिन्दी अर्थ सहित उपलब्ध छन्। पुराणहरूको यहाँ सुना पनि जानसक्दछ।
*[http://is1.mum.edu/vedicreserve/puran.htm महर्षि प्रबंधन विश्वविद्यालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080408110939/http://is1.mum.edu/vedicreserve/puran.htm |date=2008-04-08 }}-यहाँ सम्पूर्ण वैदिक साहित्य संस्कृतमा उपलब्ध छ।
*[http://www.tdil.mit.gov.in/vedicjan04/hDefault.html ज्ञानामृतम्] - वेद, अरण्यक, उपनिषद् आदिमा सम्यक जानकारी
*[http://www.aryasamajjamnagar.org/vedang.htm वेद एवं वेदांग] - आर्य समाज, जामनगरका जालघरमा सबै वेद एवं तीका भाष्य दिये भएका छन्।
*[http://www.samaydarpan.com/july/pehal5.aspx जसको उदेश्य छ - '''वेद प्रचार''']{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://veda-vidya.com/puran.php वेद-विद्या_डॉट_कॉम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100521212751/http://veda-vidya.com/puran.php |date=2010-05-21 }}

{{पुराण}}
{{वैदिक साहित्य}}
{{महाभारत}}
{{रामायण}}
{{हिन्दू धर्म}}

[[श्रेणी:धर्मग्रन्थ]]
[[श्रेणी:देवी-देवताहरू]]
[[श्रेणी:संस्कृत साहित्य]]
[[श्रेणी:पुराण]]
[[श्रेणी:वेद]]
[[श्रेणी:स्मृति]]
[[श्रेणी:हिन्दु दर्शन]]</text>
      <sha1>86ekatxeqe7jwgaiykvoipx3iwray5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बाइसे राज्यहरू</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44355</id>
    <revision>
      <id>1354249</id>
      <parentid>1334896</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T11:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* राज्यहरू */</comment>
      <origin>1354249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19227" sha1="9jh2suwv8sh3epd1pfrinnp3a3kw74l" xml:space="preserve">[[File:River Ganges and tributaries.png|thumb|right|[[गङ्गा नदी]]का सहायक नदीहरूमध्ये [[कर्णाली नदी]]]]
[[File:Mandhata Shahi- SAKE-1612.jpg|thumb|[[डोटी राज्य]]का राजाको शिलालेख, [[शक संवत्]] १६१२ (वा १७४७ [[विक्रम सम्वत्|विक्रम संवत्]])मा [[देवनागरी लिपि|देवनागरी]] लिपि प्रयोग गरेर पुरानो [[खस भाषा]] मा 'रैका' मान्धाता शाहीको ताम्र शिलालेख।]]
'''बाइसे राज्य''' [[भारतीय उपमहाद्वीप]]मा सार्वभौम रूपमा अवस्थित साना राज्यहरू हन्। यी राज्यहरू [[नेपालको इतिहास|मध्ययुगीन नेपाल]]का खसहरूद्वारा शासित थिए भने आधुनिक नेपालको [[कर्णाली नदी|कर्णाली]]-[[भेरी नदी]]को वरिपरि अवस्थित थिए। 

वि.सं १८०० देखि १८६६ सम्म [[नेपालको एकीकरण]]को क्रममा बाइसेहरू राज्यहरू [[नेपाल]]मा गाभिएका थिए। [[गोरखा राज्य]]का अन्तिम राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]को शासन कालमा नेपालको एकीकरणको प्रयासहरू भएका थिए भने उनको मृत्यु पश्चात् एकीकरणलाई उनका छोरा र नातिले अगाडि बढाएका थिए।&lt;ref&gt;आधारभूत सामान्यज्ञान २०६०, मकालु बुक्स एण्ड स्टेशनर्स&lt;/ref&gt; नेपालमा हाल सम्म प्रकाशन भएका विभिन्न पुस्तकहरूमा बाइसे र चौबिसे राज्यहरूका नाम कतिपएमा फरक फरक पाइएका छन्। यि सबै पुस्तकमा भएका नामहरूका राज्यहरू कुनै न कुनै बेला एक पटक स्थापना भएकै थिए। त्यो बेलामा राज्यहरू फुट्ने र जुट्ने काम चलिरहन्थ्यो। बाइसे राज्य भनिएता पनि कर्णाली क्षेत्रका राज्यहरूको सङ्ख्या घटेर कुनै बेला अठार वटा सम्म पुगेको छ भने कुनै बेला बढेर तीसवटा सम्म पनि पुगेको पनि देखिन्छ।&lt;ref name= &quot;Kirtikhamb&quot;/&gt;

== नामकरण ==
जुम्ला राज्यमा ११ वटा पर्वत र ११ वटा नदी भएकाले पहिले पनि [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]]लाई बाइस पाखा भनिन्थ्यो भने जुम्ली जनतालाई बाइस पख्याली भनिन्थ्यो। यस कुरालाई वि.सं. १८०२-१८०८ मा जुम्लाका राजा सुदर्शन शाहको ताम्रपत्र, वि.सं. १८५५ मा सुब्बा भयहरण थापाको आज्ञापत्र र वि.सं. १८७८ मा लेखिएको कल्याल वंशावलीमा उल्लेख गरिएको छ। &lt;ref name= &quot;Kirtikhamb&quot;/&gt; त्यस कारण जुम्ला राज्यको प्रभावमा रहेको र जुम्ला राज्यलाई वार्षिक कर (सिर्तो) बुझाउने सम्पूर्ण कर्णाली क्षेत्रका राज्यहरूलाई बाइसे राज्य भनिएको थियो। यसरी रहेका बाइसी राज्यहरूमा विद्वान भेन्सिटार्टले २२ वटा, कर्कप्याट्रिकले १८ वटा, बुचानन ह्यामिल्टनले २१ वटा, ओल्डफिल्डले १८ वटा र प्रा. डा. राजाराम सुवेदीले ३० वटा नामहरू प्रकाशन गरेका छन्।&lt;ref name= &quot;Kirtikhamb&quot;&gt; कीर्तिखम्ब पहिलो संस्करण पृष्ठ सङ्ख्या २४- २९ लेखक विश्व के.सी. (पोखरेल)&lt;/ref&gt; 

== राज्यहरू ==
नेपालमा हाल सम्म प्रकाशन भएका विभिन्न पुस्तकहरूमा बाइसे राज्यहरूका नाम कतिपयमा फरक फरक पाइएका छन्।&lt;ref name= &quot;Kirtikhamb&quot;/&gt; विभिन्न पुस्तकहरूमा लेखकहरूले प्रकाशित बाइसे राज्यहरूका नामहरू यस प्रकार रहेका छन्।&lt;ref&gt; सामाजिक अध्ययन तथा जीवनोपयोगी शिक्षा , कक्षा १२ (पाठ्यक्रम विकास केन्द्र)&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ बाइसी राज्यहरू 
|-
!क्रम
!राज्यहरू&lt;ref name&quot;राज्यहरू&quot;&gt; इतिहास कक्षा १०, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (पृष्ठ १०- १३)&lt;/ref&gt;
!स्थापना (वि.सं)!! संस्थापक !! विघटन  
!सन्दर्भ
|-
|१
| [[जुम्ला राज्य|जुम्ला]] 
|१४५०|| वि.सं. १४५० मा उत्तमराजका 
छोरा बलिराजाले जुम्ला राज्यको स्थापना गरेका थिए।
|वि.सं. १८४७ मा राजा सूर्यमान शाहको 
पालामा जुम्ला विशाल नेपालमा विलय भएको थियो।
|
|-
|२
| जाजरकोट
| १४६१|| वि.सं. १४६१ मा राजा मेदिनी 
वर्माले जाजरकोटको स्थापना गरेका थिए।
| वि.सं. १८४३ मा गजेन्द्र शाहको 
समयमा नेपालमा गाभिएको थियो।
|
|-
|३
| [[डोटी राज्य|डोटी]] 
| १४०९|| वि.सं. १४०९ मा निरयपालले डोटी 
राज्यको स्थापना गरेका थिए। 
| १८४६ मा राज दीप शाहीको 
शासनकालमा डोटी नेपालमा मिसिएको थियो। 
|
|-
|४
| सल्यान 
| १४७५|| वि.सं. १४४५मा राजा सुमेरुवर्माले 
सल्यान राज्यको स्थापना गरेका थिए।
| वि.सं. १८२५ मा सल्यानका राजा कृष्ण 
शाहले नेपालको संरक्षकत्व स्वीकार गरेका थिए । 
|
|-
|५
| अछाम 
| १४५३|| वि.सं. १४८५ इन्द्रवर्मा र चन्द्रवर्माले 
अछाम राज्यको स्थापना गरेका थिए । 
| वि.सं. १८४७ मा अछामका राजा  
देवचन्द्र शाहको समयमा अछाम नेपालमा गाभियो ।
|
|-
|६
| रुकुम 
| १४७५|| वि.सं. १४७५ मा राजा नरिबमले 
रुकुम राज्यको स्थापना गरेका थिए।
| वि.सं. १८४६ मा रुकुम नेपालमा 
मिलाइएको थियो।
|
|-
|७
| बाँफी 
| १४७५|| वि.सं. १४७५ मा जगदीश वमले 
बाँफी राज्यको स्थापना गरेका थिए।
| वि.सं. १८४६ मा बाँफीलाई नेपालमा 
गाभिएको थियो।
|
|-
|८
| दुल्लु 
| १४५३|| वि.सं. १४५३ मा राजा मलैवमले 
दुल्लु राज्यको स्थापना गरेका थिएर 
| वि.सं. १८४६ मा राजा उतिम शाहको 
राज्यकालमा दुल्लु नेपालको आश्रित राज्य बनेको थियो।
|
|-
|९
| [[फलावाङ]] 
| || दाङबाट आएका काला सुल्तानबाट स्थापित भएको थियो।
| फलावाङ सल्यान राज्यमा गाभिएको थियो।
|
|-
|१०
| दैलेख 
| १४५३|| वि.सं. १४५३ मा राजा मलैवम्मले  
दैलेख राज्यको स्थापना गरेका थिए। 
| वि.सं. १८४६ मा राजा कर्णशाहीको 
शासनकालमा दैलेख नेपालमा मिलाइएको थियो। 
|
|-
|११
| छिल्लीकोट 
| १७०३|| वि.सं. १७०३ मा दान बहादुर शाह 
छिल्लीकोटका राजा थिए।
| वि.सं. १८४७ मा राजा वीरभद्र शाहको 
राज्यकालमा यो नेपालमा गाभिएको थियो।
|
|-
|१२
| मुसिकोट 
| १४७५|| वि.सं. १४७५ मा राजा जयतुम्बले 
मुसिकोट राज्यको स्थापना गरेका थिए । 
| वि.सं.  १८४६ मा राजा मुकुन्द शाहीको 
राज्यकालमा यो राज्य नेपालमा गाभिएको थियो।
|
|-
|१३
| [[दर्ना]] 
| १४९४|| वि.सं. १४९४ मा राजा  उदयवर्माले 
दर्ना राज्यको स्थापना गरेका थिए 
| वि.सं. १८४७ मा रुद्र शाहीका 
शासनकालमा नेपालमा गाभिएको थियो।
|
|-
|१४
| [[धुलीकोट राज्य|धुलिकोट]] 
| १६२५|| वि.सं. १६२५ मा राजा प्रभात  
रायले धुलिकोट (सुर्खे त) राज्यको स्थापना गरेका थिए। 
| वि.सं. १८४६ भूपनारायण शाहीको  
राज्यकालमा नेपालमा गाभिएको थियो।
|
|-
|१५
| गजुल 
| १५५०|| वि.सं. १५५० मा राजा जयासिंहले 
गजुल (रोल्पा) राज्यको स्थापना गरेका थिए। 
| नेपाल एकीकरणको समयमा नेपाल 
अधिराज्यमा मिलाइएको थियो।
|
|-
|१६
| खुम्री 
| १६२३|| वि.सं. १६२३ मा इन्द्रपालसेनले खुम्री 
राज्यको स्थापना गरेका थिए। 
| नेपाल एकीकरणको समयमा नेपाल 
अधिराज्यमा मिलाइएको थियो।
|
|-
|१७
| बाजुरा 
| १६५०|| वि.सं. १६५० मा राजा डुगरसिंहले 
बाजुरा राज्यको स्थापना गरेका थिए । 
| वि.सं. १८४७ मा अनन्तपालको समयमा 
बाजुरा राज्य नेपालमा मिसिएको थियो।।
|
|-
|१८
| मालनेटा 
| १७९०|| वि.सं. १७९० मा मदनराज शाहले 
मालनेटा राज्यको स्थापना गरेका थिए। 
| वि.सं. १८६३ मा रूपनारायण शाहको  
राज्यकालमा मालनेटा नेपालमा गाभिएको थियो।
|
|-
|१९
| [[बझाङ राज्य|बझाङ]] 
| १५०३|| वि.सं. १५०३ मा राजा शक्तिसिंहले 
बझाङ राज्यको स्थापना गरेका थिए । 
| वि.सं. १८४७ मा राजा समुन्द्र सिंहले 
नेपालको अगाडि आत्मसमर्पण गरेका थिए।
|
|-
|२०
| दाङ 
| १८४३|| वि.सं. १५५० मा राजा दलीसिंहले 
दाङ राज्यको स्थापना गरेका थिए।
| वि.सं. १८४३ मा राजा नवलसिंहको  
राज्यकालमा दाङ नेपालमा गाभिएको थियो।
|
|-
|२१
| जहारी 
| १४७५|| वि.सं. १४७५ मा राजा माधववमले 
जहारी (हालको रुकुम र सल्यान)को स्थापना गरेका थिए। 
| यसको राजधानी कोटजहारी र चौर 
जहारीमा थियो । वि.सं. १८४७ मा यो राज्य नेपालमा गाभिएको थियो।
|
|-
|२२
| थलारा 
| १५०३|| १५०३ मा राजा शक्तिसिंहले थलहारा 
राज्यको स्थापना गरेका थिए । 
| वि.सं. १८४६ मा गजेन्द्रसिंहको  
राज्यकालमा थलहारा (हालको [[बझाङ जिल्ला]])मा गाभिएको थियो। 
|
|}
== प्रशासन ==
मध्यकालमा राज्य विस्तार हुँदै गएपछि विभिन्न क्षेत्रमा केन्द्रबाट सोझै प्रशासन चलाउन कठिन पर्ने हुनाले ती क्षेत्रमा प्रशासन सञ्चालन गर्न आफ्ना भाइ, छोरा र भातिजालाई प्रशासक नियुक्त गर्ने परम्परा भएको पाइन्छ।  

उत्तरमध्यकाल (बाइसी, चौबीसी पूर्वका सेनराज्य प्रशासन)
&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=३२२-३२३|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;
# राजपरिवार = राजा, रानी, राजकुमार (गोसाईं, रौतेल्या, रताला, पुत्लो)
# सरदार = सेना र अर्थसमबन्धी विषय हेर्ने अधिकारी
# पण्डितवर्ग = राजगुरु, धर्माधिकारी, ज्योतिषी, जोशी, दैवज्ञ, पुरोहित
# काजी = मन्त्री (प्रायः राजाका टाढाका अंशियार काजी कहिन्थे।)
# रजवार = स्थानीय प्रशासक, राजाभन्दा तल्ला पाँच भन्दा उपरको पद
# खजाञ्ची = राजाको खजाना भणडारको तालाचाबी लिई बस्ने
# देवान = राजालाई धर्मशास्त्र हेरी पतिया, चान्द्रायण, शुद्धि गर्ने व्यक्ति 
# पुत्ला वा पुल्ता = तिब्बत भोटतिरको भन्सार अधिकृत
# बूढाथापा = स्थानीय भलादमीको नायक र राजाले छानेको मन्त्रीसरह
# उमराव = विबिन्न नाकामा निर्मित गढीकिल्लाको नायक
# द्वारे, नेव, मुखिया, ताकुलद्वार, मण्डली= ग्राममुख्य, लेखनदास, मुख्य, तैनाथवाला, राज्यभित्रमा राजाको विरुद्ध जाँच्ने र गोप्य प्रतिवेदन सङ्कलक
# भण्डारी= कोषागारप्रमुख, नगद, जिन्सी, गहना, खाद्यान्न, जपडाको भण्डारे।
# विचारी, सुबेदार, थरघर, [[दौडाहा]] = मुद्दा हेर्ने, प्रहरी हेर्ने, सल्लाहकार, ठाडो कार्बाही गर्ने।
# [[कटुवाल]], आसेपासे, टीके, जीते, अर्जबेगी, लुमड्या, = राजाज्ञा कार्यान्वयन गर्नेहरू

==सन्दर्भ सामग्री==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]]
[[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]]</text>
      <sha1>9jh2suwv8sh3epd1pfrinnp3a3kw74l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>आङरिता शेर्पा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80145</id>
    <revision>
      <id>1354244</id>
      <parentid>1175640</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janak Bhatta</username>
        <id>10885</id>
      </contributor>
      <comment>चित्र जोडियो</comment>
      <origin>1354244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4143" sha1="a3cnrkb0tio94xntdv3ykkd4on5v48j" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix          = 
| name                      = आङरिता शेर्पा
| honorific_suffix          = 
| native_name               = 
| image                     = ANG RITA.jpg&lt;!-- just the name, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] --&gt;
| image_size                = 
| alt                       = 
| caption                   = 
| birth_name                = 
| birth_date                = {{birth year|1948}}
| baptism_date              = 
| birth_place               = [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]], [[नेपाल]]
| death_date                = {{Death date and age|2020|09|21|1948}}
| death_place               = काठमाडौँ, जोरपाटी
| death_cause               = 
| body_discovered           = 
| resting_place             = 
| monuments                 = 
| residence                 = 
| nationality               = 
| other_names               = हिउँ चितुवा
| ethnicity                 = &lt;!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source --&gt;
| citizenship               = [[नेपाली]]
| education                 = 
| alma_mater                = 
| occupation                = पर्वतारोही
| known_for                 = 
| notable_works             = बिना अक्सिजन १० पटक सगरमाथाको सफल आरोहण
| style                     = 
| home_town                 = 
| religion                  = &lt;!-- Religion should be supported with a citation from a reliable source --&gt;
| denomination              = &lt;!-- Denomination should be supported with a citation from a reliable source --&gt;
| spouse                    = 
| partner                   = &lt;!-- unmarried life partner; use ''Name (1950–present)'' --&gt;
| children                  = 
| parents                   = 
| relatives                 = 
| callsign                  = 
| awards                    = 
| website                   = &lt;!-- {{URL|Example.com}} --&gt;
| footnotes                 = 
}}

'''आङरिता शेर्पा''' एक [[नेपाली]] [[पर्वतारोही]] हुन् । उनको जन्म सोलुखुम्बुको थमोमा भएको थियो । उनले सन् १९८३ देखि सगरमाथा आरोहण सुरु गरेको थियो ।&lt;ref name=&quot;http://www.annapurnapost.com/news/68695&quot;/&gt;  उनले बिना अक्सिजन १० पटक सगरमाथाको सफल आरोहण गरेर किर्तिमान बनाएका थिए । यही कारणले गर्दा उनलाई '''हिउँ चितुवा''' उपनाम दिइएको थियो ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=म हिउँ चितुवा होइन-आङरिता शेर्पा उर्फ हिउँ चितुवा|url=http://soluonline.com/index.php?action=news&amp;id=1341|website=सोलु अनलाइन|accessdate=३१ श्रावन २०६८}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150418204551/http://soluonline.com/index.php?action=news&amp;id=1341 |date=2015-04-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=एक सय साठी जना चढे सगरमाथा|url=http://www.souryadaily.com/2012/05/17168.html|website=सौर्य दैनिक|accessdate=९ जेष्ठ २०६९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305053440/http://www.souryadaily.com/2012/05/17168.html |date=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

==बाह्य कडीहरू==

[[श्रेणी:नेपाली पर्वतारोहीहरू]]
[[श्रेणी:सन् १९४८ मा जन्म]]
[[श्रेणी:सन् २०२० मा मृत्यु]]
[[श्रेणी:सोलुखुम्बु जिल्लाका मानिसहरू]]</text>
      <sha1>a3cnrkb0tio94xntdv3ykkd4on5v48j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बासुदेव</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80668</id>
    <revision>
      <id>1354160</id>
      <parentid>1268447</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T14:43:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* पात्रहरू */</comment>
      <origin>1354160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7439" sha1="6mb64xsvwk6kmwf98lhnjbb30tlkabp" xml:space="preserve">{{about|the 1984 Nepali film|other uses|Basudev (disambiguation)}}
{{चलचित्र
| शीर्षक     = बासुदेव
| तस्वीर वर्णन   = तस्वीर उपलब्ध छैन् । 
| निर्देशक     = नीर शाह
| निर्माता     = 	 [[विनोद चौधरी]]
| लेखक     = [[ध्रुवचन्द्र गौतम|डा. ध्रुवचन्द्र गौतम]]
| संवाद     = [[ध्रुवचन्द्र गौतम|डा. ध्रुवचन्द्र गौतम]]
| संगीत     = रन्जित गजमेर&lt;br&gt;महाकवी लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको यात्री कविता
| देश      = [[नेपाल]]
| भाषा     = [[नेपाली भाषा|नेपाली]]
| बजेट     = १४ लाख
|}}
'''बासुदेव''' एक नेपाली कथानक चलचित्र हो । आख्यानकार [[ध्रुवचन्द्र गौतम|'''डा. ध्रुवचन्द्र गौतम''']]को उपन्यास ‘[[कट्टेल सरको चोटपटक|'''कट्टेल सरको चोटपटक'''’]] मा आधारित रहेर २०३९ सालमा सुटिङ सुरु भएको यो फिल्म २०४१ मा सार्वजनिक प्रदर्शनीमा आएको थियो ।&lt;ref&gt;[https://www.kantipurdaily.com/entertainment/2017/04/18/20170418081004.html ३२ वर्षपछि ‘बासुदेव’]&lt;/ref&gt;

==पृष्ठभूमि==
०३७ सालमा उपन्यास ‘[[कट्टेल सरको चोटपटक|कट्टेल सरको चोटपटक’]] बजारमा आयो । आएकै वर्ष [[नीर शाह]]ले पढे । कथा उनको आँखामै बिलायो । उनलाई यसमा चलचित्र बनाउनुपर्छ भन्ने लाग्यो । [[नीर शाह|शाह]]ले लेखक डा. ध्रुवचन्द्र गौतमसँग उनले अनुमति मागे । गौतमले पनि स्वीकृति दिए । शाहले चलचित्र निर्माण सुरु गरे । साढे तीन लाख रुपैयाँ शाहसँगै थियो । उनले साथीसँग साढे तीन लाख हाल्न लगाए । सात लाख जम्मा भयो । तर, त्यतिले चलचित्र निर्माण हुने अवस्था थिएन । उनले व्यापारी [[विनोद चौधरी]]लाई सम्झिए । उनले ‘'''कट्टेल सरको चोटपटक''' - बासुदेव’ उपन्यास पुस्तक चौधरीलाई पढ्न भनेर दिए । उनले पनि लगानी गर्न तयार रहेको बताए । चलचित्रमा सात लाख रुपैयाँ उनले लगानी गरे । १४ लाखमा चलचित्र निर्माण भयो ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://baahrakhari.com/news-details/23152/12khari ‘बासुदेव’को कथा]&lt;/ref&gt;

==कथा==
कुमार ([[नीर शाह]]) व्यापार मार्फत कालोधन कमाउँथे । बासुदेव कट्टेल सर ( [[हरिहर शर्मा]] ) चलचित्रमा आदर्श चरित्र हुन्छन् । बासुदेव सर आदर्शको प्रतिमूर्ति हुन्छ । उनको शिर सधैं उचो हुन्छ । आफ्नै व्यापारी साथी कुमारको लोभ लालचबाट उनी सधैं टाढै रहन्छन् । तर कुमारले उनको नैतिकता माथि पलपलमा प्रहार गरिरहन्छ । उनको नैतिकता डगाएर आफ्नो व्यापारको हिस्सा बनाउन चाहन्छ । तर सतीसाल जस्तै बासुदेवको नैतिकता झन् बलियो हुँदै गएको देखेर चुर भएको कुमार बासुदेवकै घरमा पुगेर उसकी छोरी र श्रीमतीको इज्जत लुट्न खोज्छ । कुमारको व्यवहारले अति भएपछी, बासुदेव कुमारको घर पुगेर उसको घाँटी थिचेर मारिदिन्छ र भन्छ– यो देशलाई तँजस्ता मान्छेको आवश्यकता छैन ।

कुमारको हत्या गरेर निस्किएको बासुदेव [[हृदयघात]]ले मर्छ ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==पात्रहरू==
*[[हरिहर शर्मा]]- प्राध्यापक वासुदेव कट्टेल
* सकुन्तला शर्मा- वासुदेवकी श्रीमती 
*[[नीर शाह]]- कुमार, व्यापारी, वासुदेवको साथी
*[[सुभद्रा अधिकारी]]-अञ्जना, कुमारकी श्रीमती 
* कृष्ण मल्ल -प्रेम, बासुदेवको ठुलो छोरा
* शर्मिला मल्ल- संगीता,  कुमार र अञ्जनाको छोरी
*[[मदनकृष्ण श्रेष्ठ|मदन कृष्ण श्रेष्ठ]]- मदन सर
*[[हरिवंश आचार्य]]- कमल विद्यार्थी (रोल नं १०१)


*[[रामचन्द्र अधिकारी]]

==गीत==
* [[कुन मन्दिरमा जान्छौ यात्री]] [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]]द्वारा लिखित र [[रविन शर्मा|रबिन शर्मा]]को स्वर

==सन्दर्भ==
{{reflist}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==

[[नेपाली चलचित्र|नेपाली चलचित्र उद्योग]]

[[श्रेणी:सन् १९८४ का चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली उपन्यासहरूमा आधारित चलचित्रहरू]]</text>
      <sha1>6mb64xsvwk6kmwf98lhnjbb30tlkabp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354161</id>
      <parentid>1354160</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T14:44:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* पात्रहरू */</comment>
      <origin>1354161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7472" sha1="k1n85h6lmcruhv95t03t9o99whh66k9" xml:space="preserve">{{about|the 1984 Nepali film|other uses|Basudev (disambiguation)}}
{{चलचित्र
| शीर्षक     = बासुदेव
| तस्वीर वर्णन   = तस्वीर उपलब्ध छैन् । 
| निर्देशक     = नीर शाह
| निर्माता     = 	 [[विनोद चौधरी]]
| लेखक     = [[ध्रुवचन्द्र गौतम|डा. ध्रुवचन्द्र गौतम]]
| संवाद     = [[ध्रुवचन्द्र गौतम|डा. ध्रुवचन्द्र गौतम]]
| संगीत     = रन्जित गजमेर&lt;br&gt;महाकवी लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको यात्री कविता
| देश      = [[नेपाल]]
| भाषा     = [[नेपाली भाषा|नेपाली]]
| बजेट     = १४ लाख
|}}
'''बासुदेव''' एक नेपाली कथानक चलचित्र हो । आख्यानकार [[ध्रुवचन्द्र गौतम|'''डा. ध्रुवचन्द्र गौतम''']]को उपन्यास ‘[[कट्टेल सरको चोटपटक|'''कट्टेल सरको चोटपटक'''’]] मा आधारित रहेर २०३९ सालमा सुटिङ सुरु भएको यो फिल्म २०४१ मा सार्वजनिक प्रदर्शनीमा आएको थियो ।&lt;ref&gt;[https://www.kantipurdaily.com/entertainment/2017/04/18/20170418081004.html ३२ वर्षपछि ‘बासुदेव’]&lt;/ref&gt;

==पृष्ठभूमि==
०३७ सालमा उपन्यास ‘[[कट्टेल सरको चोटपटक|कट्टेल सरको चोटपटक’]] बजारमा आयो । आएकै वर्ष [[नीर शाह]]ले पढे । कथा उनको आँखामै बिलायो । उनलाई यसमा चलचित्र बनाउनुपर्छ भन्ने लाग्यो । [[नीर शाह|शाह]]ले लेखक डा. ध्रुवचन्द्र गौतमसँग उनले अनुमति मागे । गौतमले पनि स्वीकृति दिए । शाहले चलचित्र निर्माण सुरु गरे । साढे तीन लाख रुपैयाँ शाहसँगै थियो । उनले साथीसँग साढे तीन लाख हाल्न लगाए । सात लाख जम्मा भयो । तर, त्यतिले चलचित्र निर्माण हुने अवस्था थिएन । उनले व्यापारी [[विनोद चौधरी]]लाई सम्झिए । उनले ‘'''कट्टेल सरको चोटपटक''' - बासुदेव’ उपन्यास पुस्तक चौधरीलाई पढ्न भनेर दिए । उनले पनि लगानी गर्न तयार रहेको बताए । चलचित्रमा सात लाख रुपैयाँ उनले लगानी गरे । १४ लाखमा चलचित्र निर्माण भयो ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://baahrakhari.com/news-details/23152/12khari ‘बासुदेव’को कथा]&lt;/ref&gt;

==कथा==
कुमार ([[नीर शाह]]) व्यापार मार्फत कालोधन कमाउँथे । बासुदेव कट्टेल सर ( [[हरिहर शर्मा]] ) चलचित्रमा आदर्श चरित्र हुन्छन् । बासुदेव सर आदर्शको प्रतिमूर्ति हुन्छ । उनको शिर सधैं उचो हुन्छ । आफ्नै व्यापारी साथी कुमारको लोभ लालचबाट उनी सधैं टाढै रहन्छन् । तर कुमारले उनको नैतिकता माथि पलपलमा प्रहार गरिरहन्छ । उनको नैतिकता डगाएर आफ्नो व्यापारको हिस्सा बनाउन चाहन्छ । तर सतीसाल जस्तै बासुदेवको नैतिकता झन् बलियो हुँदै गएको देखेर चुर भएको कुमार बासुदेवकै घरमा पुगेर उसकी छोरी र श्रीमतीको इज्जत लुट्न खोज्छ । कुमारको व्यवहारले अति भएपछी, बासुदेव कुमारको घर पुगेर उसको घाँटी थिचेर मारिदिन्छ र भन्छ– यो देशलाई तँजस्ता मान्छेको आवश्यकता छैन ।

कुमारको हत्या गरेर निस्किएको बासुदेव [[हृदयघात]]ले मर्छ ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==पात्रहरू==
*[[हरिहर शर्मा]]- प्राध्यापक वासुदेव कट्टेल
* सकुन्तला शर्मा- वासुदेवकी श्रीमती 
*[[नीर शाह]]- कुमार, व्यापारी, वासुदेवको साथी
*[[सुभद्रा अधिकारी]]-अञ्जना, कुमारकी श्रीमती 
* कृष्ण मल्ल -प्रेम, बासुदेवको ठुलो छोरा
* शर्मिला मल्ल- संगीता,  कुमार र अञ्जनाको छोरी
*[[मदनकृष्ण श्रेष्ठ|मदन कृष्ण श्रेष्ठ]]- मदन सर
*[[हरिवंश आचार्य]]- कमल विद्यार्थी (रोल नं १०१)
*[[रामचन्द्र अधिकारी]]-सहायक कलाकार

==गीत==
* [[कुन मन्दिरमा जान्छौ यात्री]] [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]]द्वारा लिखित र [[रविन शर्मा|रबिन शर्मा]]को स्वर

==सन्दर्भ==
{{reflist}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==

[[नेपाली चलचित्र|नेपाली चलचित्र उद्योग]]

[[श्रेणी:सन् १९८४ का चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली उपन्यासहरूमा आधारित चलचित्रहरू]]</text>
      <sha1>k1n85h6lmcruhv95t03t9o99whh66k9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354162</id>
      <parentid>1354161</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T14:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <origin>1354162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7392" sha1="jtvgw9i3wivyonu1kozjcxqtadeakra" xml:space="preserve">{{about|the 1984 Nepali film|other uses|Basudev (disambiguation)}}
{{infobox film
| name     = बासुदेव
| image   = तस्वीर उपलब्ध छैन् । 
| director     = [[नीर शाह]]
| producer     = 	 [[विनोद चौधरी]]
| लेखक     = [[ध्रुवचन्द्र गौतम|डा. ध्रुवचन्द्र गौतम]]
| संवाद     = [[ध्रुवचन्द्र गौतम|डा. ध्रुवचन्द्र गौतम]]
| संगीत     = रन्जित गजमेर&lt;br&gt;महाकवी लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको यात्री कविता
| देश      = [[नेपाल]]
| भाषा     = [[नेपाली भाषा|नेपाली]]
| बजेट     = १४ लाख
|}}
'''बासुदेव''' एक नेपाली कथानक चलचित्र हो । आख्यानकार [[ध्रुवचन्द्र गौतम|'''डा. ध्रुवचन्द्र गौतम''']]को उपन्यास ‘[[कट्टेल सरको चोटपटक|'''कट्टेल सरको चोटपटक'''’]] मा आधारित रहेर २०३९ सालमा सुटिङ सुरु भएको यो फिल्म २०४१ मा सार्वजनिक प्रदर्शनीमा आएको थियो ।&lt;ref&gt;[https://www.kantipurdaily.com/entertainment/2017/04/18/20170418081004.html ३२ वर्षपछि ‘बासुदेव’]&lt;/ref&gt;

==पृष्ठभूमि==
०३७ सालमा उपन्यास ‘[[कट्टेल सरको चोटपटक|कट्टेल सरको चोटपटक’]] बजारमा आयो । आएकै वर्ष [[नीर शाह]]ले पढे । कथा उनको आँखामै बिलायो । उनलाई यसमा चलचित्र बनाउनुपर्छ भन्ने लाग्यो । [[नीर शाह|शाह]]ले लेखक डा. ध्रुवचन्द्र गौतमसँग उनले अनुमति मागे । गौतमले पनि स्वीकृति दिए । शाहले चलचित्र निर्माण सुरु गरे । साढे तीन लाख रुपैयाँ शाहसँगै थियो । उनले साथीसँग साढे तीन लाख हाल्न लगाए । सात लाख जम्मा भयो । तर, त्यतिले चलचित्र निर्माण हुने अवस्था थिएन । उनले व्यापारी [[विनोद चौधरी]]लाई सम्झिए । उनले ‘'''कट्टेल सरको चोटपटक''' - बासुदेव’ उपन्यास पुस्तक चौधरीलाई पढ्न भनेर दिए । उनले पनि लगानी गर्न तयार रहेको बताए । चलचित्रमा सात लाख रुपैयाँ उनले लगानी गरे । १४ लाखमा चलचित्र निर्माण भयो ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://baahrakhari.com/news-details/23152/12khari ‘बासुदेव’को कथा]&lt;/ref&gt;

==कथा==
कुमार ([[नीर शाह]]) व्यापार मार्फत कालोधन कमाउँथे । बासुदेव कट्टेल सर ( [[हरिहर शर्मा]] ) चलचित्रमा आदर्श चरित्र हुन्छन् । बासुदेव सर आदर्शको प्रतिमूर्ति हुन्छ । उनको शिर सधैं उचो हुन्छ । आफ्नै व्यापारी साथी कुमारको लोभ लालचबाट उनी सधैं टाढै रहन्छन् । तर कुमारले उनको नैतिकता माथि पलपलमा प्रहार गरिरहन्छ । उनको नैतिकता डगाएर आफ्नो व्यापारको हिस्सा बनाउन चाहन्छ । तर सतीसाल जस्तै बासुदेवको नैतिकता झन् बलियो हुँदै गएको देखेर चुर भएको कुमार बासुदेवकै घरमा पुगेर उसकी छोरी र श्रीमतीको इज्जत लुट्न खोज्छ । कुमारको व्यवहारले अति भएपछी, बासुदेव कुमारको घर पुगेर उसको घाँटी थिचेर मारिदिन्छ र भन्छ– यो देशलाई तँजस्ता मान्छेको आवश्यकता छैन ।

कुमारको हत्या गरेर निस्किएको बासुदेव [[हृदयघात]]ले मर्छ ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==पात्रहरू==
*[[हरिहर शर्मा]]- प्राध्यापक वासुदेव कट्टेल
* सकुन्तला शर्मा- वासुदेवकी श्रीमती 
*[[नीर शाह]]- कुमार, व्यापारी, वासुदेवको साथी
*[[सुभद्रा अधिकारी]]-अञ्जना, कुमारकी श्रीमती 
* कृष्ण मल्ल -प्रेम, बासुदेवको ठुलो छोरा
* शर्मिला मल्ल- संगीता,  कुमार र अञ्जनाको छोरी
*[[मदनकृष्ण श्रेष्ठ|मदन कृष्ण श्रेष्ठ]]- मदन सर
*[[हरिवंश आचार्य]]- कमल विद्यार्थी (रोल नं १०१)
*[[रामचन्द्र अधिकारी]]-सहायक कलाकार

==गीत==
* [[कुन मन्दिरमा जान्छौ यात्री]] [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]]द्वारा लिखित र [[रविन शर्मा|रबिन शर्मा]]को स्वर

==सन्दर्भ==
{{reflist}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==

[[नेपाली चलचित्र|नेपाली चलचित्र उद्योग]]

[[श्रेणी:सन् १९८४ का चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली उपन्यासहरूमा आधारित चलचित्रहरू]]</text>
      <sha1>jtvgw9i3wivyonu1kozjcxqtadeakra</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354163</id>
      <parentid>1354162</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T14:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <origin>1354163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7385" sha1="kn9cp2qqu903wwirc7pm0yx7ngucdfo" xml:space="preserve">{{about|the 1984 Nepali film|other uses|Basudev (disambiguation)}}
{{infobox film
| name     = बासुदेव
| image   = तस्वीर उपलब्ध छैन् । 
| director     = [[नीर शाह]]
| producer     = 	 [[विनोद चौधरी]]
| लेखक     = [[ध्रुवचन्द्र गौतम|डा. ध्रुवचन्द्र गौतम]]
| संवाद     = [[ध्रुवचन्द्र गौतम|डा. ध्रुवचन्द्र गौतम]]
| संगीत     = रन्जित गजमेर&lt;br&gt;महाकवी लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको यात्री कविता
| country     = [[नेपाल]]
| language     = [[नेपाली भाषा|नेपाली]]
| बजेट     = १४ लाख
|}}
'''बासुदेव''' एक नेपाली कथानक चलचित्र हो । आख्यानकार [[ध्रुवचन्द्र गौतम|'''डा. ध्रुवचन्द्र गौतम''']]को उपन्यास ‘[[कट्टेल सरको चोटपटक|'''कट्टेल सरको चोटपटक'''’]] मा आधारित रहेर २०३९ सालमा सुटिङ सुरु भएको यो फिल्म २०४१ मा सार्वजनिक प्रदर्शनीमा आएको थियो ।&lt;ref&gt;[https://www.kantipurdaily.com/entertainment/2017/04/18/20170418081004.html ३२ वर्षपछि ‘बासुदेव’]&lt;/ref&gt;

==पृष्ठभूमि==
०३७ सालमा उपन्यास ‘[[कट्टेल सरको चोटपटक|कट्टेल सरको चोटपटक’]] बजारमा आयो । आएकै वर्ष [[नीर शाह]]ले पढे । कथा उनको आँखामै बिलायो । उनलाई यसमा चलचित्र बनाउनुपर्छ भन्ने लाग्यो । [[नीर शाह|शाह]]ले लेखक डा. ध्रुवचन्द्र गौतमसँग उनले अनुमति मागे । गौतमले पनि स्वीकृति दिए । शाहले चलचित्र निर्माण सुरु गरे । साढे तीन लाख रुपैयाँ शाहसँगै थियो । उनले साथीसँग साढे तीन लाख हाल्न लगाए । सात लाख जम्मा भयो । तर, त्यतिले चलचित्र निर्माण हुने अवस्था थिएन । उनले व्यापारी [[विनोद चौधरी]]लाई सम्झिए । उनले ‘'''कट्टेल सरको चोटपटक''' - बासुदेव’ उपन्यास पुस्तक चौधरीलाई पढ्न भनेर दिए । उनले पनि लगानी गर्न तयार रहेको बताए । चलचित्रमा सात लाख रुपैयाँ उनले लगानी गरे । १४ लाखमा चलचित्र निर्माण भयो ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://baahrakhari.com/news-details/23152/12khari ‘बासुदेव’को कथा]&lt;/ref&gt;

==कथा==
कुमार ([[नीर शाह]]) व्यापार मार्फत कालोधन कमाउँथे । बासुदेव कट्टेल सर ( [[हरिहर शर्मा]] ) चलचित्रमा आदर्श चरित्र हुन्छन् । बासुदेव सर आदर्शको प्रतिमूर्ति हुन्छ । उनको शिर सधैं उचो हुन्छ । आफ्नै व्यापारी साथी कुमारको लोभ लालचबाट उनी सधैं टाढै रहन्छन् । तर कुमारले उनको नैतिकता माथि पलपलमा प्रहार गरिरहन्छ । उनको नैतिकता डगाएर आफ्नो व्यापारको हिस्सा बनाउन चाहन्छ । तर सतीसाल जस्तै बासुदेवको नैतिकता झन् बलियो हुँदै गएको देखेर चुर भएको कुमार बासुदेवकै घरमा पुगेर उसकी छोरी र श्रीमतीको इज्जत लुट्न खोज्छ । कुमारको व्यवहारले अति भएपछी, बासुदेव कुमारको घर पुगेर उसको घाँटी थिचेर मारिदिन्छ र भन्छ– यो देशलाई तँजस्ता मान्छेको आवश्यकता छैन ।

कुमारको हत्या गरेर निस्किएको बासुदेव [[हृदयघात]]ले मर्छ ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==पात्रहरू==
*[[हरिहर शर्मा]]- प्राध्यापक वासुदेव कट्टेल
* सकुन्तला शर्मा- वासुदेवकी श्रीमती 
*[[नीर शाह]]- कुमार, व्यापारी, वासुदेवको साथी
*[[सुभद्रा अधिकारी]]-अञ्जना, कुमारकी श्रीमती 
* कृष्ण मल्ल -प्रेम, बासुदेवको ठुलो छोरा
* शर्मिला मल्ल- संगीता,  कुमार र अञ्जनाको छोरी
*[[मदनकृष्ण श्रेष्ठ|मदन कृष्ण श्रेष्ठ]]- मदन सर
*[[हरिवंश आचार्य]]- कमल विद्यार्थी (रोल नं १०१)
*[[रामचन्द्र अधिकारी]]-सहायक कलाकार

==गीत==
* [[कुन मन्दिरमा जान्छौ यात्री]] [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]]द्वारा लिखित र [[रविन शर्मा|रबिन शर्मा]]को स्वर

==सन्दर्भ==
{{reflist}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==

[[नेपाली चलचित्र|नेपाली चलचित्र उद्योग]]

[[श्रेणी:सन् १९८४ का चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली उपन्यासहरूमा आधारित चलचित्रहरू]]</text>
      <sha1>kn9cp2qqu903wwirc7pm0yx7ngucdfo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354164</id>
      <parentid>1354163</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T14:50:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7379" sha1="2ctx6a7rheu2dsndquewpt1cqi4v89l" xml:space="preserve">{{about|the 1984 Nepali film|other uses|Basudev (disambiguation)}}
{{infobox film
| name     = बासुदेव
| image   = तस्वीर उपलब्ध छैन् । 
| director     = [[नीर शाह]]
| producer     = 	 [[विनोद चौधरी]]
| लेखक     = [[ध्रुवचन्द्र गौतम|डा. ध्रुवचन्द्र गौतम]]
| संवाद     = [[ध्रुवचन्द्र गौतम|डा. ध्रुवचन्द्र गौतम]]
| संगीत     = रन्जित गजमेर&lt;br&gt;महाकवी लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको यात्री कविता
| country     = [[नेपाल]]
| language     = [[नेपाली भाषा|नेपाली]]
| budget     = १४ लाख
|}}
'''बासुदेव''' एक नेपाली कथानक चलचित्र हो । आख्यानकार [[ध्रुवचन्द्र गौतम|'''डा. ध्रुवचन्द्र गौतम''']]को उपन्यास ‘[[कट्टेल सरको चोटपटक|'''कट्टेल सरको चोटपटक'''’]] मा आधारित रहेर २०३९ सालमा सुटिङ सुरु भएको यो फिल्म २०४१ मा सार्वजनिक प्रदर्शनीमा आएको थियो ।&lt;ref&gt;[https://www.kantipurdaily.com/entertainment/2017/04/18/20170418081004.html ३२ वर्षपछि ‘बासुदेव’]&lt;/ref&gt;

==पृष्ठभूमि==
०३७ सालमा उपन्यास ‘[[कट्टेल सरको चोटपटक|कट्टेल सरको चोटपटक’]] बजारमा आयो । आएकै वर्ष [[नीर शाह]]ले पढे । कथा उनको आँखामै बिलायो । उनलाई यसमा चलचित्र बनाउनुपर्छ भन्ने लाग्यो । [[नीर शाह|शाह]]ले लेखक डा. ध्रुवचन्द्र गौतमसँग उनले अनुमति मागे । गौतमले पनि स्वीकृति दिए । शाहले चलचित्र निर्माण सुरु गरे । साढे तीन लाख रुपैयाँ शाहसँगै थियो । उनले साथीसँग साढे तीन लाख हाल्न लगाए । सात लाख जम्मा भयो । तर, त्यतिले चलचित्र निर्माण हुने अवस्था थिएन । उनले व्यापारी [[विनोद चौधरी]]लाई सम्झिए । उनले ‘'''कट्टेल सरको चोटपटक''' - बासुदेव’ उपन्यास पुस्तक चौधरीलाई पढ्न भनेर दिए । उनले पनि लगानी गर्न तयार रहेको बताए । चलचित्रमा सात लाख रुपैयाँ उनले लगानी गरे । १४ लाखमा चलचित्र निर्माण भयो ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://baahrakhari.com/news-details/23152/12khari ‘बासुदेव’को कथा]&lt;/ref&gt;

==कथा==
कुमार ([[नीर शाह]]) व्यापार मार्फत कालोधन कमाउँथे । बासुदेव कट्टेल सर ( [[हरिहर शर्मा]] ) चलचित्रमा आदर्श चरित्र हुन्छन् । बासुदेव सर आदर्शको प्रतिमूर्ति हुन्छ । उनको शिर सधैं उचो हुन्छ । आफ्नै व्यापारी साथी कुमारको लोभ लालचबाट उनी सधैं टाढै रहन्छन् । तर कुमारले उनको नैतिकता माथि पलपलमा प्रहार गरिरहन्छ । उनको नैतिकता डगाएर आफ्नो व्यापारको हिस्सा बनाउन चाहन्छ । तर सतीसाल जस्तै बासुदेवको नैतिकता झन् बलियो हुँदै गएको देखेर चुर भएको कुमार बासुदेवकै घरमा पुगेर उसकी छोरी र श्रीमतीको इज्जत लुट्न खोज्छ । कुमारको व्यवहारले अति भएपछी, बासुदेव कुमारको घर पुगेर उसको घाँटी थिचेर मारिदिन्छ र भन्छ– यो देशलाई तँजस्ता मान्छेको आवश्यकता छैन ।

कुमारको हत्या गरेर निस्किएको बासुदेव [[हृदयघात]]ले मर्छ ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==पात्रहरू==
*[[हरिहर शर्मा]]- प्राध्यापक वासुदेव कट्टेल
* सकुन्तला शर्मा- वासुदेवकी श्रीमती 
*[[नीर शाह]]- कुमार, व्यापारी, वासुदेवको साथी
*[[सुभद्रा अधिकारी]]-अञ्जना, कुमारकी श्रीमती 
* कृष्ण मल्ल -प्रेम, बासुदेवको ठुलो छोरा
* शर्मिला मल्ल- संगीता,  कुमार र अञ्जनाको छोरी
*[[मदनकृष्ण श्रेष्ठ|मदन कृष्ण श्रेष्ठ]]- मदन सर
*[[हरिवंश आचार्य]]- कमल विद्यार्थी (रोल नं १०१)
*[[रामचन्द्र अधिकारी]]-सहायक कलाकार

==गीत==
* [[कुन मन्दिरमा जान्छौ यात्री]] [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]]द्वारा लिखित र [[रविन शर्मा|रबिन शर्मा]]को स्वर

==सन्दर्भ==
{{reflist}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==

[[नेपाली चलचित्र|नेपाली चलचित्र उद्योग]]

[[श्रेणी:सन् १९८४ का चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली उपन्यासहरूमा आधारित चलचित्रहरू]]</text>
      <sha1>2ctx6a7rheu2dsndquewpt1cqi4v89l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विजय (अभिनेता)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80759</id>
    <revision>
      <id>1354192</id>
      <parentid>1092707</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesh Deuba</username>
        <id>37151</id>
      </contributor>
      <comment>विस्तार गरियो</comment>
      <origin>1354192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102038" sha1="hkkqfl8f70rd3bhbo2pl708xlkuzaqt" xml:space="preserve">{{Infobox Actor
|name = विजय 
|image = Vijay at the Nadigar Sangam Protest.jpg
|caption = सुपर स्टार विजय 
|othername = इलाय थालाप्ति  
|birthname = जोसेफ विजय चन्द्रशेखर 
|birthdate = {{birth date and age|mf=yes|1974|6|22}}
|birthplace = [[चेन्नई]], [[तमिलनाडु]], [[भारत]]
|other names = 
|deathdate = 
|deathplace = 
|occupation = चलचित्र [[अभिनेता]], [[पार्श्व गायक|पार्श्वगायक]]
|yearsactive = 1992–वर्तमान 
|spouse = संगीता सोर्नालिङ्गम&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(१९९९–वर्तमान)&lt;/small&gt;
|domesticpartner = 
|children = २
|website         =www.vijaynet.com
}}
'''जोसेफ विजय चन्द्रशेखर''' (जन्म २२ जुन १९७४), पेशागत रूपमा '''विजय''' भनेर चिनिने, एक भारतीय अभिनेता तथा राजनीतिज्ञ हुन् जसले [[Tamil cinema]] मा काम गर्छन्। तीन दशकभन्दा लामो करियरमा उनले मुख्य भूमिकामा [[Vijay filmography|६९ फिल्महरू]] मा अभिनय गरेका छन् र भारतका उच्च पारिश्रमिक लिने अभिनेतामध्ये एक हुन्। उनी उद्योगका सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल अभिनेतामध्ये एक हुन्, जसका धेरै फिल्महरू [[list of highest-grossing Tamil films]] मा पर्छन्। उनले अभिनेता रूपमा [[List of awards and nominations received by Vijay|धेरै पुरस्कारहरू जितेका]] छन्। “थलपति” ({{Translation|कमाण्डर}}) भनेर चिनिने उनीसँग ठूलो प्रशंसक आधार रहेको छ।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The Indian superstar whose political rally turned fatal for dozens|url=https://www.bbc.com/news/articles/c62lj9x5y60o |access-date=2025-09-29 |work=BBC}}&lt;/ref&gt;

विजयले बाल कलाकारका रूपमा [[Tamil language|तमिल]] फिल्म ''[[Vetri (film)|Vetri]]'' (१९८४) बाट डेब्यु गरेका थिए। आफ्नो बुबाले निर्देशन गरेका केही फिल्महरूमा बाल कलाकारका रूपमा अभिनय गरेपछि, उनले १८ वर्षको उमेरमा ''[[Naalaiya Theerpu]]'' (१९९२) मा पहिलो पटक मुख्य भूमिका निभाए। त्यसपछिका केही वर्षहरूमा उनले लगातार मुख्य भूमिका निर्वाह गरे, जसमा उल्लेखनीय फिल्महरू ''[[Poove Unakkaga (film)|Poove Unakkaga]]'' (१९९६), ''[[Love Today (1997 film)|Love Today]]'' (१९९७), ''[[Kadhalukku Mariyadhai]]'' (१९९७), ''[[Thullatha Manamum Thullum]]'' (१९९९), ''[[Kushi (2000 film)|Kushi]]'' (२०००), ''[[Priyamaanavale]]'' (२०००) र ''[[Friends (2001 film)|Friends]]'' (२००१) रहेका छन्।

उनले व्यावसायिक रूपमा सफल एक्शन फिल्महरू ''[[Thirumalai]]'' (२००३) र ''[[Ghilli]]'' (२००४) मा अभिनय गरे, जसले उनलाई रोमान्टिक फिल्महरूबाट अलग दिशामा लैजाँदै नयाँ छवि स्थापित गर्यो। त्यसपछि ''[[Thirupaachi]]'' (२००५) र ''[[Pokkiri]]'' (२००७) जस्ता सफल फिल्महरूसँग उनले तमिल चलचित्र उद्योगका अग्रणी तथा व्यावसायिक रूपमा सफल अभिनेताको रूपमा आफूलाई स्थापित गरे। मध्यम सफलताको एक अवधिपछि, सन् २०१० को दशकको सुरुदेखि उनले धेरै समीक्षात्मक र व्यावसायिक रूपमा सफल फिल्महरूमा अभिनय गरे, जसमा ''[[Thuppakki]]'' (२०१२), ''[[Kaththi]]'' (२०१४), ''[[Mersal]]'' (२०१७), ''[[Sarkar (2018 film)|Sarkar]]'' (२०१८), [[Master (2021 film)|''Master'']] (२०२१), ''[[Beast (2022 Indian film)|Beast]]'' (२०२२), ''[[Leo (2023 Indian film)|Leo]]'' (२०२३) र ''[[The Greatest of All Time]]'' (२०२४) समावेश छन्।

फेब्रुअरी २०२४ मा विजयले फिल्महरूबाट अवकाश लिने घोषणा गर्दै आफ्नो राजनीतिक दल [[Tamilaga Vettri Kazhagam]] स्थापना गरी राजनीतिमा प्रवेश गरेका थिए। अप्रिल २०२६ मा उनको फिल्म ''[[Jana Nayagan]]'' अनलाइन चुहावट भएपछि, सञ्चारमाध्यमका रिपोर्टहरूले विजयले [[KVN Productions]] सँग अर्को परियोजनाबारे विचार गरिरहेको संकेत गरेका छन्।

== प्रारम्भिक जीवन तथा परिवार ==
विजयको जन्म जोसेफ विजय चन्द्रशेखरका रूपमा २२ जुन १९७४ मा [[Madras]], तमिलनाडुमा भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/galleries/entertainment/2018/jun/22/happy-birthday-thalapathy-check-out-some-rare-images-of-the-vijay-101592.html |title=Happy birthday Thalapathy! Check out some rare images of the Vijay |newspaper=[[The New Indian Express]] |date=22 June 2021|access-date=15 September 2023|archive-date=4 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004131004/https://www.newindianexpress.com/galleries/entertainment/2018/jun/22/happy-birthday-thalapathy-check-out-some-rare-images-of-the-vijay-101592.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=Manoj Kumar R |title='Thalapathy' Vijay, the last superstar of Tamil box office |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/opinion-entertainment/thalapathy-vijay-birthday-the-last-superstar-of-tamil-box-office-7982426/|orig-date=22 June 2022 |date=24 June 2022|access-date=27 October 2022 |newspaper=[[The Indian Express]]|archive-date=27 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027094938/https://indianexpress.com/article/entertainment/opinion-entertainment/thalapathy-vijay-birthday-the-last-superstar-of-tamil-box-office-7982426/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

उनका पिता [[S. A. Chandrasekhar]] एक चलचित्र निर्देशक हुन् र उनकी आमा [[Shoba Chandrasekhar]] एक प्लेब्याक गायिका तथा स्वर कलाकार हुन्।&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 November 2023 |title=Did you know Kizhakku Vasal fame S.A. Chandrasekhar was a director? |newspaper=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/tuesday-trivia-did-you-know-kizhakku-vasal-fame-s-a-chandrasekhar-was-a-director-once/articleshow/105555369.cms |access-date=12 November 2022 |archive-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202134037/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/tuesday-trivia-did-you-know-kizhakku-vasal-fame-s-a-chandrasekhar-was-a-director-once/articleshow/105555369.cms |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

उनका पिता [[Christians|क्रिश्चियन]] धर्मावलम्बी हुन् भने उनकी आमा [[Hindus|हिन्दू]] धर्मावलम्बी हुन्।&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Vijay |work=Vikatan |date=27 December 2021 |url=https://www.vikatan.com/topics/vijay-person-2|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227053108/https://www.vikatan.com/topics/vijay-person-2|archive-date=27 December 2021|url-status=live|access-date=27 December 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=&quot;I was born as a Christian, my wife is a Hindu&quot;: Vijay's father SA Chandrasekhar responds to allegations |work=Keralakaumudi Daily |date=21 February 2020 |url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=249358&amp;u=i-was-born-as-a-christian-my-wife-is-a-hindu-vijays-father-sa-chandrasekhar-responds-to-allegations-249358|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104152739/https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=249358&amp;u=i-was-born-as-a-christian-my-wife-is-a-hindu-vijays-father-sa-chandrasekhar-responds-to-allegations-249358|archive-date=4 January 2022|url-status=live|access-date=4 January 2022}}&lt;/ref&gt;

विजयकी एक बहिनी विध्या थिइन्, जसको दुई वर्षको उमेरमै निधन भयो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.indiaglitz.com/vijay-rare-childhood-picture-sister-vidhya-chandrasekhar-thalapathy-sukran-cameo-tamil-news-230281 |title=Rare picture of Vijay with his sister |date=25 February 2019 |work=IndiaGlitz.com|access-date=23 December 2020|archive-date=12 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512141909/https://www.indiaglitz.com/vijay-rare-childhood-picture-sister-vidhya-chandrasekhar-thalapathy-sukran-cameo-tamil-news-230281|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

विजयले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा [[Kodambakkam]] स्थित फाथिमा स्कूलमा तथा पछि [[Virugambakkam]] स्थित बाललोक स्कूलमा अध्ययन गरे।&lt;ref&gt;{{cite video |url=https://www.youtube.com/watch?v=t1Ecr-4c5F0|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/t1Ecr-4c5F0|archive-date=12 December 2021|url-status=live |title=Vijay speaks about his childhood schooling in fathima matriculation school chennai |work=YouTube}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/which-celebritiy-belongs-to-your-schoolcollege/vijay.html |title=Vijay {{!}} Which Celebrity belongs to your school/college?|work=Behindwoods|date=23 April 2016|access-date=28 December 2017|archive-date=28 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228171818/http://www.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/which-celebritiy-belongs-to-your-schoolcollege/vijay.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

उनले [[Loyola College, Chennai|लयोला कलेज, चेन्नई]] बाट [[visual communication|भिजुअल कम्युनिकेशन]] मा स्नातक तह अध्ययन सुरु गरेका थिए, तर आफ्नो अभिनय करियरमा केन्द्रित हुन प्रारम्भमै पढाइ छाडे।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/top-south-actors-who-studied-in-loyala-college-chennai/vijay/slideshow/100422211.cms |title=Top actors who studied in Loyola college |newspaper=[[The Economic Times]] |date=22 May 2023|access-date=1 December 2023}}&lt;/ref&gt;

== चलचित्र करियर ==

=== १९८४–२००२: डेब्यु र मुख्य भूमिकातर्फ संक्रमण ===
&lt;!--व्यक्तिगत धारणा वा विश्लेषण थप्न नहुने, विषयगत विवरणहरू तेस्रो पक्षद्वारा मात्र हुनुपर्छ, हेर्नुहोस् [[WP:OR]]--&gt;
[[File:Vijay young (3x4 cropped).jpg|thumb|200x200px|बाल कलाकारको रूपमा विजय|left]]
विजयले १९८४ मा [[P. S. Veerappa]] द्वारा निर्मित [[Tamil language|तमिल]] फिल्म ''[[Vetri (film)|Vetri]]'' बाट बाल कलाकारका रूपमा डेब्यु गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 December 2021 |title=Vijay's First Salary as a Child actor in 1984 Revealed! it was 500 rupees |url=https://ghostarchive.org/archive/k5E0a|access-date=27 December 2021 |work=Ghost archive}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि उनले आफ्ना पिता [[S. A. Chandrasekhar]] द्वारा निर्देशित ''[[Kudumbam (1984 film)|Kudumbam]]'' (१९८४), ''[[Naan Sigappu Manithan (1985 film)|Naan Sigappu Manithan]]'' (१९८५), ''[[Vasantha Raagam]]'' (१९८६), ''[[Sattam Oru Vilayaattu]]'' (१९८७) र ''[[Ithu Engal Neethi]]'' (१९८८) जस्ता फिल्महरूमा बाल कलाकारका रूपमा अभिनय गरे।

[[File:98vjactor.jpg|thumb|१९९८ मा विजय]]

विजयले १८ वर्षको उमेरमा १९९२ मा ''[[Naalaiya Theerpu]]'' मा पहिलो पटक मुख्य भूमिका निर्वाह गरे।&lt;ref&gt;{{cite news|url-access=subscription |date=23 November 2007 |first=Prema |last=Manmadhan |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/style-of-his-own/article2274239.ece |title=Style of his own |newspaper=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170625123513/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/style-of-his-own/article2274239.ece|archive-date=25 June 2017}}&lt;/ref&gt; उक्त फिल्म बक्स अफिसमा असफल भयो र विजयले आफ्नो रूप र अभिनयका लागि कडा आलोचना भोगे। त्यसपछि उनका पिता एस. ए. चन्द्रशेखरले उनलाई स्थापित अभिनेतासँग अभिनय गराउने निर्णय गरे, र उनका सहकार्यकर्ता [[Vijayakanth]] ले ''[[Senthoorapandi]]'' (१९९३) मा सहमति जनाए। यो फिल्म सफल भयो र विजयलाई जनसाधारणबीच लोकप्रिय बनायो।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Vijay explains how dad SA Chandrasekar used Vijayakanth's popularity to launch him in Sendhoorapandi, watch throwback video |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/vijay-says-dad-sa-chandrasekar-used-vijayakanths-popularity-to-launch-him-in-sendhoorapandi-throwback-9085977/ |access-date=2023-12-28 |work=Indianexpress}}&lt;/ref&gt;

१९९४ मा ''[[Rasigan]]'' चलचित्रले १७५ दिनभन्दा बढी समयसम्म प्रदर्शन भयो। आफ्नै पिताद्वारा निर्देशित यस फिल्मपछि विजय “इलैया थलपति” (युवा कमाण्डर) का रूपमा परिचित भए।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/sanghavi-recalls-her-experience-working-with-ilayathalapathy-vijay.html |title=''Rasigan success'' |work=Behindwoods |date=16 February 2017|access-date=17 March 2021|archive-date=27 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627160136/https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/sanghavi-recalls-her-experience-working-with-ilayathalapathy-vijay.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; १९९५ मा चन्द्रशेखरले निर्देशन गरेको ''[[Deva (1995 film)|Deva]]'' बक्स अफिसमा सफल भयो र १०० दिनसम्म प्रदर्शनमा रह्यो।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=As Vijay turns 49, let's take a quick look at his cinematic journey to stardom |url=https://thesouthfirst.com/entertainment/thalapathy-vijay-turns-49/ |access-date=2023-06-22 |work=The South First}}&lt;/ref&gt;

यस अवधिमा उनले ''[[Rajavin Parvaiyile]]'' मा [[Ajith Kumar]] सँग सह-अभिनय गरे,&lt;ref&gt;{{Cite news |title=28 வருடங்கள் கழித்து ஒரே திரையில் விஜய் - அஜித்; வெளியான மாஸ் அப்டேட்
|url=https://www.nakkheeran.in/cinema/cinema-news/vijay-ajith-starring-rajavin-parvaiyile-re-release-chennai |access-date=2023-01-04 |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि ''[[Vishnu (1995 film)|Vishnu]]'' र रोमान्टिक ड्रामा ''[[Chandralekha (1995 film)|Chandralekha]]'' मा अभिनय गरे।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Vishnu
|url=https://www.filmibeat.com/tamil/movies/vishnu.html|work=FilmiBeat}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Vijay refused to come out for shooting, reveals Vanitha
|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijay-refused-to-come-out-for-shooting-reveals-vanitha/articleshow/76301733.cms |access-date=2020-06-10 |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

१९९६ को सुरुवातमा ''[[Coimbatore Mappillai]]'' बक्स अफिसमा सफल भयो।&lt;ref&gt;{{cite news |title=successful Pongal releases for Vijay |work=Behindwoods |date=3 January 2017 |url=http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/13-pongal-releases-for-vijay/index.html|access-date=6 May 2021|archive-date=13 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213144024/http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/13-pongal-releases-for-vijay/index.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि [[Vikraman]] द्वारा निर्देशित ''[[Poove Unakkaga (film)|Poove Unakkaga]]'' ले उनलाई प्रारम्भिक सफलता र लोकप्रियता दिलायो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.sify.com/movies/tamil/interview.php?id=13647189&amp;cid=2408|archive-url=https://web.archive.org/web/20050113190938/http://sify.com/movies/tamil/interview.php?id=13647189&amp;cid=2408|archive-date=13 January 2005 |title=Vijay blockbusters |date=20 January 2007 |work=[[Sify]]|access-date=24 April 2014}}&lt;/ref&gt; सोही वर्ष उनका अन्य फिल्महरू ''[[Vasantha Vaasal]]'', ''[[Maanbumigu Maanavan]]'' र ''[[Selvaa (film)|Selvaa]]'' थिए।

१९९७ मा उनले ''[[Kaalamellam Kaathiruppen]]'', ''[[Love Today (1997 film)|Love Today]]'' र ''[[Once More (1997 film)|Once More]]'' मा अभिनय गरे, जसमा उनले वरिष्ठ अभिनेता [[Sivaji Ganesan]] सँग सह-अभिनय गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kaalamellam Kaathiruppen – When Thalapathy Vijay played negative roles – Complete list here |work=Behindwoods |date=22 October 2018 |url=https://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/list-of-films-in-which-thalapathy-vijay-played-negative-roles/kaalamellam-kaathiruppen.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624074257/https://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/list-of-films-in-which-thalapathy-vijay-played-negative-roles/kaalamellam-kaathiruppen.html|archive-date=24 June 2021|url-status=live|access-date=24 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 June 2020 |title=Shajahan:2001 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/love-today-to-vettaikaran-ten-times-when-vijay-delivered-a-super-hit-film-with-a-debutant-director/photostory/76425194.cms|access-date=14 December 2020 |newspaper=[[The Times of India]]|archive-date=16 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216154745/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/love-today-to-vettaikaran-ten-times-when-vijay-delivered-a-super-hit-film-with-a-debutant-director/photostory/76425194.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

''[[Nerrukku Ner]]'' मा उनले अभिनेता [[Suriya]] सँग सह-अभिनय गरे, जसले उद्योगमा सुरियाको महत्वपूर्ण डेब्यु पनि चिनायो।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Not Suriya, This Actor Was The First Choice For Lead In Nerukku Ner|url=https://www.news18.com/movies/not-suriya-this-actor-was-the-first-choice-for-lead-in-nerukku-ner-8850199.html |access-date=2024-04-13 |work=News 18}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि उनले [[Fazil (director)|Fazil]] को ''[[Kadhalukku Mariyadhai]]'' मार्फत पारिवारिक दर्शकलाई आकर्षित गरे।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Actor Vijay's journey {{!}} The road from campus to cinema, and political plunge |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/the-road-from-campus-to-cinema-and-political-plunge-vijays-journey/article67814493.ece |access-date=2024-02-08 |newspaper=The Hindu}}&lt;/ref&gt; यस फिल्मले उनलाई पहिलो [[Tamil Nadu State Film Award for Best Actor]] दिलायो।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=When love was 'love only': Revisiting Vijay-Shalini's 'Kadhalukku Mariyadhai' |url=https://www.thenewsminute.com/tamil-nadu/when-love-was-love-only-revisiting-vijay-shalinis-kadhalukku-mariyadhai-126904 |access-date=2020-06-19 |work=The News Minute}}&lt;/ref&gt; साथै उनलाई [[Government of Tamil Nadu]] द्वारा [[Kalaimaamani]] पुरस्कार पनि प्रदान गरियो।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Ilayathalapathy Vijay Won The Tamil Nadu State's Kalaimamani Award In 1998|url=https://www.bizhat.com/awards-2/ |work=Bizhat}}&lt;/ref&gt;

१९९८ मा उनले ''[[Ninaithen Vandhai]]'', ''[[Priyamudan]]'' र ''[[Nilaave Vaa]]'' जस्ता रोमान्टिक फिल्महरूमा अभिनय जारी राखे। १९९९ मा ''[[Thullatha Manamum Thullum]]'' ठूलो सफल भयो।&lt;ref name=&quot;IT&quot;&gt;{{cite news |title=Happy Birthday Vijay: 10 best films of Ilayathalapathy as a performer |url=https://www.indiatoday.in/movies/photo/happy-birthday-vijay-best-films-of-ilayathalapathy-vijay-19869-2016-06-22|access-date=5 August 2019 |work=[[India Today]]|archive-date=5 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805123701/https://www.indiatoday.in/movies/photo/happy-birthday-vijay-best-films-of-ilayathalapathy-vijay-19869-2016-06-22|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=K.N. |first=Vijiyan |date=27 June 1998 |title=Love story with a difference |url=https://mobile.twitter.com/VijayIsMyLife/status/1403445876815581188/photo/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210623163943/https://mobile.twitter.com/VijayIsMyLife/status/1403445876815581188/photo/1 |archive-date=23 June 2021 |access-date=23 June 2021 |work=}}&lt;/ref&gt; यस फिल्मले उनलाई [[Kerala]] मा पनि लोकप्रिय बनायो।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Movie Milestone: 20 years of Thullatha Manamum Thullum|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/movie-milestone-20-years-of-thullatha-manamum-thullum/articleshow/67724538.cms |access-date=2019-02-07 |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; उनले [[Tamil Nadu State Film Honorary Award|MGR मानार्थ पुरस्कार]] जिते र उक्त फिल्मले [[Tamil Nadu State Film Award for Best Film|सर्वश्रेष्ठ चलचित्र]] को दोस्रो पुरस्कार प्राप्त गर्‍यो।

त्यसपछि ''[[Endrendrum Kadhal]]'', ''[[Nenjinile]]'' र ''[[Minsara Kanna]]'' रिलिज भए।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Master is blockbuster but can Vijay now step out of his comfort zone? |work=[[India Today]] |date=16 January 2021 |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/master-is-blockbuster-but-can-vijay-now-step-out-of-his-comfort-zone-1759706-2021-01-16|access-date=17 May 2021|archive-date=3 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503111825/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/master-is-blockbuster-but-can-vijay-now-step-out-of-his-comfort-zone-1759706-2021-01-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

२००० मा उनले आफ्नो २५औं फिल्म ''[[Kannukkul Nilavu]]'' मा अभिनय गरे, साथै ''[[Kushi (2000 film)|Kushi]]'' र ''[[Priyamaanavale]]'' जस्ता सफल रोमान्टिक फिल्महरूमा पनि देखा परे।&lt;ref name=&quot;IT&quot;/&gt; २००१ मा उनले ''[[Friends (2001 film)|Friends]]'', ''[[Badri (2001 film)|Badri]]'' र ''[[Shahjahan (film)|Shahjahan]]'' मार्फत लगातार तीन बक्स अफिस सफलताहरू हासिल गरे। त्यसपछि २००२ मा उनले [[Priyanka Chopra]] सँग ''[[Thamizhan]]'' मा अभिनय गरे।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.news18.com/news/india/thamizhan-was-hit-because-of-vijay-imman-519695.html |title='Thamizhan' was hit because of Vijay: Imman |work=CNN-IBN |date=2 November 2012|access-date=10 December 2012|archive-date=20 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220234859/https://www.news18.com/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि सोही वर्ष उनले ''[[Youth (2002 film)|Youth]]'' र ''[[Bagavathi]]'' मा अभिनय गरे।&lt;ref&gt;{{cite news |title='Priyamanavale' to 'Pokkiri': Five superhit Tamil films of Vijay |newspaper=[[The Times of India]] |date=3 April 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/priyamanavale-to-pokkiri-five-blockbuster-tamil-films-of-vijay-that-were-remade-from-telugu/photostory/74968711.cms|access-date=25 November 2020|archive-date=4 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504103643/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/priyamanavale-to-pokkiri-five-blockbuster-tamil-films-of-vijay-that-were-remade-from-telugu/photostory/74968711.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
=== २००३–२०११: स्थापित अभिनेता ===
&lt;!--व्यक्तिगत धारणा वा विश्लेषण थप्न नहुने, विषयगत विवरणहरू तेस्रो पक्षद्वारा मात्र हुनुपर्छ, हेर्नुहोस् [[WP:OR]]--&gt; 

विजयले २००३ मा ''[[Vaseegara]]'' र ''[[Pudhiya Geethai]]'' बाट आफ्नो वर्ष सुरु गरे।&lt;ref&gt;{{cite news |last=R |first=Manoj Kumar |title=Vijay's impressive comic-timing in Vaseegara |newspaper=[[The Indian Express]] |date=22 June 2021 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/opinion-entertainment/wishlist-vijay-should-collaborate-with-these-five-impressive-filmmakers-7369728/|access-date=5 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182601/https://indianexpress.com/article/entertainment/opinion-entertainment/wishlist-vijay-should-collaborate-with-these-five-impressive-filmmakers-7369728/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

उनको मसाला फिल्म ''[[Thirumalai]]'' को सफलताले उनको पर्दाको छविलाई एक्शन नायकमा रूपान्तरण गर्‍यो। त्यसअघिसम्म उनी आकर्षक र हास्यप्रधान भूमिकाहरूमा देखिन्थे। ''Thirumalai'' लाई विजयको करियरको एक मोड बिन्दुका रूपमा लिइन्छ।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=5 films that rose Thalapathy Vijay to stardom |url=https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/5-films-that-rose-thalapathy-vijay-to-stardom/745407 |access-date=2021-04-16 |work=Zoom TV Entertainment}}&lt;/ref&gt;

२००४ मा धेरै ढिलाइपछि ''[[Udhaya (film)|Udhaya]]'' रिलिज भयो।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=A.R.RAHMAN AND THE TOP HEROES|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/first-date-with-the-magician/vijay---udhaya.html |work=Behindwoods}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि विजय [[S. Dharani]] द्वारा निर्देशित ''[[Ghilli]]'' मा [[Trisha Krishnan|त्रिशा]] र [[Prakash Raj]] सँग देखिए।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/9966.html |title=Ghilli's record break |work=Indiaglitz.com |date=24 July 2004|access-date=10 May 2013|archive-date=21 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921060746/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/9966.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; उक्त फिल्म व्यावसायिक रूपमा अत्यन्त सफल भयो र घरेलु बक्स अफिसमा ₹५० करोडभन्दा बढी कमाउने पहिलो तमिल फिल्म बन्यो, साथै रिलिजको पहिलो सातामै सबैभन्दा धेरै दर्शकले हेरेको फिल्मको कीर्तिमान पनि बनायो, जुन यसअघि [[M. G. Ramachandran]] को ''[[Adimai Penn]]'' (१९६९) सँग थियो।&lt;ref name=&quot;Nair&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 April 2018 |title=14 years of Vijay's Ghilli – Things you din't know about the blockbuster |url=http://www.suryanfm.in/suryan-stories/14-years-ilayathalapthy-vijays-ghilli-facts/|access-date=12 June 2020 |work=Suryan FM|archive-date=12 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612085138/http://www.suryanfm.in/suryan-stories/14-years-ilayathalapthy-vijays-ghilli-facts/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=S |first1=Srivatsan |title=When Janaki Sabesh and Ashish Vidyarthi had a 'Ghilli' reunion |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-ghilli-reunion/article31778167.ece|url-access=subscription|access-date=11 April 2021 |newspaper=[[The Hindu]] |date=8 June 2020 |language=en-IN|archive-date=11 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411110633/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-ghilli-reunion/article31778167.ece|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

त्यसपछि उनले ''[[Madhurey]]'' मा अभिनय गरे।&lt;ref name=&quot;TOI&quot;&gt;{{cite news |title='Love Today' to 'Vettaikaran': Ten times when Vijay delivered a super hit film with a debutant director |newspaper=[[The Times of India]] |date=17 June 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/love-today-to-vettaikaran-ten-times-when-vijay-delivered-a-super-hit-film-with-a-debutant-director/photostory/76425194.cms|access-date=25 November 2020|archive-date=16 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216154745/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/love-today-to-vettaikaran-ten-times-when-vijay-delivered-a-super-hit-film-with-a-debutant-director/photostory/76425194.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

निर्देशक [[Perarasu]] ले २००५ को ''[[Thirupaachi]]'' मार्फत निर्देशनमा डेब्यु गरे र फिल्मले ठूलो सफलता हासिल गर्‍यो।&lt;ref&gt;{{Cite news |title='Thirupaachi' director Perarasu is overwhelmed with the huge response for his film even after 15 years |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/thirupaachi-director-perarasu-is-overwhelmed-with-the-huge-response-for-his-film-even-after-15-years/articleshow/75006542.cms |access-date=2020-04-06 |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि विजयले ''[[Sukran]]'' (२००५) मा वकिलको भूमिकामा विस्तारित अतिथि भूमिका निर्वाह गरे।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Vijay Antony in place of Vijay|url=https://indiaglitz.com/vijay-antony-plays-socially-responsible-role-in-next-new-movie-traffic-ramaswamy-in-place-of-thalapathy-vijay-tamil-news-200716 |work=Indiaglitz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Vijay Antony: Vijay has good taste in music|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/17/vijay-antony-vijay-has-good-taste-in-music|access-date=2025-09-17|work=Indiaglitz}}&lt;/ref&gt;

त्यसपछि उनले ''[[Sachein]]'' (२००५) र ''[[Sivakasi (film)|Sivakasi]]'' (२००५) जस्ता व्यावसायिक रूपमा सफल फिल्महरूमा अभिनय गरे।&lt;ref name=&quot;TOI&quot; /&gt; त्यसपछि उनले ''[[Aathi]]'' (२००६) मा अभिनय गरे, जुन बक्स अफिसमा मध्यम सफल भयो र यो २००५ को तेलुगु फिल्म ''[[Athanokkade]]'' को रिमेक थियो।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=9 Super hit Telugu films remade by 'Beast' actor Vijay in Tamil|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/9-super-hit-telugu-films-remade-by-beast-actor-vijay-in-tamil/photostory/90821405.cms |access-date=2022-04-13 |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

२००७ मा ''[[Pokkiri]]'' विजयको करियरकै सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने फिल्महरूमध्ये एक बन्यो।&lt;ref&gt;{{cite news |title='Pokkiri' to 'Bairavaa': Five times when Vijay rocked the box office during Pongal |newspaper=[[The Times of India]] |date=11 January 2021 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/pokkiri-to-bairavaa-five-times-when-vijay-rocked-the-box-office-during-pongal/photostory/80214638.cms|access-date=29 September 2021|archive-date=29 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929164825/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/pokkiri-to-bairavaa-five-times-when-vijay-rocked-the-box-office-during-pongal/photostory/80214638.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:Vijay actor in 2007 releasing his filmfare cover magazine with Vijay for victory.jpg|thumb|left|२००७ मा विजय]]

पछि विजयले रोमान्टिक [[Thriller film|थ्रिलर]] फिल्म ''[[Azhagiya Tamil Magan]]'' मा अभिनय गरे, जहाँ उनले आफ्नो करियरमा पहिलो पटक दोहोरो भूमिका निर्वाह गरे। उनले नायक र खलनायक दुवै भूमिकामा अभिनय गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite news |title=When a star was his own villain! |newspaper=[[The Times of India]] |date=31 August 2016 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/when-a-star-was-his-own-villain/photostory/53946087.cms|access-date=12 November 2022|archive-date=12 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221112071529/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/when-a-star-was-his-own-villain/photostory/53946087.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt; उक्त फिल्म भारतबाहिर व्यावसायिक रूपमा सफल भयो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.boxofficemojo.com/movies/intl/?page=&amp;country=ZA&amp;id=_fAZHAGIYATAMIZHMA01 |title=Azhagiya Tamizh Magan (2007) |work=Boxoffice mojo|access-date=15 May 2019|archive-date=20 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220234915/https://www.boxofficemojo.com/release/rl768771073/weekend/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Wong |first=Silvia |title=Malaysian box office hits all-time high of $100m |work=Screen |date=5 February 2008 |url=https://www.screendaily.com/malaysian-box-office-hits-all-time-high-of-100m/4037013.article|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206052007/https://www.screendaily.com/malaysian-box-office-hits-all-time-high-of-100m/4037013.article|archive-date=6 December 2021|url-status=live|access-date=6 December 2021}}&lt;/ref&gt;

२००८ मा एक्शन–कमेडी फिल्म ''[[Kuruvi]]'' रिलिज भयो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 April 2010 |title=Vijay's 'Kavalkaran' rolling fast on floors |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2010/apr/23/vijays-kavalkaran-rolling-fast-on-floors-149668.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220101165514/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2010/apr/23/vijays-kavalkaran-rolling-fast-on-floors-149668.html |archive-date=1 January 2022 |access-date=7 May 2021 |website=[[The New Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 October 2008 |title='Kuruvi' and its 150 day grand success |url=https://www.indiaglitz.com/kuruvi-and-its-150-day-flight-hollywood-news-41962 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115160340/https://www.indiaglitz.com/kuruvi-and-its-150-day-flight-hollywood-news-41962 |archive-date=15 January 2024 |access-date=15 January 2024 |website=IndiaGlitz.com}}&lt;/ref&gt;

२००९ मा ''[[Villu (film)|Villu]]'' र ''[[Vettaikaaran (2009 film)|Vettaikaaran]]'' घरेलु बक्स अफिसमा मध्यम सफल भए, तर विदेशमा अझ बढी सफल रहे।&lt;ref&gt;{{cite news |date=4 December 2007 |title=Chennai Box-office (Nov 30 to Dec 2) |url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=plupn1acchbad|archive-url=https://web.archive.org/web/20171219123906/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=plupn1acchbad|archive-date=19 December 2017 |work=[[Sify]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 June 2008 |title=Chennai Box-Office (June 13–15) |url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=plupovhjhhacc|archive-url=https://web.archive.org/web/20171219123916/ttp://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=plupovhjhhacc|archive-date=19 December 2017 |work=[[Sify]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=3 February 2009 |title=Chennai Box Office (Jan 30 to February 1, 2009) |url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=pluppHedibbbf|archive-url=https://web.archive.org/web/20171219123922/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=pluppHedibbbf|archive-date=19 December 2017 |work=[[Sify]]}}&lt;/ref&gt;

हालैका केही फिल्महरूको मध्यम सफलताका बाबजुद विजय उच्च पारिश्रमिक लिने अभिनेतामध्ये एकका रूपमा कायम रहे।&lt;ref&gt;{{cite web | last=P | first=Kanmani | title=Vettaikaaran success made Vijay salary peak | website=Asianet News Network Pvt Ltd | date=22 June 2022 | url=https://tamil.asianetnews.com/gallery/cinema/thalapathy-birthday-special-from-villu-to-varisu-vijays-v-series-movie-list-rdvmaj | language=ta | access-date=24 May 2024 | archive-date=23 May 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240523141410/https://tamil.asianetnews.com/gallery/cinema/thalapathy-birthday-special-from-villu-to-varisu-vijays-v-series-movie-list-rdvmaj | url-status=live }}&lt;/ref&gt;

२०१० मा उनले एक्शन फिल्म ''[[Sura (film)|Sura]]'' मा अभिनय गरे, जुन उनको ५०औँ फिल्म थियो।&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 November 2017 |title=BARC Wk 45: Movies from south spike viewership of Hindi channels |url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/barc-wk-45movies-from-south-spike-viewership-of-hindi-channels-87298.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620100423/https://www.exchange4media.com/media-tv-news/barc-wk-45movies-from-south-spike-viewership-of-hindi-channels-87298.html|archive-date=20 June 2019|access-date=17 August 2021 |work=Indian Advertising Media &amp; Marketing News – exchange4media}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Did you know Vijay's 'Sura' director SP Rajkumar was going to team up with Ajith a few years back? |newspaper=[[The Times of India]] |date=30 April 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/did-you-know/did-you-know-vijays-sura-director-sp-rajkumar-was-going-to-team-up-with-ajith-a-few-years-back/articleshow/75472908.cms|access-date=7 June 2021|archive-date=27 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827102800/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/did-you-know/did-you-know-vijays-sura-director-sp-rajkumar-was-going-to-team-up-with-ajith-a-few-years-back/articleshow/75472908.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

२०११ मा उनले निर्देशक [[Siddique (director)|सिद्दिक]] द्वारा निर्देशित रोमान्टिक–कमेडी ''[[Kaavalan]]'' मा अभिनय गरे, जसले सकारात्मक प्रतिक्रिया पायो र विश्वभर {{INR}}१०२ करोड कमाइ गर्‍यो।&lt;ref&gt;{{cite news |title=The South Side Story |work=Business World |date=19 February 2015 |url=http://www.businessworld.in/news/null/the-south-side-story/696844/page-1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214093922/http://www.businessworld.in/news/null/the-south-side-story/696844/page-1.html|archive-date=14 December 2014|access-date=5 March 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 January 2011 |url=http://www.sify.com/movies/vijay-s-kaavalan-is-a-hit-news-tamil-lbzkgaadefh.html |title=Kaavalan is a Hit|archive-url=https://web.archive.org/web/20110128024128/http://www.sify.com/movies/vijay-s-kaavalan-is-a-hit-news-tamil-lbzkgaadefh.html|archive-date=28 January 2011|work=[[Sify]]|access-date=6 June 2011}}&lt;/ref&gt;

यो फिल्म चीनको [[Shanghai International Film Festival]] मा प्रदर्शन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.rediff.com/movies/report/south-kaavalan-at-the-shanghai-film-festival/20110509.htm |title=Vijay's Kaavalan at the Shanghai film festival |work=Rediff|access-date=10 September 2018|archive-date=11 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911045110/http://www.rediff.com/movies/report/south-kaavalan-at-the-shanghai-film-festival/20110509.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ''Kaavalan'' चीनमा पनि व्यावसायिक रूपमा सफल भयो।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ilaya Thalapathy Vijay Wows China – Vijay – Kavalan – Shanghai Film Festival – Tamil Movie News |work=Behindwoods |date=23 June 2021 |url=https://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/jun-11-02/vijay-kavalan-13-06-11-02.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210623054853/https://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/jun-11-02/vijay-kavalan-13-06-11-02.html|archive-date=23 June 2021|url-status=live|access-date=23 June 2021}}&lt;/ref&gt;

उनको अर्को फिल्म निर्देशक [[M. Raja]] द्वारा निर्देशित एक्शन फिल्म ''[[Velayudham]]'' थियो, जुन [[Diwali]] को अवसरमा रिलिज भई २०११ का उच्च कमाइ गर्ने फिल्महरूमध्ये एक बन्यो।&lt;ref name=&quot;Nair&quot;&gt;{{cite news |last=Nair |first=Sree Prasad |title=From Ghilli to Theri: 10 Ilayathalapathy Vijay action blockbusters one should know! |work=CatchNews.com |date=19 May 2016 |url=https://www.catchnews.com/regional-cinema/list-of-ilayathalapathy-vijay-action-packed-films-actor-vijay-filmography-theri-movie-box-office-records-top-south-indian-action-films-from-ghilli-to-theri-movie-news-1463648578.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213072110/https://www.catchnews.com/regional-cinema/list-of-ilayathalapathy-vijay-action-packed-films-actor-vijay-filmography-theri-movie-box-office-records-top-south-indian-action-films-from-ghilli-to-theri-movie-news-1463648578.html|access-date=21 December 2020|archive-date=13 December 2021}}&lt;/ref&gt; उक्त फिल्म विदेशमा पनि समीक्षात्मक रूपमा सफल भयो।&lt;ref name=&quot;Zee News 2013&quot;&gt;{{cite news |title=Velayudham popularity in Japan |work=Zee News |date=16 April 2013 |url=https://zeenews.india.com/entertainment/regional/hansika-motwani-touched-by-japanese-fans_132222.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116100114/https://zeenews.india.com/entertainment/regional/hansika-motwani-touched-by-japanese-fans_132222.html|archive-date=16 January 2022|access-date=21 May 2021}}&lt;/ref&gt;
=== २०१२–२०२२: व्यावसायिक सफलता र स्टारडम ===
&lt;!--आफ्नो व्यक्तिगत विचार वा विश्लेषण नथप्नुहोस्; विषयगत विवरण तेस्रो पक्षबाट मात्र हुनुपर्छ, हेर्नुहोस् [[WP:OR]]--&gt;
[[File:Tamil Film actor Vijay Celebrating World Environment Day at the U.S. Consulate Chennai 5.jpg|thumb|विजय, सन् २०१३]]

सन् २०१२ मा विजय व्यावसायिक रूपमा सफल फिल्म ''[[Nanban (2012 film)|Nanban]]'' मा देखिए, जुन सफल हिन्दी फिल्म ''[[3 Idiots]]'' को रिमेक हो।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Srinivasan |first=Pavithra |title=Review: Nanban is worth a watch |url=http://www.rediff.com/movies/review/south-review-nanban-is-worth-a-watch/20120112.htm |work=Rediff.com|access-date=12 January 2012|archive-date=26 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170226145641/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-nanban-is-worth-a-watch/20120112.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pereira |first1=Priyanka |title=Foreign Return |url=http://archive.indianexpress.com/news/foreign-return/984421/|access-date=19 March 2021 |work=Indian Express |date=6 August 2012|archive-date=4 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304043041/http://archive.indianexpress.com/news/foreign-return/984421/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि उनले निर्देशक [[AR Murugadoss|ए. आर. मुरुगदोस]] द्वारा निर्देशित एक्शन थ्रिलर ''[[Thuppakki]]'' मा अभिनय गरे।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Srinivasan |first=Pavithra |title=Review: Thuppaki is dull |work=Rediff |date=13 November 2012 |url=https://www.rediff.com/movies/review/review-thuppaki-is-dull/20121113.htm|access-date=3 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709183730/https://www.rediff.com/movies/review/review-thuppaki-is-dull/20121113.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यो फिल्म घरेलु रूपमा {{INR}}१०० करोडभन्दा बढी कमाउने तेस्रो तमिल फिल्म बन्यो र त्यो समयमा विजयको सबैभन्दा सफल फिल्म बन्यो, जसले {{INR}}१२१ करोडभन्दा बढी कमायो।&lt;ref name=&quot;NDTV&quot;&gt;{{Cite web |date=5 August 2015 |title=Baahubali to Thuppakki: Tamil Cinema's 100 Cr Films |url=https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615132934/https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181 |archive-date=15 June 2022 |access-date=13 June 2023 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि उनको अर्को फिल्म ''[[Thalaivaa]]'', निर्देशक [[A. L. Vijay]] द्वारा निर्देशित, सन् २०१३ अगस्टमा मिश्रित समीक्षासहित प्रदर्शनमा आयो।&lt;ref&gt;{{cite news |title='Thalaivaa' movie Review |newspaper=[[The Times of India]] |date=9 August 2013 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/thalaivaa/movie-review/21706107.cms?from=mdr |access-date=26 January 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nair&quot;/&gt;

सन् २०१४ मा उनले ''[[Jilla]]'' मा अभिनय गरे, जुन बक्स अफिसमा सफल भयो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/tamil/news-interviews/Vijays-Jilla-set-to-roll-from-May/articleshow/18588307.cms |title=Vijay's 'Jilla' set to roll from May!|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130220125337/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/tamil/news-interviews/Vijays-Jilla-set-to-roll-from-May/articleshow/18588307.cms|archive-date=20 February 2013 |newspaper=[[The Times of India]] |date=20 February 2013|access-date=25 April 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.inreporter.com/tag/jilla-100-day-box-office-collection/ |title=Jilla 100 Day Box Office Collection]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715003215/http://www.inreporter.com/tag/jilla-100-day-box-office-collection/|archive-date=15 July 2014 |work=InReporter |date=10 April 2014}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि उनले एक्शन थ्रिलर ''[[Kaththi]]'' मा अभिनय गरे, जहाँ उनले दोहोरो भूमिका निर्वाह गरे। यो फिल्मले सकारात्मक समीक्षा प्राप्त गर्‍यो र बक्स अफिसमा {{INR}}१३० करोड कमायो, जसले यसलाई सन् २०१४ का उच्च कमाइ गर्ने तमिल फिल्महरूमध्ये एक बनायो।&lt;ref name=&quot;Star&quot;&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/kaththi-to-bigil-vijay-starrer-films-that-became-blockbusters-despite-the-mixed-reviews/photostory/90848522.cms?picid=90848752 |title='Kaththi' to 'Bigil': Vijay starrer films that became blockbusters, despite the mixed reviews |newspaper=[[The Times of India]] |date=15 April 2022 |access-date=1 April 2023}}&lt;/ref&gt;

सन् २०१५ मा उनले निर्देशक [[Chimbu Deven]] द्वारा निर्देशित काल्पनिक फिल्म ''[[Puli 2015|Puli]]'' मा अभिनय गरे, जसले समीक्षकहरूबाट मिश्रितदेखि कमजोर प्रतिक्रिया प्राप्त गर्‍यो।&lt;ref&gt;{{cite news |title='Puli' is a film that everybody can enjoy: Chimbu Deven |work=News18 |date=29 September 2015 |url=https://www.news18.com/news/movies/puli-is-a-film-that-everybody-can-enjoy-chimbu-deven-1121995.html|access-date=19 May 2021|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511133916/https://www.news18.com/news/movies/puli-is-a-film-that-everybody-can-enjoy-chimbu-deven-1121995.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=1 October 2015 |title=Puli review: Vijay's fantasy drama is a fantastic flop |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/puli-review-vijay-s-fantasy-drama-is-a-fantastic-flop/story-rZTyaq7YZBPxhTfNGzI0DM.html |access-date=22 April 2020 |newspaper=[[Hindustan Times]] |archive-date=24 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324074815/https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/puli-review-vijay-s-fantasy-drama-is-a-fantastic-flop/story-rZTyaq7YZBPxhTfNGzI0DM.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; यद्यपि समीक्षा कमजोर भए पनि, यो फिल्म सन् २०१५ का उच्च कमाइ गर्ने फिल्महरूमध्ये एक रह्यो।&lt;ref&gt;{{cite web | title=Vijay Puli ends with a below average note | website=bollywood hungama | date=4 September 2021 | url=https://www.primesworld.com/puli/ | access-date=5 June 2024 | archive-date=25 April 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240425045752/https://www.primesworld.com/puli/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Puli roars at the box office |work=Bangalore Mirror |date=5 October 2015 |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/puli-roars-at-the-box-office/articleshow/49232877.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301040136/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/puli-roars-at-the-box-office/articleshow/49232877.cms|archive-date=1 March 2022|url-status=live|access-date=1 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Vijay's latest release crosses Rs 100 crore in pre-release business |work=Firstpost |date=17 October 2017 |url=https://www.firstpost.com/entertainment/mersal-vijay-atlees-diwali-release-crosses-rs-150-crore-in-pre-release-business-4150357.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301040828/https://www.firstpost.com/entertainment/mersal-vijay-atlees-diwali-release-crosses-rs-150-crore-in-pre-release-business-4150357.html|archive-date=1 March 2022|url-status=live|access-date=1 March 2022}}&lt;/ref&gt;

अप्रिल २०१६ मा निर्देशक [[Atlee (director)|एट्ली]] द्वारा निर्देशित एक्शन थ्रिलर ''[[Theri (film)|Theri]]'' मिश्रित समीक्षासहित रिलिज भयो।&lt;ref&gt;{{cite news |last=VS |first=Goutham |title=Theri movie review: Vijay's limitations as an actor exposed in a predictable storyline |newspaper=[[The Indian Express]] |date=5 June 2020 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/theri-movie-review-vijay-gimmicks-too-less-a-factor-to-be-excited-about-a-predictable-storyline/|access-date=29 June 2021|archive-date=21 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921232459/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/theri-movie-review-vijay-gimmicks-too-less-a-factor-to-be-excited-about-a-predictable-storyline/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यो फिल्म सन् २०१६ को दोस्रो उच्च कमाइ गर्ने तमिल फिल्म बन्यो, जसले {{INR}}१७० करोडभन्दा बढी कमायो।&lt;ref name=&quot;Nair&quot;/&gt;

सन् २०१७ मा मसाला फिल्म ''[[Bairavaa]]'' रिलिज भयो, जसले पुनः मिश्रित प्रतिक्रिया पायो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/bairavaa/movie-review/56493727.cms |title=Bairavaa movie review |newspaper=[[The Times of India]] |date=12 January 2017 |access-date=1 December 2023 |archive-date=3 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203051109/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/bairavaa/movie-review/56493727.cms |url-status=live }}&lt;/ref&gt; सोही वर्ष एक्शन थ्रिलर ''[[Mersal (film)|Mersal]]'' रिलिज भयो, जुन व्यावसायिक रूपमा सफल भई विजयको पहिलो {{INR}}२५० करोडभन्दा बढी कमाउने फिल्म बन्यो।&lt;ref name=&quot;Star&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Suganth|first=M|title=Mersal Review {3.5/5}: When you have a mass hero in full form like Vijay is in the film, how can things go wrong?|newspaper=[[The Times of India]]|date=18 October 2017|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/mersal/movie-review/61127534.cms|access-date=29 June 2021}}&lt;/ref&gt; यो फिल्मले सन् २०१८ मा [[National Film Awards UK]] मा सर्वश्रेष्ठ विदेशी भाषा फिल्म पुरस्कार जित्यो र विजयलाई सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताका लागि नामांकन प्राप्त भयो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-s-mersal-wins-international-award-78864 |title=Vijay's 'Mersal' wins international award |date=2 April 2018 |work=The News Minute|access-date=10 September 2018|archive-date=3 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403190357/https://www.thenewsminute.com/article/vijay-s-mersal-wins-international-award-78864|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यो फिल्म जापान र चीनमा रिलिज भएका विजयका केही फिल्महरूमध्ये एक थियो र दक्षिण कोरियाको [[Bucheon International Fantastic Film Festival]] मा पनि प्रदर्शन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/vijays-mersal-screened-at-bifan-film-festival.html |title=Vijay's Mersal screened at BIFAN Film Festival |date=30 July 2018 |work=Behindwoods|access-date=10 September 2018|archive-date=3 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403231358/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/vijays-mersal-screened-at-bifan-film-festival.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/thalapathy-vijays-mersal-to-release-in-china.html |title=Thalapathy Vijay's Mersal to release in China |date=10 August 2018 |work=Behindwoods|access-date=10 August 2018|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226083456/https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/thalapathy-vijays-mersal-to-release-in-china.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.sify.com/movies/puli-to-release-in-japan-and-china-news-tamil-pj0ky8fdbhgie.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928225245/http://www.sify.com/movies/puli-to-release-in-japan-and-china-news-tamil-pj0ky8fdbhgie.html|archive-date=28 September 2015 |title='Puli' to release in Japan and China? |work=[[Sify]]}}&lt;/ref&gt;
सन् २०१८ मा विजयले [[Political cinema|राजनीतिक फिल्म]] ''[[Sarkar (2018 film)|Sarkar]]'' मा अभिनय गरे, जसले रिलिज भएको दुई दिनमै [[100 Crore Club]] मा प्रवेश गर्‍यो।&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 November 2018 |title=Vijay's 'Sarkar' joins Rs 100 crore club in just two days |work=The News Minute |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijays-sarkar-joins-rs-100-crore-club-just-two-days-91208|access-date=22 November 2018|archive-date=22 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122092133/https://www.thenewsminute.com/article/vijays-sarkar-joins-rs-100-crore-club-just-two-days-91208|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यो फिल्म ८० देशहरूमा रिलिज भयो र {{INR}}२५० करोडभन्दा बढी कमाउने उनको दोस्रो फिल्म बन्यो।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=28 November 2018 |title=Sarkar box office collection: AR Murugadoss film crosses Rs 250 crore mark worldwide |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/sarkar-box-office-collection-ar-murugadoss-film-crosses-rs-250-crore-mark-worldwide-5468590/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031234546/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/sarkar-box-office-collection-ar-murugadoss-film-crosses-rs-250-crore-mark-worldwide-5468590/ |archive-date=31 October 2021 |access-date=18 August 2021 |work=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Vijay a man with a swag |work=The Hollywood Reporter |date=4 November 2018 |url=https://archive.org/download/the-hollywood-reporter-movie-reviews-and-latest-updates/The%20Hollywood%20Reporter%20Movie%20Reviews%20and%20Latest%20Updates.png|access-date=5 July 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-s-sarkar-release-80-countries-1200-international-screens-90862 |title=Vijay's 'Sarkar' to release in 80 countries, 1200 international screens |publisher=The News Minute |date=31 October 2018|access-date=10 February 2022|archive-date=22 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122092145/https://www.thenewsminute.com/article/vijay-s-sarkar-release-80-countries-1200-international-screens-90862|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

विजयले सन् २०१९ मा फुटबल विषयमा आधारित एक्शन फिल्म ''[[Bigil]]'' मा अभिनय गरे।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Madhu |first=Vignesh |date=22 March 2019 |title=Thalapathy 63: Vijay undergoes special special training in football |url=http://onlookersmedia.in/latestnews/thalapathy-63-vijay-undergoes-special-special-training-football/|access-date=26 March 2020 |work=onlookersmedia |language=en-US|archive-date=26 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326093416/http://onlookersmedia.in/latestnews/thalapathy-63-vijay-undergoes-special-special-training-football/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; समीक्षकहरूबाट मिश्रित समीक्षा प्राप्त भए पनि, उनको अभिनयको प्रशंसा गरियो र फिल्म व्यावसायिक रूपमा सफल भई {{INR}}३०० करोडभन्दा बढी कमायो।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Subhakeerthana |first=S |title=Bigil movie review: A star is forced to remain a star throughout |newspaper=[[The Indian Express]] |date=31 October 2019 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/bigil-movie-review-rating-vijay-6088172/|access-date=24 June 2021|archive-date=16 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210316051423/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/bigil-movie-review-rating-vijay-6088172/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Tamil Star Vijay Reportedly Earned Rs 30 crore for Bigil, Reveal IT Raids |work=News18 |date=7 February 2020 |url=https://www.news18.com/news/movies/tamil-star-vijay-reportedly-earned-rs-30-crore-for-bigil-reveal-it-raids-2491609.html|access-date=26 January 2021|archive-date=1 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101094219/https://www.news18.com/news/movies/tamil-star-vijay-reportedly-earned-rs-30-crore-for-bigil-reveal-it-raids-2491609.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यो फिल्म [[Egypt]] र [[Jordan]] मा रिलिज हुने पहिलो तमिल फिल्म पनि बन्यो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/after-egypt-vijays-bigil-marks-an-entry-in-jordan/articleshow/71917663.cms |title=After Egypt, Vijay's 'Bigil' marks an entry in Jordan |newspaper=[[Times of India]] |access-date=10 February 2022|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210085430/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/after-egypt-vijays-bigil-marks-an-entry-in-jordan/articleshow/71917663.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

सन् २०२१ मा निर्देशक [[Lokesh Kanagaraj]] द्वारा निर्देशित उनको अर्को फिल्म ''[[Master (2021 film)|Master]]'' रिलिज भयो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/thalapathy-64-eyes-a-summer-2020-release-vijay-5935094/ |title=Thalapathy 64 eyes a summer 2020 release |date=25 August 2019|access-date=8 June 2020|archive-date=8 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608120308/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/thalapathy-64-eyes-a-summer-2020-release-vijay-5935094/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Vijay's 'Master' will be postponed to May or June? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-master-will-be-postponed-to-may-or-june/articleshow/74810813.cms |newspaper=[[The Times of India]]|access-date=8 June 2020|archive-date=27 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200327185930/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-master-will-be-postponed-to-may-or-june/articleshow/74810813.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt; रिलिजपछि यसले समीक्षकहरूबाट मिश्रितदेखि सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्‍यो।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Arikatla |first=Venkat |title=Master Movie Review: Lacks the Desired Effect |work=Great Andhra |date=13 January 2021 |url=https://www.greatandhra.com/movies/reviews/master-review-lacks-the-desired-effect-110251|archive-url=https://web.archive.org/web/20220223052318/https://www.greatandhra.com/movies/reviews/master-review-lacks-the-desired-effect-110251|archive-date=23 February 2022|url-status=live|access-date=23 February 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=S |first=Srivatsan |title='Master' movie review: An in-form Vijay takes a backseat to have fun. But is that enough? |newspaper=[[The Hindu]] |date=13 January 2021 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/master-movie-review/article33569018.ece|url-access=subscription|access-date=29 June 2021|archive-date=8 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208063834/https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/master-movie-review/article33569018.ece|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यो फिल्मले विश्वव्यापी रूपमा {{INR}}३०० करोडभन्दा बढी कमायो र बक्स अफिसमा सफल घोषित भयो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.thenewsminute.com/article/thalapathy-65-will-be-pan-indian-project-cinematographer-manoj-paramahamsa-144151 |title='Thalapathy 65' will be a pan-Indian project: Cinematographer Manoj Paramahamsa |publisher=The News Minute |date=25 February 2021|access-date=10 February 2022|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425094035/https://www.thenewsminute.com/article/thalapathy-65-will-be-pan-indian-project-cinematographer-manoj-paramahamsa-144151|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

उनको अर्को फिल्म डार्क कमेडी–एक्शन फिल्म ''[[Beast (2022 Indian film)|Beast]]'' थियो, जसले समीक्षकहरूबाट मिश्रित प्रतिक्रिया प्राप्त गर्‍यो।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Chatterjee |first=Saibal |title=Beast (RAW) Review |work=[[NDTV]] |date=14 April 2022 |url=https://www.ndtv.com/entertainment/beast-raw-review-an-ill-formed-creature-even-firing-on-all-cylinders-vijay-cannot-pummel-into-shape-2-5-stars-2886949|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414061156/https://www.ndtv.com/entertainment/beast-raw-review-an-ill-formed-creature-even-firing-on-all-cylinders-vijay-cannot-pummel-into-shape-2-5-stars-2886949|archive-date=14 April 2022|url-status=live|access-date=14 April 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Beast Review: Thalapathy Vijay's 'One-man Show' Is A 'True Feast' |work=Bollywood Hungama |date=14 April 2022 |url=https://ghostarchive.org/archive/jWTHp|access-date=14 April 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Thalapathy Vijay's Beast to release in April 2022. See new poster |work=India Today |date=1 January 2022 |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/thalapathy-vijay-s-beast-to-release-in-april-2022-see-new-poster-1894770-2022-01-01|access-date=4 January 2022|archive-date=1 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101125138/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/thalapathy-vijay-s-beast-to-release-in-april-2022-see-new-poster-1894770-2022-01-01|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यो फिल्मले अन्तर्राष्ट्रिय बक्स अफिसमा राम्रो प्रदर्शन गर्दै विश्वव्यापी रूपमा {{INR}}३०० करोडभन्दा बढी कमायो र व्यावसायिक रूपमा सफल रह्यो।&lt;ref&gt;{{cite news |title='Beast' USA premiere collection: Vijay starrer breaks Rajinikanth's film collection to become the Vijay's highest-grossing film |newspaper=[[The Times of India]] |date=10 April 2022 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/box-office/beast-usa-premiere-collection-vijay-starrer-breaks-rajinikanths-annaatthe-collection-to-become-the-formers-highest-grossing-film/articleshow/90761515.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416153443/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/box-office/beast-usa-premiere-collection-vijay-starrer-breaks-rajinikanths-annaatthe-collection-to-become-the-formers-highest-grossing-film/articleshow/90761515.cms|archive-date=16 April 2022|url-status=live|access-date=16 April 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title='Beast' overseas box office collection: Vijay storms the international market |newspaper=[[The Times of India]] |date=14 April 2022 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/box-office/beast-overseas-box-office-collection-vijay-storms-the-international-market/articleshow/90841888.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430055805/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/box-office/beast-overseas-box-office-collection-vijay-storms-the-international-market/articleshow/90841888.cms|archive-date=30 April 2022|url-status=live|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/nelson-dilipkumar-reveals-why-he-enjoyed-shooting-for-beast-the-most/articleshow/103353542.cms |title=Nelson Dilipkumar reveals why he enjoyed shooting for 'Beast' the most |date=4 September 2023 |newspaper=[[The Times of India]] |quote=The film was a commercial success and made more than Rs 300 crore at the box office.|access-date=29 September 2023|archive-date=8 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908143852/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/nelson-dilipkumar-reveals-why-he-enjoyed-shooting-for-beast-the-most/articleshow/103353542.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=19 April 2022 |title=Beast box office collection day 5: Vjay-starrer earns Rs 200 crore worldwide, is declared a hit |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/beast-box-office-collection-day-5-vijay-starrer-rs-200-crore-worldwide-7874311/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420193205/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/beast-box-office-collection-day-5-vijay-starrer-rs-200-crore-worldwide-7874311/ |archive-date=20 April 2022 |access-date=20 April 2022 |newspaper=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt; यो फिल्म सन् २०२२ मा विश्वव्यापी रूपमा [[Netflix]] मा सबैभन्दा धेरै हेरिएका फिल्महरूमध्ये एक बन्यो।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Beast trending worldwide on Netflix in top spots |work=[[NDTV]] |date=14 May 2022 |url=https://ndtv.in/bollywood/beast-trending-at-number-one-in-india-on-netflix-vijay-thalapathy-2972013|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514070357/https://ndtv.in/bollywood/beast-trending-at-number-one-in-india-on-netflix-vijay-thalapathy-2972013|archive-date=14 May 2022|url-status=live|access-date=14 May 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Beast TOP 10 in Netflix global – FlixPatrol |work=FlixPatrol |date=13 May 2022 |url=https://flixpatrol.com/title/beast-2022/top10/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513082925/https://flixpatrol.com/title/beast-2022/top10/|archive-date=13 May 2022|url-status=live|access-date=13 May 2022}}&lt;/ref&gt;
=== २०२३–वर्तमान: निरन्तर सफलता ===

२०२३ मा, विजयलाई [[action drama|एक्शन ड्रामा]] फिल्म ''[[Varisu]]'' मा देखिएको थियो, जसको निर्देशन [[Vamshi Paidipally]] ले गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite news |title='Varisu' पहिलो समीक्षा सार्वजनिक; विजयको अभिनयको प्रशंसा |newspaper=[[The Times of India]] |date=9 January 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/varisu-first-review-out-vijays-acting-receives-appreciation/articleshow/96846599.cms|access-date=10 January 2023|archive-date=10 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230110182909/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/varisu-first-review-out-vijays-acting-receives-appreciation/articleshow/96846599.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=विजयको 'Varisu' अमेरिका भरि ६०० भन्दा बढी स्थानमा प्रदर्शन; प्रिमियर बुकिङ खुला |newspaper=[[The Times of India]] |date=28 December 2022 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-varisu-to-release-over-600-locations-in-the-usa-premiere-bookings-open-now/articleshow/96562983.cms|access-date=4 January 2023|archive-date=4 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104124455/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-varisu-to-release-over-600-locations-in-the-usa-premiere-bookings-open-now/articleshow/96562983.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt; उक्त फिल्म व्यावसायिक रूपमा सफल रह्यो र बक्स अफिसमा {{INR}}३०० करोडभन्दा बढी कमायो।&lt;ref&gt;{{cite news |title=संगीतकार एस थमनले 'Varisu' को मौलिक साउन्डट्र्याकबारे जानकारी दिए |newspaper=[[The Times of India]] |date=5 February 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/music-composer-s-thaman-breaks-the-news-on-varisu-original-sound-track/articleshow/97619826.cms|access-date=5 February 2023|archive-date=5 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205092807/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/music-composer-s-thaman-breaks-the-news-on-varisu-original-sound-track/articleshow/97619826.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title='Varisu' बक्स अफिस सङ्कलन: 'Varisu' विजयको सबैभन्दा बढी कमाउने फिल्म बन्यो, विश्वव्यापी रूपमा रु. ३०० करोड पार |newspaper=[[The Economic Times]] |date=7 February 2023 |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/varisu-box-office-collection-varisu-becomes-vijays-highest-grossing-movie-surpasses-rs-300-crore-globally/articleshow/97691510.cms|access-date=7 February 2023|archive-date=7 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207110808/https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/varisu-box-office-collection-varisu-becomes-vijays-highest-grossing-movie-surpasses-rs-300-crore-globally/articleshow/97691510.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि २०२३ मा उनको अर्को रिलिज एक्शन थ्रिलर ''[[Leo (2023 Indian film)|Leo]]'' थियो।&lt;ref&gt;{{cite news |last=V |first=Anusha |title=विजय–लोकेश कनगराजको 'Leo' यस मितिमा रिलिज हुने |work=[[Cinema Express]] |date=3 February 2023 |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2023/feb/03/vijay-lokesh-kanagarajs-leo-to-release-on-this-date-39603.html|access-date=1 April 2023|archive-date=1 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401053824/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2023/feb/03/vijay-lokesh-kanagarajs-leo-to-release-on-this-date-39603.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=लोकेश कनगराजसँग विजयको फिल्मको नाम 'Leo' राखियो |newspaper=[[The Times of India]] |date=3 February 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-film-with-lokesh-kanagaraj-titled-leo/articleshow/97581241.cms|access-date=4 February 2023|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204115239/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-film-with-lokesh-kanagaraj-titled-leo/articleshow/97581241.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यसले समीक्षकहरूबाट मिश्रित प्रतिक्रिया पायो, तर व्यावसायिक रूपमा सफल हुँदै वर्षकै सबैभन्दा धेरै कमाउने भारतीय फिल्महरूमध्ये एक बन्यो, जसले {{INR}}६०० करोडभन्दा बढी आम्दानी गर्‍यो।&lt;ref&gt;{{cite news | title='Leo' लाई दर्शकबाट मिश्रित प्रतिक्रिया, समीक्षकबाट नकारात्मक प्रतिक्रिया; प्रशंसकहरूले यसलाई थलपति विजयको 'उत्कृष्ट प्रदर्शन' भने | website=CNBCTV18 | date=19 October 2023 | url=https://www.cnbctv18.com/entertainment/leo-gets-mixed-review-fans-call-it-thalapathy-vijay-best-performance-18097171.htm | access-date=4 February 2024 | archive-date=29 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231029125003/https://www.cnbctv18.com/entertainment/leo-gets-mixed-review-fans-call-it-thalapathy-vijay-best-performance-18097171.htm | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 November 2023 |title=Leo विश्वव्यापी अन्तिम बक्स अफिस सङ्कलन: विजय अभिनीत फिल्म सबै समयको सबैभन्दा धेरै कमाउने तमिल फिल्म बन्यो |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/leo-worldwide-closing-box-office-collections-vijay-starrer-is-the-highest-grossing-tamil-film-of-all-time-1260510 |access-date=16 January 2024 |website=PINKVILLA |language=en |archive-date=23 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231123104528/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/leo-worldwide-closing-box-office-collections-vijay-starrer-is-the-highest-grossing-tamil-film-of-all-time-1260510 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; उनको एक्शन थ्रिलर फिल्म ''[[The Greatest of All Time]]'' ले पनि मिश्रित प्रतिक्रिया पायो, तर थिएटरमा {{INR}}४५० करोडभन्दा बढी आम्दानी गर्‍यो।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dixit |first=Mohit |date=1 October 2024 |title=The GOAT अन्तिम बक्स अफिस सङ्कलन विश्वव्यापी: थलपति विजयको फिल्म रु. ४५६ करोडमा समापन; सुपरहिट |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/the-goat-final-box-office-collections-worldwide-thalapathy-vijays-action-drama-to-end-its-theatrical-showdown-at-rs-456-crore-a-super-hit-1351301 |access-date=2 October 2024 |website=[[Pinkvilla]] |language=en|archive-date=1 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241001085319/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/the-goat-final-box-office-collections-worldwide-thalapathy-vijays-action-drama-to-end-its-theatrical-showdown-at-rs-456-crore-a-super-hit-1351301 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | author=The TOI Entertainment Desk is a dynamic | title='GOAT' पहिलो समीक्षा UK सेन्सरबाट; विजय र वेंकट प्रभुका लागि ब्लकबस्टर संकेत | website=The Times of India | date=31 August 2024 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/goat-first-review-out-from-uk-censor-a-blockbuster-status-loading-for-vijay-and-venkat-prabhu/articleshow/112942746.cms | access-date=4 September 2024 | archive-date=1 September 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240901134551/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/goat-first-review-out-from-uk-censor-a-blockbuster-status-loading-for-vijay-and-venkat-prabhu/articleshow/112942746.cms | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | last=Pandya | first=Sonal | title=Netflix Global Top 10: विजयको GOAT ३.८ मिलियन दृश्यसहित चौथो स्थानमा | website=Times Now | date=11 October 2024 | url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/web-series/netflix-global-top-10-vijay-goat-debuts-with-3-8-million-views-nobody-wants-this-grabs-1st-place-on-tv-list-article-114151547 | access-date=11 October 2024}}&lt;/ref&gt; फेब्रुअरी २०२४ मा, विजयले आफूले अब केवल एउटा मात्र फिल्म गर्ने घोषणा गरे, जसको शीर्षक ''[[Jana Nayagan]]'' राखिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 February 2024 |title=विजयले आफ्नो अन्तिम फिल्म 'Thalapathy 69' हुने पुष्टि गरे |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-confirms-his-final-film-will-be-thalapathy-69/articleshow/107351699.cms |access-date=2 February 2024 |newspaper=[[The Times of India]] |issn=0971-8257 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204101632/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-confirms-his-final-film-will-be-thalapathy-69/articleshow/107351699.cms |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 February 2024 |title=राजनीतिक दल सुरु गरेपछि विजयले 'Thalapathy 69' अन्तिम फिल्म हुने बताए |url=https://www.thenewsminute.com/news/thalapathy-69-will-be-last-film-vijay-says-after-launching-his-political-party |access-date=2 February 2024 |work=The News Minute |archive-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202172341/https://www.thenewsminute.com/news/thalapathy-69-will-be-last-film-vijay-says-after-launching-his-political-party |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sista |first1=Pratyusha |title=Thalapathy 69 को नाम 'Jana Nayagan'; पहिलो पोस्टर सार्वजनिक |url=https://telanganatoday.com/thalapathy-69-titled-jana-nayagan-first-look-poster-released |access-date=26 January 2025 |work=[[Telangana Today]] |date=26 January 2025 |archive-date=26 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126064216/https://telanganatoday.com/thalapathy-69-titled-jana-nayagan-first-look-poster-released |url-status=live }}&lt;/ref&gt; यो फिल्म ९ जनवरी २०२६ मा रिलिज हुने तय गरिएको थियो, तर सेन्सरसम्बन्धी समस्याका कारण ढिलाइ भयो। त्यसपछि यसको आधिकारिक प्रदर्शनभन्दा अघि नै ९ अप्रिल २०२६ मा पाइरेसी वेबसाइटहरूमा [[Jana Nayagan leak|लीक]] भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-04-11 |title=विजयको 'Jana Nayagan' विवाद: कानुनी लडाइँदेखि पाइरेसीसम्म |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thalapathy-vijay-jana-nayagan-controversy-explained-leaked-piracy-cbfc-new-release-date-tvk-kvn/article70753384.ece |access-date=2026-04-19 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ''[[The Times of India]]'' का अनुसार, उत्पादन कम्पनी [[KVN Productions]] ले बेहोरेको नोक्सानी पूर्ति गर्न विजयले अस्थायी रूपमा ''Vijay 70'' नाम दिइएको अर्को फिल्म गर्ने योजना बनाइरहेका छन्।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-04-15 |title='Jana Nayagan' लीक विवादबीच विजयले KVN Productions सँग अर्को फिल्म गर्ने योजना |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijay-plans-another-film-with-kvn-productions-amid-jana-nayagan-leak-row-report/articleshow/130254509.cms |access-date=2026-04-19 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
== व्यक्तिगत जीवन == 
=== विवाह, सम्बन्ध र मित्रता ===

विजयले श्रीलंकामा जन्मिएकी तथा बेलायती तमिल मूलकी सङ्गीता सोर्नालिङ्गमसँग २५ अगस्ट १९९९ मा विवाह गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/five-reasons-why-we-love-vijay/photostory/49378288.cms |title=हामी किन विजयलाई मन पराउँछौं भन्ने पाँच कारण |newspaper=[[The Times of India]]|access-date=25 August 2018|archive-date=26 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180826052512/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/five-reasons-why-we-love-vijay/photostory/49378288.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.rediff.com/movies/1998/aug/17ss.htm |title=Rediff मा दक्षिण भारतीय फिल्म उद्योगका गसिप |work=Rediff |date=17 August 1998|access-date=18 July 2010|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303181918/http://www.rediff.com/movies/1998/aug/17ss.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; उनीहरूको विवाह व्यवस्थित रूपमा सम्पन्न भएको थियो, जब सङ्गीताले १९९७ को फिल्म ''[[Kaalamellam Kaathiruppen]]'' को सेटमा एक प्रशंसकका रूपमा विजयलाई भेटेकी थिइन् र पछि दुवै परिवारबीच चिनजान भयो। उनीहरूका दुई सन्तान छन्: एक छोरा (जेसन सञ्जय) र एक छोरी (दिव्या साशा)।&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 February 2021 |title=अफवाह: विजयका छोरा जेसन सञ्जयले चाँडै निर्देशनमा डेब्यू गर्ने |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rumour-has-it-vijays-son-jason-sanjay-to-direct-the-master-actors-film-soon/articleshow/81042743.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230829085004/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rumour-has-it-vijays-son-jason-sanjay-to-direct-the-master-actors-film-soon/articleshow/81042743.cms |archive-date=29 August 2023 |access-date=29 August 2023 |newspaper=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=21 January 2016 |title=विजयकी छोरी 'Theri' बाट अभिनयमा डेब्यू गर्ने |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-daughter-to-make-her-debut-with-theri/articleshow/50654152.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231006085241/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-daughter-to-make-her-debut-with-theri/articleshow/50654152.cms |archive-date=6 October 2023 |access-date=15 September 2023 |newspaper=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt; जेसन सञ्जय एक उदीयमान फिल्म निर्देशक हुन्, जसले ''Sigma'' मार्फत आफ्नो निर्देशन यात्रा सुरु गर्नेछन् र यसअघि आफ्ना बुबासँग ''Vettaikkaaran'' मा देखिएका थिए, भने दिव्या साशा पनि ''Theri'' मा आफ्ना बुबासँग देखिएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-12-23 |title='Sigma' टिजर: जेसन सञ्जयको निर्देशन डेब्यूले प्रभाव पारेको, प्रशंसकहरूले हिट हुने संकेत देखे |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/sigma-teaser-jason-sanjays-directorial-debut-impresses-fans-sense-a-hit/articleshow/126141509.cms |access-date=2026-04-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;

२०२५ मा, सङ्गीताले सम्बन्ध विच्छेदका लागि निवेदन दिएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Madhav |first=Pramod |date=2026-02-27 |title=अभिनेता तथा TVK प्रमुख विजयकी पत्नीले सम्बन्ध विच्छेदका लागि निवेदन दिइन् |url=https://www.indiatoday.in/movies/story/tvk-chief-and-actor-vijays-wife-files-for-divorce-accuses-him-of-infidelity-2875467-2026-02-27 |access-date=2026-02-27 |website=India Today |language=en |archive-date=28 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228005132/https://www.indiatoday.in/movies/story/tvk-chief-and-actor-vijays-wife-files-for-divorce-accuses-him-of-infidelity-2875467-2026-02-27 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sajeev |first=Upasana |date=2026-02-27 |title=अभिनेता विजयकी पत्नीले परिवार अदालतमा सम्बन्ध विच्छेद माग गर्दै निवेदन दिइन् |url=https://www.livelaw.in/news-updates/actor-vijay-wife-divorce-petition-adultery-524930 |access-date=2026-02-27 |website=livelaw.in |language=en |archive-date=28 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228005132/https://www.livelaw.in/news-updates/actor-vijay-wife-divorce-petition-adultery-524930 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;N&quot;/&gt; २०२६ मा, उनले अर्को निवेदन दायर गर्दै विजयले आफूलाई वैवाहिक घरमा प्रवेश गर्न नदिएको र एक अज्ञात अभिनेत्रीसँग सम्बन्ध रहेको आरोप लगाइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-07 |title=सङ्गीता सोर्नालिङ्गमको नयाँ निवेदन: विजयले नीलांकराइस्थित घरमा प्रवेश रोकिएको आरोप |url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/regional/sankgeetha-sornalingam-files-fresh-petition-alleges-vijay-is-denying-her-entry-to-neelankarai-home-article-13853696.html |website=Moneycontrol}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Madhav |first=Pramod |date=2026-03-07 |title=विजयकी पत्नीको निवास अधिकारसम्बन्धी निवेदन सार्वजनिक |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/vijay-thalapathy-wife-sangeetha-files-fresh-plea-to-stay-in-matrimonial-home-2878608-2026-03-07 |access-date=2026-03-08 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=विजय सम्बन्ध विच्छेद: सङ्गीताले वैवाहिक घरमा बस्न अदालतको अनुमति मागिन् |url=https://www.deccanherald.com/india/tamil-nadu/sangeetha-seeks-court-direction-to-stay-in-matrimonial-house-vijay-breaks-his-silence-over-wife-seeking-divorce-3923383 |access-date=2026-03-08 |website=Deccan Herald |language=en}}&lt;/ref&gt; विजय अभिनेत्री [[Trisha Krishnan]] सँग एक कार्यक्रममा देखिएपछि यस विषयले व्यापक सञ्चार माध्यमको ध्यान आकर्षित गर्‍यो।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TVK प्रमुख विजय विवाह समारोहमा अभिनेत्री त्रिशासँग सहभागी |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/tvk-chief-vijay-attends-wedding-reception-with-actor-trisha-days-after-his-wife-files-for-divorce-3921104 |access-date=2026-03-08 |website=Deccan Herald |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-05 |title=पत्नीको सम्बन्ध विच्छेद निवेदनपछि विजय र त्रिशा विवाह समारोहमा देखिँदा चर्चा |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/vijay-and-trisha-attend-kalpathi-suresh-s-sons-wedding-reception-after-his-wife-sankgeetha-filed-for-divorce-watch-101772726318991.html |access-date=2026-03-08 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

सहायक कलाकारहरू [[Sanjeev Venkat]], [[Sriman (actor)|Sriman]] र [[Srinath (Tamil actor)|Srinath]] विजयका कलेजदेखिका नजिकका मित्र हुन् र उनीहरूले उनका धेरै फिल्महरूमा अभिनय गरेका छन्। प्लेब्याक गायक [[S. N. Surendar]] विजयका मामाघरका काका हुन्, भने अभिनेता तथा क्रिकेटर [[Vikranth]] उनका एक आफन्त (कजिन) हुन्, यद्यपि उनीहरूले सँगै कुनै फिल्ममा काम गरेका छैनन्। तमिलनाडुका उपमुख्यमन्त्री [[Udhayanidhi Stalin]], जसले विजयको फिल्म ''Kuruvi'' निर्माण गरेका थिए, ले विजयलाई बाल्यकालदेखि नै “नजिकका मित्र” भनेर वर्णन गरेका छन्।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Nair |first=Shilpa |title=अभिनेता विजयले ‘वंशवादी स्वार्थी परिवार’को आलोचना गरे, DMK ले आधारहीन भन्यो |work=India Today |date=28 October 2024 |access-date=8 October 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/tamil-nadu/story/actor-vijay-tamilaga-vettri-kazhagam-tvk-rally-villupuram-bjp-dmk-corruption-2624107-2024-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241029051244/https://www.indiatoday.in/india/tamil-nadu/story/actor-vijay-tamilaga-vettri-kazhagam-tvk-rally-villupuram-bjp-dmk-corruption-2624107-2024-10-28 |archive-date=29 October 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; पछि विजयको तमिझगा वेत्रि कझगमले चुनावमा प्रतिस्पर्धा गरेपछि उनीहरू राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वी बने, जहाँ उनले उदयनिधिका पिता तथा तमिलनाडुका वर्तमान मुख्यमन्त्री [[M. K. Stalin]] विरुद्ध प्रचार गरेका थिए।
== पुरस्कार तथा सम्मान ==
 [[File:IARA Award R FEmi Odelusi Vijay.jpg|thumb|सन् २०१८ मा इन्टरनेशनल अचिभमेन्ट रिकग्निसन अवार्ड्समा विजय]] 

सन् १९९८ मा, विजयलाई [[Government of Tamil Nadu|तमिलनाडु सरकार]] द्वारा ''[[Kalaimaamani]]'' पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। उनले सन् २००७ मा चलचित्र क्षेत्रमा गरेको उपलब्धिका लागि [[Tamil Nadu Dr. M.G.R. Medical University|डा. एम.जी.आर. विश्वविद्यालय]]बाट [[honorary doctorate|मानार्थ विद्यावारिधि]] उपाधि प्राप्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Vijay gets Doctorate |work=[[Sify]] |url=http://www.sify.com/movies/vijay-gets-doctorate-news-tamil-kkfuGojaggbsi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411012906/http://www.sify.com/movies/vijay-gets-doctorate-news-tamil-kkfuGojaggbsi.html|archive-date=11 April 2017|access-date=24 November 2017}}&lt;/ref&gt; उनले आफ्नो अभिनयका लागि अन्य धेरै पुरस्कार तथा सम्मानहरू समेत प्राप्त गरेका छन्।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thalapathy Vijay Wins Best Actor Award At Osaka Asian Film Festival In Japan |work=News18 |date=22 May 2023 |url=https://www.news18.com/movies/thalapathy-vijay-wins-best-actor-award-at-osaka-tamil-film-festival-in-japan-7882879.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20230522173400/https://www.news18.com/movies/thalapathy-vijay-wins-best-actor-award-at-osaka-tamil-film-festival-in-japan-7882879.html|archive-date=22 May 2023|url-status=live|access-date=22 May 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-collects-his-iara-award-mersal-person-93275 |title=Vijay collects his IARA Award for 'Mersal' in person |date=13 December 2018|access-date=23 December 2020|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417121006/https://www.thenewsminute.com/article/vijay-collects-his-iara-award-mersal-person-93275#:~:text=The%20International%20Achievement%20Recognition%20Awards,gave%20the%20event%20a%20miss.|url-status=live}}&lt;/ref&gt; सन् २०१८ मा, उनले ''Mersal'' फिल्ममा गरेको अभिनयका लागि इन्टरनेशनल अचिभमेन्ट रिकग्निसन अवार्ड्समा उत्कृष्ट अन्तर्राष्ट्रिय अभिनेता पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thalapathy Vijay wins Best International Actor award |work=[[India Today]] |date=23 September 2018 |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/vijay-best-international-actor-iara-awards-2018-1346857-2018-09-23|access-date=31 December 2021|archive-date=31 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211231072713/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/vijay-best-international-actor-iara-awards-2018-1346857-2018-09-23|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


==सन्दर्भ सामग्री==
{{reflist}}

==बाह्य लिङ्क==
{{Commonscat|Vijay (actor)}}
* {{IMDb name|0897201}}
* {{twitter|actorvijay}}

[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]]
[[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]</text>
      <sha1>hkkqfl8f70rd3bhbo2pl708xlkuzaqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>चेतन सापकोटा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82902</id>
    <revision>
      <id>1354190</id>
      <parentid>1308969</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:30:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ChetanSapkotaOfficial</username>
        <id>78464</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* सन्दर्भ सामग्रीहरू */</comment>
      <origin>1354190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1963" sha1="sk2eqfctkk77m4kanjykcb48qiq91zz" xml:space="preserve">{{Infobox person
|image =
|imagesize = 
|birthdate = 
|birthplace =
|caption    = हिमालय टेलिभिजनको एक कार्यक्रममा
|birthname = चेतन सापकोटा
|othername =
|residence =
|Spouse = निर्मला चौलागाई 
|children = दुई छोरा
|occupation = संगीतकार 
|yearsactive =
|signature = 
}}

'''चेतन सापकोटा''' (Chetan Sapkota) नेपालका संगीतकारका साथै उनी गितकार पनि हुन् । उनले ६० वटा  फिल्ममा संगीत दिइसकेका छन । नतान नतान, तिम्रो आखामा बस्ने रहर भयो मलाई उनको चचिर्त गितहरु हुन् । उनका दुई छोरा छन् । 

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

==बाहिरी कडीहरू==
* [http://chetansapkota.com.np/%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A4%A8-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%9F%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%BF/ chetansapkota.com.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831110943/http://chetansapkota.com.np/%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%97%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a4%a8-%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%aa%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%be-%e0%a4%b8%e0%a4%bf/ |date=2018-08-31 }}
* http://www.merocinema.com/news/fullnews/6339/3/4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141019193443/http://www.merocinema.com/news/fullnews/6339/3/4 |date=2014-10-19 }}
* http://www.onlinekhabar.com/2014/10/197665/ 

[[श्रेणी:नेपाली गायकहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]]</text>
      <sha1>sk2eqfctkk77m4kanjykcb48qiq91zz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354191</id>
      <parentid>1354190</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:46:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ChetanSapkotaOfficial</username>
        <id>78464</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* बाहिरी कडीहरू */</comment>
      <origin>1354191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9234" sha1="gdnocqtzirqdyusqc5lrolx3hxyt42k" xml:space="preserve">{{Infobox person
|image =
|imagesize = 
|birthdate = 
|birthplace =
|caption    = हिमालय टेलिभिजनको एक कार्यक्रममा
|birthname = चेतन सापकोटा
|othername =
|residence =
|Spouse = निर्मला चौलागाई 
|children = दुई छोरा
|occupation = संगीतकार 
|yearsactive =
|signature = 
}}

'''चेतन सापकोटा''' (Chetan Sapkota) नेपालका संगीतकारका साथै उनी गितकार पनि हुन् । उनले ६० वटा  फिल्ममा संगीत दिइसकेका छन । नतान नतान, तिम्रो आखामा बस्ने रहर भयो मलाई उनको चचिर्त गितहरु हुन् । उनका दुई छोरा छन् । 

=== फिल्मोग्राफी ===

==== चलचित्र | भूमिका | प्रदर्शन मिति ====
सकस | संगीत निर्देशक | नोभेम्बर १०, २०१७

गुड लक | संगीत निर्देशक | जुलाई २९, २०१६

राहदानी | संगीत निर्देशक | मार्च २५, २०१६

भाग सानी भाग | कलाकार, कार्यकारी निर्माता, कथा, गीतकार, संगीत निर्देशक | मार्च १८, २०१६&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sapkota |first=Chetan |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/filmography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

फन्को | संगीत निर्देशक | जनवरी १५, २०१६

छिट्टै आउ है | संगीत निर्देशक | अगस्ट १४, २०१५

तनाव | संगीत निर्देशक | अप्रिल ०३, २०१५

लोग्ने मान्छे | संगीत निर्देशक | फेब्रुअरी ०६, २०१५

ब्रह्मा | संगीत निर्देशक | मार्च १४, २०१४

लज्जा | संगीत निर्देशक | अक्टोबर २४, २०१४

योद्धा | संगीत निर्देशक | जनवरी १०, २०१४

दुश्मनी | संगीत निर्देशक | सेप्टेम्बर २०, २०१३

बाउन्सर | संगीत निर्देशक | अगस्ट ३०, २०१३

लभ फरेभर | संगीत निर्देशक, पार्श्वगायक | जुन २८, २०१३

लभ स्टोरी २०६६ | संगीत निर्देशक, पार्श्वगायक | जुन २८, २०१३&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

किसान | संगीत निर्देशक, पार्श्वगायक | अप्रिल ०५, २०१३&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

पद्मिनी | संगीत निर्देशक, पार्श्वगायक | फेब्रुअरी ०८, २०१३&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

जलजला | गीतकार, संगीत निर्देशक, पार्श्वगायक | जनवरी ११, २०१३&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

लक | संगीत निर्देशक | जुलाई १३, २०१२

अमर प्रीति | संगीत निर्देशक, पार्श्वगायक | मार्च ३०, २०१२&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

साथी म तिम्रो | विशेष भूमिका | मार्च ०२, २०१२

सडक | संगीत निर्देशक | जनवरी १३, २०१२

म छु नि तिम्रो | संगीत निर्देशक | अक्टोबर २८, २०११&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

भगवान सबैको | गीतकार, संगीत निर्देशक | डिसेम्बर १७, २०१०&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

राम बलराम | संगीत निर्देशक | अक्टोबर २६, २०१०

दीप शिखा | संगीत निर्देशक | सेप्टेम्बर १०, २०१०

राज्य | पार्श्वगायक | अक्टोबर २६, २००९

धूम | पार्श्वगायक | जुलाई ०७, २००९

दोस्ती | संगीत निर्देशक | जनवरी ०५, २००९

हाम्रो मिलन कहिले हुन्छ | संगीत निर्देशक | सेप्टेम्बर १८, २००८&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

खलनायक | संगीत निर्देशक, पार्श्वगायक | मे १९, २००८&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

ज्वालामुखी | संगीत निर्देशक, पार्श्वगायक | मार्च १९, २००८&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

नयाँ नेपाल | संगीत निर्देशक, पार्श्वगायक | जुन १८, २००७&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

डन (द अन्डरवर्ल्ड) | संगीत निर्देशक | मे ०९, २००७

दादागिरी | गीतकार, संगीत निर्देशक, पार्श्वगायक | अगस्ट १६, २००६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

अभिमन्यु | संगीत निर्देशक | मे १२, २००६

बज्रपात | संगीत निर्देशक | नोभेम्बर ०५, २००५

अजम्बरी नाता | गीतकार, संगीत निर्देशक | अगस्ट ०४, २००५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chetan Sapkota |url=https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/biography.html |access-date=2026-05-04 |website=Lens Nepal}}&lt;/ref&gt;

चट्टान | गीतकार, संगीत निर्देशक | जनवरी ०५, २००५

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

==बाहिरी कडीहरू==
* https://www.lensnepal.com/profile/chetan-sapkota/news/chetan-sapkota.html 
* [http://chetansapkota.com.np/%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A4%A8-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%9F%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%BF/ chetansapkota.com.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831110943/http://chetansapkota.com.np/%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%97%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%9a%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a4%a8-%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%aa%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%be-%e0%a4%b8%e0%a4%bf/ |date=2018-08-31 }}
* http://www.merocinema.com/news/fullnews/6339/3/4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141019193443/http://www.merocinema.com/news/fullnews/6339/3/4 |date=2014-10-19 }}
* http://www.onlinekhabar.com/2014/10/197665/ 

[[श्रेणी:नेपाली गायकहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]]</text>
      <sha1>gdnocqtzirqdyusqc5lrolx3hxyt42k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रयोगकर्ता वार्ता:Goraking</title>
    <ns>3</ns>
    <id>86114</id>
    <revision>
      <id>1354174</id>
      <parentid>561841</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T01:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheSunuwar</username>
        <id>66967</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ details update</comment>
      <origin>1354174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2633" sha1="cu9o8yg15znadyxgu2kg9pr9xeipgz4" xml:space="preserve">...

== विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स २०१६ मा स्वागत् छ ! ==

&lt;div style=&quot;border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 125px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;display: table-cell; vertical-align: middle;&quot;&gt;&lt;imagemap&gt;File:Wiki Loves Monuments Nepal Logo.png|110px|	
rect 10 20 2100 2200 [[Commons:Commons:Wiki Loves Monuments 2016 in Nepal|Commons:Wiki Loves Monuments 2016 in Nepal]]	
desc none	
&lt;/imagemap&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;display: table-cell; vertical-align: middle;&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;font-size: 1.15em;&quot;&gt;'''नमस्ते {{BASEPAGENAME}}ज्यू,'''&lt;br/&gt;
नेपालका धार्मिक तथा सांस्कृतिक धरोहरलाई तस्विर मार्फत विश्व सामु उजागर गर्ने अभियानका साथ यहि सेप्टेम्बर १ देखि सेप्टेम्बर ३० सम्म
संचालन भइरहेको कार्यक्रम [[Commons:Commons:Wiki Loves Monuments 2016 in Nepal|विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स २०१६]] मा यहाँको उल्लेखनिय सहभागिताको लागि हार्दिक निमन्त्रण गर्दछौ ।
&lt;/p&gt;विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स २०१६ आयोजन समितिका सदस्यहरूको तर्फबाट [[प्रयोगकर्ता:Nabin K. Sapkota|Nabin K. Sapkota]] &lt;small&gt;([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Nabin K. Sapkota|वार्ता]])&lt;/small&gt;-- [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १८:५८, २ सेप्टेम्बर २०१६ (युटिसी(UTC))

&lt;span class=&quot;mw-ui-button mw-ui-progressive&quot;&gt;[[Commons:Commons:Wiki Loves Monuments 2016 in Nepal| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;अझ थप जानकारी...&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;display: table-cell; vertical-align: middle;&quot;&gt;[[File:Wikipedia-logo-v2-ne .svg|125px|right]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nabin K. Sapkota@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=561815 --&gt;</text>
      <sha1>cu9o8yg15znadyxgu2kg9pr9xeipgz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87565</id>
    <revision>
      <id>1354243</id>
      <parentid>1307206</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3070" sha1="e5ah4mrs36p72brx3j5rfjkex53yulc" xml:space="preserve">नेपालमा [[राणा वंश|राणा शासन]] कालको समयमा निम्न कार्यालयहरु रहेका थिए |
* [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा]] : गृह मन्त्रालय
*[[खड्ग निशान अड्डा]] : प्रधानमन्त्री कार्यालय
*[[मुन्सी खाना|मुन्शी खाना]] : परराष्ट्र मन्त्रालय
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जंगी अड्डा]] : रक्षा मन्त्रालय / सैनिक [[मुख्यालय]]
*[[कुमारी चोक]] :लेखा परीक्षण सम्बन्धि काम गर्ने
*ऐन खाना: कानुन मन्त्रालय
*धर्म कचाहरी: अख्तियार दुरुपायोग अनुसन्धान 
*हाजिरी गोश्वारा
*[[गोश्वारा तहविल]]
*[[मोठ तहविल]]
*[[हुलाक गोश्वारा]]
*[[पानी गोश्वारा]]
*[[बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा]] : अदालत/ न्यायालय
*[[कौशीतोषाखाना]]       :राजस्वको खर्च विवरण राख्ने सरकारी अड्डा र कागज सांकलन गर्ने।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=३२४|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;&lt;Br&gt; हालको निवृत्तभरण व्यवस्थापन कार्यालयले गर्ने काम गर्ने / राष्ट्रको. तर्फबाट गरिने पूजाआजाको व्यबस्थापन, साविकको राजदरवारको खर्च सम्बन्धी व्यबस्थापन 
*[[कमाण्डरी किताबखाना]]  : हालको निजामती किताबखाना
*[[सदर मुलुकी खाना]] : हालको [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]
*सरफ खाना

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
* [[दौडाहा]]
*[[कोत पर्व|कोतपर्व]]

[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}
[[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन ईतिहास]]
[[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]]</text>
      <sha1>e5ah4mrs36p72brx3j5rfjkex53yulc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87570</id>
    <revision>
      <id>1354186</id>
      <parentid>1353003</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T06:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2496" sha1="a2h4oswxbuaa9cmekc69mwmtov6jg7j" xml:space="preserve">मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो । कमान्डर–इन–चीफको मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो। उक्त समयमा यस अड्डामा काजी हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :
* एेन सवाल फाँट
* मुलुकी अड्डा पूर्जी फाँट

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[कोत पर्व|कोतपर्व]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>a2h4oswxbuaa9cmekc69mwmtov6jg7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354187</id>
      <parentid>1354186</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T06:08:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2549" sha1="kjs6nn9ixg10pdhrkpke7m6354wzcjj" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :
* एेन सवाल फाँट
* मुलुकी अड्डा पूर्जी फाँट
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो। 

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[कोत पर्व|कोतपर्व]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>kjs6nn9ixg10pdhrkpke7m6354wzcjj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354188</id>
      <parentid>1354187</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T06:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2881" sha1="g2aczr7ieajike39mob0zncoweu70xn" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ministry of Law, Justice and Parliamentary Affairs |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt; मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :
* ऐन सवाल फाँट
* मुलुकी अड्डा पूर्जी फाँट
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो। 

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[कोत पर्व|कोतपर्व]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>g2aczr7ieajike39mob0zncoweu70xn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354193</id>
      <parentid>1354188</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2880" sha1="2roih6ojcx53b671wnt0zyun0gd0y6y" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रालयको परिचय |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt; मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :
* ऐन सवाल फाँट
* मुलुकी अड्डा पूर्जी फाँट
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो। 

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[कोत पर्व|कोतपर्व]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>2roih6ojcx53b671wnt0zyun0gd0y6y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354199</id>
      <parentid>1354193</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3264" sha1="1kj06600c6lpx5qm5i6fzoxkd6wurg9" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रालयको परिचय |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt; मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :
* ऐन सवाल फाँट
* मुलुकी अड्डा पूर्जी फाँट
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो। 

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]]
*[[खड्ग निशान अड्डा]]
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जंगी अड्डा]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[मुन्सी खाना|मुन्शी खाना]] 
*[[कुमारी चोक|कुमारीचोक]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>1kj06600c6lpx5qm5i6fzoxkd6wurg9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354233</id>
      <parentid>1354199</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <origin>1354233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4611" sha1="gsnzb1m24307c1572xfi6biicskwoit" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रालयको परिचय |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt; मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । आन्तरिक मामिलामा यसको क्षेत्राधिकार विशाल थियो। यसले सरकारी कर्मचारीहरूको आचरण र जनताका लागि जारी गरिने कानूनहरू नियन्त्रण गर्न प्रधानमन्त्रीलाई सिफारिस गर्थ्यो। यसले यी कानूनहरू पनि कार्यान्वयन गर्थ्यो। यसले जनताबाट निवेदन र अपीलहरू प्राप्त गर्थ्यो र प्रधानमन्त्री समक्ष राख्थ्यो। यसले जिल्लाहरूबाट कानून व्यवस्था, राजस्व आदि बारे रिपोर्टहरू प्राप्त गर्थ्यो र सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई निर्देशनहरू जारी गर्थ्यो। यसले राजस्व सङ्कलन र यसको अभिलेखहरूको मर्मतसम्भारको निरीक्षण र नियन्त्रण गर्थ्यो। यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :
* ऐन सवाल फाँट
* मुलुकी अड्डा पूर्जी फाँट
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो। 

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]]
*[[खड्ग निशान अड्डा]]
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जंगी अड्डा]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[मुन्सी खाना|मुन्शी खाना]] 
*[[कुमारी चोक|कुमारीचोक]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>gsnzb1m24307c1572xfi6biicskwoit</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354234</id>
      <parentid>1354233</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4762" sha1="s2k91221yldt5lchxhw6d8w53iu55hk" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रालयको परिचय |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt; मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । आन्तरिक मामिलामा यसको क्षेत्राधिकार विशाल थियो। यसले सरकारी कर्मचारीहरूको आचरण र जनताका लागि जारी गरिने कानूनहरू नियन्त्रण गर्न प्रधानमन्त्रीलाई सिफारिस गर्थ्यो। यसले यी कानूनहरू पनि कार्यान्वयन गर्थ्यो। यसले जनताबाट निवेदन र अपीलहरू प्राप्त गर्थ्यो र प्रधानमन्त्री समक्ष राख्थ्यो। यसले जिल्लाहरूबाट कानून व्यवस्था, राजस्व आदि बारे रिपोर्टहरू प्राप्त गर्थ्यो र सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई निर्देशनहरू जारी गर्थ्यो। यसले राजस्व सङ्कलन र यसको अभिलेखहरूको मर्मतसम्भारको निरीक्षण र नियन्त्रण गर्थ्यो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Rana Polity In Nepal|author=Satish Kumar|page=101|date=1933|publisher=|isbn=|url=https://ignca.gov.in/Asi_data/76182.pdf}}&lt;/ref&gt; यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :
* ऐन सवाल फाँट
* मुलुकी अड्डा पूर्जी फाँट
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो। 

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]]
*[[खड्ग निशान अड्डा]]
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जंगी अड्डा]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[मुन्सी खाना|मुन्शी खाना]] 
*[[कुमारी चोक|कुमारीचोक]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>s2k91221yldt5lchxhw6d8w53iu55hk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354235</id>
      <parentid>1354234</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4739" sha1="7dmxxhpbc0krbnjg4nutx1yizl6xyja" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रालयको परिचय |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt; मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । आन्तरिक मामिलामा यसको क्षेत्राधिकार विशाल थियो। यसले सरकारी कर्मचारीहरूको आचारसंहिता र जनताका लागि जारी गरिने कानूनहरू प्रधानमन्त्रीलाई सिफारिस गर्थ्यो। यसले यी कानूनहरू कार्यान्वयन पनि गर्थ्यो। यसले जनताबाट निवेदन र अपीलहरू प्राप्त गर्थ्यो र प्रधानमन्त्री समक्ष राख्थ्यो। यसले जिल्लाहरूबाट कानून व्यवस्था, राजस्व आदि बारे रिपोर्टहरू प्राप्त गर्थ्यो र सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई निर्देशनहरू जारी गर्थ्यो। यसले राजस्व सङ्कलन र यसको अभिलेखहरूको मर्मतसम्भारको निरीक्षण र नियन्त्रण गर्थ्यो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Rana Polity In Nepal|author=Satish Kumar|page=101|date=1933|publisher=|isbn=|url=https://ignca.gov.in/Asi_data/76182.pdf}}&lt;/ref&gt; यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :
* ऐन सवाल फाँट
* मुलुकी अड्डा पूर्जी फाँट
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो। 

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]]
*[[खड्ग निशान अड्डा]]
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जंगी अड्डा]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[मुन्सी खाना|मुन्शी खाना]] 
*[[कुमारी चोक|कुमारीचोक]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>7dmxxhpbc0krbnjg4nutx1yizl6xyja</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354236</id>
      <parentid>1354235</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5081" sha1="0wstp1c7bp8009f7u6pa70vzy4lzglb" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रालयको परिचय |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt; मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । आन्तरिक मामिलामा यसको क्षेत्राधिकार विशाल थियो। यसले सरकारी कर्मचारीहरूको आचारसंहिता र जनताका लागि जारी गरिने कानूनहरू प्रधानमन्त्रीलाई सिफारिस गर्थ्यो। यसले यी कानूनहरू कार्यान्वयन पनि गर्थ्यो। यसले जनताबाट निवेदन र अपीलहरू प्राप्त गर्थ्यो र प्रधानमन्त्री समक्ष राख्थ्यो। यसले जिल्लाहरूबाट कानून व्यवस्था, राजस्व आदि बारे रिपोर्टहरू प्राप्त गर्थ्यो र सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई निर्देशनहरू जारी गर्थ्यो। यसले राजस्व सङ्कलन र यसको अभिलेखहरूको मर्मतसम्भारको निरीक्षण र नियन्त्रण गर्थ्यो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Rana Polity In Nepal|author=Satish Kumar|page=101|date=1933|publisher=|isbn=|url=https://ignca.gov.in/Asi_data/76182.pdf}}&lt;/ref&gt; यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :
* ऐन सवाल फाँट
* मुलुकी अड्डा पूर्जी फाँट
कमान्डर–इन–चीफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]को समयमा '''पहाड बन्दोबस्त''' र '''मधेस बन्दोबस्त''' गरी दुई उप-विभाग बनाइयो ।

[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो। 

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]]
*[[खड्ग निशान अड्डा]]
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जंगी अड्डा]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[मुन्सी खाना|मुन्शी खाना]] 
*[[कुमारी चोक|कुमारीचोक]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>0wstp1c7bp8009f7u6pa70vzy4lzglb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354237</id>
      <parentid>1354236</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:24:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <origin>1354237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5513" sha1="5gpkhxkw09l05djiu57fr9padoj498m" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रालयको परिचय |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt; मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । आन्तरिक मामिलामा यसको क्षेत्राधिकार विशाल थियो। यसले सरकारी कर्मचारीहरूको आचारसंहिता र जनताका लागि जारी गरिने कानूनहरू प्रधानमन्त्रीलाई सिफारिस गर्थ्यो। यसले यी कानूनहरू कार्यान्वयन पनि गर्थ्यो। यसले जनताबाट निवेदन र अपीलहरू प्राप्त गर्थ्यो र प्रधानमन्त्री समक्ष राख्थ्यो। यसले जिल्लाहरूबाट कानून व्यवस्था, राजस्व आदि बारे रिपोर्टहरू प्राप्त गर्थ्यो र सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई निर्देशनहरू जारी गर्थ्यो। यसले राजस्व सङ्कलन र यसको अभिलेखहरूको मर्मतसम्भारको निरीक्षण र नियन्त्रण गर्थ्यो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Rana Polity In Nepal|author=Satish Kumar|page=101|date=1933|publisher=|isbn=|url=https://ignca.gov.in/Asi_data/76182.pdf}}&lt;/ref&gt; चन्द्र शमशेरको पालामा केन्द्रीय स्तरमा यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :
* मुलुकी अड्डा रिपोर्ट निकसारी फाँट, 
* ऐन सवाल फाँट, 
* मुलुकी अड्डा पुर्जी फाँट
* र जिल्ला तर्फबाट आएको मासिक रिपोट्को लेखाजोखा अनि परीक्षण गर्नको लागि निम्न फाँटहरूको व्यवस्था मिलाए । 
* मास्केबारी फाँट, 
* नेपाले पहाड बन्दोबस्त फाँट 
* मधेश बन्दोबस्त फाँट 
* रकम बन्दोबस्त फाँट काठ महल निकसारी फाँट 
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो।

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]]
*[[खड्ग निशान अड्डा]]
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जंगी अड्डा]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[मुन्सी खाना|मुन्शी खाना]] 
*[[कुमारी चोक|कुमारीचोक]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>5gpkhxkw09l05djiu57fr9padoj498m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354238</id>
      <parentid>1354237</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5512" sha1="d2gieobrjsv2la6yld0awaxjd34bqv4" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रालयको परिचय |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt; मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । आन्तरिक मामिलामा यसको क्षेत्राधिकार विशाल थियो। यसले सरकारी कर्मचारीहरूको आचारसंहिता र जनताका लागि जारी गरिने कानूनहरू प्रधानमन्त्रीलाई सिफारिस गर्थ्यो। यसले यी कानूनहरू कार्यान्वयन पनि गर्थ्यो। यसले जनताबाट निवेदन र अपीलहरू प्राप्त गर्थ्यो र प्रधानमन्त्री समक्ष राख्थ्यो। यसले जिल्लाहरूबाट कानून व्यवस्था, राजस्व आदि बारे रिपोर्टहरू प्राप्त गर्थ्यो र सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई निर्देशनहरू जारी गर्थ्यो। यसले राजस्व सङ्कलन र यसको अभिलेखहरूको मर्मतसम्भारको निरीक्षण र नियन्त्रण गर्थ्यो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Rana Polity In Nepal|author=Satish Kumar|page=101|date=1933|publisher=|isbn=|url=https://ignca.gov.in/Asi_data/76182.pdf}}&lt;/ref&gt; चन्द्र शमशेरको पालामा केन्द्रीय स्तरमा यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :
* मुलुकी अड्डा रिपोर्ट निकसारी फाँट, 
* ऐन सवाल फाँट, 
* मुलुकी अड्डा पुर्जी फाँट

र जिल्ला तर्फबाट आएको मासिक रिपोट्को लेखाजोखा अनि परीक्षण गर्नको लागि निम्न फाँटहरूको व्यवस्था मिलाए । 
* मास्केबारी फाँट, 
* नेपाले पहाड बन्दोबस्त फाँट 
* मधेश बन्दोबस्त फाँट 
* रकम बन्दोबस्त फाँट काठ महल निकसारी फाँट 
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो।

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]]
*[[खड्ग निशान अड्डा]]
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जंगी अड्डा]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[मुन्सी खाना|मुन्शी खाना]] 
*[[कुमारी चोक|कुमारीचोक]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>d2gieobrjsv2la6yld0awaxjd34bqv4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354239</id>
      <parentid>1354238</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <origin>1354239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5814" sha1="pae57aqvbx6uxu3uq8vurwu0l61hy8l" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रालयको परिचय |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt; मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । आन्तरिक मामिलामा यसको क्षेत्राधिकार विशाल थियो। यसले सरकारी कर्मचारीहरूको आचारसंहिता र जनताका लागि जारी गरिने कानूनहरू प्रधानमन्त्रीलाई सिफारिस गर्थ्यो। यसले यी कानूनहरू कार्यान्वयन पनि गर्थ्यो। यसले जनताबाट निवेदन र अपीलहरू प्राप्त गर्थ्यो र प्रधानमन्त्री समक्ष राख्थ्यो। यसले जिल्लाहरूबाट कानून व्यवस्था, राजस्व आदि बारे रिपोर्टहरू प्राप्त गर्थ्यो र सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई निर्देशनहरू जारी गर्थ्यो। यसले राजस्व सङ्कलन र यसको अभिलेखहरूको मर्मतसम्भारको निरीक्षण र नियन्त्रण गर्थ्यो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Rana Polity In Nepal|author=Satish Kumar|page=101|date=1933|publisher=|isbn=|url=https://ignca.gov.in/Asi_data/76182.pdf}}&lt;/ref&gt; चन्द्र शमशेरको पालामा केन्द्रीय स्तरमा यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=जोशी |first=कृष्ण |title= |url=http://elibrary.mofaga.gov.np/elibrary/pages/download_progress.php?ref=1475&amp;size=&amp;ext=pdf&amp;k= |journal=नेपालको जिल्ला प्रशासन ऐतिहासिक अवलोकन |pages=104}}&lt;/ref&gt;
* मुलुकी अड्डा रिपोर्ट निकसारी फाँट, 
* ऐन सवाल फाँट, 
* मुलुकी अड्डा पुर्जी फाँट

र जिल्ला तर्फबाट आएको मासिक रिपोट्को लेखाजोखा अनि परीक्षण गर्नको लागि निम्न फाँटहरूको व्यवस्था मिलाए । 
* मास्केबारी फाँट, 
* नेपाले पहाड बन्दोबस्त फाँट 
* मधेश बन्दोबस्त फाँट 
* रकम बन्दोबस्त फाँट काठ महल निकसारी फाँट 
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो।

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]]
*[[खड्ग निशान अड्डा]]
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जंगी अड्डा]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[मुन्सी खाना|मुन्शी खाना]] 
*[[कुमारी चोक|कुमारीचोक]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>pae57aqvbx6uxu3uq8vurwu0l61hy8l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354240</id>
      <parentid>1354239</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:28:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <origin>1354240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5920" sha1="5uqa6wpua2s6i2xzjonp3nlpazbqka9" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रालयको परिचय |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt; मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । आन्तरिक मामिलामा यसको क्षेत्राधिकार विशाल थियो। यसले सरकारी कर्मचारीहरूको आचारसंहिता र जनताका लागि जारी गरिने कानूनहरू प्रधानमन्त्रीलाई सिफारिस गर्थ्यो। यसले यी कानूनहरू कार्यान्वयन पनि गर्थ्यो। यसले जनताबाट निवेदन र अपीलहरू प्राप्त गर्थ्यो र प्रधानमन्त्री समक्ष राख्थ्यो। यसले जिल्लाहरूबाट कानून व्यवस्था, राजस्व आदि बारे रिपोर्टहरू प्राप्त गर्थ्यो र सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई निर्देशनहरू जारी गर्थ्यो। यसले राजस्व सङ्कलन र यसको अभिलेखहरूको मर्मतसम्भारको निरीक्षण र नियन्त्रण गर्थ्यो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Rana Polity In Nepal|author=Satish Kumar|page=101|date=1933|publisher=|isbn=|url=https://ignca.gov.in/Asi_data/76182.pdf}}&lt;/ref&gt; चन्द्र शमशेरको पालामा केन्द्रीय स्तरमा यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=जोशी |first=कृष्ण |title=नेपालको जिल्ला प्रशासन ऐतिहासिक अवलोकन |url=http://elibrary.mofaga.gov.np/elibrary/pages/download_progress.php?ref=1475&amp;size=&amp;ext=pdf&amp;k= |journal=नेपालको जिल्ला प्रशासन ऐतिहासिक अवलोकन |pages=104}}&lt;/ref&gt;
* मुलुकी अड्डा रिपोर्ट निकसारी फाँट, 
* ऐन सवाल फाँट, 
* मुलुकी अड्डा पुर्जी फाँट

र जिल्ला तर्फबाट आएको मासिक रिपोट्को लेखाजोखा अनि परीक्षण गर्नको लागि निम्न फाँटहरूको व्यवस्था मिलाए । 
* मास्केबारी फाँट, 
* नेपाले पहाड बन्दोबस्त फाँट 
* मधेश बन्दोबस्त फाँट 
* रकम बन्दोबस्त फाँट काठ महल निकसारी फाँट 
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो।

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]]
*[[खड्ग निशान अड्डा]]
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जंगी अड्डा]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[मुन्सी खाना|मुन्शी खाना]] 
*[[कुमारी चोक|कुमारीचोक]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>5uqa6wpua2s6i2xzjonp3nlpazbqka9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354241</id>
      <parentid>1354240</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:31:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5916" sha1="aez9mpg08lu108touxv5rvd1wchovw9" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रालयको परिचय |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt; मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । आन्तरिक मामिलामा यसको क्षेत्राधिकार विशाल थियो। यसले सरकारी कर्मचारीहरूको आचारसंहिता र जनताका लागि जारी गरिने कानूनहरू प्रधानमन्त्रीलाई सिफारिस गर्थ्यो। यसले यी कानूनहरू कार्यान्वयन पनि गर्थ्यो। यसले जनताबाट निवेदन र अपीलहरू प्राप्त गर्थ्यो र प्रधानमन्त्री समक्ष राख्थ्यो। यसले जिल्लाहरूबाट कानून व्यवस्था, राजस्व आदि बारे रिपोर्टहरू प्राप्त गर्थ्यो र सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई निर्देशनहरू जारी गर्थ्यो। यसले राजस्व सङ्कलन र यसको अभिलेखहरूको मर्मतसम्भारको निरीक्षण र नियन्त्रण गर्थ्यो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Rana Polity In Nepal|author=Satish Kumar|page=101|date=1933|publisher=|isbn=|url=https://ignca.gov.in/Asi_data/76182.pdf}}&lt;/ref&gt; चन्द्र शमशेरको पालामा केन्द्रीय स्तरमा यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=जोशी |first=कृष्ण |title=नेपालको जिल्ला प्रशासन ऐतिहासिक अवलोकन |url=http://elibrary.mofaga.gov.np/elibrary/pages/download_progress.php?ref=1475&amp;size=&amp;ext=pdf&amp;k= |journal=नेपालको जिल्ला प्रशासन ऐतिहासिक अवलोकन |pages=104}}&lt;/ref&gt;
* मुलुकी अड्डा रिपोर्ट निकसारी फाँट, 
* ऐन सवाल फाँट, 
* मुलुकी अड्डा पुर्जी फाँट

र जिल्ला तर्फबाट आएको मासिक रिपोट्को लेखाजोखा अनि परीक्षण गर्नको लागि निम्न फाँटहरूको व्यवस्था मिलाए । 
* मास्केबारी फाँट, 
* नेपाल पहाड बन्दोबस्त फाँट
* मधेश बन्दोबस्त फाँट 
* रकम बन्दोबस्त फाँट काठ महल निकसारी फाँट 
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो।

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]]
*[[खड्ग निशान अड्डा]]
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जंगी अड्डा]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[मुन्सी खाना|मुन्शी खाना]] 
*[[कुमारी चोक|कुमारीचोक]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>aez9mpg08lu108touxv5rvd1wchovw9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354242</id>
      <parentid>1354241</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <origin>1354242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5918" sha1="g1pcuqstt5pakhtucxcwiyqnv122geq" xml:space="preserve">'''मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा''' [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]] मध्यको प्रमुख कार्यालय हो। वि.सं. १९८६ मा मुलुकी बन्दोवस्त अड्डाको स्थापना भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रालयको परिचय |url=https://www.moljpa.gov.np/about/overview |access-date=2026-05-04 |website=www.moljpa.gov.np}}&lt;/ref&gt;  उक्त समयमा यस अड्डामा [[काजी]] हाकिम रहने व्यवस्था रहेको थियो । आन्तरिक मामिलामा यसको क्षेत्राधिकार विशाल थियो। यसले सरकारी कर्मचारीहरूको आचारसंहिता र जनताका लागि जारी गरिने कानूनहरू प्रधानमन्त्रीलाई सिफारिस गर्थ्यो। यसले यी कानूनहरू कार्यान्वयन पनि गर्थ्यो। यसले जनताबाट निवेदन र अपीलहरू प्राप्त गर्थ्यो र प्रधानमन्त्री समक्ष राख्थ्यो। यसले जिल्लाहरूबाट कानून व्यवस्था, राजस्व आदि बारे रिपोर्टहरू प्राप्त गर्थ्यो र सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई निर्देशनहरू जारी गर्थ्यो। यसले राजस्व सङ्कलन र यसको अभिलेखहरूको मर्मतसम्भारको निरीक्षण र नियन्त्रण गर्थ्यो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Rana Polity In Nepal|author=Satish Kumar|page=101|date=1933|publisher=|isbn=|url=https://ignca.gov.in/Asi_data/76182.pdf}}&lt;/ref&gt; चन्द्र शमशेरको पालामा केन्द्रीय स्तरमा यस अड्डा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहेका थिए :&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=जोशी |first=कृष्ण |title=नेपालको जिल्ला प्रशासन ऐतिहासिक अवलोकन |url=http://elibrary.mofaga.gov.np/elibrary/pages/download_progress.php?ref=1475&amp;size=&amp;ext=pdf&amp;k= |journal=नेपालको जिल्ला प्रशासन ऐतिहासिक अवलोकन |pages=104}}&lt;/ref&gt;
* मुलुकी अड्डा रिपोर्ट निकसारी फाँट, 
* ऐन सवाल फाँट, 
* मुलुकी अड्डा पुर्जी फाँट

र जिल्ला तर्फबाट आएको मासिक रिपोट्को लेखाजोखा अनि परीक्षण गर्नको लागि निम्न फाँटहरूको व्यवस्था मिलाए । 
* मास्केबारी फाँट, 
* नेपाल पहाड बन्दोबस्त फाँट
* मधेश बन्दोबस्त फाँट 
* रकम बन्दोबस्त फाँट काठ महल निकसारी फाँट 
[[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर–इन–चीफ]]को मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पोखरेल |first=शोभा |date=SEPT. 2009 |title=नेपालको प्रशासनिक सुधारका आयामहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/view/2801/2485 |journal=TUJ |volume=XXVI |issue=1 |pages=169}}&lt;/ref&gt; 

राणाकालीन शासन व्यवस्थाको अन्त्यपछि यस अड्डालाई [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा परिणत गरियो।

==यो पनि हेर्नुहोस्==
*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरु]]
*[[खड्ग निशान अड्डा]]
*[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जंगी अड्डा]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[मुन्सी खाना|मुन्शी खाना]] 
*[[कुमारी चोक|कुमारीचोक]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>g1pcuqstt5pakhtucxcwiyqnv122geq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>राणा वंश</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92504</id>
    <revision>
      <id>1354182</id>
      <parentid>1335818</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T05:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* प्रशासनिक विभाजन */</comment>
      <origin>1354182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28432" sha1="8n8ywlsur3qibnkxfpcvyay878870hb" xml:space="preserve">{{राणा वंश}}

'''राणा वंश''' नेपालको शासक वंश हो&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=KVDIvLQDGckC&amp;pg=PA319 Greater Game: India's Race with Destiny and China by David Van Praagh]&lt;/ref&gt; जसले सन् १८४६ देखि १९५१ सम्म [[नेपाल अधिराज्य]]मा [[शाह वंश]]लाई नाममात्रको शासक बनाइ निरंकुश शासन जमायो।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Dietrich|first=Angela|title=Buddhist Monks and Rana Rulers: A History of Persecution|url=http://ccbs.ntu.edu.tw/FULLTEXT/JR-BH/bh117536.htm |accessdate=17 September 2013|newspaper=Buddhist Himalaya: A Journal of Nagarjuna Institute of Exact Methods|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last= Lal |first=C. K.|title= The Rana resonance |url= http://nepalitimes.com/news.php?id=8741 |accessdate=17 September 2013|newspaper= [[Nepali Times]] |date=16 February 2001}}&lt;/ref&gt; वि.सं. २००७ सालको क्रान्ति ले [[राणा शासन]]को अन्त्य गर्यो।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kraemer|first=Karl-Heinz|title=Democratization and political parties in Nepal|url=http://nepalresearch.org/publications/harvard_9903.htm|publisher=Harvard University|accessdate=2012-11-25}}&lt;/ref&gt; यो वंश काजी [[बालनरसिंह कुँवर]]का छोरा [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर राणा]]ले स्थापित गरेका हुन्। [[थापा वंश]]का [[माथवरसिंह थापा]]को हत्या पश्चात [[कोत पर्व]] र [[भण्डरखाल पर्व]] मच्चाइ राणा वंशको उदय भयो। पछि यिनीहरूले कुँवरबाट राणा थर लेख्न थाले।

राणा वंश [[गोरखा राज्य]]को भारदार [[कुँवर खलक]]को वंशज हुन्। {{sfn|Joshi|Rose|1966|p=30}} त्यतिबेलाको सत्तासीन [[थापा वंश|थापा खलक]] (मुख्तियार भीमसेन थापा खानदान) सँग वैवाहिक सम्बन्ध जोडिएपछि देशको केन्द्रीय दरबारी राजनीतिमा कुँवर खलकले प्रवेश पाए। {{sfn|Acharya|2012|p=11-12}}&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher1990&quot; /&gt; राणाहरू अर्को भारदारी परिवार पाँडे खलक सँग पनि जोडिएका थिए।&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher1990&quot; /&gt;

== इतिहास ==

=== शुरुवात ===

=== पतन ===

== प्रशासन ==
{{मुख्य|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू}}
राणाकालीन प्रशासनमा श्री ३ महाराज सर्वेसर्वा हुन्थे। उनी अन्तर्गत मुख्तियार वा चिफसाहेब रहन्थे। त्यसमुनि जङ्गीलाठ, लाठसाहेब र तीन जना कमाण्डिङ जनरल नै त्यसबेला मन्त्रिमण्डल हुन्थ्यो। ती ६ जना प्रधानमन्त्रीकहाँ दैनिकजसो जम्मा भई राजकाजबारे सल्लाह गर्थे। तीमध्ये नै एकजना हजुरिया जनरल (प्रधानमन्त्रीका निजी सचिव) पनि पर्थे। 

ती बैठकमा आवश्यक परेको बखत [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा]], [[खड्ग निशान अड्डा|खड्ग निसाना]] र सरोकारवाला अड्डाका तालुकवाला र हाकिमहरू पनि बोलाइन्थ्यो। अन्यथा हजुरिया जनरलले बैठकका निर्णय टिपेर अरुहरूलाई बोध वा खड्गनिसाना गराउने चलन थियो। रोलवाला राणाजीमध्ये माथिल्ला १३ जनाको तलब फरक–फरक थियो। मुख्तियारले प्रधानमन्त्रीपट्टि ५० हजार र ३० हजार गरी ८० हजार रुपैयाँ खान्थे भने कमाण्डिङ जनरल चार जनाले ५०/५० हजार रुपैयाँ खान्थे। [[लेफ्टिनेन्ट जनरल]] २ जनाले १५/१५ हजार, मेजर कर्णेल २ जनाले १२/१२ हजार रुपैयाँ खान्थे। कर्णेल २ जनाले रु. ६ हजार ४०० र लेफ्टिनेन्ट कर्णेल २ जनाले रु. ३६०० खान्थे। यो पारिश्रमिक वार्षिक हो। 

कुनै विशेष परिस्थितिमा प्रधानमन्त्री वा मुख्तियारले अरुहरूको राय लिनुपरेमा मुख्तियारको दलान वा प्रधानमन्त्रीको भुइँ बैठकमा मिटिङ बस्थ्यो। त्यस्ता बैठकमा जङ्गीपट्टि [[मेजर जनरल|मेजर]] र निजामतीपट्टि मीर सुब्बा सम्मलाई सामेल गरिन्थ्यो। ती दर्जा पुगेका कर्मचारी यस्ता सभामा सरिक हुन पाउने हुँदा भारदार भनिन्थ्यो। त्यस्ता जमघटलाई भारदारी भनिन्थ्यो।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=रिसाल |first=भैरव |title=यस्तो रहेछ किराँतदेखि राणा कालसम्मको शासन-प्रशासन |url=https://www.himalkhabar.com/news/119537 |access-date=2025-02-08 |website=}}&lt;/ref&gt;

श्री ३ महाराजका उत्तराधिकारीका रूपमा कमान्डर–इन–चीफ हुन्थे। नेपालमा यिनलाई ‘मुख्तियार’ भन्ने चलन थियो तर प्रचलित भाषामा ‘चीफसाहेब’ भनिन्थ्यो। यसरी महाराजको उत्तराधिकारीका रूपमा रहेको हुँदा नेपालको निजामती र सैनिक अधिकारीहरू श्री ३ महाराजपछि यिनमै अवस्थित हुने हुँदा निकै शक्तिशाली थिए। निजामतीतर्फका प्रमुख भए तापनि वास्तविक रूपमा ‘जनप्रशासन’ का प्रमुख कमान्डर–इन–चीफ थिए र यिनै व्यक्तिले प्रशासनको रेखदेख गर्नुपथ्र्यो। यस पदलाई विशेष आकर्षक बनाउने उद्देश्यले श्री ३ महाराज चन्द्रशमशेरले आफ्नो समयमा पन्ध्रवटा मुख्य अड्डा वा विभाग र ५७ वटा साधारण अड्डा वा विभागको जिम्मा पनि कमान्डर–इन–चीफलाई नै दिएका थिए। कमान्डर–इन–चीफको मातहतमा मुलुकी अड्डा (गृह तथा साधारण) कुमारीचोक (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा थिए। कमान्डर–इन–चीफले १७ तोपको सलामी पाउने व्यवस्था भएकोमा मोहनशमशेरले आफू प्रधानमन्त्री भएपछि [[२१ तोपको सलामी|एक्काईस तोपको सलामी]]को व्यवस्था गरे। 
===तिर्जा===
सैनिक तथा निजामती कर्मचारीलाई तलब बापत नगद दिने व्यवस्था थिएन । वार्षिक खान्कीका रूपमा उनीहरूले धान, चामल, कोदो आदि जिन्सी वस्तु पाउँथे । सरकारबाट उनीहरूलाई ‘तिर्जा’ अर्थात् बाली उठाउन पाउने अधिकारपत्र दिइन्थ्यो र त्यही अधिकारपत्र देखाएर सैनिक तथा निजामती कर्मचारीहरूले आ-आफ्नो खान्की आफैं उठाउँथे ।
=== प्रशासनिक विभाजन ===
वि.सं. १९५२ मा राणा प्रधानमन्त्री श्री ३ [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीरशमसेर राणा]]ले नेपालको सम्पूर्ण भूभागलाई '''गौडा''', छोटी '''गौडा र''' गोश्वरामा गरी  जिल्ला र तहसिलमा विभाजन गरे। विभाजन अनुसार तराईको भूभागलाई १२ जिल्लामा र पहाडको भूभागलाई २३ तहसिलमा बाँडिएको थियो। यसरी देशको कुल भुभागलाई ३५ जिल्लामा बाँडिएको देखिन आउँछ। यसरी विभाजन गरिएको  जिल्लाको प्रशासनलाई व्यवस्थित रुपमा संञ्चालन गर्न जिल्ला प्रमुखको रुपमा बडाहाकिम र तहसिल प्रमुखको रुपमा गभर्नर नियुक्त गरियो।। जुन वि.सं २०१८ साल सम्म यथावत् थियो। त्यतिखेर काठमाडौँ उपत्यका भित्रका जिल्लाहरूलाई केन्द्रीय प्रशासन अन्तर्गत राखिएको थियो भने पहाडी इलाकालाई तहसिल र तराई इलाकालाई जिल्ला भन्ने प्रचलन थियो। पहाडी इलाका तहसिल भित्र ससाना धेरै जिल्ला हुन्थे।&lt;ref&gt;सतिश कुमार, राणा पोलिटी इन नेपाल: ओरिजिन एण्ड ग्रोथ, बम्बई : एसिया पब्लिशिङ हाउस, सन् १९६७, पृ. १०८।&lt;/ref&gt; 

[[बडाहाकिम]]को नियुक्ति सिधै श्री ३ बाट हुने गर्दथ्यो। खासगरी राणा परिवारका सदस्य र उनीहरूको परीवारसँग सम्बन्धित विश्वास पात्र ब्यक्तिहरूबाट वडाहाकिमको नियुक्ति गरिन्थ्यो। कहिलेकाही श्री ३ को रोलक्रममा रहेको रहेको ब्यक्तिलाई श्री ३ ले उपत्यकाबाट बाहिर राख्नुपर्ने आबस्यकता महसुस गरेमा त्यस्ता ब्यक्तिहरूलाई पनि वडाहाकिम नियुक्त गरी पठाएका पाइन्छ। वडाहाकिम गौडा र छाटीगाडाको प्रमुख प्रशासकिय पद हो। जिल्लाभित्रका सम्पूर्णकार्यालयहरूको अनुगमन , रेखदेख, नियन्त्रण, र निर्देशन गर्नु,जिल्लामा शान्ति सुरक्षा कायम राख्नु , जनतामा अन्याय अत्याचार हुन नदिनु , राणा विरोधी गतिविधि माथि रोक लगाउनु, कर्मचारीको निष्पक्ष मूल्याङकन गरी [[पँजनी|पजनी]]का लागि श्री ३ लाई विवरण पठाइ सहयोग गर्नु, छिमेकी देश खासगरी भारतसँगको सम्बन्धमा मित्रता कायम गर्नु, राजश्व सङ्कलन गरी देशको ढुकुटी मजबुत बनाउनु र आफनो कायको मूल्याङकन गर्न केन्द्र बाट आउने गुप्तचर र [[दौडाहा|दौडाह]]लाई नकारात्मक विवरण लेखी श्री ३ मा पेस गर्ने मौका नदिनु वडाहाकिमका मुख्य कार्य थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=के सी |first=तेज बहादर |date=November 2022 |title=राणाकालीन जिल्ला प्रशासनमा बडाहाकिम व्यवस्था {Badahakim (the Chief Magistrate) in District Administration during Rana Resigme} |url=https://www.nepjol.info/index.php/academia/article/view/49206/36644 |journal=Academia Research Journal |volume=1 |issue=1}}&lt;/ref&gt;

वडाहाकिम जिल्लाको सम्पूर्ण शक्तिको केन्द्र हो भनेर व्याख्या गरिएता पनि सबै जिल्लामा नियुक्त भई जाने वडाहाकिमहरूमा समान अधिकार थिएन। धनकुटा [[पाल्पाका बडाहाकिम|पाल्पा]] र डोटीका वडाहाकिमहरूमा विशेष अधिकार थियो। उनीहरू सैनिक उपप्रधान हुनुका साथै आफु जस्ता वडाहाकिमबाट भएका फैसलाहरूको अपिल सम्म सुन्न सक्दथे। 

=== कानुन ===

== अर्थतन्त्र ==
राणाहरूले आफ्नो शासनको शुरुवातदेखि नै छिमेकी भारतमा ब्रिटिस औपनिवेशिक शक्तिसँग सम्बन्ध व्यवस्थापन गर्ने चुनौतीको सामना गर्नुपरेको थियो। नेपाल औपचारिक रुपमा कसैको उपनिवेश नरहेपनि छिमेकी भारतमा रहेका ब्रिटिसहरूसँगको सम्बन्ध निर्माणका सन्दर्भमा केही आर्थिक नीतिहरूमाथि औपनिवेशिक प्रभाव नपरेको भने होइन। अप्रत्यक्ष उपनिवेशबाट सचेत शासक वर्गले काठमाडौँलाई विस्तारित पूर्वाधार सञ्जालसँग जोड्ने मोटरयोग्य सडक निर्माणको विरोध गरे। बरु त्यसको सट्टा, राजस्व सङ्कलन र किसान परिचालन गर्न ग्रामीण क्षेत्रमा फुटपाथ विस्तार गरे।

=== कृषि ===

=== उद्योग ===
[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्धशमशेर]]ले औद्योगिकरणको नीति लिए। उनले आफूले पनि उद्योगमा लगानी गरे र अरु मानिसलाई पनि उद्योगमा रकम लगानी गर्न प्रेरित गरे। उनले वि.सं १९९२ मा उद्योग परिषद् को स्थापना गरे। उद्योगको संरक्षणको लागि औद्योगिक कानुनको व्यवस्था गरे। वि.सं १९९३ मा कम्पनी कानुन, वि.सं १९९४ मा [[नेपाल बैङ्क|नेपाल बैङ्क  लिमिटेड]], १९९३ मा [[विराटनगर जुट मिल]], १९९५ मा द जुद्धम्याच फ्याक्टरी, १९९९ मा कटन मिल्स, २००० मा नेपाल प्लाइउड एण्ड बबिन फ्याक्ट्री, मोरङ विद्युत, नेपाल माइका कम्पनी, नेपाल चामल र मैदा कारखाना, १९९२ मा नेपाल केमिकल इन्डस् ट्रिजहरूको स्थापना गरे। त्यस्तै ससाना उद्योगहरूमा सेरामिक्स फ्याक्टरी, कागज कारखाना, साबुन कारखाना, खानी उद्योग, नर्सिङखोला नुन उद्योग, फर्निचर उद्योग, भाँडा उद्योग, जस्ता उद्योगहरू खुले।

नेपालमा कुटिर उद्योगका निम्ति जुद्ध शमशेरले &quot;घरेलु इलम प्रचार अड्डा&quot; मार्फत कतुवा, चर्खा, तान, धागो र प्रविधि सम्बन्धी तालिम दिने व्यवस्था मिलाए। वि.सं १९९४ जेठमा नेपालमा १२ दिन उद्योग प्रदर्शनी आयोजना गरियो। १९९६ मा र २००१ मा पनि त्यस्ता प्रदर्शनी भएका थिए। त्यस्ता प्रदर्शनीमा उत्कृष्ट हुनेलाई पुरस्कृत गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;सुवेदी&quot;&gt;{{cite book|last=सुवेदी|first=राजाराम|author-link=राजाराम सुवेदी|year=फागुन २०६१|title=नेपालको तथ्य इतिहास|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|url=|isbn=99933-2-406-X|pages=पृष्ठ २६४-२६५}}&lt;/ref&gt;

=== व्यापार ===
राणा शासनले विभिन्न क्षेत्रका लागि विस्तृत नियमहरू लागु गर्दै व्यापार र वाणिज्यमा कडा नियन्त्रण राख्यो। उदाहरणका लागि, जुम्लामा, स्थानीय आर्थिक अवस्था र व्यापारीहरूको गुनासो सम्बोधन गर्न व्यापार नियमहरू आवधिक रूपमा अद्यावधिक गरिएको थियो। सन् १८४६ को ठेक-थिति आदेशलाई आर्थिक प्रशासनको महत्वपूर्ण अङ्ग मान्न सकिन्छ। जसमा अभिजात वर्गले जगत शुल्क (व्यावसायिक कर), निकासी र दलाली (बाज र घोडाहरूमा लाग्ने कर), कस्तुरी तथा लुगाहरू छाप्ने शुल्कको आम्दानीको हिस्सा प्राप्त गर्ने व्यवस्था थियो। स्थानीय अधिकारीहरूमार्फत् प्राप्त गरिने यी र यस्ता विविध आम्दानीले विभिन्न स्थानको आर्थिक विविधता समेत झल्काउँथ्यो।

सन् १८०० को मध्यतिर कपडा, धातुको काम र भाँडाकुँडाको उत्पादन र निर्यात बढ्दै गएपछि काठमाडौँ उत्पादन केन्द्रको रूपमा उभिएको थियो। यद्धपी उक्त अवधिमा राजनीतिक अस्थिरताले व्यापारलाई नराम्ररी प्रभावित गरेको थियो। तिब्बतमा रहेका नेपाली व्यापारीहरूले तिब्बती र चिनियाँ सेनाबाट बारम्बार सास्ती भोग्नु परेको थियो। परिस्थिति निकै प्रतिकूल बनेपछि जवाफमा जङ्गबहादुर राणाले सन् १८५५ मा युद्धको घोषणा गरे। परिणामस्वरुप नेपालले जित हासिल गर्यो र १८५६ मा थापाथली सन्धि भयो। जसले व्यापार शर्तहरूलाई पुन: पुष्टि गर्नुका साथै तिब्बती भन्सारबाट नेपाली व्यापारीहरूलाई छुट दिइ व्यापार सम्बन्धलाई सहज बनायो।

=== कर ===
सन् १८०० को मध्यतिर जङ्गबहादुर राणाले विशेषगरी मोरङ, सप्तरी, महोत्तरी, रौतहट, सर्लाही, बारा, पर्सा र चितवनलगायत तराईका जिल्लाहरूमा जमिनको हकभोग र कर निर्धारणका लागि महत्वपूर्ण सुधारहरू शुरु गरे। जसले राणा शासनको आर्थिक नीतिहरूको लागि आधार तयार गर्यो। उक्त भूमि सुधार योजनाले विशेष गरी बिर्ता (भूमि अनुदान) र पोत बिर्ता (कर योग्य भूमि) को स्वामित्व र उपयोग अधिकार परिभाषित गर्नुका साथै कर सङ्कलन र भूमि व्यवस्थापनमा जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्न जिमिदार (भूमि प्रबन्धक) प्रणालीलाई नियमन गरिएको थियो। यसका अतिरिक्त कर प्रणालीलाई सरल बनाउन दर्शनी शुल्कहरू तथा अन्य अमिलन, नजराना, टिका, गस्ती-सलामी, मेजमानी, भोजनी आदि जस्ता केही शुल्कहरूको उन्मूलन गरिएको थियो।

तलुकदारी व्यवस्था राणाकालीन पहाडी भूमिकर सङ्कलन प्रकृयासँग सम्बन्धित व्यवस्था हो। ग्रामीण क्षेत्रमा कर सङ्कलन गर्ने काम तालुकदारको हुन्थ्यो। यो व्यवस्थामा दुई मुख्य पदवालाहरू मुखिया र जिम्मुवाल नियुक्त गरी भूमिकर सङ्कलन गर्ने व्यवस्था गरिएको हुन्थ्यो। 

== समाजिक संरचना ==
राणाकालीन सामाजिक व्यवस्था निम्नानुसार विभाजित थियो:

# राजपरिवार&lt;br&gt;आलङ्कारिक र धार्मिक भूमिका मात्र
# राणापरिवार&lt;br&gt;वास्तविक अधिकारी। [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|ए बि सी क्लास]]मा विभाजित 
# चौतारिया&lt;br&gt;राजपरिवार नजिकको नातेदार; सर्वसाधारण भन्दा माथि तर भूमिकाबिहिन 
# भारदार&lt;br&gt;
# सर्वसाधारण&lt;br&gt;

'''राणाकालीन''' नेपालमा सर्वसाधारणको शिक्षामा पहुँचलाई नियन्त्रण गरिएको थियो। राणा शासन अन्त्य हुँदा साधारण लेखपढ गर्न सक्ने नेपालीको सङ्ख्या सयकडा दुईभन्दा कम थियो।

== कला संस्कृति ==

== सैन्य ==

== बिज्ञान ==

*

==स्रोतहरू==
{{सन्दर्भसूची}}
==यो पनि हेर्नुहोला==
*[[पाँडे वंश]]

[[श्रेणी:राणा शासन]]
[[श्रेणी:राणा वंश]]
[[श्रेणी:हिन्दु वंशहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका वंशहरू]]</text>
      <sha1>8n8ywlsur3qibnkxfpcvyay878870hb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354184</id>
      <parentid>1354182</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T05:47:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* व्यापार */</comment>
      <origin>1354184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28510" sha1="0cs67kp9ktmwmq1r9x7am5ut2z7d9v3" xml:space="preserve">{{राणा वंश}}

'''राणा वंश''' नेपालको शासक वंश हो&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=KVDIvLQDGckC&amp;pg=PA319 Greater Game: India's Race with Destiny and China by David Van Praagh]&lt;/ref&gt; जसले सन् १८४६ देखि १९५१ सम्म [[नेपाल अधिराज्य]]मा [[शाह वंश]]लाई नाममात्रको शासक बनाइ निरंकुश शासन जमायो।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Dietrich|first=Angela|title=Buddhist Monks and Rana Rulers: A History of Persecution|url=http://ccbs.ntu.edu.tw/FULLTEXT/JR-BH/bh117536.htm |accessdate=17 September 2013|newspaper=Buddhist Himalaya: A Journal of Nagarjuna Institute of Exact Methods|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last= Lal |first=C. K.|title= The Rana resonance |url= http://nepalitimes.com/news.php?id=8741 |accessdate=17 September 2013|newspaper= [[Nepali Times]] |date=16 February 2001}}&lt;/ref&gt; वि.सं. २००७ सालको क्रान्ति ले [[राणा शासन]]को अन्त्य गर्यो।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kraemer|first=Karl-Heinz|title=Democratization and political parties in Nepal|url=http://nepalresearch.org/publications/harvard_9903.htm|publisher=Harvard University|accessdate=2012-11-25}}&lt;/ref&gt; यो वंश काजी [[बालनरसिंह कुँवर]]का छोरा [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर राणा]]ले स्थापित गरेका हुन्। [[थापा वंश]]का [[माथवरसिंह थापा]]को हत्या पश्चात [[कोत पर्व]] र [[भण्डरखाल पर्व]] मच्चाइ राणा वंशको उदय भयो। पछि यिनीहरूले कुँवरबाट राणा थर लेख्न थाले।

राणा वंश [[गोरखा राज्य]]को भारदार [[कुँवर खलक]]को वंशज हुन्। {{sfn|Joshi|Rose|1966|p=30}} त्यतिबेलाको सत्तासीन [[थापा वंश|थापा खलक]] (मुख्तियार भीमसेन थापा खानदान) सँग वैवाहिक सम्बन्ध जोडिएपछि देशको केन्द्रीय दरबारी राजनीतिमा कुँवर खलकले प्रवेश पाए। {{sfn|Acharya|2012|p=11-12}}&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher1990&quot; /&gt; राणाहरू अर्को भारदारी परिवार पाँडे खलक सँग पनि जोडिएका थिए।&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher1990&quot; /&gt;

== इतिहास ==

=== शुरुवात ===

=== पतन ===

== प्रशासन ==
{{मुख्य|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू}}
राणाकालीन प्रशासनमा श्री ३ महाराज सर्वेसर्वा हुन्थे। उनी अन्तर्गत मुख्तियार वा चिफसाहेब रहन्थे। त्यसमुनि जङ्गीलाठ, लाठसाहेब र तीन जना कमाण्डिङ जनरल नै त्यसबेला मन्त्रिमण्डल हुन्थ्यो। ती ६ जना प्रधानमन्त्रीकहाँ दैनिकजसो जम्मा भई राजकाजबारे सल्लाह गर्थे। तीमध्ये नै एकजना हजुरिया जनरल (प्रधानमन्त्रीका निजी सचिव) पनि पर्थे। 

ती बैठकमा आवश्यक परेको बखत [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा]], [[खड्ग निशान अड्डा|खड्ग निसाना]] र सरोकारवाला अड्डाका तालुकवाला र हाकिमहरू पनि बोलाइन्थ्यो। अन्यथा हजुरिया जनरलले बैठकका निर्णय टिपेर अरुहरूलाई बोध वा खड्गनिसाना गराउने चलन थियो। रोलवाला राणाजीमध्ये माथिल्ला १३ जनाको तलब फरक–फरक थियो। मुख्तियारले प्रधानमन्त्रीपट्टि ५० हजार र ३० हजार गरी ८० हजार रुपैयाँ खान्थे भने कमाण्डिङ जनरल चार जनाले ५०/५० हजार रुपैयाँ खान्थे। [[लेफ्टिनेन्ट जनरल]] २ जनाले १५/१५ हजार, मेजर कर्णेल २ जनाले १२/१२ हजार रुपैयाँ खान्थे। कर्णेल २ जनाले रु. ६ हजार ४०० र लेफ्टिनेन्ट कर्णेल २ जनाले रु. ३६०० खान्थे। यो पारिश्रमिक वार्षिक हो। 

कुनै विशेष परिस्थितिमा प्रधानमन्त्री वा मुख्तियारले अरुहरूको राय लिनुपरेमा मुख्तियारको दलान वा प्रधानमन्त्रीको भुइँ बैठकमा मिटिङ बस्थ्यो। त्यस्ता बैठकमा जङ्गीपट्टि [[मेजर जनरल|मेजर]] र निजामतीपट्टि मीर सुब्बा सम्मलाई सामेल गरिन्थ्यो। ती दर्जा पुगेका कर्मचारी यस्ता सभामा सरिक हुन पाउने हुँदा भारदार भनिन्थ्यो। त्यस्ता जमघटलाई भारदारी भनिन्थ्यो।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=रिसाल |first=भैरव |title=यस्तो रहेछ किराँतदेखि राणा कालसम्मको शासन-प्रशासन |url=https://www.himalkhabar.com/news/119537 |access-date=2025-02-08 |website=}}&lt;/ref&gt;

श्री ३ महाराजका उत्तराधिकारीका रूपमा कमान्डर–इन–चीफ हुन्थे। नेपालमा यिनलाई ‘मुख्तियार’ भन्ने चलन थियो तर प्रचलित भाषामा ‘चीफसाहेब’ भनिन्थ्यो। यसरी महाराजको उत्तराधिकारीका रूपमा रहेको हुँदा नेपालको निजामती र सैनिक अधिकारीहरू श्री ३ महाराजपछि यिनमै अवस्थित हुने हुँदा निकै शक्तिशाली थिए। निजामतीतर्फका प्रमुख भए तापनि वास्तविक रूपमा ‘जनप्रशासन’ का प्रमुख कमान्डर–इन–चीफ थिए र यिनै व्यक्तिले प्रशासनको रेखदेख गर्नुपथ्र्यो। यस पदलाई विशेष आकर्षक बनाउने उद्देश्यले श्री ३ महाराज चन्द्रशमशेरले आफ्नो समयमा पन्ध्रवटा मुख्य अड्डा वा विभाग र ५७ वटा साधारण अड्डा वा विभागको जिम्मा पनि कमान्डर–इन–चीफलाई नै दिएका थिए। कमान्डर–इन–चीफको मातहतमा मुलुकी अड्डा (गृह तथा साधारण) कुमारीचोक (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा थिए। कमान्डर–इन–चीफले १७ तोपको सलामी पाउने व्यवस्था भएकोमा मोहनशमशेरले आफू प्रधानमन्त्री भएपछि [[२१ तोपको सलामी|एक्काईस तोपको सलामी]]को व्यवस्था गरे। 
===तिर्जा===
सैनिक तथा निजामती कर्मचारीलाई तलब बापत नगद दिने व्यवस्था थिएन । वार्षिक खान्कीका रूपमा उनीहरूले धान, चामल, कोदो आदि जिन्सी वस्तु पाउँथे । सरकारबाट उनीहरूलाई ‘तिर्जा’ अर्थात् बाली उठाउन पाउने अधिकारपत्र दिइन्थ्यो र त्यही अधिकारपत्र देखाएर सैनिक तथा निजामती कर्मचारीहरूले आ-आफ्नो खान्की आफैं उठाउँथे ।
=== प्रशासनिक विभाजन ===
वि.सं. १९५२ मा राणा प्रधानमन्त्री श्री ३ [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीरशमसेर राणा]]ले नेपालको सम्पूर्ण भूभागलाई '''गौडा''', छोटी '''गौडा र''' गोश्वरामा गरी  जिल्ला र तहसिलमा विभाजन गरे। विभाजन अनुसार तराईको भूभागलाई १२ जिल्लामा र पहाडको भूभागलाई २३ तहसिलमा बाँडिएको थियो। यसरी देशको कुल भुभागलाई ३५ जिल्लामा बाँडिएको देखिन आउँछ। यसरी विभाजन गरिएको  जिल्लाको प्रशासनलाई व्यवस्थित रुपमा संञ्चालन गर्न जिल्ला प्रमुखको रुपमा बडाहाकिम र तहसिल प्रमुखको रुपमा गभर्नर नियुक्त गरियो।। जुन वि.सं २०१८ साल सम्म यथावत् थियो। त्यतिखेर काठमाडौँ उपत्यका भित्रका जिल्लाहरूलाई केन्द्रीय प्रशासन अन्तर्गत राखिएको थियो भने पहाडी इलाकालाई तहसिल र तराई इलाकालाई जिल्ला भन्ने प्रचलन थियो। पहाडी इलाका तहसिल भित्र ससाना धेरै जिल्ला हुन्थे।&lt;ref&gt;सतिश कुमार, राणा पोलिटी इन नेपाल: ओरिजिन एण्ड ग्रोथ, बम्बई : एसिया पब्लिशिङ हाउस, सन् १९६७, पृ. १०८।&lt;/ref&gt; 

[[बडाहाकिम]]को नियुक्ति सिधै श्री ३ बाट हुने गर्दथ्यो। खासगरी राणा परिवारका सदस्य र उनीहरूको परीवारसँग सम्बन्धित विश्वास पात्र ब्यक्तिहरूबाट वडाहाकिमको नियुक्ति गरिन्थ्यो। कहिलेकाही श्री ३ को रोलक्रममा रहेको रहेको ब्यक्तिलाई श्री ३ ले उपत्यकाबाट बाहिर राख्नुपर्ने आबस्यकता महसुस गरेमा त्यस्ता ब्यक्तिहरूलाई पनि वडाहाकिम नियुक्त गरी पठाएका पाइन्छ। वडाहाकिम गौडा र छाटीगाडाको प्रमुख प्रशासकिय पद हो। जिल्लाभित्रका सम्पूर्णकार्यालयहरूको अनुगमन , रेखदेख, नियन्त्रण, र निर्देशन गर्नु,जिल्लामा शान्ति सुरक्षा कायम राख्नु , जनतामा अन्याय अत्याचार हुन नदिनु , राणा विरोधी गतिविधि माथि रोक लगाउनु, कर्मचारीको निष्पक्ष मूल्याङकन गरी [[पँजनी|पजनी]]का लागि श्री ३ लाई विवरण पठाइ सहयोग गर्नु, छिमेकी देश खासगरी भारतसँगको सम्बन्धमा मित्रता कायम गर्नु, राजश्व सङ्कलन गरी देशको ढुकुटी मजबुत बनाउनु र आफनो कायको मूल्याङकन गर्न केन्द्र बाट आउने गुप्तचर र [[दौडाहा|दौडाह]]लाई नकारात्मक विवरण लेखी श्री ३ मा पेस गर्ने मौका नदिनु वडाहाकिमका मुख्य कार्य थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=के सी |first=तेज बहादर |date=November 2022 |title=राणाकालीन जिल्ला प्रशासनमा बडाहाकिम व्यवस्था {Badahakim (the Chief Magistrate) in District Administration during Rana Resigme} |url=https://www.nepjol.info/index.php/academia/article/view/49206/36644 |journal=Academia Research Journal |volume=1 |issue=1}}&lt;/ref&gt;

वडाहाकिम जिल्लाको सम्पूर्ण शक्तिको केन्द्र हो भनेर व्याख्या गरिएता पनि सबै जिल्लामा नियुक्त भई जाने वडाहाकिमहरूमा समान अधिकार थिएन। धनकुटा [[पाल्पाका बडाहाकिम|पाल्पा]] र डोटीका वडाहाकिमहरूमा विशेष अधिकार थियो। उनीहरू सैनिक उपप्रधान हुनुका साथै आफु जस्ता वडाहाकिमबाट भएका फैसलाहरूको अपिल सम्म सुन्न सक्दथे। 

=== कानुन ===

== अर्थतन्त्र ==
राणाहरूले आफ्नो शासनको शुरुवातदेखि नै छिमेकी भारतमा ब्रिटिस औपनिवेशिक शक्तिसँग सम्बन्ध व्यवस्थापन गर्ने चुनौतीको सामना गर्नुपरेको थियो। नेपाल औपचारिक रुपमा कसैको उपनिवेश नरहेपनि छिमेकी भारतमा रहेका ब्रिटिसहरूसँगको सम्बन्ध निर्माणका सन्दर्भमा केही आर्थिक नीतिहरूमाथि औपनिवेशिक प्रभाव नपरेको भने होइन। अप्रत्यक्ष उपनिवेशबाट सचेत शासक वर्गले काठमाडौँलाई विस्तारित पूर्वाधार सञ्जालसँग जोड्ने मोटरयोग्य सडक निर्माणको विरोध गरे। बरु त्यसको सट्टा, राजस्व सङ्कलन र किसान परिचालन गर्न ग्रामीण क्षेत्रमा फुटपाथ विस्तार गरे।

=== कृषि ===

=== उद्योग ===
[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्धशमशेर]]ले औद्योगिकरणको नीति लिए। उनले आफूले पनि उद्योगमा लगानी गरे र अरु मानिसलाई पनि उद्योगमा रकम लगानी गर्न प्रेरित गरे। उनले वि.सं १९९२ मा उद्योग परिषद् को स्थापना गरे। उद्योगको संरक्षणको लागि औद्योगिक कानुनको व्यवस्था गरे। वि.सं १९९३ मा कम्पनी कानुन, वि.सं १९९४ मा [[नेपाल बैङ्क|नेपाल बैङ्क  लिमिटेड]], १९९३ मा [[विराटनगर जुट मिल]], १९९५ मा द जुद्धम्याच फ्याक्टरी, १९९९ मा कटन मिल्स, २००० मा नेपाल प्लाइउड एण्ड बबिन फ्याक्ट्री, मोरङ विद्युत, नेपाल माइका कम्पनी, नेपाल चामल र मैदा कारखाना, १९९२ मा नेपाल केमिकल इन्डस् ट्रिजहरूको स्थापना गरे। त्यस्तै ससाना उद्योगहरूमा सेरामिक्स फ्याक्टरी, कागज कारखाना, साबुन कारखाना, खानी उद्योग, नर्सिङखोला नुन उद्योग, फर्निचर उद्योग, भाँडा उद्योग, जस्ता उद्योगहरू खुले।

नेपालमा कुटिर उद्योगका निम्ति जुद्ध शमशेरले &quot;घरेलु इलम प्रचार अड्डा&quot; मार्फत कतुवा, चर्खा, तान, धागो र प्रविधि सम्बन्धी तालिम दिने व्यवस्था मिलाए। वि.सं १९९४ जेठमा नेपालमा १२ दिन उद्योग प्रदर्शनी आयोजना गरियो। १९९६ मा र २००१ मा पनि त्यस्ता प्रदर्शनी भएका थिए। त्यस्ता प्रदर्शनीमा उत्कृष्ट हुनेलाई पुरस्कृत गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;सुवेदी&quot;&gt;{{cite book|last=सुवेदी|first=राजाराम|author-link=राजाराम सुवेदी|year=फागुन २०६१|title=नेपालको तथ्य इतिहास|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|url=|isbn=99933-2-406-X|pages=पृष्ठ २६४-२६५}}&lt;/ref&gt;

=== व्यापार ===
राणा शासनले विभिन्न क्षेत्रका लागि विस्तृत नियमहरू लागु गर्दै व्यापार र वाणिज्यमा कडा नियन्त्रण राख्यो। उदाहरणका लागि, जुम्लामा, स्थानीय आर्थिक अवस्था र व्यापारीहरूको गुनासो सम्बोधन गर्न व्यापार नियमहरू आवधिक रूपमा अद्यावधिक गरिएको थियो। सन् १८४६ को ठेक-थिति आदेशलाई आर्थिक प्रशासनको महत्वपूर्ण अङ्ग मान्न सकिन्छ। जसमा अभिजात वर्गले जगत शुल्क (व्यावसायिक कर), निकासी र दलाली (बाज र घोडाहरूमा लाग्ने कर), कस्तुरी तथा लुगाहरू छाप्ने शुल्कको आम्दानीको हिस्सा प्राप्त गर्ने व्यवस्था थियो। स्थानीय अधिकारीहरूमार्फत् प्राप्त गरिने यी र यस्ता विविध आम्दानीले विभिन्न स्थानको आर्थिक विविधता समेत झल्काउँथ्यो।

सन् १८०० को मध्यतिर कपडा, धातुको काम र भाँडाकुँडाको उत्पादन र निर्यात बढ्दै गएपछि काठमाडौँ उत्पादन केन्द्रको रूपमा उभिएको थियो। यद्धपी उक्त अवधिमा राजनीतिक अस्थिरताले व्यापारलाई नराम्ररी प्रभावित गरेको थियो। तिब्बतमा रहेका नेपाली व्यापारीहरूले तिब्बती र चिनियाँ सेनाबाट बारम्बार सास्ती भोग्नु परेको थियो। परिस्थिति निकै प्रतिकूल बनेपछि जवाफमा जङ्गबहादुर राणाले सन् १८५५ मा [[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध|युद्ध]]को घोषणा गरे। परिणामस्वरुप नेपालले जित हासिल गर्यो र १८५६ मा [[थापाथली सन्धि]] भयो। जसले व्यापार शर्तहरूलाई पुन: पुष्टि गर्नुका साथै तिब्बती भन्सारबाट नेपाली व्यापारीहरूलाई छुट दिइ व्यापार सम्बन्धलाई सहज बनायो।

=== कर ===
सन् १८०० को मध्यतिर जङ्गबहादुर राणाले विशेषगरी मोरङ, सप्तरी, महोत्तरी, रौतहट, सर्लाही, बारा, पर्सा र चितवनलगायत तराईका जिल्लाहरूमा जमिनको हकभोग र कर निर्धारणका लागि महत्वपूर्ण सुधारहरू शुरु गरे। जसले राणा शासनको आर्थिक नीतिहरूको लागि आधार तयार गर्यो। उक्त भूमि सुधार योजनाले विशेष गरी बिर्ता (भूमि अनुदान) र पोत बिर्ता (कर योग्य भूमि) को स्वामित्व र उपयोग अधिकार परिभाषित गर्नुका साथै कर सङ्कलन र भूमि व्यवस्थापनमा जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्न जिमिदार (भूमि प्रबन्धक) प्रणालीलाई नियमन गरिएको थियो। यसका अतिरिक्त कर प्रणालीलाई सरल बनाउन दर्शनी शुल्कहरू तथा अन्य अमिलन, नजराना, टिका, गस्ती-सलामी, मेजमानी, भोजनी आदि जस्ता केही शुल्कहरूको उन्मूलन गरिएको थियो।

तलुकदारी व्यवस्था राणाकालीन पहाडी भूमिकर सङ्कलन प्रकृयासँग सम्बन्धित व्यवस्था हो। ग्रामीण क्षेत्रमा कर सङ्कलन गर्ने काम तालुकदारको हुन्थ्यो। यो व्यवस्थामा दुई मुख्य पदवालाहरू मुखिया र जिम्मुवाल नियुक्त गरी भूमिकर सङ्कलन गर्ने व्यवस्था गरिएको हुन्थ्यो। 

== समाजिक संरचना ==
राणाकालीन सामाजिक व्यवस्था निम्नानुसार विभाजित थियो:

# राजपरिवार&lt;br&gt;आलङ्कारिक र धार्मिक भूमिका मात्र
# राणापरिवार&lt;br&gt;वास्तविक अधिकारी। [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|ए बि सी क्लास]]मा विभाजित 
# चौतारिया&lt;br&gt;राजपरिवार नजिकको नातेदार; सर्वसाधारण भन्दा माथि तर भूमिकाबिहिन 
# भारदार&lt;br&gt;
# सर्वसाधारण&lt;br&gt;

'''राणाकालीन''' नेपालमा सर्वसाधारणको शिक्षामा पहुँचलाई नियन्त्रण गरिएको थियो। राणा शासन अन्त्य हुँदा साधारण लेखपढ गर्न सक्ने नेपालीको सङ्ख्या सयकडा दुईभन्दा कम थियो।

== कला संस्कृति ==

== सैन्य ==

== बिज्ञान ==

*

==स्रोतहरू==
{{सन्दर्भसूची}}
==यो पनि हेर्नुहोला==
*[[पाँडे वंश]]

[[श्रेणी:राणा शासन]]
[[श्रेणी:राणा वंश]]
[[श्रेणी:हिन्दु वंशहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका वंशहरू]]</text>
      <sha1>0cs67kp9ktmwmq1r9x7am5ut2z7d9v3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354185</id>
      <parentid>1354184</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T05:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* प्रशासन */</comment>
      <origin>1354185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28737" sha1="kjknm3bmpuxpa766p3aiu23muf12xig" xml:space="preserve">{{राणा वंश}}

'''राणा वंश''' नेपालको शासक वंश हो&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=KVDIvLQDGckC&amp;pg=PA319 Greater Game: India's Race with Destiny and China by David Van Praagh]&lt;/ref&gt; जसले सन् १८४६ देखि १९५१ सम्म [[नेपाल अधिराज्य]]मा [[शाह वंश]]लाई नाममात्रको शासक बनाइ निरंकुश शासन जमायो।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Dietrich|first=Angela|title=Buddhist Monks and Rana Rulers: A History of Persecution|url=http://ccbs.ntu.edu.tw/FULLTEXT/JR-BH/bh117536.htm |accessdate=17 September 2013|newspaper=Buddhist Himalaya: A Journal of Nagarjuna Institute of Exact Methods|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last= Lal |first=C. K.|title= The Rana resonance |url= http://nepalitimes.com/news.php?id=8741 |accessdate=17 September 2013|newspaper= [[Nepali Times]] |date=16 February 2001}}&lt;/ref&gt; वि.सं. २००७ सालको क्रान्ति ले [[राणा शासन]]को अन्त्य गर्यो।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kraemer|first=Karl-Heinz|title=Democratization and political parties in Nepal|url=http://nepalresearch.org/publications/harvard_9903.htm|publisher=Harvard University|accessdate=2012-11-25}}&lt;/ref&gt; यो वंश काजी [[बालनरसिंह कुँवर]]का छोरा [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर राणा]]ले स्थापित गरेका हुन्। [[थापा वंश]]का [[माथवरसिंह थापा]]को हत्या पश्चात [[कोत पर्व]] र [[भण्डरखाल पर्व]] मच्चाइ राणा वंशको उदय भयो। पछि यिनीहरूले कुँवरबाट राणा थर लेख्न थाले।

राणा वंश [[गोरखा राज्य]]को भारदार [[कुँवर खलक]]को वंशज हुन्। {{sfn|Joshi|Rose|1966|p=30}} त्यतिबेलाको सत्तासीन [[थापा वंश|थापा खलक]] (मुख्तियार भीमसेन थापा खानदान) सँग वैवाहिक सम्बन्ध जोडिएपछि देशको केन्द्रीय दरबारी राजनीतिमा कुँवर खलकले प्रवेश पाए। {{sfn|Acharya|2012|p=11-12}}&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher1990&quot; /&gt; राणाहरू अर्को भारदारी परिवार पाँडे खलक सँग पनि जोडिएका थिए।&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher1990&quot; /&gt;

== इतिहास ==

=== शुरुवात ===

=== पतन ===

== प्रशासन ==
{{मुख्य|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू}}
राणाकालीन प्रशासनमा श्री ३ महाराज सर्वेसर्वा हुन्थे। उनी अन्तर्गत मुख्तियार वा चिफसाहेब रहन्थे। त्यसमुनि जङ्गीलाठ, लाठसाहेब र तीन जना कमाण्डिङ जनरल नै त्यसबेला मन्त्रिमण्डल हुन्थ्यो। ती ६ जना प्रधानमन्त्रीकहाँ दैनिकजसो जम्मा भई राजकाजबारे सल्लाह गर्थे। तीमध्ये नै एकजना हजुरिया जनरल (प्रधानमन्त्रीका निजी सचिव) पनि पर्थे। 

ती बैठकमा आवश्यक परेको बखत [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा]], [[खड्ग निशान अड्डा|खड्ग निसाना]] र सरोकारवाला अड्डाका तालुकवाला र हाकिमहरू पनि बोलाइन्थ्यो। अन्यथा हजुरिया जनरलले बैठकका निर्णय टिपेर अरुहरूलाई बोध वा खड्गनिसाना गराउने चलन थियो। रोलवाला राणाजीमध्ये माथिल्ला १३ जनाको तलब फरक–फरक थियो। मुख्तियारले प्रधानमन्त्रीपट्टि ५० हजार र ३० हजार गरी ८० हजार रुपैयाँ खान्थे भने कमाण्डिङ जनरल चार जनाले ५०/५० हजार रुपैयाँ खान्थे। [[लेफ्टिनेन्ट जनरल]] २ जनाले १५/१५ हजार, मेजर कर्णेल २ जनाले १२/१२ हजार रुपैयाँ खान्थे। कर्णेल २ जनाले रु. ६ हजार ४०० र लेफ्टिनेन्ट कर्णेल २ जनाले रु. ३६०० खान्थे। यो पारिश्रमिक वार्षिक हो। 

कुनै विशेष परिस्थितिमा प्रधानमन्त्री वा मुख्तियारले अरुहरूको राय लिनुपरेमा मुख्तियारको दलान वा प्रधानमन्त्रीको भुइँ बैठकमा मिटिङ बस्थ्यो। त्यस्ता बैठकमा जङ्गीपट्टि [[मेजर जनरल|मेजर]] र निजामतीपट्टि मीर सुब्बा सम्मलाई सामेल गरिन्थ्यो। ती दर्जा पुगेका कर्मचारी यस्ता सभामा सरिक हुन पाउने हुँदा भारदार भनिन्थ्यो। त्यस्ता जमघटलाई भारदारी भनिन्थ्यो।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=रिसाल |first=भैरव |title=यस्तो रहेछ किराँतदेखि राणा कालसम्मको शासन-प्रशासन |url=https://www.himalkhabar.com/news/119537 |access-date=2025-02-08 |website=}}&lt;/ref&gt;

श्री ३ महाराजका उत्तराधिकारीका रूपमा कमान्डर–इन–चीफ हुन्थे। नेपालमा यिनलाई ‘मुख्तियार’ भन्ने चलन थियो तर प्रचलित भाषामा ‘चीफसाहेब’ भनिन्थ्यो। यसरी महाराजको उत्तराधिकारीका रूपमा रहेको हुँदा नेपालको निजामती र सैनिक अधिकारीहरू श्री ३ महाराजपछि यिनमै अवस्थित हुने हुँदा निकै शक्तिशाली थिए। निजामतीतर्फका प्रमुख भए तापनि वास्तविक रूपमा ‘जनप्रशासन’ का प्रमुख कमान्डर–इन–चीफ थिए र यिनै व्यक्तिले प्रशासनको रेखदेख गर्नुपथ्र्यो। यस पदलाई विशेष आकर्षक बनाउने उद्देश्यले श्री ३ महाराज चन्द्रशमशेरले आफ्नो समयमा पन्ध्रवटा मुख्य अड्डा वा विभाग र ५७ वटा साधारण अड्डा वा विभागको जिम्मा पनि कमान्डर–इन–चीफलाई नै दिएका थिए। कमान्डर–इन–चीफको मातहतमा [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]] ([[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] तथा साधारण) [[कुमारी चोक|कुमारीचोक]] (लेखा तथा लेखा परीक्षण), ऐन खाना (कानुन), कौशल भारदारी, तोषाखाना, किताबखाना (निजामती तथा सैनिक दर्जा), मुलुकी खाना र कौषी (राष्ट्रिय ढुकुटी) बिन्तीपत्र निक्सारी अड्डा, [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी बन्दोवस्त अड्डा]] थिए। कमान्डर–इन–चीफले १७ तोपको सलामी पाउने व्यवस्था भएकोमा मोहनशमशेरले आफू प्रधानमन्त्री भएपछि [[२१ तोपको सलामी|एक्काईस तोपको सलामी]]को व्यवस्था गरे। 
===तिर्जा===
सैनिक तथा निजामती कर्मचारीलाई तलब बापत नगद दिने व्यवस्था थिएन । वार्षिक खान्कीका रूपमा उनीहरूले धान, चामल, कोदो आदि जिन्सी वस्तु पाउँथे । सरकारबाट उनीहरूलाई ‘तिर्जा’ अर्थात् बाली उठाउन पाउने अधिकारपत्र दिइन्थ्यो र त्यही अधिकारपत्र देखाएर सैनिक तथा निजामती कर्मचारीहरूले आ-आफ्नो खान्की आफैं उठाउँथे ।
=== प्रशासनिक विभाजन ===
वि.सं. १९५२ मा राणा प्रधानमन्त्री श्री ३ [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीरशमसेर राणा]]ले नेपालको सम्पूर्ण भूभागलाई '''गौडा''', छोटी '''गौडा र''' गोश्वरामा गरी  जिल्ला र तहसिलमा विभाजन गरे। विभाजन अनुसार तराईको भूभागलाई १२ जिल्लामा र पहाडको भूभागलाई २३ तहसिलमा बाँडिएको थियो। यसरी देशको कुल भुभागलाई ३५ जिल्लामा बाँडिएको देखिन आउँछ। यसरी विभाजन गरिएको  जिल्लाको प्रशासनलाई व्यवस्थित रुपमा संञ्चालन गर्न जिल्ला प्रमुखको रुपमा बडाहाकिम र तहसिल प्रमुखको रुपमा गभर्नर नियुक्त गरियो।। जुन वि.सं २०१८ साल सम्म यथावत् थियो। त्यतिखेर काठमाडौँ उपत्यका भित्रका जिल्लाहरूलाई केन्द्रीय प्रशासन अन्तर्गत राखिएको थियो भने पहाडी इलाकालाई तहसिल र तराई इलाकालाई जिल्ला भन्ने प्रचलन थियो। पहाडी इलाका तहसिल भित्र ससाना धेरै जिल्ला हुन्थे।&lt;ref&gt;सतिश कुमार, राणा पोलिटी इन नेपाल: ओरिजिन एण्ड ग्रोथ, बम्बई : एसिया पब्लिशिङ हाउस, सन् १९६७, पृ. १०८।&lt;/ref&gt; 

[[बडाहाकिम]]को नियुक्ति सिधै श्री ३ बाट हुने गर्दथ्यो। खासगरी राणा परिवारका सदस्य र उनीहरूको परीवारसँग सम्बन्धित विश्वास पात्र ब्यक्तिहरूबाट वडाहाकिमको नियुक्ति गरिन्थ्यो। कहिलेकाही श्री ३ को रोलक्रममा रहेको रहेको ब्यक्तिलाई श्री ३ ले उपत्यकाबाट बाहिर राख्नुपर्ने आबस्यकता महसुस गरेमा त्यस्ता ब्यक्तिहरूलाई पनि वडाहाकिम नियुक्त गरी पठाएका पाइन्छ। वडाहाकिम गौडा र छाटीगाडाको प्रमुख प्रशासकिय पद हो। जिल्लाभित्रका सम्पूर्णकार्यालयहरूको अनुगमन , रेखदेख, नियन्त्रण, र निर्देशन गर्नु,जिल्लामा शान्ति सुरक्षा कायम राख्नु , जनतामा अन्याय अत्याचार हुन नदिनु , राणा विरोधी गतिविधि माथि रोक लगाउनु, कर्मचारीको निष्पक्ष मूल्याङकन गरी [[पँजनी|पजनी]]का लागि श्री ३ लाई विवरण पठाइ सहयोग गर्नु, छिमेकी देश खासगरी भारतसँगको सम्बन्धमा मित्रता कायम गर्नु, राजश्व सङ्कलन गरी देशको ढुकुटी मजबुत बनाउनु र आफनो कायको मूल्याङकन गर्न केन्द्र बाट आउने गुप्तचर र [[दौडाहा|दौडाह]]लाई नकारात्मक विवरण लेखी श्री ३ मा पेस गर्ने मौका नदिनु वडाहाकिमका मुख्य कार्य थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=के सी |first=तेज बहादर |date=November 2022 |title=राणाकालीन जिल्ला प्रशासनमा बडाहाकिम व्यवस्था {Badahakim (the Chief Magistrate) in District Administration during Rana Resigme} |url=https://www.nepjol.info/index.php/academia/article/view/49206/36644 |journal=Academia Research Journal |volume=1 |issue=1}}&lt;/ref&gt;

वडाहाकिम जिल्लाको सम्पूर्ण शक्तिको केन्द्र हो भनेर व्याख्या गरिएता पनि सबै जिल्लामा नियुक्त भई जाने वडाहाकिमहरूमा समान अधिकार थिएन। धनकुटा [[पाल्पाका बडाहाकिम|पाल्पा]] र डोटीका वडाहाकिमहरूमा विशेष अधिकार थियो। उनीहरू सैनिक उपप्रधान हुनुका साथै आफु जस्ता वडाहाकिमबाट भएका फैसलाहरूको अपिल सम्म सुन्न सक्दथे। 

=== कानुन ===

== अर्थतन्त्र ==
राणाहरूले आफ्नो शासनको शुरुवातदेखि नै छिमेकी भारतमा ब्रिटिस औपनिवेशिक शक्तिसँग सम्बन्ध व्यवस्थापन गर्ने चुनौतीको सामना गर्नुपरेको थियो। नेपाल औपचारिक रुपमा कसैको उपनिवेश नरहेपनि छिमेकी भारतमा रहेका ब्रिटिसहरूसँगको सम्बन्ध निर्माणका सन्दर्भमा केही आर्थिक नीतिहरूमाथि औपनिवेशिक प्रभाव नपरेको भने होइन। अप्रत्यक्ष उपनिवेशबाट सचेत शासक वर्गले काठमाडौँलाई विस्तारित पूर्वाधार सञ्जालसँग जोड्ने मोटरयोग्य सडक निर्माणको विरोध गरे। बरु त्यसको सट्टा, राजस्व सङ्कलन र किसान परिचालन गर्न ग्रामीण क्षेत्रमा फुटपाथ विस्तार गरे।

=== कृषि ===

=== उद्योग ===
[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्धशमशेर]]ले औद्योगिकरणको नीति लिए। उनले आफूले पनि उद्योगमा लगानी गरे र अरु मानिसलाई पनि उद्योगमा रकम लगानी गर्न प्रेरित गरे। उनले वि.सं १९९२ मा उद्योग परिषद् को स्थापना गरे। उद्योगको संरक्षणको लागि औद्योगिक कानुनको व्यवस्था गरे। वि.सं १९९३ मा कम्पनी कानुन, वि.सं १९९४ मा [[नेपाल बैङ्क|नेपाल बैङ्क  लिमिटेड]], १९९३ मा [[विराटनगर जुट मिल]], १९९५ मा द जुद्धम्याच फ्याक्टरी, १९९९ मा कटन मिल्स, २००० मा नेपाल प्लाइउड एण्ड बबिन फ्याक्ट्री, मोरङ विद्युत, नेपाल माइका कम्पनी, नेपाल चामल र मैदा कारखाना, १९९२ मा नेपाल केमिकल इन्डस् ट्रिजहरूको स्थापना गरे। त्यस्तै ससाना उद्योगहरूमा सेरामिक्स फ्याक्टरी, कागज कारखाना, साबुन कारखाना, खानी उद्योग, नर्सिङखोला नुन उद्योग, फर्निचर उद्योग, भाँडा उद्योग, जस्ता उद्योगहरू खुले।

नेपालमा कुटिर उद्योगका निम्ति जुद्ध शमशेरले &quot;घरेलु इलम प्रचार अड्डा&quot; मार्फत कतुवा, चर्खा, तान, धागो र प्रविधि सम्बन्धी तालिम दिने व्यवस्था मिलाए। वि.सं १९९४ जेठमा नेपालमा १२ दिन उद्योग प्रदर्शनी आयोजना गरियो। १९९६ मा र २००१ मा पनि त्यस्ता प्रदर्शनी भएका थिए। त्यस्ता प्रदर्शनीमा उत्कृष्ट हुनेलाई पुरस्कृत गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;सुवेदी&quot;&gt;{{cite book|last=सुवेदी|first=राजाराम|author-link=राजाराम सुवेदी|year=फागुन २०६१|title=नेपालको तथ्य इतिहास|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|url=|isbn=99933-2-406-X|pages=पृष्ठ २६४-२६५}}&lt;/ref&gt;

=== व्यापार ===
राणा शासनले विभिन्न क्षेत्रका लागि विस्तृत नियमहरू लागु गर्दै व्यापार र वाणिज्यमा कडा नियन्त्रण राख्यो। उदाहरणका लागि, जुम्लामा, स्थानीय आर्थिक अवस्था र व्यापारीहरूको गुनासो सम्बोधन गर्न व्यापार नियमहरू आवधिक रूपमा अद्यावधिक गरिएको थियो। सन् १८४६ को ठेक-थिति आदेशलाई आर्थिक प्रशासनको महत्वपूर्ण अङ्ग मान्न सकिन्छ। जसमा अभिजात वर्गले जगत शुल्क (व्यावसायिक कर), निकासी र दलाली (बाज र घोडाहरूमा लाग्ने कर), कस्तुरी तथा लुगाहरू छाप्ने शुल्कको आम्दानीको हिस्सा प्राप्त गर्ने व्यवस्था थियो। स्थानीय अधिकारीहरूमार्फत् प्राप्त गरिने यी र यस्ता विविध आम्दानीले विभिन्न स्थानको आर्थिक विविधता समेत झल्काउँथ्यो।

सन् १८०० को मध्यतिर कपडा, धातुको काम र भाँडाकुँडाको उत्पादन र निर्यात बढ्दै गएपछि काठमाडौँ उत्पादन केन्द्रको रूपमा उभिएको थियो। यद्धपी उक्त अवधिमा राजनीतिक अस्थिरताले व्यापारलाई नराम्ररी प्रभावित गरेको थियो। तिब्बतमा रहेका नेपाली व्यापारीहरूले तिब्बती र चिनियाँ सेनाबाट बारम्बार सास्ती भोग्नु परेको थियो। परिस्थिति निकै प्रतिकूल बनेपछि जवाफमा जङ्गबहादुर राणाले सन् १८५५ मा [[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध|युद्ध]]को घोषणा गरे। परिणामस्वरुप नेपालले जित हासिल गर्यो र १८५६ मा [[थापाथली सन्धि]] भयो। जसले व्यापार शर्तहरूलाई पुन: पुष्टि गर्नुका साथै तिब्बती भन्सारबाट नेपाली व्यापारीहरूलाई छुट दिइ व्यापार सम्बन्धलाई सहज बनायो।

=== कर ===
सन् १८०० को मध्यतिर जङ्गबहादुर राणाले विशेषगरी मोरङ, सप्तरी, महोत्तरी, रौतहट, सर्लाही, बारा, पर्सा र चितवनलगायत तराईका जिल्लाहरूमा जमिनको हकभोग र कर निर्धारणका लागि महत्वपूर्ण सुधारहरू शुरु गरे। जसले राणा शासनको आर्थिक नीतिहरूको लागि आधार तयार गर्यो। उक्त भूमि सुधार योजनाले विशेष गरी बिर्ता (भूमि अनुदान) र पोत बिर्ता (कर योग्य भूमि) को स्वामित्व र उपयोग अधिकार परिभाषित गर्नुका साथै कर सङ्कलन र भूमि व्यवस्थापनमा जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्न जिमिदार (भूमि प्रबन्धक) प्रणालीलाई नियमन गरिएको थियो। यसका अतिरिक्त कर प्रणालीलाई सरल बनाउन दर्शनी शुल्कहरू तथा अन्य अमिलन, नजराना, टिका, गस्ती-सलामी, मेजमानी, भोजनी आदि जस्ता केही शुल्कहरूको उन्मूलन गरिएको थियो।

तलुकदारी व्यवस्था राणाकालीन पहाडी भूमिकर सङ्कलन प्रकृयासँग सम्बन्धित व्यवस्था हो। ग्रामीण क्षेत्रमा कर सङ्कलन गर्ने काम तालुकदारको हुन्थ्यो। यो व्यवस्थामा दुई मुख्य पदवालाहरू मुखिया र जिम्मुवाल नियुक्त गरी भूमिकर सङ्कलन गर्ने व्यवस्था गरिएको हुन्थ्यो। 

== समाजिक संरचना ==
राणाकालीन सामाजिक व्यवस्था निम्नानुसार विभाजित थियो:

# राजपरिवार&lt;br&gt;आलङ्कारिक र धार्मिक भूमिका मात्र
# राणापरिवार&lt;br&gt;वास्तविक अधिकारी। [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|ए बि सी क्लास]]मा विभाजित 
# चौतारिया&lt;br&gt;राजपरिवार नजिकको नातेदार; सर्वसाधारण भन्दा माथि तर भूमिकाबिहिन 
# भारदार&lt;br&gt;
# सर्वसाधारण&lt;br&gt;

'''राणाकालीन''' नेपालमा सर्वसाधारणको शिक्षामा पहुँचलाई नियन्त्रण गरिएको थियो। राणा शासन अन्त्य हुँदा साधारण लेखपढ गर्न सक्ने नेपालीको सङ्ख्या सयकडा दुईभन्दा कम थियो।

== कला संस्कृति ==

== सैन्य ==

== बिज्ञान ==

*

==स्रोतहरू==
{{सन्दर्भसूची}}
==यो पनि हेर्नुहोला==
*[[पाँडे वंश]]

[[श्रेणी:राणा शासन]]
[[श्रेणी:राणा वंश]]
[[श्रेणी:हिन्दु वंशहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका वंशहरू]]</text>
      <sha1>kjknm3bmpuxpa766p3aiu23muf12xig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>आवश्यकता शृङ्खला सिद्धान्त</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98599</id>
    <revision>
      <id>1354165</id>
      <parentid>1157289</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T15:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8460" sha1="qd1ohdqj9ceoj8n6eufq03l5a9biglg" xml:space="preserve">[[चित्र:आवश्यकता शृंखला सिद्धान्त.png|thumb|[[अब्राहम मास्लो]]को आवश्यकता शृंखला सिद्धान्त]]
'''आवश्यकता शृङ्खला सिद्धान्त''' अमेरिकी मनोबिद् [[अब्राहम मास्लो]]द्वारा प्रस्तुत गरिएको [[मनोविज्ञान]]को अवधारणा हो । उनले  १९४३ मा ''Psychological Review''  जर्नल मा लेख &quot;A Theory of Human Motivation&quot; मा प्रस्तुत गरेका थिए ।{{sfn|Maslow|1943}} Maslow subsequently extended the idea to include his observations of humans' innate curiosity. His theories parallel many other theories of human [[developmental psychology]], some of which focus on describing the stages of growth in humans. The theory is a classification system intended to reflect the universal needs of society as its base, then proceeding to more acquired emotions.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Motivation: Biological, Psychological, and Environmental|last=Deckers|first=Lambert|publisher=Routledge Press|year=2018|isbn=9781138036338}}&lt;/ref&gt; The hierarchy of needs is split between deficiency needs and growth needs, with two key themes involved within the theory being [[individualism]] and the prioritization of needs. While the theory is usually shown as a pyramid in illustrations, Maslow himself never created a pyramid to represent the hierarchy of needs.&lt;ref name=&quot;Kaufman2019&quot;&gt;{{cite web |last1=Kaufman |first1=Scott Barry |last2=Bridgman |first2=Todd |last3=Cummings |first3=Stephen |last4=Ballard |first4=John |date=April 23, 2019 |year=2019 |title=Who Created Maslow's Iconic Pyramid? |url=https://blogs.scientificamerican.com/beautiful-minds/who-created-maslows-iconic-pyramid/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508224320/https://blogs.scientificamerican.com/beautiful-minds/who-created-maslows-iconic-pyramid/ |archive-date=May 8, 2019 |website=Scientific American Blog Network |publisher=Springer Nature America |issn=0036-8733 |quote=The claim that Maslow stole the idea for his pyramid from the Blackfoot has gained attention on social media, but if Maslow did not create the pyramid, he could not have taken it from the Blackfoot. There is no doubt that Maslow’s fieldwork with the Blackfoot was insightful for him. He discussed his observations with the Blackfoot briefly in his 1954 book. Maslow’s biographer, Ed Hoffman, devoted an entire chapter to Maslow’s fieldwork. While Maslow learned much about these proud people, there is nothing in these writings to suggest he borrowed or stole ideas for his hierarchy of needs. |department=Beautiful Minds |location=New York City}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bridgman2019&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bridgman |first1=Todd |last2=Cummings |first2=Stephen |last3=Ballard |first3=John |date=March 2019 |title=Who Built Maslow's Pyramid? A History of the Creation of Management Studies' Most Famous Symbol and Its Implications for Management Education |url=https://journals.aom.org/doi/10.5465/amle.2017.0351 |journal=Academy of Management Learning &amp; Education |volume=18 |issue=1 |pages=81–98 |doi=10.5465/amle.2017.0351 |issn=1537-260X |s2cid=150163519 |quote=}}&lt;/ref&gt; आवश्यकताहरूको शृङ्खला एक मनोवैज्ञानिक विचार हो र विशेष गरी शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा र सामाजिक कार्यमा यो एक मूल्याङ्कन उपकरण पनि हो। &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite journal |last1=Poston |first1=Bob |date=August 2009 |title=An Exercise in Personal Exploration: Maslow's Hierarchy of Needs |url=https://www.ast.org/pdf/308.pdf |journal=The Surgical Technologist |publisher=Association of Surgical Technologists |volume=308 |page=348}}&lt;/ref&gt; The hierarchy remains a popular framework, for example in [[sociology]] research, management training,&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-23902918|title=Abraham Maslow and the pyramid that beguiled business|last=Kremer|first=William|date=August 31, 2013|newspaper=BBC News Magazine|access-date=September 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716041428/https://www.bbc.co.uk/news/magazine-23902918|archive-date=July 16, 2018|author2=Hammond, Claudia|department=World Service|quote=Abraham Maslow and the Hierarchy of Needs was broadcast on Mind Changers on Radio 4 and Health Check on the BBC World Service|url-status=live}}&lt;/ref&gt; and [[higher education]].&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Freitas |first1=Frances Anne |last2=Leonard |first2=Lora J. |date=January 2011 |title=Maslow's hierarchy of needs and student academic success |url=http://dx.doi.org/10.1016/j.teln.2010.07.004 |journal=Teaching and Learning in Nursing |volume=6 |issue=1 |pages=9–13 |doi=10.1016/j.teln.2010.07.004 |issn=1557-3087}}&lt;/ref&gt;[[अब्राहम मास्लो]]को यो आवश्यकता शृंखला सिद्धान्त निम्नलिखित मान्यताहरूमा आधारित छ ।

* मानिसका आवश्यकता र उद्देश्य अनगिन्ती हुन्छन्।
* आवश्यकताको शृंखला हुन्छ।
* असन्तुष्ट आवश्यकताले कर्मचारीलाई [[उत्प्रेरणा]] दिन्छ।
* मानिसले विकास र विस्तार चाहन्छ । 
==शृङ्खला ==
===शारीरिक आवश्यकता===
यश आवश्यकताभित्र गाँस, बाँस, कपासका अतिरिक्त आराम तथा पुनर्ताजगी, कार्यसम्पादनमा भौतिक सुबिधा तथा उचित कार्य घण्टा पर्दछन्।

=== सुरक्षा आवश्यकता===
यसभित्र सुरक्षित कार्य अवस्था, जागिरको सुरक्षा, तथा उचित पारिश्रमिक तथा सुबिधाहरु पर्दछन्। 
===सामाजिक आवश्यकता===
सामाजिक आवश्यकताभित्र सहकर्मीको मित्रवत् व्यवहार, ग्राहकसँग अन्तर्कृया,उपयुक्त सुपरिवेक्षक, समाजमा स्वीकार्य, प्रेमपूर्वक रहने, सामाजिक संगठनमा संलग्न रहने, समितिहरूमा रहने आदि पर्दछन्।
===अहम् आवश्यकता===
यस अन्तर्गत आत्मसम्मान, उच्च तथा मर्यादित ओहदा, इज्जत तथा प्रतिष्ठा, स्वतन्त्रता, प्रशंसा, हाकिमद्वारा मान्यता तथा पहिचान आदि पर्दछन्।

===आत्म सन्तुष्टि आवश्यकता===
सिर्जनशील तथा चुनौतीपूर्ण कामको अपेक्षा, निर्णयमा सहभागी हुन पाउने अपेक्षा तथा कार्यमा स्वायत्तताको अपेक्षा यस आवश्यकताभित्र पर्दछन्।
&lt;ref&gt;व्यवस्थापनको सिद्धान्त : डा. सन्तोषराज पौड्याल , गोपालमान प्रधान, केदारप्रसाद भण्डारी २०७०&lt;/ref&gt;

==आलोचना==

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

{{ठुटो}}
{{कमन्सश्रेणी|Maslow's hierarchy of needs}}

[[श्रेणी:अर्थशास्त्र]]
[[श्रेणी:खुशी]]
[[श्रेणी:व्यक्तिगत जीवन]]</text>
      <sha1>qd1ohdqj9ceoj8n6eufq03l5a9biglg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354177</id>
      <parentid>1354165</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T05:19:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8917" sha1="a91jjjz8cwuuwmsg6zqso8cf5o6s6ao" xml:space="preserve">[[चित्र:आवश्यकता शृंखला सिद्धान्त.png|thumb|[[अब्राहम मास्लो]]को आवश्यकता शृंखला सिद्धान्त]]
'''आवश्यकता शृङ्खला सिद्धान्त''' अमेरिकी मनोबिद् [[अब्राहम मास्लो]]द्वारा प्रस्तुत गरिएको [[मनोविज्ञान]]को अवधारणा हो । उनले  १९४३ मा ''Psychological Review''  जर्नल मा लेख &quot;A Theory of Human Motivation&quot; मा प्रस्तुत गरेका थिए ।{{sfn|Maslow|1943}} Maslow subsequently extended the idea to include his observations of humans' innate curiosity. His theories parallel many other theories of human [[developmental psychology]], some of which focus on describing the stages of growth in humans. The theory is a classification system intended to reflect the universal needs of society as its base, then proceeding to more acquired emotions.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Motivation: Biological, Psychological, and Environmental|last=Deckers|first=Lambert|publisher=Routledge Press|year=2018|isbn=9781138036338}}&lt;/ref&gt; The hierarchy of needs is split between deficiency needs and growth needs, with two key themes involved within the theory being [[individualism]] and the prioritization of needs. सिद्धान्तलाई सामान्यतया दृष्टान्तहरूमा पिरामिडको रूपमा देखाइन्छ, यद्यपी मास्लो आफैले आवश्यकताहरूको शृङ्खला प्रतिनिधित्व गर्न पिरामिड बनाएका थिएनन्। &lt;ref name=&quot;Kaufman2019&quot;&gt;{{cite web |last1=Kaufman |first1=Scott Barry |last2=Bridgman |first2=Todd |last3=Cummings |first3=Stephen |last4=Ballard |first4=John |date=April 23, 2019 |year=2019 |title=Who Created Maslow's Iconic Pyramid? |url=https://blogs.scientificamerican.com/beautiful-minds/who-created-maslows-iconic-pyramid/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508224320/https://blogs.scientificamerican.com/beautiful-minds/who-created-maslows-iconic-pyramid/ |archive-date=May 8, 2019 |website=Scientific American Blog Network |publisher=Springer Nature America |issn=0036-8733 |quote=The claim that Maslow stole the idea for his pyramid from the Blackfoot has gained attention on social media, but if Maslow did not create the pyramid, he could not have taken it from the Blackfoot. There is no doubt that Maslow’s fieldwork with the Blackfoot was insightful for him. He discussed his observations with the Blackfoot briefly in his 1954 book. Maslow’s biographer, Ed Hoffman, devoted an entire chapter to Maslow’s fieldwork. While Maslow learned much about these proud people, there is nothing in these writings to suggest he borrowed or stole ideas for his hierarchy of needs. |department=Beautiful Minds |location=New York City}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bridgman2019&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bridgman |first1=Todd |last2=Cummings |first2=Stephen |last3=Ballard |first3=John |date=March 2019 |title=Who Built Maslow's Pyramid? A History of the Creation of Management Studies' Most Famous Symbol and Its Implications for Management Education |url=https://journals.aom.org/doi/10.5465/amle.2017.0351 |journal=Academy of Management Learning &amp; Education |volume=18 |issue=1 |pages=81–98 |doi=10.5465/amle.2017.0351 |issn=1537-260X |s2cid=150163519 |quote=}}&lt;/ref&gt; आवश्यकताहरूको शृङ्खला एक मनोवैज्ञानिक विचार हो र विशेष गरी शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा र सामाजिक कार्यमा यो एक मूल्याङ्कन उपकरण पनि हो। &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite journal |last1=Poston |first1=Bob |date=August 2009 |title=An Exercise in Personal Exploration: Maslow's Hierarchy of Needs |url=https://www.ast.org/pdf/308.pdf |journal=The Surgical Technologist |publisher=Association of Surgical Technologists |volume=308 |page=348}}&lt;/ref&gt; यो सिद्धान्त [[समाजशास्त्र]] अनुसन्धान, व्यवस्थापन प्रशिक्षण,&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-23902918|title=Abraham Maslow and the pyramid that beguiled business|last=Kremer|first=William|date=August 31, 2013|newspaper=BBC News Magazine|access-date=September 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716041428/https://www.bbc.co.uk/news/magazine-23902918|archive-date=July 16, 2018|author2=Hammond, Claudia|department=World Service|quote=Abraham Maslow and the Hierarchy of Needs was broadcast on Mind Changers on Radio 4 and Health Check on the BBC World Service|url-status=live}}&lt;/ref&gt; र उच्च शिक्षा&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Freitas |first1=Frances Anne |last2=Leonard |first2=Lora J. |date=January 2011 |title=Maslow's hierarchy of needs and student academic success |url=http://dx.doi.org/10.1016/j.teln.2010.07.004 |journal=Teaching and Learning in Nursing |volume=6 |issue=1 |pages=9–13 |doi=10.1016/j.teln.2010.07.004 |issn=1557-3087}}&lt;/ref&gt; जस्ता क्षेत्रमा एक लोकप्रिय ढाँचा बनेको छ। 

[[अब्राहम मास्लो]]को यो आवश्यकता शृंखला सिद्धान्त निम्नलिखित मान्यताहरूमा आधारित छ ।

* मानिसका आवश्यकता र उद्देश्य अनगिन्ती हुन्छन्।
* आवश्यकताको शृंखला हुन्छ।
* असन्तुष्ट आवश्यकताले कर्मचारीलाई [[उत्प्रेरणा]] दिन्छ।
* मानिसले विकास र विस्तार चाहन्छ । 
==शृङ्खला ==
===शारीरिक आवश्यकता===
यश आवश्यकताभित्र गाँस, बाँस, कपासका अतिरिक्त आराम तथा पुनर्ताजगी, कार्यसम्पादनमा भौतिक सुबिधा तथा उचित कार्य घण्टा पर्दछन्।

=== सुरक्षा आवश्यकता===
यसभित्र सुरक्षित कार्य अवस्था, जागिरको सुरक्षा, तथा उचित पारिश्रमिक तथा सुबिधाहरु पर्दछन्। 
===सामाजिक आवश्यकता===
सामाजिक आवश्यकताभित्र सहकर्मीको मित्रवत् व्यवहार, ग्राहकसँग अन्तर्कृया,उपयुक्त सुपरिवेक्षक, समाजमा स्वीकार्य, प्रेमपूर्वक रहने, सामाजिक संगठनमा संलग्न रहने, समितिहरूमा रहने आदि पर्दछन्।
===अहम् आवश्यकता===
यस अन्तर्गत आत्मसम्मान, उच्च तथा मर्यादित ओहदा, इज्जत तथा प्रतिष्ठा, स्वतन्त्रता, प्रशंसा, हाकिमद्वारा मान्यता तथा पहिचान आदि पर्दछन्।

===आत्म सन्तुष्टि आवश्यकता===
सिर्जनशील तथा चुनौतीपूर्ण कामको अपेक्षा, निर्णयमा सहभागी हुन पाउने अपेक्षा तथा कार्यमा स्वायत्तताको अपेक्षा यस आवश्यकताभित्र पर्दछन्।
&lt;ref&gt;व्यवस्थापनको सिद्धान्त : डा. सन्तोषराज पौड्याल , गोपालमान प्रधान, केदारप्रसाद भण्डारी २०७०&lt;/ref&gt;

==आलोचना==

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

{{ठुटो}}
{{कमन्सश्रेणी|Maslow's hierarchy of needs}}

[[श्रेणी:अर्थशास्त्र]]
[[श्रेणी:खुशी]]
[[श्रेणी:व्यक्तिगत जीवन]]</text>
      <sha1>a91jjjz8cwuuwmsg6zqso8cf5o6s6ao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354178</id>
      <parentid>1354177</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T05:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9472" sha1="pfj1sa6mujq3lhjjjr92j2whh91qntt" xml:space="preserve">[[चित्र:आवश्यकता शृंखला सिद्धान्त.png|thumb|[[अब्राहम मास्लो]]को आवश्यकता शृंखला सिद्धान्त]]
'''आवश्यकता शृङ्खला सिद्धान्त''' अमेरिकी मनोबिद् [[अब्राहम मास्लो]]द्वारा प्रस्तुत गरिएको [[मनोविज्ञान]]को अवधारणा हो । उनले  १९४३ मा ''Psychological Review''  जर्नल मा लेख &quot;A Theory of Human Motivation&quot; मा प्रस्तुत गरेका थिए ।{{sfn|Maslow|1943}} मास्लोले पछि यस विचारको विस्तार गरेर मानिसको जन्मजात जिज्ञासाको बारेमा आफ्ना टिप्पणीहरू समावेश गरे । उनका सिद्धान्तहरू मानव विकास मनोविज्ञानका धेरै अन्य सिद्धान्तहरूसँग समानान्तर छन्, जसमध्ये केही मानवमा विकास का चरणहरू वर्णन गर्नमा केन्द्रित छन्। यो सिद्धान्त एक वर्गीकरण प्रणाली हो जसको उद्देश्य समाजको आधारभूत आवश्यकताहरूलाई यसको आधारको रूपमा प्रतिबिम्बित गर्नु, र त्यसपछि थप प्राप्त भावनाहरूमा अगाडि बढ्नु हो। &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Motivation: Biological, Psychological, and Environmental|last=Deckers|first=Lambert|publisher=Routledge Press|year=2018|isbn=9781138036338}}&lt;/ref&gt; सिद्धान्तलाई सामान्यतया दृष्टान्तहरूमा पिरामिडको रूपमा देखाइन्छ, यद्यपी मास्लो आफैले आवश्यकताहरूको शृङ्खला प्रतिनिधित्व गर्न पिरामिड बनाएका थिएनन्। &lt;ref name=&quot;Kaufman2019&quot;&gt;{{cite web |last1=Kaufman |first1=Scott Barry |last2=Bridgman |first2=Todd |last3=Cummings |first3=Stephen |last4=Ballard |first4=John |date=April 23, 2019 |year=2019 |title=Who Created Maslow's Iconic Pyramid? |url=https://blogs.scientificamerican.com/beautiful-minds/who-created-maslows-iconic-pyramid/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508224320/https://blogs.scientificamerican.com/beautiful-minds/who-created-maslows-iconic-pyramid/ |archive-date=May 8, 2019 |website=Scientific American Blog Network |publisher=Springer Nature America |issn=0036-8733 |quote=The claim that Maslow stole the idea for his pyramid from the Blackfoot has gained attention on social media, but if Maslow did not create the pyramid, he could not have taken it from the Blackfoot. There is no doubt that Maslow’s fieldwork with the Blackfoot was insightful for him. He discussed his observations with the Blackfoot briefly in his 1954 book. Maslow’s biographer, Ed Hoffman, devoted an entire chapter to Maslow’s fieldwork. While Maslow learned much about these proud people, there is nothing in these writings to suggest he borrowed or stole ideas for his hierarchy of needs. |department=Beautiful Minds |location=New York City}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bridgman2019&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bridgman |first1=Todd |last2=Cummings |first2=Stephen |last3=Ballard |first3=John |date=March 2019 |title=Who Built Maslow's Pyramid? A History of the Creation of Management Studies' Most Famous Symbol and Its Implications for Management Education |url=https://journals.aom.org/doi/10.5465/amle.2017.0351 |journal=Academy of Management Learning &amp; Education |volume=18 |issue=1 |pages=81–98 |doi=10.5465/amle.2017.0351 |issn=1537-260X |s2cid=150163519 |quote=}}&lt;/ref&gt; आवश्यकताहरूको शृङ्खला एक मनोवैज्ञानिक विचार हो र विशेष गरी शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा र सामाजिक कार्यमा यो एक मूल्याङ्कन उपकरण पनि हो। &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite journal |last1=Poston |first1=Bob |date=August 2009 |title=An Exercise in Personal Exploration: Maslow's Hierarchy of Needs |url=https://www.ast.org/pdf/308.pdf |journal=The Surgical Technologist |publisher=Association of Surgical Technologists |volume=308 |page=348}}&lt;/ref&gt; यो सिद्धान्त [[समाजशास्त्र]] अनुसन्धान, व्यवस्थापन प्रशिक्षण,&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-23902918|title=Abraham Maslow and the pyramid that beguiled business|last=Kremer|first=William|date=August 31, 2013|newspaper=BBC News Magazine|access-date=September 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716041428/https://www.bbc.co.uk/news/magazine-23902918|archive-date=July 16, 2018|author2=Hammond, Claudia|department=World Service|quote=Abraham Maslow and the Hierarchy of Needs was broadcast on Mind Changers on Radio 4 and Health Check on the BBC World Service|url-status=live}}&lt;/ref&gt; र उच्च शिक्षा&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Freitas |first1=Frances Anne |last2=Leonard |first2=Lora J. |date=January 2011 |title=Maslow's hierarchy of needs and student academic success |url=http://dx.doi.org/10.1016/j.teln.2010.07.004 |journal=Teaching and Learning in Nursing |volume=6 |issue=1 |pages=9–13 |doi=10.1016/j.teln.2010.07.004 |issn=1557-3087}}&lt;/ref&gt; जस्ता क्षेत्रमा एक लोकप्रिय ढाँचा बनेको छ। 

[[अब्राहम मास्लो]]को यो आवश्यकता शृंखला सिद्धान्त निम्नलिखित मान्यताहरूमा आधारित छ ।

* मानिसका आवश्यकता र उद्देश्य अनगिन्ती हुन्छन्।
* आवश्यकताको शृंखला हुन्छ।
* असन्तुष्ट आवश्यकताले कर्मचारीलाई [[उत्प्रेरणा]] दिन्छ।
* मानिसले विकास र विस्तार चाहन्छ । 
==शृङ्खला ==
===शारीरिक आवश्यकता===
यश आवश्यकताभित्र गाँस, बाँस, कपासका अतिरिक्त आराम तथा पुनर्ताजगी, कार्यसम्पादनमा भौतिक सुबिधा तथा उचित कार्य घण्टा पर्दछन्।

=== सुरक्षा आवश्यकता===
यसभित्र सुरक्षित कार्य अवस्था, जागिरको सुरक्षा, तथा उचित पारिश्रमिक तथा सुबिधाहरु पर्दछन्। 
===सामाजिक आवश्यकता===
सामाजिक आवश्यकताभित्र सहकर्मीको मित्रवत् व्यवहार, ग्राहकसँग अन्तर्कृया,उपयुक्त सुपरिवेक्षक, समाजमा स्वीकार्य, प्रेमपूर्वक रहने, सामाजिक संगठनमा संलग्न रहने, समितिहरूमा रहने आदि पर्दछन्।
===अहम् आवश्यकता===
यस अन्तर्गत आत्मसम्मान, उच्च तथा मर्यादित ओहदा, इज्जत तथा प्रतिष्ठा, स्वतन्त्रता, प्रशंसा, हाकिमद्वारा मान्यता तथा पहिचान आदि पर्दछन्।

===आत्म सन्तुष्टि आवश्यकता===
सिर्जनशील तथा चुनौतीपूर्ण कामको अपेक्षा, निर्णयमा सहभागी हुन पाउने अपेक्षा तथा कार्यमा स्वायत्तताको अपेक्षा यस आवश्यकताभित्र पर्दछन्।
&lt;ref&gt;व्यवस्थापनको सिद्धान्त : डा. सन्तोषराज पौड्याल , गोपालमान प्रधान, केदारप्रसाद भण्डारी २०७०&lt;/ref&gt;

==आलोचना==

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

{{ठुटो}}
{{कमन्सश्रेणी|Maslow's hierarchy of needs}}

[[श्रेणी:अर्थशास्त्र]]
[[श्रेणी:खुशी]]
[[श्रेणी:व्यक्तिगत जीवन]]</text>
      <sha1>pfj1sa6mujq3lhjjjr92j2whh91qntt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>आनन्द निकेतन</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99149</id>
    <revision>
      <id>1354153</id>
      <parentid>1322419</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T13:40:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14264" sha1="6fkguffyohu05dtu0rhtr4obizemkc5" xml:space="preserve">
{{Infobox building
 | name                 = आनन्द निकेतन
 | native_name          = 
 | image                = IOE,Central Campus.jpg
 | completion_date      = 
 | opening              = 
 | building_type        = दरबार &lt;br&gt;पुल्चोक क्याम्पस
 |style=नवशास्त्रीय वास्तुकला र युरोपेली शैली
 |location_town=[[काठमाडौँ|काठमाडौँ]]
 |location_country=नेपाल&lt;br /&gt;
 |cost=
 |client=
 |structural_system=ईट र चुना
 | architect            = [[किशोर नरसिंह राणा]]
 | structural_engineer  = 
 | main_contractor      = 
 | developer            = [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]
 | owner                = [[आनन्द शमशेर]] (विसं १९४९-२०२३)&lt;br&gt;[[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान|इन्जिनियरिङ संस्थान]] (विसं २०२३-)
 | management           = [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान]]
 | website              = 
}}
'''आनन्द निकेतन''' [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]द्वारा आफ्नी जेठी रानी तथा [[आनन्द शमशेर]]का लागि पुल्चोकमा बनाइएको दरबार हो । यो दरबारमा हाल [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान|त्रिभुवन विश्वविद्यालय इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान]] र [[पुल्चोक क्याम्पस]] रहेको छ । आनन्द निकेतन नवशास्त्रीय शैलीमा बनाइएको नेपालको दोस्रो दरबार हो जुन विसं १९४९ सालमा राणा प्रधानमन्त्री वीरशमशेरले छोरा आनन्दशमशेरका लागि बनाइदिएका थिए। भवन सहितका संरचनाहरूको डिजाइन त्यति वेलाका चर्चित इन्जिनीयर किशोरनरसिंह राणाले गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.himalkhabar.com/news/141322|title=राणाकालीन पार्क ब्युँताउँदै ललितपुर महानगर|last=खड्का|first=अस्मिता|work=हिमालमिडिया प्रा.लि}}&lt;/ref&gt; पूर्व पश्चिम राजमार्ग निर्माण समितिको कार्यलय आनन्द निकेतनमा नै राखिएको थियो। यो दरबारको सामु [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान]]का प्रथम डीन [[कुलरत्न तुलाधर|कुल रत्न तुलाधर]]को पूर्ण कदको शालिक अनावरण गरिएको छ। २०२३ मा नेपाल इन्जिनियरिङ इन्स्टिच्युट [[जावलाखेल]]बाट पुल्चोक स्थित आनन्द निकेतनमा सारिएको थियो।&lt;ref&gt;[https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf त्रिभुवन विश्वविद्यालय इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712021810/https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf |date=2020-07-12 }}

[https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf स्नातक (बी.ई.÷बी.आर्क.) तहको प्रवेश–परीक्षा तथा क्याम्पस भर्नासम्बन्धी संक्षिप्त जानकारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712021810/https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf |date=2020-07-12 }}&lt;/ref&gt; 
[[चित्र:Kulratna_tuladhar_statue.jpg|thumb|इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान परिसरमा रहेको कुल रत्न तुलाधर प्रतिमा]]

== सरकारी स्वामित्व ==
[[आनन्द शमशेर]]ले पैतृक सम्पत्ती आनन्द निकेतन भवन र क्याम्प परखाल भित्रको जग्गा बंगला श्री ५ को सरकार अन्तर्गत आर.टि.ओ. नामक सरकारी संस्थालाई रु.१०,५७,४०६।२५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=निर्णय नं. ५४१        ने.का.प. २०२७ फुल बेञ्च प्रधान न्यायाधीश श्री भगवतीप्रसाद सिंह न्यायाधीश श्री रत्नबहादुर विष्ट |url=https://nkp.gov.np/full_detail/7536 |access-date=2025-05-14 |website=नेपाल कानून पत्रिका }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250514145136/https://nkp.gov.np/full_detail/7536 |date=2025-05-14 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[http://nkp.gov.np/full_detail/7536 ०२०।१२।८।६ मा ल.पु.जि.अ.मा परेको बल्लभ शम्सेर र फाल्गुण शम्सेरको  फिरादपत्र ।] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180904104703/http://nkp.gov.np/full_detail/7536 |date=2018-09-04 }}&lt;/ref&gt; मा फार्छे राजीनामा गरी बिक्री गरेपछि यो दरबार सरकारी स्वामित्वमा आएको थियो ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== अन्य संरचना ==
मुख्य दरबारको भवन पुरानै अवस्थामा सजिएर डीनको कार्यालय बने पनि पुरातात्त्विक दृष्टिले उत्तिकै महत्त्वपूर्ण सँगैका संरचना अलपत्र जस्तै छन्।

=== आनन्दशमशेर गुफा ===
आईओई परिसरभित्रै रहेको आनन्दशमशेर गुफामा विद्यार्थीहरूले वर्षमा एक पटक विभिन्न प्रदर्शनी गर्दै आएका छन्। तर यो गुफा किन बनाइएको थियो भन्नेबारे यकीन हुन नसकेको अध्ययन टोलीका नेतृत्वकर्ता प्रा. प्रज्वल हाडा बताउँछन्।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

गुफा भित्र-बाहिर दुवैतिर इँटाले बनाइएको छ जसमा एउटा ढोकाबाट पसेर अर्कोबाट निस्कन मिल्ने बाटो छ। गुफाभित्र दुई वटा मुख्य कक्ष छन्। तर गुम्बज शैलीमा निर्माण गरिएका ती कक्ष निकै साँघुरा र अँध्यारा छन्।

अध्ययन टोलीले फेला पारेको अभिलेख अनुसार उक्त गुफा १९औं शताब्दीको अन्त्यतिर [[आनन्द शमशेर|आनन्दशमशेर]]ले निर्माण गरेका हुन्। “कतिपयले अपराधी राख्न जेलका रूपमा प्रयोग गर्न बनाइएको विश्वास गर्छन् त कतिपयले राजाले आपत्‌कालीन अवस्थामा शरण लिन र सम्पत्ति लुकाउन बनाएको अनुमान गर्छन्,” टोलीले तयार पारेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। 

गुफा ध्यान गर्ने प्रयोजनले पनि बनाइएको हुन सक्ने हाडा अनुमान गर्छन्। 

=== पुतली र सेतो घर ===
आईओई प्रांगणमा रहेको पुतली घर ‘विन्टर पेभिलियन’ भनेर पनि चिनिन्छ। कुपन्डोलबाट पुल्चोक जोडिने मुख्य सडकसँगै जोडिएको पुतली घर बर्खामा झाडीबीच हराउँछ भने हिउँदमा खण्डहर जस्तो देखिन्छ। 

पुतली घरकै छेउमा रहेको सेतो घर ‘समर प्याभिलियन’ का नामले चिनिन्छ। यो घर चाहिं आंशिक रूपमा उपयोग पनि भइरहेकै छ। आईओईले २०६७ सालमै पुतली र सेतो घरबारे अध्ययन गरेको थियो। प्राध्यापक हाडा भन्छन्, “हामीले अध्ययन गर्दा विन्टर प्याभिलियन जीर्णोद्धार गर्न मिल्ने अवस्थामा थियो। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ सालको भूकम्प]]पछि भने त्यो संरचना पूरै भत्किसकेको छ।” उनका अनुसार सेतो घर र आनन्द गुफा मर्मत मात्र गरे पुग्छ। पुतली घर भने पुनर्निर्माण नै गर्नुपर्ने स्थितिमा छ।

पुतली घरको भुइँतलामा तीन वटा कोठा छन् भने माथिल्लो तलामा एउटा ठूलो कोठा छ। “यी संरचना ठ्याक्कै कुन प्रयोजनले बनाइएका हुन् भन्ने चाहिं थाहा हुन सकेको छैन, “विन्टर प्याभिलियनको सन्दर्भमा भुइँतला नुहाउने र ट्वाइलेट जाने प्रयोजनले र माथिल्लो कोठा जाडोमा घाम ताप्न या समय बिताउन बनाइए जस्तो देखिन्छ।” 

अध्ययनपछि टोलीले ‘पुतली घर’ को थ्रीडी डिजाइन समेत सार्वजनिक गरेको थियो। &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== स्वप्न बगैंचा ===
आईओईको अध्ययन अनुसार आनन्द निकेतनमा त्यति वेला [[केशरमहल|केशर महल]]को [[स्वप्न बगैंचा|गार्डेन अफ ड्रीम्स]] पछिकै दोस्रो सुन्दर बगैंचा थियो, । विभिन्न प्रजातिका फूल थिए। मृग र मयूर नाच्थे। ‘गार्डेन अफ ड्रीम्स’ बारे समेत अध्ययन गरेका हाडा भन्छन्, “आनन्द निकेतनभित्रका संरचना व्यक्तिगत प्रयोजनले बनाइएको देखिन्छ। त्यति वेला बनाइएका साना पोखरी, फाउन्टेनहरू पनि अस्तित्वमै छन्। राणाकालपछि यहाँ झन्डै २५ वर्ष चन्दहरू बसे। त्यही वेलादेखि यी संरचना जीर्ण हुन थालेको हाम्रो अध्ययनले देखाउँछ।”

ती संरचना निर्माणमा स्वदेशीसँगै विदेशी सामग्री र प्रविधि प्रयोग गरिएको छ। “विन्टर प्याभिलियनमा १८ वटा बाक्लो इँटा र एक इन्च बाक्लो सुर्की प्रयोग गरिएको पाइएको छ,”  “त्यहाँका ट्वाइलेट, बाथटब, टायल, धारा जस्ता सामग्री भने फ्रान्स, बेलायत र कलकत्ताबाट ल्याएको देखिन्छ। किनकि त्यति वेला नेपालमा यस्ता सामग्री र कंक्रिट पाइँदैनथ्यो।”&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:राणाकालीन भवनहरू]]</text>
      <sha1>6fkguffyohu05dtu0rhtr4obizemkc5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354155</id>
      <parentid>1354153</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T13:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* सरकारी स्वामित्व */</comment>
      <origin>1354155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14401" sha1="jg3bs8m5hj2uz2cgbj0ee2xxsuxulgi" xml:space="preserve">
{{Infobox building
 | name                 = आनन्द निकेतन
 | native_name          = 
 | image                = IOE,Central Campus.jpg
 | completion_date      = 
 | opening              = 
 | building_type        = दरबार &lt;br&gt;पुल्चोक क्याम्पस
 |style=नवशास्त्रीय वास्तुकला र युरोपेली शैली
 |location_town=[[काठमाडौँ|काठमाडौँ]]
 |location_country=नेपाल&lt;br /&gt;
 |cost=
 |client=
 |structural_system=ईट र चुना
 | architect            = [[किशोर नरसिंह राणा]]
 | structural_engineer  = 
 | main_contractor      = 
 | developer            = [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]
 | owner                = [[आनन्द शमशेर]] (विसं १९४९-२०२३)&lt;br&gt;[[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान|इन्जिनियरिङ संस्थान]] (विसं २०२३-)
 | management           = [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान]]
 | website              = 
}}
'''आनन्द निकेतन''' [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]द्वारा आफ्नी जेठी रानी तथा [[आनन्द शमशेर]]का लागि पुल्चोकमा बनाइएको दरबार हो । यो दरबारमा हाल [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान|त्रिभुवन विश्वविद्यालय इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान]] र [[पुल्चोक क्याम्पस]] रहेको छ । आनन्द निकेतन नवशास्त्रीय शैलीमा बनाइएको नेपालको दोस्रो दरबार हो जुन विसं १९४९ सालमा राणा प्रधानमन्त्री वीरशमशेरले छोरा आनन्दशमशेरका लागि बनाइदिएका थिए। भवन सहितका संरचनाहरूको डिजाइन त्यति वेलाका चर्चित इन्जिनीयर किशोरनरसिंह राणाले गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.himalkhabar.com/news/141322|title=राणाकालीन पार्क ब्युँताउँदै ललितपुर महानगर|last=खड्का|first=अस्मिता|work=हिमालमिडिया प्रा.लि}}&lt;/ref&gt; पूर्व पश्चिम राजमार्ग निर्माण समितिको प्रचार उपसमितिको कार्यलय आनन्द निकेतनमा नै राखिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title= |url=https://x.com/ratanji/status/2044670775375048998?s=20}}&lt;/ref&gt; यो दरबारको सामु [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान]]का प्रथम डीन [[कुलरत्न तुलाधर|कुल रत्न तुलाधर]]को पूर्ण कदको शालिक अनावरण गरिएको छ। २०२३ मा नेपाल इन्जिनियरिङ इन्स्टिच्युट [[जावलाखेल]]बाट पुल्चोक स्थित आनन्द निकेतनमा सारिएको थियो।&lt;ref&gt;[https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf त्रिभुवन विश्वविद्यालय इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712021810/https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf |date=2020-07-12 }}

[https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf स्नातक (बी.ई.÷बी.आर्क.) तहको प्रवेश–परीक्षा तथा क्याम्पस भर्नासम्बन्धी संक्षिप्त जानकारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712021810/https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf |date=2020-07-12 }}&lt;/ref&gt; 
[[चित्र:Kulratna_tuladhar_statue.jpg|thumb|इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान परिसरमा रहेको कुल रत्न तुलाधर प्रतिमा]]

== सरकारी स्वामित्व ==
[[आनन्द शमशेर]]ले पैतृक सम्पत्ती आनन्द निकेतन भवन र क्याम्प परखाल भित्रको जग्गा बंगला श्री ५ को सरकार अन्तर्गत आर.टि.ओ. नामक सरकारी संस्थालाई रु.१०,५७,४०६।२५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=निर्णय नं. ५४१        ने.का.प. २०२७ फुल बेञ्च प्रधान न्यायाधीश श्री भगवतीप्रसाद सिंह न्यायाधीश श्री रत्नबहादुर विष्ट |url=https://nkp.gov.np/full_detail/7536 |access-date=2025-05-14 |website=नेपाल कानून पत्रिका }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250514145136/https://nkp.gov.np/full_detail/7536 |date=2025-05-14 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[http://nkp.gov.np/full_detail/7536 ०२०।१२।८।६ मा ल.पु.जि.अ.मा परेको बल्लभ शम्सेर र फाल्गुण शम्सेरको  फिरादपत्र ।] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180904104703/http://nkp.gov.np/full_detail/7536 |date=2018-09-04 }}&lt;/ref&gt; मा फार्छे राजीनामा गरी बिक्री गरेपछि यो दरबार सरकारी स्वामित्वमा आएको थियो ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== अन्य संरचना ==
मुख्य दरबारको भवन पुरानै अवस्थामा सजिएर डीनको कार्यालय बने पनि पुरातात्त्विक दृष्टिले उत्तिकै महत्त्वपूर्ण सँगैका संरचना अलपत्र जस्तै छन्।

=== आनन्दशमशेर गुफा ===
आईओई परिसरभित्रै रहेको आनन्दशमशेर गुफामा विद्यार्थीहरूले वर्षमा एक पटक विभिन्न प्रदर्शनी गर्दै आएका छन्। तर यो गुफा किन बनाइएको थियो भन्नेबारे यकीन हुन नसकेको अध्ययन टोलीका नेतृत्वकर्ता प्रा. प्रज्वल हाडा बताउँछन्।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

गुफा भित्र-बाहिर दुवैतिर इँटाले बनाइएको छ जसमा एउटा ढोकाबाट पसेर अर्कोबाट निस्कन मिल्ने बाटो छ। गुफाभित्र दुई वटा मुख्य कक्ष छन्। तर गुम्बज शैलीमा निर्माण गरिएका ती कक्ष निकै साँघुरा र अँध्यारा छन्।

अध्ययन टोलीले फेला पारेको अभिलेख अनुसार उक्त गुफा १९औं शताब्दीको अन्त्यतिर [[आनन्द शमशेर|आनन्दशमशेर]]ले निर्माण गरेका हुन्। “कतिपयले अपराधी राख्न जेलका रूपमा प्रयोग गर्न बनाइएको विश्वास गर्छन् त कतिपयले राजाले आपत्‌कालीन अवस्थामा शरण लिन र सम्पत्ति लुकाउन बनाएको अनुमान गर्छन्,” टोलीले तयार पारेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। 

गुफा ध्यान गर्ने प्रयोजनले पनि बनाइएको हुन सक्ने हाडा अनुमान गर्छन्। 

=== पुतली र सेतो घर ===
आईओई प्रांगणमा रहेको पुतली घर ‘विन्टर पेभिलियन’ भनेर पनि चिनिन्छ। कुपन्डोलबाट पुल्चोक जोडिने मुख्य सडकसँगै जोडिएको पुतली घर बर्खामा झाडीबीच हराउँछ भने हिउँदमा खण्डहर जस्तो देखिन्छ। 

पुतली घरकै छेउमा रहेको सेतो घर ‘समर प्याभिलियन’ का नामले चिनिन्छ। यो घर चाहिं आंशिक रूपमा उपयोग पनि भइरहेकै छ। आईओईले २०६७ सालमै पुतली र सेतो घरबारे अध्ययन गरेको थियो। प्राध्यापक हाडा भन्छन्, “हामीले अध्ययन गर्दा विन्टर प्याभिलियन जीर्णोद्धार गर्न मिल्ने अवस्थामा थियो। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ सालको भूकम्प]]पछि भने त्यो संरचना पूरै भत्किसकेको छ।” उनका अनुसार सेतो घर र आनन्द गुफा मर्मत मात्र गरे पुग्छ। पुतली घर भने पुनर्निर्माण नै गर्नुपर्ने स्थितिमा छ।

पुतली घरको भुइँतलामा तीन वटा कोठा छन् भने माथिल्लो तलामा एउटा ठूलो कोठा छ। “यी संरचना ठ्याक्कै कुन प्रयोजनले बनाइएका हुन् भन्ने चाहिं थाहा हुन सकेको छैन, “विन्टर प्याभिलियनको सन्दर्भमा भुइँतला नुहाउने र ट्वाइलेट जाने प्रयोजनले र माथिल्लो कोठा जाडोमा घाम ताप्न या समय बिताउन बनाइए जस्तो देखिन्छ।” 

अध्ययनपछि टोलीले ‘पुतली घर’ को थ्रीडी डिजाइन समेत सार्वजनिक गरेको थियो। &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== स्वप्न बगैंचा ===
आईओईको अध्ययन अनुसार आनन्द निकेतनमा त्यति वेला [[केशरमहल|केशर महल]]को [[स्वप्न बगैंचा|गार्डेन अफ ड्रीम्स]] पछिकै दोस्रो सुन्दर बगैंचा थियो, । विभिन्न प्रजातिका फूल थिए। मृग र मयूर नाच्थे। ‘गार्डेन अफ ड्रीम्स’ बारे समेत अध्ययन गरेका हाडा भन्छन्, “आनन्द निकेतनभित्रका संरचना व्यक्तिगत प्रयोजनले बनाइएको देखिन्छ। त्यति वेला बनाइएका साना पोखरी, फाउन्टेनहरू पनि अस्तित्वमै छन्। राणाकालपछि यहाँ झन्डै २५ वर्ष चन्दहरू बसे। त्यही वेलादेखि यी संरचना जीर्ण हुन थालेको हाम्रो अध्ययनले देखाउँछ।”

ती संरचना निर्माणमा स्वदेशीसँगै विदेशी सामग्री र प्रविधि प्रयोग गरिएको छ। “विन्टर प्याभिलियनमा १८ वटा बाक्लो इँटा र एक इन्च बाक्लो सुर्की प्रयोग गरिएको पाइएको छ,”  “त्यहाँका ट्वाइलेट, बाथटब, टायल, धारा जस्ता सामग्री भने फ्रान्स, बेलायत र कलकत्ताबाट ल्याएको देखिन्छ। किनकि त्यति वेला नेपालमा यस्ता सामग्री र कंक्रिट पाइँदैनथ्यो।”&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:राणाकालीन भवनहरू]]</text>
      <sha1>jg3bs8m5hj2uz2cgbj0ee2xxsuxulgi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354156</id>
      <parentid>1354155</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T13:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* सरकारी स्वामित्व */</comment>
      <origin>1354156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14444" sha1="cd0nb0vb2ntv38e3jenc4727hdg9k6y" xml:space="preserve">
{{Infobox building
 | name                 = आनन्द निकेतन
 | native_name          = 
 | image                = IOE,Central Campus.jpg
 | completion_date      = 
 | opening              = 
 | building_type        = दरबार &lt;br&gt;पुल्चोक क्याम्पस
 |style=नवशास्त्रीय वास्तुकला र युरोपेली शैली
 |location_town=[[काठमाडौँ|काठमाडौँ]]
 |location_country=नेपाल&lt;br /&gt;
 |cost=
 |client=
 |structural_system=ईट र चुना
 | architect            = [[किशोर नरसिंह राणा]]
 | structural_engineer  = 
 | main_contractor      = 
 | developer            = [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]
 | owner                = [[आनन्द शमशेर]] (विसं १९४९-२०२३)&lt;br&gt;[[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान|इन्जिनियरिङ संस्थान]] (विसं २०२३-)
 | management           = [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान]]
 | website              = 
}}
'''आनन्द निकेतन''' [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]द्वारा आफ्नी जेठी रानी तथा [[आनन्द शमशेर]]का लागि पुल्चोकमा बनाइएको दरबार हो । यो दरबारमा हाल [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान|त्रिभुवन विश्वविद्यालय इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान]] र [[पुल्चोक क्याम्पस]] रहेको छ । आनन्द निकेतन नवशास्त्रीय शैलीमा बनाइएको नेपालको दोस्रो दरबार हो जुन विसं १९४९ सालमा राणा प्रधानमन्त्री वीरशमशेरले छोरा आनन्दशमशेरका लागि बनाइदिएका थिए। भवन सहितका संरचनाहरूको डिजाइन त्यति वेलाका चर्चित इन्जिनीयर किशोरनरसिंह राणाले गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.himalkhabar.com/news/141322|title=राणाकालीन पार्क ब्युँताउँदै ललितपुर महानगर|last=खड्का|first=अस्मिता|work=हिमालमिडिया प्रा.लि}}&lt;/ref&gt; पूर्व पश्चिम राजमार्ग निर्माण समितिको प्रचार उपसमितिको कार्यलय आनन्द निकेतनमा नै राखिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title= |url=https://x.com/ratanji/status/2044670775375048998?s=20|last=भण्डारी|first=रतन}}&lt;/ref&gt; यो दरबारको सामु [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान]]का प्रथम डीन [[कुलरत्न तुलाधर|कुल रत्न तुलाधर]]को पूर्ण कदको शालिक अनावरण गरिएको छ। २०२३ मा नेपाल इन्जिनियरिङ इन्स्टिच्युट [[जावलाखेल]]बाट पुल्चोक स्थित आनन्द निकेतनमा सारिएको थियो।&lt;ref&gt;[https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf त्रिभुवन विश्वविद्यालय इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712021810/https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf |date=2020-07-12 }}

[https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf स्नातक (बी.ई.÷बी.आर्क.) तहको प्रवेश–परीक्षा तथा क्याम्पस भर्नासम्बन्धी संक्षिप्त जानकारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712021810/https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf |date=2020-07-12 }}&lt;/ref&gt; 
[[चित्र:Kulratna_tuladhar_statue.jpg|thumb|इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान परिसरमा रहेको कुल रत्न तुलाधर प्रतिमा]]

== सरकारी स्वामित्व ==
[[आनन्द शमशेर]]ले पैतृक सम्पत्ती आनन्द निकेतन भवन र क्याम्प परखाल भित्रको जग्गा बंगला श्री ५ को सरकार अन्तर्गत आर.टि.ओ. नामक सरकारी संस्थालाई रु.१०,५७,४०६।२५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=निर्णय नं. ५४१        ने.का.प. २०२७ फुल बेञ्च प्रधान न्यायाधीश श्री भगवतीप्रसाद सिंह न्यायाधीश श्री रत्नबहादुर विष्ट |url=https://nkp.gov.np/full_detail/7536 |access-date=2025-05-14 |website=नेपाल कानून पत्रिका }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250514145136/https://nkp.gov.np/full_detail/7536 |date=2025-05-14 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[http://nkp.gov.np/full_detail/7536 ०२०।१२।८।६ मा ल.पु.जि.अ.मा परेको बल्लभ शम्सेर र फाल्गुण शम्सेरको  फिरादपत्र ।] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180904104703/http://nkp.gov.np/full_detail/7536 |date=2018-09-04 }}&lt;/ref&gt; मा फार्छे राजीनामा गरी बिक्री गरेपछि यो दरबार सरकारी स्वामित्वमा आएको थियो ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== अन्य संरचना ==
मुख्य दरबारको भवन पुरानै अवस्थामा सजिएर डीनको कार्यालय बने पनि पुरातात्त्विक दृष्टिले उत्तिकै महत्त्वपूर्ण सँगैका संरचना अलपत्र जस्तै छन्।

=== आनन्दशमशेर गुफा ===
आईओई परिसरभित्रै रहेको आनन्दशमशेर गुफामा विद्यार्थीहरूले वर्षमा एक पटक विभिन्न प्रदर्शनी गर्दै आएका छन्। तर यो गुफा किन बनाइएको थियो भन्नेबारे यकीन हुन नसकेको अध्ययन टोलीका नेतृत्वकर्ता प्रा. प्रज्वल हाडा बताउँछन्।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

गुफा भित्र-बाहिर दुवैतिर इँटाले बनाइएको छ जसमा एउटा ढोकाबाट पसेर अर्कोबाट निस्कन मिल्ने बाटो छ। गुफाभित्र दुई वटा मुख्य कक्ष छन्। तर गुम्बज शैलीमा निर्माण गरिएका ती कक्ष निकै साँघुरा र अँध्यारा छन्।

अध्ययन टोलीले फेला पारेको अभिलेख अनुसार उक्त गुफा १९औं शताब्दीको अन्त्यतिर [[आनन्द शमशेर|आनन्दशमशेर]]ले निर्माण गरेका हुन्। “कतिपयले अपराधी राख्न जेलका रूपमा प्रयोग गर्न बनाइएको विश्वास गर्छन् त कतिपयले राजाले आपत्‌कालीन अवस्थामा शरण लिन र सम्पत्ति लुकाउन बनाएको अनुमान गर्छन्,” टोलीले तयार पारेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। 

गुफा ध्यान गर्ने प्रयोजनले पनि बनाइएको हुन सक्ने हाडा अनुमान गर्छन्। 

=== पुतली र सेतो घर ===
आईओई प्रांगणमा रहेको पुतली घर ‘विन्टर पेभिलियन’ भनेर पनि चिनिन्छ। कुपन्डोलबाट पुल्चोक जोडिने मुख्य सडकसँगै जोडिएको पुतली घर बर्खामा झाडीबीच हराउँछ भने हिउँदमा खण्डहर जस्तो देखिन्छ। 

पुतली घरकै छेउमा रहेको सेतो घर ‘समर प्याभिलियन’ का नामले चिनिन्छ। यो घर चाहिं आंशिक रूपमा उपयोग पनि भइरहेकै छ। आईओईले २०६७ सालमै पुतली र सेतो घरबारे अध्ययन गरेको थियो। प्राध्यापक हाडा भन्छन्, “हामीले अध्ययन गर्दा विन्टर प्याभिलियन जीर्णोद्धार गर्न मिल्ने अवस्थामा थियो। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ सालको भूकम्प]]पछि भने त्यो संरचना पूरै भत्किसकेको छ।” उनका अनुसार सेतो घर र आनन्द गुफा मर्मत मात्र गरे पुग्छ। पुतली घर भने पुनर्निर्माण नै गर्नुपर्ने स्थितिमा छ।

पुतली घरको भुइँतलामा तीन वटा कोठा छन् भने माथिल्लो तलामा एउटा ठूलो कोठा छ। “यी संरचना ठ्याक्कै कुन प्रयोजनले बनाइएका हुन् भन्ने चाहिं थाहा हुन सकेको छैन, “विन्टर प्याभिलियनको सन्दर्भमा भुइँतला नुहाउने र ट्वाइलेट जाने प्रयोजनले र माथिल्लो कोठा जाडोमा घाम ताप्न या समय बिताउन बनाइए जस्तो देखिन्छ।” 

अध्ययनपछि टोलीले ‘पुतली घर’ को थ्रीडी डिजाइन समेत सार्वजनिक गरेको थियो। &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== स्वप्न बगैंचा ===
आईओईको अध्ययन अनुसार आनन्द निकेतनमा त्यति वेला [[केशरमहल|केशर महल]]को [[स्वप्न बगैंचा|गार्डेन अफ ड्रीम्स]] पछिकै दोस्रो सुन्दर बगैंचा थियो, । विभिन्न प्रजातिका फूल थिए। मृग र मयूर नाच्थे। ‘गार्डेन अफ ड्रीम्स’ बारे समेत अध्ययन गरेका हाडा भन्छन्, “आनन्द निकेतनभित्रका संरचना व्यक्तिगत प्रयोजनले बनाइएको देखिन्छ। त्यति वेला बनाइएका साना पोखरी, फाउन्टेनहरू पनि अस्तित्वमै छन्। राणाकालपछि यहाँ झन्डै २५ वर्ष चन्दहरू बसे। त्यही वेलादेखि यी संरचना जीर्ण हुन थालेको हाम्रो अध्ययनले देखाउँछ।”

ती संरचना निर्माणमा स्वदेशीसँगै विदेशी सामग्री र प्रविधि प्रयोग गरिएको छ। “विन्टर प्याभिलियनमा १८ वटा बाक्लो इँटा र एक इन्च बाक्लो सुर्की प्रयोग गरिएको पाइएको छ,”  “त्यहाँका ट्वाइलेट, बाथटब, टायल, धारा जस्ता सामग्री भने फ्रान्स, बेलायत र कलकत्ताबाट ल्याएको देखिन्छ। किनकि त्यति वेला नेपालमा यस्ता सामग्री र कंक्रिट पाइँदैनथ्यो।”&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:राणाकालीन भवनहरू]]</text>
      <sha1>cd0nb0vb2ntv38e3jenc4727hdg9k6y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354157</id>
      <parentid>1354156</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T13:55:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* सरकारी स्वामित्व */</comment>
      <origin>1354157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14920" sha1="n5h7duqqtkvuduz9rosp38l6sjh0dwg" xml:space="preserve">
{{Infobox building
 | name                 = आनन्द निकेतन
 | native_name          = 
 | image                = IOE,Central Campus.jpg
 | completion_date      = 
 | opening              = 
 | building_type        = दरबार &lt;br&gt;पुल्चोक क्याम्पस
 |style=नवशास्त्रीय वास्तुकला र युरोपेली शैली
 |location_town=[[काठमाडौँ|काठमाडौँ]]
 |location_country=नेपाल&lt;br /&gt;
 |cost=
 |client=
 |structural_system=ईट र चुना
 | architect            = [[किशोर नरसिंह राणा]]
 | structural_engineer  = 
 | main_contractor      = 
 | developer            = [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]
 | owner                = [[आनन्द शमशेर]] (विसं १९४९-२०२३)&lt;br&gt;[[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान|इन्जिनियरिङ संस्थान]] (विसं २०२३-)
 | management           = [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान]]
 | website              = 
}}
'''आनन्द निकेतन''' [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]द्वारा आफ्नी जेठी रानी तथा [[आनन्द शमशेर]]का लागि पुल्चोकमा बनाइएको दरबार हो । यो दरबारमा हाल [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान|त्रिभुवन विश्वविद्यालय इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान]] र [[पुल्चोक क्याम्पस]] रहेको छ । आनन्द निकेतन नवशास्त्रीय शैलीमा बनाइएको नेपालको दोस्रो दरबार हो जुन विसं १९४९ सालमा राणा प्रधानमन्त्री वीरशमशेरले छोरा आनन्दशमशेरका लागि बनाइदिएका थिए। भवन सहितका संरचनाहरूको डिजाइन त्यति वेलाका चर्चित इन्जिनीयर किशोरनरसिंह राणाले गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.himalkhabar.com/news/141322|title=राणाकालीन पार्क ब्युँताउँदै ललितपुर महानगर|last=खड्का|first=अस्मिता|work=हिमालमिडिया प्रा.लि}}&lt;/ref&gt; पूर्व पश्चिम राजमार्ग निर्माण समितिको प्रचार उपसमितिको कार्यलय आनन्द निकेतनमा नै राखिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=पूर्व पश्चिम राजमार्ग अर्थात् महेन्द्र राजमार्ग निर्माणको कथा । ४० वर्ष लामो निर्माण कार्यमा बाह्य राष्ट्रहरुको मात्र नभई स्वदेशी सहयोगी हातहरुको योगदान समेत कम मूल्यवान थिएन । |url=https://x.com/ratanji/status/2044670775375048998?s=20|last=भण्डारी|first=रतन}}&lt;/ref&gt; यो दरबारको सामु [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान]]का प्रथम डीन [[कुलरत्न तुलाधर|कुल रत्न तुलाधर]]को पूर्ण कदको शालिक अनावरण गरिएको छ। २०२३ मा नेपाल इन्जिनियरिङ इन्स्टिच्युट [[जावलाखेल]]बाट पुल्चोक स्थित आनन्द निकेतनमा सारिएको थियो।&lt;ref&gt;[https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf त्रिभुवन विश्वविद्यालय इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712021810/https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf |date=2020-07-12 }}

[https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf स्नातक (बी.ई.÷बी.आर्क.) तहको प्रवेश–परीक्षा तथा क्याम्पस भर्नासम्बन्धी संक्षिप्त जानकारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712021810/https://www.ioe.edu.np/media/1359/be-barch-curriculum-2075.pdf |date=2020-07-12 }}&lt;/ref&gt; 
[[चित्र:Kulratna_tuladhar_statue.jpg|thumb|इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान परिसरमा रहेको कुल रत्न तुलाधर प्रतिमा]]

== सरकारी स्वामित्व ==
[[आनन्द शमशेर]]ले पैतृक सम्पत्ती आनन्द निकेतन भवन र क्याम्प परखाल भित्रको जग्गा बंगला श्री ५ को सरकार अन्तर्गत आर.टि.ओ. नामक सरकारी संस्थालाई रु.१०,५७,४०६।२५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=निर्णय नं. ५४१        ने.का.प. २०२७ फुल बेञ्च प्रधान न्यायाधीश श्री भगवतीप्रसाद सिंह न्यायाधीश श्री रत्नबहादुर विष्ट |url=https://nkp.gov.np/full_detail/7536 |access-date=2025-05-14 |website=नेपाल कानून पत्रिका }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250514145136/https://nkp.gov.np/full_detail/7536 |date=2025-05-14 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[http://nkp.gov.np/full_detail/7536 ०२०।१२।८।६ मा ल.पु.जि.अ.मा परेको बल्लभ शम्सेर र फाल्गुण शम्सेरको  फिरादपत्र ।] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180904104703/http://nkp.gov.np/full_detail/7536 |date=2018-09-04 }}&lt;/ref&gt; मा फार्छे राजीनामा गरी बिक्री गरेपछि यो दरबार सरकारी स्वामित्वमा आएको थियो ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== अन्य संरचना ==
मुख्य दरबारको भवन पुरानै अवस्थामा सजिएर डीनको कार्यालय बने पनि पुरातात्त्विक दृष्टिले उत्तिकै महत्त्वपूर्ण सँगैका संरचना अलपत्र जस्तै छन्।

=== आनन्दशमशेर गुफा ===
आईओई परिसरभित्रै रहेको आनन्दशमशेर गुफामा विद्यार्थीहरूले वर्षमा एक पटक विभिन्न प्रदर्शनी गर्दै आएका छन्। तर यो गुफा किन बनाइएको थियो भन्नेबारे यकीन हुन नसकेको अध्ययन टोलीका नेतृत्वकर्ता प्रा. प्रज्वल हाडा बताउँछन्।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

गुफा भित्र-बाहिर दुवैतिर इँटाले बनाइएको छ जसमा एउटा ढोकाबाट पसेर अर्कोबाट निस्कन मिल्ने बाटो छ। गुफाभित्र दुई वटा मुख्य कक्ष छन्। तर गुम्बज शैलीमा निर्माण गरिएका ती कक्ष निकै साँघुरा र अँध्यारा छन्।

अध्ययन टोलीले फेला पारेको अभिलेख अनुसार उक्त गुफा १९औं शताब्दीको अन्त्यतिर [[आनन्द शमशेर|आनन्दशमशेर]]ले निर्माण गरेका हुन्। “कतिपयले अपराधी राख्न जेलका रूपमा प्रयोग गर्न बनाइएको विश्वास गर्छन् त कतिपयले राजाले आपत्‌कालीन अवस्थामा शरण लिन र सम्पत्ति लुकाउन बनाएको अनुमान गर्छन्,” टोलीले तयार पारेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। 

गुफा ध्यान गर्ने प्रयोजनले पनि बनाइएको हुन सक्ने हाडा अनुमान गर्छन्। 

=== पुतली र सेतो घर ===
आईओई प्रांगणमा रहेको पुतली घर ‘विन्टर पेभिलियन’ भनेर पनि चिनिन्छ। कुपन्डोलबाट पुल्चोक जोडिने मुख्य सडकसँगै जोडिएको पुतली घर बर्खामा झाडीबीच हराउँछ भने हिउँदमा खण्डहर जस्तो देखिन्छ। 

पुतली घरकै छेउमा रहेको सेतो घर ‘समर प्याभिलियन’ का नामले चिनिन्छ। यो घर चाहिं आंशिक रूपमा उपयोग पनि भइरहेकै छ। आईओईले २०६७ सालमै पुतली र सेतो घरबारे अध्ययन गरेको थियो। प्राध्यापक हाडा भन्छन्, “हामीले अध्ययन गर्दा विन्टर प्याभिलियन जीर्णोद्धार गर्न मिल्ने अवस्थामा थियो। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ सालको भूकम्प]]पछि भने त्यो संरचना पूरै भत्किसकेको छ।” उनका अनुसार सेतो घर र आनन्द गुफा मर्मत मात्र गरे पुग्छ। पुतली घर भने पुनर्निर्माण नै गर्नुपर्ने स्थितिमा छ।

पुतली घरको भुइँतलामा तीन वटा कोठा छन् भने माथिल्लो तलामा एउटा ठूलो कोठा छ। “यी संरचना ठ्याक्कै कुन प्रयोजनले बनाइएका हुन् भन्ने चाहिं थाहा हुन सकेको छैन, “विन्टर प्याभिलियनको सन्दर्भमा भुइँतला नुहाउने र ट्वाइलेट जाने प्रयोजनले र माथिल्लो कोठा जाडोमा घाम ताप्न या समय बिताउन बनाइए जस्तो देखिन्छ।” 

अध्ययनपछि टोलीले ‘पुतली घर’ को थ्रीडी डिजाइन समेत सार्वजनिक गरेको थियो। &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== स्वप्न बगैंचा ===
आईओईको अध्ययन अनुसार आनन्द निकेतनमा त्यति वेला [[केशरमहल|केशर महल]]को [[स्वप्न बगैंचा|गार्डेन अफ ड्रीम्स]] पछिकै दोस्रो सुन्दर बगैंचा थियो, । विभिन्न प्रजातिका फूल थिए। मृग र मयूर नाच्थे। ‘गार्डेन अफ ड्रीम्स’ बारे समेत अध्ययन गरेका हाडा भन्छन्, “आनन्द निकेतनभित्रका संरचना व्यक्तिगत प्रयोजनले बनाइएको देखिन्छ। त्यति वेला बनाइएका साना पोखरी, फाउन्टेनहरू पनि अस्तित्वमै छन्। राणाकालपछि यहाँ झन्डै २५ वर्ष चन्दहरू बसे। त्यही वेलादेखि यी संरचना जीर्ण हुन थालेको हाम्रो अध्ययनले देखाउँछ।”

ती संरचना निर्माणमा स्वदेशीसँगै विदेशी सामग्री र प्रविधि प्रयोग गरिएको छ। “विन्टर प्याभिलियनमा १८ वटा बाक्लो इँटा र एक इन्च बाक्लो सुर्की प्रयोग गरिएको पाइएको छ,”  “त्यहाँका ट्वाइलेट, बाथटब, टायल, धारा जस्ता सामग्री भने फ्रान्स, बेलायत र कलकत्ताबाट ल्याएको देखिन्छ। किनकि त्यति वेला नेपालमा यस्ता सामग्री र कंक्रिट पाइँदैनथ्यो।”&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:राणाकालीन भवनहरू]]</text>
      <sha1>n5h7duqqtkvuduz9rosp38l6sjh0dwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>चौबिसी राज्यहरू</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99392</id>
    <revision>
      <id>1354246</id>
      <parentid>1335237</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T11:21:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* राज्यहरूको सूची */</comment>
      <origin>1354246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33013" sha1="0qgzij9aj9qz769qefza699a88pzrwg" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालका पूर्व राज्यहरू}}

'''चौबीसी राज्य''' वा '''चौबीसे राज्य''', वर्तमान मध्य र पश्चिमी [[नेपाल]]को मध्य-पहाडी क्षेत्रहरूमा अवस्थित सार्वभौम र अन्तरालमा सहयोगी साना राज्यहरूको समूह थियो। यी राज्यहरूमा [[ठकुरी]], [[खस]] र [[मगर]] वंशहरू सहित विभिन्न स्थानीय राजवंशहरूद्वारा शासन गरिएको थियो, जसले यस क्षेत्रको जातीय र राजनीतिक विविधतालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। यी राज्यहरू मध्ये एक, [[गोरखा]], राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]को नेतृत्वमा, वि.सं १८०१ मा उनको प्रवेश पछि तुरुन्तै [[नेपालको एकीकरण|एकीकरण]]को अभियान सुरु भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Nepal and Bhutan: Country Studies|url=http://www.public-library.uk/dailyebook/Nepal%20and%20Bhutan%20-%20country%20studies.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730181536/http://www.public-library.uk/dailyebook/Nepal%20and%20Bhutan%20-%20country%20studies.pdf|archive-date=30 July 2020|access-date=30 July 2020|via=Public Library UK|pages=14–15|isbn=978-0844407777}}&lt;/ref&gt; यो प्रक्रियाले वि.सं १८०१ र १८६१ बीचमा चौबीसी राज्यहरूको क्रमिक विलयको नेतृत्व गरेको थियो। [[गण्डकी नदी]]को पश्चिममा, २२ वटा साना राज्यहरूको समानान्तर सङ्घ पनि थियो जसलाई [[बाइसे राज्यहरू]] भनिन्छ, जसमा समान रूपमा विविध शासक समूहहरू थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=126-130|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;

[[शाह वंश|शाह राज्य]]को स्थापना कास्की र लमजुङका राजा [[यशोब्रम्ह शाह]]का कान्छा छोरा [[द्रव्य शाह]]ले गरेका थिए, उनका जेठा छोरा कास्की र लमजुङका राजा बनेका थिए जसले गर्दा सर्वोच्चताको लागि लडाइँ सुरु भएको थियो। [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]सबैभन्दा ठुलो र शक्तिशाली राज्यहरू मध्ये एक थियो।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ वि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}&lt;/ref&gt; शासकहरूले तनहुँ, मकवानपुर र विजयपुर लगायतका स्वतन्त्र राज्यहरू स्थापना गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Sinha|first=Awadhesh C.|url=https://books.google.com/books?id=Hfl0DwAAQBAJ&amp;q=chaubisi+rajya+Lamjung&amp;pg=PT31|title=Dawn of Democracy in the Eastern Himalayan Kingdoms: The 20th Century|date=26 October 2018|publisher=Taylor &amp; Francis|isbn=978-0-429-68568-2|language=en|access-date=30 July 2020|archive-date=30 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730185118/https://books.google.co.uk/books?id=Hfl0DwAAQBAJ&amp;pg=PT31&amp;dq=chaubisi+rajya+Lamjung&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiRyI-T0vXqAhWuVBUIHbvfDTkQ6wEwBnoECAkQAQ#v=onepage&amp;q=chaubisi%20rajya%20Lamjung&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  वि.सं १८०१ मा पहिलो युद्ध [[नुवाकोटको युद्ध|नुवाकोट]]मा भएको थियो। पृथ्वीनारायण शाहले काजी बिराज थापा मगरलाई काठमाडौँमा आक्रमण गर्न पठाएका थिए, तर उनी लडाइँ नगरी फर्किका करण उनीहरूले शत्रुको शक्ति र उपत्यकाको प्रतिरक्षालाई गलत अनुमान गरेका थिए भन्ने सङ्केत गर्दछ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|last=Pradhan|first=K. L.|url=https://books.google.com/books?id=7PP1yElRzIUC&amp;q=chaubisi+rajya+Lamjung&amp;pg=PA4|title=Thapa Politics in Nepal: With Special Reference to Bhim Sen Thapa, 1806-1839|date=2012|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-813-2|pages=4–6|language=en|access-date=30 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730185750/https://books.google.co.uk/books?id=7PP1yElRzIUC&amp;pg=PA4&amp;lpg=PA4&amp;dq=chaubisi+rajya+Lamjung&amp;source=bl&amp;ots=LLLaGiYxOP&amp;sig=ACfU3U1qmF-88jPPa-vbfcjMCeLuJKi_EA&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi9y8md0vXqAhUVu3EKHfQ-C2w4ChDoATARegQIChAB#v=onepage&amp;q=chaubisi%20rajya%20Lamjung&amp;f=false|archive-date=30 July 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  पछि, शाहले काजी [[कालु पाँडे]]लाई ठूलो फौजसहित पठाएका थिए। १८१३ मा, कीर्तिपुरको पहिलो युद्धको क्रममा, कालु पाँडे मारिएका थिए, र गोरखाली सेनाले ठुलो पराजय भोग्नु परेको थियो, जुन शाहको अभियानमा एक महत्त्वपूर्ण प्रारम्भिक क्षति थियो।

नुवाकोटका प्रमुख [[जयन्त राना|जयन्त राना मगर]] (गोरखाका पूर्व काजी) नुवाकोटको रक्षा गरिरहेका थिए र निकट भविष्यमा गोरखाले उनीहरूमाथि आक्रमण गर्ने थाहा पाएर [[जयप्रकाश मल्ल]]को सहयोग लिन गएका थिए। यसैबीच, १८०१ मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोटमा अचानक आक्रमणको नेतृत्व गरेका थिए। जयन्त राना मगर बाहिर हुँदा, उनका छोरा नुवाकोटका सेनापति शङ्खमणि राना मगरले बचाउन खोजेता पनि पराजित भएका थिए। अन्तत: शाहले नुवाकोट माथि विजय हासिल गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|title=Conquests of Prithvinarayana Shah|url=https://sg.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/148212/5/05_chapter%201.pdf|access-date=5 September 2020|website=Mirror Shodhganga}}&lt;/ref&gt;

यी राज्यहरूको बारेमा प्रयाप्त जानकारीहरू नभएता पनि यी राज्यहरूले नेपालको आधुनिक इतिहासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए। पूर्वमा 
त्रिशूलीदेखि पश्चिममा राप्ती आसपाससम्म २४ ओटा राज्यहरू थिए। समय समयमा यी राज्यहरूको सङ्ख्यामा थपघट भइरहन्थ्यो। दाजुभाइ बिचमा भागबन्डा वा नातेदारहरूलाई दिनु वा सामन्तहरूले आफ्नो शक्ति सुदृढ गरी छुट्टै राज्य निर्माण गर्नु तथा कुनै राज्यले अर्को राज्यमाथि आक्रमण गरी आफ्नोमा गाभ्नु आदि कार्यले गर्दा राज्यहरूको सङ्ख्यामा थपघट हुन्थ्यो। नेपाल एकीकरणको समयमा कायम रहेका चौबिसी राज्यहरूको सङ्क्षिप्त विवरण तल दिइएको छ।&lt;ref&gt; इतिहास, कक्षा १० (पाठ्यक्रम विकास केन्द्र)&lt;/ref&gt;
==इतिहास==
[[चित्र:Lamjung_Durbar.jpg|thumb|336x336px|लमजुङ दरबार]]
===स्थापना===
[[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को पतन पछि गण्डकी प्रदेशमा स्थानीय मगर, गुरुङ र खस समुदायका [[सामन्त]]हरूले आआफ्नो क्षेत्रमा प्रभाव जमाइ स-साना थुम राज्य स्थापना गरेका थिए। ती थुम राज्यहरूलाई विस्थापित गरेर सेन, मल्ल, र शाह वंशका शासकहरूले स्थापना गरेका राज्यहरूलाई चौबीसी राज्य भनिन्छ। यद्यपि, गण्डकी प्रदेशका राज्यहरूको संख्या बेलाबखत घटबढ भइरहन्थ्यो।। चौबीसी राज्यहरू बेलाबखत एक आपसमा लडिरहने हुँदा कतिपय राज्यहरूको आ-आफ्नै गठबन्धन थियो। ती गठबन्धनमा सामेल भएका राज्यहरूको आवश्यक परेको बेला एकले अर्कोलाई सहयोग गर्दथे। ह्यामिल्टनका अनुसार&lt;ref&gt;{{cite book|title=An account of the Kingdom of Nepal and of the territories annexed to this dominion by the House of Gorkha|author=Francis Buchanan-Hamilton |page=२३७-२३९|date=१९८६|publisher=|isbn=|url=}}&lt;/ref&gt; उक्त गठबन्धनको सूची यस्तो छ-
# [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]को नेतृत्वमा गजरकोट, रिसिङ, घिरिङ, अर्घा, खाँची र गुल्मी।
# मलेबम ([[पर्वत राज्य|पर्वत]])को साथमा गलकोट
# [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]]को नेतृत्वमा तनहुँ, गरहुँ, पैयु र नुवाकोट
# [[प्युठान राज्य|प्युठान]]को नेतृत्वमा मुसिकोट, इश्मा, खुंग्री र भिंग्री

===१८२७-१८२८ को गोर्खा-चौबिसे युद्ध===
काजी केहरसिंह बस्न्यातको टोलीले १८२७ फागुनमा १४०० सेनासाथ [[दलजित शाह]]सँग [[तनहुँ राज्य|तनहुँ]]मा आक्रमण गर्न गएर राजधानीसमेत २२ ठाना कब्जा गरे। तनहुँका राजा [[कामारीदत्त सेन|कामरिदत्त सेन]]ले आफ्ना भाई हरकुमारदत्त सेन समेत नेपालसँग मिलेको थाहा पाई कुनै आड नरहेकाले आत्महत्या गरे।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=१८१|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;

१९२८ वैशाख २७&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=गोरखाविजयकालका घटना |journal=पूर्णिमा |volume=२७ |pages=१६६}}&lt;/ref&gt; मा वंशराज पांडेको नेतृत्वमा लमजुङ कब्जा गर्न सेना पठाइयो र केहरसिंह बस्न्यातको नेतृत्वमा रिसिङ,घिरिङ कब्जा गर्न भनी पठाइयो। ती दुवै टोली ५००-५०० सशस्त्र र अन्य सहयोगी थिए। काजी [[वंशराज पाँडे]]को नेतृत्वको नेपाली सेनाले कास्की राज्यको कोत्रे र दुलेगौंडामा अधिकार गर्यो। कास्कीका राजा सिद्धिनारायण शाहको सेनाले भण्डारीढिकमा मोर्चा लिन लगाई पर्वतका राजासँग सहयोग माग्न मानिस दौडाए। तर उनलाई पर्वतबाट सहयोग नमिलेकाले एक्लै लड्नुपर्दा हार हुनगयो। 

केहरसिंह बस्न्यात नेतृत्वको सेनालाई तनहुँका राजा हरकुमारदत्त सेनले सैन्य सहयोग पुर्‍याएका थिए। बि.सं १८२८ जेठमा रिसिङका राजाले नेपालको आश्रय स्वीकार गरी आश्रित सन्धि गरे। तर भीरकोटका राजाले नेपालसँग युद्ध गर्ने भएकाले नेपाली सेनाले किहुँब्कब्जा गरे।ब्गुहाकोटको युद्धमा नेपाली सेना र भीरकोटे सेनाको युद्ध भयो। सो युद्धमा भीरकोटको हार हुँदा त्यहाँका राजा भागी पर्वत राज्यमा शरण लिन गए। नेपाली सेनाको सामु गह्रौँ, सतहुँ, ढोर र पैयूँका राजा पनि टिक्न नसक्ता पर्वत तिरै लागे।
गुहाकोटको युद्धमा तनहुँ राज्यका ८०-९० जना सेनाले शत्रुअलाई सहयोग गरेको आरोपमा केहरसिंह बस्न्यातले युद्धस्थलमै काट्दा तनहुँका राजा भित्र भित्र नेपालसँग रिसाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last= |first= |title=  |journal=पूर्णिमा |volume=५०|pages=१८}}&lt;/ref&gt;

वर्षा पूरा हुँदानहुँदै [[पर्वत राज्य|पर्वत]]का राजा कीर्तिवम मल्लले नेपालका विरुद्ध सैन्यसङ्गठन गरिसकेका थिए। पुगनपुग २००० सिपाही लिएर पर्वतका राजाले नेपाली सेनाउपर बि.सं. १८२८ पौष ५ मा आक्रमण गरे। पर्वत पक्षले ५०० नेपाली सेना सहित काजी [[केहरसिंह बस्न्यात]]लाई कटे भने काजी वंशराज पाँडेलाई कैद गरे।  त्यस युद्धमा बचेका सिपाहीहरूले ढोर राज्यमा शरण लिए। तर ढोरमा पनि शत्रुले आक्रमण गरेकाले नेपालीहरू नराम्ररी हारे। बचेका केही सिपाहीसाथ नेपालीहरूले भीर्कोट, गह्रौ, पैयू र रिसिङका आफ्ना ठाना छोडिदिए। उता पृथ्वीनारायण शाले [[धोकलसिंह बस्न्यात]]को नेतृत्वमा सेना पठाएका भएपनि त्यो सेनालघि बढ्ने साहस गरेन। पर्वते राजाले हरुवा नेपाली सेनाका हतियार खोसी छोड्ने नीति लिए।

===१८४१-१८४३ को गोर्खा-चौबीसे युद्ध===
===पाल्पा गोर्खा गठबन्धन ===

===पाल्पाको विलय===

== राज्यहरूको सूची ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ चौबिसी राज्यहरू 
|-
!क्रम
!राज्यहरू&lt;ref name&quot;राज्यहरू&quot;&gt; इतिहास कक्षा १०, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (पृष्ठ १५- १८)&lt;/ref&gt;
!स्थापना (वि.सं)!! संस्थापक !! विघटन  
!नोट
!सन्दर्भ
|-
|१
| [[प्युठान राज्य|प्युठान]] 
|१५६०|| राजा लटराजले 
|वि.स. १८४२ मा रुद्रप्रताप चन्दको शासनकालमा [[विशाल नेपाल]]मा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|२
| [[अर्घा राज्य|अर्घा]]
| १४९०|| जिल्ल राई 
| वि.सं. १८४३ मा पाल्पा राज्य 
|
|
|-
|३
| खाँची 
| १४९२|| जयन्त शाह  
| पाल्पा राज्यको नेपालमा एकीकरण हुँदा खाँची राज्य पनि नेपालमा गाभिएको थियो। 
|
|
|-
|४
| [[गुल्मी राज्य|गुल्मी चारपाला]] 
| १४९३|| राजा वीर शाह
| वि.स. १८४३ मा  राजा शिवनारायण शाह नेपाली फौजसँग पराजित भएपछि यो राज्य पाल्पाको नियन्त्रणमा आएको थियो र पाल्पासँगै नेपालमा एकीकृत भएको थियो। 
|
|
|-
|५
| धुर्कोट 
| ११४६५|| राजा खड्गराज मल्ल 
| राजा रण मल्लको शासनकालमा वि.स. १८४३ मा नेपाली सेनाले यो राज्य पाल्पालाई दिएको थियो र पाल्पासँगै धुर्कोट पनि नेपालमा एकीकृत भएको थियो।
|
|
|-
|६
| [[इस्मा राज्य|इस्मा]] 
| १५५०|| च्यवनराज भट्ट अर्जेलले
| गोविन्द नारायण राठोर को शासनकालमा यो राज्य पाल्पाको मातहतमा आएको थियो र पाल्पा राज्यसँगै इश्मा पनि विशाल नेपालमा एकीकृत भएको थियो।
|
|
|-
|७
| मुसिकोट (वल्लो) 
| १५५०|| जयचन्द्र सिंह 
| राजा वीरकुमार सिंहको कार्यकालमा वि.स. १८४३ मा यो राज्य पाल्पा राज्यमा गाभिएको थियो। पाल्पाको एकीकरण हुँदा यसको पनि नेपालमा एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|८
| [[गलकोट राज्य|गलकोट]] 
| १६३१|| जितारी मल्ल 
| वि.स. १८४२ मा राजा जगतबम मल्लको शासनकालमा यो राज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो।   
|
|
|-
|९
| [[पर्वत राज्य|पर्वत]] 
| १४९३|| आनन्द वम 
| राजा कीर्तिवम मल्लको शासनकालमा वि.स. १८४३ असोज १४ मा यो राज्य विशाल नेपालमा गाभिएको थियो। 
|
|
|-
|१०
| [[कास्की राज्य|कास्की]] 
| १५२४|| विचित्र खाण
 
| वि.स. १८४२ मा सिद्धिनारायण शाहको शासनकालमा कास्की राज्य नेपालमा एकीकरण भएको थियो। 
|नेपालको इतिहासमा कास्की राज्य महत्वपूर्ण छ। यहीँका राजा कुलमण्डन खाणले सर्वप्रथम शाहको उपाधि ग्रहण गरेका थिए।
|
|-
|११
| [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]] 
| १५५०|| कास्कीका राजकुमार यशोब्रम्ह शाह 
| राजा वीरभूपाल शाहको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा योराज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|१२
| [[तनहुँ राज्य|तनहुँ]] 
| १६१०|| राजा भृङ्गी सेन  
| वि.स. १८४१ मा हरकुमारदत्त सेनको शासनकालमा यो राज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|१३
| रिसिङ 
| १५५०|| जयचन्द्र सिंह 
| राजा हरिनारायण सेन यहाँका अन्तिम राजा थिए। वि.स. १८४२ मा यो राज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|१४
| [[घिरिङ राज्य|घिरिङ]] 
| १५५०|| खान वंशीय ठकुरीहरू
| राज्य विशाल नेपालमा वि.सं. १८४२ मा एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|१५
| ढोर 
| १५१०|| राजा दशरथ खाण 
| राजा शिवनारायण खाणको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा यो राज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|१६
| सतहुँ 
| १५१०|| राजा शिरशिम्बु खाण  
| वि.स.१८४२ मा राजा दीर्घ शाहीको शासनकालमा यो राज्यको एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|१७
| गह्रौँ 
| १५१०|| दसरथ खाण  
| वि.स. १८४२ मा राजा घेरु खाणको शासनकालमा नेपालले यो राज्यलाई आफूमा एकीकरण गरेको थियो। 
|
|
|-
|१८
| [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]]
| १५००|| राजा जैन खाण  
| अन्तिम राजा प्रेम अमर खाणको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा नेपाली सेनाले यो राज्यलाई विशाल नेपालमा गाभेको थियो।
|
|
|-
|१९
| नुवाकोट 
| १५१०|| मिन्चा खान  
| यो वि.स. १८४२ मा नेपालमा एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|२०
| पैयुँ 
| १५०२|| रामसिंह सेन  
| राजा अकवरसिंह सेनको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा यो राज्यलाई नेपालले एकीकरण गरेको थियो।
|
|
|-
|२१
| [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]] 
| १५५०|| राजा रुद्रसेन  
| वि.स. १८६१ मा नेपालले पाल्पाको एकीकरण सम्पन्न गरेको थियो। सेन वंशको स्थापना पाल्पाबाटै भएको थियो।
|पाल्पाले नायव बहादुर शाहलाई नेपाल एकीकरणमा सहयोग समेत गरेको थियो।
|
|-
|२२
| रामपुर 
| १६१०|| राजा खड्ग सेन  
| राजा दुर्लभ सेनको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा यसको नेपालमा एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|२३
|विनायकपुर
|१६१०
|विनायक सेन 
|बुटवल राज्य पाल्पामा मिल्न गएकाले यसको अस्तित्व समाप्त भएको थियो। 
|
|
|-
|२४
|बलिहाङ
|१४००
|
|वि.स. १५८० मा 
|हालका गुल्मी, अर्घाखाँची, कपिलवस्तु, रुपन्देही, पाल्पा र नवलपरासी जिल्लाहरू समेटिने
वि.स. १५८० मा गुल्मी, अर्घा, खाँची र पाल्पा आपसमा मिलेर यो राज्यमाथि आक्रमण गरी यसका भूभाग एक अर्कामा बाँडेर लिएका थिए। यसपछि यो राज्यको अस्तित्व समाप्त भएको थियो। 
|
|-
|२५
|गोरखा
|बि.सं १६१६
|द्रव्य शाह
|अटल राज्य
|
|
|-
|२६
|मुस्ताङ 
|८००-१३७० को अन्तरालमा
|मिचे घ्युङकल बिष्ट
|१८४६ आश्विन ३ मा 
|जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा मिल्यो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भयो।
|&lt;ref&gt;{{cite book|title=मुस्ताङ दिग्दर्शन|author=नारायणप्रसाद क्षत्री|page=|date=२०४४|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=|url=}}&lt;/ref&gt;
|}

== प्रशासन ==
मध्यकालमा राज्य विस्तार हुँदै गएपछि विभिन्न क्षेत्रमा केन्द्रबाट सोझै प्रशासन चलाउन कठिन पर्ने हुनाले ती क्षेत्रमा प्रशासन सञ्चालन गर्न आफ्ना भाइ, छोरा र भातिजालाई प्रशासक नियुक्त गर्ने परम्परा भएको पाइन्छ।  &lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

उत्तरमध्यकाल (बाइसी, चौबीसी पूर्वका सेनराज्य प्रशासन)
&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=३२२-३२३|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;
# राजपरिवार = राजा, रानी, राजकुमार (गोसाईं, रौतेल्या, रताला, पुत्लो)
# सरदार = सेना र अर्थसमबन्धी विषय हेर्ने अधिकारी
# पण्डितवर्ग = राजगुरु, धर्माधिकारी, ज्योतिषी, जोशी, दैवज्ञ, पुरोहित
# काजी = मन्त्री (प्रायः राजाका टाढाका अंशियार काजी कहिन्थे।)
# रजवार = स्थानीय प्रशासक, राजाभन्दा तल्ला पाँच भन्दा उपरको पद
# खजाञ्ची = राजाको खजाना भणडारको तालाचाबी लिई बस्ने
# देवान = राजालाई धर्मशास्त्र हेरी पतिया, चान्द्रायण, शुद्धि गर्ने व्यक्ति 
# पुत्ला वा पुल्ता = तिब्बत भोटतिरको भन्सार अधिकृत
# बूढाथापा = स्थानीय भलादमीको नायक र राजाले छानेको मन्त्रीसरह
# उमराव = विबिन्न नाकामा निर्मित गढीकिल्लाको नायक
# द्वारे, नेव, मुखिया, ताकुलद्वार, मण्डली= ग्राममुख्य, लेखनदास, मुख्य, तैनाथवाला, राज्यभित्रमा राजाको विरुद्ध जाँच्ने र गोप्य प्रतिवेदन सङ्कलक
# भण्डारी= कोषागारप्रमुख, नगद, जिन्सी, गहना, खाद्यान्न, जपडाको भण्डारे।
# विचारी, सुबेदार, थरघर, [[दौडाहा]] = मुद्दा हेर्ने, प्रहरी हेर्ने, सल्लाहकार, ठाडो कार्बाही गर्ने।
# [[कटुवाल]], आसेपासे, टीके, जीते, अर्जबेगी, लुमड्या, = राजाज्ञा कार्यान्वयन गर्नेहरू

==यो पनि हेर्नुहोस्==
* [[बाइसे राज्यहरू]]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]]
[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]]</text>
      <sha1>0qgzij9aj9qz769qefza699a88pzrwg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354247</id>
      <parentid>1354246</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T11:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* राज्यहरूको सूची */</comment>
      <origin>1354247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32999" sha1="c9w2pk7z3o0rukcvj4x6ltxphmprku7" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालका पूर्व राज्यहरू}}

'''चौबीसी राज्य''' वा '''चौबीसे राज्य''', वर्तमान मध्य र पश्चिमी [[नेपाल]]को मध्य-पहाडी क्षेत्रहरूमा अवस्थित सार्वभौम र अन्तरालमा सहयोगी साना राज्यहरूको समूह थियो। यी राज्यहरूमा [[ठकुरी]], [[खस]] र [[मगर]] वंशहरू सहित विभिन्न स्थानीय राजवंशहरूद्वारा शासन गरिएको थियो, जसले यस क्षेत्रको जातीय र राजनीतिक विविधतालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। यी राज्यहरू मध्ये एक, [[गोरखा]], राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]को नेतृत्वमा, वि.सं १८०१ मा उनको प्रवेश पछि तुरुन्तै [[नेपालको एकीकरण|एकीकरण]]को अभियान सुरु भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Nepal and Bhutan: Country Studies|url=http://www.public-library.uk/dailyebook/Nepal%20and%20Bhutan%20-%20country%20studies.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730181536/http://www.public-library.uk/dailyebook/Nepal%20and%20Bhutan%20-%20country%20studies.pdf|archive-date=30 July 2020|access-date=30 July 2020|via=Public Library UK|pages=14–15|isbn=978-0844407777}}&lt;/ref&gt; यो प्रक्रियाले वि.सं १८०१ र १८६१ बीचमा चौबीसी राज्यहरूको क्रमिक विलयको नेतृत्व गरेको थियो। [[गण्डकी नदी]]को पश्चिममा, २२ वटा साना राज्यहरूको समानान्तर सङ्घ पनि थियो जसलाई [[बाइसे राज्यहरू]] भनिन्छ, जसमा समान रूपमा विविध शासक समूहहरू थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=126-130|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;

[[शाह वंश|शाह राज्य]]को स्थापना कास्की र लमजुङका राजा [[यशोब्रम्ह शाह]]का कान्छा छोरा [[द्रव्य शाह]]ले गरेका थिए, उनका जेठा छोरा कास्की र लमजुङका राजा बनेका थिए जसले गर्दा सर्वोच्चताको लागि लडाइँ सुरु भएको थियो। [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]सबैभन्दा ठुलो र शक्तिशाली राज्यहरू मध्ये एक थियो।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ वि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}&lt;/ref&gt; शासकहरूले तनहुँ, मकवानपुर र विजयपुर लगायतका स्वतन्त्र राज्यहरू स्थापना गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Sinha|first=Awadhesh C.|url=https://books.google.com/books?id=Hfl0DwAAQBAJ&amp;q=chaubisi+rajya+Lamjung&amp;pg=PT31|title=Dawn of Democracy in the Eastern Himalayan Kingdoms: The 20th Century|date=26 October 2018|publisher=Taylor &amp; Francis|isbn=978-0-429-68568-2|language=en|access-date=30 July 2020|archive-date=30 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730185118/https://books.google.co.uk/books?id=Hfl0DwAAQBAJ&amp;pg=PT31&amp;dq=chaubisi+rajya+Lamjung&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiRyI-T0vXqAhWuVBUIHbvfDTkQ6wEwBnoECAkQAQ#v=onepage&amp;q=chaubisi%20rajya%20Lamjung&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  वि.सं १८०१ मा पहिलो युद्ध [[नुवाकोटको युद्ध|नुवाकोट]]मा भएको थियो। पृथ्वीनारायण शाहले काजी बिराज थापा मगरलाई काठमाडौँमा आक्रमण गर्न पठाएका थिए, तर उनी लडाइँ नगरी फर्किका करण उनीहरूले शत्रुको शक्ति र उपत्यकाको प्रतिरक्षालाई गलत अनुमान गरेका थिए भन्ने सङ्केत गर्दछ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|last=Pradhan|first=K. L.|url=https://books.google.com/books?id=7PP1yElRzIUC&amp;q=chaubisi+rajya+Lamjung&amp;pg=PA4|title=Thapa Politics in Nepal: With Special Reference to Bhim Sen Thapa, 1806-1839|date=2012|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-813-2|pages=4–6|language=en|access-date=30 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730185750/https://books.google.co.uk/books?id=7PP1yElRzIUC&amp;pg=PA4&amp;lpg=PA4&amp;dq=chaubisi+rajya+Lamjung&amp;source=bl&amp;ots=LLLaGiYxOP&amp;sig=ACfU3U1qmF-88jPPa-vbfcjMCeLuJKi_EA&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi9y8md0vXqAhUVu3EKHfQ-C2w4ChDoATARegQIChAB#v=onepage&amp;q=chaubisi%20rajya%20Lamjung&amp;f=false|archive-date=30 July 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  पछि, शाहले काजी [[कालु पाँडे]]लाई ठूलो फौजसहित पठाएका थिए। १८१३ मा, कीर्तिपुरको पहिलो युद्धको क्रममा, कालु पाँडे मारिएका थिए, र गोरखाली सेनाले ठुलो पराजय भोग्नु परेको थियो, जुन शाहको अभियानमा एक महत्त्वपूर्ण प्रारम्भिक क्षति थियो।

नुवाकोटका प्रमुख [[जयन्त राना|जयन्त राना मगर]] (गोरखाका पूर्व काजी) नुवाकोटको रक्षा गरिरहेका थिए र निकट भविष्यमा गोरखाले उनीहरूमाथि आक्रमण गर्ने थाहा पाएर [[जयप्रकाश मल्ल]]को सहयोग लिन गएका थिए। यसैबीच, १८०१ मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोटमा अचानक आक्रमणको नेतृत्व गरेका थिए। जयन्त राना मगर बाहिर हुँदा, उनका छोरा नुवाकोटका सेनापति शङ्खमणि राना मगरले बचाउन खोजेता पनि पराजित भएका थिए। अन्तत: शाहले नुवाकोट माथि विजय हासिल गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|title=Conquests of Prithvinarayana Shah|url=https://sg.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/148212/5/05_chapter%201.pdf|access-date=5 September 2020|website=Mirror Shodhganga}}&lt;/ref&gt;

यी राज्यहरूको बारेमा प्रयाप्त जानकारीहरू नभएता पनि यी राज्यहरूले नेपालको आधुनिक इतिहासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए। पूर्वमा 
त्रिशूलीदेखि पश्चिममा राप्ती आसपाससम्म २४ ओटा राज्यहरू थिए। समय समयमा यी राज्यहरूको सङ्ख्यामा थपघट भइरहन्थ्यो। दाजुभाइ बिचमा भागबन्डा वा नातेदारहरूलाई दिनु वा सामन्तहरूले आफ्नो शक्ति सुदृढ गरी छुट्टै राज्य निर्माण गर्नु तथा कुनै राज्यले अर्को राज्यमाथि आक्रमण गरी आफ्नोमा गाभ्नु आदि कार्यले गर्दा राज्यहरूको सङ्ख्यामा थपघट हुन्थ्यो। नेपाल एकीकरणको समयमा कायम रहेका चौबिसी राज्यहरूको सङ्क्षिप्त विवरण तल दिइएको छ।&lt;ref&gt; इतिहास, कक्षा १० (पाठ्यक्रम विकास केन्द्र)&lt;/ref&gt;
==इतिहास==
[[चित्र:Lamjung_Durbar.jpg|thumb|336x336px|लमजुङ दरबार]]
===स्थापना===
[[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को पतन पछि गण्डकी प्रदेशमा स्थानीय मगर, गुरुङ र खस समुदायका [[सामन्त]]हरूले आआफ्नो क्षेत्रमा प्रभाव जमाइ स-साना थुम राज्य स्थापना गरेका थिए। ती थुम राज्यहरूलाई विस्थापित गरेर सेन, मल्ल, र शाह वंशका शासकहरूले स्थापना गरेका राज्यहरूलाई चौबीसी राज्य भनिन्छ। यद्यपि, गण्डकी प्रदेशका राज्यहरूको संख्या बेलाबखत घटबढ भइरहन्थ्यो।। चौबीसी राज्यहरू बेलाबखत एक आपसमा लडिरहने हुँदा कतिपय राज्यहरूको आ-आफ्नै गठबन्धन थियो। ती गठबन्धनमा सामेल भएका राज्यहरूको आवश्यक परेको बेला एकले अर्कोलाई सहयोग गर्दथे। ह्यामिल्टनका अनुसार&lt;ref&gt;{{cite book|title=An account of the Kingdom of Nepal and of the territories annexed to this dominion by the House of Gorkha|author=Francis Buchanan-Hamilton |page=२३७-२३९|date=१९८६|publisher=|isbn=|url=}}&lt;/ref&gt; उक्त गठबन्धनको सूची यस्तो छ-
# [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]को नेतृत्वमा गजरकोट, रिसिङ, घिरिङ, अर्घा, खाँची र गुल्मी।
# मलेबम ([[पर्वत राज्य|पर्वत]])को साथमा गलकोट
# [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]]को नेतृत्वमा तनहुँ, गरहुँ, पैयु र नुवाकोट
# [[प्युठान राज्य|प्युठान]]को नेतृत्वमा मुसिकोट, इश्मा, खुंग्री र भिंग्री

===१८२७-१८२८ को गोर्खा-चौबिसे युद्ध===
काजी केहरसिंह बस्न्यातको टोलीले १८२७ फागुनमा १४०० सेनासाथ [[दलजित शाह]]सँग [[तनहुँ राज्य|तनहुँ]]मा आक्रमण गर्न गएर राजधानीसमेत २२ ठाना कब्जा गरे। तनहुँका राजा [[कामारीदत्त सेन|कामरिदत्त सेन]]ले आफ्ना भाई हरकुमारदत्त सेन समेत नेपालसँग मिलेको थाहा पाई कुनै आड नरहेकाले आत्महत्या गरे।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=१८१|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;

१९२८ वैशाख २७&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=गोरखाविजयकालका घटना |journal=पूर्णिमा |volume=२७ |pages=१६६}}&lt;/ref&gt; मा वंशराज पांडेको नेतृत्वमा लमजुङ कब्जा गर्न सेना पठाइयो र केहरसिंह बस्न्यातको नेतृत्वमा रिसिङ,घिरिङ कब्जा गर्न भनी पठाइयो। ती दुवै टोली ५००-५०० सशस्त्र र अन्य सहयोगी थिए। काजी [[वंशराज पाँडे]]को नेतृत्वको नेपाली सेनाले कास्की राज्यको कोत्रे र दुलेगौंडामा अधिकार गर्यो। कास्कीका राजा सिद्धिनारायण शाहको सेनाले भण्डारीढिकमा मोर्चा लिन लगाई पर्वतका राजासँग सहयोग माग्न मानिस दौडाए। तर उनलाई पर्वतबाट सहयोग नमिलेकाले एक्लै लड्नुपर्दा हार हुनगयो। 

केहरसिंह बस्न्यात नेतृत्वको सेनालाई तनहुँका राजा हरकुमारदत्त सेनले सैन्य सहयोग पुर्‍याएका थिए। बि.सं १८२८ जेठमा रिसिङका राजाले नेपालको आश्रय स्वीकार गरी आश्रित सन्धि गरे। तर भीरकोटका राजाले नेपालसँग युद्ध गर्ने भएकाले नेपाली सेनाले किहुँब्कब्जा गरे।ब्गुहाकोटको युद्धमा नेपाली सेना र भीरकोटे सेनाको युद्ध भयो। सो युद्धमा भीरकोटको हार हुँदा त्यहाँका राजा भागी पर्वत राज्यमा शरण लिन गए। नेपाली सेनाको सामु गह्रौँ, सतहुँ, ढोर र पैयूँका राजा पनि टिक्न नसक्ता पर्वत तिरै लागे।
गुहाकोटको युद्धमा तनहुँ राज्यका ८०-९० जना सेनाले शत्रुअलाई सहयोग गरेको आरोपमा केहरसिंह बस्न्यातले युद्धस्थलमै काट्दा तनहुँका राजा भित्र भित्र नेपालसँग रिसाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last= |first= |title=  |journal=पूर्णिमा |volume=५०|pages=१८}}&lt;/ref&gt;

वर्षा पूरा हुँदानहुँदै [[पर्वत राज्य|पर्वत]]का राजा कीर्तिवम मल्लले नेपालका विरुद्ध सैन्यसङ्गठन गरिसकेका थिए। पुगनपुग २००० सिपाही लिएर पर्वतका राजाले नेपाली सेनाउपर बि.सं. १८२८ पौष ५ मा आक्रमण गरे। पर्वत पक्षले ५०० नेपाली सेना सहित काजी [[केहरसिंह बस्न्यात]]लाई कटे भने काजी वंशराज पाँडेलाई कैद गरे।  त्यस युद्धमा बचेका सिपाहीहरूले ढोर राज्यमा शरण लिए। तर ढोरमा पनि शत्रुले आक्रमण गरेकाले नेपालीहरू नराम्ररी हारे। बचेका केही सिपाहीसाथ नेपालीहरूले भीर्कोट, गह्रौ, पैयू र रिसिङका आफ्ना ठाना छोडिदिए। उता पृथ्वीनारायण शाले [[धोकलसिंह बस्न्यात]]को नेतृत्वमा सेना पठाएका भएपनि त्यो सेनालघि बढ्ने साहस गरेन। पर्वते राजाले हरुवा नेपाली सेनाका हतियार खोसी छोड्ने नीति लिए।

===१८४१-१८४३ को गोर्खा-चौबीसे युद्ध===
===पाल्पा गोर्खा गठबन्धन ===

===पाल्पाको विलय===

== राज्यहरूको सूची ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ चौबिसी राज्यहरू 
|-
!क्रम
!राज्यहरू&lt;ref name&quot;राज्यहरू&quot;&gt; इतिहास कक्षा १०, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (पृष्ठ १५- १८)&lt;/ref&gt;
!स्थापना (वि.सं)!! संस्थापक !! विघटन  
!नोट
!सन्दर्भ
|-
|१
| [[प्युठान राज्य|प्युठान]] 
|१५६०|| राजा लटराजले 
|वि.स. १८४२ मा रुद्रप्रताप चन्दको शासनकालमा [[विशाल नेपाल]]मा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|२
| [[अर्घा राज्य|अर्घा]]
| १४९०|| जिल्ल राई 
| वि.सं. १८४३ मा पाल्पा राज्य 
|
|
|-
|३
| खाँची 
| १४९२|| जयन्त शाह  
| पाल्पा राज्यको नेपालमा एकीकरण हुँदा खाँची राज्य पनि नेपालमा गाभिएको थियो। 
|
|
|-
|४
| [[गुल्मी राज्य|गुल्मी चारपाला]] 
| १४९३|| राजा वीर शाह
| वि.स. १८४३ मा  राजा शिवनारायण शाह नेपाली फौजसँग पराजित भएपछि यो राज्य पाल्पाको नियन्त्रणमा आएको थियो र पाल्पासँगै नेपालमा एकीकृत भएको थियो। 
|
|
|-
|५
| धुर्कोट 
| ११४६५|| राजा खड्गराज मल्ल 
| राजा रण मल्लको शासनकालमा वि.स. १८४३ मा नेपाली सेनाले यो राज्य पाल्पालाई दिएको थियो र पाल्पासँगै धुर्कोट पनि नेपालमा एकीकृत भएको थियो।
|
|
|-
|६
| [[इस्मा राज्य|इस्मा]] 
| १५५०|| च्यवनराज भट्ट अर्जेलले
| गोविन्द नारायण राठोर को शासनकालमा यो राज्य पाल्पाको मातहतमा आएको थियो र पाल्पा राज्यसँगै इश्मा पनि विशाल नेपालमा एकीकृत भएको थियो।
|
|
|-
|७
| मुसिकोट (वल्लो) 
| १५५०|| जयचन्द्र सिंह 
| राजा वीरकुमार सिंहको कार्यकालमा वि.स. १८४३ मा यो राज्य पाल्पा राज्यमा गाभिएको थियो। पाल्पाको एकीकरण हुँदा यसको पनि नेपालमा एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|८
| [[गलकोट राज्य|गलकोट]] 
| १६३१|| जितारी मल्ल 
| वि.स. १८४२ मा राजा जगतबम मल्लको शासनकालमा यो राज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो।   
|
|
|-
|९
| [[पर्वत राज्य|पर्वत]] 
| १४९३|| आनन्द वम 
| राजा कीर्तिवम मल्लको शासनकालमा वि.स. १८४३ असोज १४ मा यो राज्य विशाल नेपालमा गाभिएको थियो। 
|
|
|-
|१०
| [[कास्की राज्य|कास्की]] 
| १५२४|| विचित्र खाण
 
| वि.स. १८४२ मा सिद्धिनारायण शाहको शासनकालमा कास्की राज्य नेपालमा एकीकरण भएको थियो। 
|नेपालको इतिहासमा कास्की राज्य महत्वपूर्ण छ। यहीँका राजा कुलमण्डन खाणले सर्वप्रथम शाहको उपाधि ग्रहण गरेका थिए।
|
|-
|११
| [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]] 
| १५५०|| कास्कीका राजकुमार यशोब्रम्ह शाह 
| राजा वीरभूपाल शाहको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा योराज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|१२
| [[तनहुँ राज्य|तनहुँ]] 
| १६१०|| राजा भृङ्गी सेन  
| वि.स. १८४१ मा हरकुमारदत्त सेनको शासनकालमा यो राज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|१३
| रिसिङ 
| १५५०|| जयचन्द्र सिंह 
| राजा हरिनारायण सेन यहाँका अन्तिम राजा थिए। वि.स. १८४२ मा यो राज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|१४
| [[घिरिङ राज्य|घिरिङ]] 
| १५५०|| खान वंशीय ठकुरीहरू
| राज्य विशाल नेपालमा वि.सं. १८४२ मा एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|१५
| ढोर 
| १५१०|| राजा दशरथ खाण 
| राजा शिवनारायण खाणको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा यो राज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|१६
| सतहुँ 
| १५१०|| राजा शिरशिम्बु खाण  
| वि.स.१८४२ मा राजा दीर्घ शाहीको शासनकालमा यो राज्यको एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|१७
| गह्रौँ 
| १५१०|| दसरथ खाण  
| वि.स. १८४२ मा राजा घेरु खाणको शासनकालमा नेपालले यो राज्यलाई आफूमा एकीकरण गरेको थियो। 
|
|
|-
|१८
| [[भीरकोट राज्य|भीरकोट]]
| १५००|| राजा जैन खाण  
| अन्तिम राजा प्रेम अमर खाणको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा नेपाली सेनाले यो राज्यलाई विशाल नेपालमा गाभेको थियो।
|
|
|-
|१९
| नुवाकोट 
| १५१०|| मिन्चा खान  
| यो वि.स. १८४२ मा नेपालमा एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|२०
| पैयुँ 
| १५०२|| रामसिंह सेन  
| राजा अकवरसिंह सेनको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा यो राज्यलाई नेपालले एकीकरण गरेको थियो।
|
|
|-
|२१
| [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]] 
| १५५०|| राजा रुद्रसेन  
| वि.स. १८६१ मा नेपालले पाल्पाको एकीकरण सम्पन्न गरेको थियो। सेन वंशको स्थापना पाल्पाबाटै भएको थियो।
|पाल्पाले नायव बहादुर शाहलाई नेपाल एकीकरणमा सहयोग समेत गरेको थियो।
|
|-
|२२
| रामपुर 
| १६१०|| राजा खड्ग सेन  
| राजा दुर्लभ सेनको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा यसको नेपालमा एकीकरण भएको थियो। 
|
|
|-
|२३
|विनायकपुर
|१६१०
|विनायक सेन 
|बुटवल राज्य पाल्पामा मिल्न गएकाले यसको अस्तित्व समाप्त भएको थियो। 
|
|
|-
|२४
|बलिहाङ
|१४००
|
|वि.स. १५८० मा 
|हालका गुल्मी, अर्घाखाँची, कपिलवस्तु, रुपन्देही, पाल्पा र नवलपरासी जिल्लाहरू समेटिने
वि.स. १५८० मा गुल्मी, अर्घा, खाँची र पाल्पा आपसमा मिलेर यो राज्यमाथि आक्रमण गरी यसका भूभाग एक अर्कामा बाँडेर लिएका थिए। यसपछि यो राज्यको अस्तित्व समाप्त भएको थियो। 
|
|-
|२५
|गोरखा
|१६१६
|द्रव्य शाह
|अटल राज्य
|
|
|-
|२६
|मुस्ताङ 
|८००-१३७० को अन्तरालमा
|मिचे घ्युङकल बिष्ट
|१८४६ आश्विन ३ मा 
|जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा मिल्यो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भयो।
|&lt;ref&gt;{{cite book|title=मुस्ताङ दिग्दर्शन|author=नारायणप्रसाद क्षत्री|page=|date=२०४४|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=|url=}}&lt;/ref&gt;
|}

== प्रशासन ==
मध्यकालमा राज्य विस्तार हुँदै गएपछि विभिन्न क्षेत्रमा केन्द्रबाट सोझै प्रशासन चलाउन कठिन पर्ने हुनाले ती क्षेत्रमा प्रशासन सञ्चालन गर्न आफ्ना भाइ, छोरा र भातिजालाई प्रशासक नियुक्त गर्ने परम्परा भएको पाइन्छ।  &lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

उत्तरमध्यकाल (बाइसी, चौबीसी पूर्वका सेनराज्य प्रशासन)
&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=३२२-३२३|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;
# राजपरिवार = राजा, रानी, राजकुमार (गोसाईं, रौतेल्या, रताला, पुत्लो)
# सरदार = सेना र अर्थसमबन्धी विषय हेर्ने अधिकारी
# पण्डितवर्ग = राजगुरु, धर्माधिकारी, ज्योतिषी, जोशी, दैवज्ञ, पुरोहित
# काजी = मन्त्री (प्रायः राजाका टाढाका अंशियार काजी कहिन्थे।)
# रजवार = स्थानीय प्रशासक, राजाभन्दा तल्ला पाँच भन्दा उपरको पद
# खजाञ्ची = राजाको खजाना भणडारको तालाचाबी लिई बस्ने
# देवान = राजालाई धर्मशास्त्र हेरी पतिया, चान्द्रायण, शुद्धि गर्ने व्यक्ति 
# पुत्ला वा पुल्ता = तिब्बत भोटतिरको भन्सार अधिकृत
# बूढाथापा = स्थानीय भलादमीको नायक र राजाले छानेको मन्त्रीसरह
# उमराव = विबिन्न नाकामा निर्मित गढीकिल्लाको नायक
# द्वारे, नेव, मुखिया, ताकुलद्वार, मण्डली= ग्राममुख्य, लेखनदास, मुख्य, तैनाथवाला, राज्यभित्रमा राजाको विरुद्ध जाँच्ने र गोप्य प्रतिवेदन सङ्कलक
# भण्डारी= कोषागारप्रमुख, नगद, जिन्सी, गहना, खाद्यान्न, जपडाको भण्डारे।
# विचारी, सुबेदार, थरघर, [[दौडाहा]] = मुद्दा हेर्ने, प्रहरी हेर्ने, सल्लाहकार, ठाडो कार्बाही गर्ने।
# [[कटुवाल]], आसेपासे, टीके, जीते, अर्जबेगी, लुमड्या, = राजाज्ञा कार्यान्वयन गर्नेहरू

==यो पनि हेर्नुहोस्==
* [[बाइसे राज्यहरू]]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]]
[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]]</text>
      <sha1>c9w2pk7z3o0rukcvj4x6ltxphmprku7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354248</id>
      <parentid>1354247</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T11:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* राज्यहरूको सूची */</comment>
      <origin>1354248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32799" sha1="rff3budix2frrxr0h78vntmvj5dio2k" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालका पूर्व राज्यहरू}}

'''चौबीसी राज्य''' वा '''चौबीसे राज्य''', वर्तमान मध्य र पश्चिमी [[नेपाल]]को मध्य-पहाडी क्षेत्रहरूमा अवस्थित सार्वभौम र अन्तरालमा सहयोगी साना राज्यहरूको समूह थियो। यी राज्यहरूमा [[ठकुरी]], [[खस]] र [[मगर]] वंशहरू सहित विभिन्न स्थानीय राजवंशहरूद्वारा शासन गरिएको थियो, जसले यस क्षेत्रको जातीय र राजनीतिक विविधतालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। यी राज्यहरू मध्ये एक, [[गोरखा]], राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]को नेतृत्वमा, वि.सं १८०१ मा उनको प्रवेश पछि तुरुन्तै [[नेपालको एकीकरण|एकीकरण]]को अभियान सुरु भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Nepal and Bhutan: Country Studies|url=http://www.public-library.uk/dailyebook/Nepal%20and%20Bhutan%20-%20country%20studies.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730181536/http://www.public-library.uk/dailyebook/Nepal%20and%20Bhutan%20-%20country%20studies.pdf|archive-date=30 July 2020|access-date=30 July 2020|via=Public Library UK|pages=14–15|isbn=978-0844407777}}&lt;/ref&gt; यो प्रक्रियाले वि.सं १८०१ र १८६१ बीचमा चौबीसी राज्यहरूको क्रमिक विलयको नेतृत्व गरेको थियो। [[गण्डकी नदी]]को पश्चिममा, २२ वटा साना राज्यहरूको समानान्तर सङ्घ पनि थियो जसलाई [[बाइसे राज्यहरू]] भनिन्छ, जसमा समान रूपमा विविध शासक समूहहरू थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=126-130|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;

[[शाह वंश|शाह राज्य]]को स्थापना कास्की र लमजुङका राजा [[यशोब्रम्ह शाह]]का कान्छा छोरा [[द्रव्य शाह]]ले गरेका थिए, उनका जेठा छोरा कास्की र लमजुङका राजा बनेका थिए जसले गर्दा सर्वोच्चताको लागि लडाइँ सुरु भएको थियो। [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]सबैभन्दा ठुलो र शक्तिशाली राज्यहरू मध्ये एक थियो।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ वि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}&lt;/ref&gt; शासकहरूले तनहुँ, मकवानपुर र विजयपुर लगायतका स्वतन्त्र राज्यहरू स्थापना गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Sinha|first=Awadhesh C.|url=https://books.google.com/books?id=Hfl0DwAAQBAJ&amp;q=chaubisi+rajya+Lamjung&amp;pg=PT31|title=Dawn of Democracy in the Eastern Himalayan Kingdoms: The 20th Century|date=26 October 2018|publisher=Taylor &amp; Francis|isbn=978-0-429-68568-2|language=en|access-date=30 July 2020|archive-date=30 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730185118/https://books.google.co.uk/books?id=Hfl0DwAAQBAJ&amp;pg=PT31&amp;dq=chaubisi+rajya+Lamjung&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiRyI-T0vXqAhWuVBUIHbvfDTkQ6wEwBnoECAkQAQ#v=onepage&amp;q=chaubisi%20rajya%20Lamjung&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  वि.सं १८०१ मा पहिलो युद्ध [[नुवाकोटको युद्ध|नुवाकोट]]मा भएको थियो। पृथ्वीनारायण शाहले काजी बिराज थापा मगरलाई काठमाडौँमा आक्रमण गर्न पठाएका थिए, तर उनी लडाइँ नगरी फर्किका करण उनीहरूले शत्रुको शक्ति र उपत्यकाको प्रतिरक्षालाई गलत अनुमान गरेका थिए भन्ने सङ्केत गर्दछ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|last=Pradhan|first=K. L.|url=https://books.google.com/books?id=7PP1yElRzIUC&amp;q=chaubisi+rajya+Lamjung&amp;pg=PA4|title=Thapa Politics in Nepal: With Special Reference to Bhim Sen Thapa, 1806-1839|date=2012|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-813-2|pages=4–6|language=en|access-date=30 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730185750/https://books.google.co.uk/books?id=7PP1yElRzIUC&amp;pg=PA4&amp;lpg=PA4&amp;dq=chaubisi+rajya+Lamjung&amp;source=bl&amp;ots=LLLaGiYxOP&amp;sig=ACfU3U1qmF-88jPPa-vbfcjMCeLuJKi_EA&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi9y8md0vXqAhUVu3EKHfQ-C2w4ChDoATARegQIChAB#v=onepage&amp;q=chaubisi%20rajya%20Lamjung&amp;f=false|archive-date=30 July 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  पछि, शाहले काजी [[कालु पाँडे]]लाई ठूलो फौजसहित पठाएका थिए। १८१३ मा, कीर्तिपुरको पहिलो युद्धको क्रममा, कालु पाँडे मारिएका थिए, र गोरखाली सेनाले ठुलो पराजय भोग्नु परेको थियो, जुन शाहको अभियानमा एक महत्त्वपूर्ण प्रारम्भिक क्षति थियो।

नुवाकोटका प्रमुख [[जयन्त राना|जयन्त राना मगर]] (गोरखाका पूर्व काजी) नुवाकोटको रक्षा गरिरहेका थिए र निकट भविष्यमा गोरखाले उनीहरूमाथि आक्रमण गर्ने थाहा पाएर [[जयप्रकाश मल्ल]]को सहयोग लिन गएका थिए। यसैबीच, १८०१ मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोटमा अचानक आक्रमणको नेतृत्व गरेका थिए। जयन्त राना मगर बाहिर हुँदा, उनका छोरा नुवाकोटका सेनापति शङ्खमणि राना मगरले बचाउन खोजेता पनि पराजित भएका थिए। अन्तत: शाहले नुवाकोट माथि विजय हासिल गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|title=Conquests of Prithvinarayana Shah|url=https://sg.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/148212/5/05_chapter%201.pdf|access-date=5 September 2020|website=Mirror Shodhganga}}&lt;/ref&gt;

यी राज्यहरूको बारेमा प्रयाप्त जानकारीहरू नभएता पनि यी राज्यहरूले नेपालको आधुनिक इतिहासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए। पूर्वमा 
त्रिशूलीदेखि पश्चिममा राप्ती आसपाससम्म २४ ओटा राज्यहरू थिए। समय समयमा यी राज्यहरूको सङ्ख्यामा थपघट भइरहन्थ्यो। दाजुभाइ बिचमा भागबन्डा वा नातेदारहरूलाई दिनु वा सामन्तहरूले आफ्नो शक्ति सुदृढ गरी छुट्टै राज्य निर्माण गर्नु तथा कुनै राज्यले अर्को राज्यमाथि आक्रमण गरी आफ्नोमा गाभ्नु आदि कार्यले गर्दा राज्यहरूको सङ्ख्यामा थपघट हुन्थ्यो। नेपाल एकीकरणको समयमा कायम रहेका चौबिसी राज्यहरूको सङ्क्षिप्त विवरण तल दिइएको छ।&lt;ref&gt; इतिहास, कक्षा १० (पाठ्यक्रम विकास केन्द्र)&lt;/ref&gt;
==इतिहास==
[[चित्र:Lamjung_Durbar.jpg|thumb|336x336px|लमजुङ दरबार]]
===स्थापना===
[[खस राज्य|खस साम्राज्य]]को पतन पछि गण्डकी प्रदेशमा स्थानीय मगर, गुरुङ र खस समुदायका [[सामन्त]]हरूले आआफ्नो क्षेत्रमा प्रभाव जमाइ स-साना थुम राज्य स्थापना गरेका थिए। ती थुम राज्यहरूलाई विस्थापित गरेर सेन, मल्ल, र शाह वंशका शासकहरूले स्थापना गरेका राज्यहरूलाई चौबीसी राज्य भनिन्छ। यद्यपि, गण्डकी प्रदेशका राज्यहरूको संख्या बेलाबखत घटबढ भइरहन्थ्यो।। चौबीसी राज्यहरू बेलाबखत एक आपसमा लडिरहने हुँदा कतिपय राज्यहरूको आ-आफ्नै गठबन्धन थियो। ती गठबन्धनमा सामेल भएका राज्यहरूको आवश्यक परेको बेला एकले अर्कोलाई सहयोग गर्दथे। ह्यामिल्टनका अनुसार&lt;ref&gt;{{cite book|title=An account of the Kingdom of Nepal and of the territories annexed to this dominion by the House of Gorkha|author=Francis Buchanan-Hamilton |page=२३७-२३९|date=१९८६|publisher=|isbn=|url=}}&lt;/ref&gt; उक्त गठबन्धनको सूची यस्तो छ-
# [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]को नेतृत्वमा गजरकोट, रिसिङ, घिरिङ, अर्घा, खाँची र गुल्मी।
# मलेबम ([[पर्वत राज्य|पर्वत]])को साथमा गलकोट
# [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]]को नेतृत्वमा तनहुँ, गरहुँ, पैयु र नुवाकोट
# [[प्युठान राज्य|प्युठान]]को नेतृत्वमा मुसिकोट, इश्मा, खुंग्री र भिंग्री

===१८२७-१८२८ को गोर्खा-चौबिसे युद्ध===
काजी केहरसिंह बस्न्यातको टोलीले १८२७ फागुनमा १४०० सेनासाथ [[दलजित शाह]]सँग [[तनहुँ राज्य|तनहुँ]]मा आक्रमण गर्न गएर राजधानीसमेत २२ ठाना कब्जा गरे। तनहुँका राजा [[कामारीदत्त सेन|कामरिदत्त सेन]]ले आफ्ना भाई हरकुमारदत्त सेन समेत नेपालसँग मिलेको थाहा पाई कुनै आड नरहेकाले आत्महत्या गरे।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=१८१|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;

१९२८ वैशाख २७&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=गोरखाविजयकालका घटना |journal=पूर्णिमा |volume=२७ |pages=१६६}}&lt;/ref&gt; मा वंशराज पांडेको नेतृत्वमा लमजुङ कब्जा गर्न सेना पठाइयो र केहरसिंह बस्न्यातको नेतृत्वमा रिसिङ,घिरिङ कब्जा गर्न भनी पठाइयो। ती दुवै टोली ५००-५०० सशस्त्र र अन्य सहयोगी थिए। काजी [[वंशराज पाँडे]]को नेतृत्वको नेपाली सेनाले कास्की राज्यको कोत्रे र दुलेगौंडामा अधिकार गर्यो। कास्कीका राजा सिद्धिनारायण शाहको सेनाले भण्डारीढिकमा मोर्चा लिन लगाई पर्वतका राजासँग सहयोग माग्न मानिस दौडाए। तर उनलाई पर्वतबाट सहयोग नमिलेकाले एक्लै लड्नुपर्दा हार हुनगयो। 

केहरसिंह बस्न्यात नेतृत्वको सेनालाई तनहुँका राजा हरकुमारदत्त सेनले सैन्य सहयोग पुर्‍याएका थिए। बि.सं १८२८ जेठमा रिसिङका राजाले नेपालको आश्रय स्वीकार गरी आश्रित सन्धि गरे। तर भीरकोटका राजाले नेपालसँग युद्ध गर्ने भएकाले नेपाली सेनाले किहुँब्कब्जा गरे।ब्गुहाकोटको युद्धमा नेपाली सेना र भीरकोटे सेनाको युद्ध भयो। सो युद्धमा भीरकोटको हार हुँदा त्यहाँका राजा भागी पर्वत राज्यमा शरण लिन गए। नेपाली सेनाको सामु गह्रौँ, सतहुँ, ढोर र पैयूँका राजा पनि टिक्न नसक्ता पर्वत तिरै लागे।
गुहाकोटको युद्धमा तनहुँ राज्यका ८०-९० जना सेनाले शत्रुअलाई सहयोग गरेको आरोपमा केहरसिंह बस्न्यातले युद्धस्थलमै काट्दा तनहुँका राजा भित्र भित्र नेपालसँग रिसाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last= |first= |title=  |journal=पूर्णिमा |volume=५०|pages=१८}}&lt;/ref&gt;

वर्षा पूरा हुँदानहुँदै [[पर्वत राज्य|पर्वत]]का राजा कीर्तिवम मल्लले नेपालका विरुद्ध सैन्यसङ्गठन गरिसकेका थिए। पुगनपुग २००० सिपाही लिएर पर्वतका राजाले नेपाली सेनाउपर बि.सं. १८२८ पौष ५ मा आक्रमण गरे। पर्वत पक्षले ५०० नेपाली सेना सहित काजी [[केहरसिंह बस्न्यात]]लाई कटे भने काजी वंशराज पाँडेलाई कैद गरे।  त्यस युद्धमा बचेका सिपाहीहरूले ढोर राज्यमा शरण लिए। तर ढोरमा पनि शत्रुले आक्रमण गरेकाले नेपालीहरू नराम्ररी हारे। बचेका केही सिपाहीसाथ नेपालीहरूले भीर्कोट, गह्रौ, पैयू र रिसिङका आफ्ना ठाना छोडिदिए। उता पृथ्वीनारायण शाले [[धोकलसिंह बस्न्यात]]को नेतृत्वमा सेना पठाएका भएपनि त्यो सेनालघि बढ्ने साहस गरेन। पर्वते राजाले हरुवा नेपाली सेनाका हतियार खोसी छोड्ने नीति लिए।

===१८४१-१८४३ को गोर्खा-चौबीसे युद्ध===
===पाल्पा गोर्खा गठबन्धन ===

===पाल्पाको विलय===

== राज्यहरूको सूची ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+चौबिसी राज्यहरू
!क्रम
!राज्यहरू&lt;ref&gt;इतिहास कक्षा १०, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (पृष्ठ १५- १८)&lt;/ref&gt;
!स्थापना (वि.सं)
!संस्थापक
!विघटन
!नोट
!सन्दर्भ
|-
|१
|मुस्ताङ
|८००-१३७० को अन्तरालमा
|मिचे घ्युङकल बिष्ट
|१८४६ आश्विन ३ मा
|जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा मिल्यो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भयो।
|&lt;ref&gt;{{cite book|title=मुस्ताङ दिग्दर्शन|author=नारायणप्रसाद क्षत्री|page=|date=२०४४|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=|url=}}&lt;/ref&gt;
|-
|२
|बलिहाङ
|१४००
|
|वि.स. १५८० मा
|हालका गुल्मी, अर्घाखाँची, कपिलवस्तु, रुपन्देही, पाल्पा र नवलपरासी जिल्लाहरू समेटिने
वि.स. १५८० मा गुल्मी, अर्घा, खाँची र पाल्पा आपसमा मिलेर यो राज्यमाथि आक्रमण गरी यसका भूभाग एक अर्कामा बाँडेर लिएका थिए। यसपछि यो राज्यको अस्तित्व समाप्त भएको थियो।
|
|-
|३
|[[अर्घा राज्य|अर्घा]]
|१४९०
|जिल्ल राई
|वि.सं. १८४३ मा पाल्पा राज्य
|
|
|-
|४
|खाँची
|१४९२
|जयन्त शाह
|पाल्पा राज्यको नेपालमा एकीकरण हुँदा खाँची राज्य पनि नेपालमा गाभिएको थियो।
|
|
|-
|५
|[[गुल्मी राज्य|गुल्मी चारपाला]]
|१४९३
|राजा वीर शाह
|वि.स. १८४३ मा राजा शिवनारायण शाह नेपाली फौजसँग पराजित भएपछि यो राज्य पाल्पाको नियन्त्रणमा आएको थियो र पाल्पासँगै नेपालमा एकीकृत भएको थियो।
|
|
|-
|६
|[[पर्वत राज्य|पर्वत]]
|१४९३
|आनन्द वम
|राजा कीर्तिवम मल्लको शासनकालमा वि.स. १८४३ असोज १४ मा यो राज्य विशाल नेपालमा गाभिएको थियो।
|
|
|-
|७
|[[भीरकोट राज्य|भीरकोट]]
|१५००
|राजा जैन खाण
|अन्तिम राजा प्रेम अमर खाणको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा नेपाली सेनाले यो राज्यलाई विशाल नेपालमा गाभेको थियो।
|
|
|-
|८
|पैयुँ
|१५०२
|रामसिंह सेन
|राजा अकवरसिंह सेनको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा यो राज्यलाई नेपालले एकीकरण गरेको थियो।
|
|
|-
|९
|ढोर
|१५१०
|राजा दशरथ खाण
|राजा शिवनारायण खाणको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा यो राज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|१०
|सतहुँ
|१५१०
|राजा शिरशिम्बु खाण
|वि.स.१८४२ मा राजा दीर्घ शाहीको शासनकालमा यो राज्यको एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|११
|गह्रौँ
|१५१०
|दसरथ खाण
|वि.स. १८४२ मा राजा घेरु खाणको शासनकालमा नेपालले यो राज्यलाई आफूमा एकीकरण गरेको थियो।
|
|
|-
|१२
|नुवाकोट
|१५१०
|मिन्चा खान
|यो वि.स. १८४२ मा नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|१३
|[[कास्की राज्य|कास्की]]
|१५२४
|विचित्र खाण
|वि.स. १८४२ मा सिद्धिनारायण शाहको शासनकालमा कास्की राज्य नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|नेपालको इतिहासमा कास्की राज्य महत्वपूर्ण छ। यहीँका राजा कुलमण्डन खाणले सर्वप्रथम शाहको उपाधि ग्रहण गरेका थिए।
|
|-
|१४
|[[इस्मा राज्य|इस्मा]]
|१५५०
|च्यवनराज भट्ट अर्जेलले
|गोविन्द नारायण राठोर को शासनकालमा यो राज्य पाल्पाको मातहतमा आएको थियो र पाल्पा राज्यसँगै इश्मा पनि विशाल नेपालमा एकीकृत भएको थियो।
|
|
|-
|१५
|मुसिकोट (वल्लो)
|१५५०
|जयचन्द्र सिंह
|राजा वीरकुमार सिंहको कार्यकालमा वि.स. १८४३ मा यो राज्य पाल्पा राज्यमा गाभिएको थियो। पाल्पाको एकीकरण हुँदा यसको पनि नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|१६
|[[लमजुङ राज्य|लमजुङ]]
|१५५०
|कास्कीका राजकुमार यशोब्रम्ह शाह
|राजा वीरभूपाल शाहको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा योराज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|१७
|रिसिङ
|१५५०
|जयचन्द्र सिंह
|राजा हरिनारायण सेन यहाँका अन्तिम राजा थिए। वि.स. १८४२ मा यो राज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|१८
|[[घिरिङ राज्य|घिरिङ]]
|१५५०
|खान वंशीय ठकुरीहरू
|राज्य विशाल नेपालमा वि.सं. १८४२ मा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|१९
|[[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]
|१५५०
|राजा रुद्रसेन
|वि.स. १८६१ मा नेपालले पाल्पाको एकीकरण सम्पन्न गरेको थियो। सेन वंशको स्थापना पाल्पाबाटै भएको थियो।
|पाल्पाले नायव बहादुर शाहलाई नेपाल एकीकरणमा सहयोग समेत गरेको थियो।
|
|-
|२०
|[[प्युठान राज्य|प्युठान]]
|१५६०
|राजा लटराजले
|वि.स. १८४२ मा रुद्रप्रताप चन्दको शासनकालमा [[विशाल नेपाल]]मा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|२१
|[[तनहुँ राज्य|तनहुँ]]
|१६१०
|राजा भृङ्गी सेन
|वि.स. १८४१ मा हरकुमारदत्त सेनको शासनकालमा यो राज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|२२
|रामपुर
|१६१०
|राजा खड्ग सेन
|राजा दुर्लभ सेनको शासनकालमा वि.स. १८४२ मा यसको नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|२३
|विनायकपुर
|१६१०
|विनायक सेन
|बुटवल राज्य पाल्पामा मिल्न गएकाले यसको अस्तित्व समाप्त भएको थियो।
|
|
|-
|२४
|गोरखा
|१६१६
|द्रव्य शाह
|अटल राज्य
|
|
|-
|२५
|[[गलकोट राज्य|गलकोट]]
|१६३१
|जितारी मल्ल
|वि.स. १८४२ मा राजा जगतबम मल्लको शासनकालमा यो राज्यको नेपालमा एकीकरण भएको थियो।
|
|
|-
|२६
|धुर्कोट
|११४६५
|राजा खड्गराज मल्ल
|राजा रण मल्लको शासनकालमा वि.स. १८४३ मा नेपाली सेनाले यो राज्य पाल्पालाई दिएको थियो र पाल्पासँगै धुर्कोट पनि नेपालमा एकीकृत भएको थियो।
|
|
|}

== प्रशासन ==
मध्यकालमा राज्य विस्तार हुँदै गएपछि विभिन्न क्षेत्रमा केन्द्रबाट सोझै प्रशासन चलाउन कठिन पर्ने हुनाले ती क्षेत्रमा प्रशासन सञ्चालन गर्न आफ्ना भाइ, छोरा र भातिजालाई प्रशासक नियुक्त गर्ने परम्परा भएको पाइन्छ।  &lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

उत्तरमध्यकाल (बाइसी, चौबीसी पूर्वका सेनराज्य प्रशासन)
&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=३२२-३२३|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;
# राजपरिवार = राजा, रानी, राजकुमार (गोसाईं, रौतेल्या, रताला, पुत्लो)
# सरदार = सेना र अर्थसमबन्धी विषय हेर्ने अधिकारी
# पण्डितवर्ग = राजगुरु, धर्माधिकारी, ज्योतिषी, जोशी, दैवज्ञ, पुरोहित
# काजी = मन्त्री (प्रायः राजाका टाढाका अंशियार काजी कहिन्थे।)
# रजवार = स्थानीय प्रशासक, राजाभन्दा तल्ला पाँच भन्दा उपरको पद
# खजाञ्ची = राजाको खजाना भणडारको तालाचाबी लिई बस्ने
# देवान = राजालाई धर्मशास्त्र हेरी पतिया, चान्द्रायण, शुद्धि गर्ने व्यक्ति 
# पुत्ला वा पुल्ता = तिब्बत भोटतिरको भन्सार अधिकृत
# बूढाथापा = स्थानीय भलादमीको नायक र राजाले छानेको मन्त्रीसरह
# उमराव = विबिन्न नाकामा निर्मित गढीकिल्लाको नायक
# द्वारे, नेव, मुखिया, ताकुलद्वार, मण्डली= ग्राममुख्य, लेखनदास, मुख्य, तैनाथवाला, राज्यभित्रमा राजाको विरुद्ध जाँच्ने र गोप्य प्रतिवेदन सङ्कलक
# भण्डारी= कोषागारप्रमुख, नगद, जिन्सी, गहना, खाद्यान्न, जपडाको भण्डारे।
# विचारी, सुबेदार, थरघर, [[दौडाहा]] = मुद्दा हेर्ने, प्रहरी हेर्ने, सल्लाहकार, ठाडो कार्बाही गर्ने।
# [[कटुवाल]], आसेपासे, टीके, जीते, अर्जबेगी, लुमड्या, = राजाज्ञा कार्यान्वयन गर्नेहरू

==यो पनि हेर्नुहोस्==
* [[बाइसे राज्यहरू]]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]]
[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]]</text>
      <sha1>rff3budix2frrxr0h78vntmvj5dio2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मुन्सी खाना</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100203</id>
    <revision>
      <id>1354158</id>
      <parentid>1307035</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T14:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* स्थापना */</comment>
      <origin>1354158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9595" sha1="kn0rw2pncgsv2l2w7dhaxy7tmjk67d9" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name          = मुन्शी खाना
| native_name   = मुन्शी खाना
| former_name   = जैशी कोठा
| image         = 
| alt           = 
| image_border  = 
| size          = &lt;!-- default 200px --&gt;
| caption       = 
| map           = 
| msize         = &lt;!-- map size, optional, default 250px --&gt;
| malt          = &lt;!-- map alt text --&gt;
| mcaption      = 
| map2          = 
| abbreviation  = 
| motto         = 
| predecessor   = 
| successor     = 
| formation     = १८२६
| founder       = श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाह
| extinction    = &lt;!-- {{End date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| merger        = 
| merged        = 
| type          = सरकारी अड्डा
| status        = &lt;!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --&gt;
| purpose       = पररास्ट्र मामिला
| professional_title = &lt;!-- for professional associations --&gt;
| headquarters  = काठमाडौँ
| location      = 
| coords        = &lt;!-- Coordinates of location using {{Coord}} --&gt;
| region_served = 
| services      = 
| membership    = 
| language      = 
| general       = 
| leader_title  = कप्तान
| leader_name   = 
| leader_title2 = 
| leader_name2  = 
| leader_title3 = 
| leader_name3  = 
| leader_title4 = 
| leader_name4  = 
| key_people    = 
| main_organ    = 
| parent_organization = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्रालय ]]
| subsidiaries  = 
| affiliations  = 
| budget        = 
| num_staff     = 
| num_volunteers= 
| slogan        = 
| website       = https://mofa.gov.np/
| remarks       = 
| footnotes     = 
}}
मुन्सी खाना (मुन्शी खाना) [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालिन प्रशासन]]मा परराष्ट्र मामिलासम्बन्धी कार्य गर्ने निकाय थियो। 
==स्थापना==
नेपालको पररास्ट्र मामिलाको कार्यालय [[एसिया|एसिया]]कै पुरानो मानिन्छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाह]]बाट १८२६ मा नेपालको एकीकरण पछी; पररास्ट्र मामिला हेर्न जैशी कोठा नाम गरेको एक अड्डाको स्थापना भयो; विशेष गरी [[तिब्बत]] र [[चीन]]संगको सम्बन्धको लागि। यो जैशी कोठा नामक अड्डा नै नेपालको इतिहासको पहिलो परराष्ट्र मामिला सम्बन्धि कार्यालय मानिन्छ। जनरल [[भीमसेन थापा]]को प्रधानमन्त्रीत्व कालिन समयमा जैशी कोठाको नाम परिवर्तन गरी &quot;मुन्सी खाना&quot; कायम गरियो ; जाशी कोठालाई मुन्सी खाना मातहतको इकाईको कार्यालयमा राखियो ।

==राणा शासन==
राणा शासनभरि नै &quot;मुन्सी खाना &quot;को नाम निरन्तर यहि विद्यमान रह्यो र समय-समयमा यसको सङ्गठनिक सरचनामा परिवर्तनहरु भईरहे ।  

=== प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा ===
राणा शासनमा यसको पहिलो पुनर्संरचना प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]को पालामा भयो । जंगबहादुरले मुन्सी खाना अन्तर्गत तीन इकाइको स्थापना गरे : 

# ब्रिटिश भारत डिभिजन, 
# जैशी कोठा , र 
# मुन्सी कप्तानको अड्डा । 

=== प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेर ===
[[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेर जंगबहादुर राणा]]को कार्यकालमा अर्को ठुलो सङ्गठनिक पुनर्संरचनाको काम भयो । मुन्सी खानाको मातहत अन्तर्गत थप पांच डिभिजन र एक सहायक डिभिजन स्थापना गरिए । ती डिभिजनहरूको नाम यस प्रकार थियो :  

# जैशी कोठा   
# सदर अमिनी गोश्वारा  
# सीमा सर्वे   
# भारत - ब्रिटेन डिभिजन
# मुन्सी कप्तानको अड्डा र
##सिंहदरबार फर्मैसी अड्डा नामक सहायक डिभिजन।

=== प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेर ===
प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेरको समयमा वि. सं १९९० पछि  मुन्सी खानालाई अंग्रजी समकक्षताको विदेश विभागको रूपमा समेत हेरियो । यसलाई विभागको स्तरसम्म उन्नत गरियो र यसको प्रमुखको रूपमा डाइरेक्टर जनरल नियुक्त हुने भए । मुन्सी खानाकोको मुख्य काम भनेको तत्कालिन समयको शासकहरूबाट प्राप्त हुने निर्देशनको पालना गराउने तथा भारत तथा ल्हासामा स्थापना भएका कार्यालयको समकक्षताको रूपमा काम गर्ने थियो। तिनीहरु थिए : 

# पटनाको &quot;अलैची कोठा&quot;;
# [[ल्हासा]]को &quot; वकिलको कार्यालय&quot;;
# बनारसको &quot;सम्माननीय वकिलको कार्यालय &quot; र 
# [[कोलकाता|कलकत्ता]]को &quot;वकिलको कार्यालय&quot;  । 

भारतको राजधानी कलकताबाट [[नयाँ दिल्ली]] सरे संगै कलकत्ताको वकिलको कार्यालय पनि [[नयाँ दिल्ली]] सरेको थियो  । [[राणा शासन]] सय वर्ष भन्दा धेरै समय चले पनि नेपालको [[भारत]]; [[फ्रान्स]]; [[बेलायत]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] केवल चार देशसंग मात्र कूटनीतिक सम्बन्ध कायम भएको थियो  ।&lt;ref&gt;[https://mofa.gov.np/the-ministry/history-of-the-ministry-of-foreign-affairs/ History of the Ministry of Foreign Affairs ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831143350/https://mofa.gov.np/the-ministry/history-of-the-ministry-of-foreign-affairs/ |date=2018-08-31 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/14591/ राजदूत नियुक्तिमा राजनीति]&lt;/ref&gt;

==प्रजातन्त्र स्थापना पछी==
२००७ को क्रान्ति पछि नेपालमा [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्रालय ]]को स्थापना भयो र [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] पहिलो परराष्ट्र मन्न्री बने  ।

==यो पनि हेर्नुहोस्==
[[पृथ्वीनारायण शाह]]&lt;br&gt;[[भीमसेन थापा]]&lt;br&gt;[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]

[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू]]{{ढाँचा:नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध}}

[[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
[[श्रेणी:नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध]]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>kn0rw2pncgsv2l2w7dhaxy7tmjk67d9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354159</id>
      <parentid>1354158</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T14:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* यो पनि हेर्नुहोस् */</comment>
      <origin>1354159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9597" sha1="t6u7nm70sh0lzzwpao4e9wul19hsyge" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name          = मुन्शी खाना
| native_name   = मुन्शी खाना
| former_name   = जैशी कोठा
| image         = 
| alt           = 
| image_border  = 
| size          = &lt;!-- default 200px --&gt;
| caption       = 
| map           = 
| msize         = &lt;!-- map size, optional, default 250px --&gt;
| malt          = &lt;!-- map alt text --&gt;
| mcaption      = 
| map2          = 
| abbreviation  = 
| motto         = 
| predecessor   = 
| successor     = 
| formation     = १८२६
| founder       = श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाह
| extinction    = &lt;!-- {{End date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| merger        = 
| merged        = 
| type          = सरकारी अड्डा
| status        = &lt;!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --&gt;
| purpose       = पररास्ट्र मामिला
| professional_title = &lt;!-- for professional associations --&gt;
| headquarters  = काठमाडौँ
| location      = 
| coords        = &lt;!-- Coordinates of location using {{Coord}} --&gt;
| region_served = 
| services      = 
| membership    = 
| language      = 
| general       = 
| leader_title  = कप्तान
| leader_name   = 
| leader_title2 = 
| leader_name2  = 
| leader_title3 = 
| leader_name3  = 
| leader_title4 = 
| leader_name4  = 
| key_people    = 
| main_organ    = 
| parent_organization = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्रालय ]]
| subsidiaries  = 
| affiliations  = 
| budget        = 
| num_staff     = 
| num_volunteers= 
| slogan        = 
| website       = https://mofa.gov.np/
| remarks       = 
| footnotes     = 
}}
मुन्सी खाना (मुन्शी खाना) [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालिन प्रशासन]]मा परराष्ट्र मामिलासम्बन्धी कार्य गर्ने निकाय थियो। 
==स्थापना==
नेपालको पररास्ट्र मामिलाको कार्यालय [[एसिया|एसिया]]कै पुरानो मानिन्छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाह]]बाट १८२६ मा नेपालको एकीकरण पछी; पररास्ट्र मामिला हेर्न जैशी कोठा नाम गरेको एक अड्डाको स्थापना भयो; विशेष गरी [[तिब्बत]] र [[चीन]]संगको सम्बन्धको लागि। यो जैशी कोठा नामक अड्डा नै नेपालको इतिहासको पहिलो परराष्ट्र मामिला सम्बन्धि कार्यालय मानिन्छ। जनरल [[भीमसेन थापा]]को प्रधानमन्त्रीत्व कालिन समयमा जैशी कोठाको नाम परिवर्तन गरी &quot;मुन्सी खाना&quot; कायम गरियो ; जाशी कोठालाई मुन्सी खाना मातहतको इकाईको कार्यालयमा राखियो ।

==राणा शासन==
राणा शासनभरि नै &quot;मुन्सी खाना &quot;को नाम निरन्तर यहि विद्यमान रह्यो र समय-समयमा यसको सङ्गठनिक सरचनामा परिवर्तनहरु भईरहे ।  

=== प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा ===
राणा शासनमा यसको पहिलो पुनर्संरचना प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]को पालामा भयो । जंगबहादुरले मुन्सी खाना अन्तर्गत तीन इकाइको स्थापना गरे : 

# ब्रिटिश भारत डिभिजन, 
# जैशी कोठा , र 
# मुन्सी कप्तानको अड्डा । 

=== प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेर ===
[[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेर जंगबहादुर राणा]]को कार्यकालमा अर्को ठुलो सङ्गठनिक पुनर्संरचनाको काम भयो । मुन्सी खानाको मातहत अन्तर्गत थप पांच डिभिजन र एक सहायक डिभिजन स्थापना गरिए । ती डिभिजनहरूको नाम यस प्रकार थियो :  

# जैशी कोठा   
# सदर अमिनी गोश्वारा  
# सीमा सर्वे   
# भारत - ब्रिटेन डिभिजन
# मुन्सी कप्तानको अड्डा र
##सिंहदरबार फर्मैसी अड्डा नामक सहायक डिभिजन।

=== प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेर ===
प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेरको समयमा वि. सं १९९० पछि  मुन्सी खानालाई अंग्रजी समकक्षताको विदेश विभागको रूपमा समेत हेरियो । यसलाई विभागको स्तरसम्म उन्नत गरियो र यसको प्रमुखको रूपमा डाइरेक्टर जनरल नियुक्त हुने भए । मुन्सी खानाकोको मुख्य काम भनेको तत्कालिन समयको शासकहरूबाट प्राप्त हुने निर्देशनको पालना गराउने तथा भारत तथा ल्हासामा स्थापना भएका कार्यालयको समकक्षताको रूपमा काम गर्ने थियो। तिनीहरु थिए : 

# पटनाको &quot;अलैची कोठा&quot;;
# [[ल्हासा]]को &quot; वकिलको कार्यालय&quot;;
# बनारसको &quot;सम्माननीय वकिलको कार्यालय &quot; र 
# [[कोलकाता|कलकत्ता]]को &quot;वकिलको कार्यालय&quot;  । 

भारतको राजधानी कलकताबाट [[नयाँ दिल्ली]] सरे संगै कलकत्ताको वकिलको कार्यालय पनि [[नयाँ दिल्ली]] सरेको थियो  । [[राणा शासन]] सय वर्ष भन्दा धेरै समय चले पनि नेपालको [[भारत]]; [[फ्रान्स]]; [[बेलायत]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] केवल चार देशसंग मात्र कूटनीतिक सम्बन्ध कायम भएको थियो  ।&lt;ref&gt;[https://mofa.gov.np/the-ministry/history-of-the-ministry-of-foreign-affairs/ History of the Ministry of Foreign Affairs ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831143350/https://mofa.gov.np/the-ministry/history-of-the-ministry-of-foreign-affairs/ |date=2018-08-31 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/14591/ राजदूत नियुक्तिमा राजनीति]&lt;/ref&gt;

==प्रजातन्त्र स्थापना पछी==
२००७ को क्रान्ति पछि नेपालमा [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्रालय ]]को स्थापना भयो र [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] पहिलो परराष्ट्र मन्न्री बने  ।

==यो पनि हेर्नुहोस्==

* [[पृथ्वीनारायण शाह]]
* [[भीमसेन थापा]]
* [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
* [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू]]{{ढाँचा:नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध}}

[[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]
[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
[[श्रेणी:नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध]]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>t6u7nm70sh0lzzwpao4e9wul19hsyge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदर मुलुकी खाना</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106933</id>
    <revision>
      <id>1354214</id>
      <parentid>1331995</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7482" sha1="pbcgvf65cvugg2otay6aybemsbhm1p7" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name          = सदर मुलुकी खाना
| native_name   = सदर मुलुकी खाना
| former_name   =  
| image         = 
| alt           = 
| image_border  = 
| size          = &lt;!-- default 200px --&gt;
| caption       = 
| map           = 
| msize         = &lt;!-- map size, optional, default 250px --&gt;
| malt          = &lt;!-- map alt text --&gt;
| mcaption      = 
| map2          = 
| abbreviation  = 
| motto         = 
| predecessor   = 
| successor     = [[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]
| formation     = वि.सं. १९९० बैशाख ७
| founder       = श्री ३ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]
| extinction    = &lt;!-- {{End date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| merger        = 
| merged        = 
| type          = सरकारी अड्डा
| status        = &lt;!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --&gt;
| purpose       = केन्द्रिय बैङ्क
| professional_title = &lt;!-- for professional associations --&gt;
| headquarters  = काठमाडौँ
| location      = 
| coords        = &lt;!-- Coordinates of location using {{Coord}} --&gt;
| region_served = 
| services      = 
| membership    = 
| language      = 
| general       = 
| leader_title  = खजाञ्ची 
| leader_name   = जनकराज पण्डित
| leader_title2 = खजाञ्ची 
| leader_name2  = भरतराज पण्डित 
| leader_title3 = खजाञ्ची 
| leader_name3  = नरेन्द्रराज पण्डित 
| leader_title4 = 
| leader_name4  = 
| key_people    = 
| main_organ    = 
| parent_organization =
| subsidiaries  = 
| affiliations  = 
| budget        = 
| num_staff     = 
| num_volunteers= 
| slogan        = 
| website       = 
| remarks       = 
| footnotes     = 
}}
[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन प्रशासन]]मा केन्द्रिय बैङ्कको ([[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]) काम गर्ने निकायलाई सदर मुलुकी खाना भनिन्थ्यो ।&lt;ref&gt;[https://nrb.org.np/finlit/cms_uploads/NRB_then_now_ahead_207302.pdf Nepal Rastra Bank: Then, Now and Ahead page 10-11]&lt;/ref&gt; मुलुकीखानाको राजस्वको निकासी कौसी तोषाखानाबाट गरिन्थ्यो ।  

२०१३ सालमा [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]] स्थापना भयो । सदर मुलुकी खानाले प्रकाशित गर्ने नेपाली नोटलाई मोरु (मोहर रुपैयाँ) भनिन्थ्यो । 

नेपालमा पहिलो पटक वि.सं. २००२ असोज १ गते कागजी नोट प्रचलनमा आएको थियो। ५, १० र १ सय मोरु निष्कासन भएको पाइन्छ। नेपाल राष्ट्र बैङ्क मार्फत छापिएका कागजी नोटहरू २०१६ साल फागुन ७ गतेबाट प्रचलनमा ल्याउन थालिएको हो ।

यसको प्रमुखलाई खजाञ्ची भनिन्थ्यो। खजाञ्ची नियुक्ति राजगुरुको खलकबाट हुन्थ्यो । 

== कार्यहरू ==

# विभिन्न सरकारी अड्डाबाट जम्मा गरिएको रकम,सुन, चादी र भारतीय मुद्रा नोटको सङ्कलन गर्नु 
# ब्रिटिस सरकारबाट वार्षिक रूपमा आउने रु. १० लाख दिल्लीमा रहने नेपाली वकिलको माध्यमबाट बुझी लिनु 
# दिन दैनिक कामको लागि चल्ती ढुकुटीमा रु. १० लाख र रु. पाँच लाख (भारतीय मुद्रा) राख्नु र सबै जगेडा रकम तीन साँचा ढुकुटी मा राख्नु । (यो ढुकुटी मा तीन ताल्चा लगाइएको हुन्थ्यो र यसको साँचो खाजांची, तहबिल डीत्ठा र टहरीरसँग हुन्थ्यो )
# कौशी तोषा खानाको आगी हरासंदा आदेश बमोजिम रकम निकासा गर्नु । 
# निम्न कोषहरू व्यवस्था गर्नु :&lt;br&gt;* गुठि रकम &lt;br&gt;* चन्द्रबत्ति प्रकाश बिजुली रकम&lt;br&gt;* डेप्रिसियसन् बिजुली रकम&lt;br&gt;* निजामति कर्मचारी रकम&lt;br&gt;* रोपवे रकम&lt;br&gt;* महासमर सभा रकम&lt;br&gt;* [[त्रिचन्द्र सैनिक अस्पताल|त्रिचन्द्र हस्पिटल]] रकम 
# भारतीय तथा नेपाली मुद्राको सतही कायम गर्नु विनिमय दर १०० भारू=१२४ नेपाली रुपैया र ३% . (सटहीको लागि मुलुकीखानाको सरफखाना फाँटलाई जिम्मेवारी दिइन्थ्यो । ){{sfn|Acharya|1971|p=33}}

== खजाञ्ची ==

* जनकराज पण्डित
* भरतराज पण्डित 
* नरेन्द्रराज पण्डित 

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
*[[पृथ्वीनारायण शाह]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]

*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू]] 

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{reflist}}

===स्रोत===

{{refbegin|30em}}
*{{citation | last = Acharya | first = Baburam | title = The Fall of Bhimsen Thapa and The Rise of Jang Bahadur Rana | journal = Regmi Research Series | volume = 3 | issue =  | pages = 214–219 | location = Kathmandu | date = 1971 | url = http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190807045836/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf |date=2019-08-07 }}
{{refend}}

==बाह्य कडीहरू==

[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]]</text>
      <sha1>pbcgvf65cvugg2otay6aybemsbhm1p7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354221</id>
      <parentid>1354214</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T08:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* खजाञ्ची */</comment>
      <origin>1354221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9296" sha1="7lopn50xv7aoifriup5q581ykso0zes" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name          = सदर मुलुकी खाना
| native_name   = सदर मुलुकी खाना
| former_name   =  
| image         = 
| alt           = 
| image_border  = 
| size          = &lt;!-- default 200px --&gt;
| caption       = 
| map           = 
| msize         = &lt;!-- map size, optional, default 250px --&gt;
| malt          = &lt;!-- map alt text --&gt;
| mcaption      = 
| map2          = 
| abbreviation  = 
| motto         = 
| predecessor   = 
| successor     = [[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]
| formation     = वि.सं. १९९० बैशाख ७
| founder       = श्री ३ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]
| extinction    = &lt;!-- {{End date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| merger        = 
| merged        = 
| type          = सरकारी अड्डा
| status        = &lt;!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --&gt;
| purpose       = केन्द्रिय बैङ्क
| professional_title = &lt;!-- for professional associations --&gt;
| headquarters  = काठमाडौँ
| location      = 
| coords        = &lt;!-- Coordinates of location using {{Coord}} --&gt;
| region_served = 
| services      = 
| membership    = 
| language      = 
| general       = 
| leader_title  = खजाञ्ची 
| leader_name   = जनकराज पण्डित
| leader_title2 = खजाञ्ची 
| leader_name2  = भरतराज पण्डित 
| leader_title3 = खजाञ्ची 
| leader_name3  = नरेन्द्रराज पण्डित 
| leader_title4 = 
| leader_name4  = 
| key_people    = 
| main_organ    = 
| parent_organization =
| subsidiaries  = 
| affiliations  = 
| budget        = 
| num_staff     = 
| num_volunteers= 
| slogan        = 
| website       = 
| remarks       = 
| footnotes     = 
}}
[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन प्रशासन]]मा केन्द्रिय बैङ्कको ([[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]) काम गर्ने निकायलाई सदर मुलुकी खाना भनिन्थ्यो ।&lt;ref&gt;[https://nrb.org.np/finlit/cms_uploads/NRB_then_now_ahead_207302.pdf Nepal Rastra Bank: Then, Now and Ahead page 10-11]&lt;/ref&gt; मुलुकीखानाको राजस्वको निकासी कौसी तोषाखानाबाट गरिन्थ्यो ।  

२०१३ सालमा [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]] स्थापना भयो । सदर मुलुकी खानाले प्रकाशित गर्ने नेपाली नोटलाई मोरु (मोहर रुपैयाँ) भनिन्थ्यो । 

नेपालमा पहिलो पटक वि.सं. २००२ असोज १ गते कागजी नोट प्रचलनमा आएको थियो। ५, १० र १ सय मोरु निष्कासन भएको पाइन्छ। नेपाल राष्ट्र बैङ्क मार्फत छापिएका कागजी नोटहरू २०१६ साल फागुन ७ गतेबाट प्रचलनमा ल्याउन थालिएको हो ।

यसको प्रमुखलाई खजाञ्ची भनिन्थ्यो। खजाञ्ची नियुक्ति राजगुरुको खलकबाट हुन्थ्यो । 

== कार्यहरू ==

# विभिन्न सरकारी अड्डाबाट जम्मा गरिएको रकम,सुन, चादी र भारतीय मुद्रा नोटको सङ्कलन गर्नु 
# ब्रिटिस सरकारबाट वार्षिक रूपमा आउने रु. १० लाख दिल्लीमा रहने नेपाली वकिलको माध्यमबाट बुझी लिनु 
# दिन दैनिक कामको लागि चल्ती ढुकुटीमा रु. १० लाख र रु. पाँच लाख (भारतीय मुद्रा) राख्नु र सबै जगेडा रकम तीन साँचा ढुकुटी मा राख्नु । (यो ढुकुटी मा तीन ताल्चा लगाइएको हुन्थ्यो र यसको साँचो खाजांची, तहबिल डीत्ठा र टहरीरसँग हुन्थ्यो )
# कौशी तोषा खानाको आगी हरासंदा आदेश बमोजिम रकम निकासा गर्नु । 
# निम्न कोषहरू व्यवस्था गर्नु :&lt;br&gt;* गुठि रकम &lt;br&gt;* चन्द्रबत्ति प्रकाश बिजुली रकम&lt;br&gt;* डेप्रिसियसन् बिजुली रकम&lt;br&gt;* निजामति कर्मचारी रकम&lt;br&gt;* रोपवे रकम&lt;br&gt;* महासमर सभा रकम&lt;br&gt;* [[त्रिचन्द्र सैनिक अस्पताल|त्रिचन्द्र हस्पिटल]] रकम 
# भारतीय तथा नेपाली मुद्राको सतही कायम गर्नु विनिमय दर १०० भारू=१२४ नेपाली रुपैया र ३% . (सटहीको लागि मुलुकीखानाको सरफखाना फाँटलाई जिम्मेवारी दिइन्थ्यो । ){{sfn|Acharya|1971|p=33}}

== खजाञ्ची ==

* जनकराज पण्डित&lt;br&gt;गठनको समय पण्डित जनकराज पाण्डेलाई सदर मुलुकी खानाको खजाञ्ची नियुक्ति गरिएको थियो। उनकै समयमा कागजी नोट निकाल्ने तैयारी हुँदै थियो। तर मूल राजपुरोहित बन्न नपाएको हुँदा उनले बि.सं. १९९७ मा राजिनामा दिए। तर उनको समयमा नै नेपालमा कागजी नोट छाप्ने विषयमा तैयारी हुँदै थियो। यसर्थ उनकै सम्मानमा उनकै हस्ताक्षरमा २००२ असोज १ गते रु ५ को २ लाख थान रु ५ को क ०००००१ देखि क २००००० सम्म, रु १० को १ लाख थान क ०००००१ देखि क १००००० सम्म र रु १०० को ५ हजार थान क ०००००१ देखि क ००५००० सम्मको नोट निष्कासन भएको थियो । जनकराजकै हस्ताक्षरित अन्य शृङ्खलाका नोटहरू त्यसपछि विभिन्न मितिमा निष्कासन भएका थिए । जस अनुसार रु ५ को जम्मा ६ लाख ६० हजार, रु १० को ३ लाख २० हजार र रु १०० को ४५ हजार थान नोट निष्कासन भएको थियो । 
* भरतराज पण्डित 
* नरेन्द्रराज पण्डित

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
*[[पृथ्वीनारायण शाह]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]

*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू]] 

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{reflist}}

===स्रोत===

{{refbegin|30em}}
*{{citation | last = Acharya | first = Baburam | title = The Fall of Bhimsen Thapa and The Rise of Jang Bahadur Rana | journal = Regmi Research Series | volume = 3 | issue =  | pages = 214–219 | location = Kathmandu | date = 1971 | url = http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190807045836/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf |date=2019-08-07 }}
{{refend}}

==बाह्य कडीहरू==

[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]]</text>
      <sha1>7lopn50xv7aoifriup5q581ykso0zes</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354224</id>
      <parentid>1354221</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T08:02:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* खजाञ्ची */</comment>
      <origin>1354224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9788" sha1="q8jhfj9anh08apxdna4ubj821a5rs2u" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name          = सदर मुलुकी खाना
| native_name   = सदर मुलुकी खाना
| former_name   =  
| image         = 
| alt           = 
| image_border  = 
| size          = &lt;!-- default 200px --&gt;
| caption       = 
| map           = 
| msize         = &lt;!-- map size, optional, default 250px --&gt;
| malt          = &lt;!-- map alt text --&gt;
| mcaption      = 
| map2          = 
| abbreviation  = 
| motto         = 
| predecessor   = 
| successor     = [[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]
| formation     = वि.सं. १९९० बैशाख ७
| founder       = श्री ३ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]
| extinction    = &lt;!-- {{End date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| merger        = 
| merged        = 
| type          = सरकारी अड्डा
| status        = &lt;!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --&gt;
| purpose       = केन्द्रिय बैङ्क
| professional_title = &lt;!-- for professional associations --&gt;
| headquarters  = काठमाडौँ
| location      = 
| coords        = &lt;!-- Coordinates of location using {{Coord}} --&gt;
| region_served = 
| services      = 
| membership    = 
| language      = 
| general       = 
| leader_title  = खजाञ्ची 
| leader_name   = जनकराज पण्डित
| leader_title2 = खजाञ्ची 
| leader_name2  = भरतराज पण्डित 
| leader_title3 = खजाञ्ची 
| leader_name3  = नरेन्द्रराज पण्डित 
| leader_title4 = 
| leader_name4  = 
| key_people    = 
| main_organ    = 
| parent_organization =
| subsidiaries  = 
| affiliations  = 
| budget        = 
| num_staff     = 
| num_volunteers= 
| slogan        = 
| website       = 
| remarks       = 
| footnotes     = 
}}
[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन प्रशासन]]मा केन्द्रिय बैङ्कको ([[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]) काम गर्ने निकायलाई सदर मुलुकी खाना भनिन्थ्यो ।&lt;ref&gt;[https://nrb.org.np/finlit/cms_uploads/NRB_then_now_ahead_207302.pdf Nepal Rastra Bank: Then, Now and Ahead page 10-11]&lt;/ref&gt; मुलुकीखानाको राजस्वको निकासी कौसी तोषाखानाबाट गरिन्थ्यो ।  

२०१३ सालमा [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]] स्थापना भयो । सदर मुलुकी खानाले प्रकाशित गर्ने नेपाली नोटलाई मोरु (मोहर रुपैयाँ) भनिन्थ्यो । 

नेपालमा पहिलो पटक वि.सं. २००२ असोज १ गते कागजी नोट प्रचलनमा आएको थियो। ५, १० र १ सय मोरु निष्कासन भएको पाइन्छ। नेपाल राष्ट्र बैङ्क मार्फत छापिएका कागजी नोटहरू २०१६ साल फागुन ७ गतेबाट प्रचलनमा ल्याउन थालिएको हो ।

यसको प्रमुखलाई खजाञ्ची भनिन्थ्यो। खजाञ्ची नियुक्ति राजगुरुको खलकबाट हुन्थ्यो । 

== कार्यहरू ==

# विभिन्न सरकारी अड्डाबाट जम्मा गरिएको रकम,सुन, चादी र भारतीय मुद्रा नोटको सङ्कलन गर्नु 
# ब्रिटिस सरकारबाट वार्षिक रूपमा आउने रु. १० लाख दिल्लीमा रहने नेपाली वकिलको माध्यमबाट बुझी लिनु 
# दिन दैनिक कामको लागि चल्ती ढुकुटीमा रु. १० लाख र रु. पाँच लाख (भारतीय मुद्रा) राख्नु र सबै जगेडा रकम तीन साँचा ढुकुटी मा राख्नु । (यो ढुकुटी मा तीन ताल्चा लगाइएको हुन्थ्यो र यसको साँचो खाजांची, तहबिल डीत्ठा र टहरीरसँग हुन्थ्यो )
# कौशी तोषा खानाको आगी हरासंदा आदेश बमोजिम रकम निकासा गर्नु । 
# निम्न कोषहरू व्यवस्था गर्नु :&lt;br&gt;* गुठि रकम &lt;br&gt;* चन्द्रबत्ति प्रकाश बिजुली रकम&lt;br&gt;* डेप्रिसियसन् बिजुली रकम&lt;br&gt;* निजामति कर्मचारी रकम&lt;br&gt;* रोपवे रकम&lt;br&gt;* महासमर सभा रकम&lt;br&gt;* [[त्रिचन्द्र सैनिक अस्पताल|त्रिचन्द्र हस्पिटल]] रकम 
# भारतीय तथा नेपाली मुद्राको सतही कायम गर्नु विनिमय दर १०० भारू=१२४ नेपाली रुपैया र ३% . (सटहीको लागि मुलुकीखानाको सरफखाना फाँटलाई जिम्मेवारी दिइन्थ्यो । ){{sfn|Acharya|1971|p=33}}

== खजाञ्ची ==

* जनकराज पण्डित&lt;br&gt;गठनको समय पण्डित जनकराज पाण्डेलाई सदर मुलुकी खानाको खजाञ्ची नियुक्ति गरिएको थियो। उनकै समयमा कागजी नोट निकाल्ने तैयारी हुँदै थियो। तर मूल राजपुरोहित बन्न नपाएको हुँदा उनले बि.सं. १९९७ मा राजिनामा दिए। तर उनको समयमा नै नेपालमा कागजी नोट छाप्ने विषयमा तैयारी हुँदै थियो। यसर्थ उनकै सम्मानमा उनकै हस्ताक्षरमा २००२ असोज १ गते रु ५ को २ लाख थान रु ५ को क ०००००१ देखि क २००००० सम्म, रु १० को १ लाख थान क ०००००१ देखि क १००००० सम्म र रु १०० को ५ हजार थान क ०००००१ देखि क ००५००० सम्मको नोट निष्कासन भएको थियो । जनकराजकै हस्ताक्षरित अन्य शृङ्खलाका नोटहरू त्यसपछि विभिन्न मितिमा निष्कासन भएका थिए । जस अनुसार रु ५ को जम्मा ६ लाख ६० हजार, रु १० को ३ लाख २० हजार र रु १०० को ४५ हजार थान नोट निष्कासन भएको थियो । 
* भरतराज पण्डित &lt;br&gt;बि.सं. २००४ साल पछि खजाञ्जी भरतराजको हस्ताक्षरमा रु ५, रु १० र रु १०० का नोटहरू निष्कासित भएको थियो
* नरेन्द्रराज पण्डित&lt;br&gt;२००९ सालबाट नरेन्द्रराजको हस्ताक्षरमा रु १, रु ५, रु १० र रु १०० का नोटहरू निष्कासित भए ।

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
*[[पृथ्वीनारायण शाह]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]

*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू]] 

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{reflist}}

===स्रोत===

{{refbegin|30em}}
*{{citation | last = Acharya | first = Baburam | title = The Fall of Bhimsen Thapa and The Rise of Jang Bahadur Rana | journal = Regmi Research Series | volume = 3 | issue =  | pages = 214–219 | location = Kathmandu | date = 1971 | url = http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190807045836/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf |date=2019-08-07 }}
{{refend}}

==बाह्य कडीहरू==

[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]]</text>
      <sha1>q8jhfj9anh08apxdna4ubj821a5rs2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354225</id>
      <parentid>1354224</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T08:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* खजाञ्ची */</comment>
      <origin>1354225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10021" sha1="s33uylzv42ssn8b27hvr7ffn3lrfdxg" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name          = सदर मुलुकी खाना
| native_name   = सदर मुलुकी खाना
| former_name   =  
| image         = 
| alt           = 
| image_border  = 
| size          = &lt;!-- default 200px --&gt;
| caption       = 
| map           = 
| msize         = &lt;!-- map size, optional, default 250px --&gt;
| malt          = &lt;!-- map alt text --&gt;
| mcaption      = 
| map2          = 
| abbreviation  = 
| motto         = 
| predecessor   = 
| successor     = [[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]
| formation     = वि.सं. १९९० बैशाख ७
| founder       = श्री ३ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]
| extinction    = &lt;!-- {{End date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| merger        = 
| merged        = 
| type          = सरकारी अड्डा
| status        = &lt;!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --&gt;
| purpose       = केन्द्रिय बैङ्क
| professional_title = &lt;!-- for professional associations --&gt;
| headquarters  = काठमाडौँ
| location      = 
| coords        = &lt;!-- Coordinates of location using {{Coord}} --&gt;
| region_served = 
| services      = 
| membership    = 
| language      = 
| general       = 
| leader_title  = खजाञ्ची 
| leader_name   = जनकराज पण्डित
| leader_title2 = खजाञ्ची 
| leader_name2  = भरतराज पण्डित 
| leader_title3 = खजाञ्ची 
| leader_name3  = नरेन्द्रराज पण्डित 
| leader_title4 = 
| leader_name4  = 
| key_people    = 
| main_organ    = 
| parent_organization =
| subsidiaries  = 
| affiliations  = 
| budget        = 
| num_staff     = 
| num_volunteers= 
| slogan        = 
| website       = 
| remarks       = 
| footnotes     = 
}}
[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन प्रशासन]]मा केन्द्रिय बैङ्कको ([[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]) काम गर्ने निकायलाई सदर मुलुकी खाना भनिन्थ्यो ।&lt;ref&gt;[https://nrb.org.np/finlit/cms_uploads/NRB_then_now_ahead_207302.pdf Nepal Rastra Bank: Then, Now and Ahead page 10-11]&lt;/ref&gt; मुलुकीखानाको राजस्वको निकासी कौसी तोषाखानाबाट गरिन्थ्यो ।  

२०१३ सालमा [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]] स्थापना भयो । सदर मुलुकी खानाले प्रकाशित गर्ने नेपाली नोटलाई मोरु (मोहर रुपैयाँ) भनिन्थ्यो । 

नेपालमा पहिलो पटक वि.सं. २००२ असोज १ गते कागजी नोट प्रचलनमा आएको थियो। ५, १० र १ सय मोरु निष्कासन भएको पाइन्छ। नेपाल राष्ट्र बैङ्क मार्फत छापिएका कागजी नोटहरू २०१६ साल फागुन ७ गतेबाट प्रचलनमा ल्याउन थालिएको हो ।

यसको प्रमुखलाई खजाञ्ची भनिन्थ्यो। खजाञ्ची नियुक्ति राजगुरुको खलकबाट हुन्थ्यो । 

== कार्यहरू ==

# विभिन्न सरकारी अड्डाबाट जम्मा गरिएको रकम,सुन, चादी र भारतीय मुद्रा नोटको सङ्कलन गर्नु 
# ब्रिटिस सरकारबाट वार्षिक रूपमा आउने रु. १० लाख दिल्लीमा रहने नेपाली वकिलको माध्यमबाट बुझी लिनु 
# दिन दैनिक कामको लागि चल्ती ढुकुटीमा रु. १० लाख र रु. पाँच लाख (भारतीय मुद्रा) राख्नु र सबै जगेडा रकम तीन साँचा ढुकुटी मा राख्नु । (यो ढुकुटी मा तीन ताल्चा लगाइएको हुन्थ्यो र यसको साँचो खाजांची, तहबिल डीत्ठा र टहरीरसँग हुन्थ्यो )
# कौशी तोषा खानाको आगी हरासंदा आदेश बमोजिम रकम निकासा गर्नु । 
# निम्न कोषहरू व्यवस्था गर्नु :&lt;br&gt;* गुठि रकम &lt;br&gt;* चन्द्रबत्ति प्रकाश बिजुली रकम&lt;br&gt;* डेप्रिसियसन् बिजुली रकम&lt;br&gt;* निजामति कर्मचारी रकम&lt;br&gt;* रोपवे रकम&lt;br&gt;* महासमर सभा रकम&lt;br&gt;* [[त्रिचन्द्र सैनिक अस्पताल|त्रिचन्द्र हस्पिटल]] रकम 
# भारतीय तथा नेपाली मुद्राको सतही कायम गर्नु विनिमय दर १०० भारू=१२४ नेपाली रुपैया र ३% . (सटहीको लागि मुलुकीखानाको सरफखाना फाँटलाई जिम्मेवारी दिइन्थ्यो । ){{sfn|Acharya|1971|p=33}}

== खजाञ्ची ==

* जनकराज पण्डित&lt;br&gt;गठनको समय पण्डित जनकराज पाण्डेलाई सदर मुलुकी खानाको खजाञ्ची नियुक्ति गरिएको थियो। उनकै समयमा कागजी नोट निकाल्ने तैयारी हुँदै थियो। तर मूल राजपुरोहित बन्न नपाएको हुँदा उनले बि.सं. १९९७ मा राजिनामा दिए। तर उनको समयमा नै नेपालमा कागजी नोट छाप्ने विषयमा तैयारी हुँदै थियो। यसर्थ उनकै सम्मानमा उनकै हस्ताक्षरमा २००२ असोज १ गते रु ५ को २ लाख थान रु ५ को क ०००००१ देखि क २००००० सम्म, रु १० को १ लाख थान क ०००००१ देखि क १००००० सम्म र रु १०० को ५ हजार थान क ०००००१ देखि क ००५००० सम्मको नोट निष्कासन भएको थियो । जनकराजकै हस्ताक्षरित अन्य शृङ्खलाका नोटहरू त्यसपछि विभिन्न मितिमा निष्कासन भएका थिए । जस अनुसार रु ५ को जम्मा ६ लाख ६० हजार, रु १० को ३ लाख २० हजार र रु १०० को ४५ हजार थान नोट निष्कासन भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-09-18 |title=नेपाली नोटको ७९ वर्षे इतिहास |url=https://www.nepalkhoj.com/2024/09/18/370980/ |access-date=2026-05-04 |website=Nepal Khoj |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* भरतराज पण्डित &lt;br&gt;बि.सं. २००४ साल पछि खजाञ्जी भरतराजको हस्ताक्षरमा रु ५, रु १० र रु १०० का नोटहरू निष्कासित भएको थियो
* नरेन्द्रराज पण्डित&lt;br&gt;२००९ सालबाट नरेन्द्रराजको हस्ताक्षरमा रु १, रु ५, रु १० र रु १०० का नोटहरू निष्कासित भए ।

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
*[[पृथ्वीनारायण शाह]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]

*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू]] 

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{reflist}}

===स्रोत===

{{refbegin|30em}}
*{{citation | last = Acharya | first = Baburam | title = The Fall of Bhimsen Thapa and The Rise of Jang Bahadur Rana | journal = Regmi Research Series | volume = 3 | issue =  | pages = 214–219 | location = Kathmandu | date = 1971 | url = http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190807045836/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf |date=2019-08-07 }}
{{refend}}

==बाह्य कडीहरू==

[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]]</text>
      <sha1>s33uylzv42ssn8b27hvr7ffn3lrfdxg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354226</id>
      <parentid>1354225</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T08:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* खजाञ्ची */</comment>
      <origin>1354226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10510" sha1="nv73swb7e0mgrg3qxukaw6sfsnd5z2n" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name          = सदर मुलुकी खाना
| native_name   = सदर मुलुकी खाना
| former_name   =  
| image         = 
| alt           = 
| image_border  = 
| size          = &lt;!-- default 200px --&gt;
| caption       = 
| map           = 
| msize         = &lt;!-- map size, optional, default 250px --&gt;
| malt          = &lt;!-- map alt text --&gt;
| mcaption      = 
| map2          = 
| abbreviation  = 
| motto         = 
| predecessor   = 
| successor     = [[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]
| formation     = वि.सं. १९९० बैशाख ७
| founder       = श्री ३ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]
| extinction    = &lt;!-- {{End date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| merger        = 
| merged        = 
| type          = सरकारी अड्डा
| status        = &lt;!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --&gt;
| purpose       = केन्द्रिय बैङ्क
| professional_title = &lt;!-- for professional associations --&gt;
| headquarters  = काठमाडौँ
| location      = 
| coords        = &lt;!-- Coordinates of location using {{Coord}} --&gt;
| region_served = 
| services      = 
| membership    = 
| language      = 
| general       = 
| leader_title  = खजाञ्ची 
| leader_name   = जनकराज पण्डित
| leader_title2 = खजाञ्ची 
| leader_name2  = भरतराज पण्डित 
| leader_title3 = खजाञ्ची 
| leader_name3  = नरेन्द्रराज पण्डित 
| leader_title4 = 
| leader_name4  = 
| key_people    = 
| main_organ    = 
| parent_organization =
| subsidiaries  = 
| affiliations  = 
| budget        = 
| num_staff     = 
| num_volunteers= 
| slogan        = 
| website       = 
| remarks       = 
| footnotes     = 
}}
[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन प्रशासन]]मा केन्द्रिय बैङ्कको ([[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]) काम गर्ने निकायलाई सदर मुलुकी खाना भनिन्थ्यो ।&lt;ref&gt;[https://nrb.org.np/finlit/cms_uploads/NRB_then_now_ahead_207302.pdf Nepal Rastra Bank: Then, Now and Ahead page 10-11]&lt;/ref&gt; मुलुकीखानाको राजस्वको निकासी कौसी तोषाखानाबाट गरिन्थ्यो ।  

२०१३ सालमा [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]] स्थापना भयो । सदर मुलुकी खानाले प्रकाशित गर्ने नेपाली नोटलाई मोरु (मोहर रुपैयाँ) भनिन्थ्यो । 

नेपालमा पहिलो पटक वि.सं. २००२ असोज १ गते कागजी नोट प्रचलनमा आएको थियो। ५, १० र १ सय मोरु निष्कासन भएको पाइन्छ। नेपाल राष्ट्र बैङ्क मार्फत छापिएका कागजी नोटहरू २०१६ साल फागुन ७ गतेबाट प्रचलनमा ल्याउन थालिएको हो ।

यसको प्रमुखलाई खजाञ्ची भनिन्थ्यो। खजाञ्ची नियुक्ति राजगुरुको खलकबाट हुन्थ्यो । 

== कार्यहरू ==

# विभिन्न सरकारी अड्डाबाट जम्मा गरिएको रकम,सुन, चादी र भारतीय मुद्रा नोटको सङ्कलन गर्नु 
# ब्रिटिस सरकारबाट वार्षिक रूपमा आउने रु. १० लाख दिल्लीमा रहने नेपाली वकिलको माध्यमबाट बुझी लिनु 
# दिन दैनिक कामको लागि चल्ती ढुकुटीमा रु. १० लाख र रु. पाँच लाख (भारतीय मुद्रा) राख्नु र सबै जगेडा रकम तीन साँचा ढुकुटी मा राख्नु । (यो ढुकुटी मा तीन ताल्चा लगाइएको हुन्थ्यो र यसको साँचो खाजांची, तहबिल डीत्ठा र टहरीरसँग हुन्थ्यो )
# कौशी तोषा खानाको आगी हरासंदा आदेश बमोजिम रकम निकासा गर्नु । 
# निम्न कोषहरू व्यवस्था गर्नु :&lt;br&gt;* गुठि रकम &lt;br&gt;* चन्द्रबत्ति प्रकाश बिजुली रकम&lt;br&gt;* डेप्रिसियसन् बिजुली रकम&lt;br&gt;* निजामति कर्मचारी रकम&lt;br&gt;* रोपवे रकम&lt;br&gt;* महासमर सभा रकम&lt;br&gt;* [[त्रिचन्द्र सैनिक अस्पताल|त्रिचन्द्र हस्पिटल]] रकम 
# भारतीय तथा नेपाली मुद्राको सतही कायम गर्नु विनिमय दर १०० भारू=१२४ नेपाली रुपैया र ३% . (सटहीको लागि मुलुकीखानाको सरफखाना फाँटलाई जिम्मेवारी दिइन्थ्यो । ){{sfn|Acharya|1971|p=33}}

== खजाञ्ची ==

* जनकराज पण्डित&lt;br&gt;गठनको समय पण्डित जनकराज पाण्डेलाई सदर मुलुकी खानाको खजाञ्ची नियुक्ति गरिएको थियो। उनकै समयमा कागजी नोट निकाल्ने तैयारी हुँदै थियो। तर मूल राजपुरोहित बन्न नपाएको हुँदा उनले बि.सं. १९९७ मा राजिनामा दिए। तर उनको समयमा नै नेपालमा कागजी नोट छाप्ने विषयमा तैयारी हुँदै थियो। यसर्थ उनकै सम्मानमा उनकै हस्ताक्षरमा २००२ असोज १ गते रु ५ को २ लाख थान रु ५ को क ०००००१ देखि क २००००० सम्म, रु १० को १ लाख थान क ०००००१ देखि क १००००० सम्म र रु १०० को ५ हजार थान क ०००००१ देखि क ००५००० सम्मको नोट निष्कासन भएको थियो । जनकराजकै हस्ताक्षरित अन्य शृङ्खलाका नोटहरू त्यसपछि विभिन्न मितिमा निष्कासन भएका थिए । जस अनुसार रु ५ को जम्मा ६ लाख ६० हजार, रु १० को ३ लाख २० हजार र रु १०० को ४५ हजार थान नोट निष्कासन भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-09-18 |title=नेपाली नोटको ७९ वर्षे इतिहास |url=https://www.nepalkhoj.com/2024/09/18/370980/ |access-date=2026-05-04 |website=Nepal Khoj |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* भरतराज पण्डित &lt;br&gt;बि.सं. २००४ साल पछि खजाञ्जी भरतराजको हस्ताक्षरमा रु ५, रु १० र रु १०० का नोटहरू निष्कासित भएको थियो
* नरेन्द्रराज पण्डित&lt;br&gt;२००९ सालबाट नरेन्द्रराजको हस्ताक्षरमा रु १, रु ५, रु १० र रु १०० का नोटहरू निष्कासित भए । त्यसपछि निरन्तर २०१३ सालसम्मको नोटमा खजान्चीको हस्ताक्षर हुने गथ्र्यो भने वि स. २०१३ सालमा नेपाल राष्ट्र बैंकको स्थापनापछि गभर्नरको हस्ताक्षरमा नयाँ नोट बजारमा आउन थालेको इतिहास छ । 

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
*[[पृथ्वीनारायण शाह]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]

*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू]] 

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{reflist}}

===स्रोत===

{{refbegin|30em}}
*{{citation | last = Acharya | first = Baburam | title = The Fall of Bhimsen Thapa and The Rise of Jang Bahadur Rana | journal = Regmi Research Series | volume = 3 | issue =  | pages = 214–219 | location = Kathmandu | date = 1971 | url = http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190807045836/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf |date=2019-08-07 }}
{{refend}}

==बाह्य कडीहरू==

[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]]</text>
      <sha1>nv73swb7e0mgrg3qxukaw6sfsnd5z2n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354230</id>
      <parentid>1354226</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T09:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* कार्यहरू */</comment>
      <origin>1354230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10786" sha1="d5nme75l8hyz6ubrmlj2f11870aqmih" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name          = सदर मुलुकी खाना
| native_name   = सदर मुलुकी खाना
| former_name   =  
| image         = 
| alt           = 
| image_border  = 
| size          = &lt;!-- default 200px --&gt;
| caption       = 
| map           = 
| msize         = &lt;!-- map size, optional, default 250px --&gt;
| malt          = &lt;!-- map alt text --&gt;
| mcaption      = 
| map2          = 
| abbreviation  = 
| motto         = 
| predecessor   = 
| successor     = [[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]
| formation     = वि.सं. १९९० बैशाख ७
| founder       = श्री ३ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]
| extinction    = &lt;!-- {{End date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| merger        = 
| merged        = 
| type          = सरकारी अड्डा
| status        = &lt;!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --&gt;
| purpose       = केन्द्रिय बैङ्क
| professional_title = &lt;!-- for professional associations --&gt;
| headquarters  = काठमाडौँ
| location      = 
| coords        = &lt;!-- Coordinates of location using {{Coord}} --&gt;
| region_served = 
| services      = 
| membership    = 
| language      = 
| general       = 
| leader_title  = खजाञ्ची 
| leader_name   = जनकराज पण्डित
| leader_title2 = खजाञ्ची 
| leader_name2  = भरतराज पण्डित 
| leader_title3 = खजाञ्ची 
| leader_name3  = नरेन्द्रराज पण्डित 
| leader_title4 = 
| leader_name4  = 
| key_people    = 
| main_organ    = 
| parent_organization =
| subsidiaries  = 
| affiliations  = 
| budget        = 
| num_staff     = 
| num_volunteers= 
| slogan        = 
| website       = 
| remarks       = 
| footnotes     = 
}}
[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन प्रशासन]]मा केन्द्रिय बैङ्कको ([[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]) काम गर्ने निकायलाई सदर मुलुकी खाना भनिन्थ्यो ।&lt;ref&gt;[https://nrb.org.np/finlit/cms_uploads/NRB_then_now_ahead_207302.pdf Nepal Rastra Bank: Then, Now and Ahead page 10-11]&lt;/ref&gt; मुलुकीखानाको राजस्वको निकासी कौसी तोषाखानाबाट गरिन्थ्यो ।  

२०१३ सालमा [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]] स्थापना भयो । सदर मुलुकी खानाले प्रकाशित गर्ने नेपाली नोटलाई मोरु (मोहर रुपैयाँ) भनिन्थ्यो । 

नेपालमा पहिलो पटक वि.सं. २००२ असोज १ गते कागजी नोट प्रचलनमा आएको थियो। ५, १० र १ सय मोरु निष्कासन भएको पाइन्छ। नेपाल राष्ट्र बैङ्क मार्फत छापिएका कागजी नोटहरू २०१६ साल फागुन ७ गतेबाट प्रचलनमा ल्याउन थालिएको हो ।

यसको प्रमुखलाई खजाञ्ची भनिन्थ्यो। खजाञ्ची नियुक्ति राजगुरुको खलकबाट हुन्थ्यो ।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=रेग्मी |first=महेशचन्द्र |title=The Mulukikhana |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf |journal=Regmi Research Series |volume=3 |issue=2 |pages=33}}&lt;/ref&gt; 

== कार्यहरू ==

# विभिन्न सरकारी अड्डाबाट जम्मा गरिएको रकम,सुन, चादी र भारतीय मुद्रा नोटको सङ्कलन गर्नु 
# ब्रिटिस सरकारबाट वार्षिक रूपमा आउने रु. १० लाख दिल्लीमा रहने नेपाली वकिलको माध्यमबाट बुझी लिनु 
# दिन दैनिक कामको लागि चल्ती ढुकुटीमा रु. १० लाख र रु. पाँच लाख (भारतीय मुद्रा) राख्नु र सबै जगेडा रकम तीन साँचा ढुकुटी मा राख्नु । (यो ढुकुटी मा तीन ताल्चा लगाइएको हुन्थ्यो र यसको साँचो खाजांची, तहबिल डीत्ठा र टहरीरसँग हुन्थ्यो )
# कौशी तोषा खानाको आगी हरासंदा आदेश बमोजिम रकम निकासा गर्नु । 
# निम्न कोषहरू व्यवस्था गर्नु :&lt;br&gt;* गुठि रकम &lt;br&gt;* चन्द्रबत्ति प्रकाश बिजुली रकम&lt;br&gt;* डेप्रिसियसन् बिजुली रकम&lt;br&gt;* निजामति कर्मचारी रकम&lt;br&gt;* रोपवे रकम&lt;br&gt;* महासमर सभा रकम&lt;br&gt;* [[त्रिचन्द्र सैनिक अस्पताल|त्रिचन्द्र हस्पिटल]] रकम 
# भारतीय तथा नेपाली मुद्राको सतही कायम गर्नु विनिमय दर १०० भारू=१२४ नेपाली रुपैया र ३% . (सटहीको लागि मुलुकीखानाको सरफखाना फाँटलाई जिम्मेवारी दिइन्थ्यो । ){{sfn|Acharya|1971|p=33}}

== खजाञ्ची ==

* जनकराज पण्डित&lt;br&gt;गठनको समय पण्डित जनकराज पाण्डेलाई सदर मुलुकी खानाको खजाञ्ची नियुक्ति गरिएको थियो। उनकै समयमा कागजी नोट निकाल्ने तैयारी हुँदै थियो। तर मूल राजपुरोहित बन्न नपाएको हुँदा उनले बि.सं. १९९७ मा राजिनामा दिए। तर उनको समयमा नै नेपालमा कागजी नोट छाप्ने विषयमा तैयारी हुँदै थियो। यसर्थ उनकै सम्मानमा उनकै हस्ताक्षरमा २००२ असोज १ गते रु ५ को २ लाख थान रु ५ को क ०००००१ देखि क २००००० सम्म, रु १० को १ लाख थान क ०००००१ देखि क १००००० सम्म र रु १०० को ५ हजार थान क ०००००१ देखि क ००५००० सम्मको नोट निष्कासन भएको थियो । जनकराजकै हस्ताक्षरित अन्य शृङ्खलाका नोटहरू त्यसपछि विभिन्न मितिमा निष्कासन भएका थिए । जस अनुसार रु ५ को जम्मा ६ लाख ६० हजार, रु १० को ३ लाख २० हजार र रु १०० को ४५ हजार थान नोट निष्कासन भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-09-18 |title=नेपाली नोटको ७९ वर्षे इतिहास |url=https://www.nepalkhoj.com/2024/09/18/370980/ |access-date=2026-05-04 |website=Nepal Khoj |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* भरतराज पण्डित &lt;br&gt;बि.सं. २००४ साल पछि खजाञ्जी भरतराजको हस्ताक्षरमा रु ५, रु १० र रु १०० का नोटहरू निष्कासित भएको थियो
* नरेन्द्रराज पण्डित&lt;br&gt;२००९ सालबाट नरेन्द्रराजको हस्ताक्षरमा रु १, रु ५, रु १० र रु १०० का नोटहरू निष्कासित भए । त्यसपछि निरन्तर २०१३ सालसम्मको नोटमा खजान्चीको हस्ताक्षर हुने गथ्र्यो भने वि स. २०१३ सालमा नेपाल राष्ट्र बैंकको स्थापनापछि गभर्नरको हस्ताक्षरमा नयाँ नोट बजारमा आउन थालेको इतिहास छ । 

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
*[[पृथ्वीनारायण शाह]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]

*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू]] 

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{reflist}}

===स्रोत===

{{refbegin|30em}}
*{{citation | last = Acharya | first = Baburam | title = The Fall of Bhimsen Thapa and The Rise of Jang Bahadur Rana | journal = Regmi Research Series | volume = 3 | issue =  | pages = 214–219 | location = Kathmandu | date = 1971 | url = http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190807045836/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf |date=2019-08-07 }}
{{refend}}

==बाह्य कडीहरू==

[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]]</text>
      <sha1>d5nme75l8hyz6ubrmlj2f11870aqmih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354231</id>
      <parentid>1354230</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T09:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10813" sha1="gbq03w7xmnmd7fdca22u3zodg1okrqa" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name          = सदर मुलुकी खाना
| native_name   = सदर मुलुकी खाना
| former_name   =  
| image         = 
| alt           = 
| image_border  = 
| size          = &lt;!-- default 200px --&gt;
| caption       = 
| map           = 
| msize         = &lt;!-- map size, optional, default 250px --&gt;
| malt          = &lt;!-- map alt text --&gt;
| mcaption      = 
| map2          = 
| abbreviation  = 
| motto         = 
| predecessor   = 
| successor     = [[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]
| formation     = वि.सं. १९९० बैशाख ७
| founder       = श्री ३ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]
| extinction    = &lt;!-- {{End date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| merger        = 
| merged        = 
| type          = सरकारी अड्डा
| status        = &lt;!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --&gt;
| purpose       = केन्द्रिय बैङ्क
| professional_title = &lt;!-- for professional associations --&gt;
| headquarters  = काठमाडौँ
| location      = 
| coords        = &lt;!-- Coordinates of location using {{Coord}} --&gt;
| region_served = 
| services      = 
| membership    = 
| language      = 
| general       = 
| leader_title  = खजाञ्ची 
| leader_name   = जनकराज पण्डित
| leader_title2 = खजाञ्ची 
| leader_name2  = भरतराज पण्डित 
| leader_title3 = खजाञ्ची 
| leader_name3  = नरेन्द्रराज पण्डित 
| leader_title4 = 
| leader_name4  = 
| key_people    = 
| main_organ    = 
| parent_organization =
| subsidiaries  = 
| affiliations  = 
| budget        = 
| num_staff     = 
| num_volunteers= 
| slogan        = 
| website       = 
| remarks       = 
| footnotes     = 
}}
[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन प्रशासन]]मा केन्द्रिय बैङ्कको ([[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]) काम गर्ने निकायलाई सदर मुलुकी खाना भनिन्थ्यो ।&lt;ref&gt;[https://nrb.org.np/finlit/cms_uploads/NRB_then_now_ahead_207302.pdf Nepal Rastra Bank: Then, Now and Ahead page 10-11]&lt;/ref&gt; मुलुकीखानाको राजस्वको निकासी कौसी तोषाखानाबाट गरिन्थ्यो ।  

२०१३ सालमा [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]] स्थापना भयो । सदर मुलुकी खानाले प्रकाशित गर्ने नेपाली नोटलाई मोरु (मोहर रुपैयाँ) भनिन्थ्यो । 

नेपालमा पहिलो पटक वि.सं. २००२ असोज १ गते कागजी नोट प्रचलनमा आएको थियो। ५, १० र १ सय मोरु निष्कासन भएको पाइन्छ। नेपाल राष्ट्र बैङ्क मार्फत छापिएका कागजी नोटहरू २०१६ साल फागुन ७ गतेबाट प्रचलनमा ल्याउन थालिएको हो ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

यसको प्रमुखलाई खजाञ्ची भनिन्थ्यो। खजाञ्ची नियुक्ति राजगुरुको खलकबाट हुन्थ्यो ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=रेग्मी |first=महेशचन्द्र |title=The Mulukikhana |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf |journal=Regmi Research Series |volume=3 |issue=2 |pages=33}}&lt;/ref&gt; 

== कार्यहरू ==

# विभिन्न सरकारी अड्डाबाट जम्मा गरिएको रकम,सुन, चादी र भारतीय मुद्रा नोटको सङ्कलन गर्नु 
# ब्रिटिस सरकारबाट वार्षिक रूपमा आउने रु. १० लाख दिल्लीमा रहने नेपाली वकिलको माध्यमबाट बुझी लिनु 
# दिन दैनिक कामको लागि चल्ती ढुकुटीमा रु. १० लाख र रु. पाँच लाख (भारतीय मुद्रा) राख्नु र सबै जगेडा रकम तीन साँचा ढुकुटी मा राख्नु । (यो ढुकुटी मा तीन ताल्चा लगाइएको हुन्थ्यो र यसको साँचो खाजांची, तहबिल डीत्ठा र टहरीरसँग हुन्थ्यो )
# कौशी तोषा खानाको आगी हरासंदा आदेश बमोजिम रकम निकासा गर्नु । 
# निम्न कोषहरू व्यवस्था गर्नु :&lt;br&gt;* गुठि रकम &lt;br&gt;* चन्द्रबत्ति प्रकाश बिजुली रकम&lt;br&gt;* डेप्रिसियसन् बिजुली रकम&lt;br&gt;* निजामति कर्मचारी रकम&lt;br&gt;* रोपवे रकम&lt;br&gt;* महासमर सभा रकम&lt;br&gt;* [[त्रिचन्द्र सैनिक अस्पताल|त्रिचन्द्र हस्पिटल]] रकम 
# भारतीय तथा नेपाली मुद्राको सतही कायम गर्नु विनिमय दर १०० भारू=१२४ नेपाली रुपैया र ३% . (सटहीको लागि मुलुकीखानाको सरफखाना फाँटलाई जिम्मेवारी दिइन्थ्यो । ){{sfn|Acharya|1971|p=33}}

== खजाञ्ची ==

* जनकराज पण्डित&lt;br&gt;गठनको समय पण्डित जनकराज पाण्डेलाई सदर मुलुकी खानाको खजाञ्ची नियुक्ति गरिएको थियो। उनकै समयमा कागजी नोट निकाल्ने तैयारी हुँदै थियो। तर मूल राजपुरोहित बन्न नपाएको हुँदा उनले बि.सं. १९९७ मा राजिनामा दिए। तर उनको समयमा नै नेपालमा कागजी नोट छाप्ने विषयमा तैयारी हुँदै थियो। यसर्थ उनकै सम्मानमा उनकै हस्ताक्षरमा २००२ असोज १ गते रु ५ को २ लाख थान रु ५ को क ०००००१ देखि क २००००० सम्म, रु १० को १ लाख थान क ०००००१ देखि क १००००० सम्म र रु १०० को ५ हजार थान क ०००००१ देखि क ००५००० सम्मको नोट निष्कासन भएको थियो । जनकराजकै हस्ताक्षरित अन्य शृङ्खलाका नोटहरू त्यसपछि विभिन्न मितिमा निष्कासन भएका थिए । जस अनुसार रु ५ को जम्मा ६ लाख ६० हजार, रु १० को ३ लाख २० हजार र रु १०० को ४५ हजार थान नोट निष्कासन भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-09-18 |title=नेपाली नोटको ७९ वर्षे इतिहास |url=https://www.nepalkhoj.com/2024/09/18/370980/ |access-date=2026-05-04 |website=Nepal Khoj |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* भरतराज पण्डित &lt;br&gt;बि.सं. २००४ साल पछि खजाञ्जी भरतराजको हस्ताक्षरमा रु ५, रु १० र रु १०० का नोटहरू निष्कासित भएको थियो
* नरेन्द्रराज पण्डित&lt;br&gt;२००९ सालबाट नरेन्द्रराजको हस्ताक्षरमा रु १, रु ५, रु १० र रु १०० का नोटहरू निष्कासित भए । त्यसपछि निरन्तर २०१३ सालसम्मको नोटमा खजान्चीको हस्ताक्षर हुने गथ्र्यो भने वि स. २०१३ सालमा नेपाल राष्ट्र बैंकको स्थापनापछि गभर्नरको हस्ताक्षरमा नयाँ नोट बजारमा आउन थालेको इतिहास छ । 

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
*[[पृथ्वीनारायण शाह]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]

*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू]] 

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{reflist}}

===स्रोत===

{{refbegin|30em}}
*{{citation | last = Acharya | first = Baburam | title = The Fall of Bhimsen Thapa and The Rise of Jang Bahadur Rana | journal = Regmi Research Series | volume = 3 | issue =  | pages = 214–219 | location = Kathmandu | date = 1971 | url = http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190807045836/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf |date=2019-08-07 }}
{{refend}}

==बाह्य कडीहरू==

[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]]</text>
      <sha1>gbq03w7xmnmd7fdca22u3zodg1okrqa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354232</id>
      <parentid>1354231</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T10:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10849" sha1="bpv470s41efqb5d2gytt8hh64wfn6wg" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name          = सदर मुलुकी खाना
| native_name   = सदर मुलुकी खाना
| former_name   =  
| image         = 
| alt           = 
| image_border  = 
| size          = &lt;!-- default 200px --&gt;
| caption       = 
| map           = 
| msize         = &lt;!-- map size, optional, default 250px --&gt;
| malt          = &lt;!-- map alt text --&gt;
| mcaption      = 
| map2          = 
| abbreviation  = 
| motto         = 
| predecessor   = 
| successor     = [[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]
| formation     = वि.सं. १९९० बैशाख ७&lt;ref name=&quot;:रेग्मी &quot; /&gt;
| founder       = श्री ३ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]
| extinction    = &lt;!-- {{End date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| merger        = 
| merged        = 
| type          = सरकारी अड्डा
| status        = &lt;!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --&gt;
| purpose       = केन्द्रिय बैङ्क
| professional_title = &lt;!-- for professional associations --&gt;
| headquarters  = काठमाडौँ
| location      = 
| coords        = &lt;!-- Coordinates of location using {{Coord}} --&gt;
| region_served = 
| services      = 
| membership    = 
| language      = 
| general       = 
| leader_title  = खजाञ्ची 
| leader_name   = जनकराज पण्डित
| leader_title2 = खजाञ्ची 
| leader_name2  = भरतराज पण्डित 
| leader_title3 = खजाञ्ची 
| leader_name3  = नरेन्द्रराज पण्डित 
| leader_title4 = 
| leader_name4  = 
| key_people    = 
| main_organ    = 
| parent_organization =
| subsidiaries  = 
| affiliations  = 
| budget        = 
| num_staff     = 
| num_volunteers= 
| slogan        = 
| website       = 
| remarks       = 
| footnotes     = 
}}
[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालीन प्रशासन]]मा केन्द्रिय बैङ्कको ([[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]) काम गर्ने निकायलाई सदर मुलुकी खाना भनिन्थ्यो ।&lt;ref&gt;[https://nrb.org.np/finlit/cms_uploads/NRB_then_now_ahead_207302.pdf Nepal Rastra Bank: Then, Now and Ahead page 10-11]&lt;/ref&gt; मुलुकीखानाको राजस्वको निकासी कौसी तोषाखानाबाट गरिन्थ्यो ।  

२०१३ सालमा [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]] स्थापना भयो । सदर मुलुकी खानाले प्रकाशित गर्ने नेपाली नोटलाई मोरु (मोहर रुपैयाँ) भनिन्थ्यो । 

नेपालमा पहिलो पटक वि.सं. २००२ असोज १ गते कागजी नोट प्रचलनमा आएको थियो। ५, १० र १ सय मोरु निष्कासन भएको पाइन्छ। नेपाल राष्ट्र बैङ्क मार्फत छापिएका कागजी नोटहरू २०१६ साल फागुन ७ गतेबाट प्रचलनमा ल्याउन थालिएको हो ।

यसको प्रमुखलाई खजाञ्ची भनिन्थ्यो। खजाञ्ची नियुक्ति राजगुरुको खलकबाट हुन्थ्यो ।&lt;ref name=&quot;:रेग्मी &quot;&gt;{{Cite journal |last=रेग्मी |first=महेशचन्द्र |title=The Mulukikhana |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf |journal=Regmi Research Series |volume=3 |issue=2 |pages=33}}&lt;/ref&gt; 

== कार्यहरू ==

# विभिन्न सरकारी अड्डाबाट जम्मा गरिएको रकम,सुन, चादी र भारतीय मुद्रा नोटको सङ्कलन गर्नु 
# ब्रिटिस सरकारबाट वार्षिक रूपमा आउने रु. १० लाख दिल्लीमा रहने नेपाली वकिलको माध्यमबाट बुझी लिनु 
# दिन दैनिक कामको लागि चल्ती ढुकुटीमा रु. १० लाख र रु. पाँच लाख (भारतीय मुद्रा) राख्नु र सबै जगेडा रकम तीन साँचा ढुकुटी मा राख्नु । (यो ढुकुटी मा तीन ताल्चा लगाइएको हुन्थ्यो र यसको साँचो खाजांची, तहबिल डीत्ठा र टहरीरसँग हुन्थ्यो )
# कौशी तोषा खानाको आगी हरासंदा आदेश बमोजिम रकम निकासा गर्नु । 
# निम्न कोषहरू व्यवस्था गर्नु :&lt;br&gt;* गुठि रकम &lt;br&gt;* चन्द्रबत्ति प्रकाश बिजुली रकम&lt;br&gt;* डेप्रिसियसन् बिजुली रकम&lt;br&gt;* निजामति कर्मचारी रकम&lt;br&gt;* रोपवे रकम&lt;br&gt;* महासमर सभा रकम&lt;br&gt;* [[त्रिचन्द्र सैनिक अस्पताल|त्रिचन्द्र हस्पिटल]] रकम 
# भारतीय तथा नेपाली मुद्राको सतही कायम गर्नु विनिमय दर १०० भारू=१२४ नेपाली रुपैया र ३% . (सटहीको लागि मुलुकीखानाको सरफखाना फाँटलाई जिम्मेवारी दिइन्थ्यो । ){{sfn|Acharya|1971|p=33}}

== खजाञ्ची ==

* जनकराज पण्डित&lt;br&gt;गठनको समय पण्डित जनकराज पाण्डेलाई सदर मुलुकी खानाको खजाञ्ची नियुक्ति गरिएको थियो। उनकै समयमा कागजी नोट निकाल्ने तैयारी हुँदै थियो। तर मूल राजपुरोहित बन्न नपाएको हुँदा उनले बि.सं. १९९७ मा राजिनामा दिए। तर उनको समयमा नै नेपालमा कागजी नोट छाप्ने विषयमा तैयारी हुँदै थियो। यसर्थ उनकै सम्मानमा उनकै हस्ताक्षरमा २००२ असोज १ गते रु ५ को २ लाख थान रु ५ को क ०००००१ देखि क २००००० सम्म, रु १० को १ लाख थान क ०००००१ देखि क १००००० सम्म र रु १०० को ५ हजार थान क ०००००१ देखि क ००५००० सम्मको नोट निष्कासन भएको थियो । जनकराजकै हस्ताक्षरित अन्य शृङ्खलाका नोटहरू त्यसपछि विभिन्न मितिमा निष्कासन भएका थिए । जस अनुसार रु ५ को जम्मा ६ लाख ६० हजार, रु १० को ३ लाख २० हजार र रु १०० को ४५ हजार थान नोट निष्कासन भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-09-18 |title=नेपाली नोटको ७९ वर्षे इतिहास |url=https://www.nepalkhoj.com/2024/09/18/370980/ |access-date=2026-05-04 |website=Nepal Khoj |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* भरतराज पण्डित &lt;br&gt;बि.सं. २००४ साल पछि खजाञ्जी भरतराजको हस्ताक्षरमा रु ५, रु १० र रु १०० का नोटहरू निष्कासित भएको थियो
* नरेन्द्रराज पण्डित&lt;br&gt;२००९ सालबाट नरेन्द्रराजको हस्ताक्षरमा रु १, रु ५, रु १० र रु १०० का नोटहरू निष्कासित भए । त्यसपछि निरन्तर २०१३ सालसम्मको नोटमा खजान्चीको हस्ताक्षर हुने गथ्र्यो भने वि स. २०१३ सालमा नेपाल राष्ट्र बैंकको स्थापनापछि गभर्नरको हस्ताक्षरमा नयाँ नोट बजारमा आउन थालेको इतिहास छ । 

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
*[[पृथ्वीनारायण शाह]]
*[[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
*[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]

*[[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू]] 

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{reflist}}

===स्रोत===

{{refbegin|30em}}
*{{citation | last = Acharya | first = Baburam | title = The Fall of Bhimsen Thapa and The Rise of Jang Bahadur Rana | journal = Regmi Research Series | volume = 3 | issue =  | pages = 214–219 | location = Kathmandu | date = 1971 | url = http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190807045836/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_03.pdf |date=2019-08-07 }}
{{refend}}

==बाह्य कडीहरू==

[[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]]
[[श्रेणी:नेपालको इतिहास]]
[[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]]</text>
      <sha1>bpv470s41efqb5d2gytt8hh64wfn6wg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>शेख मुजिबुर रहमान</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113483</id>
    <revision>
      <id>1354152</id>
      <parentid>1342281</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T13:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>हिमाल सुवेदी</username>
        <id>30817</id>
      </contributor>
      <comment>/* बाह्य कडीहरू */</comment>
      <origin>1354152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="341402" sha1="m8a5defkgyohelreqcjlxe3ndbv50t6" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific-prefix    = बङ्गबन्धु
| name                = शेख मुजिबुर रहमान
| image               = Official Portrait of Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman.jpg
| imagesize           = 250px
| office              = [[file:Presidential Emblem of Bangladesh.svg|50px]]&lt;br&gt; बङ्गलादेशका प्रथम राष्ट्रपति
| primeminister       = [[ताजउद्दिन अहमद]]
| term_start          = ११ अप्रिल १९७१
| term_end            = १२ जनवरी १९७२
| predecessor         = राष्ट्रपति पदको स्थापना गरिएको
| successor           = [[सैयद नजरुल इसलाम]] &lt;small&gt;(अस्थायी)&lt;/small&gt;
| office2             = [[बङ्गलादेशका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|बङ्गलादेशको दोस्रो प्रधानमन्त्री]]
| president2          = [[आबु साइद चौधुरी]]&lt;br /&gt;[[मोहाम्मदउल्लाह]]
| term_start2         = १२ जनवरी १९७२
| term_end2           = २४ जनवरी १९७५
| predecessor2        = [[ताजउद्दिन अहमद]]
| successor2          = [[मुहाम्मद मनसुर आली]]
| office3             = बङ्गलादेशको चौथो राष्ट्रपति
| primeminister3      = [[मुहाम्मद मनसुर आली]]
| term_start3         = २५ जनवरी १९७५
| term_end3           = १५ अगस्ट १९७५
| predecessor3        = [[मोहाम्मदउल्लाह]]
| successor3          = [[खोन्दकार मोस्ताक अहमद]]
| birth_date          = {{जन्म मिति|df=yes|1920|3|17}}
| birth_place         = [[टुङ्गिपाडा उपजिल्ला|टुङ्गिपाडा]], [[गोपालगञ्ज जिल्ला|गोपालगञ्ज]], [[फरिदपुर जिल्ला]], बाङ्ला राज्य , बेलायती भारत &lt;br /&gt;(वर्तमान बङ्गलादेश)
| death_date          = {{मृत्यु मिति तथा वर्ष|df=yes|1975|8|15|1920|3|17}}
| death_place         = आफ्नै निवासस्थान, धानमोन्डी, [[ढाका]], बङ्गलादेश
| death_cause         = [[शेख मुजिबुर रहमानको हत्याकाण्ड|सामूहिक हत्याकाण्ड]]
| party               = [[बङ्गलादेश कृषक श्रमिक आवामी लिग]] (सन् १९७५)
| otherparty          = [[निखिल भारत मुस्लिम लिग]] (सन् १९४९ भन्दा पहिला)&lt;br /&gt;[[बङ्गलादेश अवामी लिग|अवामी लिग]] (सन् १९४९-१९७५)
| spouse              = [[शेख फजिलातुन्नेसा मुजिब|बेगम फजिलातुन्नेसा]]
| children            = [[शेख हसिना|शेख हसिना]]&lt;br /&gt;[[शेख रेहाना]]&lt;br /&gt;[[शेख कामाल]]&lt;br /&gt;[[शेख जामाल]]&lt;br /&gt;[[शेख रासेल]]
| alma_mater          = [[मौलाना आजाद महाविद्यालय]]&lt;br /&gt;[[ढाका विश्वविद्यालय]]
| nationality         = बङ्गलादेशी
| citizenship         = {{झण्डा|बेलायती भारत}} &lt;sup&gt;(सन् १९४७ सम्म)&lt;/sup&gt;&lt;br /&gt;{{झण्डा|पाकिस्तान}} &lt;sup&gt;(सन् १९७१ भन्दा पहिला)&lt;/sup&gt;&lt;br /&gt;{{झण्डा|बङ्गलादेश}}
| signature           = Signature of Sheikh Mujibur Rahman.jpg
}}

'''शेख मुजिबुर रहमान''' ({{भाषा-बाङ्ला|'''শেখ মুজিবুর রহমান'''}})({{audio|Bn-শেখ মুজিবুর রহমান.ogg|&lt;small&gt;सुन्नुहोस्&lt;/small&gt;}}) (जन्म: १७ मार्च १९२० - १ अगस्ट १९७५), छोटकरीमा '''शेख मुजिब''' वा '''मुजिब''' [[बङ्गलादेश]]का प्रथम [[राष्ट्रपति]] तथा [[दक्षिण एसिया]]का सबैभन्दा प्रभावशाली राजनीतिक व्यक्तित्वहरू मध्ये एक थिए जसले [[ब्रिटिस राज|बेलायती भारत]]बाट [[भारतको विभाजन]]का लागि र सन् १९७० मा पश्चिम [[पाकिस्तान]]बाट [[पूर्वी पाकिस्तान|पूर्व पाकिस्तान]]को स्वतन्त्रताका लागि सङ्घर्ष गरेका थिए। प्राचीन बङ्गाली सभ्यताको आधुनिक वास्तुकारका रूपमा शेख मुजिबुर रहमान &quot;राष्ट्रपिता&quot; वा बङ्गलादेशको &quot;राष्ट्र जनक&quot; मानिन्छन्। उनी मौलाना अब्दुल हमिद खान भसानीले स्थापना गरेका अवामी लिगका सभापति तथा यसको सँगसँगै देशका राष्ट्रपतिको रूपमा पनि काम गरिरहेका थिए र पछि देशमा संसदीय व्यवस्था लागु भएपछि उनी देशका प्रधानमन्त्री पनि बनेका थिए। उनी [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] जनताहरू माझ शेख मुजिब र शेख साहेब भनेर चिनिन्थे भने उनलाई &quot;बङ्गोबोन्धु&quot; उपाधिबाट सम्मानित गरिएको थियो।

सन् १९४७ मा मा भारतको विभाजन पछि पूर्वी पाकिस्तानी राजनीतिको सुरुवाती चरणमा शेख मुजिब एक युवा विद्यार्थी नेता थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|अन्तिम१=Kaushik|प्रथम१=S. L.|अन्तिम२=Patnayak|प्रथम२=Rama|मिति=1995|शीर्षक=Modern Governments and Political Systems: governments and politics in South Asia|युआरएल=https://books.google.com/books?id=XzZAIcOc52gC&amp;pg=PA210|प्रकाशक=Mittal Publications|पृष्ठ=२१०–|आइएसबिएन=978-81-7099-592-0|भाषा=en}}&lt;/ref&gt; उनी पछि माओलाना आब्दुल हामिद खान भसानीले स्थापना गरेको आवामी लिगका सभापति बनेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.ittefaq.com.bd/politics/115450/%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%B2%E0%A6%97%E0%A7%8D%E0%A6%A8-%E0%A6%A5%E0%A7%87%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%80-%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%97%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A6%95-%E0%A6%9B%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8 |शीर्षक=জন্মলগ্ন থেকে যারা আওয়ামী লীগের সভাপতি-সম্পাদক ছিলেন |मिति=२० डिसेम्बर २०१९ |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=ইত্তেফাক}}&lt;/ref&gt; समाजवादको पक्षधर भएर उनले पूर्वी पाकिस्तानका जनता माथि गरिएका सबै प्रकारका विभेदहरूका विरुद्ध आन्दोलन सुरु गरेका भने उनले उनले एकपटक जनताको अधिकार स्थापित गर्न स्वायत्तताको ६ बुँदे योजना पश्चिम पाकिस्तान समक्ष प्रस्ताव गरेका थिए जुन पश्चिमी पाकिस्तानबाट पूर्वी पाकिस्तानको स्वतन्त्रताको योजना रूपमा हेरिएको थियो। ६ बुँदे मागहरूमध्ये प्रमुख प्रान्तीय स्वायत्तता बढेकोले उनी अयुब खानको सैन्य शासनको विरोधी भएर प्रकट हुन सुरु गरेका थिए। भारत सरकारसँग मिलेर षड्यन्त्र रचेको भन्दै उनलाई पक्राउ गरिएको थियो तर पछि उनी आरोप मुक्त हुँदै कारागारबाट रिहा भइका थिए। उनको नेतृत्वमा आवामी लिगले सन् १९७० को चुनावमा ठूलो जीत हासिल गरेको थियो तर पश्चिम पाकिस्तान सरकारले उनलाई पूर्वी पाकिस्तानमा सरकार गठन गर्नबाट बञ्चित बनाएको थियो।

[[पाकिस्तान]]को तत्कालीन राष्ट्रपति याह्या खान र पश्चिमी पाकिस्तानी राजनीतिज्ञ [[जुल्फिकार अली भुट्टो]]सँग पाकिस्तानको नयाँ सरकार गठनबारे वार्ता असफल भएपछि पाकिस्तान सेनाले सन् १९७१ मार्च २५ को मध्यरातमा [[ढाका]]मा नरसंहार गरेको थियो भने सोही रात उनलाई पक्राउ गरी पश्चिम पाकिस्तान लगिएको थियो जहाँ उनलाई रहीमुद्दीन खानले सैन्य अदालतमा मृत्युदण्ड सुनाएका थिए तर त्यो कार्यान्वयन हुन सकेन। पाकिस्तानले उत्तर भारतमा उपप्रथम समुद्री आक्रमण सुरु गरेपछि भारत पनि युद्धमा सामेल भएको थियो र त्यस घटना पछि पाकिस्तानी सेनाहरू दुई पक्षमा विभाजित भएका थिए। पाकिस्तानले ढाकामा २६ डिसेम्बर १९७९ मा आत्मसमर्पण गरेको थियो। युद्धले [[दक्षिण एसिया]]को भौगोलिक परिदृश्य परिवर्तन गर्योि भने बङ्गलादेश उद्भवसँग विश्वको सातौँ सबैभन्दा धेरै [[जनसङ्ख्या]] भएको [[देश]] बनेको थियो। १० जनवरी १९७२ मा शेख मुजिब कारागार मुक्त हुँदै पाकिस्तानबाट घर फर्किँदै बङ्गलादेशका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए। १२ जनवरी १९७२ मा उनले सरकारको संसदीय प्रणाली सुरु गर्दै देशका प्रधानमन्त्री पनि बनेका थिए।&lt;ref name=&quot;६ দফা বিচ্ছিন্নতাবাদী&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.jagonews24.com/opinion/article/588157 |शीर्षक=৬ দফা ও বঙ্গবন্ধুর দূরদর্শী ঐতিহাসিক সিদ্ধান্ত |मिति=७ जुन २०१९ |कार्य=জাগোনিউজ২৪ |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; वैचारिक हिसाबले उनी बङ्गाली राष्ट्रवाद, समाजवाद, प्रजातन्त्र र धर्मनिरपेक्षतामा विश्वास गर्ने व्यक्ति थिए जसलाई सामूहिक रूपमा मुजिबवाद भनिन्छ। राष्ट्रियता, समाजवाद, प्रजातन्त्र र धर्मनिरपेक्षतामा आधारित संविधानको मस्यौदा तयार गर्दै र त्यस अनुरुप राज्य चलाउने प्रयास गरिरहेको अवस्थामा उनी चरम गरीबी, बेरोजगारी, व्यापक अराजकता र व्यापक भ्रष्टाचारको सामना गर्न गाह्रो अवस्थामा थिए। उनले बढ्दो राजनीतिक अस्थिरता रोक्नका लागि सन् १९७५ मा [[एक दलीय राज्य|एक दलीय राजनीति]]को घोषणा गरेका थिए। उक्त घोषणाको ७ महिना पश्चात् सन् १९७५ अगस्ट १५ का दिन सैन्य कार्यकर्ताको एक समूहले उनी लगायत उनका परिवारका सबै सदस्यको सामूहिसक हत्या गरेको थियो। सन् २००४ मा गरिएको [[बिबिसी|बीबीसी]] सर्वेक्षणमा, शेख मुजिबुर रहमानलाई &quot;सबै समयका सर्वश्रेष्ठ बङ्गाली&quot; को रूपमा मतदान गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3623345.stm|शीर्षक=Listeners name 'greatest Bengali'|मिति=१४ अप्रिल २००४|पहुँचमिति=९ नोभेम्बर २०१८|भाषा=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.thehindu.com/2004/04/17/stories/2004041703001700.htm|शीर्षक=The Hindu : International : Mujib, Tagore, Bose among 'greatest Bengalis of all time'|वेबसाइट=www.thehindu.com|पहुँचमिति=९ नोभेम्बर २०१८}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=http://archive.thedailystar.net/2004/04/16/d4041601066.htm|शीर्षक=The Daily Star Web Edition Vol. 4 Num 313|वेबसाइट=archive.thedailystar.net|पहुँचमिति=९ नोभेम्बर २०१८}}&lt;/ref&gt;

== बाल्यकाल ==
=== जन्म ===
[[चित्र:Residence of Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman front view.jpg|size|220 px|thumb|शेख मुजिबुर रहमानको पैतृक घर]]

शेख मुजिबुर रहमानको जन्म सन् १९२० मार्च १७ का दिन तत्कालीन भारतीय उपमहादिपको बङ्गो प्रदेश अन्तर्गत पर्ने फरिदपुर जिल्लाको गोलापगञ्ज महाकुमको पाटागाति सङ्घ परिषद्को टुङ्गिपाडा गाउँमा भएको थियो। उनको बुबाको नाम शेख लुत्तफर रहमान थियो (जो दायरा अदालतमा हिसाब किताब राख्ने काम गर्थे) भने उनकी आमाको नाम सायेरा खातुन थियो। आफ्ना बुबा आमाको चार छोरी तथा दुई छोराहरू मध्ये उनी तेस्रो सन्तान थिए। उनका दिदीहरूको नाम फातेमा बेगम, आछिया बेगम र हेलेन थियोे भने उनकी बहिनीको नाम लाइली थियो। उनका एक भाइ थिए जसको नाम शेख आबु नासेर थियो।&lt;ref name=&quot;REF&quot;&gt;{{वेब स्रोत| युआरएल=http://banglapedia.search.com.bd/HT/R_0022.HTM| शीर्षक = Mujib, (Bangabandhu) Sheikh Mujibur| पहुँचमिति = 2006-07-06| अन्तिम = Rashid| प्रथम = Harun-or| कार्य = Banglapedia| प्रकाशक = Asiatic Society of Bangladesh|भाषा=en}}&lt;/ref&gt;

शेख मुजिबुर रहमानको नाम उनको हजुरबुबा शेख आब्दुल मजिदको नामको आधारमा राखिएको थियो। शेख मुजिबुरको बाल्यकालको उपनाम &quot;खोका&quot; थियो। सानो उमेरदेखिनै उनको मानिसहरू प्रति निकै सहानुभूति राख्ने गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;ভোকা१&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bhorerkagoj.com/2020/03/17/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE/ |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর ছেলেবেলা |मिति=१७ मार्च २०२० |प्रकाशक=ভোরের কাগজ |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;হ&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=শেখ মুজিব আমার পিতা |अन्तिम=হাসিনা |प्रथम=শেখ |मिति=फेब्रुअरी २०१५ |प्रकाशक=আগামী প্রকাশনী |आइएसबिएन=978-984-04-1730-8}}&lt;/ref&gt; उनले अकालको समयमा आफ्नो खेतबाट धान वितरण गर्ने गरेका थिए भने उनले यसको साथसाथै अरूबाट धान र चामल जम्मा पारी गरीब विद्यार्थीहरूमा वितरण गर्ने गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;ভোকা१&quot; /&gt;

=== शिक्षा ===
[[चित्र:Bangabandhu in 1940.jpg|size|150px|thumb|सन् १९४० मा फुटबल खेलको उपाधि विजेता मुजिब]]

सन् १९२७ मा सात वर्षको उमेरमा शेख मुजिबले गिमाडाङ्गा विद्यालयबाट प्रारम्भिक शिक्षा सुरु गरेका थिए भने ९ वर्षको उमेरसम्म उक्त विद्यालयमा प्राथमिक शिक्षा हासिल गरिसकेपछि उनलाई सन् १९२९ मा गोपालगञ्जमा रहेको गोपालगञ्ज सरकारी विद्यालयमा भर्ना गरिएको थियो जहाँ उनले सन् १९३४ सम्म अध्ययन गरेका थिए। सन् १९३१ देखि उनले गोपालगञ्ज माथुरानाथ शिक्षण संस्थामा अध्ययन गर्न सुरु गरेका थिए भने त्यससम्मा उनी सात कक्षामा भर्ना भएका थिए। सन् १९३४ मा उनको आँखामा एक जटिल रोगको सङ्क्रमण देखिएका कारण उनको आँखाको सल्यक्रिया गरिएको थियो भने सल्यक्रिया गरेर आँखा ठीक हुनलाई चार वर्ष लागेको थियो। उक्त चार वर्षे अन्तरालमा उनी विद्यालय जानबाट बञ्चित हुनु परेको थियो। शेख मुजिबलेपछि गोलापगञ्ज विद्यालयबाट प्रवेशिका परीक्षा उतिर्ण गरेका थिए। मुजिबले सन् १९४४ मन इस्लामिया कलेज, कलकत्ताबाट (हाल माओलाना आजाद कलेज) आफ्नो आइए स्तरसम्मक‍ अध्ययन र सन् १९४८ मा इतिहास तथा राजनीति विज्ञानमा स्नातकोत्तर प्राप्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=প্রিয় শিক্ষকদের প্রিয় ছাত্র বঙ্গবন্ধু|प्रथम=অনুপম|अन्तिम=হায়াৎ|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A7%9F-%E0%A6%B6%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%95%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A7%9F-%E0%A6%9B%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81|प्रकाशक=প্রথম আলো (কলাম)|मिति=१५ अगस्ट २०१७|पहुँचमिति=२ अक्टोबर २०२०}}&lt;/ref&gt; कलकत्ता विश्वविद्यालयबाट सम्बद्ध यस कलेज त्यस समयको निकै प्रसिद्ध शिक्षण संस्थाहरू मध्ये एक थियो। इस्लामिया कलेजका एक विद्यार्थीको रूपमा उनी बेकार छात्रावासका २४ सङ्ख्याको कक्षामा बसोबास गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;Kadir&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=দুশো ছেষট্টি দিনে স্বাধীনতা |अन्तिम=কাদির |प्रथम=মুহাম্মদ নূরুল |वर्ष=२००४ |प्रकाशक=মুক্ত পাবলিশার্স |स्थान=ঢাকা |पृष्ठ=४४० |आइएसबिएन=984-32-0858-7}}&lt;/ref&gt; सन् १९९८ मा पश्चिम बङ्गाल सरकारले २३ र २४ कक्षलाई शेख मुजिबुर रहमानको सम्मानमा &quot;बङ्गोबोन्धु स्मारक कक्षको नाा दिएक‍ थियो। सन् २०११ मा त्यस कक्षको अगाडि उनक‍ मुर्ति खडा गरिएक‍ो थियो। भारतको विभाजन पश्चात् उनले कानुन विषयको अध्ययन गर्नका लागि [[ढाका विश्वविद्यालय]]मा भर्ना भएका थिए तर सन् १९४९ मा उनको उचित मागका लागि विश्वविद्यालयको अधिकारीहरूको उदासीनताको विरुद्ध आवाज उठाएको र चौँथो श्रेणीका कर्मचारीहरूलाई उक्साएको भन्दै उनलाई विश्वविद्यालयबाट निष्कासित गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;বাংলাদেশ প্রতিদিন&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bd-pratidin.com/special-arrangement/2017/08/15/256282 |शीर्षक=বঙ্গবন্ধু ও কলকাতা বেকার হোস্টেল |अन्तिम=আলম |प्रथम=ফখরে |मिति=१५ अगस्ट २०१७ |वेबसाइट=বাংলাদেশ প্রতিদিন |पहुँचमिति=१३ मार्च २०२०}}&lt;/ref&gt; यसपछि सन् १९१० अगस्ट १४ का दिन ढाका विश्वविद्यालयका अधिकारीहरूले निष्कासन आदेश फिर्ता लिएका थिए।&lt;ref name=&quot;পিতা&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ছাত্রত্ব বিবিসি&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/mobile/news/2010/08/100814_mrkmujib |शीर्षक=শেখ মুজিবের ছাত্রত্ব বাতিলের আদেশ প্রত্যাহার |अन्तिम=মিরাজ |प्रथम=ওয়ালিউর রহমান |मिति=१४ अगस्ट २०१० |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা |स्थान=ঢাকা}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;REF&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/news-detail-150811 |शीर्षक=DU rights historic wrong: Withdraws his expulsion order after 61 years |अन्तिम=আহमेদ |प्रथम=রাকিব |मिति=१५ अगस्ट २०१० |कार्य=দ্য ডেইলি স্টার |पहुँचमिति=२४ सेप्टेम्बर २०२० |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=ঐতিহাসিক ভুল শোধরালো ঢাবি, ६१ वर्ष পর বহিষ্কারাদেশ প্রত্যাহার}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BD&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://m.bdnews24.com/en/detail/bangladesh/248617 |शीर्षक=Mujib's DU expulsion order withdrawn |मिति=१४ अगस्ट २०१० |पहुँचमिति=२४ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বিডিনিউজ२४ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=ঢাবি থেকে মুজিবের বহিষ্কারাদেশ প্রত্যাহার}}&lt;/ref&gt;

== बेलायती भातरमा राजनैतिक सक्रियता ==

सन् १९३९ मा एक सैनिक विद्यालयमा अध्ययन गरिरहँदा मुजिबको राजनैतिक जीवन सुरु भएको थियो। यस वर्ष बाङ्लाका तत्कालीन मुख्यमन्त्री शेरे बाङ्ला [[एके फजलुल हक]] र पछि बाङ्लाका प्रधानमन्त्री र पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री होसेन मोहाम्मद शाहीद सोह्रावार्दीले यो विद्यालयको भ्रमण गरेका थिए जहाँ उनीहरू उक्त विद्यालयको छत सुधारको मागको आधारमा एक टोलीको साथ आएका थिए जसको नेतृत्व उनी आफैले गरेका थिए।
सन् १९४० मा मुजिब अखिल भारतीय मुस्लिम छात्र महासङ्घमा सामेल भएका थिए भने त्यहाँ उनी एक वर्षको अवधिको लागि निर्वाचित भएका थिए। सन् १९४१ मा [[फरिदपुर जिल्ला]] छात्रलिगको सम्मेलनमा [[काजी नजरुल इसलाम]], हुमायुन कविर र इब्राहिम खाँले उपस्थिति जनाउँदै योगदान दिएका थिए। सन् १९४२ मा प्रवेश परीक्षा उत्तीर्ण गरेपछि उनी कलकत्तामा रहेको इस्लामिया महाविद्यालय (हाल मओलाना आजाद महाविद्यालयमा) मा कानून विषयको अध्ययन गर्नका लागि भर्ना भएका थिए भने कलकत्ता विश्वविद्यालयसँग समवद्ध रहेको यो क्याम्पस तत्कालीन समयको निकै प्रशिद्ध शिक्षण संस्था थियो।&lt;ref&gt;Muhammad Nurul Kadir, ''Independence of Bangladesh in 266 days: history and documentary evidence'', page 440, Mukto Publishers, Dhaka, 2004,&lt;/ref&gt; यस क्याम्पसबाट उनले विद्यार्थी राजनीतिलाई थप सक्रियताका गरेका थिए। उनी सन् १९४३ मा बाङ्ला मुस्लिम लिगसँग आवद्ध हुँदै कश्मीरी मूलका अग्रणी बङ्गाली मुसलमान नेता हुसेन शहीद सोहरावर्दीको सम्पर्कमा आएका थिए। उनको विद्यार्थी आन्दोलनको मुख्य विषय भने, एक छुट्टै मुस्लिम राज्यको रूपमा पाकिस्तान स्थापनाको आन्दोलन थियो। सन् १९४३ मा उनी बाङ्ला मुस्लिम लिगको परिषद्मा निर्वाचित भएका थिए।

सन् १९४४ मा वर्तमान बङ्गलादेशको कुष्टियामा अखिल बाङ्ला मुस्लिम विद्यार्थी लिगको सम्मेलन भएको थियो भने यस सम्मेलनमा शेख मुजिबको विशेष भूमिका रहेको थियो। शेख मुजिब पछि कलकत्तामा बस्ने फरीदपुरका बासिन्दाहरूले बनेको फरीदपुर जिल्ला सङ्घका सचिवका लागि मनोनीत भएका थिए। दुई वर्ष पछि उनी इस्लामीया कलेज विद्यार्थी सङ्घका महासचिवमा निर्वाचित भएका थिए। सन् १९४७ अर्थात् विशाल भारत विभाजन भएको वर्ष मुजिबले कलकत्ता विश्वविद्यालय अन्तर्गत इस्लामीया क्याम्पसबाट स्नातकोत्तर उतिर्ण गर्न सफल भएका थिए। भारत र पाकिस्तानको विभाजन हुँदा कलकत्तामा एक हिंस्रक हिन्दू-मुस्लिम दङ्गा भडकिएको थियो।&lt;ref name=&quot;BAL&quot;&gt;{{वेब स्रोत| युआरएल = http://www.albd.org/bangabandhu/bangabandhu.htm| शीर्षक = Political Profile of Bongobondhu Sheikh Mujibur Rahman| पहुँचमिति = 2006-07-06| कार्य = | प्रकाशक = বাংলাদেশ আওয়ামী লীগ| भाषा = en|अभिलेखयुआरएल = https://web.archive.org/web/20060426174108/http://www.albd.org/bangabandhu/bangabandhu.htm| अभिलेखमिति = २००६-०४-२६}}&lt;/ref&gt; त्यस समयमा मुजिबले मुसलमानहरूलाई बचाउन र हिन्दु मुस्लिम दङ्गालाई नियन्त्रण गर्नका लागि विभिन्न राजनीतिक गतिविधिमा सोहरावर्दीसँग हात मिलाएका थिए।

पाकिस्तान र भारतको विभाजन पश्चात् शेख मुजिब पूर्वी पाकिस्तान फर्किए र ढाका विश्वविद्यालयको कानून विभागमा भर्ना भएका थिए। उनले सन् १९४८ जनवरीमा पूर्वी पाकिस्तान मुस्लिम छात्रा लिगको स्थापना गरेका थिए जसको माध्यमबाट उनी यस प्रदेशको एक अग्रणी विद्यार्थी नेतामध्ये एक हुन सफल भएका थिए। यस समयमा उनले समाजवादतर्फ झुकाव राख्दै गरीबी, बेरोजगारी र निम्न स्तरको जीवन स्तरको विकासको एक मात्र समाधान समाजवादलाई लिएका थिए।

=== पाकिस्तान आन्दोलन र देशको विभाजन ===

सन् १९४० मा लाहोर प्रस्तावको उठान गरिएपछि मुस्लिम लिगले पाकिस्तानको स्थापना गर्न मैदानमा उत्रिएको थियो। मुस्लिम लिगका युवा विद्यार्थी नेता शेख मुजिब यस समय पाकिस्तान आन्दोलनमा सामेल भएका थिए।&lt;ref name=&quot;মুনতাসীর&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;দাঙ্গা&quot; /&gt; सन् १९४६ को चुनावमा &quot;पाकिस्तानको मागको लागि जनमत सङ्ग्रह&quot; भनेर चिनिने आन्दोलनलाई शेख मुजिबले वृहत् फरिदपुर अञ्चलको लिगका कर्यकर्ता प्रमुखको रूपमा काम गरेका थिए। पछि मुस्लिम लिगले मुसलमानको बाहुल्यता रहेको क्षेत्रहरूमा चुनाव जितेको थियो यद्यपि चुनावमा बङ्गालमा मात्र एकल बहुमत प्राप्त गरेका कारण सोहरावर्दीको नेतृत्वमा सरकार गठन गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;দাঙ্গা&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.kalerkantho.com/print-edition/muktadhara/2019/08/26/807109 |शीर्षक=পাকিস্তান আন্দোলন, দাঙ্গা ও শেখ মুজিব |मिति=२६ अगस्ट २०१९ |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=দৈনিক কালের কণ্ঠ}}&lt;/ref&gt;

सन् १९४६ अगस्ट १६ का दिन प्रत्यक्ष सङ्घर्ष दिवस उपलक्ष्यमा कलकत्तामा भयङ्कर हिन्दु-मुसलमान दङ्गा भड्किएको थियो। त्यस समयमा मुजिबले मुसलमानहरूलाई बचाउन र दङ्गालाई नियन्त्रणमा राख्न हुसेन सहिद सोहरावार्दीसँग विभिन्न राजनीतिक गतिविधिमा सहभागिता जनाएका थिए।&lt;ref name=&quot;bal&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.albd.org/bangabandhu/bangabandhu.htm |शीर्षक=Political Profile of Bongobondhu Sheikh Mujibur Rahman |प्रकाशक=বাংলাদেশ আওয়ামী লীগ |भाषा=अङ्ग्रेजी |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20060426174108/http://www.albd.org/bangabandhu/bangabandhu.htm |अभिलेखमिति=२६ अप्रिल २००६ |पहुँचमिति=६ जुलाई २००७ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=দ্য থার্ড ওয়ার্ল্ড ক্যারিশম্যাট: শেখ মুজিব অ্যান্ড দ্য স্ট্রাগল ফর ফ্রিডম |अन्तिम=খান |प्रथम=জিল্লুর রহমান |मिति=१९९६ |प्रकाशक=ইউনিভার্সিটি প্রেস লিমিটেড |स्थान=ঢাকা |पृष्ठ=३२ |आइएसबिएन=978-984-05-1353-6}}&lt;/ref&gt; त्यस समयमा शेख मुजिब भारत र पाकिस्तानको नियन्त्रण बाहिर एक अविभाजित स्वतन्त्र बङ्गाल गठन गर्न सोहरावार्दी, आबुल हाशिम, शरतचन्द्र बोस र अन्यको नेतृत्वमा रहेको &quot;संयुक्त बङ्गाल आन्दोलन&quot; मा पनि सामेल भएका थिए।&lt;ref name=&quot;মুনতাসীর&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=বঙ্গবন্ধু কীভাবে আমাদের স্বাধীনতা এনেছিলেন |अन्तिम=মামুন |प्रथम=মুনতাসীর |मिति=फेब्रुअरी २०१३ |प्रकाशक=মাওলা ব্রাদার্স}}&lt;/ref&gt; पछि जब भारत र पाकिस्तान नामक दुई स्वतन्त्रता देशहरूको स्थापना गरियो तब आसामका बङ्गाली मुसलमानहरूको बाहुल्यता रहेको सिलेट जिल्लाको निर्णय गर्नका लागि एक जनमत सङ्ग्रहको आयोजना गरिएको थियो। शेख मुजिबले सिलेट जनमत सङ्ग्रहमा पाकिस्तानलाई सामेल गर्नका लागि आयोजक र प्रचारकको रूपमा काम गरेका थिए। उनी त्यससमय लगभग ५०० श्रमिकहरूको साथ कलकत्ताबाट सिलेट गएका थिए। जनमत सङ्ग्रह जितेपछि पनि करिमगञ्ज पाकिस्तानको भाग हुने नसकेका कारण मुजिबले आफ्नो आत्मकथामा पूर्व पाकिस्तानको भौगोलिक कमजोरीहरूबारे सीमा निर्धारणमा आफ्नो धारणा व्यक्त गरेका थिए। &lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-40963034.amp |शीर्षक=সাতচল্লিশে সিলেট কীভাবে পাকিস্তানের অংশ হল? |मिति=१७ अगस्ट २०२० |पहुँचमिति=२२ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা}}&lt;/ref&gt;

== तत्कालीन पाकिस्तानको राजनैतिक नेतृत्व ==
{{मुख्य|पूर्व पाकिस्तान}}

बेलायत शासित भारतको विभाजन पश्चात् पाकिस्तान र भारत दुई स्वतन्त्रता मुलुक बनिसकेपछि शेख मुजिब पूर्व पाकिस्तान आएका थिए भने उनी [[ढाका विश्वविद्यालय]]को कानुन विभागमा भर्ना भएका थिए। उनी पूर्व पाकिस्तान जनप्रजातान्त्रिक जुबो लिगका संस्थापक सदस्य बनेका थिए जसको स्थापना सन् १९४७ सेप्टेम्बर ७ का दिन भएको थियो। उनले सन् १९४८ जनवरी ४ का दिन पूर्व पाकिस्तान मुस्लिम छत्र लिगको स्थापना गरेका थिए जहाँबाट उनी प्रान्तका अग्रणी छात्र नेताहरू मध्ये एक बनेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://m.dailyinqilab.com/article/177139/%E0%A6%86%E0%A6%9C-%E0%A6%9B%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%97%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A7%80-%E0%A7%AD%E0%A7%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A6%AA%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AA%E0%A6%A3 |शीर्षक=আজ ছাত্রলীগের প্রতিষ্ঠাবার্ষিকী, ७२ वर्षে পদার্পণ |मिति=४ जनवरी २०१९ |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=দৈনিক ইনকিলাব}}&lt;/ref&gt; यस समयमा उनी समाजवाद तर्फ अग्रसर बन्दै गरीबी, बेरोजगारी र जीवन स्तर सुधारका लागि समाजवादलाई एकमात्र उपाय मानी अवलम्बन गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.daily-sun.com/printversion/details/75909/Bangabandhu-wanted-to-establish-socialism-within-Democratic-state-framework:-Amu |शीर्षक=Bangabandhu wanted to establish socialism within Democratic state framework: Amu |मिति=१४ सेप्टेम्बर २०१५ |कार्य=দ্য ডেইলি সান |पहुँचमिति=३ अगस्ट २०१७ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=বঙ্গবন্ধু গণতান্ত্রিক রাষ্ট্রকাঠামোয় সমাজতন্ত্র প্রতিষ্ঠা করতে চেয়েছিলেন: আমু}}&lt;/ref&gt;

=== बङ्गाली भाषा आन्दोलन ===

{{मुख्य|बङ्गाली भाषा आन्दोलन}}
{{multiple image
 | align = right
 | direction = vertical
 | image1 = 
 | image2 = Rally on 21Feb1954 Abdul Hamid and Bangabandhu.jpg
 | width2 = 220
 | alt2 = 
 | caption2 = सन् १९५४ फेब्रुअरी २१ का दिन सहिद मिनारमा श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै माओलाना भासानी र शेख मुजिबुर रहमान
}}

शेख मुजिबको राजनीतिक गतिविधि बङ्गाली भाषालाई राष्ट्रभाषाको रूपमा स्थापना गर्ने आन्दोलनमा सहभागिताका साथ सुरु भएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B7%E0%A6%BE_%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8B%E0%A6%B2%E0%A6%A8 |शीर्षक=ভাষা আন্দোলন |अन्तिम=আল হেলাল |प्रथम=বশীর |वेबसाइट=বাংলাপিডিয়া |प्रकाशक=বাংলাদেশ এশিয়াটিক সোসাইটি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; सन् १९४६ फेब्रुअरी २० का दिन पाकिस्तानका तत्कालीन प्रधानमन्त्री खाजा नाजिमउद्दिनले मात्र उर्दु भाषालाई पाकिस्तानको सङ्घीय भाषा हुनेछ भनि घोषणा गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.keesings.com |शीर्षक=Mr. Chowdhury becomes President of Bangladesh. - Cabinet formed by Sheikh Mujib. |मिति=फेब्रुअरी १९७२ |प्रकाशक=কিসিং'স রেকর্ড অব ওয়ার্ল্ড ইভেন্টস |सङ्ख्या=२ |पृष्ठ=२५१११ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=মন্ত্রীসভা গঠন করলেন শেখ মুজিব, চৌধুরী রাষ্ট্রপতি}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JSToldenburg&quot;&gt;{{पत्रिका स्रोत |शीर्षक=&quot;A Place Insufficiently Imagined&quot;: Language, Belief, and the Pakistan Crisis of 1971 |अन्तिम=ওল্ডেনবার্গ |प्रथम=ফিলিপ |मिति=अगस्ट १९८५ |সাময়িকী=দ্য জার্নাল অব এশিয়ান স্টাডিজ |प्रकाशक=অ্যাসোসিয়েশন ফর এশিয়ান স্টাডিজ |सङ्ख्या=४ |पृष्ठ=७११-७३३ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=&quot;একটি অপ্রতুল চিন্তিত স্থান&quot;: ভাষা, বিশ্বাস এবং १९७१ এর পাকিস্তান সঙ্কট |डिओआई=10.2307/2056443 |आइएसएसएन=0021-9118 |जेस्टर=2056443}}&lt;/ref&gt; यद्यपि उर्दू ऐतिहासिक रूपमा उपमहाद्वीपको उत्तर, मध्य र पश्चिमी क्षेत्रमा मात्र प्रचलित भाषा थियो जबकि पूर्वी बङ्गालमा बङ्गालीहरूको मातृभाषा बङ्गाली थियो जुन दुई भारतीय-युरोपेली भाषाहरूको महत्त्वपूर्ण भाषाहरू हुन्।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://samakal.com/mujib-year/article/200315672/%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A6%AC%E0%A6%A8 |शीर्षक=এক মহাজীবন |मिति=१७ मार्च २०२० |कार्य=দৈনিক সমকাল |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; पाकिस्तानका बाङ्ला मातृभाषा हुने मानिसहरूको सङ्ख्या देशको ३० प्रतिशत थिए।&lt;ref name=&quot;JSToldenburg&quot; /&gt; भाषा सम्बन्धि त्यस सरकारी अडानले पूर्वी क्षेत्रको संस्कृति दमन गर्ने प्रयासको रूपमा व्यापक रूपमा देखिन थालेको थियो। उक्त सरकार अडानको प्रतिवादी शेख मुजिबले तुरुन्तै मुस्लिम लिगको यो पूर्व नियोजित निर्णयको विरुद्ध एक भाषा आन्दोलन सुरु गर्ने निर्णय गरेका थिए भने सोही वर्षको मार्च २ मा ढाका विश्वविद्यालयको फजलुल हक हलमा विभिन्न राजनीतिक दलका नेताहरूसँग सम्मेलन भएको थियो।&lt;ref name=&quot;TDS&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://archive.thedailystar.net/suppliments/2007/21stfeb/bangabandhu.htm |शीर्षक=Bangabandhu and Language Movement |अन्तिम=হোসেন |प्रथम=জাহিদ |मिति=२१ फेब्रुअरी २००७ |कार्य=দ্য ডেইলি স্টার |पहुँचमिति=२६ सेप्टेम्बर २०२० |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=বঙ্গবন্ধু ও ভাষা আন্দোলন}}&lt;/ref&gt; सम्मेलनले मुस्लिम लिगको विरुद्ध आन्दोलनको नीति बारे छलफलमा शेख मुजिबले प्रस्ताव पेश गरेका थिए भने त्यसपछि सर्वदलीय सङ्घर्ष परिषद् गठन गर्ने निर्णय गरिएको थियो। पूर्वी बङ्गालका मानिसहरूले उनीहरूको मातृभाषा बाङ्लालाई उर्दू र अङ्ग्रेजी साथसाथै सङ्घीय दर्जा दिने माग गरेका थिए। पाकिस्तानमा भाषा आन्दोलन सन् १९४८ मा सुरु भएको थियो जब नागरिक समाजले बाङ्ला लिपिलाई मुद्रा र टिकटबाट हटाउने निर्णयलाई विरोध गरेको थियो जबकि बेलायती राजको समयदेखिनै यो प्रचलनमा रहेको थियो। यस परिषद्को आह्वानमा सन् १९४८ मार्च ११ का दिन ढाकामा हडताल तथा सरकारी अडान विरोध आन्दोलनको सुरुवात भएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.channelionline.com/%E0%A7%A7%E0%A7%AF%E0%A7%AA%E0%A7%AE-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%87-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0/ |शीर्षक=१९४८ সালের আজকের দিনে প্রথমবারের মত কারাবন্দী হন বঙ্গবন্ধু |मिति=११ सेप्टेम्बर २०१८ |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=চ্যানেল আই অনলাইন}}&lt;/ref&gt; हडतालको समयमा सचिवालय भवनको अगाडि शेख मुजिब र उनको साथसाथै अन्य थुप्रै राजनीतिक कार्यकर्ताहरूलाई सरकारी विरोधी आन्दोलन चर्काएको भन्दै गिरफ्तार गरिएको थियोे तर शेख मुजिब र अन्य छात्र नेताहरूलाई गिरफ्तार गरिएको जानकारी पाएपछि छात्र समुदायको तर्फबाट कडा विरोध भएपछि उनी तथा उनका सहकर्मीहरूलाई १५ मार्चका दिन रिहा गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.tangail.gov.bd/site/page/efc110ff-2012-11e7-8f57-286ed488c766/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%96%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A4%20%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AC |शीर्षक=টাঙ্গাইল জেলা - প্রখ্যাত ব্যক্তিত্ব |वेबसाइट=জাতীয় তথ্য বাতায়ন |प्रकाशक=বাংলাদেশ সরকার |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; उनको रिहाईको अवसर पारेर सर्वदलीय राष्ट्र सङ्ग्राम परिषद्ले ढाका विश्वविद्यालयको बटलामा मुजिबको नेतृत्वमा र्‍यालिको आयोजना गरिएको थियो भने उक्त र्‍यालिलाई प्रहरीले अवरोध पुर्‍याएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=Mr. Chowdhury becomes President of Bangladesh. - Cabinet formed by Sheikh Mujib.|प्रकाशक=Keesing's Record of World Events|मिति=February 1972|पृष्ठ=२५१११|युआरएल=http://www.keesings.com|भाषा=en}}&lt;/ref&gt; विरोध प्रदर्शन र्‍यालीमा प्रहरीको अवरोध पश्चात् शेख मुजिबले १७ मार्च १९४८ का दिन देशव्यापी रूपमा आन्दोलनको घोषणा गरेका थिए। १९ मार्चमा उनले ढाका विश्वविद्यालयका चतुर्थ श्रेणीका कर्मचारीहरूको अधिकारका लागि पनि आन्दोलन सुरु गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;ছাত্রত্ব বিবিসি&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://archive.prothom-alo.com/detail/date/2010-08-14/news/86436 |शीर्षक=ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়: বঙ্গবন্ধুর ছাত্রত্ব বাতিলের আদেশ প্রত্যাহার |अन्तिम=ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় প্রতিনিধি |मिति=१४ अगस्ट २०१० |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো আর্কাইভ |आयोग=প্রথম আলো}}&lt;/ref&gt;

२१ जनवरी १९४९ का दिन शेख मुजिब कारागारबाट रिहा भएका थिए भने कारागारबाट रिहा भएपछि उनी पुनः  चतुर्थ श्रेणी कर्मचारीहरूको आन्दोलनमा सामेल भएका थिए जसका लागि उनलाई विश्वविद्यालय द्वारा जरिवाना लगाएको थियो तर उनले उक्त जरिवानालाई गैरकानूनी घोषित गर्दै जरिवाना तिर्नबाट बचेका थिए।&lt;ref name=&quot;४६८२&quot; /&gt; त्यसपछि २७ अप्रिलका दिन मुस्लिम लिग विरोधी उम्मेदवार शामसुल हकले टाङ्गाइलको उपचुनाव जित्न सफल भएका थिए। शेख मुजिबले आफ्नो आन्दोलनको सफलताका लागि कुलपतिको निवास भवन अगाडि भोक हडताल गरेका थिए जसका लागि उनलाई पुनः हिरासतमा लिइएको थियो भने त्यतिखेर उनलाई ढाका विश्वविद्यालयबाट रिहा गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://dailyasianage.com/news/11509 |शीर्षक=The lighthouse of Bengali mentality |अन्तिम=রহমান |प्रथम=ড. আতিউর |मिति=२१ फेब्रुअरी २०१६ |पहुँचमिति=३ अगस्ट २०१७ |प्रकाशक=দি এশিয়ান এইজ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=বাঙালি মানসিকতার বাতিঘর}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BAL&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;জেলজীবন যুগান্তর&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.jugantor.com/todays-paper/b100/289999/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A6%AC%E0%A6%A8 |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর জেলজীবন |अन्तिम=হোসেন |प्रथम=মোকাম্मेল |मिति=१७ मार्च २०२० |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=যুগান্তর}}&lt;/ref&gt; उनी माथि लगाइएको आरोप विश्वविद्यालयमा चतुर्थ श्रेणीका कर्मचारीहरूको अधिकारको लागि आन्दोलनको नेतृत्व गर्नु थियो।&lt;ref name= &quot;নয়াচীন&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=https://m.dailyinqilab.com/article/227012/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81-%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%96-%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B0%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A5%E0%A6%AE-%E0%A6%9A%E0%A7%80%E0%A6%A8-%E0%A6%AD%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%AE%E0%A6%A3|शीर्षक=বঙ্গবন্ধু শেখ মুজিবুর রহমানের প্রথম চীন ভ্রমণ|अन्तिम=মাহমুদ|प्रथम=হোসেন|वेबसाइट=দৈনিক ইনকিলাব|मिति=१५ अगस्ट २०१९|पहुँचमिति=२८ अक्टोबर २०२०}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;REF&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |युआरएल=https://books.google.com/books?id=U-1tAAAAMAAJ |शीर्षक=বাংলাদেশের মুক্তিযুদ্ধ, মুজিবনগর সরকারের নথি, १९७१ |अन्तिम=বিশ্বাস |प्रथम=সুকুমার |मिति=२००५ |प्रकाशक=মাওলা ব্রাদার্স |स्थान=ঢাকা |पृष्ठ=१६७ |आइएसबिएन=978-984-410-434-1}}&lt;/ref&gt;

=== आवामी लिगको स्थापना ===
[[चित्र:Sheikh Mujibur Rahman in 1952.jpg|থাম্ব|220 px|सन् १९५२ मा आवामी लिगका नेता तथा कार्यकर्ताहरूको साथ शेख मुजिब (बीचमा)]]

सन् १९४९ जुन २३ का दिन सोहरावार्दी र माओलाना भासानीले पूर्वी पाकिस्तानमा आवामी मुस्लिम लिगको गठन गरेका थिए भने शेख मुजिबले उक्त राजनैतिक दलको स्थापना पश्चात् मुस्लिम लिगलाई छाडेर आवामी मुस्लिम लिगमा सामेल भएका थिए भने उनी उक्त नयाँ राजनैतिक दलको पूर्वी पाकिस्तान क्षेत्रका संयुक्त महासचिवमा निर्वाचित भएका थिए र उनलाई जुनको अन्तमा कारागारबाट रिहाई प्राप्त भएको थियो। कारागारबाट रिहाइ भैसकेपछि उनले खाद्य सङ्कटको विरुद्ध भैरहेको आन्दोलनामा सहभागी भएका थिए। उनलाई धारा १४४ को उल्लङ्घन गरेको आरोपमा सोही वर्षको सेप्टेम्बरमा अस्थायी रूपमा पक्राउ गरिएको थियो तर उनी कारागारबाट चाँडै रिहा भएका थिए। पछि उनलाई माओलाना आब्दुल हामिद खान भासानीको साथ मिलेर लियाकट अली खानलाई एक प्रतिनिधिमण्डल पठाउन कोशिश गरेका कारण पुनः पक्राउ गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;dot&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://dot.chittagongdiv.gov.bd/site/page/af834133-b5c6-4848-8d8a-6a94bf68605a/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%80 |शीर्षक=জাতির পিতা বঙ্গবন্ধু শেখ মুজিবুর রহমানের জীবনী |प्रकाशक=বিভাগীয় বস্ত্র অধিদপ্তর, চট্টগ্রাম |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;

सन् १९५० को प्रारम्भिक दिनहरूमा पूर्वी पाकिस्तानमा तत्कालीन पश्चिम पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री लियाकत अली खानको आगमनलाई लिएर आवामी मुस्लिम लिगले ढाकामा विरोधी जुलुस आयोजना गरेको थियो भने यस प्रकारको विरोध जुलुसको नेतृत्व गरेका कारण उनलाई पुनः पक्राउ गरी कारागार पठाइएको थियो भने उनले सवा दुई वर्ष कारागारमा बिताउनु परेको थियो। सन् १९५२ जनवरी २६ का दिन तत्कालीन पश्चिम पाकिस्तान प्रधानमन्त्री खाजा नाजिमउद्दिनले उर्दु भाषालाई एकमात्र राष्ट्रिय भाषाको रूपमा घोषणा गरेका थिए। 
यस घोषणापछि उनले कारागारमै रहेको अवस्थामा   सङ्ग्राम परिषद् चलाएर विरोध प्रदर्शन र प्रतिरोधको आयोजना गर्न निर्देशन दिँदै उक्त आन्दोलना अहम् भूमिका निर्वाह गरेका थिए। त्यस पछि २१ फरवरीलाई राज्य भाषाको मागलाई साकार गरेको दिनको रूपमा मनाउने निर्णय गरिएको थियो। सोही समयमा शेख मुजिबले कारागारमा फेब्रुअरी १४ देखि भोक हडताल गर्ने निर्णय गरेका थिए भने उसको उपवास १३ दिनसम्म प्रभावकारी रूपमा अघि बढेको थियो। शेख मुजिबलाई १६ फेब्रुअरीका दिन कारागारबाट रिहा गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://mini.thesangbad.net/opinion/open-discussion/%E0%A6%97%E0%A6%A3%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%AE%E0%A7%87%2B%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81-69058/ |शीर्षक=গণমাধ্যमे বঙ্গবন্ধু |मिति=११ जनवरी २०२० |कार्य=দৈনিক সংবাদ |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;

=== संयुक्त मोर्चा सरकार ===
{{multiple image
 | align = right
 | direction = vertical
 | image1 = 1954 east bengal cabinet.jpg
 | width1 = 220
 | alt1 = संयुक्त मोर्चा सरकारको अन्तर्गत कृषि तथा वन मन्त्री शेख मुजिब
 | caption1 = सन् १९५४ मा नवनिर्वाचित संयुक्त मोर्चा सरकारका कृषि तथा वन मन्त्री शेख मुजिब (बायाँबाट दोस्रो)
 | image2 = Mujib taking oath.jpg
 | width2 = 220
 | alt2 =  শেখ মুজিবুর রহমান
 | caption2 = सन् १९५६ मा [[पूर्वी पाकिस्तान|पूर्व पाकिस्तान]]का गभर्नर शेरेबाङ्ला [[एके फजलुल हक]]बाट मन्त्रीको रूपमा सपथ लिँदै शेख मुजिब&lt;ref name=&quot;বি ডি&quot;/&gt; 
}}

सन् १९५३ जुलाई ९ तारिखका दिन उनी परिषद्को अधिवेशनको अन्त्यमा पूर्वी पाकिस्तान आवामी लिगका महासचिवमा चयन भएका थिए भने सोही वर्षको नोभेम्बर १४ का दिन आम चुनावमा भाग लिन अन्य राजनैतिक दललाई गठन गर्ने निर्णय गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{সাময়িকী উদ্ধৃতি |युआरएल=http://results.pu.edu.pk/images/journal/csas/PDF/7-Tahir%20Kamran.pdf |शीर्षक=Early phase of electoral politics in Pakistan: 1950s |अन्तिम=কামরান |प्रथम=তাহির |मिति=जुलाई–डिसेम्बर २००९ |সাময়িকী=সাউথ এশিয়ান স্টাডিজ |খণ্ড=२४ |সংখ্যা নং=२ |पृष्ठ=२७७–२७८}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://ictd.gov.bd/site/news/f96fe81e-8c11-44a3-ba94-283ff95fb942/-%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B2-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B0%E0%A7%82%E0%A6%AA |शीर्षक=ডিজিটাল বাংলাদেশ: সোনার বাংলার আধুনিক রূপ |वेबसाइट=তথ্য ও যোগাযোগ প্রযুক্তি বিভাগ |प्रकाशक=গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ সরকার |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; आम चुनाव १० मार्च १९५४ का दिन सम्पन्न भएको थियो भने यस निर्वाचनमा संयुक्त मोर्चाले २३७ सीटहरूमध्ये २२३ सीटहरूमा मतदान प्राप्त गरी ठूलो मत अन्तरले चुनाव जित्न सफल भएको थियो जसमध्ये आवामी लिगले १४३ सिट जित्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-48734882 |शीर्षक=আওয়ামী লীগের ७१ वर्ष: যেভাবে জন্ম হয়েছিল দলটির |अन्तिम=ইসলাম |प्रथम=সায়েদুল |मिति=२४ जुन २०१९|पहुँचमिति=१२ डिसेम्बर २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা |स्थान=ঢাকা}}&lt;/ref&gt; शेख मुजिबले १३,००० मतको अन्तरले गोपालगञ्ज निर्वाचन क्षेत्रमा जित हासिल गरेका थिए भने उनको विपक्षीमा शक्तिशाली मुस्लिम लिग नेता वाहिदुज्जमान थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/special-supplement/%E0%A6%AF%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%AB%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81 |शीर्षक=যুক্তফ্রন্টে বঙ্গবন্ধু |मिति=१६ मार्च २०२० |कार्य=প্রথম আলো |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२० |अन्तिम1=আহमेদ |प्रथम1=সিরাজ উদ্‌দীন}}&lt;/ref&gt; १५ मेका दिन उसलाई कृषि तथा वन मन्त्रालयको दायित्व प्रदान गरिएको थियो भने २९ मे का दिन केन्द्रीय सरकारले संयुक्त मोर्चा भङ्ग गरेको थियो। कराचीबाट ढाका फर्केपछि शेख मुजिबलाई ३० मेमा विमानस्थलमै पक्राउ गरिएको थियो भने उनले डिसेम्बर २३ का दिन कारागारबाट रिहा गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-53782966 |शीर्षक=শেখ মুজিবুর রহমান: ছবিতে তাঁর জীবনের গুরুত্বপূর্ণ কিছু মুহূর্ত |मिति=१५ अगस्ट २०२० |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা}}&lt;/ref&gt; सन् १९५५ जुन ५ मा शेख मुजिब ऐन परिषद्को सदस्यको रूपमा निर्वाचित भएका थिए। १७ जुनमा आवामी लिगले २१ औँ बुँदे माग पल्टन मैदानमा आयोजित सम्मेलनमा प्रस्तुत गरेको थियो जसमा पूर्वी पाकिस्तानको स्वायत्तता पनि रहेको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://samakal.com/mujib-year/article/200315672/%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A6%AC%E0%A6%A8 |शीर्षक=এক মহাজীবন |मिति=१७ मार्च २०२० |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=সমকাল}}&lt;/ref&gt; २३ जुनका दिन दलको कार्यकारी परिषद्को बैठकमा पूर्वी पाकिस्तानले स्वायत्तता प्राप्त नगरे व्यवस्थापिकाका सबै सदस्यले राजीनामा गर्ने निर्णय भएको थियो।&lt;ref name=&quot;REF&quot; /&gt; शेख मुजिबले अगस्ट २५ मा पाकिस्तानको कराचीमा संविधानसभालाई सम्बोधन गर्दै यस्तो भनेका थिए:
{{Quote
|text=[গণপরিষদের প্রেসিডেন্ট], আপনি দেখবেন ওরা &quot;পূর্ব বাংলা&quot; নাमेর পরিবর্তে &quot;পূর্ব পাকিস্তান&quot; নাম রাখতে চায়। আমরা বহুবার দাবি জানিয়েছি যে; পাকিস্তানের পরিবর্তে আপনাদের বাংলা [বঙ্গ] ব্যবহার করতে হবে। &quot;বাংলা&quot; শব্দটার একটি নিজস্ব ইতিহাস, ঐতিহ্য আছে। আপনারা এই নাম আমাদের জনগণের সঙ্গে আলাপ-আলোচনা করে পরিবর্তন করতে পারেন। আপনারা যদি ঐ নাম পরিবর্তন করতে চান তাহলে আমাদের বাংলায় আবার যেতে হবে এবং সেখানকার জনগণের কাছে জিজ্ঞেস করতে হবে তারা নাম পরিবর্তনকে मेনে নেবে কিনা। এক ইউনিটের প্রশ্নটা গঠনতন্ত্রে অন্তর্ভুক্ত হতে পারে। আপনারা এটাকে এখনই কেন তুলতে চান? বাংলা ভাষাকে, রাষ্ট্রভাষা হিসেবে গ্রহণ করার ব্যাপারে কি হবে? যুক্ত নির্বাচনী এলাকা গঠনের প্রশ্ননটাই কি সমাধান? আমাদের স্বায়ত্তশাসন সম্বন্ধে ভাবছেন? পূর্ব বাংলার জনগণ অন্যান্য প্রশ্নগুলোর সমাধানের সাথে এক ইউনিটের প্রশ্নটাকে বিবেচনা করতে প্রস্তুত। তাই আমি আমার ঐ অংশের বন্ধুদের কাছে আবেদন জানাবো তারা যেন আমাদের জনগণের ‘রেফারেন্ডাম’ অথবা গণভোটের মাধ্যमे দেয়া রায়কে मेনে নেন।
}}

सन् १९५५ अक्टोबर २१-२३ का दिनहरूको अन्तरालमा बाङ्ला आवामी मुस्लिम लिगको विशेष अधिवेशनमा यस राजनैतिक दलको नामबाट सर्वसम्मतिले &quot;मुस्लिम&quot; शब्द हटाउने निर्णय गरेको थियो। शेख मुजिब पछि पुनः उक्त राजनैतिक दलको महासचिवको रूपमन निर्वाचित भएका थिए। ३ फेब्रुअरीका दिन आवामी लिगका मुख्यमन्त्रीहरूको बैठकमा दलले संविधानको मस्यौदामा स्वायत्तता समावेशीकरणको माग गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://samakal.com/todays-print-edition/tp-muktomoncha/article/140882650/%E0%A6%87%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8-%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%87-%E0%A6%87%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A0%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%A8 |शीर्षक=ফিরে দেখা: ইতিহাস না জেনেই ইতিহাসের পাঠদান |अन्तिम=সাইয়িদ |प्रथम=ড. আবু |मिति=३१ अगस्ट २०१४ |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=মুক্তমঞ্চ: সমকাল}}&lt;/ref&gt; १४ जुलाईमा राज्य प्रशासनमा सैनिक उपस्थितिको विरुद्ध एक प्रस्ताव पेश गरिएको थियो भने उक्त प्रस्ताव उनले सरकार समक्ष पेश गरेका थिए। ४ सेप्टेम्बरका दिन उनको अगुवाईमा विरोधी जुलुसको आयोजना गरिएको थियो भने खटिएका प्रहरीहरूले धारा १४४ को उल्लङ्घन गर्दै जुलुस माथि गोली हान्दा कम्तिमा तीन प्रदर्शनकारीको मृत्यु भएको थियो। १६ सेप्टेम्बरमा शेख मुजिब गठबन्धन सरकारमा सामेल भए र यसका साथसाथै उद्योग, वाणिज्य, श्रम, भ्रष्टाचार विरोधी र ग्रामीण सहायता मन्त्रीको रूपमा काम गर्न सुरु गरेका थिए। उनले राजनैतिक दलको लागि पूर्ण समय समर्पण गर्न सन् १९६७ मे ३० का दिन उनले मन्त्रिपरिषद्बाट राजीनामा दिएका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/supplements/independence-day-special-2017/sheikh-mujibur-rahman-our-bangabandhu-1381261 |शीर्षक=From Sheikh Mujibur Rahman to our Bangabandhu |अन्तिम=আফতাবুদ্দিন আহमेদ |प्रथम=মীর |मिति=२६ मार्च २०१७ |कार्य=দ্য ডেইলি স্টার |पहुँचमिति=३ अगस्ट २०१७ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=শেখ মুজিবুর রহমান থেকে আমাদের বঙ্গবন্ধু}}&lt;/ref&gt; ७ अगस्टमा उनले चीन र सोभियत सङ्घको आधिकारिक भ्रमण गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.jagonews24.com/economy/news/609775?__cf_chl_jschl_tk__=6e5e06e16bf3b3c7c18d044ca8b56d3657ae3a01-1600594283-0-AaoBbJ795eDto14z3bz7PGlCpfCDIQIEoy2Ygn0icUB1Rknia7cg3HYAAu-0VMjnAoi9aCumfyUNxwt9uIWz8otnv3SLYqoCDtUKS8pEQDsa-TLlr75rUNhz8lvvbU_ynma2eCWbCXH-v7sKti3L2C7m-OHaqBbkPU4ygIGypTM_N5e-ivWhIZCFD356DXnJzXtiDIDttBifImv7cZLGy6uNb0X-LnsbzWRUvD7k8GNVi0LoEDdvTVNMBv75atXGbFuYh663FM48up_eErvXucFSnI8x4uuXL_dWKyAb_loI |शीर्षक=কাগজে কলमे নয়, বাস্তবে ওয়ানস্টপ সার্ভিস চালুর নির্দেশ |मिति=१० सेप्टेम्बर २०२० |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=অর্থনীতি: জাগোনিউজ२४}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.somoynews.tv/pages/details/236160 |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর মন্ত্রীত্ব গ্রহণের স্মারক ডাকটিকেট অবমুক্ত |मिति=१६ सेप्टेम्बर २०२० |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=সময় নিউজ (মহানগর সময়) |स्थान=ঢাকা}}&lt;/ref&gt; सन् १९५८ का दिन पाकिस्तानका राष्ट्रपति [[मेजर जनरल]] इस्कन्दर मिर्जा र सेना प्रमुख युब खानले देशमा सैनिक कानून लागू गर्दै सबै राजनैतिक गतिविधिहरूमा प्रतिबन्ध लगाएका थिए। भने सोही वर्षको अक्टुबर ११ का दिन उनलाई पक्राउ गरिएको थियो भने उनी जेलमा छँदा उनलाई कयौँ निराधार आरोपहरू लगाइएको थियो।
[[चित्र:Mujib with Suhrawardy1949.jpg|thumb|right|200px|सन् १९४९ मा होसेन सहिद सोहरावार्दीको साथमा युवानेता शेख मुजिब]]
उच्च अदालतमा रिट निवेदन दिएपछि उनी सन् १९६१ मा कारागारबाट रिहा भएका थिए भने यस पटक उनले गोप्य राजनीतिक गतिविधिहरू सञ्चालन गर्न सुरु गरेका थिए। अन्य विद्यार्थी नेताहरूको साथसाथै उनले गोप्य रूपमा बङ्गलादेशको स्वतन्त्रताको लागि काम गर्ने लक्ष्य राखेर बाङ्फा बिप्लोबी परिषद्को स्थापना गरेका थिए। उनी सन् १९६२ मा सार्वजनिक सुरक्षा ऐन अन्तर्गत पुन: पक्राउमा परेकन थिए। जुन २ मा उनलाई चार वर्षको सैनिक कानून समाप्त भएपछि कारागारबाट रिहा गरिएको थियो। २५ जुनमा उनी अरू राजनीतिक नेताहरूसँगै अयुब खानले लगाएको विभिन्न राजनीतिक मुद्दाहरूको विरुद्धमा संघर्ष गर्न सुरु गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.jagonews24.com/economy/news/609775?__cf_chl_jschl_tk__=6e5e06e16bf3b3c7c18d044ca8b56d3657ae3a01-1600594283-0-AaoBbJ795eDto14z3bz7PGlCpfCDIQIEoy2Ygn0icUB1Rknia7cg3HYAAu-0VMjnAoi9aCumfyUNxwt9uIWz8otnv3SLYqoCDtUKS8pEQDsa-TLlr75rUNhz8lvvbU_ynma2eCWbCXH-v7sKti3L2C7m-OHaqBbkPU4ygIGypTM_N5e-ivWhIZCFD356DXnJzXtiDIDttBifImv7cZLGy6uNb0X-LnsbzWRUvD7k8GNVi0LoEDdvTVNMBv75atXGbFuYh663FM48up_eErvXucFSnI8x4uuXL_dWKyAb_loI |शीर्षक=কাগজে কলमे নয়, বাস্তবে ওয়ানস্টপ সার্ভিস চালুর নির্দেশ |मिति=१० सेप्टेम्बर २०२० |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=অর্থনীতি: জাগোনিউজ२४}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.somoynews.tv/pages/details/236160 |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর মন্ত্রীত্ব গ্রহণের স্মারক ডাকটিকেট অবমুক্ত |मिति=१६ सेप्टेम्बर २०२० |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=সময় নিউজ (মহানগর সময়) |स्थान=ঢাকা}}&lt;/ref&gt; ५ जुनमा उनले पल्टन मैदानमा आयोजित सम्मेलनमा अयुब खानको आलोचना गरेका थिए। २८ सेप्टेम्बरमा उनी पश्चिम पाकिस्तानको लाहोर गए र त्यहाँ सहिद सोहरावर्दीसँग मिलेर राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक मोर्चाको गठन गरेका थिए। अक्टुबर महिनाभर सहिद सोहरावर्डीसँगै उनले संयुक्त मोर्चाको समर्थन जुटाउन बाङ्लाको विभिन्न ठाउँहरूको भ्रमण गरेका थिए। सन् १९५३ मा उनी सोहरावर्दीसँग छलफल गर्न [[लन्डन]] गएका थिए जहाँ सोहरावार्दीले स्वास्थ्य्य उपचार गराइरहेका थिए भने सोही वर्ष डिसेम्बरमा सोहरावर्दीको बेरुतमा निधन भएको थियो।

=== सैन्य शासन विरोधी आन्दोलन ===

सन् १९५८ अक्टोबर ७ का दिन पाकिस्तानका राष्ट्रपति [[मेजर जनरल]] इस्कन्दर मिर्जा र सेनाध्यक्ष अयुब खानले देशमा सैन्य शासन लागु गरेका थिए। अयुब खानको आलोचना गरेको भन्दै सन् १९५६ अक्टोबर ११ का दिन मुजिबलाई गिरफ्तार गरिएको थियो भने उनलाई सन् १९५९ अक्टोबर ५ का दिन निगरानीमा रिहा गरिएको थियो। सन् १९६१ देखि सन् १९६१ मा उनी व्यावहारिक रूपबाट गिरफ्तारीको अधीन रहेका थिए।&lt;ref name=&quot;জেলজীবন যুগান্তর&quot;/&gt; यस समय अयुब खानले सबै राजनीतिक गतिविधिहरू माथि ६ वर्षका लागि प्रतिबन्ध लगाएका थिए। मुजिब कारागारमा रहेका बेला उनलाई विभिन्न आरोपहरू लगाइएको थियो। १२ सेप्टेम्बरका दिन उनलाई दुई वर्ष कैद र ५,००० टाका जरिवानाका थप जरिवाना नतिरेको भन्दै थप ६ महिनाको कारागार सजाय सुनाइएको थियो। १४ महिनाको लगातार नजरबन्दी पश्चात् उनलाई रिहा गरिएको थियो तर उनलाई कारागारको द्वारबाट पुनः नियन्त्रणमा लिइएको थियो।&lt;ref name=&quot;ফজিলাতুন্নেছা (কারাগারে দেখা)&quot;&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=ফজিলাতুন নেছা মুজিবের কারাগার ‘দেখা’|युआरएल=https://opinion.bdnews24.com/bangla/archives/63184|प्रकाशक=বিডিনিউজ२४|मिति=८ अगस्ट २०२०|पहुँचमिति=१२ डिसेम्बर २०२०|प्रथम=অজয়|अन्तिम=দাশগুপ্ত}}&lt;/ref&gt; सर्वोच्च अदालतमा रिट दायर गर्दै उनलाई सन् १९६१ सेप्टेम्बर २२ का दिन कारागारबाट रिहा गरिएको थियो। कारागारबाट छुटेपछि उनले गुप्त राजनीतिक गतिविधिहरू सुरु गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;ফজিলাতুন্নেছা (কারাগারে দেখা)&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;স্বাবাবিপ বিডিনিউজ&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://opinion.bdnews24.com/bangla/archives/63272 |शीर्षक=সমতট থেকে ঝড়ের বেগে সর্বোচ্চ শৃঙ্গে আরোহণ |अन्तिम=অধিকারী |प्रथम=বীরেন্দ্র নাথ |मिति=११ अगस्ट २०२० |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=মতামত: বিডিনিউজ२४}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;স্বাবাবিপ&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://songramernotebook.com/archives/75484#gsc.tab=0 |शीर्षक=বঙ্গবন্ধু १९६१ সালে স্বাধীনতার জন্য দিল্লীর সাহায্য চান। নেহেরুর অস্বীকৃতি। গোলাম মোরশেদের পদত্যাগপত্র |वेबसाइट=সংগ্রাमेর নোটবুক |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; अन्य छात्र नेताहरूको साथमा उनले गुप्त रूपमा स्वाधीन बाङ्ला विप्लवी परिषद् नामक एक संस्थाको गठन गरेका थिए। सय सङ्गठनको मुख्य उद्देश्य पूर्व बङ्गालको स्वतन्त्रताका लागि काम गर्नु थियो। सन् १९६१ मा जब शेख मुजिबले बङ्गालको स्वतन्त्रताका लागि भारतीय प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूसँग सहयोग मागे तब नेहरूले उनलाई सहयोग नगर्ने भन्दै प्रस्ताव अस्वीकार गरेका थिए। सन् १९६० मा सैन्य सरकारद्वारा राजनीतिक गतिविधिहरूमा प्रतिबन्ध हटाए पश्चात् शेख मुजिबले पार्टीको पुनर्गठनका लागि पहल गरेका थिए। सन् १९६२ फेब्रुअरी ६ का दिन सार्वजनिक सुरक्षा अधिनियमको अन्तर्गत उनलाई पुनः गिरफ्तार गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;স্বাবাবিপ বিডিনিউজ&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bd-pratidin.com/first-page/2019/06/08/429785 |शीर्षक=‘আমি সিরাজুল আলম খান-३’: রাজনীতির রহস্যপুরুষের নিউক্লিয়াস তত্ত্বের বিতর্ক |अन्तिम=রহমান |प्रथम=পীর হাবিবুর |मिति=७ जुन २०१९|पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२०|प्रकाशक=বাংলাদেশ প্রতিদিন}}&lt;/ref&gt; जुन २ का दिनबाट देशमा सैन्य शासनलाई पुनः लागु गरिएपछि उनलाई १८ जुनका दिन रिहा गरिएको थियो। २५ जुनका दिन उनी अयुब खानद्वारा लगाइएको विभिन्न राजनीतिक मुद्दाहरूको विरुद्ध सङ्घर्षमा अन्य राजनीतिक नेताहरूको समूहमा सामेल भएका थिए।&lt;ref name=&quot;স্বাবাবিপ&quot; /&gt; ५ जुनका दिन उनले पल्टन मैदानमा आयोजित एक सम्मेलनमा अयुब खानको आलोचना गरेका थिए। २४ सेप्टेम्बरका दिन उनी लाहोर गई त्यहाँ सहिद सोहरावार्दीको साथ राष्ट्रिय जनतान्त्रिक मोर्चाको स्थापना गरेका थिए जुन मूल रूपबाट विपक्षी दलहरूको एक सामान्य संरचनाको रूपमा काम गर्ने गरेको थियो।&lt;ref name=&quot;४६८२&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bhbfc&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bhbfc.gov.bd/site/page/bfccd5cf-efbb-4d5c-8132-739abf55fd2f/0/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A6%AC%E0%A6%A8-%E0%A6%AD%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%A4%E0%A6%A5%E0%A7%8D%E0%A6%AF |शीर्षक=বঙ্গবন্ধু শেখ মুজিবুর রহমানের वर्षভিত্তিক জীবনের ঘটনাপ্রবাহ |वेबसाइट=বাংলাদেশ হাউস বিল্ডিং ফাইনান্স কর্পোরেশন |प्रकाशक=গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ সরকার |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;

[[चित्र:Mujib with Shaheed Shabeb.jpg|thumb|220 px|सहिद सोहरावार्दीको साथमा उनका प्रिय शिष्य शेख मुजिब]]

अक्टोबरको पुरै महिनाभरी शेख मुजिबले सहिद सोहरावार्दीको साथ संयुक्त मोर्चाको समर्थनका लागि बङ्गालमा विभिन्न स्थानहरूको भ्रमण गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%B8%E0%A7%8B%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E2%80%8C%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%80,_%E0%A6%B9%E0%A7%8B%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%A8_%E0%A6%B6%E0%A6%B9%E0%A7%80%E0%A6%A6 |शीर्षक=সোহ্‌রাওয়ার্দী, হোসেন শহীদ |अन्तिम=অর-রশিদ |प्रथम=হারুন |वेबसाइट=বাংলাপিডিয়া |प्रकाशक=বাংলাদেশ এশিয়াটিক সোসাইটি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; सन् १९६३ मा उनी सहिद सोहरावार्दीको साथ वार्ताका लागि लन्डन प्रस्थान गरेका थिए जहाँ सहिद सोहरावार्दीको उपचार गरिएको थियो तर सोही वर्षको ५ डिसेम्बरका दिन सोहरावार्दीको बेरुतमा मृत्यु भएको थियो। सन् १९६४ जनवरी २५ का दिन मुजिबको उपस्थितिमा बसिएको एक बैठकमा आवामी लिगलाई पुनर्गठन गर्ने निर्णय गरिएको थियो। यस बैठकको प्रस्ताव के आधारमा शेख मुजिबलाई आवामी लिगको महासचिवको रूपमा चुनिएको थियो भने माओलाना आब्दुर रशीद तर्कबागीशलाई पार्टीको अध्यक्षको रूपमा चयन गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;jst&quot; /&gt; सन् १९६४ मार्च ११ का दिन एक सर्वदलीय सङ्घर्ष परिषद्को गठन गरिएको थियो जसद्वारा मुजिबले साम्प्रदायिक दङ्गा रोक्नका लागि विशेष उपायहरूको अवलम्बन गरेका थिए। शेख मुजिब सैन्य शासक अयुब खानको सैन्य शासनको विपक्षका नेताहरू, राजनीतिको नाममा आधारभूत लोकतन्त्रको परिचय र पाकिस्तानको संरचनामा एक इकाई प्रणालीको अग्रणी व्यक्तित्व थिए।&lt;ref name=&quot;jst&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत |युआरएल=http://links.jstor.org/sici?sici=0004-4687(197007)10%3A7%3C574%3ATALITP%3E2.0.CO%3B2-4 |शीर्षक=এশিয়ান সার্ভে |अन्तिम=রাশিদুজ্জামান |प्रथम=এম |मिति=जुलाई १९७० |प्रकाशक=ইউনিভার্সিটি অব ক্যালিফোর্নিয়া প্রেস |पृष्ठ=५७४–५८७ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=পাকিস্তানের রাজনৈতিক উন্নয়নে আওয়ামী লীগ |डिओआई=10.1525/as.1970.10.7.01p0012n |जेस्टर=2642956 |पहुँचमिति=७ जुलाई २००६  |सङ्ख्या=७}}&lt;/ref&gt; आधारभूत प्रजातन्त्रका अनुसार देशभरिबाट ८० हजार प्रतिनिधिहरू चुनिएका थिए र उनीहरूको मतका आधारतमा राष्ट्रपतिको चयन गरिएको थियो। यस पद्धति के अनुसार शक्तिलाई केन्द्रीकरण गर्ने योजना बनाइएको थियो भने प्रान्तहरूलनई एक साथ विकासको बाटोमा अघि बढाउन पहल गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;CHOU&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत |युआरएल=http://links.jstor.org/sici?sici=0020-5850(197204)48%3A2%3C242%3ABWIH%3E2.0.CO%3B2-I |शीर्षक=ইন্টারন্যাশনাল অ্যাফেয়ার্স (রয়েল ইনস্টিটিউট অব ইন্টারন্যাশনাল অ্যাফেয়ার্স १९४४-) |अन्तिम=চৌধুরী |प्रथम=জি ডব্লিউ |मिति=अप्रिल १९७२ |प्रकाशक=অক্সফোর্ড ইউনিভার্সিটি প্রেস |पृष्ठ=२४२-२४९ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=বাঙালি জাতীয়তাবাদ: কেন এমন হলো |पहुँचमिति=७ जुलाई २००६ |सङ्ख्या=२ |डिओआई=10.2307/2613440}}&lt;/ref&gt; यस समय सेनाको नरसंहार र बङ्गालीहरूको जायज मागलाई पूरा गर्नमा सैन्य शासकहरूको उदासीनताले पूर्व पाकिस्तानका सर्वसाधारणहरूको निरास बनेका थिए। अन्य राजनीतिक दलहरूको साथ काम गर्न मुजिबले सर्वदलीय उम्मेदवार फतेमा जिनाहको समर्थन गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=বঙ্গবন্ধু শেখ মুজিবুর রহমান অ্যান্ড স্ট্রাগল ফর ইন্ডিপেন্ডেন্স: ইউকে ফরেন অ্যান্ড কমনওয়েলথ অফিস, ডি-ক্ল্যাসিফায়েড ডকুमेন্টস, १९६२-१९७१ |वर्ष=२०१३ |अन्तिम=রহিম |प्रथम=এনায়েতুর |अन्तिम२=রহিম |प्रथम२=জয়েস এল |प्रकाशक=হাক্কানী পাবলিশার্স |पृष्ठ=१७३-१७४ |आइएसबिएन=978-7-02-140067-5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://songramernotebook.com/archives/69450#gsc.tab=0 |शीर्षक=বাক্স ভইরা ট্যাক্স দিবো ভোটের বেলায় নাই। ফাতেমা জিন্নাহর ইলেকশনের সময়কার ভোটের গান |वेबसाइट=সংগ্রাमेর নোটবুক |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; उनलाई भारतीय दलालको आरोपमा चुनाव आयोजना हुन भन्दा दुई हप्ता पहिला सन् १९६५ नोभेम्बर ७ का दिन गिरफ्तार गरिएको थियो। शेख मुजिबलाई राजद्रोह र आपत्तिजनक प्रस्ताव गरेको आरोपमा एक वर्ष कारागारको सजाय सुनाइएको थियो तथापि उनलाई एक उच्च अदालतको फैसला अनुसार समयावधि सकिनु भन्दा अगाडिनै रिहा गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{সাময়িকী উদ্ধৃতি |शीर्षक=Bangladesh: Why It Happened |अन्तिम=চৌধুরী |प्रथम=জি ডব্লিউ |मिति=अप्रिल १९७२ |সাময়িকী=ইন্টারন্যাশনাল অ্যাফেয়ার্স |सङ्ख्या=२ |पृष्ठ=२४२–२४९ |doi=10.2307/2613440 |jstor=2613440}}&lt;/ref&gt;

=== छ बुँदे आन्दोलन ===
[[चित्र:Sheikh Mujibur Rahman Announcing 6 Points At Lahore.jpg|thumb|]]

सन् १९६४ मा सोहरावार्दीको मृत्यु पश्चात् शेख मुजिबको निवासमा भएको एक बैठकले आवामी लिगलाई पुन: एकीकृत गर्ने निर्णय गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=পাকিস্তান: ফেইলিউর ইন ন্যাশনাল ইনটিগ্রেশন |अन्तिम=জাহান |प्रथम=রওনক |वर्ष=१९७२ |प्रकाशक=কলাম্বিয়া ইউনিভার্সিটি প্রেস |पृष्ठ=१६६-१६७ |आइएसबिएन=978-0-231-03625-2}}&lt;/ref&gt;
यस बैठकको प्रस्तावको आधारमा शेख मुजिब तत्कालीन पाकिस्तानको एक प्रमुख राजनैतिक दल आवामी लिगको महासचिव र मओलानम आबदुर रशीद तर्कबागीशलाई दलको सभापतिको रूपमा निर्वाचित भएका थिए। सन् १९६४ मार्च ११ का दिन सर्वदलीय सङ्घर्ष परिषद्को पनि गठन भएको थियो जसको माध्यमबाट शेख मुजिबले साम्प्रदायिक दङ्गा रोक्न विशेष उपायहरूको अवलम्बन गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.defencejournal.com/2002/dec/demons.htm |शीर्षक=Demons of December – Road from East Pakistan to Bangladesh |प्रकाशक=ডিফেন্স জার্নাল |भाषा=अङ्ग्रेजी |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20110609122558/http://www.defencejournal.com/2002/dec/demons.htm |अभिलेखमिति=९ जुुन २०११|पहुँचमिति=२३ जुलाई २०१२}}&lt;/ref&gt; सैन्य शासक अयुब खानको सैन्य शासन, राजनितीको नाममा मौलिक गणतन्त्र तथा पाकिस्तानको संरचनामा एक इकाई पद्धति विरोधी नेताहरू मध्ये शेख मुजिब अगुवा थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/news-detail-40021 |शीर्षक=The historic six-point movement and its impact on the struggle for independence |अन्तिम=মানিক |प्रथम=এম ওয়াহিদুজ্জামান |मिति=७ जुन २००८|कार्य=দ্য ডেইলি স্টার |पहुँचमिति=३ अगस्ट २०२१|भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=ঐতিহাসিক ছয় দফা আন্দোলন এবং স্বাধীনতা সংগ্রামে এর ভূমিকা}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=বঙ্গবন্ধু শেখ মুজিবুর রহমান অ্যান্ড স্ট্রাগল ফর ইন্ডিপেন্ডেন্স: ইউকে ফরেন অ্যান্ড কমনওয়েলথ অফিস, ডি-ক্ল্যাসিফাইড ডকুमेন্টস, १९६२-१९७१ |वर्ष=२०१३ |अन्तिम=রহিম |प्रथम=এনায়েতুর |अन्तिम२=রহিম |प्रथम२=জয়েস এল |प्रकाशक=হাক্কানী পাবলিশার্স |पृष्ठ=२८ |आइएसबिएन=978-7-02-140067-5}}&lt;/ref&gt; यस विधिका अनुसार शक्तिलाई केन्द्रित गर्ने योजना गरिएको थियो भने प्रदेशहरूलाई एकसाथ ल्याउन पनि पहल गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;REF&quot; /&gt; अन्य राजनीतिक दलहरूसँग काम गर्दा शेख मुजिबले अयूब विरोधी सबै दलका उम्मेदवारहरूको साथसाथै फातिमा जिन्नाको पनि समर्थन गरेका थिए जसकारण उनलाई चुनाव आउनु भन्दा दुई हप्ता अघि पक्राउ गरिएको थियो भने देशद्रोह र आपत्तिजनक प्रस्ताव बनाएको आरोपमा उनलाई एक वर्ष कारागार सजाय सुनाइएको थियो। यद्यपि उनलाई उच्च अदालतको फैसलामा एक वर्ष नपुग्दै कारागारबाट रिहा गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;jst&quot; /&gt; यस समयमा सेनाको नरसंहार र बङ्गालीहरूको माग पूरा गर्न सेनाका शासकहरूको उदासीनताले पूर्वी पाकिस्तानका जनतालाई आक्रोशित बनाएको थियो।&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=রিডেম্পশন অব দ্য বাফেলড হিরো: শেখ মুজিবুর রহমান |अन्तिम=শাখাওয়াতুল্লাহ |प्रथम=কাজী এম |वर्ष=२००२ |प्रकाशक=গণপ্রকাশনী |पृष्ठ=८२-९७}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;६ দফা বিচ্ছিন্নতাবাদী&quot; /&gt;

&lt;blockquote&gt;
#যুক্তরাষ্ট্রীয় ব্যবস্থাধীনে সংসদীয় পদ্ধতির সরকার হবে। সার্বজনীন ভোটাধিকারের ভিত্তিতে নির্বাচন অনুষ্ঠান।
#কেন্দ্রীয় সরকারের ক্ষমতা কেবল মাত্র দুইটি ক্ষেত্রেই সীমাবদ্ধ থাকবে - দেশরক্ষা ও বৈদেশিক নীতি। অবশিষ্ট সকল বিষয়ে অঙ্গরাষ্ট্রগুলোর ক্ষমতা থাকবে নিরঙ্কুশ।
#সমগ্র দেশের জন্যে দুইটি পৃথক অথচ অবাধে বিনিময়যোগ্য মুদ্রা, না হয় বিশেষ শর্তসাপেক্ষে একই ধরনের মুদ্রা প্রচলন।
#ফেডারেশনের অঙ্গরাষ্ট্রগুলোর কর বা শুল্ক ধার্যের ব্যাপারে সার্বভৌম ক্ষমতা থাকবে। তবে, প্রয়োজনীয় ব্যয় নির্বাহের জন্য অঙ্গরাষ্ট্রীয় রাজস্বের একটি অংশ কেন্দ্রীয় সরকারের প্রাপ্য হবে।
#অঙ্গরাষ্ট্রগুলো নিজেদের অর্জিত বৈদেশিক মুদ্রার মালিক হবে, এর নির্ধারিত অংশ তারা কেন্দ্রকে দেবে।
#আঞ্চলিক সংহতি ও শাসনতন্ত্র রক্ষার জন্য শাসনতন্ত্রে অঙ্গরাষ্ট্রগুলোকে স্বীয় কর্তৃত্বাধীনে আধা সামরিক বা আঞ্চলিক সেনাবাহিনী গঠন ও রাখার ক্ষমতা দিতে হবে।&lt;ref&gt;{{Cite speech|प्रथम=ইসলাম|अन्तिम=নুরুল|मिति=१७ फेब्रुअरी १९६६|शीर्षक=ছয় দফা|युआरएल=|स्थान=পূর্ব পাকিস্তান|प्रकाशक=পূর্ব পাকিস্তান আওয়ামী লীগ|agency=|पहुँचमिति=१० फेब्रुअरी २०१५}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[चित्र:Mujibur Rahman returning from Lahore 1966.jpg|thumb|220px| तोफाज्जल होसेज मानिक मियाको साथ लाहोरबाट आउँदै शेख मुजिब (ढाका)]]

सन् १९६६ फेब्रुअरी ५ का दिन विपक्षी दलहरूको राष्ट्रिय सम्मेलन लाहोरमा सम्पन्न भएको थियो। यस सम्मेलनमा शेख मुजिबले आफ्नो ऐतिहासिक ६ बुँदे माग पेश गरेका थिए जुन पूर्वी पाकिस्तानको स्वायत्तताको एक रूपरेखा रहेको थियो। शेख मुजिबले 'हाम्रो जीवन रक्षाको लागि माग' भन्ने शीर्षक अन्तर्गत यो मागको प्रचार गरेका थिए। यस मागको मुख्य मुद्दा भनेको कमजोर केन्द्रीय सरकारको अधीनमा रहेको पाकिस्तानी सङ्घमा पूर्वी पाकिस्तानको पूर्ण स्वायत्तता थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://opinion.bdnews24.com/bangla/archives/46707 |शीर्षक=‘কারাগারের রোজনামচা’: বাঙালির জাগরণের দলিল |अन्तिम=সেলিম |प्रथम=মোহাম্মদ |मिति=९ अप्रिल २०१७ |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=মতামত: বিডিনিউজ२४}}&lt;/ref&gt; उक्त मागलाई सम्मेलनका आयोजकहरूले अस्वीकार गर्दै शेख मुजिबलाई बिच्छिन्नतावादी रूपमा पहिचान गरेका थिए जसकारण उनले सम्मेलन बहिष्कार गर्दै पूर्वी पाकिस्तान फर्केका थिए।&lt;ref name=&quot;jstor&quot;&gt;{{वेब स्रोत | अन्तिम = M. Rashiduzzaman| प्रथम = The Awami League In The Political Development of Pakistan | मिति = 2006-07-07| युआरएल = http://links.jstor.org/sici?sici=0004-4687(197007)10%3A7%3C574%3ATALITP%3E2.0.CO%3B2-4| शीर्षक = Awami League | पहुँचमिति = 2006-07-07|भाषा=en}}&lt;/ref&gt; सन् १९६६ मा शेख मुजिब आवामी लिगका सभापतिको रूपमा निर्वाचित भएका थिए। यस निर्वाचन पछि उनले छ बुँदाहरूको समर्थन जुटाउन राष्ट्रव्यापी अभियान चलाउँदै लगभग सबै देशहरूको यात्रा गरेका थिए भने यात्राको क्रममा उनलाई प्रहरीले सिलेट, मयमनसिङ्ह र ढाकामा थुप्रैपटक पक्राउ गरेको थियो। उनी यस वर्षको पहिलो चतुर्थाम्शमा उनलाई ८ पटक पक्राउ गरिएको थिए। उनलाई सोही वर्ष ८ मे का दिन नारायनगञ्जमा स्थित जुट कारखानाका मजदुरहरूको जुलुसमा भाग लिएको कारण पुनः पक्राउ गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://albd.org/bn/articles/news/31929/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%9B%E0%A7%9F-%E0%A6%A6%E0%A6%AB%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AF |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর ঐতিহাসিক ছয় দফার তাৎপর্য |अन्तिम=মান্নান |प्रथम=ড. এম এ |मिति=१९ मे २०२० |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বাংলাদেশ আওয়ামী লীগ}}&lt;/ref&gt; उनको रिहाइको माग गर्न ७ जुनका दिन राष्ट्रव्यापी हड्ताल आह्वान गरिएको थियो। हड्तालको क्रममा प्रहरीले गोलीबारी गर्द ढाका र नारायनगञ्जमा कम्तिमा तीन प्रदर्शनकारीको मृत्यु भएको थियो।

=== अयुब विरोधी आन्दोलन ===

सन् १९६८ को सुरुमा दुई वर्ष कारागार सजाय पाएपछि पाकिस्तानी सरकारले शेख मुजिब र अन्य ३४ जना बङ्गाली सेना र सीएसपी अधिकारीहरू विरुद्ध मुद्दा हालेको थियो जुन इतिहासमा अग्रताला षडयन्त्र मुद्दा भनेर परिचित थियो। शेख मुजिब लगायत अन्य अधिकारीहरूले भारतको त्रिपुरा राज्यको अगरतलामा भारत सरकारसँगको भेटमा [[पूर्वी पाकिस्तान|पूर्व पाकिस्तान]]बाट छुट्टिने षडयन्त्र गरेका थिए भन्ने आरोप उक्त मुद्दाको रहेको थियो। शेख मुजिबलाई आरोपीहरूको शीर्ष स्थानमा राखिएको थियो भने पाकिस्तान विभाजन गर्ने  षडयन्त्रको अभियोजनकर्ताको रूपमा उनलाई नामाकरण गरिएको थियो। त्यहाँ उपस्थित सबै अभियुक्तहरूलाई ढाका कारागारमा राखिएको थियो भने यो समाचार बाहिर आएपछि यसको पूरै पूर्वी पाकिस्तानमा विरोध जुलुसको सुरुवात गरेको थियो। उक्त मुद्दा मिथ्या रहेको भन्दै शेख मुजिब लगायत सबै अभियुक्तहरूको रिहाइको माग गर्दै पूर्वी पाकिस्तानका कयौँ मानिसहरू सडकमा उत्रिएका थिए। ढाका शिविर भित्र कडा सुरक्षाका बीच अभियुक्तहरूको मुद्दा १९ जुनदेखि सुरु भएको थियो।

=== आगरतला षड्यन्त्र मामला === 

सन् १९६८ जनवरी ३ का दिन दुई वर्षे कारागार जीवन बिताएपछि पाकिस्तानी सरकार ने ३५ बङ्गाली सैन्य र सिएसपी अधिकारीहरूको विरुद्धमा एक मामला दर्जा गराएका थिए जसमा शेख मुजिब पनि सामेल थिए जुन अगरतला षड्यन्त्र मामलाको रूप मा परिचित छ। सन् १९६८ जनवरी ६ का दिन एसपी अधिकारी सहित २६ मानिसहरूलाई गिरफ्तार गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=আগরতলা ষড়যন্ত্র মামলার বিরুদ্ধে আন্দোলনের পথে গণঅভ্যুত্থান|युआरएल=https://www.channelionline.com/%E0%A6%86%E0%A6%97%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A6%B2%E0%A6%BE-%E0%A6%B7%E0%A6%A1%E0%A6%BC%E0%A6%AF%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B0/|मिति=८ डिसेम्बर २०१८|पहुँचमिति=१४ डिसेम्बर २०२०|प्रकाशक=চ্যানেল আই অনলাইন}}&lt;/ref&gt; उनीहरूको गिरफ्तारी मा एक आधिकारिक विज्ञप्ति यस प्रकार छ;
{{cquote|গত মাসে (অর্থাৎ डिसेम्बर, १९६७) পূর্ব-পাকিস্তানে উদঘাটিত জাতীয় স্বার্থবিরোধী এক ষড়যন্ত্রে লিপ্ত থাকার অভিযোগে এঁদের গ্রেফতার করা হয়েছে।|}}
तत्कालीन पाकिस्तान सरकारले यस मामलालाई &quot;अगरतला षडयन्त्र मामला&quot;को सङ्ज्ञा दिएको थियो जहाँ शेख मुजिब पनि यसको अभियोगमा परी सन् १९६८ जनवरी १८ का दिन गिरफ्तारीमा परेका थिए। उक्त मुद्दाको आरोपमा पाकिस्तान दण्ड संहिताको धारा १२१ र १३१ अन्तर्गत शेख मुजिब लगायतका अधिकारीहरूले भारतको त्रिपुरा राज्यको अगरतलामा भारत सरकारसँगको बैठकमा पूर्व पाकिस्तानलाई पाकिस्तानबाट छुट्टाउने षड्यन्त्र रचेको भनिएको थियो। त्यसपछि शेख मुजिब पश्चिम पाकिस्तान ससरकध नजरमा खलनायक बनेका थिए भने उनलाई यी मामलाको योजनाकारीको सङ्ज्ञा दिइएको थियो। सबै अभियुक्तहरूलाई ढाका सैनिक किल्लामा राखिएको थियो।&lt;ref name=&quot;REF&quot; /&gt; सन् १९६८ जुन १९ का दिन ढाका सैन्य निवासको एक विशेष समारोहमा यस मामलाको फैसला सुरु भएको थियो जहाँ २६ वकिलहरू उपस्थित रहेका थिए जसमध्ये शेख मुजिबको पक्षबाट वकालत आब्दुस सालाम खानले गरेका थिए। अधिवक्ता थोमस विलियम्स बेलायतबाट एक अधिवेशनको लागि आएका थिए। उनलाई आमिरुल इस्लाम र मओदुद आहमेदले सहयोग गरेका थिए। यस मामलामा कुल १०० अनुच्छेदहरू रहेका थिए। ११ जना राजसाक्षी सहित २२७ साक्षीहरूको सूची अदालतमा पेश गरिएको थियो। पूर्वपरराष्ट्र मन्त्री मन्जुर कादेर, एमआर खान र मुकसुदुल हाकिम सरकारका वकिल थिए। यसको मामला लगत्तै समग्र पूर्व पाकिस्तानमा विरोधको आँधीबेहरी छाएको थियो। उक्त मुद्दालाई झुठो र बनावटी भएको बताउँदै शेख मुजिब लगायत सबै अभियुक्तलाई रिहा गर्नका लागि विभिन्न क्षेत्रका मानिस सडकमा उत्रिएका थिए।

=== उनन्सत्तरीको जनआन्दोलन ===

परीक्षणको क्रममा सन् १९६९ जनवरी ५ तालिखमा  केन्द्रीय विद्यार्थी सङ्घर्ष परिषद्ले आफ्ना एघार बुँदे मागहरू प्रस्तुत गरेको थियो जसमा शेख मुजिबका ६ बुँदे मागहरू समावेश थिए। यस परिषद्को निर्णयले आगरतला षड्यन्त्र मुद्दा फिर्ता लिने माग गर्दै देशव्यापी विद्यार्थी आन्दोलनको तयारीमा ल्याएको थियो। यस सङ्घर्षले एक समयमा जनआन्दोलनको रूप लिएको थियो भने यो जनआन्दोलन उनन्सत्तरीको जन विद्रोह भनेर परिचित छ।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%8F%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8B_%E0%A6%A6%E0%A6%AB%E0%A6%BE |शीर्षक=এগারো দফা |अन्तिम=খান |प्रथम=মুয়ায্‌যম হুসায়ন |वेबसाइट=বাংলাপিডিয়া |प्रकाशक=বাংলাদেশ এশিয়াটিক সোসাইটি |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/%E0%A6%9B%E0%A7%9F-%E0%A6%A6%E0%A6%AB%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%99%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%B0-%E2%80%98%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A7%80%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E2%80%99 |शीर्षक=ছয় দফা বাঙালির 'স্বাধীনতার সনদ' |अन्तिम=শেখ হাসিনা, প্রধানমন্ত্রী, গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ সরকার |मिति=८ जुन २०२० |पहुँचमिति=२२ सेप्टेम्बर २०२०|प्रकाशक=প্রথম আলো}}&lt;/ref&gt; महिनौँको विरोध र प्रतिरोध आन्दोलनले धारा १४४ को उल्लङ्घन, कर्फ्यू, प्रहरीको गोलीबारी चरम सीमामा पुगेपछि र हताहतको सङ्ख्यामा वृद्धि आएपछि पाकिस्तान सरकारले सहुलियतहरू दिन बाध्य भएको थियो। उक्त मुद्दा तत्कालीन राष्ट्रपति अयूब खानले राजनीतिक नेताहरूसँग गोलमेच बैठक पछि फिर्ता लिएको थियो। मुद्दा फिर्ता भएपछि शेख मुजिब लगायत सबै अभियुक्तहरूलाई रिहा गरिएको थियो। केन्द्रीय विद्यार्थी सङ्घर्ष परिषद्ले शेख मुजिबको सम्मानमा सोही वर्ष २३ फेब्रुअरीका दिन ढाकाको रेसकोर्स मैदानमा (हाल सोहरावर्डी उद्यान) एक सभाको आयोजना गरेको थियो। लाखौँ जनता उपस्थित उक्त सम्मेलनमा शेख मुजिबलाई &quot;बङ्गोबोन्धु&quot; उपाधि दिइएको थियो भने तत्कालीन छात्र नेता तोफायेल आहमेदले उक्त उपाधिको घोषणा गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman and Struggle for Independence&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=বঙ্গবন্ধু শেখ মুজিবুর রহমান অ্যান্ড স্ট্রাগল ফর ইন্ডিপেন্ডেন্স: ইউকে ফরেন অ্যান্ড কমনওয়েলথ অফিস, ডি-ক্ল্যাসিফায়েড ডকুमेন্টস, १९६२-१९७१ |वर्ष=२०१३ |अन्तिम=রহিম |प्रथम=এনায়েতুর |अन्तिम२=রহিম |प्रथम२=জয়েস এল |प्रकाशक=হাক্কানী পাবলিশার্স}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Agartala Conspiracy Case forty years on&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/news-detail-41580 |शीर्षक=Agartala Conspiracy Case forty years on |अन्तिम=আহসান |प्रथम=সৈয়দ বদরুল |मिति=१८ जुन २००८ |कार्य=দ্য ডেইলি স্টার |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=আগরতলা ষড়যন্ত্র মামলার চল্লিশ वर्ष}}&lt;/ref&gt;यस सभामा भाषण दिँदै शेख मुजिबले विद्यार्थी सङ्घर्ष परिषद्को एघार बुँदे मागको पूर्ण समर्थन व्यक्त गरेका थिए।
&lt;blockquote&gt;&quot; একটা সময় ছিল যখন এই মাটি আর মানচিত্র থেকে &quot;বাংলা&quot; শব্দটি মুছে ফেলার সব ধরণের প্রচেষ্টা চালানো হয়েছিল। &quot;বাংলা&quot; শব্দটির অস্তিত্ব শুধু বঙ্গোপসাগর ছাড়া আর কোথাও খুঁজে পাওয়া যেত না। আমি পাকিস্তানের পক্ষ থেকে আজ ঘোষণা করছি যে, এখন থেকে এই দেশকে 'পূর্ব পাকিস্তানের' বদলে 'বাংলাদেশ' ডাকা হবে।&quot;&lt;/blockquote&gt;
सन् १९६९ मा अयूब खानको आह्वानमा एक सर्वदलीय सम्मेलनको आयोजना गरिएको थियो जहाँ मुजिबले आफ्नो छ-बुँदे योजना सहित अन्य राजनीतिक दलहरूको मागलाई स्वीकृत गर्न भनेका थिए तर उक्त माग अस्वीकृत भएपछि उनी सम्मेलनबाट बाहिरिएका थिए। सन् १९६९ डिसेम्बर ५ का दिन सोहरावार्दीको पुण्यतिथिको अवसर पारि शेख मुजिबले एक सभामा पूर्वी पाकिस्तानलाई बङ्गलादेश भनि घोषणा गरेका थिए। शेख मुजिबको उक्त घोषणाको परिणाम स्वरूप अफवाहहरू देशभरि फैलिएको थियो भने पश्चिमी पाकिस्तानी राजनीतिज्ञ र सैन्य अधिकारीहरूले उनलाई विच्छिन्नतावादी नेताको रूपमा मूल्याङ्कन गर्न सुरु गरेका थिए। बङ्गाली संस्कृति र जातीय पहिचानलाई मुजिबको अभिव्यक्तिले प्रान्तीय स्वायत्ततामा भएको बहसलाई नयाँ आयाम थपेको थियो।&lt;ref name=&quot;gpsa&quot;&gt;{{वेब स्रोत | अन्तिम = Charles Kennedy| प्रथम = Craig Baxter | मिति = 2006-07-11| युआरएल = http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=51259067| शीर्षक = Governance and Politics in South Asia | पहुँचमिति = 2006-07-11|भाषा=en}}&lt;/ref&gt; थुप्रै बौद्धिक व्यक्तित्वका अनुसार बङ्गाली आन्दोलनले जातियतावादलाई स्वीकार गर्दैन तर पाकिस्तान राज्य जातीयताका माध्यमबाटै सिर्जित भएको थियो।&lt;ref name=&quot;GPSA&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=51259067 |शीर्षक=Governance and Politics in South Asia |अन्तिम=কেনেডি |प्रथम=চার্লস |अन्तिम२=বাক্সটার |प्रथम२=ক্রেইগ |मिति=११ जुलाई २००६ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=দক্ষিণ এশিয়ার প্রশাসন ও রাজনীতি |पहुँचमिति=११ जुलाई २००६}}&lt;/ref&gt; शेख मुजिब पूर्वी पाकिस्तानमा व्यापक जनमत निर्माण गर्न सक्षम थिए भने सन् १९७० को दशकमा भारतीय उपमहाद्वीपका एक प्रभावशाली नेताको रूपमा उनी उदाएका थिए।

=== सन् १९७० को निर्वाचन ===
 

राष्ट्रपति अयुब खानको विरुद्धमा गरिएको विद्रोहको प्रतिकूल प्रभावहरूका कारण २४ मार्च १९६९ का दिन उनले राष्ट्रपतिको रूपबाट राजिनामा दिएका थिए। याह्या खानले त्यसको अर्को दिन पाकिस्तानको राष्ट्रपतिको रूपमा पद ग्रहण गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%A8,_%E0%A6%AB%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%A1_%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B2_%E0%A6%AE%E0%A7%8B%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%A6_%E0%A6%86%E0%A6%87%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A7%81%E0%A6%AC |शीर्षक=খান, ফিল্ড মার্শাল মোহাম্মদ আইয়ুব |अन्तिम=আহमेদ |प्रथम=হেলাল উদ্দিন |वेबसाइट=বাংলাপিডিয়া |प्रकाशक=বাংলাদেশ এশিয়াটিক সোসাইটি |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; सन् १९६९ मार्च २६ का दिन गरिएको एक घोषणामा आमा निर्वाचन गरिने उल्लेख गरिएको थियो। सन्‌ १९७० मा भोला नामक एक चक्रवातले पूर्वी पाकिस्तानको तटवर्ती क्षेत्रमा नोभेम्बर १२ को साँझको समयमा आँधीको प्रभाव परेको थियो जसकारण अनुमानित ३ देखि ५ लाख मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://songramernotebook.com/archives/62215 |शीर्षक=१९६९ সালের २५ मार्च ইয়াহিয়া পাকিস্তানের ক্ষমতা নেন |वेबसाइट=সংগ্রাमेর নোটবুক |प्रकाशक=কিউরেটর |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; आँधीको एक हप्ता पछि सरकारले विपत्तिको परिमाण बुझ्न नसक्दा राहत कार्यहरूलाई सम्बोधन गर्न ढिलाइ भएको भनी राष्ट्रपति खानले स्वीकार गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;country-studies1966&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत |युआरएल=http://countrystudies.us/bangladesh/ |शीर्षक=বাংলাদেশ: এ কান্ট্রি স্টাডি|युआरएल=http://countrystudies.us/bangladesh/16.htm |वर्ष=१९८९ |अन्तिम=হাইটজম্যান |प्रथम=জেমস |अन्तिम२=ওয়ার্ডেন |प्रथम२=রবার্ট |प्रकाशक=ফেডারেল রিসার্চ ডিভিশন, লাইব্রেরি অব কংগ্রেস |स्थान=ওয়াশিংটন ডিসি |पृष्ठ=२८-२९ |भाषा=अङ्ग्रेजी}}&lt;/ref&gt; पूर्व पाकिस्तानका ११ राजनीतिक नेताहरूद्वारा जारी एक बयान चक्रवातको दश दिन पछि जारी गरिएको थियो जसले सरकारलाई घोर उपेक्षा, कठोर र पूर्ण उदासीनताको आरोप लगाएको थियो। उनीहरूले राष्ट्रपति माथि समाचार नबनाइएको समस्याको परिमाणलाई कम गर्नेहरूको पनि आरोप लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |शीर्षक=Yahya Directing Disaster Relief |मिति=२४ नोभेम्बर १९७० |कार्य=দ্য নিউ ইয়র্ক টাইমস |आयोग=ইউনাইটেড প্রেস ইন্টারন্যাশনাল |पृष्ठ=९ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=ত্রাণ কার্যক্রম পরিচালনা করছেন ইয়াহিয়া}}&lt;/ref&gt; १९ नोभेम्बरमा विद्यार्थीहरूले सरकारले प्रतिक्रिया दिनलाई ढिलासुस्ती गरेको भन्दै ढाकामा एक विरोध र्‍यालिको आयोजना गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;country-studies1966&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |शीर्षक=Pakistanis Crisis Virtually Halts Rehabilitation Work in Cyclone Region |अन्तिम=ডারডিন |प्रथम=টিলম্যান |मिति=११ मार्च १९७१ |कार्य=দ্য নিউ ইয়র্ক টাইমস |पृष्ठ=२ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=পাকিস্তানের সঙ্কট ঘূর্ণিঝড় আক্রান্ত এলাকায় পুনর্বাসনের অন্তরায়}}&lt;/ref&gt; आब्दुल हामिद खान भसानीले २४ नोभेम्बरमा ५० हजार मानिसहरूको एक र्‍यालीलाई सम्बोधित गरेका थिए जहाँ उनले राष्ट्रपति माथि अक्षमताको आरोप लगाउँदै उनको राजिनामा माग गरेका थिए। यस विपतको समयमा शेख मुजिब विस्थापित, घरबारबिहिन र पीडितहरू सहयोगमा सक्दो पहल गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bhorerkagoj.com/print-edition/2016/04/17/84609.php |शीर्षक=বাঙালির মুক্তিযুদ্ধ ও মুজিবনগর সরকার |अन्तिम=গোস্বামী |प्रथम=অরুণ কুমার |मिति=१७ अप्रिल २०१६ |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=মুক্তচিন্তা: ভোরের কাগজ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.jugantor.com/m/exile/284583/%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%86%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A7%8B%E0%A6%95-%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%97%E0%A7%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE |शीर्षक=२०२० সালে আমাদের চেতনা হোক দুর্নীতিমুক্ত বাংলাদেশ গড়ার চেতনা |अन्तिम=মৃধা |प्रथम=রহমান |मिति=२ मार्च २०२० |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=পরবাস: যুগান্তর |स्थान=সুইডেন}}&lt;/ref&gt; राहत र उद्धार कार्यका लागि निर्वाचनलाई पनि तत्कालका लागि।स्थगित गरिएको थियो। पछि सन् १९७० डिसेम्बर ७ का दिन (राष्ट्रिय) र १६ डिसेम्बरमा (प्रान्तीय) एक व्यक्ति एक मतको आधारमा निर्वाचन सम्पन्न भएको थियो। यस समय राष्ट्रिय परिषदका सदस्यहरूको कुल सङ्ख्या ३१३ रहेको थियो।&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |युआरएल=https://books.google.com/books?id=XzZAIcOc52gC&amp;pg=PA210 |शीर्षक=মডার্ন গভর্নमेন্টস অ্যান্ড পলিটিক্যাল সিস্টেমস: গভর্নमेন্টস অ্যান্ড পলিটিক্স ইন সাউথ এশিয়া |अन्तिम=কৌশিক |प्रथम=এস এল |अन्तिम२=পাটনায়েক |प्रथम२=রমা |मिति=१९९५ |प्रकाशक=মিত্তাল পাবলিকেশন্স |पृष्ठ=२९५ |भाषा=अङ्ग्रेजी |आइएसबिएन=978-81-7099-592-0}}&lt;/ref&gt; निर्वाचनमा पूर्व पाकिस्तानबाट १८९  पश्चिमी पाकिस्तानबाट १४४ प्रतिनिधिहरू रहेका थिए। सन् १९७० को निर्वाचनमा शेख मुजिबको नेतृत्वमा आवामी लिगले राष्ट्रिय र प्रान्तीय विधानसभाहरूमा पूर्ण बहुमत हासिल गर्न सफल भएको थियो।&lt;ref name=&quot;REF&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;পিতা&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=তুমি আমাদের পিতা |अन्तिम=ইসলাম |प्रथम=আমীরুল |मिति=फेब्रुअरी १९९७ |प्रकाशक=অনন্যা |आइएसबिएन=978-984-70105-0369-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=দ্য বাংলাদেশ রিডার্স: হিস্টোরি, কালচার, পলিটিক্স |अन्तिम=গুহ ঠাকুরতা |प्रथम=मेঘনা |अन्तिम२=শ্যানডেল |प्रथम२=উইলিয়াম ভ্যান |वर्ष=२००३ |प्रकाशक=ডিউক ইউনিভার্সিটি প্রেস |पृष्ठ=२६४ |भाषा=अङ्ग्रेजी |आइएसबिएन=9780822353188}}&lt;/ref&gt; ७ दिसेम्बर १९७० मा पाकिस्तानमा भएको पहिलो साधारण निर्वाचन पूर्वी पाकिस्तानको आवामी लिगको जित्न सफल भएको थियो जसले पूर्वी पाकिस्तान विधानसभामा १६९ मा १६७ सिटहरूका साथ पूर्ण बहुमत हासिल गर्दै ३१३ सिटहरू भएको राष्ट्रिय विधानसभामा लगभग पूर्ण बहुमत प्राप्त गर्न सफल भएको थियो भने तात्कालिक समयमा आवामी लिगका नेता शेख मुजिबुर रहमान थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.nytimes.com/1971/02/22/archives/pakistani-cabinet-dissolved-by-yahya.html |शीर्षक=Pakistani Cabinet Dissolved by Yahya |मिति=२२ फेब्रुअरी १९७१ |कार्य=দ্য নিউ ইয়র্ক টাইমস |पहुँचमिति=२९ अप्रिल २०१७ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=পাকিস্তানের মন্ত্রীপরিষদ ভেঙে দিলেন ইয়াহিয়া}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=বাংলাদেশ: কোয়েস্ট ফর ফ্রিডম অ্যান্ড জাস্টিস |अन्तिम=হোসেন |प्रथम=কামাল |मिति=२०१३ |प्रकाशक=অক্সফোর্ড ইউনিভার্সিটি প্রেস |पृष्ठ=१३० |आइएसबिएन=9780199068531}}&lt;/ref&gt; पाकिस्तान पिपल्स राजनितीक दलले पश्चिम पाकिस्तानमा राष्ट्रिय विधानसभामा ८१ सिटहरूको साथ अधिकांश मत जित्न सफल भएको थियो भने तात्कालिक समयमा उक्त राजनितीक दलका नेता जुलफिकार अली भुट्टो रहेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |अन्तिम=Ahmed |प्रथम=Salahuddin |मिति=2004 |शीर्षक=Bangladesh: Past and Present |प्रकाशक=APH Publishing |पृष्ठ= 63 |आइएसबिएन=978-81-7648-469-5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=Bangladesh: Past and Present |अन्तिम=আহमेদ |प्रथम=সালাহউদ্দিন |मिति=२००४ |प्रकाशक=এপিএইচ পাবলিশিং |पृष्ठ=६३ |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=বাংলাদেশ: অতীত ও বর্তমান |आइएसबिएन=978-81-7648-469-5}}&lt;/ref&gt;

जुल्फिकार अली भुट्टोले शेख मुजिब र उनको नजिकमा रहेका सहयोगीहरूलाई गृह युद्ध हुनसक्ने डरले आफ्नो अधिकारीहरूको साथ वार्ताका लागि एक गुप्त सन्देश पठाएका थिए।&lt;ref name=&quot;Hassan&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=দ্য মিরেজ অব পাওয়ার: অ্যান ইনকোয়ারি ইনটু দ্য ভুট্টো ইয়ার্স |अन्तिम=হাসান |प्रथम=মুবাশির |मिति=२००० |प्रकाशक=অক্সফোর্ড ইউনিভার্সিটি প্রেস |पृष्ठ=३ |भाषा=अङ्ग्रेजी |आइएसबिएन=0-19-579300-5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/op-ed/who-was-liar-yahya-or-bhutto-200383 |शीर्षक=Who was a liar – Yahya or Bhutto? |अन्तिम=লিটন |प्रथम=শাখাওয়াত |मिति=१२ जुलाई २०१६ |पहुँचमिति=३ अगस्ट २०१७ |प्रकाशक=দ্য ডেইলি স্টার |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=কে ছিল মিথ্যাবাদী – ইয়াহিয়া নাকি ভুট্টো?}}&lt;/ref&gt; पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीका मुबाशिर हसनले शेख मुजिबलाई भुट्टोको साथ गठबन्धन सरकार बनाउनका लागि मनाएका थिए जहाँ शेख मुजिब प्रधानमन्त्री र  भुट्टो राष्ट्रपति हुने कुरा उल्लेख गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://opinion.bdnews24.com/bangla/archives/52401 |शीर्षक=এক পূর্ণতার আকাঙ্ক্ষা ভরা প্রত্যাবর্তন |अन्तिम=হক মজুমদার |प्रथम=জহিরুল |मिति=२१ जनवरी २०१८ |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বিডিনিউজ२४}}&lt;/ref&gt; बैठकलाई पुरै गोपनीयताका साथ आयोजना गरिएको थियो जुन सेनाका कुनै पनि सदस्यहरूका लागि अदृश्य रहेको थियो। सोही समय भुट्टोले आगामी सरकारको गठनलाई विफल गर्नका लागि याह्या खानलाई दबाब दिन सुरु गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=দ্য মিরেজ অব পাওয়ার: অ্যান ইনকোয়ারি ইনটু দ্য ভুট্টো ইয়ার্স |अन्तिम=হাসান |प्रथम=মুবাশির |प्रकाशक=অক্সফোর্ড ইউনিভার্সিটি প্রেস |पृष्ठ=१०७ |भाषा=अङ्ग्रेजी |आइएसबिएन=0-19-579300-5}}&lt;/ref&gt;

=== ७ मार्चको भाषण ===
[[चित्र:৭ই মার্চে রেসকোর্সে ময়দানে ঐতিহাসিক ভাষণ দিচ্ছেন শেখ মুজিবুর রহমান.jpg|thumb|220 px|सन् १९७१ मार्च ७ का दिन भाषण दिँदै शेख मुजिब]]

आवामी लिगले राष्ट्रिय परिषद्को।निर्वाचनमा पूर्ण बहुमत हासिल गरेतापनि सैन्य सत्ताधारी पार्टीलाई सत्ता हस्तान्तरण गर्न ढिलाइ गरिएको थियो। वास्तव मा पश्चिम पाकिस्तानी राजनीतिज्ञहरूको उद्देश्य कुनैपनि प्रकारले पश्चिम पाकिस्तानी राजनेताहरूको हातमा सत्ता कायम राख्नु रहेको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=१४ फेब्रुअरी, १९७१|युआरएल=https://songramernotebook.com/archives/9451|मिति=|पहुँचमिति=१२ डिसेम्बर २०२०|वेबसाइट=সংগ্রাमेর নোটবুক}}&lt;/ref&gt; यस्तो परिस्थितिहरूमा १४ फेब्रुअरीका दिन पाकिस्तानका राष्ट्रपति याह्या खानले ३ मार्चका दिन ढाकामा राष्ट्रिय परिषद्को अधिवेशन आह्वान गरेका थिए। पूर्व पाकिस्तानका बङ्गालीहरूले बहुमत पाए पनि मुजिबको पार्टीलाई सरकार गठन गर्न दिइने छैन भन्ने महसुस गर्न सकुन् भन्ने उद्देश्यका साथ  याह्या खानले अप्रत्याशित रूपमा मार्च १ को अधिवेशन अनिश्चित कालको लागि स्थगित गरिदिएका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.banglatribune.com/research/news/437347/%E0%A7%A7%E0%A7%AF%E0%A7%AD%E0%A7%A7-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A7%A7-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9A-%E0%A6%A5%E0%A7%87%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A7%A8%E0%A7%AA-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%98%E0%A6%9F%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B9 |शीर्षक=१९७१ সালের १ मार्च থেকে २५ मार्चের ঘটনাপ্রবাহ |अन्तिम=রহমান |प्रथम=মিজানুর |मिति=२५ मार्च २०१९ |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বাংলা ট্রিবিউন |अन्तिम२=টিসা |प्रथम२=নুসরাত}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.liberationwarmuseumbd.org/%E0%A7%A7-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9A-%E0%A7%A7%E0%A7%AF%E0%A7%AD%E0%A7%A7/ |शीर्षक=१ मार्च, १९७१ |वेबसाइट=মুক্তিযুদ্ধ জাদুঘর |प्रकाशक=মুক্তিযুদ্ধ স্মৃতি ট্রাস্ট |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://albd.org/bn/articles/news/32417/%E0%A6%89%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B2-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9A-%E0%A7%A7%E0%A7%AF%E0%A7%AD%E0%A7%A7--%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A6%97%E0%A6%A3-%E0%A6%87%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%98%E0%A7%8B%E0%A6%B7%E0%A6%A3%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%96%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%9B%E0%A7%87:-%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81 |शीर्षक=উত্তাল मार्च १९७१- বাংলার জনগণ ইয়াহিয়ার ঘোষণা প্রত্যাখ্যান করেছে: বঙ্গবন্ধু |मिति=२ मार्च २०१९ |वेबसाइट=albd.org |प्रकाशक=বাংলাদেশ আওয়ামী লীগ |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; यस समाचारले पूर्व पाकिस्तानका सर्वसाधारणहरूलाई आक्रोशित बनाएपछि विशाल रूपमा प्रदर्शन गरिएको थियो। लिगका प्रमुख शेख मुजिबुर रहमानको नेतृत्वमा मार्च २ का दिन ढाका र मार्च ३ का दिन देशभर एकैसाथ हड्ताल गरिएको थियो। सन् १९७१ मार्च ७ का दिन शेख मुजिबुर रहमानले ढाकाको रेसकोर्स मैदानमा (हाल सोहरावार्दी उद्यान) लगभग २० लाख मानिसहरूको ठूलो जनसभामा दिउँसोको २ बजेर ४५ मिनेटदेखि ३ बजेर ३ मिनेटसम्म एक ऐतिहासिक भाषण दिएका थिए।&lt;ref name=&quot;POLY&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.polymernotes.org/biographies/BGD_bio_Mujib.htm |शीर्षक=Mujib Notes |अन्तिम=জিয়া |प्रथम=খালেদা |मिति=११ जुलाई २००६ |भाषा=अङ्ग्रेजी |पहुँचमिति=११ जुलाई २००६}}&lt;/ref&gt; त्यस समय तत्कालीन पूर्व पाकिस्तान र शक्तिशाली पश्चिम पाकिस्तानको बीच पूर्व पाकिस्तानको स्वतन्त्रताका लागि तनाव बढ्दो अवस्थामा पुगेको थियो। आफ्नो यस ऐतिहासिक भाषणमा शेख मुजिबुर रहमानले &quot;यस समयको सङ्घर्ष हाम्रो स्वतन्त्रताको हो, यस यमसको हाम्रो सङ्घर्ष स्वाधीनताको सङ्घर्ष हो&quot; भनि एक महत्त्वपूर्ण वाक्य बोलेका थिए। उनले बाङ्ला प्रदेशमा नागरिक अवज्ञा आन्दोलनको घोषणा गर्दै प्रत्येक घरहरूबाट मानिसहरूको स्वतन्त्रताका लागि लड्न तथा अन्याय र अत्याचारको विरुद्ध आवाज उठाउन आह्वान गरेका थिए भने यही ऐतिहासिक भाषणका कारण बाङालीहरू स्वतन्त्रताका लागि पश्चिम पाकिस्तान विरुद्ध उत्रिन प्रेरित बनेका थिए। यस ऐतिहासिक भाषणलाई लिएर एक लिखित प्रतिलिटर सार्वजनिक गरिएको थियो जसमा ताजउद्दिन आहमेदले केही हदसम्म संशोधन गरेका थिए। यस भाषणलाई संसोधित गरिनुको मुख्य उद्देश्य सामरिक शासनलाई निरस्त गर्ने र निर्वाचित प्रतिनिधिहरूलाई सत्ता हस्तान्तरण गर्नेका लागि जोड दिइएको थियो।&lt;ref name=&quot;ভাষণ প্রচার&quot;/&gt; भाषण पश्चातका दिनहरूमा पश्चिम पाकिस्तानबाट सशस्त्र सैन्य कार्वाहीको सुरुवात हुने लक्षण देखा परेको थियो। मुजिबुरको यस ऐतिहासिक भाषणको मात्र १८ दिन पश्चात् पश्चिम पाकिस्तानी सेनाले बङ्गाली, बुद्धिजीवी, विद्यार्थी, राजनीतिज्ञ तथा पूर्वी पाकिस्तानको सशस्त्र सैनिक विरुद्ध अपारेशन सार्चलाइट नामक एक सुनियोजित सैन्य कार्वाहीको सुरुवात गरेका थिए जसकारण पूर्वी पाकिस्तानको स्वतन्त्रताका लागि लडाइँ सुरु भएको थियो।
&lt;blockquote&gt;“... রক্ত যখন দিয়েছি, রক্ত আরো দেবো। এই দেশের মানুষকে মুক্ত করে ছাড়বো ইনশাল্লাহ্। এবারের সংগ্রাম আমাদের মুক্তির সংগ্রাম, এবারের সংগ্রাম স্বাধীনতার সংগ্রাম। জয় বাংলা। ...”&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%87_%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B7%E0%A6%A3 |शीर्षक=সাতই मार्चের ভাষণ |अन्तिम=আহमेদ |प्रथम=হেলাল উদ্দিন |वेबसाइट=বাংলাপিডিয়া |प्रकाशक=বাংলাদেশ এশিয়াটিক সোসাইটি |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
तत्कालीन पाकिस्तान सरकारले ७ मार्च १९७१ का दिन शेख मुजिबुर रहमानले दिन लागेका उक्त ऐतिहासिक भाषणलाई ध्वनि तरङ्ग तथा टेलिभिजनमा प्रसारण गर्न रोक लगाएको थियो।&lt;ref name=&quot;বজ্রকণ্ঠ&quot;&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=যেভাবে রেকর্ড হলো বজ্রকণ্ঠ|युआरएल=https://www.kalerkantho.com/print-edition/7th-march-special-edition-2020/2020/03/07/882714|प्रकाशक=কালের কণ্ঠ|मिति=७ मार्च २०२०|पहुँचमिति=२७ सेप्टेम्बर २०२०|प्रथम=জুবায়ের ইবনে|अन्तिम=কামাল}}&lt;/ref&gt; सरकारको उक्त निर्णयका बाबजुद पनि पाकिस्तान अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र निगमका तत्कालीन अध्यक्ष एएचएम सालाउद्दीन र प्रबन्ध निदेशकले तत्कालीन फरिदपुर जिल्लाको पाँच निर्वाचन क्षेत्रहरूको सांसद एम आबुल खायेरको भाषणलाई एकैपटक खिच्ने निर्णय गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;বজ্রকণ্ঠ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ভাষণ প্রচার&quot;&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=যেভাবে প্রচার হলো বঙ্গবন্ধুর ७ मार्चের ভাষণ|प्रथम=হিটলার এ.|अन्तिम=হালিম|युआरएल=https://www.banglatribune.com/national/news/428380/%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E0%A7%8B-%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A7%AD-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B7%E0%A6%A3|प्रकाशक=বাংলা ট্রিবিউন|मिति=७ मार्च २०१९|पहुँचमिति=२७ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; यस कार्यमा उनले पाकिस्तानका तत्कालीन सरकारको चलचित्र विभागमा एक चलचित्र निर्देशक तथा अभिनेता आबुल खायरले ठूलो सहयोग प्रदान गरेका थिए भने उनले उक्त भाषण दिइरहेका मुजिबुर रहमानको तस्वीर तथा भिडियोहरू खिचेका थिए। तत्कालीन सूचना मन्त्रालयको एक प्राविधिक एचएन खन्दोकारले उक्त भाषणको ध्वनि सङ्ग्रहीत गर्न सहयोग गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;ভাষণ প্রচার&quot;/&gt;

=== याह्या-मुजिब-भुट्टो बैठक ===

जब याह्या खानले १० मार्चका दिन चुनिएका १२ शीर्ष संसदीय नेताहरूको बैठकमा सबैलाई आमन्त्रण गरे तर शेख मुजिबले बैठक नगई १५ मार्चका दिन असहयोग आन्दोलनका लागि ३५ विशिष्ट निर्देशहरूको जारी गराएका थिए।&lt;ref name=&quot;३५ দফা&quot;&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর ভিন্নধর্মী শাসন-প্রক্রিয়া - ३५-দফা নির্দেশনা|युआरएल=https://songramernotebook.com/archives/101151|प्रकाशक=সংগ্রাमेর নোটবুক|मिति=|पहुँचमिति=१४ डिसेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; जब पूर्वी पाकिस्तानका मानिसहरू स्वतन्त्रताको खोजीमा थिए तब याह्या खान ढाका आउँदै सरकार गठन गर्ने र सत्ता हस्तान्तरण गर्ने सम्बन्धमा शेख मुजिबसँग छलफल गर्न सुरु गरेका थिए। तर सोही समयमा पश्चिम पाकिस्तानी सेनाले पूर्वी पाकिस्तानमा नरसंहार गर्ने तयारी गरिरहेको थियो। बलूचिस्तानका हत्यारा भनेर चिनिने जनरल टिक्का खानलाई पूर्वी पाकिस्तानको गभर्नरका रूपमा ढाका पठाइएको थियो तर पूर्व-पाकिस्तानी न्यायाधीशहरू, जस्टिस सिद्दिक लगायतले उनको शपथ लिन अस्वीकार गरेका थिए। पश्चिम पाकिस्तानबाट पछि भारि मात्रामा सेना र हतियारहरू पूर्वी पाकिस्तानमा ल्याउन सुरु गरिएको थियो। मार्च १० देखि १३ मार्चको बीचमा पाकिस्तान एअरलाइन्सले पूर्वी पाकिस्तानमा &quot;सरकारी यात्रीहरू&quot; ढुवानी गर्न सबै अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू रद्द गरेको थियो। प्राय: ती सबै &quot;सरकारी यात्रीहरू&quot; सेता पोशाक लगाएका पश्चिम पाकिस्तानी सैनिकहरू थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.dailysangram.com/post/399148-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A7%80%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AF%E0%A7%81%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%82%E0%A6%9A%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AC |शीर्षक=স্বাধীনতা যুদ্ধের সূচনা পর্ব |अन्तिम=হামিদ |प्रथम=আশিকুল |मिति=९ डिसेम्बर २०१९ |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=দৈনিক সংগ্রাম আর্কাইভ}}&lt;/ref&gt; याह्या-मुजिबको तेस्रो बैठकको १९ मार्चका दिन भएको थियो [[जुल्फिकार अली भुट्टो]] सहित १२ सलाहकारहरू वार्तामा सामेल हुनका लागि २१ मार्चका दिन ढाका आएका थिए। २२ मार्चका दिन भुट्टो र मुजिब बीच ९० मिनेटसम्म वार्ता चलेको थियो। कयौँ आशाहरूको बाबजुद पनि भुट्टो-मुजिब-याहिया बैठक असफल भएको थियो। सन् १९७० मार्च २५ का दिन भुट्टो र याह्या खान बीच बन्द ढोका भित्र गरिएको बैठक पश्चात् खान गुप्त रूपबाट नरसंहारको हरित सङ्केत  दिँदै साँझ तिर पश्चिम पाकिस्तानको लागि प्रस्थान गरेका थिए। विङ सेनापति खन्दोकारले शेख मुजिबलाई यसको बारेमा जानकारी दिएका थिए। शेख मुजिबुर रहमानले २५ मार्च रातको १२:२० बजे बङ्गलादेशको स्वतन्त्रताको घोषणा गरेका थिए भने सोही दिनको राति १ बजेर १० मिनेट जाँदा उनलाई गिरफ्तार गरी ढाका सैनिक किल्लामा लगिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://opinion.bdnews24.com/bangla/archives/55918 |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর গ্রেপ্তারবরণ ও স্বাধীনতার ঘোষণা দেওয়ার সুযোগ নিয়ে অযথা বিতর্ক |अन्तिम=হক |प्रथम=মুহাম্মদ শামসুল |मिति=२५ मार्च २०१९ |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বিডিনিউজ२४}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://northamerica.prothomalo.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC-%E0%A6%97%E0%A6%A3%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%AE%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A7%80%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AF%E0%A7%81%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%A7 |शीर्षक=সংবাদপত্রের पृष्ठ থেকে: বিশ্ব গণমাধ্যमे স্বাধীনতা যুদ্ধ (সপ্তম পর্ব) |अन्तिम=জাহিদ |प्रथम=আবদুল্লাহ |मिति=२६ अप्रिल २०१९ |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো}}&lt;/ref&gt;

== कारावास जीवन ==

शेख मुजिबुर रहमानले आफ्नो राजनैतिक जीवनको ४ हजार ६८२ दिन कारागारमा बिताएका थिए। बेलायती शासनकाल अन्तर्गत उनी एक विद्यार्थीको रूपमा सात दिन कारागारमा बस्नु परेको थियो।&lt;ref name=&quot;४६८२&quot;/&gt; उनी पाकिस्तान शासन अन्तर्गत बाँकी ४,७४५ दिन कारागारमा रहेका थिए। शेख मुजिबुर रहमान आफ्नो जीवनको लगभग १३ वर्ष कारागारमा बिताएका थिए। सन् १९३८ मा जब उनका सहपाठी आब्दुल मालेकलाई गोपालगञ्ज हिन्दु महासभाका अध्यक्ष सुरेन बेनर्जीको घरमा कुटपिट गरियो तब शेख मुजिबले बेनर्जीको पिछा गरेका थिए। शेख मुजिबलनई पहिलोपटक हिन्दु महासभाका नेताहरूद्वारा दर्ज गरिएको एक मामिलामा गिरफ्तार गरिएको थियो जहाँ झडप भएको थियो।&lt;ref name=&quot;४६८२ বিডিনিউজ&quot;&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=কারাগারে বঙ্গবন্ধুর ४६८२ দিন|युआरएल=https://m.bdnews24.com/bn/detail/mujib100/1825119|प्रकाशक=বিডিনিউজ२४|मिति=१० अक्टोबर २०२०|पहुँचमिति=२० डिसेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; सात दिन कारागारमा बिताएपछि यस मामिलालाई फिर्ता लिइँदै शेख मुजिबलाई रिहा गरिएको थियो। यसबाहेक शेख मुजिबलाई सन् १९४१ मा दुईपटक आपत्तिजनक भाषण दिएको भन्दै अस्थायी रूपमा गिरफ्तार  गरिएको थियो भने यससमय उनी अखिल बङ्गाल मुस्लिम छत्र लिगको फरिदपुर जिल्ला शाखाका उपाध्यक्ष रहेका थिए। पाकिस्तानको स्थापना पश्चात् शेख मुजिबलाई सन् १९४७ मार्च ११ का दिनदेखि १५ मार्चसम्म ५ दिनका लागि गिरफ्तार गरी कारागार चलान गरिएको थियो। उनलाई सोही वर्षको ११ सेप्टेम्बरका दिन गिरफ्तार गरिएको थियो भने सन् १९४९ को जनवरी २१ का दिन रिहा गरिएको थियो जसअन्तर्गत उनी १३२ दिनसम्म हिरासतमा बसेका थिए। उनलाई सन् १९४९ अप्रिल १९ का दिन पुनः गिरफ्तार गरी हिरासतमा राखिएको थियो भने ६० दिनसम्म हिरासतमा बसेपछि उनलाई २६ जुनका दिन रिहा गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;४६८२ বিডিনিউজ&quot;/&gt; शेख मुजिबले सन् १९४९ अक्टोबर २५ देखि सन् १९४९ डिसेम्बर २६ सम्म गरी ६३ दिन, सन् १९५० फेब्रुअरी २६ का दिनदेखि सन् १९५२ सम्म उनलाई लगातार गिरफ्तार गरी कारागारमा राखिएको थियो।&lt;ref name=&quot;४६८२ বিডিনিউজ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;४६८२&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/politics/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81-%E0%A7%AA-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%AC%E0%A7%AE%E0%A7%A8-%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A6%9B%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8 |शीर्षक=সংসদে তোফায়েল আহमेদ: বঙ্গবন্ধু ४ হাজার ६८२ দিন কারাগারে ছিলেন |मिति=७ मार्च २०१७ |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো}}&lt;/ref&gt;

== बङ्गलादेशको स्थापना ==

जब [[पूर्वी पाकिस्तान]]का मानिसहरू स्वतन्त्रताको खोजीमा थिए तब याह्या खान [[ढाका]] आए र सरकार गठन गर्ने र सत्ता हस्तान्तरण गर्ने सम्बन्धमा शेख मुजिबसँग छलफल गर्न सुरु गरेका थिए। तर सोही समयमा पश्चिम पाकिस्तानी सेनाले पूर्वी पाकिस्तानमा नरसंहार गर्ने तयारी गरिरहेको थियो। राजनीतिक अस्थिरताको बीचमा याह्या खानसँगको संसदमा ढिलाइ भएको थियो जसको फलस्वरूप बहुमत हुँदैहुँदै पनि मुजिबको आवामी लिगलाई सरकार गठन गर्न पश्चिम पाकिस्तानी शासकहरूले दिनेछैनन् भन्ने महसुस पूर्वी पाकिस्तानीहरूले गरिसकेका थिए। सन् १९७१ मार्चको ७ का दिन  रेसकोर्स मैदानमा आयोजित एक सार्वजनिक सभामा शेख मुजिबले बङ्गलादेशको स्वतन्त्रताको आह्वान गर्दै जनतालाई सर्वसम्बन्धित असहयोग आन्दोलनका लागि तयार रहन आग्रह गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;MMR Jalal&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत|शीर्षक=The Sheikh Mujib Declaration of Independence of Bangladesh : U.S. Government Records and Media Documentation|प्रकाशक=Cbgr1971.org|पृष्ठ=२|युआरएल=http://cbgr1971.org/files/Mar261971DecOfIndep/FinalDeclarationBSMR.pdf|पहुँचमिति=२८ फेब्रुअरी २०१५}}&lt;/ref&gt; शेख मुजिबको उक्त भाषण पश्चात् याह्या खानले सैनिक कानून लागू गर्दै आवामी लिगमाथि प्रतिबन्ध लगाएकन थिए जसको फलस्वरूप मुजिब र अन्य आवामी लिग नेताहरूलाई पक्राउ गर्ने आदेश दिइएको थियो। पाकिस्तानी सेनाले राजनीतिक र सार्वजनिक असन्तुष्टि रोक्न मार्च २५ मार्च १९७१ का दिनदेखि पूर्वी पाकिस्तानमा अपरेसन सर्चलाइट नामक एक सैन्य कार्वाही सुरु गरेको थियो। २१ मार्चमा, बङ्गबन्धु शेख मुजिबुर रहमानको तर्फबाट, जियाउर रहमानले बङ्गलादेशका जनतालाई औपचारिक रूपमा चट्टोग्रामको कलुरघाट रेडियो स्टेसनबाट स्वतन्त्रता युद्धमा भाग लिन आग्रह गरेका थिए। सन् १९७१ मार्च २५ को आधी रातमा (लगभग बिहानको १:३० बजे तिर) शेख मुजिबुर रहमानलाई पाकिस्तानी आक्रमणकारीहरूले पक्राउ गरेका थिए भने पक्राउ पर्नुभन्दा केही समय अघि २५ मार्च बिहानको १२ बजेतिर उनले बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता घोषणा पत्रमा हस्ताक्षर गरे जसलाई प्रसारण गर्न चट्टोग्रामको तात्कालीन इपिआर प्रसारण केन्द्रमा पठाइएको थियो।&lt;ref name=&quot;POLY&quot;&gt;{{वेब स्रोत| अन्तिम = Zia| प्रथम = Khaleda| मिति = 2006-07-11| युआरएल = http://www.polymernotes.org/biographies/BGD_bio_Mujib.htm| शीर्षक = Mujib Notes| पहुँचमिति = 2006-07-11| भाषा = en}}&lt;/ref&gt; मार्च २६ मा, बेलाल मोहाम्मद, आबुल कासिम र चट्टोग्राम बेतार केन्द्रका केही अन्य अधिकारीहरू र स्थानीय आवामी लिगका नेता एम.ए हान्नानले सर्वप्रथम भाषण गर्दै शेख मुजिबको स्वतन्त्रताको घोषणालाई प्रचार गरेका थिए। २६ मार्चमा तत्कालीन पाकिस्तान सेनाका बाङाली अफिसर मेजर [[जियाउर रहमान]]ले चट्टोग्रामको कलुरघाट रेडियो स्टेसनबाट बङ्गलादेशको स्वतन्त्रताको घोषणा गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Afreen Mallick|first=Sadya|title='Potua' and freedom's colours|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119256|newspaper=The Daily Star|access-date=12 February 2016|date=25 December 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160224034828/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119256 |date=24 February 2016 }}&lt;/ref&gt; धानमोन्डीस्थित घर सङ्ख्या ३२बाट आकाशवाणिका माध्यमबाट उनले स्वतन्त्रताको घोषणा गरेका थिए जुन यस प्रकार रहेको छ:

&lt;blockquote&gt;&quot;এটাই হয়ত আমার শেষ বার্তা, আজ থেকে বাংলাদেশ স্বাধীন। আমি বাংলাদেশের মানুষকে আহ্বান জানাই, আপনারা যেখানেই থাকুন, আপনাদের সর্বস্ব দিয়ে দখলদার সেনাবাহিনীর বিরুদ্ধে শেষ পর্যন্ত প্রতিরোধ চালিয়ে যান। বাংলাদেশের মাটি থেকে সর্বশেষ পাকিস্তানি সৈন্যটিকে উৎখাত করা এবং চূড়ান্ত বিজয় অর্জনের আগ পর্যন্ত আপনাদের যুদ্ধ অব্যাহত থাকুক।&quot;&lt;/blockquote&gt;

शेख मुजिबुर रहमानको घोषणाको टेलिग्राम मार्फत पाढ्ने चट्टोग्राका केही विद्यार्थीसम्म पुगेको थियो। उक्त सन्देशलाई बङ्गालीमा अनुवाद डा मञ्जुला अनवरले गरेका थिए। केही विद्यार्थीहरूले पाकिस्तान प्रसारण निगमको नजिक एबटआबाद स्टेसनबाट सन्देश प्रसारित गर्नका लाग उच्च अधिकारीहरूबाट अनुमति प्राप्त गर्न विफल रहेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://arts.bdnews24.com/?p=2769 |title=সংযোজনস্বাধীনতার ঘোষণা: বেলাল মোহাম্মদের সাক্ষাৎকার |website=bdnews24.com |language=बाङ्ला }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100329134219/http://arts.bdnews24.com/?p=2769 |date=2010-03-29 }}&lt;/ref&gt; तर यस सन्देशलाई केहीपटक स्वतन्त्र स्वाधीन बाङ्ला रेडियो केन्द्र कलुरघाटमा केही विद्रोही बाङाली रेडियो कार्यकर्ताहरूद्वारा स्थापित गरिएको थियो। पछि उक्त रेडियो स्टेसनलाई सुरक्षा प्रदान गर्न र उक्त घोषणालाई पढ्न प्रमुख अधिकारी जियाउर रहमानलाई आग्रह गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;TIME-1971-04-05&quot;&gt;{{वेब स्रोत| शीर्षक = Pakistan: Toppling Over the Brink| युआरएल = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,876897-1,00.html| कार्य = | प्रकाशक = Time Magazine| আইডি = | पृष्ठ = | पृष्ठ = | मिति = 1971-04-05| पहुँचमिति = 2007-10-19 | উক্তি = |भाषा=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;নিউ ইয়র্ক টাইমস  २७শে मार्च  १९७१&quot;&gt;{{वेब स्रोत| शीर्षक = LEADER OF REBELS IN EAST PAKISTAN REPORTED SEIZED; Sheik Mijib Arrested After a Broadcast Proclaiming Region's Independence DACCA CURFEW EASED Troops Said to Be Gaining in Fighting in Cities -Heavy Losses Seen| युआरएल = http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9A05E1D71131E73BBC4F51DFB566838A669EDE| कार्य = | प्रकाशक = নিউ ইয়র্ক টাইমস  २७শে मार्च  १९७१| আইডি = | पृष्ठ = | पृष्ठ = | मिति = 1971-03-27| पहुँचमिति = 2014-09-01 | উক্তি = |भाषा=en}}&lt;/ref&gt; जियाउर रहमानले शेख मुजिबुर रहमानको तर्फबाट बङ्गलादेश स्वतन्त्र भएको भन्दै घोषणा गरेका थिए। कलुरघाट रेडियो स्टेसनको प्रसारण क्षमता सीमित थियो तर सन्देश बङ्गालको खाडीमा रहेको एक जापानी जहाजद्वारा पुनः प्रसारण गरिएको थियो र त्यसपछि रेडियो अस्ट्रेलिया र पछि बीबीसीद्वारा पनि यस समाचारलाई प्रसारण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;The Age-01&quot;&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=Troops Battle Rag-Tag Battle|युआरएल=http://www.docstrangelove.com/uploads/1971/foreign/19710329_theage_when_tanks_took_over_the_talking.pdf|पहुँचमिति=१ मार्च २०१५|कार्य=হাওয়ার্ড হুইটেন|मिति=२९ मार्च १९७१}}&lt;/ref&gt; कलुरघाट रेडियो स्टेसनको प्रसारण क्षमता सीमित थियो तर सन्देश बङ्गालको खाडीमा रहेको एक जापानी जहाजद्वारा पुनः प्रसारण गरिएको थियो र त्यसपछि रेडियो अस्ट्रेलिया र पछि [[बिबिसी|बीबीसी]]द्वारा पनि यस समाचारलाई प्रसारण गरिएको थियो। सन् १९७१ मार्च २७ को यो घोषणाले बङ्गलादेशी भूमिमा ९ महिनासम्म चलेको स्वतन्त्रताको रक्तपातपूर्ण युद्धको सुरूवात गर्दछ।

मुजिबलाई गिरफ्तार गरी पश्चिम पाकिस्तान लगिएको थियो भने उनलाई फैसलआबाद कारागारमा कडा सुरक्षामा भित्र राखिएको थियो।&lt;ref name=&quot;টেলিগ্রাফ-१&quot;&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=CIVIL WAR FLARE E.PAKISTAN|युआरएल=http://www.docstrangelove.com/uploads/1971/foreign/19710327_dt_civil_war_flares_in_e_pakistan.pdf|पहुँचमिति=१ मार्च २०१५|कार्य=ডেভিড লোশহাক}}&lt;/ref&gt; तत्कालीन समयमा पाकिस्तानी जनरल रहिमुद्दीन खानले मुजिबको मुद्दा सम्हालेका थिए भने उक्त मुद्दाको वास्तविक कार्यवाही र फैसला सार्वजनिक गरिएको भने थिएन। सन् १९७१ अप्रिल १७ का दिन मुजिबनगरमा प्रतिष्ठित तत्कालीन बङ्गलादेश सरकारका राष्ट्रप्रधान तथा सशस्त्र सैनिकहरूका प्रमुख शेख मुजिब थिए। शेख मुजिबलाई गिरफ्तार गरिसकिएपछि उनको अनुपस्थितमा तत्कालिक बङ्गलादेश सरकारका उपराष्ट्रप्रमुख सैयद नजरुल इसलामले उनको भूमिका निर्वाह गरेका थिए। &lt;ref&gt;{{वेब स्रोत| अन्तिम = Frank| प्रथम = Katherine| वर्ष = 2002| शीर्षक = Indira: The Life of Indira Nehru Gandhi| प्रकाशक = Houghton Mifflin | स्थान = USA| आइएसबिएन = 0-395-73097-X| पृष्ठ = 336|भाषा=en}}&lt;/ref&gt;

सन् १९७१ को हत्याकाण्ड चलिरहँदा पूर्वी पाकिस्तानका सर्वसाधारणहरूले स्वतन्त्रता युद्धको सुरुवात गरेका थिए जसलाई बर्बरतापूर्वक दबाउनका लागि पश्चिम पाकिस्तानी सेना र जमाते इस्लामी नामक एक कट्टर इस्लामी लडाकु दलले भयानक नरसंहार गरेका थिए जसमा ३ लाखदेखि ३० लाखसम्म अनुमानित सङ्ख्यामा सर्वसाधारणहरूको हत्या गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DedtAAAAMAAJ|title=History of freedom movement in Bangladesh, 1943–1973: some involvement|last=Gupta|first=Jyoti Sen|year=1974|publisher=Naya Prokash|isbn=|location=|pages=325–326|language=अङ्ग्रेजी}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=declaration of independence of Bangladesh-Original Speech by Ziaur Rahman|युआरएल=https://www.youtube.com/watch?v=h_n9AvFWGeA|वेबसाइट=ইউটিউব}}&lt;/ref&gt; यस हत्याकाण्डमा चलिरहँदा २ लाखदेखि ४ लाखको बीच बङ्गाली महिला तथा युवतीहरू पश्चिम पाकिस्तानी सेनाले बलात्कारका गरेका थियो। महिलाहरूको विरुद्ध गरिएको अपराधहरूलाई जमाते इस्लामीको समर्थन प्राप्त थियो। जमाते इस्लामका नेताहरूले बङ्गाली महिलाहरू 'सार्वजनिक सम्पत्ति' हुन् भनि घोषणा गरेका थिए। यस सैन्य कार्वाही तथा सङ्घर्षका कारण ८० लाखदेखि १ करोड मानिसहरू [[पूर्वी पाकिस्तान]]बाट भागेर छिमेकी देश भारतमा शरणार्थीको रूपमा शरण लिएका थिए जसमा अधिकांश हिन्दु धर्मवलम्बी थिए। यसै समय बङ्गाली र उर्दू भाषी बिहारीको बीच पनि दङ्गाको सुरुवात भएको थियो। पाकिस्तानी सेना र प्रहरीको रूपमा सेवारत पूर्वी बाङाली सदस्यहरूले तुरुन्त विद्रोहको घोषणा गर्दै र लिग सदस्यहरूले ताजुद्दीन अहमदको नेतृत्वमा [[कोलकाता|कलकत्ता]]मा निर्वासनमा बङ्गलादेश सरकार गठन गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.virtualbangladesh.com/history/declaration.html |title=History : The Declaration of Independence |website=Virtual Bangladesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20140901035519/http://www.virtualbangladesh.com/history/declaration.html |archive-date=1 September 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901035519/http://www.virtualbangladesh.com/history/declaration.html |date=1 September 2014 }}&lt;/ref&gt; पूर्वी पाकिस्तानमा मुक्तिवाहिनीको नेतृत्वले ठूलो सङ्ख्यामा विद्रोह तथा सामूहिक हत्याकाण्डको सुरुवात भएको थियो। अन्तर्राष्ट्रिय दवावको बाबजुद पनि पाकिस्तान सरकारले मुजिबलाई रिहा गर्न अस्वीकार गर्दै उनको सम्झौतालाई अस्वीकार गरिदिएको थियो।

युद्धको क्रममा मुजिबको परिवारलाई नजरबन्दमा राखिएको थियो। उनका छोरा शेख कामाल मुक्तिवाहिनीका प्रधान सेनापति मुहम्मद अताउल गनी ओस्मानीका सहयोगी थिए भने उनी एक महत्त्वपूर्ण अधिकारीको रूपमा पनि काम गरेका थिए। [[मुक्तिवाहिनी]] र [[पाकिस्तानी सेना]] बीचको युद्धलाई [[बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता युद्ध|स्वतन्त्रता युद्ध]] भनेर चिनिन्छ।&lt;ref name=&quot;Frank 2002 343&quot;&gt;{{वेब स्रोत| अन्तिम = Frank| प्रथम = Katherine|  वर्ष = 2002| शीर्षक = Indira: The Life of Indira Nehru Gandhi| प्रकाशक = Houghton Mifflin | स्थान = USA| आइएसबिएन = 0-395-73097-X| पृष्ठ = 343|भाषा=en}}&lt;/ref&gt; डिसेम्बर १९७१ मा भारत सरकारको सहभागिता पछि पाकिस्तान सेनाले [[मुक्तिवाहिनी]]को समक्ष आत्मसमर्पण गरेको थियो भने भारतीय सेना र लिग नेताहरू सरकार गठन गर्न ढाका फर्किएका थिए। २० डिसेम्बर १९७१ मा पाकिस्तानका राष्ट्रपति र मुख्य सैन्य प्रशासकको रूपमा सत्ता लिएपछि [[जुल्फिकार अली भुट्टो]]ले सन् १९७२ जनवरी ८ का दिन मुजिबलाई रिहा गरेका थिए। त्यसपछि उनी लन्डन हुँदै [[नयाँ दिल्ली]] फर्किए र भारतीय प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]सँग भेटवार्ता गरेका थिए।&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?vid=ISBN0876091990&amp;id=srCLD-PXl-gC&amp;pg=PA143&amp;lpg=PA143&amp;dq=pakistan+army#PPA37, M1 India, Pakistan, and the United States: Breaking with the Past By Shirin R. Tahir-Kheli] {{ISBN|0-87609-199-0}}, 1997, Council on Foreign Relations. pp 37&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Archive-01&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=Bangladesh Genocide Archives – Foreign Newspaper Reports|युआरएल=http://www.docstrangelove.com/2007/12/02/bangladesh-genocide-archives-foreign-newspaper-reports/|वेबसाइट=Docstrangelove.com|पहुँचमिति=१ मार्च २०१५|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20150228024237/http://www.docstrangelove.com/2007/12/02/bangladesh-genocide-archives-foreign-newspaper-reports/|अभिलेखमिति=२८ फेब्रुअरी २०१५}}&lt;/ref&gt; उनी १० जनवरी १९७२ मा बङ्गलादेश फर्किँदै  विमानस्थलबाट सिधै रेसकोर्स मैदानमा आइपुगेपछि उनले त्यस दिन करीव पाँच लाख जनताको अगाडि भाषण दिएका थिए।

== बङ्गलादेशमा शासन ==

=== नव राष्ट्र पुनर्गठन ===

शेख मुजिबुर रहमान छोटो समयको लागि अन्तरिम राष्ट्रपति थिए भने उनी नवनिर्मित बङ्गलादेशका प्रधानमन्त्री पनि बनेका थिए। सन् १९७ मा पूर्वी पाकिस्तान विधान सभामा निर्वाचित राजनीतिज्ञहरूले नयाँ राज्यको पहिलो संसद गठन गरेका थिए। नव निर्मित राष्ट्र बङ्गलादेशको सैनिकहरूमा मुक्ति बहिनी तथा स्वतन्त्रता युद्धका समयमा राष्ट्रका लागि लडेका सैनिकहरू मिलेर बनेको थियो। उनको अनुरोधमा सन् १९७२ मार्च १७ मा भारतीय सेनाले आधिकारिक रूपमा बङ्गलादेश छाडेका थिए।।&lt;ref name=&quot;রওনক&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/opinion/column/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%88%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BE |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর রাজনৈতিক চিন্তাধারা |मिति=१५ जुलाई २०१९ |पहुँचमिति=२० सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=দৈনিক প্রথম আলো}}&lt;/ref&gt; शेख मुजिब युद्धले क्षतिग्रस्त बनेको देशको प्रधानमन्त्री दायित्व पालन गरेका थिए भने सन् १९७२ जनवरी १७ का दिन टाइम प्रत्रिकामा उनले दिएको भाषण यस प्रकार छ:

{{Quote
|text=গত मार्चে পাকিস্তান সেনাবাহিনী ধ্বংসযজ্ঞ চালানোর পর বিশ্বব্যাংকের পরিদর্শকদের একটি বিশেষ টিম কিছু শহর প্রদক্ষিণ করে বলেছিলেন, ওগুলোকে দেখতে ভুতুড়ে নগরী মনে হয়। এরপর থেকে যুদ্ধ শেষ হওয়া পর্যন্ত এহেন ধ্বংসলীলার ক্ষান্তি নেই। ६० লাখ ঘরবাড়ি মাটির সঙ্গে মিশিয়ে দেওয়া হয়েছে এবং २४ লাখ কৃষক পরিবারের কাছে জমি চাষের মতো গরু বা উপকরণও নেই। পরিবহনব্যবস্থা পুরোপুরি ভেঙে পড়েছে। রাস্তাঘাট ক্ষতিগ্রস্ত হয়েছে, পুল-কালভার্টের চিহ্নও নেই এবং অভ্যন্তরীণ নৌ-যোগাযোগেও অনেক বাধাবিঘ্ন। এক মাস আগে পাকিস্তান সেনাবাহিনীর আত্মসমর্পণ পর্যন্ত দেশের ওপর নির্বিচার বলাৎকার চলেছে। যুদ্ধের শেষদিকে পাকিস্তানি মালিকানাধীন ব্যবসা প্রতিষ্ঠানগুলো (কার্যত প্রতিটি ব্যবসা ক্ষেত্রই পাকিস্তানিদের দখলে ছিল) তাদের সব অর্থ-সম্পদ পশ্চিম পাকিস্তানে পাচার করে দেয়। যুদ্ধ শেষে চট্টগ্রাमे পাকিস্তান বিমানের অ্যাকাউন্টে মাত্র ११७ রুপি জমা পাওয়া গিয়েছিল। পাকিস্তান সেনাবাহিনী ব্যাংক নোট ও কয়েনগুলো ধ্বংস করে দেয়। ফলে সাধারণ মানুষ নগদ টাকার প্রকট সংকটে পড়ে। রাস্তা থেকে প্রাইভেটকারগুলো তুলে নেওয়া হয়, গাড়ির ডিলারদের কাছে থাকা গাড়িগুলো নিয়ে নেওয়া হয় এবং এগুলো নৌবন্দর বন্ধ হওয়ার আগমুহূর্তে পশ্চিম পাকিস্তানে পাচার করে দেওয়া হয়।}}

=== अर्थनैतिक नीति ===
सन् १९७१ मा देश छोडेर गएका लाखौँ शरणार्थीहरूको पुनर्वास, खाद्यान्न र स्वास्थ्य्य सेवाको प्रबन्ध र अन्य आवश्यकता सहित मुजिबको नवनिर्मित सरकारले गम्भीर चुनौतीहरूको सामना गरेको थियो। सन् १९७० मा आएको महाचक्रवातको प्रभाव कम हुँदै गएको थियो भने युद्धले अर्थव्यवस्था माथि नकारात्मक प्रभाव पारेको थियो।&lt;ref&gt;Lawrence B. Lesser. &quot;Economic Reconstruction after Independence&quot;. [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/bdtoc.html ''A Country Study: Bangladesh''] (James Heitzman and Robert Worden, editors). [[Library of Congress]] [[Federal Research Division]] (September 1988). ''This article incorporates text from this source, which is in the public domain.''[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/about.html About the Country Studies / Area Handbooks Program: Country Studies – Federal Research Division, Library of Congress]&lt;/ref&gt; आर्थिक रूपबाट मुजिबले राष्ट्रियकरण गतिविधियहरूको एक विस्तृत शृङ्खला सुरु गरेका थिए। वर्षको अन्तमा हजारौँ बाङालीहरूले पाकिस्तान छाडेका थिए भने हजारौँ गैर बाङालीहरू पाकिस्तानमा बसाइँसराइ गरेका थिए जसमध्ये तत्कालीन समयमा हजारौँ मानिसहरू शरणार्थी शिविरहरूमा रहेका थिए।&lt;ref name=&quot;UNESCAP&quot;&gt;{{वेब स्रोत
| अन्तिम = Farid
| प्रथम = Shah Mohammad
| शीर्षक = Integration of Poverty Alleviation and Social Sector Development into the Planning Process in Bangladesh
| युआरएल = http://www.unescap.org/drpad/publication/ldc6_2174/chap4.PDF
| वेबसाइट = UNESCAP
| प्रारूप = PDF
| अभिलेखयुआरएल = https://web.archive.org/web/20080227002742/http://www.unescap.org/drpad/publication/ldc6_2174/chap4.PDF
| अभिलेखमिति = 27 February 2008
| पहुँचमिति = 7 July 2006
}}&lt;/ref&gt; सबै ठूला कदमहरू करिब १० करोड शरणार्थीहरूको पुनःस्थापनाका लागि लिएका थिए। आर्थिक स्थिति बिस्तारै सुधार आएका कारण देशभरि अनिकालको खतरा रोक्न सम्भव भएको थियो। सन् १९७३ मा कृषि, सहरी पूर्वाधार तथा साना उद्योगहरू सम्बन्धी राज्य अनुसन्धान प्रतिवेदन समीक्षा गरेपछि पञ्चवर्षीय योजना प्रकाशित भएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |शीर्षक= Poverty and famines: An essay and entitlement and deprivation |वर्ष= 1982 |प्रकाशक= [[Oxford University Press]] |पृष्ठ= 138 |अन्तिम= Sen |प्रथम=Amratya}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि धानको मूल्यमा अचानक वृद्धि भएको कारण सन् १९७४ मा खाद्यान्न सङ्कट देखा परेको थियो भने तत्कालीन समयमा रङ्पुर जिल्लामा सबै बढी खाद्यान्न अभाव देखा परेको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |शीर्षक=Limits of Islamism |प्रथम= Maidul |अन्तिम= Islam|प्रकाशक=[[Cambridge University Press]] |पृष्ठ= 172 |वर्ष= 2015 |आइएसबिएन= 9781107080263}}&lt;/ref&gt; मुजिबको शासनकालमा स्वदेशी उद्योगको पतन, बङ्गलादेशी उद्योगमा भारतको नियन्त्रण र जाली नोटको कारोबार जस्ता घटनाहरू देखा परेका थिए।

=== वैदेशिक नीति ===

प्रमुख शक्तिहरूबाट मान्यता प्राप्त गरेपछि शेख मुजिबले पाकिस्तानको मान्यता र ओआइसी, संयुक्त राष्ट्र सङ्घ र गैर-गठबन्धन आन्दोलनमा बङ्गलादेशको सदस्यता पुष्टि गरेका थिए। उनले बङ्गलादेशका लागि मानवीय र विकास सहायताका प्राप्तका लागि संयुक्त राज्य, बेलायत तथा अन्य युरोपेली मुलुकहरूको यात्रा गरेका थिए। उनले भारतसँग २५ वर्षीय साझेदारी सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्दै आर्थिक र मानव संसाधन विकासमा व्यापक सहयोगको आश्वासन दिएका थिए।&lt;ref name=&quot;KF1&quot;&gt;{{वेब स्रोत| अन्तिम = Frank| प्रथम = Katherine|  वर्ष = 2002| शीर्षक = Indira: The Life of Indira Nehru Gandhi| प्रकाशक = Houghton Mifflin | स्थान = USA| आइएसबिएन = 0-395-73097-X| पृष्ठ = 388|भाषा=en}}&lt;/ref&gt; सम्झौतामा बङ्गलादेशका सुरक्षा बल र सरकारी अधिकारीहरूका लागि प्रशिक्षण शर्तहरू सम्मिलित थिए। मुजिबले भारतकी तत्कालीन प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीसँग घनिष्ट सम्बन्ध कायम गर्न सफल भएका थिए।&lt;ref name=&quot;KF&quot;&gt;{{वेब स्रोत| अन्तिम = Frank| प्रथम = Katherine|  वर्ष = 2002| शीर्षक = Indira: The Life of Indira Nehru Gandhi | प्रकाशक = Houghton Mifflin | स्थान = USA| आइएसबिएन = 0-395-73097-X| पृष्ठ = 388|भाषा=en}}&lt;/ref&gt; भने मुजिबको जीवनकाल भरिमा भारत र बङ्गलादेश बीच आपसी समझदारी भएका थिए।

=== संविधान ===
मुजिबले आफ्नो अन्तरिम संसदहरूलाई नयाँ संविधानको निर्माण गर्ने जिम्मेवारी दिँदै राष्ट्रवाद, धर्मनिरपेक्षता, प्रजातन्त्र र समाजवाद गरी चार सिद्धान्तहरूको रूपमा संविधानको घोषणा गरेका थिए जसलाई समग्रमा मुजिबवाद पनि भनिन्छ। मुजिबले सञ्चालनमा नरहेका सय भन्दा बढी उद्योग तथा कम्पनीहरूलाई राष्ट्रियकरण गर्दै जग्गा र पूँजी जफत गरेर जग्गा पुनः वितरण गरी किसानहरूलाई सहयोग गर्न पहल गरेका थिए। मुजिबले बङ्गलादेश स्वतन्त्रता युद्धका बेला भारतमा शरण लिएका करिब १ करोड शरणार्थीहरूको पुनःस्थापनाका लागि ठूला कदमहरू चालेका थिए जसको फलस्वरूप आर्थिक सङ्कट बिस्तार अन्त्य हुँदै जाँदा बङ्गलादेश अनिकालबाट जोगिएको थियो। बङ्गलादेशमा नयाँ संविधान १६ डिसेम्बर १९७२ मा जारी भएको थियो भने राष्ट्रिय संसद निर्वाचन सन् १९७३ मन सम्पन्न भएको थियो। उक्त निर्वाचनमा शेख मुजिब र उनको राजनैतिक दलले पूर्ण बहुमत प्राप्त गरेका कारण मुजिबले बङ्गलादेशको पहिलो निर्वाचित सरकार गठन गर्न सफल भएका थिए। उनले प्राथमिक शिक्षा, स्वास्थ्य्य सेवा, खाद्य सामग्री, स्वास्थ्य पिउने पानी र विद्युत् आपूर्ति सुनिश्चित गर्न राज्यमा विभिन्न गतिविधिहरू विस्तार गर्दै लगेका थिए। बङ्गलादेशको पहिलो पञ्चवर्षीय विकास योजनाले सन् १९७३ मा तय गरिएको थियो। शेख मुजिबले कृषि, ग्रामीण पूर्वाधारका साथसाथै साना घरेलु उद्योगहरूको विकासका लागि रकम विनियोजन गर्ने निर्देशन दिएका थिए।

धर्मनिरपेक्ष प्रति राज्य प्रतिबद्धताको बाबजुद पनि मुजिबले आफ्नो व्यक्तिगत र राज्य गतिविधिहरू मार्फत इस्लामिक अनुशासनको बाटो अपनाएका थिए। उनले सन् १९७२ मा पाकिस्तानी सेनाहरूसँग मिलेर काम गरेको आरोपमा प्रतिबन्धित इस्लामिक एकाडेमी पुनः सञ्चालनमा ल्याएका थिए। उनको निर्णय पश्चात् बङ्गलादेश इस्लामिक सम्मेलन र इस्लामिक विकास बैङ्कको संगठनको सदस्यता प्राप्त गरेको थियो। मुजिब सन् १९७४ मा पाकिस्तानको लाहोर गएका थिए भने उनले त्यहाँ ओआइसी सम्मेलनमा भाग लिएका थिए जसले बङ्गलादेश पाकिस्तान सम्बन्धलाई केही हदसम्म उकास्न र पाकिस्तानको मान्यता प्राप्त गर्न मद्दत पुर्‍याएको थियो। आफ्नो सार्वजनिक उपस्थिति र भाषणको क्रममा शेख मुजिबले इस्लामिक अभिवादन र नाराको प्रयोग बढाए र इस्लामिक विचारधारालाई जनाउन अग्रसर बनेका थिए। त्यस वर्षदेखि मुजिबले आफ्नो &quot;जोय बाङ्ला&quot; अभिवादनको सट्टा मुसलमानहरूको अभिवादन &quot;खुदा हाफिज&quot; प्रयोग गर्न सुरु गरेका थिए।

=== वामपन्थी विद्रोह ===
विजय प्राप्त भए लगत्तै शेख मुजिब सत्तामा आएपछि राष्ट्रिय समाजवादी राजनैतिक दलको सशस्त्र सेनाद्वारा आयोजित वामपन्थी विद्रोहीहरूले मार्क्सवादी सरकार स्थापना गर्न मुजिब सरकारको विरुद्ध लड्न सुरु गरेका थिए।यसको जवाफमा सन् १९७१ डिसेम्बर १८ का दिन ढाकामा आयोजित पहिलो मन्त्रिपरिषद्को बैठकले बङ्गलादेश स्वतन्त्रता युद्धमा भाग लिने विभिन्न सेनाका सदस्यहरू तथा पूर्व पूर्वी पाकिस्तानी लडाकु र एक राष्ट्रिय सैन्य बोर्डको साथ राष्ट्रिय सैन्य गठन गर्ने निर्णय गरेको थियो। शेख मुजिबुर रहमान सन् १९७२ जनवरी १० का दिन देश फिर्ता भए पश्चात् उनले एक आदेश जारी गरेका थिए। सन् १९७२ फेब्रुअरी ८ का दिन राष्ट्रिय रक्षावाहिनी गठन गर्न सरकारी आदेश जारी गरिएको थियो। सुरुमा गठन गरिएका रक्षावाहिनीहरूले धेरै हतियार र तस्करीका सामानहरू पुनःप्राप्ति गर्न थुप्रै प्रभावकारी उपायहरू अपनाउँदै कालो बजारीलाई प्रतिरोध गर्न सक्षम भएका थिए। उक्त सुरक्षा परिषद्क गठन भएको छिटै समयमा राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सदस्यहरू हत्या तथा बलात्कारमा संलग्न भएका कारण राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सेनाहरूको छवि बिग्रिन गएको थियो तर उनीहरूको मनमानी नियन्त्रण वा तिनीहरूको गतिविधिहरूका लागि उत्तरदायित्व कुनै कानूनी व्यवस्थाको स्थापना गरिएको थिएन। राष्ट्रिय सुरक्षावाहिनीका आरोपित सदस्यहरूलाई पक्राउ गरिएको थियो भने उक्त व्यक्तिको विरुद्ध जबरजस्ती चन्दा, लुटपाट र बलात्कारको आरोप लगाइएको थियो। सन् १९७३ अक्टोबर १८ का दिन सरकारले राष्ट्रिय सुरक्षावाहिनीका सबै गतिविधिहरूलाई कानूनी घोषणा गर्दै राष्ट्रिय सुरक्षावाहिनी (संशोधन) अध्यादेश १९७३ जारी गरिएको थियो। सेनाको संरचनात्मक कमजोरी र जनताको अनुभवमा यसले झरेको छविको कारण धेरै सुरक्षाकर्मीहरू सेनाबाट भागेका थिए। जसकारण सरकारले सेनालाई पुनःस्थापना गर्न मूल उद्देशका साथ (राष्ट्रिय रक्षावाहिनी (संशोधन) अध्यादेश १९७५) संशोधन जारी गरेको थियो।

=== बाकशाल ===
स्वतन्त्र भएपछि मुजिबको सरकारले बढ्दो असन्तुष्टिको सामना गर्नुपरेको थियो। यसका राष्ट्रियकरण र औद्योगिक समाजवादका नीतिहरू प्रशिक्षित जनशक्ति, अकुशलता, व्याप्त भ्रष्टाचार र कमजोर नेतृत्वले क्षतिग्रस्त बनाएका थिए। शेख मुजिब राष्ट्रिय नीतिमा केन्द्रित भएका कारण स्थानीय सरकारले आवश्यक महत्त्व दिन सकेको थिएन। आवामी लिग र केन्द्र सरकारले पूर्ण राज्यको नियन्त्रण लिएपछि प्रजातन्त्र कमजोर भएको थियो भने त्यस समयमा कुनै तल्लो तहको चुनाव आयोजित थिएन। आवामी लिगका राजनीतिक विपक्षमा कम्युनिष्ट र इस्लामिक कट्टरपन्थीहरू थिए। बङ्गलादेशलाई धर्म निरपेक्ष राज्य घोषित गर्नाले मुसलमान जनजातिहरूमा असन्तुष्टि फैलिएको थियो। यस बाहेक शेख मुजिबले आफ्ना आफन्तहरूलाई महत्त्वपूर्ण पदमा नियुक्ति गरेका आरोप उनलाई लगाइएको थियो। सन् १९७४ को अनिकालले खाद्यान्न सङ्कटलाई निम्त्याएका कारण कृषि क्षेत्र नराम्री प्रभावित बनेको थियो जुन अर्थतन्त्रको मुख्य आधार हो। उनको राजनीतिक नेतृत्वको कमी, मूल्य असन्तुलन र सरकारी स्वामित्व भएका उद्यमहरूको असफलताको लागि मुजिबको आलोचना गरिएको थियो। राजनीतिक अस्थिरताको कारण द्वन्द्व र तनाव उच्च भएका कारण मुजिबले डिसेम्बर १९७४ मा आपतकालिन अवस्थाको घोषणा गरेका थिए। सन् १९७५ मा धेरै पार्टीहरूले बङ्गलादेश कृषक श्रमिक आवामी लिग नाम गरेको राजनीतिक दलको गठन गरेका थिए जसलाई बाकशाल भनिन्थ्यो। बाकशाल विपक्षी राजनीतिक दलहरूलाई प्रतिबन्ध लगाइएको थियो भने देशकम चार बाहेक सबै समाचार पत्रिकाहरू माथि प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। यस राजनैतिक दलले आफूलाई दुर्गम जनता, किसान र मजदुरको प्रतिनिधि ठान्दै राज्य उपकरणको अधिकार लिएको थियो। राजनैतिक दलले ठूलो मात्रामा समाजवादी गतिविधिहरू सुरु गरेको थियो भने सरकारी सेना र समर्थकहरूको गठबन्धन राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को सहयोगमा मुजिबले विपक्षी राजनीतिक नेताहरूलाई पक्राउ गर्दै देशभरिको राजनीतिक गतिविधिमा कडा नियन्त्रण लगाएका थिए। राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद् र प्रहरी विरुद्ध यातना र राजनैतिक हत्याको आरोप लगाइएको थियो। यस्तो प्रतिबन्ध प्रति मुक्ति युद्धका नेताहरू मुजिबसँग असन्तुष्ट भएका थिए भने मुजिबका कार्यहरू लोकतान्त्रिक र नागरिक अधिकार विरोधी रहेको उनीहरूको ठम्याई रहेको थियो। तिव्र असन्तुष्टि र सरकारको असफलताको विरुद्ध मुजिबका विपक्षीहरूले उनको विरुद्ध विरोध जुलुसको आयोजना गरेका थिए।

== हत्याकाण्ड ==
{{मुख्य|शेख मुजिबुर रहमानको हत्याकाण्ड}}
[[चित्र:Tomb of Sheikh Mujibur Rahman, Tungipara.jpg|thumb|220 px|शेख मुजिबुर रहमानको चिहान]]

सन् १९९५ अगस्ट १५ का दिन बिहान सेनाका एक अधिकारीले राष्ट्रपतिको निवासस्थान धानमोन्डीलाई घेरा हालि शेख मुजिबुर रहमान र उनको परिवारक सबै सदस्यहरूको हत्या गरेका थिए भने उनको हत्यामा संलग्न उनकै व्यक्तिगत कर्मचारीहरू रहेका थिए।&lt;ref name=&quot;REF&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;KF&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Lifschultz L. The long shadow of the August 1975 ''coup''. The Daily Star. Vol. 5 Number 434. Available at: [http://www.thedailystar.net/2005/08/15/d5081501033.htm http://www.thedailystar.net/2005/08/15/d5081501033.htm]. Accessed on June 8, 2007&lt;/ref&gt; उनका दुई छोरीहरू शेख हासिना र शेख रेहाना मात्र पश्चिमी जर्मनीमा रहेका कारण बाँच्न सफल भएका थिए भने उनीहरूलाई तत्कालीन समयमा बङ्गलादेश फर्कन प्रतिबन्ध लगाइएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.samakal.com/todays-print-edition/tp-last-page/article/18083201/%E0%A6%A5%E0%A6%AE%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%86%E0%A6%9B%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%B0%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%96-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BF-%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%93 |शीर्षक=থমকে আছে সেরনিয়াবাত, শেখ মনি হত্যার বিচারও |अन्तिम=রনি |प्रथम=আবু সালেহ |मिति=१५ अगस्ट २०१८ |कार्य=[[দৈনিক সমকাল]] |पहुँचमिति=२१ सेप्टेम्बर २०२० |भाषा=अङ्ग्रेजी}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ইটিভি শহীদ&quot;/&gt; शेख मुजिबुर रहमानको हत्याको योजना आवामी लिगका नेता तथा सैन्य अधिकारीहरूले बनाएका थिए। ती मध्ये एक शेख मुजिबका पूर्व सहयोगी खोन्दकार मुशताक आहमेद पनि थिए जो उनी पछि उनको उत्तराधिकारी बनेका थिए।&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत| अन्तिम१ = Frank| प्रथम१ = Katherine| वर्ष= 2002| शीर्षक = Indira: The Life of Indira Nehru Gandhi| प्रकाशक = Houghton Mifflin | स्थान = USA| आइएसबिएन = 0-395-73097-X| पृष्ठ = 389|भाषा=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ইটিভি শহীদ&quot;&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=१५ আগষ্ট যারা শহীদ হয়েছিলেন|युआरएल=https://www.ekushey-tv.com/%E0%A7%A7%E0%A7%AB-%E0%A6%86%E0%A6%97%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%9F-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BE-%E0%A6%B6%E0%A6%B9%E0%A7%80%E0%A6%A6-%E0%A6%B9%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%9B%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8/108225|प्रकाशक=একুশে টেলিভিশন|मिति=७ अगस्ट २०२०|पहुँचमिति=१४ डिसेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;

सन् १९७५ सेप्टेम्बर २६ का दिन खोन्दकार मुश्ताक सरकारले मुजिबको हत्याको मुद्दालाई रोक्दै दायमुक्ति अध्यादेश जारी गरेको थियो भने जनरल जियाउर रहमान र पाकिस्तान समर्थक प्रधानमन्त्री शाह अजिजुर रहमानको नेतृत्वमा बनेको संविधानको पाँचौँ संशोधनमा यसलाई वैधानिकता प्रधान गरेका थिए तर १२ अगस्त १९७६ का दिन यसलाई संसदमा रद्द गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=ইন্দিরা: দ্য লাইফ অফ ইন্দিরা নেহরু গান্ধী |अन्तिम=ফ্রাংক |प्रथम=ক্যাথরিন |वर्ष=२००२ |प्रकाशक=হাফটন মাফলিন |स्थान=যুক্তরাষ্ট্র |पृष्ठ=३८९ |भाषा=अङ्ग्रेजी |आइएसबिएन=0-395-73097-X}}&lt;/ref&gt; अमेरिकाको केन्द्रीय गुप्तचर निकाय सिआइएलाई उक्त हत्याको लागि जिम्मेवार ठहराइएको थियो। बङ्गलादेशमा अवस्थित तत्कालीन राजदूत युजिन लरेन्स लिफसुल्जले नरसंहार तथा शेख मुजिबको हत्याको पछाडि सिआइएलाई दोषी ठहराएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{cite news
| last =Shahriar
| first = Hassan
| date = 7 July 2006
|url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug172005/national1941362005816.asp
| title = बङ्गोबोन्धु शेख मुजिबुर रहमान
| newspaper = Deccan Herald
| accessdate = 7 July 2006
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060518203706/http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug172005/national1941362005816.asp |archivedate = 18 May 2006}}&lt;/ref&gt; उनको शवलाई उनको जन्मस्थल टुङ्गिपाडा पठाइएको थियो भने सैनिक निरीक्षणमा उनलाई एक चिहानमा गाडिएको थियो भने शख मुजिबका परिवारका अन्य सदस्यहरूलाई भने ढाकामा स्थित एक चिहानमन गाडिएको थियो।&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{वेब स्रोत | लेखक = Deccan Herald| मिति = 2006-07-07| युआरएल =  http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug172005/national1941362005816.asp | शीर्षक = Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman| पहुँचमिति = 2006-07-07|भाषा=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=अगस्टে নিহতদের নিয়ে এক সামরিক कार्यকর্তার প্রতিবেদন|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/%E0%A6%86%E0%A6%97%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A7%87-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A7%87-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%A8|प्रकाशक=প্রথম আলো|मिति=२८ अगस्ट २०१९|पहुँचमिति=१४ डिसेम्बर २०२०|प्रथम=मेজর|अन्तिम=আলাউদ্দিন আহमेদ}}&lt;/ref&gt;

मुजिबको मृत्युले बङ्गलादेशमा लामो समयसम्म राजनीतिक द्वन्द्व चर्काएको थियो। [[मेजर जनरल]] जियाउर रहमान तेस्रो सेनाको विद्रोहको परिणाम स्वरुप सन् १९७८ मा सत्तामा आएका थिए।&lt;ref name=&quot;hamid&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-40933121.amp |शीर्षक=শেখ মুজিব সপরিবারে হত্যার পর ३२নং রোডের বাড়ীর ভেতরের দৃশ্য কেমন ছিল? |अन्तिम=পারভীন |प्रथम=ফারহানা |मिति=१५ अगस्ट २०१७ |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা |स्थान=ঢাকা}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{पुस्तक स्रोत |शीर्षक=[[তিনটি সেনা অভ্যুত্থান ও কিছু না বলা কথা]] (হাওলাদার সংস্করণ) |अन्तिम=এম এ হামিদ পিএসসি |प्रथम=লে. কর্নেল (অব.) |वर्ष=फेब्रुअरी २०१३ |प्रकाशक=হাওলাদার প্রকাশনী |आइएसबिएन=978-984-8964-58-3}}&lt;/ref&gt; विद्रोहको एक प्रमुख नेता कर्णेल सैयद फारुख रहमानलगायत १४ सेना अधिकारीहरू पक्राउ परेका थिए भने अन्य अधिकारीहरू विदेश भागेका थिए।

=== विचार तथा प्रतिक्रियाहरू ===

शेख मुजिबुर रहमानको हत्याको योजना आवामी लिगका नेता तथा सैन्य अधिकारीहरूले बनाएका थिए जसमध्ये एक खन्दोकर मोश्ताक आहमेद थिए जसले शेख मुजिबका पूर्व सहयोगीका रूपमा काम गरिसकेका थिए भन् पछि उनलाई राष्ट्रपतिको पदमा नियुक्त गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=রাষ্ট্রপতি হওয়াই ছিল খুনি মোশতাকের বড় খায়েশ|युआरएल=https://www.jagonews24.com/national/news/604100|प्रकाशक=জাগোনিউজ२४.কম|मिति=१५ अगस्ट २०२०|पहुँचमिति=१२ डिसेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; सन् १९७५ सेप्टेम्बर २६ का दिन खोन्दकार मोश्ताक सरकारले मुजिबको हत्याको सुनवाईमा रोक लगाउँदै निषेध अध्यादेश जारी गरेको थियो। जनरल जियाउर रहमान र पाकिस्तान समर्थक प्रधानमन्त्री शाह अजिजुर रहमानको नेतृत्वमा यसलाई अवलम्बन गरिएको थियो भने सन् १९९६ अगस्ट १२ का दिन गरिएको संविधानको पाँचौँ संशोधनमा संसदमा रद्द गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.banglatribune.com/columns/opinion/555245/%E0%A6%87%E0%A6%A8%E0%A6%A1%E0%A7%87%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%9F%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%A7%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A7%9F%E0%A7%80-%E0%A6%95%E0%A7%87 |शीर्षक=ইনডেমনিটি অধ্যাদেশ: দায়ী কে? |अन्तिम=মির্জা |प्रथम=সুলতান |मिति=२६ सेप्टेम्बर २०१९ |पहुँचमिति=२२ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বাংলা ট্রিবিউন}}&lt;/ref&gt; केन्द्रीय गुप्तचर निकायलाई हत्याका लागि सञ्चार माध्यममा दोषी ठहराइएको थियो। लरेन्स लिफसुलजले सैन्य राज्यविप्लव र नरसंहारका लागि सिआइएलाई दोषी ठहराएपछि बङ्गलादेशका तत्कालीन अमेरिकी राजदूत युजिक बुस्टरका अनुसार मुजिबको हत्या पश्चात् बङ्गलादेशमा कयौँ वर्षसम्म राजनीतिक सङ्घर्ष सुरु भएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=বঙ্গবন্ধু হত্যার পেছনে ‘সেই শক্তিধর’ দেশ: প্রধানমন্ত্রী|युआरएल=https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1121975|प्रकाशक=বিডিনিউজ२४|मिति=१८ मार्च २०१६|पहुँचमिति=१३ डिसेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; सैन्य राज्यविप्लवका नेताहरूलाई चाँडै सत्ताबाट हटाइएको थियो भने राजनैतिक हत्याले देशमा गतिरोध पैदा गरेपछि सेनामा व्यापक अराजकता फैलिएको थियो। तेस्रो सैन्य राज्यविप्लवको फलस्वरूप सन् १९७५ नोभेम्बर ७ का दिन [[मेजर जनरल]] जियाउर रहमान सत्तामा आएका थिए। जसले पछि निषेध अध्यादेशको समर्थन गर्दै मुजिब हत्याको मुद्दालाई स्थगित गरी मुजिब समर्थक सेनाहरूलाई गिरफ्तारी गराएका थिए।&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.deccanherald.com/deccanherald/aug172005/national1941362005816.asp |शीर्षक=Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman |मिति=७ जुलाई २००६ |प्रकाशक=ডেকান হেরাল্ড |भाषा=अङ्ग्रेजी |पहुँचमिति=७ जुलाई २००६}}&lt;/ref&gt; सैन्य राज्यविप्लवका प्रमुख नेताहरू मध्ये  एक कर्णेल सैयद फारुक रहमान सहित १४ सेना अधिकारीहरूलाई गिरफ्तार गरिएको थियो भने अन्य अधिकारीहरू विदेश पलायन भएका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/2005/08/15/d5081501033.htm |शीर्षक=The long shadow of the August 1975 ''coup'' |अन्तिम=লিফশুলজ |प्रथम=লরেন্স |पहुँचमिति=११ जनवरी २०२१ |प्रकाशक=দ্য ডেইলি স্টার |सङ्ख्या=४३४}}&lt;/ref&gt; सन् १९९६ अक्टोबर २ का दिन शेख मुजिबुर रहमानका निजी सहायक अधिकारी महितुल इसलामले मुजिबको हत्याको प्रकरणलाई धनमोन्डी प्रहरी चौकीमा दर्ता गराएपछि १२ नोभेम्बरका दिन संसदमा निषेध अध्यादेशलाई खारेज गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=যেভাবে এসেছিল বঙ্গবন্ধু হত্যা মামলার রায়|युआरएल=https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1790972|प्रकाशक=বিডিনিউজ२४|मिति=१५ अगस्ट २०२०|पहुँचमिति=१४ डिसेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; २०१० मा आएर मुजिबका हत्यारा सैयद फारुख रहमान र बाँकी आरोपीहरूलाई फाँसी दिइएको थियो।&lt;ref name=&quot;bd-pratidin.com&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bd-pratidin.com/various/2013/12/15/32250 |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর ५ খুনির ফাঁসি |मिति=१५ डिसेम्बर २०१३ |कार्य=বাংলাদেশ প্রতিদিন |पहुँचमिति=१५ मार्च २०१७}}&lt;/ref&gt; सन् २०२० अप्रिल १२ का दिन भूतपूर्व सैन्य अधिकारी आब्दुल माजेदलाई गिरफ्तार गरिएको थियो भने उनलाई पनि शेख मुजिबको हत्यामा संलग्न रहेका कारण मृत्युदण्ड दिइएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/news/world-asia-52258557 |मिति=१२ अप्रिल २०२० |कार्य=বিবিসি নিউজ |पहुँचमिति=१२ अप्रिल २०२०|भाषा=ব্রিটিশ अङ्ग्रेजी |शीर्षक=প্রতিষ্ঠাতা রাষ্ট্রপতির খুনির ফাঁসির আদেশ কার্যকর করল বাংলাদেশ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladesh-executes-ex-army-officer-for-assassinating-bangabandhu/articleshow/75105396.cms |शीर्षक=Bangladesh executes ex-Army officer for assassinating Bangabandhu |मिति=१२ अप्रिल २०२० |कार्य=দ্য টাইমস অব ইন্ডিয়া |पहुँचमिति=१२ अप्रिल २०२० |आयोग=পিটিআই |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুকে হত্যার দায়ে সাবেক সেনা कार्यকর্তাকে ফাঁসি দিল বাংলাদেশ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-52258557|title=Bangladesh executes killer of founding president|date=2020-04-12|work=BBC News|access-date=2020-04-12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladesh-executes-ex-army-officer-for-assassinating-bangabandhu/articleshow/75105396.cms |title=Bangladesh executes ex-Army officer for assassinating Bangabandhu |date=12 April 2020 |work=The Times of India |agency=PTI |url-status=live |access-date=2020-04-12}}&lt;/ref&gt;

== व्यक्तिगत जीवन ==
{{प्रमुख|शेख-वाजेद परिवार}}

सन् १९३४ मा शेख मुजिबुर रहमानले ३ वर्ष उमेरकी बेगम फजिलातुन्नेसासँग बिवाहा गरेका थिए। उनीहरूको विवहा भएको ९ वर्ष पछि जब मुजिब २२ वर्षका र बेगम फजिलातुन्नेसा १२ वर्षकी थिइन् उनीहरूको पुनः विवहा भएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.londoni.co/index.php/who-s-who?id=68|शीर्षक=SHEIKH MUJIBUR RAHMAN}}&lt;/ref&gt; ती दम्पतीका दुई छोरी र तीन छोरा थिए। छोरीहरू शेख हसिना र शेख रेहाना हुन्। उनका छोरा शेख कामाल, शेख जामाल र शेख रासेल हुन्। शेख मुजिबका पुत्र शेख जामाल बङ्गलादेश स्वतन्त्रता युद्धको समयमा मुक्ति बहिनीको [[छापामार युद्ध|छापामार युद्धका]] संयोजक थिए र उनले बङ्गलादेश सेनाबाट स्वतन्त्रता युद्धको क्रममा युद्धकालिन आयोग प्राप्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;[http://dailyasianage.com/news/78103/sheikh-kamal Sheikh Kamal] ''The Asian Age''.5 August 2017&lt;/ref&gt; उनी त्यस समयमा शेख मुजिबको उत्तराधिकारी मानिन्थे शेख जामालले बेलायतको रोयल सैनिक एकेडेमीमा सैन्य प्रशिक्षण लिएका थिए र पछि उनले बङ्गलादेश सेनामा एक प्रमुख अधिकारीको रूपमा काम गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;bongobondhuinfocenter.org&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bongobondhuinfocenter.org/personal-life/sheikh-jamal |शीर्षक=Sheikh Jamal |पहुँचमिति=५ अप्रिल २०१९ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20180818201320/http://www.bongobondhuinfocenter.org/personal-life/sheikh-jamal |अभिलेखमिति=१८ अगस्ट २०१८  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jamal_1&quot;&gt;{{वेब स्रोत
 |युआरएल=http://www.albd.org/bangabandhu/August15Show.pps
 |शीर्षक=Sheikh Jamal profile
 |प्रकाशक=Bangladesh Awami League
 |पहुँचमिति=2009-09-02
 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20091104093255/http://www.albd.org/bangabandhu/August15Show.pps
 |अभिलेखमिति=4 November 2009
 |df=
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत|युआरएल=https://books.google.com/books?id=w_ptAAAAMAAJ|शीर्षक=Bangabandhu in the eye of his personal physician|अन्तिम१=Islam|प्रथम=N.|अन्तिम२=Trust|प्रथम२=Anwara-Nur Welfare|मिति=2001-01-01|प्रकाशक=Anwara-Nur Welfare Trust|पृष्ठ=115|भाषा=en}}&lt;/ref&gt; सन् १९७५ अगस्ट १५ का दिन शेखको परिवारलाई नजरबन्दमा राखिएको थियो भने शेख कामाल र शेख जामाल सुरक्षाकर्मीहरूको आँखा छली भाग्न सफल भएका थिए भने उनीहरू पछि बङ्गलादेश स्वतन्त्रता युद्धमा सामेल भएका थिए।&lt;ref name=&quot;bongobondhuinfocenter.org&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;jamal_1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;/&gt; सन् १९७५ अगस्ट १५ को रात सैनिक कार्वाहीमा शेख मुजिबको सम्पूर्ण परिवारको हत्या गरिएको थियो भने केवल शेख हासिना र शेख रेहाना मात्र पश्चिम जर्मनीको यात्रामा गएका कारण बाँच्न सफल भएका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |शीर्षक=Sheikh Fazilatunnesa Mujib's 81st birth anniversary today|युआरएल=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=197727 |पत्रिका=The Daily Star |पहुँचमिति=10 February 2016}}&lt;/ref&gt; शेख मुजिब बङ्गलादेशी वंशका बेलायती श्रमिक राजनैतिक दलका राजनीतिज्ञ ट्यूलिप सिद्दीकीका हजुरबुबा हुन् जो सन् २०१५ को आम चुनावबाट हेम्प्स्ट र किलबर्नका लागि संसद सदस्य भइसकेका छन्।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.camdennewjournal.com/tulipsiddiq-owensmith|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20160904145159/http://www.camdennewjournal.com/tulipsiddiq-owensmith|अभिलेखमिति=4 September 2016|शीर्षक=Hampstead and Kilburn MP Tulip Siddiq set to back Owen Smith in Labour leadership contest|वेबसाइट=Camden New Journal|पहुँचमिति=24 January 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2014/01/uk-vote-could-create-cross-border-dynasty-2014113112342206325.html|शीर्षक=UK vote could create cross-border dynasty|प्रकाशक=Aljazeera}}&lt;/ref&gt;

== प्राप्ति ==
=== बङ्गलादेश ===
[[चित्र:Bangabandhu Square Monument.A.M.R.jpg|thumb|right|150px|शेख मुजिबुर रहमानको स्मृति स्तम्भ]]

बङ्गलादेशी सिक्का तथा [[टाका]]हरूमा शेख मुजिबको चित्रहरू छापिएका छन् भने बङ्गलादेशका धेरै सरकारी संस्थानहरू उनको नामहरू उल्लेख रहेको पाइन्छन्।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=http://banknotenews.com/files/17fc6d132aefa8953adbc584b2fc6012-1646.php|शीर्षक=Bangladesh new note family confirmed|कार्य=banknotenews.com}}&lt;/ref&gt; केही इतिहासकारहरूका अनुसार शेख मुजिब र उनको राजनैतिक दल पूर्व र पश्चिम पाकिस्तान भित्रको द्वन्द्व र असमानतालाई बढाएको थियो भने स्वतन्त्रताले बङ्गलादेशलाई उद्योग र मानव संसाधनको पक्षमा नकारात्मक असर पुर्‍याएको थियो।&lt;ref name=&quot;বি ডি&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत |अन्तिम= হাবীবুল্লাহ্ |प्रथम=বি ডি |मिति= |शीर्षक= শেরে বাংলা |प्रकाशक=প্রথমা প্রকাশন |पृष्ठ= |आइएसबिएन=9789849176602 }}&lt;/ref&gt; पछि साउदी अरब र चीनका सरकारहरूले शेख मुजिबको आलोचना गरेका थिए भने धेरै देशहरूले मुजिबको मृत्यु पश्चात् बङ्गलादेशलाई एक स्वतन्त्रत राष्ट्रको मान्यता प्रदान दिन अस्वीकार गरेका थिए। धेरै इतिहासकारहरूले मुजिबलाई विद्रोहको समर्थकको रूपमा पहिचान गरेका थिए भने उनीहरूका अनुसार मुजिब राष्ट्रवादी आन्दोलनलाई उक्साएता पनि राज्यको सत्ता चलाउन अयोग्य रहेको धारणा व्यक्त गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;BNS&quot;&gt;{{वेब स्रोत | अन्तिम = Baxter| प्रथम = Craig | मिति = 2006-07-11| युआरएल = http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=27169589| शीर्षक = Bangladesh: From a Nation to a State| पहुँचमिति = 2006-07-11
|भाषा=en}}&lt;/ref&gt; बङ्गलादेशी नेताको रूपमा उनको शासनकालमा मुस्लिम धर्मवलम्बी नेताहरूले मुजिबको धर्मनिरपेक्षताको नीति प्रति कडा आलोचना गरेका थिए। भारत सरकारसँगको व्यापक सहयोग र महत्त्वपूर्ण क्षेत्रीय र विदेश नीतिमा भारतसँगको आफ्नो ऐक्यबद्धताको कारण धेरै मानिसहरू मुजिबसँग असन्तुष्ट भएका थिए।बङ्गलादेश भारतको एक उपराज्यको रूपमा स्थापित हुन सक्ने र भारत प्रति अति निर्भर हुन सक्ने खतरा कारण थुप्रै आलोकहरू यस कुरालाई लिएर डराइरहेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत | अन्तिम = Baxter| प्रथम = Craig | मिति = २००६-०७-११| युआरएल = http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=27169589| शीर्षक = Bangladesh: From a Nation to a State| पहुँचमिति = 2006-07-11|भाषा=en}}&lt;/ref&gt; मुजिबको एकदलीय शासन र राजनीतिक प्रतिपक्षीहरूको दमनले जनतामा ठूलो असन्तुष्टि पैदा गरेको थियो भने लामो समयदेखि बङ्गलादेशमा बहुदलीय प्रजातन्त्रको अभ्यासलाई पुग्न सकेको थिएन।

सन् १९९६ मा शेख मुजिबकी छोरी शेख हासिनाको नेतृत्वमा आवामी लिगले सत्तामा फर्कनु भन्दा पहिले मुजिबपछि सरकारहरू सञ्चालन गरिरहेका नेताहरूले मुजिबको विरोध गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;JSTOR3&quot;&gt;{{वेब स्रोत | अन्तिम = Rounaq Jahan | प्रथम = Bangladesh in 1972: Nation Building in a New State | मिति = 2006-07-07| युआरएल = http://links.jstor.org/sici?sici=0004-4687(197302)13%3A2%3C199%3ABI1NBI%3E2.0.CO%3B2-6| शीर्षक = Governance | पहुँचमिति = 2006-07-07|भाषा=en}}&lt;/ref&gt; सन् १९९९ मा आवामी लिगको निर्वाचित भए पछि उनको छवि पुनः फिर्ता भएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|अन्तिम=Chowdhury|प्रथम१=Afsan|शीर्षक=Must laws protect Sheikh Mujib’s honour and 1971 history?|युआरएल=http://opinion.bdnews24.com/2016/08/29/must-laws-protect-sheikh-mujibs-honour-and-1971-history/|पहुँचमिति=8 September 2016|प्रकाशक=bdnews24.com|मिति=29 August 2016}}&lt;/ref&gt; त्यसबेलादेखि अगस्ट १५ लाई राष्ट्रिय शोक दिनको रूपमा मनाउन थालिएको थियो। सन् २०१६ मा आवामी लिग सरकारले एक कानून पारित गरी शेख मुजिबुर रहमान प्रतिको जुन कुनै आलोचनालाई अपराध भनेर परिभाषित गरिदिएको थियो।&lt;ref name=&quot;Trial&quot;&gt;{{वेब स्रोत |वेबसाइट= দ্য হিন্দু |मिति= २००६-०७-०७ |युआरएल= http://www.hinduonnet.com/fline/fl1524/15240040.htm |शीर्षक= Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman7 |भाषा= en |पहुँचमिति= २३ अप्रिल २००९ |अभिलेखयुआरएल= https://web.archive.org/web/20090304191120/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1524/15240040.htm |अभिलेखमिति= ४ मार्च २००९  }}&lt;/ref&gt;

शेख मुजिबुर रहमान अझै पनि आवामी लिगको वैचारिक प्रतीक हुन् भने उक्त राजनैतिक दलले मुजिबको समाजवादी विचारधारा पछ्याउँदै आइरहेको छ। मुजिबलाई बङ्गलादेश, भारत र विश्वभरमा बाङाली बुद्धिजीवीहरूद्वारा व्यापक प्रशंसा गरिन्छ।&lt;ref&gt;Listeners name 'greatest Bengali'. BBC. Retrieved 23-04-2008. http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3623345.stm&lt;/ref&gt; पाकिस्तानको सैन्य शासनको विरुद्ध आन्दोलन नेतृत्व गर्ने र पाकिस्तानमा रहेको सांप्रदायिक विभेदको विरुद्ध र बाङाली आन्दोलनलाई स्वतन्त्रतातिर पुर्‍याएकोमा उनको व्यापक सराहना गरिएको थियो।सन् २००४ मा गरिएको बीबीसी सर्वेक्षणमा, शेख मुजिबुर रहमानलाई &quot;सबै समयका सर्वश्रेष्ठ बाङाली&quot; को रूपमा मतदान गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;মুজিব লেন&quot;&gt;{{वेब स्रोत |शीर्षक=দিল্লিতে বঙ্গবন্ধু শেখ মুজিব লেন |युआरएल=http://www.ittefaq.com.bd/print-edition/first-page/2017/04/10/188207.html |प्रकाशक=তাসমিমা হোসেন |मिति=अप्रिल १०, २०१७ |पहुँचमिति=अगस्ट १४, २०१७}}&lt;/ref&gt; सन् १९९९ मा राजधानी ढाकामा रहेको आइपिजिएमआरको नाम परिवर्तन गरी बङ्गोबोन्धु शेख मुजिब मेडिकल विश्वविद्यालय राखिएको थियो। शेख मुजिब नामक सडक चट्टोग्राम सहरमा रहेको एक प्रमुख व्यावसायिक सडक हो। सन् २०१७ मा भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीको सडकको नाम बङ्गोबोन्धु शेख मुजिब मार्ग राखिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=The year that was|प्रथम=Ishrat |अन्तिम=Firdousi |प्रकाशक=Bastu Prakashan}}&lt;/ref&gt; मुजिबले आफ्नो राजनीतिक अभियानमा लगाएको कोटलाई बङ्गलादेशको मुजिब कोट पनि भनिन्छ।

=== विश्वव्यापी ===

* बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता र शेख मुजिबको शासनको एक वर्ष पछि टाइम पत्रिकाले यस्तो लेखेको थियो:

{{quote|text=মোটের উপর, বাংলাদেশের শুভ প্রথম জন্মদিন পালন করার তেমন কোন কারণ নেই। যদি এটি একসময় হেনরি কিসিঞ্জারের কথিত &quot;খালি বাক্স&quot; না হয়, তবে এটি মুজিবের স্বপ্ন দেখা সোনার বাংলাও হয়ে যায় নি। এতে মুজিবের ভুল কতটুকু সেটিই এখন একটি বিতর্কের বিষয়। এটা সত্য যে, বাংলাদেশের এই বিস্তর সমস্যাগুলোর বিরুদ্ধে লড়তে তিনি খুব অল্পই সময় পেয়েছেন। তবুও, কিছু সমালোচক দাবি করে যে, তিনি যুগান্তকারী ব্যক্তিত্ব হিসেবে ভূমিকা পালন করতে গিয়ে বেশ খানিকটা সময় নষ্ট করেছেন, (যেমন তিনি ব্যক্তিগতভাবে যে কোন আমন্ত্রণে সশরীরে উপস্থিত হয়ে সাড়া দিয়েছেন) যখন কিনা গুরুত্বপূর্ণ বিষয় বা রাষ্ট্রের প্রতি তার আরো মনোযোগী হওয়া উচিৎ ছিল। যদি, আশানুরূপভাবে, তিনি मार्चের নির্বাচনে জয়ী হন, তবে তিনি একটি সুস্পষ্ট পরীক্ষার সম্মুখীন হবেন যে, তিনি কি শুধুই বাংলাদেশের জনক নাকি পাশাপাশি এর ত্রাণকর্তাও।&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=Bangladesh: Not Yet Shonar Bangla |date=1 January 1973 |magazine=Time |page=32}}&lt;/ref&gt;
}}

* सन् १९७३ मा गैर-गठबन्धन शिखर सम्मेलनमा कुबाका नेता फिदेल कास्त्रोले शेख मुजिबको व्यक्तित्वलाई हिमालयसँग तुलना गरेका थिए।
* सन् १९७५ अगस्त २५ मा उनको मृत्यु भएको दश दिनपछि संयुक्त राज्यको टाइम पत्रिकाले &quot;१५ अगस्ट १९७५: मुजिब स्थपतिर मृत्यु&quot; शीर्षक यस्तो लेखेको थियो:

{{quote|তার প্রশংসনীয় উদ্যোগ: স্বাধীনতার পরের তিন वर्षে ६ হাজারের ও বেশি রাজনৈতিক হত্যাকাণ্ড ঘটে। সহিংসতা সারাদেশব্যাপী ছড়িয়ে পড়ার আশঙ্কা তৈরী হলে মুজিব রাষ্ট্রীয় জরুরী অবস্থা ঘোষণা করেন । চরম-বাম ও চরম-ডানপন্থী সংগঠনগুলো নিষিদ্ধ করা হয়, পত্রিকাগুলোকে নিয়ে আসা হয় সরকারী নিয়ন্ত্রণে এবং দুর্নীতির বিরুদ্ধে অভিযান শুরু হয়। এ উদ্যোগগুলো বৃহত্তর জাতীয় স্বার্থে গৃহীত হলেও অনেকেই সমালোচনামুখর হয়ে উঠেন । সমালোচকদের উদ্দেশ্যে মুজিব তার স্বভাবসুলভ ভঙ্গিতে বলেন:- &quot;ভুলে যেওনা আমি মাত্র তিনवर्ष সময় পেয়েছি। এই সময়ের মধ্যে তোমরা কোনো দৈব পরিবর্তন আশা করতে পারোনা।&quot; যদি ও শেষ সময়ে তিনি নিজেই হতাশ ও বিরক্ত হয়ে কোন দৈব পরিবর্তন ঘটানোর জন্য অধৈর্য হয়ে পড়েছিলেন। সন্দেহাতীতভাবেই মুজিবের উদ্দেশ্য ছিলো তার দেশ ও দেশের মানুষের উন্নয়ন ঘটানো। শেষ মুহূর্ত পর্যন্ত মুজিব একটা 'সোনার বাংলা' গড়তে চেয়েছিলেন, যে 'সোনার বাংলা'র উপমা তিনি পেয়েছিলেন কবি রবীন্দ্রনাথ ঠাকুরের কাছ থেকে, ভালোবেসে মুজিব সেই 'সোনার বাংলা'র স্বপ্নকে তার দেশের জাতীয় সংগীত নির্বাচন করেছিলেন।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,913420-2,00.html|शीर्षक=BANGLADESH: Mujib: Death of the Founder|मिति=25 August 1975|कार्य=Time (magazine)|पहुँचमिति=11 April 2017}}&lt;/ref&gt;}}

*सन् २००३ मा फ्रन्टलाइन पत्रिकाको एक लेखमा लेखक डेभिड लुडेनले उनलाई &quot;बिर्सिएको नायक&quot;को रूपमा वर्णित गरेको थियो।
*३० अक्टोबर २०१६ का दिन युनेस्कोले शेख मुजिबले ७ मार्चका दिन दिएको भाषणलाई विश्व इतिहासका सर्वोत्कृष्ट भाषणको सूचीमा सूचीकृत गर्दै मान्यता प्रदान गरेको थियो।

== उपाधि ==

सन् १९६९ फेब्रुअरी २३ का दिन तत्कालीन केन्द्रीय छात्र सङ्घर्ष परिषदले ढाकाको रेसकोर्स मैदानमा (हालको सोहरावर्ती उद्यान) आयोजित सम्मेलनमा लाखौँ व्यक्तिहरूको उपस्थितिमा तत्कालीन छात्र नेता ताफायेल आहमेदले शेख मुजिबलाई &quot;बङ्गोबोन्धु&quot;  उपाधि प्रदान गरेका थिए जसको नेपालीमा अर्थ बाङालीहरूको साथी हुन्छ। स्वतन्त्र बङ्गलादेशको वास्तुकारका रूपमा शेख मुजिबुर रहमानलाई बङ्गलादेशका &quot;राष्ट्रपिता&quot; वा &quot;राष्ट्रजनक&quot; को रूपमा मान्यता दिइएको पाइन्छ। सन् २०१९ अगस्ट १६ का दिन बङ्गलादेशको स्थायी मिसनले संयुक्त राष्ट्र सङ्घमा आयोजना गरेको राष्ट्रिय शोक दिवसमा उनलाई 'विश्वको मित्र' रूपमा चित्रण गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.jagonews24.com/national/news/520480|शीर्षक=বঙ্গবন্ধুকে ‘বিশ্ব বন্ধু’ আখ্যা|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=१६ अगस्ट २०१९|वेबसाइट=জাগো নিউজ|भाषा=बाङ्ला|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=2019-08-17}}&lt;/ref&gt;

== रचित ग्रन्थवली ==

शेख मुजिबले दुई खण्डहरूमा आत्मकथा लेखेका थिए जसमा उनले पहिलो खण्ड अन्तर्गत आफ्ना राजनीतिक विचारहरू व्यक्त गरका थिए भने अर्को खण्डमा उनले आफ्नो व्यक्तिगत जीवनको वर्णन गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.gulf-times.com/site/topics/printArticle.asp?cu_no=2&amp;item_no=513649&amp;version=1&amp;template_id=44&amp;parent_id=24 |शीर्षक=Autobiography of Mujibur handed over to Hasina |मिति=२१ जुन २०१३|कार्य=গালফ টাইমস |पहुँचमिति=१२ सेप्टेम्बर २०१२|भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=মুজিবের আত্মজীবনী হাসিনার কাছে হস্তান্তর}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;টিডিএস রোজনামচা&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/book-reviews/karagarer-rojnamcha-jail-diary-difference-1407826 |शीर्षक=Karagarer Rojnamcha: A Jail Diary with a Difference |मिति=२० मे २०१७ |पहुँचमिति=३ अगस्ट २०१७ |प्रकाशक=দ্য ডেইলি স্টার |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=কারাগারের রোজনামচা: ভিন্ন ধরনের কারাগারের দিনলিপি}}&lt;/ref&gt; उनका दुई रचनाहरू उनकी छोरी तथा बङ्गलादेशकी वर्तमान प्रधानमन्त्री शेख हासिनाले उनको मृत्यु पश्चात् पुस्तक रूपमा प्रकाशन गरेकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=Autobiography of Mujibur handed over to Hasina|युआरएल=http://www.gulf-times.com/site/topics/printArticle.asp?cu_no=2&amp;item_no=513649&amp;version=1&amp;template_id=44&amp;parent_id=24|पहुँचमिति=12 September 2012|मिति=21 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/book-reviews/karagarer-rojnamcha-jail-diary-difference-1407826 |शीर्षक= Karagarer Rojnamcha: A Jail Diary with a Difference |मिति= 20 May 2017 | पहुँचमिति= 3 August 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/onnoalo/%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81 |शीर्षक=लेखक বঙ্গবন্ধু |अन्तिम=খান |प्रथम=শামসুজ্জামান |मिति=१६ मार्च २०१८ |पहुँचमिति=१८ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=অন্য আলো {{!}} প্রথম আলো}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;;
|-
! नाम !! प्रकाशक !! प्रकाशनी !! विषयवस्तु !! स्रोत
|-
| असोमाप्तो आत्मोजीबोनी
| जुुन २०१२
| द युनिभर्सिटी प्रेस लिमिटेड
| शेख मुजिबुर रहमानले सन् १९५४ सम्म एक आत्मजीवनी लेखेका थिए। यो ग्रन्थलाई अङ्ग्रेजी लगायत अन्य भाषाहरूमा अनुवाद गरिएको छ।
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.jaijaidinbd.com/?view=details&amp;type=single&amp;pub_no=221&amp;cat_id=2&amp;menu_id=23&amp;news_type_id=1&amp;index=0&amp;archiev=yes&amp;arch_date=26-08-2012 |शीर्षक=ভালোবাসার টানেই বঙ্গবন্ধুর আত্মজীবনীর সঙ্গে যুক্ত হয়েছি : ফকরুল আলম |अन्तिम=সরকার |प्रथम=মোনায়েম |मिति=२६ अगस्ट २०१२ |पहुँचमिति=६ फेब्रुअरी २०१७ |प्रकाशक=যায়যায়দিন}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{वेब स्रोत| युआरएल=http://archive.prothom-alo.com/detail/date/2012-06-18/news/266615 | शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর ‘অসমাপ্ত আত্মজীবনী’প্রকাশিত হচ্ছে আজ | कार्य=দৈনিক প্রথম আলো | पहुँचमिति=३ डिसेम्बर २०१५}}&lt;/ref&gt;
|-
| कारागारेर रोजनामोचा
| मार्च २०१७
| [[बाङ्ला एकाडेमी]]
| यस ग्रन्थ सन् १९६६ शेख मुजिबुर रहमानको कारावास जीवनमा आधारित छ। यस ग्रन्थलाई शेख मुजिबकी कान्छी छोरी शेख रेहानाले नामकरण गरेकी थिइन्।
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.ittefaq.com.bd/culture/2017/03/29/109291.html |शीर्षक=কারাগারের রোজনামচা : জেল-যন্ত্রণা ও জীবন-জিজ্ঞাসা |अन्तिम=হোসেন |प्रथम=তারিন |पहुँचमिति=२९ मार्च २०१७ |प्रकाशक=দৈনিক ইত্তেফাক}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|अन्तिम१=জয়দেব|प्रथम१=নন্দী|शीर्षक=কারাগারের রোজনামচা : জেল-যন্ত্রণা ও জীবন-জিজ্ঞাসা|युआरएल=http://www.ittefaq.com.bd/culture/2017/03/29/109291.html|वेबसाइट=দৈনিক ইত্তেফাক|पहुँचमिति=19 नोभेम्बर 2017|मिति=२९ मार्च २०१७}}&lt;/ref&gt;
|-
| आमार देखा नया चीन
| फेब्रुअरी २०२०
| [[बाङ्ला एकाडेमी]]
| यो ग्रन्थ सन् १९५२ मा जनवादी गणतन्त्र चीनको पेकिङमा आयोजित एसियाली प्रशान्त शान्ति शिखर सम्मेलनको अवसरमा शेख मुजिबको चीन भ्रमणको अवसरमा लेखिएको थियो।
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name= &quot;নয়াচীন&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.ittefaq.com.bd/national/127582/বঙ্গবন্ধুর-আমার-দেখা-নয়া-চীন-বইয়ের-মোড়ক-উন্মোচন-করলেন-প্রধানমন্ত্রী |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর ‘আমার দেখা নয়া চীন’ বইয়ের মোড়ক উন্মোচন করলেন প্রধানমন্ত্রী |मिति=२ फेब्रुअरी २०२० |प्रकाशक=ইত্তেফাক |पहुँचमिति=१८ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.channelionline.com/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A6%BE-%E0%A6%A8%E0%A7%9F/|शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর ‘আমার দেখা নয়া চিন’ বইয়ের মোড়ক উন্মোচন|मिति=2020-02-02|वेबसाइट=চ্যানেল আই অনলাইন|भाषा=बङ्गाली|पहुँचमिति=2020-09-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.banglatribune.com/national/news/607291/%25E0%25A6%2586%25E0%25A6%259C-%25E0%25A6%25AA%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%25B0%25E0%25A6%2595%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B6-%25E0%25A6%25AA%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%259A%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%259B%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%2599%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%2597%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%25A8%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%25A7%25E0%25A7%2581%25E0%25A6%25B0-%25E2%2580%2598%25E0%25A6%2586%25E0%25A6%25AE%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%25A6%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%2596%25E0%25A6%25BE-%25E0%25A6%25A8%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BC%25E0%25A6%25BE-%25E0%25A6%259A%25E0%25A7%2580%25E0%25A6%25A8%25E2%2580%2599|शीर्षक=আজ প্রকাশ পাচ্ছে বঙ্গবন্ধুর ‘আমার দেখা নয়া চীন’ |वेबसाइट=বাংলা ট্রিবিউন|भाषा=बङ्गाली|पहुँचमिति=2020-09-20}}&lt;/ref&gt;
|-
| आमार किछु कथा
| २०२०
| इतिहास प्रकाशन
| 
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.rokomari.com/book/198310/amar-kichu-kotha |शीर्षक=আমার কিছু কথা - বঙ্গবন্ধু শেখ মুজিবুর রহমান |वेबसाइट=রকমারি.কম |पहुँचमिति=१८ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== राजनैतिक विचारधारा ==

बेलायती शासनकालमा मुजिबको राजनीतिक दर्शन उपनिवेशवाद विरोधी स्वतन्त्रता आन्दोलनमा उनीहरूको सहभागिताको माध्यमबाट विकसित भएको थियो। यस समयदेखि उनी बङ्गाली राष्ट्रवादमा आकर्षित बनेका थिए। मुस्लिम लिगमा उनी सहिद सोहरावार्दी र आबुल हाशिमको नेतृत्वमा रहेको दलमा सामेल रहेका थिए जो प्रगतिवादी भनेर चिनिन्थे।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|युआरएल=http://web.dailyjanakantha.com/details/article/406361/ভাষা-আন্দোলনের-হক-সাহেব-ও-শেখ-সাহেব-দুই/|शीर्षक=ভাষা আন্দোলনের হক সাহেব ও শেখ সাহেব ॥ দুই॥ {{!}}{{!}} চতুরঙ্গ {{!}}|वेबसाइट=জনকন্ঠ|भाषा=अङ्ग्रेजी|पहुँचमिति=२७ फेब्रुअरी २०१९|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20190522092342/http://web.dailyjanakantha.com/details/article/406361/%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B7%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8B%E0%A6%B2%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B9%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%87%E0%A6%AC-%E0%A6%93-%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%96-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%87%E0%A6%AC-%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%87/|अभिलेखमिति=२२ मे २०१९}}&lt;/ref&gt; यद्यपि सोहरावार्दीको व्यक्तिगत निष्ठा, मुस्लिम लिगमा भएको उनको निष्ठा भन्दा प्रबल रहेको थियो। आब्दुल गफ्फर चौधुरीका अनुसार शेख मुजिब सहिद सोहरावर्दीका राजनीतिक शिष्यका रूपमा परिचित थिए तर उनको राजनीतिक चरित्र शेरेबाङ्ला एके फजलुल हक, आबुल हाशिम, सुवास बोस र माओलाना भासानीको राजनीतिको प्रभावबाट विकसित भएको थियो।&lt;ref name=&quot;রওনক&quot;/&gt;&lt;ref name= &quot;গোলাম&quot;/&gt; उनी पाकिस्तान आन्दोलनका कट्टर कार्यकर्ता थिए भने उनले संयुक्त बङ्गाल स्थापना गर्ने पहलहरूमा पनि भाग लिएका थिए। धेरै इतिहासकारहरूले शेख मुजिबको तत्कालीन राष्ट्रवादी झुकावलाई बङ्गाली मुसलमान राष्ट्रवाद भनेर वर्णन गर्छन्।&lt;ref name= &quot;গোলাম&quot;&gt;{{पुस्तक स्रोत|शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর রাজনৈতিক দর্শন|अन्तिम=দস্তগীর|प्रथम=কে.এম গোলাম|वर्ष=२०१२|प्रकाशक=আদর্শ|स्थान=ঢাকা|पृष्ठ=१०|आइएसबिएन=978-984-8875-31-5}}&lt;/ref&gt; उनको आफ्नै टिप्पणीका अनुसार उनी शिक्षि बङ्गाली मुस्लिम समुदाय, लाहोरमा प्रस्ताव गरिएको बङ्गाल र आसामको साथ भारत बाहिर एक पृथक् राज्यको पक्षमा रहेका थिए। तर तत्कालीन समयको वास्तविकतामा बङ्गाली मुसलमानहरूको नेतृत्वमा बनाइएको पाकिस्तानी राज्यमा आफ्नो भविष्य निर्माण गर्नका लागि बाध्य बनाइएको थियो।&lt;ref name=&quot;মুনতাসীর&quot;/&gt;

पाकिस्तानको स्वतन्त्रता पश्चात् शेख मुजिबुर रहमानको राजनीतिक धारणा र गतिविधिहरू पूर्वी बङ्गालको स्वायत्तता, भाषा केन्द्रित बङ्गाली राष्ट्रवाद, धर्मनिरपेक्षता र पाकिस्तान राज्य भित्र लोकतान्त्रिक अधिकारको वरिपरि घुमेको थियो।&lt;ref name=&quot;গোলাম&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মুনতাসীর&quot;/&gt; शेख मुजिब लगायत धेरैजना पार्टीबाट छुट्टिँदै मुस्लिम लिग नेतृत्वको विरुद्ध विभिन्न आरोपहरू खडा गरेका थिए। उनले आफ्नो जीवनकालको १३ वर्ष पाकिस्तानको कारागारमा बिताएका थिए।&lt;ref name=&quot;রওনক&quot;/&gt; एकल पाकिस्तानको अवधारणाको नाजुकता उसको व्यक्तिगत पुस्तक तथा असङ्ख्य भाषणहरूमा उठाइएको थियो।&lt;ref name=&quot;রওনক&quot;/&gt; पश्चिम पाकिस्तानी शासकहरूले पाकिस्तानलाई विच्छेद गर्ने षडयन्त्र गरिरहेको आरोप लगाउँदै उनलाई प्रायः पाकिस्तानको शत्रु र भारतीय दलालको सङ्ज्ञा दिएका थिए।&lt;ref name=&quot;মুনতাসীর&quot;/&gt;

[[चित्र:Mujib Suhrawardy Zhou Enlai.jpg|thumb|200 px|सन् १९५७ मा चीनका प्रधानमन्त्री चौ एन लाई (बीचमा) र होसेन सहिद सोहरावार्दीको (बायाँ) साथमा शेख मुजिब (दायाँ)]]

राजनैतिक गुरु सोहरावर्दी जस्तै शेख मुजिब पनि पश्चिमी शैलीको संसदीय प्रजातन्त्रको कट्टर समर्थक थिए। उनले पाकिस्तानी शासनकालको सबै समय उनले विभिन्न सङ्घर्षहरू गरेका थिए र स्वतन्त्र बङ्गलादेशमा सत्ता पनएपछि उनले संसदीय प्रजातन्त्रको स्थापना गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;রওনক&quot; /&gt; पाकिस्तानको स्थापना पछि पनि उनी समाजवादप्रति आकर्षित भएका थिए। समाजवादी अर्थतन्त्रमा शेख मुजसबको चासो बढ्दै गएकाले खास गरी सन् १९५० को दशकमा उनले दुईपटक जन वादी गणतन्त्र चीन र एकपटक सोभियत सङ्घको भ्रमण गरेका थिए। उनी आवामी लिगलाई बेलायती मजदुर पार्टी जस्तै एक सामाजिक लोकतान्त्रिक पार्टीको रूपमा निर्माण गर्न चाहन्थे। उनले आर्थिक मुक्तिको उद्देश्यका लागि बङ्गलादेशको संविधानको सिद्धान्तको रूपमा समाजवादलाई समावेश गराएका थिए। यद्यपि उनले स्वतन्त्र बङ्गलादेशमा एकपक्षीय सरकारको स्थापना गरेकाले विपक्षी नेता तथा कार्यकर्ताहरूलाई दमन गर्दै बाकशालको परिचय दिँदै स्वतन्त्र बङ्गलादेशमा सरकारको एकदलीय प्रणालीको स्थापना गरेका थिए। शेख मुजिब प्रजातन्त्रको लागि आजीवन कारावास भोगेको र अन्ततः यसबाट विचलित भएको भन्दै धेरैले यसलाई आदर्शबाट विचलन भएको मान्दछन्।&lt;ref name=&quot;SAAGI&quot; /&gt;
{{quote|text=“কোনো ‘ভুঁড়িওয়ালা’ এ দেশে সম্পদ লুটতে পারবে না। গরিব হবে এই রাষ্ট্র ও সম্পদের মালিক, শোষকরা হবে না। এই রাষ্ট্রে হিন্দু-মুসলমান ভেদাভেদ থাকবে না। এই রাষ্ট্রের মানুষ হবে বাঙালি। তাদের মূলমন্ত্র ‘সবার উপরে মানুষ সত্য তাহার উপরে নাই’।” &lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর উন্নয়ন দর্শন ও জাতীয় পুনর্গঠন|युआरएल=https://uttarannews.net/site2/?article=%e0%a6%ac%e0%a6%99%e0%a7%8d%e0%a6%97%e0%a6%ac%e0%a6%a8%e0%a7%8d%e0%a6%a7%e0%a7%81%e0%a6%b0-%e0%a6%89%e0%a6%a8%e0%a7%8d%e0%a6%a8%e0%a7%9f%e0%a6%a8-%e0%a6%a6%e0%a6%b0%e0%a7%8d%e0%a6%b6%e0%a6%a8|प्रकाशक= উত্তরণ (সপ্তম বর্ষ, নবম সংখ্যা)|मिति=अगस्ट २०१७|पहुँचमिति= १ अक्टोबर २०२० }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=अगस्ट হোক মুজিবাদর্শে দীক্ষিত হওয়ার মাস : শেখ ফয়সল আমীন|युआरएल=http://www.bhorerkagoj.com/print-edition/2016/08/15/102493.php|प्रकाशक=দৈনিক ভোরের কাগজ |मिति=१५ अगस्ट २०१६|पहुँचमिति=१ अक्टोबर २०२०}}&lt;/ref&gt;}}

उनी मुस्लिम लिग मार्फत राजनीतिमा संलग्न भए पनि शेख मुजिबले पाकिस्तानको स्थापना पश्चात् धार्मिक साम्प्रदायिकता विनानै राजनीतिको अवलम्बन गरेका थिए। उनी पाकिस्तानी शासनको साम्प्रदायिक विभेदको नीतिको प्रखर आलोचक थिए। उनको राजनीतिक दल आवामी लिग पूर्व बङ्गालमा सबै धर्मका बङ्गालीहरूको सङ्गठनको रूपमा देखा परेको थियो। यस राजनीतिक दलले पछि मुजिबको नेतृत्वमा बङ्गलादेशको धर्म निरपेक्षतालनई आफ्नो विचारधाराका रूपमा अपनाएको थियो।&lt;ref name=&quot;SAAGI&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.saag.org/papers3/paper232.html |शीर्षक=মুজিব অ্যান্ড ইসলাম |अन्तिम=রমন |प्रथम=বি |मिति=२९ अगस्ट २००६ |भाषा=अङ्ग्रेजी |रिति=পিএইচপি |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20070611031127/http://www.saag.org/papers3/paper232.html |अभिलेखमिति=११ जुुन २००७ |पहुँचमिति=२९ अगस्ट २००६ }}&lt;/ref&gt; धर्मनिरपेक्ष प्रति राज्य प्रतिबद्धता भए पनि मुजिबले आफ्नो व्यक्तिगत र राज्य गतिविधिहरूमा इस्लामी अनुशासनको बाटो अपनाएका थिए। आफ्नो सार्वजनिक उपस्थिति र भाषणको क्रममा शेख मुजिबले इस्लामी अभिवादन र नाराको प्रयोग बढाउँदै इस्लामी विचारधारालाई जनाउन जारी राखेका थिए। आफ्नो जीवनको अन्तिम वर्षहरूमा मुजीब &quot;जोय बाङ्ला&quot; अभिवादनको सट्टा &quot;खुदन हाफिज&quot;को प्रयोग गर्ने गरेकन थिए जुन मुसलमानहरूको एक पहिचान थियो। शेख मुजिबुर रहमानले सोचेका अनुस मान्छे गल्तीबाट पाठ सिक्छन्। उसको विचारधारा आफ्नै गल्तीलाई स्वीकार्नु र सच्याउनको पक्षमा रहेको थियो। &lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/বঙ্গবন্ধুর-অমর-বাণী |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর অমর বাণী |मिति=१८ अगस्ट २०१८ |कार्य=প্রথম আলো |पहुँचमिति=१८ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;

== लोकप्रिय संस्कृतिमा मुजिब ==
=== ग्रन्थ ===

बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता युद्धका  प्रमुख नेता शेख मुजिबुर रहमानको बारेमा असङ्ख्य काल्पनिक र गैर-काल्पनिक पुस्तक, पर्चा, लेख इत्यादि प्रकाशित भएका छन्।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |शीर्षक=মুজিব ভাই: বঙ্গবন্ধুর ব্যক্তিজীবনের ছায়া |अन्तिम=আলী |प्रथम=ইয়াকুব |मिति=२४ अगस्ट २०२० |पहुँचमिति=२२ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=চ্যানেল আই অনলাইন}}&lt;/ref&gt; उनको छोरी शेख हसिनाले ''शेख मुजिब आमार पिता'' नामक एक पुस्तक लेखेकी छन्।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1784389 |शीर्षक=ষষ্ঠ মৃত্যুবার্ষিকীতে বেবী মওদুদকে স্মরণ |मिति=२५ जुलाई २०२० |पहुँचमिति=२२ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বিডিনিউজ२४}}&lt;/ref&gt; उनको बारेमा लेखिएका केही उल्लेखनीय पुस्तकहरूमा; एबिएम मुसाद्वारा रचित पुस्तक मुजिब भाइ, बेबी मओदुदद्वारा रचित पुस्तक ''बङ्गोबोन्धु शेख मुजिब ओ ताँर पोरिबार'' आदि पर्दछन् भने मुजिक हत्याको बारेमा अनुसन्धान गरी लेखिएका पुस्तकहरूमा; मिजानुर रहमान खानको ''मार्किन दलिले मुजिब हत्याकाण्ड'' एमआर आखतार ममुकुलद्वारा रचित पुस्तक ''मुजिब रक्त लाल'' आदि रहेका छन्।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothoma.com/mizanur-rahman-khan/markin-dalila |शीर्षक=মিজানুর রহমান খান {{!}} মার্কিন দলিলে মুজিব হত্যাকাণ্ড |प्रकाशक=প্রথমা প্রকাশন |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/%E0%A6%AA%E0%A6%81%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A6%A5%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A6%97%E0%A7%87%E0%A6%87-%E0%A6%AC%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%9B%E0%A6%BF%E0%A6%B2-%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%86%E0%A6%87%E0%A6%8F |शीर्षक=মার্কিন দলিলে মুজিব হত্যাকাণ্ড: পঁচাত্তরের পরিবর্তনের কথা আগেই বলেছিল সিআইএ |मिति=७ अगस्ट २०२० |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.jugantor.com/m/todays-paper/jugantar-20-years/273736/%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B0%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B2-%E0%A7%A7%E0%A7%AB-%E0%A6%86%E0%A6%97%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A5%E0%A6%AE-%E0%A6%AC%E0%A6%87 |शीर्षक=মুজিবের রক্ত লাল: ১৫ আগস্টর পর প্রথম বই |अन्तिम=হায়দার |प्रथम=মনি |मिति=१ फेब्रुअरी २०२० |पहुँचमिति=२२ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=যুগান্তর}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.liberationwarbangladesh.org/?p=2016 |शीर्षक=শেখ মুজিবর রহমানের শাসনকাল – মওদুদ আহমদ |वेबसाइट=মুক্তিযুদ্ধ ই-আর্কাইভ |प्रकाशक=মুক্তিযুদ্ধ জাদুঘর |पहुँचमिति=२२ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt; शेख मुजिबको शासनकालमा लेखिएका पुस्तकहरूमा;  मओदुद आहमेदद्वारा रचित पुस्तक ''बाङ्लादेश : शेख मुजिबुर रहमानेर शासनकाल'', एन्थोनी मासकारेनहासको ''बाङ्लादेश : रक्तेर ऋण'', हुमायुन आहमेदद्वारा रचित उपन्यास ''देयाल'', नियामत इमामद्वारा रचित उपन्यास '' द ब्ल्याक कोट'' आदि रहेका छन्। &lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/opinion/column/%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BE-%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%87-%E2%80%98%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%98%E0%A6%AC%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%BE%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E2%80%99 |शीर्षक=মিজানুর রহমান খান: কারা সেই 'রাঘববোয়াল'? |मिति=१६ अगस्ट २०१७ |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো {{!}} কলাম}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.banglanews24.com/art-literature/news/bd/175767.details |शीर्षक=অবশেষে বইमेলায় হুমায়ূনের শেষ উপন্যাস 'দেয়াল' |मिति=२० फेब्रुअरी २०१३ |कार्य=বাংলানিউজটোয়েন্টিফোর.কম |पहुँचमिति=२५ नोभेम्बर २०१८}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.kalerkantho.com/print-edition/Court/2013/02/21/326573 |शीर्षक=অমর একুশে গ্রন্থমেলা ২০১৩ - আগ্রহের কেন্দ্রে 'দেয়াল' |मिति=२१ फेब्रुअरी २०१३ |कार्य=দৈনিক কালের কণ্ঠ |पहुँचमिति=२५ नोभेम्बर २०१८ |अन्तिम1=জামিল |प्रथम1=নওশাদ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.sunday-guardian.com/bookbeat/the-black-coat-by-neamat-imam |अन्तिम=ঝা |प्रथम=আদিত্য মনি |प्रकाशक=দ্য সানডে গার্ডিয়ান |भाषा=अङ्ग्रेजी |शीर्षक=দুর্ভিক্ষ-পীড়িত বাংলার মাঠে, আমরা সবাই মুজিব|मिति=१५ जुन २०१३}}&lt;/ref&gt;

=== गीतहरू ===

शेख मुजिबुर रहमानको बारेमा लेखिएको दुई प्रख्यात गीतहरूमा; सन् १९७१ को अप्रिल महिनामा भारतीय गीतकार गौरीप्रसन्न मजुमदारको गीत '' शोन एकटी मुजिबरेर थेके लक्खो मुजिबरेर कण्ठो'' र सन् १९९० मा हासान मतिउर रहमानद्वार लेखिएको ''जोदी रात पोहाले शोना जेते, बङ्गोबोन्धु मरे नेई'' नामक गीत रहेको छ।&lt;ref&gt;পাঠ-পরিচিতি: শোন একটি মুজিবরের থেকে, গৌরীপ্রসন্ন মজুমদার, পৃষ্ঠা ७६–७८, সপ্তবর্ণা, সপ্তম শ্রেণি, শিক্ষাবর্ষ २०२०, জাতীয় শিক্ষাক্রম ও পাঠ্যপুস্তক বোর্ড, বাংলাদেশ&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;শোন&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-45777449 |शीर्षक=চায়ের আড্ডায় সিগারেটের কাগজে যেভাবে জন্ম হয় 'শোন একটি মুজিবরের থেকে' গানটির |अन्तिम=ভট্টশালী |प्रथम=অমিতাভ |मिति=१७ मार्च २०१९ |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা |स्थान=কলকাতা}}&lt;/ref&gt; यी दुई गीतहरूलाई क्रमशः अंशुमान रोय र मल्ल कुमार गाङ्गुलीले धुन तयार गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;যদি&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;শোন&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;যদি&quot;&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.thedailystar.net/bangla/anandadhara/%E0%A6%AF%E0%A6%A6%E0%A6%BF-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AA%E0%A7%8B%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%B6%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%A4-%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81-%E0%A6%AE%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%87-%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%AA%E0%A6%A5%E0%A7%8D%E0%A6%AF-%E0%A6%95%E0%A6%A5%E0%A6%BE-138478 |शीर्षक=‘যদি রাত পোহালে শোনা যেত বঙ্গবন্ধু মরে নাই’ গানের নেপথ্য-কথা |अन्तिम=আকবর |प्रथम=জাহিদ |मिति=१० मार्च २०२० |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=আনন্দধারা: দ্য ডেইলি স্টার}}&lt;/ref&gt; यसबाहेक शेख मुजिबुर रहमानको बारेमा थुप्रै गीत तथा कविताहरू लेखिएको छ।

=== चलचित्रहरू ===

सन् २००७ मा लन्डनमा अवस्थित शेख मुजिब अनुसन्धान केन्द्रद्वारा प्रायोजित ''पलाशी थेके धानमोन्डी'' नामक एक चलचित्र निर्माण गरिएको थियो जुन पत्रकार तथा लेखक आब्दुल गाफ्फार चौधुरीको सोही नामको उपन्यासमा आधारित छ।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.dailyjanakantha.com/details/article/209812/%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%B2%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%A1%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81/ |शीर्षक=সেলুলয়েডে বঙ্গবন্ধু |अन्तिम=পাণ্ডে |प्रथम=গৌতম |मिति=११ अगस्ट २०१६ |पहुँचमिति=१८ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=দৈনিক জনকণ্ঠ}}&lt;/ref&gt; 
यस चलचित्रमा शेख मुजिबको चरित्रमा अभिनेता पीयुष बन्दोपाध्यायले अभिनय गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://m.imdb.com/title/tt3369670/fullcredits/cast?ref_=m_ttfc_3 |शीर्षक=Children of War (2014) - Cast - IMDB |वेबसाइट=ইন্টারনেট মুভি ডাটাবেজ |पहुँचमिति=१८ सेप्टेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.banglanews24.com/opinion/news/bd/296619.details |शीर्षक='চিলড্রেন অব ওয়ার' চলচ্চিত্রে যুদ্ধশিশু কতটা ব্যক্ত এবং .... |अन्तिम=সুলতানা |प्रथम=আইরিন |मिति=७ जुन २०१४ |पहुँचमिति=१८ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বাংলানিউজ২৪}}&lt;/ref&gt; सन् २०१४ मा मृत्युुञ्जय देवब्रेतको निर्देशनमा &quot;जुद्धोशिशु&quot; नामक एक भारतीय बङ्गाली-हिन्दी फिल्म सार्वजनिक भएको थियो। यस चलचित्रमा प्रदीप गङ्गोपाध्यायले शेख मुजिबुर रहमानको भूमिका निर्वाह गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://tbsnews.net/glitz/august-1975-awaits-censor-board-approval-119599 |शीर्षक=‘August 1975’ awaits censor board approval |अन्तिम=সিদ্দিক |प्रथम=হাবিবুল্লাহ |मिति=१५ अगस्ट २०२० |पहुँचमिति=१८ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=দ্য বিজনেস স্ট্যান্ডার্ড {{!}} গ্লিটজ |भाषा=ইংরেজি |शीर्षक=সেন্সর বোর্ড ছাড়পত্রের অপেক্ষায় ‘अगस्ट ১৯৭৫’}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/804429.details |शीर्षक=‘अगस्ट ১৯৭৫’ চলচ্চিত্রের টিজার ও পোস্টার প্রকাশ |मिति=६ अगस्ट २०२० |पहुँचमिति=१८ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বাংলানিউজ২৪}}&lt;/ref&gt; सन् २०२० मा शेख मुजिबुर रहमानको हत्या पश्चात् ''१९७५'' नामक एक पूर्ण लम्बाई चलचित्रको निर्माण गरिएको तर सन् २०२० अगस्ट १५ का दिन सार्वजनिक मिति तय गरिएको चलचित्रको सार्वजनिक मिति कोरोना विषाणु महामारीका कारण लम्बिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/entertainment/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9F%E0%A7%8B%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%86%E0%A6%B8%E0%A6%9B%E0%A7%87-%E0%A6%86%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%80-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A7%87 |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর বায়োপিক, আসছে আগামী বছরের মার্চে |अन्तिम=কাদের |प्रथम=মনজুর |मिति=२१ जनवरी २०२० |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো |अन्तिम२=ভট্টাচার্য |प्रथम२=দেবারতি |स्थान=ঢাকা, মুম্বাই}}&lt;/ref&gt; यसबाहेक भारतीय चलचित्र निर्माता श्याम बेनेगलद्वारा निर्देशित, बङ्गलादेश र भारतद्वारा सह-निर्मित शेख मुजिबुर रहमानको जीवनीमा आधारित &quot;बङ्गोबोन्धु&quot; नामक एक चलचित्र निर्माणाधीन अवस्थामा रहेको छ।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-45777449 |शीर्षक=শেখ মুজিবের বায়োপিকে অভিনয়ের জন্য 'রোগা চেহারার বঙ্গবন্ধু' খুঁজছেন পরিচালক শ্যাম বেনেগাল |अन्तिम=ঘোষ |प्रथम=শুভ্রজ্যোতি |मिति=७ अक्टोबर २०१८ |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা |स्थान=দিল্লি}}&lt;/ref&gt; यस चलचित्रलाई बङ्गाली, हिन्दी र उर्दु भाषामा अनुवाद गरिने।निर्णय गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/entertainment/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%93-%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9B%E0%A6%AC%E0%A6%BF |शीर्षक=বিনোদন: বঙ্গবন্ধুকে নিয়ে বাংলাদেশ ও ভারতের ছবি |मिति=१६ मार्च २०१९ |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/entertainment/dhallywood/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9F%E0%A7%8B%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A7%87-%E0%A6%A2%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%AE-%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%B2 |शीर्षक=ঢালিউড: বঙ্গবন্ধুর বায়োপিক নিয়ে ঢাকায় ব্যস্ত শ্যাম বেনেগাল |मिति=६ नोभेम्बर २०१९ |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো}}&lt;/ref&gt; यसबाहेक शेख मुजिबुर रहमानको अधुरो आत्मकथामा आधारित &quot;चिरञ्जीव मुजिब&quot; नामक एक पूर्ण लम्बाई चलचित्र पनि निर्माणाधीन अवस्थामा रहेको छ।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://unb.com.bd/m/bangla/category/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%8B%E0%A6%A6%E0%A6%A8/%E2%80%98%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A6%AC-%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E2%80%99-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AA%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%B8%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A6%9B%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%97%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%81%E0%A6%AA/20121 |शीर्षक=‘চিরঞ্জীব মুজিব’ চলচ্চিত্র স্পন্সর করছে সিকদার গ্রুপ |मिति=१२ जनवरी २०२० |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=ইউএনবি}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.ittefaq.com.bd/entertainment/122070/ |शीर्षक=নির্মিত হচ্ছে পূর্ণ দৈর্ঘ্য চলচ্চিত্র ‘চিরঞ্জীব মুজিব’ |मिति=१३ जनवरी २०२० |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=ইত্তেফাক}}&lt;/ref&gt; शेख हसिनाद्वारा लेखिएको पुस्तक &quot;मुजिब आमार पिता&quot;मा आधारित सोही नामको एक कार्टुन चलचित्र आवामी लिगको सूचना तथा अनुसन्धान केन्द्रको लागतमा निर्माणाधीन रहेको छ।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.somoynews.tv/pages/details/203659/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A7%87-%E0%A6%85%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%A8-%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%AD%E0%A6%BF-%E2%80%98%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AC-%E0%A6%86%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E2%80%99 |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুকে নিয়ে অ্যানিমেশন মুভি ‘মুজিব আমার পিতা’ |मिति=१९ मार्च २०२० |कार्य=সময় নিউজ |पहुँचमिति=१५ सेप्टेम्बर २०२० |भाषा=ইংরেজি}}&lt;/ref&gt;

=== मुजिब वर्ष ===
[[चित्र:মুজিব বর্ষ.jpg|thumb|150px|मुजिब वर्षको प्रतीक]]

सन् २०१८ डिसेम्बर ३० का दिन बङ्गलादेशकी कार्यवाहक प्रधानमन्त्री तथा शेख मुजिबकी छोरी शेख हसिनाले आवामी लिगको केन्द्रीय बैठकमा बङ्गलादेश सरकारको तर्फबाट शेख मुजिबको जन्म शताब्दी वर्षलाई चिह्नित गर्नका लागि सन् २०२०-२१ लाई मुजिब वर्ष भनी घोषणा गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.somoynews.tv/pages/details/119490 |शीर्षक=२०२०-२१ সালকে মুজিব বর্ষ ঘোষণা |मिति=६ जुलाई २०१८ |कार्य=মহানগর সময় {{!}} সময় নিউজ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.jugantor.com/todays-paper/first-page/67201/%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A7%A8%E0%A7%A7-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B2-%E0%A6%B9%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%AC%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7--%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%80 |शीर्षक=२०२०-२१ সাল হবে মুজিব বর্ষ : প্রধানমন্ত্রী |मिति=७ जुलाई २०१८ |कार्य=যুগান্তর |पहुँचमिति=१५ जनवरी २०२०}}&lt;/ref&gt; यस वर्ष सन् २०२० मार्च १७ का दिनबाट सन् २०२१ मार्च २६ सम्म मनाउने निर्णय गरिएको थियो&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://bangla.bdnews24.com/bangladesh/article1710470.bdnews |शीर्षक=মুজিব বর্ষে যত আয়োজন |मिति=१० जनवरी २०२० |वेबसाइट=বিডিনিউজ টোয়েন্টিফোর ডটকম |पहुँचमिति=१२ जनवरी २०२०}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://bonikbarta.net/home/news_description/216942/%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AC-%E0%A6%AC%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%80-%E0%A6%86%E0%A7%9F%E0%A7%8B%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE-%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%9B%E0%A7%87 |शीर्षक=মুজিব বর্ষে वर्षব্যাপী আয়োজনে যা থাকছে |मिति=१० जनवरी २०२० |वेबसाइट=বণিক বার্তা অনলাইন |पहुँचमिति=१२ जनवरी २०२०}}&lt;/ref&gt; तर कोरोना विषाणु महामारीका कारण अधिकांश कार्यक्रम समयमा आयोजित हुन नसकेकाले मुजिब वर्षको समय सीमा सन् २०२१  डिसेम्बर १६ सम्म बढाइएको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|शीर्षक=মুজিব বর্ষের সময় বাড়ল|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AC-%E0%A6%AC%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%9F-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A6%B2|प्रकाशक=প্রথম আলো|मिति=१६ डिसेम्बर २०२०|पहुँचमिति=१७ डिसेम्बर २०२०}}&lt;/ref&gt;
मुजिब वर्ष युनेस्कोका १९५ सदस्य देशहरूमा मनाउने गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.ittefaq.com.bd/national/109367/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%B6%E0%A6%A4%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A7%80-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%A8-%E0%A6%B9%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%80 |शीर्षक=বঙ্গবন্ধুর জন্মশতবার্ষিকী উদযাপন হবে বিশ্বব্যাপী |मिति=२८ नोभेम्बर २०१९ |पहुँचमिति=१८ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=দৈনিক ইত্তেফাক}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत |युआरएल=https://bangla.dhakatribune.com/bangladesh/2019/11/28/17417/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A7%8C%E0%A6%A5%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E2%80%98%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%AC%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E2%80%99-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%87%E0%A6%89%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%8B |शीर्षक=বাংলাদেশের সঙ্গে যৌথভাবে ‘মুজিব বর্ষ’ উদযাপন করবে ইউনেস্কো |अन्तिम=বাসস |मिति=२८ नोभेम्बर २०१९ |पहुँचमिति=१८ सेप्टेम्बर २०२० |प्रकाशक=ঢাকা ট্রিবিউন}}&lt;/ref&gt;

== चित्र दीर्घा ==

&lt;gallery&gt;
Sheikh Mujibur Rahman in May 1953.jpg|सन् १९५३ मा आरमानिटोलमा भाषण दिँदै शेख मुजिब

Sheikh Mujibur Rahman in 19954.jpg|सन् १९५४ टुङ्गिपाडाको पैत्रिक घरमा शेख मुजिब

Sheikh Mujibur Rahman in 1954.jpg|सन् १९५४ मा शेख मुजिब


Ford A1151 NLGRF photo contact sheet (1974-10-01)(Gerald Ford Library) (cropped).jpg|ह्याइट हाउट, अमेरिकाका राष्ट्रपति जेराल्ड फोर्डसँग शेख मुजिब

Ford A1159 NLGRF photo contact sheet (1974-10-01)(Gerald Ford Library) (cropped).jpg|जेराल्ड फोर्डसँग शेख मुजिब

Sheikh Mujibur Rahman Statue, Sidney Street, Stepney.jpg| लन्डन अवस्थित शेख मुजिबको एक मुर्ति

Bangabandhu Satellite-1 Mission (42025498972).jpg|बङ्गोबोन्धु-१ स्याटेलाइट प्रक्षेपण
&lt;/gallery&gt;

== सन्दर्भ सामग्री  ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==
* [https://web.archive.org/web/20060823102849/http://www.albd.org/bangabandhu/7thmarchspeechb.pdf बङ्गबन्धुले दिएका ७ मार्चको भाषण]
* [https://web.archive.org/web/20150316041645/https://albd.org/index.php/bn/party/bangabandhu-sheikh-mujib आवामी लिगको वेबसाइटमा शेख मुजिबुर रहमानको जीवनी]
* [http://bangabandhu.net/ बङ्गबन्धु अनलाइन सङ्ग्राहलय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517015453/http://bangabandhu.net/ |date=2014-05-17 }}
* [http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%B0%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%2C_%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81_%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%96_%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A7%81%E0%A6%B0 बाङ्लापिडियामा शेख मुजिबुर रहमान]

{{बाकस सुरु}}
{{निरन्तरता तालिका|शीर्षक=बङ्गलादेशका राष्ट्रपति| पूर्ववर्ती=''स्वतन्त्र राज्यको रूपमा स्थापना गरिएको''| उत्तराधिकारी=आबु साइद चौधरी| वर्ष=११ अप्रिल १९७१ – १२ जनवरी १९७२}}
{{निरन्तरता तालिका|शीर्षक=बङ्गलादेशका प्रधानमन्त्री| पूर्ववर्ती=ताजउद्दिन अहमद| उत्तराधिकारी=मोहम्मद मनसुर अली | वर्ष=१२ जनवरी १९७२ – २६ जनवरी १९७५}}
{{बाकस अन्तिम}}
{{शेख मुजिबुर रहमान}}

[[श्रेणी:बङ्गलादेशका प्रधानमन्त्रीहरू]]
[[श्रेणी:बङ्गलादेशी राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:ढाका विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरू]]
[[श्रेणी:शेख परिवारका सदस्यहरू]]
[[श्रेणी:बङ्गलादेशी मुसलमानहरू]]
[[श्रेणी:बङ्गलादेश आवामी लिगका राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:बङ्गलादेश आवामी लिगका सभापतिहरू]]
[[श्रेणी:बङ्गलादेशका राष्ट्रपतिहरू]]</text>
      <sha1>m8a5defkgyohelreqcjlxe3ndbv50t6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>स्वर्णिम वाग्ले</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115634</id>
    <revision>
      <id>1354154</id>
      <parentid>1353294</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T13:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HomeofIR</username>
        <id>74704</id>
      </contributor>
      <origin>1354154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11072" sha1="0qjp6g27o8slxtr3asoq2p6mamd3qim" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपाली राजनीतिज्ञ तथा अर्थशास्त्री}}
{{Infobox officeholder
| name                = डा. स्वर्णिम वाग्ले
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| image               = File:Swarnim Wagle RSP.png
| caption             = आधिकारिक चित्र, २०८२
| birth_date          = 
| birth_place         = [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]]
| nationality         = [[नेपाली]]
| alma_mater          = [[बुढानीलकण्ठ स्कूल]]&lt;br /&gt;[[लन्डन स्कुल अफ इकोनोमिक्स]] (अर्थशास्त्र)&lt;br /&gt;[[हार्भर्ड विश्वविद्यालय]] (सार्वजनिक प्रशासन)&lt;br /&gt;[[अस्ट्रेलियन नेसनल युनिभर्सिटी]] (विद्यावारिधि)
| occupation          = [[राजनीतिज्ञ]], [[अर्थशास्त्री]]
| other_party         = [[नेपाली काङ्ग्रेस]]&lt;br /&gt;{{small|(वि.सं २०८० सम्म)}}&lt;ref&gt;https://kathmandupost.com/national/2023/03/30/economist-swarnim-wagle-quits-nepali-congress&lt;/ref&gt;
| party               = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]&lt;br /&gt;{{small|(वि.सं २०८०–वर्तमान)}}
| office              = [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्री]]
| term_start          = २०८२ चैत १३
| term_end            = 
| vice_president      = [[राम सहाय यादव]]
| president           = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| prime_minister      = [[बालेन्द्र शाह]]
| predecessor         = [[रामेश्वर खनाल|रामेश्वर प्रसाद खनाल]]
| successor           = 
| office1             = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]]
| term_start1         = २०८२ चैत १२
| term_end1           = 
| predecessor1        = ''आफैँ''
| constituency1       = [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
| term_start2         = २०८० वैशाख १५
| term_end2           = २०८२ भदौ २७
| predecessor2        = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| constituency2       = [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
| honorific_suffix    = 
| citizenship         = नेपाल
| spouse              = शशी वाग्ले
| children            = १
| father              = जीवनराज वाग्ले
| website             = {{url|https://swarnimwagle.com.np/}}
| honorific_prefix    = [[माननीय]]
}}

'''डा. स्वर्णिम वाग्ले''' नेपाल सरकारका अर्थमन्त्री हुन् । विश्वविख्यात अर्थशास्त्रीका रूपमा चिनिएका डा.वाग्ले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का उपसभापति पनि हुन्। पार्टीमा तेश्रो वरियता र सरकारमा दोश्रो वरियता सहित उनी देशको महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हालीरहेका छन् । उनि यसअघि न्युयोर्क स्थित संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विकास कार्यक्रमको एसिया र प्रशान्त क्षेत्रका लागि क्षेत्रीय ब्युरोमा मुख्य आर्थिक सल्लाहकारको रूपमा कार्यरत थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swarnim Waglé |url=http://swarnimwagle.com.np |access-date=2026-02-04 |website=Swarnim Waglé |language=en}}&lt;/ref&gt;

उनी २०८० वैशाख १० गते देखि २०८२ भदौसम्म [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा पहिलो पटक सदस्य थिए। तत्कालीन बहालवाला सांसद [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]मा निर्वाचित भएपछि रिक्त रहेको [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] निर्वाचन क्षेत्रमा भएको [[तनहुँ–१ उपनिर्वाचन, २०८०|उपनिर्वाचन]]बाट उनी भारी मतले निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swarnim Wagle elected from Tanahun-1 |url=https://kathmandupost.com/national/2023/04/25/swarnim-wagle-elected-from-tanahun-1 |access-date=2023-04-26 |website=kathmandupost.com |language=अङ्ग्रेजी}}&lt;/ref&gt; उनी हाल [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]का उपसभापति हुन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dr. Swarnim Waglé {{!}} Department of Economic and Social Affairs |url=https://sdgs.un.org/panelists/dr-swarnim-wagle-29731 |access-date=2025-11-17 |website=sdgs.un.org}}&lt;/ref&gt; र फेरि २०८२ फागुन २१ को निर्वाचनमा उनी तनहुँ-१ बाटै भारी मतले निर्वाचित भइ आफ्नै पार्टीको एकल सरकारका रणनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा सरकार चलाइरहेका छन्।

== प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा ==
वाग्लेले उच्च शिक्षा हार्वर्ड विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर (मास्टर) पूरा गरेका छन् र अस्ट्रेलियन नेशनल युनिभर्सिटीबाट अर्थशास्त्रमा पीएचडी गरेका छन्। 

== करियर ==
वाग्लेले नेपाल सरकारअन्तर्गत राष्ट्रिय योजना आयोगमा उपाध्यक्षको रूपमा सेवा गर्दै स्वास्थ्य, शिक्षा, र दिगो विकासका क्षेत्रमा काम गरेका छन्। UNDP मा वरिष्ठ आर्थिक सल्लाहकारका रूपमा, उनले एशिया प्रशान्त क्षेत्रका देशहरूको आर्थिक नीति निर्माणमा योगदान पुर्‍याएका थिए। 

== अनुसन्धान र अकादमिक योगदान ==
उनले सामाजिक समावेशीता र आर्थिक नीति सम्बन्धी अनुसन्धान गरेका छन् र विश्वभरका विभिन्न शैक्षिक जर्नलहरूमा लेख प्रकाशित गरेका छन्।

== राजनीतिमा योगदान ==
वाग्ले नेपाली राजनीतिमा पनि संलग्न छन् र हाल प्रतिनिधि सभा सदस्यको रूपमा कार्यरत छन्। उनका आर्थिक नीति सम्बन्धी दृष्टिकोणले नेपाली राजनीतिमा आधुनिक र दिगो दृष्टिकोण थपेको छ।

== राजनीतिक जीवन ==
२०२३ को मार्चमा, [[नेपाली कांग्रेस]]को दशकौंसम्म सदस्य रहेका वाग्लेले पार्टी सभापति [[शेरबहादुर देउवा]] र उनकी श्रीमती [[आरजु राणा देउवा]]को हातबाट ‘अपमान’ भएको आरोप लगाउँदै पार्टी परित्याग गरेका थिए। [[तनहुँ–१ उपनिर्वाचन, २०८०|तनहुँ १ को उपनिर्वाचनमा]] उनी [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]मा प्रवेश गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Economist Wagle quits Congress ‘after constant humiliation by the Deubas’ |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/03/31/economist-wagle-quits-congress-after-constant-humiliation-by-the-deubas |access-date=2023-04-12 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;

तनहुँ १ मा भएको उपनिर्वाचनमा वाग्लेले कांग्रेस उम्मेदवार गोविन्द भट्टराईलाई १४ हजार ७ सय ८७ मतले पराजित गर्दै ५४ प्रतिशतभन्दा बढी मत प्राप्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Republica |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 with a wide margin |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/139700/ |access-date=2023-04-26 |website=My Republica |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230502050907/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/139700/ |date=2023-05-02 }}&lt;/ref&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

==बाह्य कडीहरू==
* [https://swarnimwagle.com.np/ स्वर्णिम वाग्लेको आधिकारिक वेबसाइट]

[[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली अर्थशास्त्रीहरू]]
[[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]]
[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]]</text>
      <sha1>0qjp6g27o8slxtr3asoq2p6mamd3qim</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354172</id>
      <parentid>1354154</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T16:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* राजनीतिमा योगदान */</comment>
      <origin>1354172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10550" sha1="pes3nxft9pkhwav73y4ctry3qbs89c5" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपाली राजनीतिज्ञ तथा अर्थशास्त्री}}
{{Infobox officeholder
| name                = डा. स्वर्णिम वाग्ले
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| image               = File:Swarnim Wagle RSP.png
| caption             = आधिकारिक चित्र, २०८२
| birth_date          = 
| birth_place         = [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]]
| nationality         = [[नेपाली]]
| alma_mater          = [[बुढानीलकण्ठ स्कूल]]&lt;br /&gt;[[लन्डन स्कुल अफ इकोनोमिक्स]] (अर्थशास्त्र)&lt;br /&gt;[[हार्भर्ड विश्वविद्यालय]] (सार्वजनिक प्रशासन)&lt;br /&gt;[[अस्ट्रेलियन नेसनल युनिभर्सिटी]] (विद्यावारिधि)
| occupation          = [[राजनीतिज्ञ]], [[अर्थशास्त्री]]
| other_party         = [[नेपाली काङ्ग्रेस]]&lt;br /&gt;{{small|(वि.सं २०८० सम्म)}}&lt;ref&gt;https://kathmandupost.com/national/2023/03/30/economist-swarnim-wagle-quits-nepali-congress&lt;/ref&gt;
| party               = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]&lt;br /&gt;{{small|(वि.सं २०८०–वर्तमान)}}
| office              = [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्री]]
| term_start          = २०८२ चैत १३
| term_end            = 
| vice_president      = [[राम सहाय यादव]]
| president           = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| prime_minister      = [[बालेन्द्र शाह]]
| predecessor         = [[रामेश्वर खनाल|रामेश्वर प्रसाद खनाल]]
| successor           = 
| office1             = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]]
| term_start1         = २०८२ चैत १२
| term_end1           = 
| predecessor1        = ''आफैँ''
| constituency1       = [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
| term_start2         = २०८० वैशाख १५
| term_end2           = २०८२ भदौ २७
| predecessor2        = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| constituency2       = [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
| honorific_suffix    = 
| citizenship         = नेपाल
| spouse              = शशी वाग्ले
| children            = १
| father              = जीवनराज वाग्ले
| website             = {{url|https://swarnimwagle.com.np/}}
| honorific_prefix    = [[माननीय]]
}}

'''डा. स्वर्णिम वाग्ले''' नेपाल सरकारका अर्थमन्त्री हुन् । विश्वविख्यात अर्थशास्त्रीका रूपमा चिनिएका डा.वाग्ले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का उपसभापति पनि हुन्। पार्टीमा तेश्रो वरियता र सरकारमा दोश्रो वरियता सहित उनी देशको महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हालीरहेका छन् । उनि यसअघि न्युयोर्क स्थित संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विकास कार्यक्रमको एसिया र प्रशान्त क्षेत्रका लागि क्षेत्रीय ब्युरोमा मुख्य आर्थिक सल्लाहकारको रूपमा कार्यरत थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swarnim Waglé |url=http://swarnimwagle.com.np |access-date=2026-02-04 |website=Swarnim Waglé |language=en}}&lt;/ref&gt;

उनी २०८० वैशाख १० गते देखि २०८२ भदौसम्म [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा पहिलो पटक सदस्य थिए। तत्कालीन बहालवाला सांसद [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]मा निर्वाचित भएपछि रिक्त रहेको [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] निर्वाचन क्षेत्रमा भएको [[तनहुँ–१ उपनिर्वाचन, २०८०|उपनिर्वाचन]]बाट उनी भारी मतले निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swarnim Wagle elected from Tanahun-1 |url=https://kathmandupost.com/national/2023/04/25/swarnim-wagle-elected-from-tanahun-1 |access-date=2023-04-26 |website=kathmandupost.com |language=अङ्ग्रेजी}}&lt;/ref&gt; उनी हाल [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]का उपसभापति हुन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dr. Swarnim Waglé {{!}} Department of Economic and Social Affairs |url=https://sdgs.un.org/panelists/dr-swarnim-wagle-29731 |access-date=2025-11-17 |website=sdgs.un.org}}&lt;/ref&gt; र फेरि २०८२ फागुन २१ को निर्वाचनमा उनी तनहुँ-१ बाटै भारी मतले निर्वाचित भइ आफ्नै पार्टीको एकल सरकारका रणनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा सरकार चलाइरहेका छन्।

== प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा ==
वाग्लेले उच्च शिक्षा हार्वर्ड विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर (मास्टर) पूरा गरेका छन् र अस्ट्रेलियन नेशनल युनिभर्सिटीबाट अर्थशास्त्रमा पीएचडी गरेका छन्। 

== करियर ==
वाग्लेले नेपाल सरकारअन्तर्गत राष्ट्रिय योजना आयोगमा उपाध्यक्षको रूपमा सेवा गर्दै स्वास्थ्य, शिक्षा, र दिगो विकासका क्षेत्रमा काम गरेका छन्। UNDP मा वरिष्ठ आर्थिक सल्लाहकारका रूपमा, उनले एशिया प्रशान्त क्षेत्रका देशहरूको आर्थिक नीति निर्माणमा योगदान पुर्‍याएका थिए। 

== अनुसन्धान र अकादमिक योगदान ==
उनले सामाजिक समावेशीता र आर्थिक नीति सम्बन्धी अनुसन्धान गरेका छन् र विश्वभरका विभिन्न शैक्षिक जर्नलहरूमा लेख प्रकाशित गरेका छन्।

== राजनीतिक जीवन ==
२०२३ को मार्चमा, [[नेपाली कांग्रेस]]को दशकौंसम्म सदस्य रहेका वाग्लेले पार्टी सभापति [[शेरबहादुर देउवा]] र उनकी श्रीमती [[आरजु राणा देउवा]]को हातबाट ‘अपमान’ भएको आरोप लगाउँदै पार्टी परित्याग गरेका थिए। [[तनहुँ–१ उपनिर्वाचन, २०८०|तनहुँ १ को उपनिर्वाचनमा]] उनी [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]मा प्रवेश गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Economist Wagle quits Congress ‘after constant humiliation by the Deubas’ |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/03/31/economist-wagle-quits-congress-after-constant-humiliation-by-the-deubas |access-date=2023-04-12 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;

तनहुँ १ मा भएको उपनिर्वाचनमा वाग्लेले कांग्रेस उम्मेदवार गोविन्द भट्टराईलाई १४ हजार ७ सय ८७ मतले पराजित गर्दै ५४ प्रतिशतभन्दा बढी मत प्राप्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Republica |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 with a wide margin |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/139700/ |access-date=2023-04-26 |website=My Republica |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230502050907/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/139700/ |date=2023-05-02 }}&lt;/ref&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

==बाह्य कडीहरू==
* [https://swarnimwagle.com.np/ स्वर्णिम वाग्लेको आधिकारिक वेबसाइट]

[[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली अर्थशास्त्रीहरू]]
[[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]]
[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]]</text>
      <sha1>pes3nxft9pkhwav73y4ctry3qbs89c5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354173</id>
      <parentid>1354172</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T16:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* राजनीतिक जीवन */</comment>
      <origin>1354173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10682" sha1="oauk9simo9d055rrurmjalvcxx4ciui" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपाली राजनीतिज्ञ तथा अर्थशास्त्री}}
{{Infobox officeholder
| name                = डा. स्वर्णिम वाग्ले
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| image               = File:Swarnim Wagle RSP.png
| caption             = आधिकारिक चित्र, २०८२
| birth_date          = 
| birth_place         = [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]]
| nationality         = [[नेपाली]]
| alma_mater          = [[बुढानीलकण्ठ स्कूल]]&lt;br /&gt;[[लन्डन स्कुल अफ इकोनोमिक्स]] (अर्थशास्त्र)&lt;br /&gt;[[हार्भर्ड विश्वविद्यालय]] (सार्वजनिक प्रशासन)&lt;br /&gt;[[अस्ट्रेलियन नेसनल युनिभर्सिटी]] (विद्यावारिधि)
| occupation          = [[राजनीतिज्ञ]], [[अर्थशास्त्री]]
| other_party         = [[नेपाली काङ्ग्रेस]]&lt;br /&gt;{{small|(वि.सं २०८० सम्म)}}&lt;ref&gt;https://kathmandupost.com/national/2023/03/30/economist-swarnim-wagle-quits-nepali-congress&lt;/ref&gt;
| party               = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]&lt;br /&gt;{{small|(वि.सं २०८०–वर्तमान)}}
| office              = [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्री]]
| term_start          = २०८२ चैत १३
| term_end            = 
| vice_president      = [[राम सहाय यादव]]
| president           = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| prime_minister      = [[बालेन्द्र शाह]]
| predecessor         = [[रामेश्वर खनाल|रामेश्वर प्रसाद खनाल]]
| successor           = 
| office1             = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]]
| term_start1         = २०८२ चैत १२
| term_end1           = 
| predecessor1        = ''आफैँ''
| constituency1       = [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
| term_start2         = २०८० वैशाख १५
| term_end2           = २०८२ भदौ २७
| predecessor2        = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| constituency2       = [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
| honorific_suffix    = 
| citizenship         = नेपाल
| spouse              = शशी वाग्ले
| children            = १
| father              = जीवनराज वाग्ले
| website             = {{url|https://swarnimwagle.com.np/}}
| honorific_prefix    = [[माननीय]]
}}

'''डा. स्वर्णिम वाग्ले''' नेपाल सरकारका अर्थमन्त्री हुन् । विश्वविख्यात अर्थशास्त्रीका रूपमा चिनिएका डा.वाग्ले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का उपसभापति पनि हुन्। पार्टीमा तेश्रो वरियता र सरकारमा दोश्रो वरियता सहित उनी देशको महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हालीरहेका छन् । उनि यसअघि न्युयोर्क स्थित संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विकास कार्यक्रमको एसिया र प्रशान्त क्षेत्रका लागि क्षेत्रीय ब्युरोमा मुख्य आर्थिक सल्लाहकारको रूपमा कार्यरत थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swarnim Waglé |url=http://swarnimwagle.com.np |access-date=2026-02-04 |website=Swarnim Waglé |language=en}}&lt;/ref&gt;

उनी २०८० वैशाख १० गते देखि २०८२ भदौसम्म [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा पहिलो पटक सदस्य थिए। तत्कालीन बहालवाला सांसद [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]मा निर्वाचित भएपछि रिक्त रहेको [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] निर्वाचन क्षेत्रमा भएको [[तनहुँ–१ उपनिर्वाचन, २०८०|उपनिर्वाचन]]बाट उनी भारी मतले निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swarnim Wagle elected from Tanahun-1 |url=https://kathmandupost.com/national/2023/04/25/swarnim-wagle-elected-from-tanahun-1 |access-date=2023-04-26 |website=kathmandupost.com |language=अङ्ग्रेजी}}&lt;/ref&gt; उनी हाल [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]का उपसभापति हुन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dr. Swarnim Waglé {{!}} Department of Economic and Social Affairs |url=https://sdgs.un.org/panelists/dr-swarnim-wagle-29731 |access-date=2025-11-17 |website=sdgs.un.org}}&lt;/ref&gt; र फेरि २०८२ फागुन २१ को निर्वाचनमा उनी तनहुँ-१ बाटै भारी मतले निर्वाचित भइ आफ्नै पार्टीको एकल सरकारका रणनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा सरकार चलाइरहेका छन्।

== प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा ==
वाग्लेले उच्च शिक्षा हार्वर्ड विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर (मास्टर) पूरा गरेका छन् र अस्ट्रेलियन नेशनल युनिभर्सिटीबाट अर्थशास्त्रमा पीएचडी गरेका छन्। 

== करियर ==
वाग्लेले नेपाल सरकारअन्तर्गत राष्ट्रिय योजना आयोगमा उपाध्यक्षको रूपमा सेवा गर्दै स्वास्थ्य, शिक्षा, र दिगो विकासका क्षेत्रमा काम गरेका छन्। UNDP मा वरिष्ठ आर्थिक सल्लाहकारका रूपमा, उनले एशिया प्रशान्त क्षेत्रका देशहरूको आर्थिक नीति निर्माणमा योगदान पुर्‍याएका थिए। 

== अनुसन्धान र अकादमिक योगदान ==
उनले सामाजिक समावेशीता र आर्थिक नीति सम्बन्धी अनुसन्धान गरेका छन् र विश्वभरका विभिन्न शैक्षिक जर्नलहरूमा लेख प्रकाशित गरेका छन्।

== राजनीतिक जीवन ==
===नेपाली काँग्रेस ===
===राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी===
२०२३ को मार्चमा, [[नेपाली कांग्रेस]]को दशकौंसम्म सदस्य रहेका वाग्लेले पार्टी सभापति [[शेरबहादुर देउवा]] र उनकी श्रीमती [[आरजु राणा देउवा]]को हातबाट ‘अपमान’ भएको आरोप लगाउँदै पार्टी परित्याग गरेका थिए। [[तनहुँ–१ उपनिर्वाचन, २०८०|तनहुँ १ को उपनिर्वाचनमा]] उनी [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]मा प्रवेश गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Economist Wagle quits Congress ‘after constant humiliation by the Deubas’ |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/03/31/economist-wagle-quits-congress-after-constant-humiliation-by-the-deubas |access-date=2023-04-12 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;

तनहुँ १ मा भएको उपनिर्वाचनमा वाग्लेले कांग्रेस उम्मेदवार गोविन्द भट्टराईलाई १४ हजार ७ सय ८७ मतले पराजित गर्दै ५४ प्रतिशतभन्दा बढी मत प्राप्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Republica |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 with a wide margin |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/139700/ |access-date=2023-04-26 |website=My Republica |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230502050907/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/139700/ |date=2023-05-02 }}&lt;/ref&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

==बाह्य कडीहरू==
* [https://swarnimwagle.com.np/ स्वर्णिम वाग्लेको आधिकारिक वेबसाइट]

[[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली अर्थशास्त्रीहरू]]
[[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]]
[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]]</text>
      <sha1>oauk9simo9d055rrurmjalvcxx4ciui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120721</id>
    <revision>
      <id>1354181</id>
      <parentid>1321160</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T05:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8989" sha1="fnw6yugzz8jglgja29x9msm62hsgakp" xml:space="preserve">{{Infobox political party
| name = नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद
| colorcode = #73a3de
| native_name = गोर्खा परिषद
| logo = 
| president = [[भरत शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भरत शमशेर]]
| foundation = २००७
| headquarters = 
| ideology =[[पुरातनवाद]]&lt;br/&gt;[[राजतन्त्र|राजतन्त्रवादी]] &lt;br/&gt;राणा शासनवादी&lt;br&gt; [[राष्ट्रवाद]]
| international = 
| website = 
| country = 
| native_name_lang = ne
| position = [[दक्षिणपन्थी राजनीति|दक्षिणपन्थी]]
| symbol = [[File:Rastriya Janamukti Election Symbol.png|100px]]
}}
'''नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद''' [[राणा वंश|राणा शासन]]को हिमायती मानिने [[राजनीतिक दल|राजनीतिक पार्टी]] थियो । पार्टीको स्थापना पूर्ववर्ती [[राणा वंश|राणा वंशका]] सदस्यहरूले वि.सं २००७ मा गरेका थिए। पार्टीको नेतृत्व [[भरत शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भरत शमशेर जबरा]] र [[मेजर जनरल]] मृगेन्द्र शमशेर जबरा र [[रणधीर सुब्बा]]ले गरेका थिए। &lt;ref name=&quot;deve&quot;&gt;Bajracharya, Bhadra Ratha/Sharma, Sita Ram/Bakshi S.R.. ''[https://books.google.com/books?id=XtP7acgOQV0C Political development in Nepal]''. [[New Delhi]]: Anmol Publications, 1993. p. 114, 115&lt;/ref&gt;

२०४६ सालमा एउटा समूहले यही नाममा पार्टीको पुनर्गठन गरेको थियो।

== इतिहास ==
वि.सं. २००८ मा [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बीपी कोइराला]]को निवासमाथि आक्रमणको घटनापछि सरकारले गोर्खा दलमाथि प्रतिबन्ध लगाएको थियो । वि. सं. २००८ साल जेठ २९ गतेका दिन बिहान सबेरै गोरखा दलका जनरल सेक्रेटरी भरतसमशेर जबरा र गोरखा लिगका सदस्य रणधीर सुब्बालाई सरकारले गिरफ्तार गर्‍यो र केही घण्टासम्म सदर कोतवालीमा राखी त्यसपछि सदर जेलमा पठायो। उनीहरुलाई के कारणले गिरफ्तार गरिएको थियो, सो कुरा सरकारले जनाएको थिएन ।

जेठ ३० का दिन ३ बजेतिर ३०/४० जवान [[बबरमहल]]का तलबी आठपहरियाहरु गोरखा दलको झण्डामा विभिन्न प्रकारका नारा लगाउँदै सदर जेलखानामा गए र जेलखाना तोडी भरतसमशेरलाई जेलबाट उम्काए । भरतसमशेर जेलबाट उम्किएपछि आफ्नो मोटरमा केही शागिर्दका साथ [[टुँडिखेल|टुँडीखेल]]तर्फ लागे । बाँकी उनका सहयोगी गोरखा दलका सदस्य आठपहरियाहरुले हातमा नांगा खुकुरी लिई त्रिपुरेश्वरस्थित गृहमन्त्री वीपी कोइराला निवासमा गेष्ट हाउसमा गई हमला गरे । त्यसबखत गृहमन्त्री [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|वीपी कोइराला]] र श्री [[गणेशमान सिंह|गणेशमानसिंह]] साथै थिए । 

वीपी कोइरालाले गोली प्रहार गर्दा गोर्खा दलका एकजना कार्यकर्ता मारिए। त्यसपछि गोर्खादलका कार्यकर्ताले त्यहाँ भएका फर्निचरहरु सल्काइदिए र बिगारिदिई त्यहाँबाट टुँडिखेलतिर लागे।

गोर्खादल र [[नेपाली काङ्ग्रेसको मुक्ति सेना|मुक्तिसेना]]को जम्काभेट भयो। मुक्तिसेनाले भरतसमशेरलाई घेरी बिजुली अड्डानिर कब्जा गरे र मनमानी तवरबाट पिटे। भरतसमशेर मुक्तिसेनाबाट गिरफ्तार हुनासाथ उनका शागिर्द गोर्खादलका आठ पहरियाहरु भागे। मुक्तिसेनाका कार्यकर्ताले भरतसमशेरको मोटर जलाइदिए र भरतसमशेरलाई फाँसी होस् भन्ने नारा लगाउन थाले । भरतसमशेरलाई त्यसबखतको सरकारले [[श्रीमहल|श्रीमहल]]मा नजरबन्दीमा राख्यो । र, आखिर कुनै कारवाही नगरी गृहमन्त्री वीपी कोइरालाले आफ्नो पदबाट त्यागपत्र (राजीनामा) दिनु एकदिन अगाडि २००८ साल कात्तिक २६ गतेका दिन रिहाइ गरिदिए ।

प्रतिबन्धित गोरखा दल वि.सं. २००९ मा गोर्खा परिषदका नामबाट पुनर्गठन भएको थियो । 

=== आम निर्वाचन २०१५ ===
[[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आम निर्वाचन]] गोर्खा परिषदले १९ सिटमा विजय हासिल गर्यो  र [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभामा]] सबैभन्दा ठूलो प्रतिपक्ष दल बन्यो भने सो पहिलो निर्बाचित् संसद्को पहिलो प्रमुख प्रतिपक्षी दलको नेताको रुपमा भरत शमशेर राणा थिए। नेपाली कांग्रेस पहिलो पार्टी बनेको थियो र [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बि पी कोइराला]] को नेतृत्वमा पहिलो निर्बाचित सरकार गठन भएको थियो I 

=== २०१७ ===
२०१७ सालमा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]को प्रधानमन्त्री बीपी कोइरालालाई जेल हाल्दै [[राज्यविप्लव|कु]] गरे पछि भरत शमशेरले [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]सँग विनासर्त एकता गरेका थिए।

== चुनावी प्रदर्शन ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!चुनाव
! भोट
! %
! सिटहरू
! स्थान
! सरकारको नतीजा
|-
| [[आम निर्वाचन २०१५]]
| ३,०५,११८ 
| १७.१ 
|{{Composition bar|19|109|#73a3de}}
| दोस्रो |दोश्रो
|प्रतिपक्ष दल
|}
==यो पनि हेर्नुहोस्==

{{नेपालका राजनीतिक दलहरू}}

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

[[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]]</text>
      <sha1>fnw6yugzz8jglgja29x9msm62hsgakp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>भरत शमशेर जङ्गबहादुर राणा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124807</id>
    <revision>
      <id>1354179</id>
      <parentid>1354150</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T05:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* २०१७ को घटना */</comment>
      <origin>1354179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8507" sha1="q2scx55nfxjy0dr8wpbyj1yotqwl76z" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = भरत शमशेर जङ्गबहादुर राणा
| native_name         = 
| native_name_lang    = ne
| image               = 
| caption             = 
| office1             = अध्यक्ष, [[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्]]
| term_start1         = २००७
| term_end1           = २०१७
| office2             = प्रमुख प्रतिपक्षी नेता
| term_start2         = २०१७ असार ४&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.setopati.com/archive-news/50041|title=वामपन्थीको नजरमा विपी, जगत नेपाल|website=|language=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=चैत २८, २०७८}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
| term_end2           = २०१७ पुस १

| birth_date          = {{c.}} 1929–1930 &lt;!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| birth_place         = [[सिंहदरबार]]
| death_date          = २६ साउन २०७५
| death_place         = [[कोलकाता]]
| nationality         = नेपाल 
| party               = [[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्]]
| relations           = 
| relatives           = [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर राणा]] (great-grandfather)
}}
'''भरत शमशेर जङ्गबहादुर राणा''' नेपाली राजनीतिज्ञ तथा बङ्गाली चलचित्र निर्माता थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2018/08/12/bharat-shamsher-89-dies-in-kolkata|title=Bharat Shamsher, 89, dies in Kolkata|website=The Kathmandu Post|language=English|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210506154500/https://kathmandupost.com/miscellaneous/2018/08/12/bharat-shamsher-89-dies-in-kolkata|archivedate=6 May 2021|accessdate=27 September 2021}}&lt;/ref&gt; 

== राजनीति ==

=== २००७-२०१५ ===
२००७ मा राणाशासनको अन्त्य र प्रजातन्त्रको घोषणा पछि भारत शमशेरले गोरखा दल (खुकुरी दल) स्थापना गरेका थिए। राणा शासन अन्त्यबाट रुष्ट बनेका मानिसहरू यो दलमा लागेका थिए।  २००८ मा गृहमन्त्री [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी कोइराला]]माथि आक्रमणको घटनापछि सरकारले गोर्खा दलमाथि प्रतिबन्ध लगाएको थियो। प्रतिबन्धित गोरखा दल २००८ मा गोर्खा परिषदका नामबाट पुनर्गठन भएको थियो।

२००९ मा नेपाली काङ्ग्रेस र गोरखा दलबीच भएको झडप पछि सरकारले भरत शमशेरलाई गिरफ्तार गरेको थियो। पछि सरकारद्वारा गठित न्यायिक आयोगले छानबीनमा निर्दोष पाएपछि उनी रिहा भएका थिए।

=== २०१५ को आम निर्वाचन ===
[[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आम निर्वाचन]]मा दोस्रो भएको थियो। [[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|गोर्खा परिषद]]ले ८६ स्थानमा उम्मेदवारी दिएकोमा जम्मा १९ स्थानमा जित निकाल्न सकेको थियो भरत शमशेर धादिङबाट निर्वाचित भएका थिए। 

निर्वाचन पछि नेपाली काङ्ग्रेस पहिलो पार्टी बनेको थियो भने गोरखा परिषद सदनमा प्रतिपक्षी दलको रुपमा थियो। राणा [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)|प्रमुख प्रतिपक्षी दलको नेता]]को रुपमा पहिलो संसदमा थिए।

=== २०१७ को घटना ===
२०१७ मा, [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]को [[वि.सं २०१७ सालको शाही कदम|२०१७ पुष १ को शाही कदम]]मा गिरफ्तार गरिएको थियो, तर उनले [[नेपालका राजा|राजाको]] समर्थन गरेपछि अर्को वर्ष रिहा गरियो।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; उनले धेरै बङ्गाली चलचित्र पनि निर्माण गरेका थिए। उनले [[सत्यजित राय|सत्यजित रेको]] बहुप्रशंसित चलचित्र सीमावाद पनि निर्माण गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://risingnepaldaily.com/detour/the-calcutta-connection|title=The Calcutta Connection|website=GorakhaPatra|language=en|accessdate=2022-04-01}}&lt;/ref&gt;

== मृत्यु ==
राणाको १० अगस्त २०१८ मा [[कोलकाता|कोलकातामा]] मृत्यु भयो।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nepalitimes.com/here-now/bharat-shumsher-a-tribute-from-a-brother/|title=A brother’s tribute to Bharat Shumsher|website=Nepali Times|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180814122430/https://www.nepalitimes.com/here-now/bharat-shumsher-a-tribute-from-a-brother/|archivedate=14 August 2018|accessdate=27 September 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/156712-1533994260.html|title=भरत शमशेर, बीपीका आलोचक हुँदै समर्थक|language=नेपाली|archiveurl=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/156712-1533994260.html|archivedate=14 August 2018|accessdate=27 September 2021}}&lt;/ref&gt;

== वंश==
{{ahnentafel
|collapsed=yes |align=center
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
|1= 1. '''भरत शमशेर राणा'''
|2= 2. मृगेन्द्र शमशेर राणा
|3= 3. आमा
|4= 4. [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]]
|5= 5. ''बडा रानी'' बैद बख्ता 
|6= 6. 
|7= 
|8= 8. [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|श्री ३ चन्द्र]]
|9= 9. बाला महारानी चन्द्र लोकभक्त
|10=  
|11=  
|12=  
|14= 
|16= 16. [[धीर शमशेर राणा]]
|17= 17. रानी नन्दकुमारी
|18=  
|19=  
|20= 
|21= 
|22=  
|24=  
|25= 
}}

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]]
[[श्रेणी:राणा वंश]]
[[श्रेणी:चन्द्र खलक]]
[[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]]
[[श्रेणी:सन् २०१८ मा मृत्यु]]
[[श्रेणी:निर्वासित नेपालीहरू]]
[[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]]</text>
      <sha1>q2scx55nfxjy0dr8wpbyj1yotqwl76z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354180</id>
      <parentid>1354179</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T05:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1354180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8760" sha1="eqcycx76a5tjtv1lq4c23nztxrbkxgj" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = भरत शमशेर जङ्गबहादुर राणा
| native_name         = 
| native_name_lang    = ne
| image               = 
| caption             = 
| office1             = अध्यक्ष, [[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्]]
| term_start1         = २००७
| term_end1           = २०१७
| office2             = प्रमुख प्रतिपक्षी नेता
| term_start2         = २०१७ असार ४&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.setopati.com/archive-news/50041|title=वामपन्थीको नजरमा विपी, जगत नेपाल|website=|language=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=चैत २८, २०७८}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
| term_end2           = २०१७ पुस १

| birth_date          = {{c.}} 1929–1930 &lt;!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| birth_place         = [[सिंहदरबार]]
| death_date          = २६ साउन २०७५
| death_place         = [[कोलकाता]]
| nationality         = नेपाल 
| party               = [[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्]]
| relations           = 
| relatives           = [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर राणा]] (great-grandfather)
}}
'''भरत शमशेर जङ्गबहादुर राणा''' नेपाली राजनीतिज्ञ तथा बङ्गाली चलचित्र निर्माता थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2018/08/12/bharat-shamsher-89-dies-in-kolkata|title=Bharat Shamsher, 89, dies in Kolkata|website=The Kathmandu Post|language=English|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210506154500/https://kathmandupost.com/miscellaneous/2018/08/12/bharat-shamsher-89-dies-in-kolkata|archivedate=6 May 2021|accessdate=27 September 2021}}&lt;/ref&gt; राणा नेपालको संसदीय इतिहासमा पहिलो [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)|प्रमुख प्रतिपक्षी नेता]]को थिए। 

== राजनीति ==

=== २००७-२०१५ ===
२००७ मा राणाशासनको अन्त्य र प्रजातन्त्रको घोषणा पछि भारत शमशेरले गोरखा दल (खुकुरी दल) स्थापना गरेका थिए। राणा शासन अन्त्यबाट रुष्ट बनेका मानिसहरू यो दलमा लागेका थिए।  २००८ मा गृहमन्त्री [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी कोइराला]]माथि आक्रमणको घटनापछि सरकारले गोर्खा दलमाथि प्रतिबन्ध लगाएको थियो। प्रतिबन्धित गोरखा दल २००८ मा गोर्खा परिषदका नामबाट पुनर्गठन भएको थियो।

२००९ मा नेपाली काङ्ग्रेस र गोरखा दलबीच भएको झडप पछि सरकारले भरत शमशेरलाई गिरफ्तार गरेको थियो। पछि सरकारद्वारा गठित न्यायिक आयोगले छानबीनमा निर्दोष पाएपछि उनी रिहा भएका थिए।

=== २०१५ को आम निर्वाचन ===
[[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आम निर्वाचन]]मा दोस्रो भएको थियो। [[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|गोर्खा परिषद]]ले ८६ स्थानमा उम्मेदवारी दिएकोमा जम्मा १९ स्थानमा जित निकाल्न सकेको थियो भरत शमशेर धादिङबाट निर्वाचित भएका थिए। 

निर्वाचन पछि नेपाली काङ्ग्रेस पहिलो पार्टी बनेको थियो भने गोरखा परिषद सदनमा प्रतिपक्षी दलको रुपमा थियो। राणा [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)|प्रमुख प्रतिपक्षी दलको नेता]]को रुपमा पहिलो संसदमा थिए।

=== २०१७ को घटना ===
२०१७ मा, [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]को [[वि.सं २०१७ सालको शाही कदम|२०१७ पुष १ को शाही कदम]]मा गिरफ्तार गरिएको थियो, तर उनले [[नेपालका राजा|राजाको]] समर्थन गरेपछि अर्को वर्ष रिहा गरियो।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; उनले धेरै बङ्गाली चलचित्र पनि निर्माण गरेका थिए। उनले [[सत्यजित राय|सत्यजित रेको]] बहुप्रशंसित चलचित्र सीमावाद पनि निर्माण गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://risingnepaldaily.com/detour/the-calcutta-connection|title=The Calcutta Connection|website=GorakhaPatra|language=en|accessdate=2022-04-01}}&lt;/ref&gt;

== मृत्यु ==
राणाको १० अगस्त २०१८ मा [[कोलकाता|कोलकातामा]] मृत्यु भयो।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nepalitimes.com/here-now/bharat-shumsher-a-tribute-from-a-brother/|title=A brother’s tribute to Bharat Shumsher|website=Nepali Times|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180814122430/https://www.nepalitimes.com/here-now/bharat-shumsher-a-tribute-from-a-brother/|archivedate=14 August 2018|accessdate=27 September 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/156712-1533994260.html|title=भरत शमशेर, बीपीका आलोचक हुँदै समर्थक|language=नेपाली|archiveurl=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/156712-1533994260.html|archivedate=14 August 2018|accessdate=27 September 2021}}&lt;/ref&gt;

== वंश==
{{ahnentafel
|collapsed=yes |align=center
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
|1= 1. '''भरत शमशेर राणा'''
|2= 2. मृगेन्द्र शमशेर राणा
|3= 3. आमा
|4= 4. [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]]
|5= 5. ''बडा रानी'' बैद बख्ता 
|6= 6. 
|7= 
|8= 8. [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|श्री ३ चन्द्र]]
|9= 9. बाला महारानी चन्द्र लोकभक्त
|10=  
|11=  
|12=  
|14= 
|16= 16. [[धीर शमशेर राणा]]
|17= 17. रानी नन्दकुमारी
|18=  
|19=  
|20= 
|21= 
|22=  
|24=  
|25= 
}}

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]]
[[श्रेणी:राणा वंश]]
[[श्रेणी:चन्द्र खलक]]
[[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]]
[[श्रेणी:सन् २०१८ मा मृत्यु]]
[[श्रेणी:निर्वासित नेपालीहरू]]
[[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]]</text>
      <sha1>eqcycx76a5tjtv1lq4c23nztxrbkxgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रन्जु दर्शना</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125883</id>
    <revision>
      <id>1354204</id>
      <parentid>1350182</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:55:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Ranju_Darshana,_official_portrait_(2026).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11725" sha1="3g8iu9f03dfnpx1n88vbj1s49yv2469" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
|name=रन्जु दर्शना
|image=
|caption=
|party=[[विवेकशील नेपाली दल]]
|birth_date=
|birth_place=[[काठमाडौँ]]
}}

'''रन्जु दर्शना''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४]] मा उनीले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]]मा उम्मेदवार थिएकी थिन तर  [[विद्यासुन्दर शाक्य]]सँग पराजित भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/05/590509|title=काठमाडौंको मेयरमा एमालेका विद्यासुन्दर विजयी, रञ्जु दर्शना भइन् तेस्रो|date=१४ जेठ २०७४|website=अनलाइनखबर|accessdate=१९ आषाढ २०७९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pahilopost.com/content/-32972.html|title=२० हजार मतान्तरसहित काठमाडौंको मेयरमा एमालेका विद्यासुन्दर शाक्य निर्वाचित|date=१४ जेठ २०७४|website=पहिलोपोस्ट|accessdate=१९ आषाढ २०७९}}&lt;/ref&gt; उनले आफू प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा पुनः उम्मेदवारी दिने बताएकी छन्।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/275775|title=रञ्जु दर्शना काठमाडौं ५ मा चुनाव लड्ने|date=१९ असार २०७९|website=सेतोपाटी|accessdate=१९ आषाढ २०७९}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; वि.स. २०७९ सालमा दर्शनाले किशु कुइँकेल सँग बिहे गरिन्।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.setopati.com/index.php/social/269633|title=रञ्जु दर्शनाले गरिन् बिहे|date=२१ वैशाख २०७९|website=सेतोपाटी|accessdate=१९ आषाढ २०७९}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; उनि  नेपाली राजनीतिज्ञ, सामाजिक अभियन्ता तथा युवा नेतृत्वको प्रतीकका रूपमा चिनिने व्यक्तित्व हुन्। उनी वैकल्पिक राजनीतिक धारको प्रतिनिधित्व गर्दै नेपाली राजनीतिमा उदाएकी युवा नेतृ हुन्। विशेषगरी शहरी विकास, सुशासन, पारदर्शिता र युवाको सहभागिताका मुद्दामा सक्रिय रूपमा आवाज उठाउँदै आएकी दर्शना काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयर पदका लागि उम्मेदवार बनेपछि राष्ट्रिय स्तरमा चर्चामा आएकी थिइन्।

== शिक्षा ==
काठमाडौंमा जन्मिएकी र हुर्किएकी हुन्। उनको बाल्यकाल सामान्य पारिवारिक वातावरणमा बितेको थियो, जसले उनलाई सामाजिक यथार्थ नजिकबाट बुझ्ने अवसर प्रदान गर्‍यो। उनले प्रारम्भिक तथा माध्यमिक शिक्षा काठमाडौंमै पूरा गरिन्।उच्च शिक्षाका लागि उनले व्यवस्थापन तथा सामाजिक विज्ञानसँग सम्बन्धित विषयहरू अध्ययन गरिन्। विद्यार्थी जीवनदेखि नै नेतृत्व क्षमता, सामाजिक सरोकार र सार्वजनिक विषयमा चासो राख्ने बानीले उनलाई पछि सामाजिक तथा राजनीतिक क्षेत्रमा सक्रिय हुन प्रेरित गर्‍यो।

== राजनीति ==
वैकल्पिक राजनीतिमा विश्वास गर्ने युवा नेतृका रूपमा उदाएकी हुन्। उनी विवेकशील साझा पार्टीसँग आबद्ध भई आफ्नो राजनीतिक यात्रा अगाडि बढाएकी थिइन्। २०७४ सालको स्थानीय तह निर्वाचनमा उनले काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयर पदका लागि उम्मेदवारी दिँदै व्यापक चर्चा कमाइन्। सीमित स्रोत र साधनका बाबजुद उनले उल्लेखनीय मत प्राप्त गर्दै आफूलाई बलियो युवा नेतृका रूपमा स्थापित गरिन्। उनको राजनीतिक अभियानले विशेषगरी युवा, विद्यार्थी तथा शहरी मध्यमवर्गीय समुदायमा प्रभाव पारेको थियो। पारदर्शी शासन, स्वच्छ राजनीति र उत्तरदायी नेतृत्वका मुद्दालाई प्राथमिकतामा राख्दै उनले वैकल्पिक राजनीतिक संस्कृतिको आवश्यकता उजागर गरिन्।

== सामाजिक योगदान ==
राजनीतिसँगै उनि सामाजिक अभियन्ताका रूपमा पनि सक्रिय छिन्। उनले महिला सशक्तीकरण, युवा नेतृत्व विकास, शहरी व्यवस्थापन तथा नागरिक सहभागिताका विषयमा विभिन्न अभियान सञ्चालन गर्दै आएकी छन्। उनले विभिन्न सामाजिक कार्यक्रम, सचेतनामूलक अभियान र नागरिक आन्दोलनहरूमा सहभागिता जनाउँदै समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने प्रयास गरेकी छन्। विशेषगरी युवाहरूलाई राजनीतिमा आकर्षित गर्ने, जिम्मेवार नागरिक बन्न प्रेरित गर्ने र लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यताको संरक्षण गर्ने कार्यमा उनको योगदान उल्लेखनीय मानिन्छ।

== चुनावी इतिहास ==

=== निर्वाचन, २०७४ ===
२०७४ सालमा सम्पन्न स्थानीय तह निर्वाचन अन्तर्गत काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयर पदको चुनाव अत्यन्त प्रतिस्पर्धात्मक र चर्चित बनेको थियो। यो निर्वाचन नेपालमा संघीय संरचना लागू भएपछि भएको पहिलो स्थानीय चुनाव भएकाले यसको राजनीतिक महत्व पनि उच्च थियो।  यस निर्वाचनमा मुख्य प्रतिस्पर्धा विद्यासुन्दर शाक्य (नेकपा एमाले), राजुराज जोशी (नेपाली कांग्रेस) र रञ्जु दर्शना (विवेकशील साझा पार्टी) बीच भएको थियो। 

निर्वाचनको परिणाम अनुसार विद्यासुन्दर शाक्य विजयी भए। उनले करिब ६४ हजारभन्दा बढी मत प्राप्त गरेका थिए। दोस्रो स्थानमा रहेका राजुराज जोशीले करिब ४५ हजार मत ल्याए भने रञ्जु दर्शनाले करिब २३ हजार मत प्राप्त गर्दै तेस्रो स्थान हासिल गरिन्। यो निर्वाचनमा रञ्जु दर्शनाको प्रदर्शन विशेष रूपमा उल्लेखनीय मानियो, किनकि उनले सीमित स्रोतसाधनका बाबजुद स्वतन्त्र र वैकल्पिक राजनीतिक धारलाई बलियो उपस्थिति दिलाइन्। युवा पुस्ताको समर्थन र सामाजिक सञ्जालको प्रभावकारी प्रयोगले उनको अभियानलाई थप सशक्त बनाएको थियो।

=== प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ ===
[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]  को निर्वाचमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको तर्फ बाट काठमाडौं क्षेत्र १ बाट विजयी भइन ।

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:स्वतन्त्र राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:विवेकशील नेपालीका राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:सन् १९९६ मा जन्म]]
[[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]]
[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका मानिसहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–]]</text>
      <sha1>3g8iu9f03dfnpx1n88vbj1s49yv2469</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विकिपिडिया:विकिपरियोजना हिन्दु धर्म/अनुपस्थित लेखहरू/नेपाल</title>
    <ns>4</ns>
    <id>127893</id>
    <revision>
      <id>1354189</id>
      <parentid>1353460</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>52294</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>1354189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="446443" sha1="ho390e7vtyns0ayowgvz9fm8ycm5sol" xml:space="preserve">{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}

{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhimsen temple and water taps at Patan Durbar Square 1.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[डुङ्गेश्वर मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:डुङ्गेश्वर.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q19678588|Q19678588]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Rajarshi Janak Mandir]]
| 
| 
| [[:d:Q133465016|Q133465016]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[विष्णुपादुका (Q13186165)|विष्णुपादुका]]
| 
| [[चित्र:Bishnupaduka Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q13186165|Q13186165]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Maju Dega 2012.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Dakshinkali Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakshin Kali main Temple.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q5210100|Q5210100]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Ankuri Mahadev]]
| 
| 
| [[:d:Q4766114|Q4766114]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable' style='width:100%'
! #
! Article
! description
! तस्वीर
! item
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Dakshinkali Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakshin Kali main Temple.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q5210100|Q5210100]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[देालेश्वर माहादेव नेपाल]]
| 
| 
| [[:d:Q5288959|Q5288959]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Sheshnarayan Temple]]
| 
| [[चित्र:Lord Bishnu-Shesh Narayan.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q7495631|Q7495631]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gokarneshwor Mahadev temple]]
| 
| [[चित्र:Gokarneshwor Temple 2017 101.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q1534467|Q1534467]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Bhadrakali Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhadrakali Temple,Pokhara.JPG|center|100px]]
| [[:d:Q97357162|Q97357162]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Balkumari temple]]
| 
| [[चित्र:Balkumari Devi Temple Balkumari Lalitpur Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106554965|Q106554965]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Dakneshwori Temple]]
| 
| [[चित्र:Dakneshwori Temple.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60742955|Q60742955]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Kalika Bhagawati Temple]]
| 
| [[चित्र:Baglung Kalika Temple 2018 14.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60761465|Q60761465]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[दन्तकाली मन्दिर (Q60786069)|दन्तकाली मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Dantakali.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q60786069|Q60786069]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Maju Dega]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83706979|Q83706979]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Bhairavnath temple]]
| 
| [[चित्र:Bhaktapur-Bhairava Mandir am Taumadhi Tole-02-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q854699|Q854699]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Adinath Lokeshwar]]
| 
| [[चित्र:Chobhar-Adinath Lokeshwar-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q16058104|Q16058104]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Ganeshthan Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q5520885|Q5520885]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Manakamana of Tumlingtar]]
| 
| [[चित्र:Manakamana temple of sankhuwasabha.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q6746791|Q6746791]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Nateshwori Temple Bajura]]
| 
| 
| [[:d:Q23808529|Q23808529]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Kulpani Mandir]]
| 
| [[चित्र:Kulpani Mandir.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q28408062|Q28408062]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Akala Devi Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97181613|Q97181613]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Bhairabsthan Temple]]
| 
| [[चित्र:Bhairabsthan Palpa-2.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q97188189|Q97188189]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Bhimsen Temple]]
| 
| 
| [[:d:Q97279813|Q97279813]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Valmiki Ashram]]
| 
| 
| [[:d:Q104845865|Q104845865]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Rana Ujeshwori Bhagwati temple]]
| 
| [[चित्र:Rana-Ujireshowri-Temple 05.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q104849209|Q104849209]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[कपिलेश्वरनाथ महादेव मन्दिर]]
| 
| [[चित्र:Kapileshwar Mahadev, Janakpur-September 22, 2016-7265.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q106238324|Q106238324]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Balkumari temple]]
| 
| 
| [[:d:Q106597868|Q106597868]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Shiva-Parvati Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-04-2007-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83775409|Q83775409]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Taleju Temple]]
| 
| [[चित्र:Kathmandu-Taleju-12-Palast-2014-gje.jpg|center|100px]]
| [[:d:Q83776242|Q83776242]]
|}
|sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q842402 . ?item wdt:P17 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . FILTER (?linkcount &gt;= 2) . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage &quot;ne&quot; }  }  GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count)
|columns=number:#,label:Article,description,p18,item
|thumb=100
|links=red
}}</text>
      <sha1>ho390e7vtyns0ayowgvz9fm8ycm5sol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128714</id>
    <revision>
      <id>1354200</id>
      <parentid>1353937</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Sobita_Gautam,_official_portrait_(2025).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102718" sha1="0mqkophxr52izef2u06m1feuo5i1sr0" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}}
{{Infobox political party
| name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी
| native_name = 
| abbreviation = रास्वपा 
| logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png
| colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
| colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]]
| president = [[रवि लामिछाने]]
| general_secretary = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
| leader1_title = उपसभापति
| leader1_name = [[डोलप्रसाद अर्याल]] &lt;br /&gt;[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| leader2_title = [[संसदीय दलको नेता]]
| leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]]
| leader3_title = सह-महामन्त्री
| leader3_name = [[विपिनकुमार आचार्य]]
| leader4_title = [[प्रमुख सचेतक]]
| leader4_name = [[निशा डाँगी]]
| leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष
| leader5_name = लिमा अधिकारी
| spokesperson = [[मनिष झा]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.makalukhabar.com/2024/07/99977398583/|title=रास्वपाको कार्यवाहक महामन्त्रीमा कबिन्द्र बुर्लाकोटी, मनीष झा प्रवक्ता|website=मकालु खबर|date=२० असार २०८१}}&lt;/ref&gt;
| membership = २,४१,७९९ (२०८२)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}&lt;/ref&gt;
| foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}}
| ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;/&gt;&lt;br /&gt;[[संवैधानिक समाजवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;&gt;{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[प्रगतिवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;/&gt;
| position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}}
| slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने''
| symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]]
| headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]]
| country = नेपाल
| blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति
| blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]]
| seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू
| seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू
| seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]]
| seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू
| seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]]
| seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| website = {{URL|http://rspnepal.org/}}
| footnotes = {{cnote|A|यसलाई [[केन्द्र-वामपन्थी]] र [[केन्द्र-दक्षिणपन्थी]]का रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web|date=२०८२ चैत १२|url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/170846/2025-06-21|title=रास्वपाको नीति तथा विचार|publisher=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;}}
}}

'''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’
|publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
=== स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) ===
१६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt; उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;RL&quot;&gt;{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt; १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।&lt;ref name=&quot;s&quot;&gt;{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}&lt;/ref&gt; निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}&lt;/ref&gt; दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt;

[[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}&lt;/ref&gt; भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो।

२०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}&lt;/ref&gt; २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}&lt;/ref&gt;

सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}&lt;/ref&gt;

=== जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) ===
'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले
|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}&lt;/ref&gt; दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए।

== सङ्गठन ==
दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;JR&quot;&gt;{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RL&quot;/&gt; दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== विचारधारा ==
दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt; र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}&lt;/ref&gt; दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।&lt;ref name=&quot;RS&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}&lt;/ref&gt;

== नीतिगत अवधारणा ==
=== अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप ===
दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

=== निर्वाचन सुधार ===
रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।&lt;ref name=&quot;RL&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा
 |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

२०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt;

=== आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण ===
दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}&lt;/ref&gt;

=== स्वास्थ्य सेवा ===
दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

=== भ्रष्टाचार निवारण ===
भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ।

=== महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक ===
हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

== जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू ==

=== दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत ===
{{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}}

==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;6&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|२.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|३.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]] 
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|४.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|}

==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
!उत्तराधिकारी
|-
|१.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|-
|२. 
|[[शिशिर खनाल]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[अशोककुमार राई]]
|-
|३. 
|[[तोसिमा कार्की]]
| राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)''
|}

== निर्वाचन परिणामहरू ==
&lt;graph&gt;{
	&quot;legends&quot;: [],
	&quot;scales&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;zero&quot;: false,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
			},
			&quot;padding&quot;: 0.2,
			&quot;range&quot;: &quot;width&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;linear&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
			},
			&quot;zero&quot;: true,
			&quot;range&quot;: &quot;height&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
			},
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;color&quot;,
			&quot;range&quot;: [
				&quot;#0095DA&quot;
			]
		}
	],
	&quot;version&quot;: 2,
	&quot;marks&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;rect&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;hover&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;red&quot;
					}
				},
				&quot;update&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
					}
				},
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;y2&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;value&quot;: 0
					},
					&quot;width&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;offset&quot;: -1,
						&quot;band&quot;: &quot;true&quot;
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;,
						&quot;value&quot;: &quot;steelblue&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;text&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;baseline&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;middle&quot;
					},
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;text&quot;: {
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;offset&quot;: 4,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;dy&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;mult&quot;: 0.5,
						&quot;band&quot;: true
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -90
					},
					&quot;fontSize&quot;: {
						&quot;value&quot;: 11
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;white&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		}
	],
	&quot;height&quot;: 200,
	&quot;axes&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Legislative election&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;format&quot;: &quot;d&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -40
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;% of party vote&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		}
	],
	&quot;data&quot;: [
		{
			&quot;format&quot;: {
				&quot;parse&quot;: {
					&quot;y&quot;: &quot;number&quot;,
					&quot;x&quot;: &quot;integer&quot;
				},
				&quot;type&quot;: &quot;json&quot;
			},
			&quot;name&quot;: &quot;chart&quot;,
			&quot;values&quot;: [
				{
					&quot;y&quot;: 10.7,
					&quot;series&quot;: &quot;y&quot;,
					&quot;x&quot;: 2022
				}
			]
		}
	],
	&quot;width&quot;: 280
}&lt;/graph&gt;
यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}&lt;/ref&gt; त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार
 |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|निर्वाचन
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नेता
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|प्रत्यक्ष मत
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |समानुपातिक मत
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सिट संख्या
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;| ±
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |स्थान
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नतिजा
|-
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]
| [[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |८,१५,०२३
| rowspan=&quot;2&quot; |७.७७
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |११,३०,३४४
| rowspan=&quot;2&quot; |१०.७०
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;lightgrey&quot;|
| rowspan=&quot;2&quot; |चौथो
|{{yes2|गठबन्धन सरकार}}
|-
| [[रवि लामिछाने]]
|{{no2|प्रतिपक्ष}}
|-
|[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
|'''[[बालेन्द्र शाह]]'''
|'''४६,५०,६९७'''
|'''४४.१७'''
|{{Increase}} ३६.४०
|'''५१,८३,४९३'''
|'''४७.८४'''
|{{Increase}} ३७.१४
|'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}'''
|{{Increase}} १६१
|{{Increase}} प्रथम
|{{yes2|बहुमतको सरकार}}
|}

== नेतृत्व ==

=== पार्टी सभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
!१
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१७ असार २०७९ 
|१३ माघ २०७९
|-
!―
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१३ माघ २०७९ 
|१५ माघ २०७९
|-
!(१)
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१५ माघ २०७९&lt;ref name=&quot;IP&quot;&gt;{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== उपसभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपसभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |१
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१७ असार २०७९&lt;ref name=&quot;rsp&quot;/&gt; 
|बहालवाला 
|-
|[[स्वर्णिम वाग्ले]] 
| 
|१३ मंसिर २०८०&lt;ref name=&quot;rsp&quot;&gt;{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== संसदीय दलको नेता ===
* [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

=== सह-महामन्त्री ===
* [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान)
* [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१)

=== संसदीय दलको उपनेता ===
* [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान)

=== प्रमुख सचेतक ===
* [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान)
* [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१)

=== महामन्त्री ===
* [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान)
* मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार)

=== प्रवक्ता ===
* [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान)

=== सह-प्रवक्ता ===
* प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान)

=== पार्टी कोषाध्यक्ष ===
* लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान)

=== उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपप्रधानमन्त्री
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |संसद
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |प्रधानमन्त्री
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सुरुवात
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अन्त्य
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अवधि
|-
|१
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]]
|११ पुस २०७९
|१३ माघ २०७९
|३२ दिन
|[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]]
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|}

== संसद सदस्यहरू ==
=== प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) ===
{{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!निर्वाचन क्षेत्र
!पूर्ववर्ती 
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|118x118px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[कृष्णभक्त पोखरेल]]
|-
|२.
|[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]]
|[[File:Balendra Shah, official portrait.jpg|center|frameless|118x118px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ५]]
|[[केपी शर्मा ओली]]
|-
|३.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|-
|४.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]]
|[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]]
|-
|५.
|[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
|[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|-
|६.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]]
|[[जुलीकुमारी महतो]]
|-
|७.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|-
|८.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|-
|९.
|[[हरि ढकाल]]
|[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|-
|१०.
|[[निशा डाँगी]]
|[[File:Nisha Dangi (2022).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा १]]
|[[विश्वप्रकाश शर्मा]]
|-
|११.
|[[सोविता गौतम]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]]
|[[विक्रम पाण्डे]]
|-
|१२.
|[[विपिन कुमार आचार्य]]
|[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]]
|[[रेखा शर्मा]]
|-
|१३.
|[[तोसिमा कार्की]]
|[[File:Toshima Karki, official portrait (2023).jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|[[पम्फा भुसाल]]
|-
|१४.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
|[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा २]]
|[[देवराज घिमिरे]]
|-
|१५.
|[[गणेश पराजुली]]
|[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|[[रामवीर मानन्धर]]
|-
|१६.
|[[अमरेशकुमार सिंह]]
|[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
| -
|-
|१७.
|जगदीश खरेल
|[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]]
|[[प्रेमबहादुर महर्जन]]
|-
|१८.
|सस्मित पोखरेल
|[[File:Sasmit-Pokharel.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]]
|[[प्रदिप पौडेल]]
|-
|१९.
|[[रन्जु दर्शना]]
|[[File:Ranju Darshana, official portrait (2026).jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]]
|[[प्रकाशमान सिंह]]
|-
|२०.
|[[बब्लु गुप्ता]]
|[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]]
|[[रामशङ्कर यादव]]
|-
|२१.
|राजुनाथ पाण्डे
|[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]]
|[[सन्तोष चालिसे]]
|-
|२२.
|यज्ञमणि न्यौपाने
|[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]]
|[[डिगबहादुर लिम्बू]]
|-
|२३.
|[[केपी खनाल]]
|[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]]
|[[अरुण कुमार चौधरी]]
|-
|२४.
|पुकार बम
|[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]]
|[[गगन थापा]]
|-
|२५.
|दीपकराज बोहरा
|[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]]
|[[नारायणप्रकाश साउद]]
|-
|२६.
|सुदन गुरुङ
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]]
|[[राजेन्द्र बजगाईं]]
|-
|२७.
|अशोककुमार चौधरी
|[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]]
|[[भगवती चौधरी]]
|-
|२८.
|शिवशङ्कर यादव
|[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]]
|[[राजकिशोर यादव]]
|-
|२९.
|धनञ्जय रेग्मी
|[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]]
|[[राजु थापा]]
|-
|३०.
|गणेश कार्की
|[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]]
|[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]]
|-
|३१.
|सागर ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]]
|[[चन्द्र भण्डारी]]
|-
|३२.
|प्रदिप बिष्ट
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]]
|[[राजेन्द्रकुमार केसी]]
|-
|३३.
|राजिव खत्री
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]]
|[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]]
|-
|३४.
|लेकजङ्ग थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]]
|[[दीपक बोहरा]]
|-
|३५.
|कृष्णहरि बुढाथोकी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]]
|[[पूर्णबहादुर तामाङ]]
|-
|३६.
|सुनिल केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|[[सोबिता गौतम]]
|-
|३७.
|विश्वराज पोखरेल
|[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]]
|[[रामहरि खतिवडा]]
|-
|३८.
|[[आशिका तामाङ]]
|[[File:Ashika Tamang, official portrait (2026).jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]]
|[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]]
|-
|३९.
|सुलभ खरेल
|[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]]
|[[विष्णुप्रसाद पौडेल]]
|-
|४०.
|प्रकाश पाठक
|[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ३]]
|[[राजेन्द्र लिङ्देन]]
|-
|४१.
|[[ताराप्रसाद जोशी]]
|[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]
|[[शेरबहादुर देउवा]]
|-
|४२.
|श्रीराम न्यौपाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]]
|[[शङ्कर भण्डारी]]
|-
|४३.
|आशा झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]]
|[[योगेन्द्र मण्डल]]
|-
|४४.
|अरविन्द साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]]
|[[ज्वालाकुमारी साह]]
|-
|४५.
|शम्भुप्रसाद ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ४]]
|[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]]
|-
|४६.
|उत्तमप्रसाद पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]]
|[[विद्या भट्टराई]]
|-
|४७.
|जगदीश खरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]]
|[[गङ्गा कार्की]]
|-
|४८.
|सुनिल लम्साल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]]
|[[छबिलाल विश्वकर्मा]]
|-
|४९.
|हरिप्रसाद भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]]
|[[टोपबहादुर रायमाझी]]
|-
|५०.
|सूर्यबहादुर तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]]
|[[अम्बरबहादुर रायमाझी]]
|-
|५१.
|सुशील खड्का
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]]
|[[चित्रबहादुर केसी]]
|-
|५२.
|आशिष गजुरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]]
|[[लेखनाथ दाहाल]]
|-
|५३.
|रुविना आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]]
|[[शेखर कोइराला]]
|-
|५४.
|बिना गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]]
|दामोदर प्रसाद वैरागी
|-
|५५.
|मधुकुमार चौलागाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]]
|[[सूर्यमान दोङ तामाङ]]
|-
|५६.
|ज्ञानेन्द्र सिंह महता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]]
|[[रमेश लेखक]]
|-
|५७.
|सोम शर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]]
|[[देवेन्द्र पौडेल]]
|-
|५८.
|हरिमोहन भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]]
|[[दामोदर भण्डारी]]
|-
|५९.
|सुरेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]]
|[[सूर्यप्रसाद ढकाल]]
|-
|६०.
|खगेन्द्र सुनार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]]
|[[किशोर सिंह राठौर]]
|-
|६१.
|गणेश धिमाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]]
|[[अच्युतप्रसाद मैनाली]]
|-
|६२.
|रुकेश रञ्जित
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]]
|[[प्रेम सुवाल]]
|-
|६३.
|ठाकुर सिंह थारु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]]
|[[सञ्जयकुमार गौतम]]
|-
|६४.
|रामजी यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]]
|[[सीके राउत]]
|-
|६५.
|लालबिक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]]
|[[भिम आचार्य]]
|-
|६६.
|तपेश्वर यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]]
|[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]]
|-
|६७.
|भरतप्रसाद पराजुली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]]
|[[माधव सापकोटा]]
|-
|६८.
|नितिमा भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]]
|[[रामप्रकाश चौधरी]]
|-
|६९.
|चन्दन कुमार सिंह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]]
|[[उपेन्द्र यादव]]
|-
|७०.
|राहबार अन्सारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]]
|[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]]
|-
|७१.
|श्रीधर पोखरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]]
|[[लालवीर चौधरी]]
|-
|७२.
|देवराज पाठक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]]
|[[मेटमणि चौधरी]]
|-
|७३.
|कमल सुवेदी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]]
|[[दीपक गिरी]]
|-
|७४.
|बोधनारायण श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]]
|[[रामनाथ अधिकारी]]
|-
|७५.
|रामविनोद शाह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]]
|[[रामकृष्ण यादव]]
|-
|७६.
|राजकिशोर महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]]
|[[रघुवीर महासेठ]]
|-
|७७.
|गोविन्द पन्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]]
|[[गोकर्ण विष्ट]]
|-
|७८.
|कोमल ज्ञवाली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]]
|[[रञ्जिता श्रेष्ठ]]
|-
|७९.
|जगतप्रसाद जोशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]]
|[[गङ्गाराम चौधरी]]
|-
|८०.
|खेमराज कोइराला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]]
|[[वीरबहादुर बलायर]]
|-
|८१.
|आनन्दबहादुर चन्द
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]]
|[[डिल्लीराज पन्त]]
|-
|८२.
|जनक सिंह धामी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]]
|[[तारा लामा तामाङ]]
|-
|८३.
|मोहनलाल आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]]
|[[बलराम अधिकारी]]
|-
|८४.
|विक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]]
|[[सुरेन्द्रराज आचार्य]]
|-
|८५.
|खडकराज पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]]
|[[मानबहादुर गुरुङ]]
|-
|८६.
|वदन कुमार भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]]
|[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]]
|-
|८७.
|बुद्धरत्न तुलाधर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]]
|[[उदयशमशेर राणा]]
|-
|८८.
|धर्मराज केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]]
|[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]]
|-
|८९.
|प्रमोदकुमार महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]]
|[[गिरीराजमणि पोखरेल]]
|-
|९०.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]]
|[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]]
|-
|९१.
|उज्ज्वलकुमार झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]]
|[[महन्थ ठाकुर]]
|-
|९२.
|गौरी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]]
|[[महेन्द्र कुमार राय]]
|-
|९३.
|प्रकाश गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]]
|[[दीपकबहादुर सिंह]]
|-
|९४.
|प्रशान्त उप्रेती
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]]
|[[महेशकुमार बर्तौला]]
|-
|९५.
|कृष्णकुमार कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]]
|[[ऋषिकेश पोखरेल]]
|-
|९६.
|सन्तोष राजवंशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]]
|[[अमनलाल मोदी]]
|-
|९७.
|राजन् गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]]
|[[शशाङ्क कोइराला]]
|-
|९८.
|मनिष खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]]
|[[विष्णुकुमार कार्की]]
|-
|९९.
|विक्रम तिमिल्सिना
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]]
|[[हितबहादुर तामाङ]]
|-
|१००.
|अच्युत लामिछाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]]
|[[अर्जुननरसिंह केसी]]
|-
|१०१.
|माधवबहादुर थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]]
|[[ठाकुरप्रसाद गैरे]]
|-
|१०२.
|विक्रम खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]]
|[[विनोद चौधरी]]
|-
|१०३.
|नरेन्द्र कुमार गुप्ता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]]
|[[ध्रुवबहादुर प्रधान]]
|-
|१०४.
|सागर भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]]
|[[पदम गिरी]]
|-
|१०५.
|बुद्धिप्रसाद पन्त
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]
|[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]]
|-
|१०६.
|सुशील कुमार कानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]]
|[[अजय चौरसिया]]
|-
|१०७.
|रमाकान्त चौरसिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]]
|[[राजकुमार गुप्ता]]
|-
|१०८.
|टेकबहादुर शाक्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]]
|[[रमेश रिजाल]]
|-
|१०९.
|सुशान्त वैदिक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]]
|[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]]
|-
|११०.
|राजेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]]
|[[माधवकुमार नेपाल]]
|-
|१११.
|रविन्द्र पटेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]]
|[[प्रभु साह]]
|-
|११२.
|गणेश पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]]
|[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]]
|-
|११३.
|[[कन्हैया बनिया]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]]
|[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]]
|-
|११४.
|तौफिक अहमद खान
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]]
|[[वासुदेव घिमिरे]]
|-
|११५.
|[[पुष्पा कुमारी चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]]
|[[नवलकिशोर साह]]
|-
|११६.
|[[अमरकान्त चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]]
|[[दिनेशकुमार यादव]]
|-
|११७.
|[[सिताराम साह]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]]
|[[तेजुललाल चौधरी]]
|-
|११८.
|नरेन्द्र साह कलवार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]]
|[[रामेश्वर राय यादव]]
|-
|११९.
|धानन्द्र कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]]
|[[श्यामकुमार घिमिरे]]
|-
|१२०.
|रविन महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]]
|[[महिन्द्र राय यादव]]
|-
|१२१.
|पाराशमणि गेलाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]]
|[[नारायण खड्का]]
|-
|१२२.
|झबिलाल डुम्रे
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]]
|[[धनराज गुरुङ]]
|-
|१२३.
|रमेश कुमार सापकोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]]
|[[हृदयराम थानी]]
|-
|१२४.
|शम्भु कुमार यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]]
|[[लिलानाथ श्रेष्ठ]]
|-
|१२५.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]]
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|}

==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ====
{{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!समूह
|-
|१२६.
|प्रतिभा रावल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१२७.
|लिमा अधिकारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२८.
|रमेश प्रसाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२९.
|रिमा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[दलित]]
|-
|१३०.
|अमृता विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३१.
|पुरुषोत्तम यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मधेशी]]
|-
|१३२.
|समिना मियाँ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]]
|-
|१३३.
|अफसाना बानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३४.
|गलाजा समिम मिकरानी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३५.
|गीता चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;4&quot; |[[थारू जाति|थारू]]
|-
|१३६.
|सुरेन्द्र चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३७.
|प्रेमलाल चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३८.
|करिश्मा कठरिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३९.
|खगेन्द्र कर्ण
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;7&quot; |[[मधेशी]]
|-
|१४०.
|कामिनी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४१.
|सरिता महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४२.
|अङ्किता ठाकुर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४३.
|ललिता कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४४.
|निशा मेहता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४५.
|पुनमकुमारी अग्रवाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४६.
|बसुमाया तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;16&quot; |[[आदिवासी जनजाति]]
|-
|१४७.
|गङ्गा छन्त्याल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४८.
|सुमरिमा उदास
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४९.
|[[अनुष्का श्रेष्ठ]]
|[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५०.
|ओजस्वी शेरचन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५१.
|सिर्जना श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५२.
|रजिनी श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५३.
|कुसुम महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५४.
|भूमिका श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५५.
|प्रमिला कुलुजु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५६.
|सुजाता तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५७.
|कृपा महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५८.
|अलिजा गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५९.
|राम लामा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६०.
|खुश्बु श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६१.
|[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]]
|[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६२.
|प्रभा ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;14&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१६३.
|ज्ञानु पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६४.
|रताकुमारी थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६५.
|शोभा खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६६.
|प्रभा कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६७.
|मञ्जु भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६८.
|सृष्टि भट्टराई
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६९.
|आकृति अवस्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७०.
|क्रान्ति शिखा धिताल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७१.
|टीका संग्रौला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७२.
|श्रद्धा कुँवर 
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७३.
|समीक्षा बास्कोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७४.
|विदुषी राणा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७५.
|रचना खतिवडा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७६.
|प्रकाशचन्द्र परियार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;6&quot; |[[दलित]]
|-
|१७७.
|खिमा विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७८.
|तारा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७९.
|सुष्मा स्वर्णकार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८०.
|स्मृति सेन्चुरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८१.
|सीता वादी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|}

=== प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) ===
{{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!पूर्ववर्ती
!निर्वाचन क्षेत्र
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |१. 
| rowspan=&quot;2&quot; |[[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]]
|१७ असार २०७९
||१३ माघ २०७९
|{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}}
|''पद सिर्जना''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|-
|१५ माघ २०७९
| rowspan=&quot;21&quot; |''२७ भदौ २०८२''
|{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}}
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|-
|२.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|DTS|१५ वैशाख २०८०
|{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}}
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|-
|३.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
| [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |७ पुस २०७९
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;3&quot; | -
| rowspan=&quot;3&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|४. 
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
| [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]]
|-
|५.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]]
|-
|६.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|-
|७.
|[[तोसिमा कार्की]]
| [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[पम्फा भुसाल]]
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|-
|८.
|[[हरि ढकाल]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|-
|९.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|-
|१०.
|[[सोविता गौतम]]
|[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[माधव कुमार नेपाल]]
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|-
|११.
|[[गणेश पराजुली]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[रामवीर मानन्धर]]
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|-
|१२.
|[[सन्तोष परियार]]
|[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;9&quot; | -
| rowspan=&quot;10&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|१३.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
| [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१४.
|[[चन्दा कार्की]]
| [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१५.
|[[निशा डाँगी]]
| [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१६.
|[[असिम शाह]]
| [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१७.
|[[शिव नेपाली]]
|[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१८.
|[[अशोककुमार चौधरी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१९.
|[[विनीता कठायत]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२०.
|[[लक्ष्मी तिवारी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२१.
|[[बिन्दबासिनी कंसाकार]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]]
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपालका राजनीतिक दलहरू}}

[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]]
[[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]]</text>
      <sha1>0mqkophxr52izef2u06m1feuo5i1sr0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354203</id>
      <parentid>1354200</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Toshima_Karki,_official_portrait_(2023).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102640" sha1="r6fg9as7rpgnlwav3b6bbe15mtqi11g" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}}
{{Infobox political party
| name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी
| native_name = 
| abbreviation = रास्वपा 
| logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png
| colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
| colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]]
| president = [[रवि लामिछाने]]
| general_secretary = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
| leader1_title = उपसभापति
| leader1_name = [[डोलप्रसाद अर्याल]] &lt;br /&gt;[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| leader2_title = [[संसदीय दलको नेता]]
| leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]]
| leader3_title = सह-महामन्त्री
| leader3_name = [[विपिनकुमार आचार्य]]
| leader4_title = [[प्रमुख सचेतक]]
| leader4_name = [[निशा डाँगी]]
| leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष
| leader5_name = लिमा अधिकारी
| spokesperson = [[मनिष झा]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.makalukhabar.com/2024/07/99977398583/|title=रास्वपाको कार्यवाहक महामन्त्रीमा कबिन्द्र बुर्लाकोटी, मनीष झा प्रवक्ता|website=मकालु खबर|date=२० असार २०८१}}&lt;/ref&gt;
| membership = २,४१,७९९ (२०८२)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}&lt;/ref&gt;
| foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}}
| ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;/&gt;&lt;br /&gt;[[संवैधानिक समाजवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;&gt;{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[प्रगतिवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;/&gt;
| position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}}
| slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने''
| symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]]
| headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]]
| country = नेपाल
| blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति
| blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]]
| seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू
| seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू
| seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]]
| seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू
| seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]]
| seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| website = {{URL|http://rspnepal.org/}}
| footnotes = {{cnote|A|यसलाई [[केन्द्र-वामपन्थी]] र [[केन्द्र-दक्षिणपन्थी]]का रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web|date=२०८२ चैत १२|url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/170846/2025-06-21|title=रास्वपाको नीति तथा विचार|publisher=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;}}
}}

'''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’
|publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
=== स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) ===
१६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt; उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;RL&quot;&gt;{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt; १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।&lt;ref name=&quot;s&quot;&gt;{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}&lt;/ref&gt; निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}&lt;/ref&gt; दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt;

[[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}&lt;/ref&gt; भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो।

२०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}&lt;/ref&gt; २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}&lt;/ref&gt;

सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}&lt;/ref&gt;

=== जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) ===
'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले
|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}&lt;/ref&gt; दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए।

== सङ्गठन ==
दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;JR&quot;&gt;{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RL&quot;/&gt; दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== विचारधारा ==
दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt; र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}&lt;/ref&gt; दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।&lt;ref name=&quot;RS&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}&lt;/ref&gt;

== नीतिगत अवधारणा ==
=== अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप ===
दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

=== निर्वाचन सुधार ===
रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।&lt;ref name=&quot;RL&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा
 |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

२०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt;

=== आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण ===
दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}&lt;/ref&gt;

=== स्वास्थ्य सेवा ===
दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

=== भ्रष्टाचार निवारण ===
भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ।

=== महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक ===
हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

== जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू ==

=== दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत ===
{{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}}

==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;6&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|२.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|३.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]] 
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|४.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|}

==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
!उत्तराधिकारी
|-
|१.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|-
|२. 
|[[शिशिर खनाल]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[अशोककुमार राई]]
|-
|३. 
|[[तोसिमा कार्की]]
| राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)''
|}

== निर्वाचन परिणामहरू ==
&lt;graph&gt;{
	&quot;legends&quot;: [],
	&quot;scales&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;zero&quot;: false,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
			},
			&quot;padding&quot;: 0.2,
			&quot;range&quot;: &quot;width&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;linear&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
			},
			&quot;zero&quot;: true,
			&quot;range&quot;: &quot;height&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
			},
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;color&quot;,
			&quot;range&quot;: [
				&quot;#0095DA&quot;
			]
		}
	],
	&quot;version&quot;: 2,
	&quot;marks&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;rect&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;hover&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;red&quot;
					}
				},
				&quot;update&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
					}
				},
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;y2&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;value&quot;: 0
					},
					&quot;width&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;offset&quot;: -1,
						&quot;band&quot;: &quot;true&quot;
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;,
						&quot;value&quot;: &quot;steelblue&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;text&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;baseline&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;middle&quot;
					},
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;text&quot;: {
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;offset&quot;: 4,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;dy&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;mult&quot;: 0.5,
						&quot;band&quot;: true
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -90
					},
					&quot;fontSize&quot;: {
						&quot;value&quot;: 11
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;white&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		}
	],
	&quot;height&quot;: 200,
	&quot;axes&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Legislative election&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;format&quot;: &quot;d&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -40
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;% of party vote&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		}
	],
	&quot;data&quot;: [
		{
			&quot;format&quot;: {
				&quot;parse&quot;: {
					&quot;y&quot;: &quot;number&quot;,
					&quot;x&quot;: &quot;integer&quot;
				},
				&quot;type&quot;: &quot;json&quot;
			},
			&quot;name&quot;: &quot;chart&quot;,
			&quot;values&quot;: [
				{
					&quot;y&quot;: 10.7,
					&quot;series&quot;: &quot;y&quot;,
					&quot;x&quot;: 2022
				}
			]
		}
	],
	&quot;width&quot;: 280
}&lt;/graph&gt;
यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}&lt;/ref&gt; त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार
 |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|निर्वाचन
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नेता
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|प्रत्यक्ष मत
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |समानुपातिक मत
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सिट संख्या
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;| ±
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |स्थान
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नतिजा
|-
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]
| [[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |८,१५,०२३
| rowspan=&quot;2&quot; |७.७७
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |११,३०,३४४
| rowspan=&quot;2&quot; |१०.७०
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;lightgrey&quot;|
| rowspan=&quot;2&quot; |चौथो
|{{yes2|गठबन्धन सरकार}}
|-
| [[रवि लामिछाने]]
|{{no2|प्रतिपक्ष}}
|-
|[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
|'''[[बालेन्द्र शाह]]'''
|'''४६,५०,६९७'''
|'''४४.१७'''
|{{Increase}} ३६.४०
|'''५१,८३,४९३'''
|'''४७.८४'''
|{{Increase}} ३७.१४
|'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}'''
|{{Increase}} १६१
|{{Increase}} प्रथम
|{{yes2|बहुमतको सरकार}}
|}

== नेतृत्व ==

=== पार्टी सभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
!१
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१७ असार २०७९ 
|१३ माघ २०७९
|-
!―
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१३ माघ २०७९ 
|१५ माघ २०७९
|-
!(१)
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१५ माघ २०७९&lt;ref name=&quot;IP&quot;&gt;{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== उपसभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपसभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |१
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१७ असार २०७९&lt;ref name=&quot;rsp&quot;/&gt; 
|बहालवाला 
|-
|[[स्वर्णिम वाग्ले]] 
| 
|१३ मंसिर २०८०&lt;ref name=&quot;rsp&quot;&gt;{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== संसदीय दलको नेता ===
* [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

=== सह-महामन्त्री ===
* [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान)
* [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१)

=== संसदीय दलको उपनेता ===
* [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान)

=== प्रमुख सचेतक ===
* [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान)
* [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१)

=== महामन्त्री ===
* [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान)
* मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार)

=== प्रवक्ता ===
* [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान)

=== सह-प्रवक्ता ===
* प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान)

=== पार्टी कोषाध्यक्ष ===
* लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान)

=== उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपप्रधानमन्त्री
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |संसद
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |प्रधानमन्त्री
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सुरुवात
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अन्त्य
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अवधि
|-
|१
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]]
|११ पुस २०७९
|१३ माघ २०७९
|३२ दिन
|[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]]
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|}

== संसद सदस्यहरू ==
=== प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) ===
{{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!निर्वाचन क्षेत्र
!पूर्ववर्ती 
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|118x118px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[कृष्णभक्त पोखरेल]]
|-
|२.
|[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]]
|[[File:Balendra Shah, official portrait.jpg|center|frameless|118x118px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ५]]
|[[केपी शर्मा ओली]]
|-
|३.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|-
|४.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]]
|[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]]
|-
|५.
|[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
|[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|-
|६.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]]
|[[जुलीकुमारी महतो]]
|-
|७.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|-
|८.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|-
|९.
|[[हरि ढकाल]]
|[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|-
|१०.
|[[निशा डाँगी]]
|[[File:Nisha Dangi (2022).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा १]]
|[[विश्वप्रकाश शर्मा]]
|-
|११.
|[[सोविता गौतम]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]]
|[[विक्रम पाण्डे]]
|-
|१२.
|[[विपिन कुमार आचार्य]]
|[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]]
|[[रेखा शर्मा]]
|-
|१३.
|[[तोसिमा कार्की]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|[[पम्फा भुसाल]]
|-
|१४.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
|[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा २]]
|[[देवराज घिमिरे]]
|-
|१५.
|[[गणेश पराजुली]]
|[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|[[रामवीर मानन्धर]]
|-
|१६.
|[[अमरेशकुमार सिंह]]
|[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
| -
|-
|१७.
|जगदीश खरेल
|[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]]
|[[प्रेमबहादुर महर्जन]]
|-
|१८.
|सस्मित पोखरेल
|[[File:Sasmit-Pokharel.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]]
|[[प्रदिप पौडेल]]
|-
|१९.
|[[रन्जु दर्शना]]
|[[File:Ranju Darshana, official portrait (2026).jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]]
|[[प्रकाशमान सिंह]]
|-
|२०.
|[[बब्लु गुप्ता]]
|[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]]
|[[रामशङ्कर यादव]]
|-
|२१.
|राजुनाथ पाण्डे
|[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]]
|[[सन्तोष चालिसे]]
|-
|२२.
|यज्ञमणि न्यौपाने
|[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]]
|[[डिगबहादुर लिम्बू]]
|-
|२३.
|[[केपी खनाल]]
|[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]]
|[[अरुण कुमार चौधरी]]
|-
|२४.
|पुकार बम
|[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]]
|[[गगन थापा]]
|-
|२५.
|दीपकराज बोहरा
|[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]]
|[[नारायणप्रकाश साउद]]
|-
|२६.
|सुदन गुरुङ
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]]
|[[राजेन्द्र बजगाईं]]
|-
|२७.
|अशोककुमार चौधरी
|[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]]
|[[भगवती चौधरी]]
|-
|२८.
|शिवशङ्कर यादव
|[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]]
|[[राजकिशोर यादव]]
|-
|२९.
|धनञ्जय रेग्मी
|[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]]
|[[राजु थापा]]
|-
|३०.
|गणेश कार्की
|[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]]
|[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]]
|-
|३१.
|सागर ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]]
|[[चन्द्र भण्डारी]]
|-
|३२.
|प्रदिप बिष्ट
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]]
|[[राजेन्द्रकुमार केसी]]
|-
|३३.
|राजिव खत्री
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]]
|[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]]
|-
|३४.
|लेकजङ्ग थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]]
|[[दीपक बोहरा]]
|-
|३५.
|कृष्णहरि बुढाथोकी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]]
|[[पूर्णबहादुर तामाङ]]
|-
|३६.
|सुनिल केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|[[सोबिता गौतम]]
|-
|३७.
|विश्वराज पोखरेल
|[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]]
|[[रामहरि खतिवडा]]
|-
|३८.
|[[आशिका तामाङ]]
|[[File:Ashika Tamang, official portrait (2026).jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]]
|[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]]
|-
|३९.
|सुलभ खरेल
|[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]]
|[[विष्णुप्रसाद पौडेल]]
|-
|४०.
|प्रकाश पाठक
|[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ३]]
|[[राजेन्द्र लिङ्देन]]
|-
|४१.
|[[ताराप्रसाद जोशी]]
|[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]
|[[शेरबहादुर देउवा]]
|-
|४२.
|श्रीराम न्यौपाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]]
|[[शङ्कर भण्डारी]]
|-
|४३.
|आशा झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]]
|[[योगेन्द्र मण्डल]]
|-
|४४.
|अरविन्द साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]]
|[[ज्वालाकुमारी साह]]
|-
|४५.
|शम्भुप्रसाद ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ४]]
|[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]]
|-
|४६.
|उत्तमप्रसाद पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]]
|[[विद्या भट्टराई]]
|-
|४७.
|जगदीश खरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]]
|[[गङ्गा कार्की]]
|-
|४८.
|सुनिल लम्साल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]]
|[[छबिलाल विश्वकर्मा]]
|-
|४९.
|हरिप्रसाद भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]]
|[[टोपबहादुर रायमाझी]]
|-
|५०.
|सूर्यबहादुर तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]]
|[[अम्बरबहादुर रायमाझी]]
|-
|५१.
|सुशील खड्का
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]]
|[[चित्रबहादुर केसी]]
|-
|५२.
|आशिष गजुरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]]
|[[लेखनाथ दाहाल]]
|-
|५३.
|रुविना आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]]
|[[शेखर कोइराला]]
|-
|५४.
|बिना गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]]
|दामोदर प्रसाद वैरागी
|-
|५५.
|मधुकुमार चौलागाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]]
|[[सूर्यमान दोङ तामाङ]]
|-
|५६.
|ज्ञानेन्द्र सिंह महता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]]
|[[रमेश लेखक]]
|-
|५७.
|सोम शर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]]
|[[देवेन्द्र पौडेल]]
|-
|५८.
|हरिमोहन भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]]
|[[दामोदर भण्डारी]]
|-
|५९.
|सुरेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]]
|[[सूर्यप्रसाद ढकाल]]
|-
|६०.
|खगेन्द्र सुनार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]]
|[[किशोर सिंह राठौर]]
|-
|६१.
|गणेश धिमाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]]
|[[अच्युतप्रसाद मैनाली]]
|-
|६२.
|रुकेश रञ्जित
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]]
|[[प्रेम सुवाल]]
|-
|६३.
|ठाकुर सिंह थारु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]]
|[[सञ्जयकुमार गौतम]]
|-
|६४.
|रामजी यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]]
|[[सीके राउत]]
|-
|६५.
|लालबिक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]]
|[[भिम आचार्य]]
|-
|६६.
|तपेश्वर यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]]
|[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]]
|-
|६७.
|भरतप्रसाद पराजुली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]]
|[[माधव सापकोटा]]
|-
|६८.
|नितिमा भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]]
|[[रामप्रकाश चौधरी]]
|-
|६९.
|चन्दन कुमार सिंह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]]
|[[उपेन्द्र यादव]]
|-
|७०.
|राहबार अन्सारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]]
|[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]]
|-
|७१.
|श्रीधर पोखरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]]
|[[लालवीर चौधरी]]
|-
|७२.
|देवराज पाठक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]]
|[[मेटमणि चौधरी]]
|-
|७३.
|कमल सुवेदी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]]
|[[दीपक गिरी]]
|-
|७४.
|बोधनारायण श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]]
|[[रामनाथ अधिकारी]]
|-
|७५.
|रामविनोद शाह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]]
|[[रामकृष्ण यादव]]
|-
|७६.
|राजकिशोर महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]]
|[[रघुवीर महासेठ]]
|-
|७७.
|गोविन्द पन्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]]
|[[गोकर्ण विष्ट]]
|-
|७८.
|कोमल ज्ञवाली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]]
|[[रञ्जिता श्रेष्ठ]]
|-
|७९.
|जगतप्रसाद जोशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]]
|[[गङ्गाराम चौधरी]]
|-
|८०.
|खेमराज कोइराला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]]
|[[वीरबहादुर बलायर]]
|-
|८१.
|आनन्दबहादुर चन्द
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]]
|[[डिल्लीराज पन्त]]
|-
|८२.
|जनक सिंह धामी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]]
|[[तारा लामा तामाङ]]
|-
|८३.
|मोहनलाल आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]]
|[[बलराम अधिकारी]]
|-
|८४.
|विक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]]
|[[सुरेन्द्रराज आचार्य]]
|-
|८५.
|खडकराज पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]]
|[[मानबहादुर गुरुङ]]
|-
|८६.
|वदन कुमार भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]]
|[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]]
|-
|८७.
|बुद्धरत्न तुलाधर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]]
|[[उदयशमशेर राणा]]
|-
|८८.
|धर्मराज केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]]
|[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]]
|-
|८९.
|प्रमोदकुमार महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]]
|[[गिरीराजमणि पोखरेल]]
|-
|९०.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]]
|[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]]
|-
|९१.
|उज्ज्वलकुमार झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]]
|[[महन्थ ठाकुर]]
|-
|९२.
|गौरी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]]
|[[महेन्द्र कुमार राय]]
|-
|९३.
|प्रकाश गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]]
|[[दीपकबहादुर सिंह]]
|-
|९४.
|प्रशान्त उप्रेती
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]]
|[[महेशकुमार बर्तौला]]
|-
|९५.
|कृष्णकुमार कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]]
|[[ऋषिकेश पोखरेल]]
|-
|९६.
|सन्तोष राजवंशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]]
|[[अमनलाल मोदी]]
|-
|९७.
|राजन् गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]]
|[[शशाङ्क कोइराला]]
|-
|९८.
|मनिष खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]]
|[[विष्णुकुमार कार्की]]
|-
|९९.
|विक्रम तिमिल्सिना
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]]
|[[हितबहादुर तामाङ]]
|-
|१००.
|अच्युत लामिछाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]]
|[[अर्जुननरसिंह केसी]]
|-
|१०१.
|माधवबहादुर थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]]
|[[ठाकुरप्रसाद गैरे]]
|-
|१०२.
|विक्रम खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]]
|[[विनोद चौधरी]]
|-
|१०३.
|नरेन्द्र कुमार गुप्ता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]]
|[[ध्रुवबहादुर प्रधान]]
|-
|१०४.
|सागर भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]]
|[[पदम गिरी]]
|-
|१०५.
|बुद्धिप्रसाद पन्त
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]
|[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]]
|-
|१०६.
|सुशील कुमार कानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]]
|[[अजय चौरसिया]]
|-
|१०७.
|रमाकान्त चौरसिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]]
|[[राजकुमार गुप्ता]]
|-
|१०८.
|टेकबहादुर शाक्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]]
|[[रमेश रिजाल]]
|-
|१०९.
|सुशान्त वैदिक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]]
|[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]]
|-
|११०.
|राजेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]]
|[[माधवकुमार नेपाल]]
|-
|१११.
|रविन्द्र पटेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]]
|[[प्रभु साह]]
|-
|११२.
|गणेश पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]]
|[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]]
|-
|११३.
|[[कन्हैया बनिया]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]]
|[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]]
|-
|११४.
|तौफिक अहमद खान
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]]
|[[वासुदेव घिमिरे]]
|-
|११५.
|[[पुष्पा कुमारी चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]]
|[[नवलकिशोर साह]]
|-
|११६.
|[[अमरकान्त चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]]
|[[दिनेशकुमार यादव]]
|-
|११७.
|[[सिताराम साह]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]]
|[[तेजुललाल चौधरी]]
|-
|११८.
|नरेन्द्र साह कलवार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]]
|[[रामेश्वर राय यादव]]
|-
|११९.
|धानन्द्र कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]]
|[[श्यामकुमार घिमिरे]]
|-
|१२०.
|रविन महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]]
|[[महिन्द्र राय यादव]]
|-
|१२१.
|पाराशमणि गेलाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]]
|[[नारायण खड्का]]
|-
|१२२.
|झबिलाल डुम्रे
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]]
|[[धनराज गुरुङ]]
|-
|१२३.
|रमेश कुमार सापकोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]]
|[[हृदयराम थानी]]
|-
|१२४.
|शम्भु कुमार यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]]
|[[लिलानाथ श्रेष्ठ]]
|-
|१२५.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]]
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|}

==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ====
{{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!समूह
|-
|१२६.
|प्रतिभा रावल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१२७.
|लिमा अधिकारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२८.
|रमेश प्रसाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२९.
|रिमा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[दलित]]
|-
|१३०.
|अमृता विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३१.
|पुरुषोत्तम यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मधेशी]]
|-
|१३२.
|समिना मियाँ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]]
|-
|१३३.
|अफसाना बानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३४.
|गलाजा समिम मिकरानी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३५.
|गीता चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;4&quot; |[[थारू जाति|थारू]]
|-
|१३६.
|सुरेन्द्र चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३७.
|प्रेमलाल चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३८.
|करिश्मा कठरिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३९.
|खगेन्द्र कर्ण
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;7&quot; |[[मधेशी]]
|-
|१४०.
|कामिनी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४१.
|सरिता महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४२.
|अङ्किता ठाकुर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४३.
|ललिता कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४४.
|निशा मेहता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४५.
|पुनमकुमारी अग्रवाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४६.
|बसुमाया तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;16&quot; |[[आदिवासी जनजाति]]
|-
|१४७.
|गङ्गा छन्त्याल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४८.
|सुमरिमा उदास
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४९.
|[[अनुष्का श्रेष्ठ]]
|[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५०.
|ओजस्वी शेरचन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५१.
|सिर्जना श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५२.
|रजिनी श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५३.
|कुसुम महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५४.
|भूमिका श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५५.
|प्रमिला कुलुजु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५६.
|सुजाता तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५७.
|कृपा महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५८.
|अलिजा गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५९.
|राम लामा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६०.
|खुश्बु श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६१.
|[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]]
|[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६२.
|प्रभा ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;14&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१६३.
|ज्ञानु पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६४.
|रताकुमारी थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६५.
|शोभा खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६६.
|प्रभा कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६७.
|मञ्जु भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६८.
|सृष्टि भट्टराई
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६९.
|आकृति अवस्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७०.
|क्रान्ति शिखा धिताल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७१.
|टीका संग्रौला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७२.
|श्रद्धा कुँवर 
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७३.
|समीक्षा बास्कोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७४.
|विदुषी राणा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७५.
|रचना खतिवडा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७६.
|प्रकाशचन्द्र परियार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;6&quot; |[[दलित]]
|-
|१७७.
|खिमा विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७८.
|तारा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७९.
|सुष्मा स्वर्णकार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८०.
|स्मृति सेन्चुरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८१.
|सीता वादी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|}

=== प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) ===
{{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!पूर्ववर्ती
!निर्वाचन क्षेत्र
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |१. 
| rowspan=&quot;2&quot; |[[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]]
|१७ असार २०७९
||१३ माघ २०७९
|{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}}
|''पद सिर्जना''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|-
|१५ माघ २०७९
| rowspan=&quot;21&quot; |''२७ भदौ २०८२''
|{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}}
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|-
|२.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|DTS|१५ वैशाख २०८०
|{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}}
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|-
|३.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
| [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |७ पुस २०७९
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;3&quot; | -
| rowspan=&quot;3&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|४. 
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
| [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]]
|-
|५.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]]
|-
|६.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|-
|७.
|[[तोसिमा कार्की]]
| [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[पम्फा भुसाल]]
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|-
|८.
|[[हरि ढकाल]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|-
|९.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|-
|१०.
|[[सोविता गौतम]]
|[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[माधव कुमार नेपाल]]
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|-
|११.
|[[गणेश पराजुली]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[रामवीर मानन्धर]]
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|-
|१२.
|[[सन्तोष परियार]]
|[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;9&quot; | -
| rowspan=&quot;10&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|१३.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
| [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१४.
|[[चन्दा कार्की]]
| [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१५.
|[[निशा डाँगी]]
| [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१६.
|[[असिम शाह]]
| [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१७.
|[[शिव नेपाली]]
|[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१८.
|[[अशोककुमार चौधरी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१९.
|[[विनीता कठायत]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२०.
|[[लक्ष्मी तिवारी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२१.
|[[बिन्दबासिनी कंसाकार]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]]
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपालका राजनीतिक दलहरू}}

[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]]
[[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]]</text>
      <sha1>r6fg9as7rpgnlwav3b6bbe15mtqi11g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354205</id>
      <parentid>1354203</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:56:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Ranju_Darshana,_official_portrait_(2026).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102561" sha1="blzsa38kfmhpefo2mopaa6c4vj9v10j" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}}
{{Infobox political party
| name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी
| native_name = 
| abbreviation = रास्वपा 
| logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png
| colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
| colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]]
| president = [[रवि लामिछाने]]
| general_secretary = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
| leader1_title = उपसभापति
| leader1_name = [[डोलप्रसाद अर्याल]] &lt;br /&gt;[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| leader2_title = [[संसदीय दलको नेता]]
| leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]]
| leader3_title = सह-महामन्त्री
| leader3_name = [[विपिनकुमार आचार्य]]
| leader4_title = [[प्रमुख सचेतक]]
| leader4_name = [[निशा डाँगी]]
| leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष
| leader5_name = लिमा अधिकारी
| spokesperson = [[मनिष झा]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.makalukhabar.com/2024/07/99977398583/|title=रास्वपाको कार्यवाहक महामन्त्रीमा कबिन्द्र बुर्लाकोटी, मनीष झा प्रवक्ता|website=मकालु खबर|date=२० असार २०८१}}&lt;/ref&gt;
| membership = २,४१,७९९ (२०८२)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}&lt;/ref&gt;
| foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}}
| ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;/&gt;&lt;br /&gt;[[संवैधानिक समाजवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;&gt;{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[प्रगतिवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;/&gt;
| position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}}
| slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने''
| symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]]
| headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]]
| country = नेपाल
| blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति
| blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]]
| seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू
| seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू
| seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]]
| seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू
| seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]]
| seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| website = {{URL|http://rspnepal.org/}}
| footnotes = {{cnote|A|यसलाई [[केन्द्र-वामपन्थी]] र [[केन्द्र-दक्षिणपन्थी]]का रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web|date=२०८२ चैत १२|url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/170846/2025-06-21|title=रास्वपाको नीति तथा विचार|publisher=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;}}
}}

'''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’
|publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
=== स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) ===
१६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt; उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;RL&quot;&gt;{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt; १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।&lt;ref name=&quot;s&quot;&gt;{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}&lt;/ref&gt; निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}&lt;/ref&gt; दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt;

[[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}&lt;/ref&gt; भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो।

२०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}&lt;/ref&gt; २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}&lt;/ref&gt;

सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}&lt;/ref&gt;

=== जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) ===
'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले
|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}&lt;/ref&gt; दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए।

== सङ्गठन ==
दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;JR&quot;&gt;{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RL&quot;/&gt; दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== विचारधारा ==
दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt; र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}&lt;/ref&gt; दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।&lt;ref name=&quot;RS&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}&lt;/ref&gt;

== नीतिगत अवधारणा ==
=== अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप ===
दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

=== निर्वाचन सुधार ===
रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।&lt;ref name=&quot;RL&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा
 |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

२०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt;

=== आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण ===
दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}&lt;/ref&gt;

=== स्वास्थ्य सेवा ===
दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

=== भ्रष्टाचार निवारण ===
भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ।

=== महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक ===
हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

== जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू ==

=== दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत ===
{{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}}

==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;6&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|२.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|३.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]] 
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|४.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|}

==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
!उत्तराधिकारी
|-
|१.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|-
|२. 
|[[शिशिर खनाल]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[अशोककुमार राई]]
|-
|३. 
|[[तोसिमा कार्की]]
| राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)''
|}

== निर्वाचन परिणामहरू ==
&lt;graph&gt;{
	&quot;legends&quot;: [],
	&quot;scales&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;zero&quot;: false,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
			},
			&quot;padding&quot;: 0.2,
			&quot;range&quot;: &quot;width&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;linear&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
			},
			&quot;zero&quot;: true,
			&quot;range&quot;: &quot;height&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
			},
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;color&quot;,
			&quot;range&quot;: [
				&quot;#0095DA&quot;
			]
		}
	],
	&quot;version&quot;: 2,
	&quot;marks&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;rect&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;hover&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;red&quot;
					}
				},
				&quot;update&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
					}
				},
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;y2&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;value&quot;: 0
					},
					&quot;width&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;offset&quot;: -1,
						&quot;band&quot;: &quot;true&quot;
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;,
						&quot;value&quot;: &quot;steelblue&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;text&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;baseline&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;middle&quot;
					},
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;text&quot;: {
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;offset&quot;: 4,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;dy&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;mult&quot;: 0.5,
						&quot;band&quot;: true
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -90
					},
					&quot;fontSize&quot;: {
						&quot;value&quot;: 11
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;white&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		}
	],
	&quot;height&quot;: 200,
	&quot;axes&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Legislative election&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;format&quot;: &quot;d&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -40
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;% of party vote&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		}
	],
	&quot;data&quot;: [
		{
			&quot;format&quot;: {
				&quot;parse&quot;: {
					&quot;y&quot;: &quot;number&quot;,
					&quot;x&quot;: &quot;integer&quot;
				},
				&quot;type&quot;: &quot;json&quot;
			},
			&quot;name&quot;: &quot;chart&quot;,
			&quot;values&quot;: [
				{
					&quot;y&quot;: 10.7,
					&quot;series&quot;: &quot;y&quot;,
					&quot;x&quot;: 2022
				}
			]
		}
	],
	&quot;width&quot;: 280
}&lt;/graph&gt;
यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}&lt;/ref&gt; त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार
 |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|निर्वाचन
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नेता
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|प्रत्यक्ष मत
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |समानुपातिक मत
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सिट संख्या
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;| ±
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |स्थान
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नतिजा
|-
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]
| [[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |८,१५,०२३
| rowspan=&quot;2&quot; |७.७७
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |११,३०,३४४
| rowspan=&quot;2&quot; |१०.७०
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;lightgrey&quot;|
| rowspan=&quot;2&quot; |चौथो
|{{yes2|गठबन्धन सरकार}}
|-
| [[रवि लामिछाने]]
|{{no2|प्रतिपक्ष}}
|-
|[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
|'''[[बालेन्द्र शाह]]'''
|'''४६,५०,६९७'''
|'''४४.१७'''
|{{Increase}} ३६.४०
|'''५१,८३,४९३'''
|'''४७.८४'''
|{{Increase}} ३७.१४
|'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}'''
|{{Increase}} १६१
|{{Increase}} प्रथम
|{{yes2|बहुमतको सरकार}}
|}

== नेतृत्व ==

=== पार्टी सभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
!१
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१७ असार २०७९ 
|१३ माघ २०७९
|-
!―
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१३ माघ २०७९ 
|१५ माघ २०७९
|-
!(१)
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१५ माघ २०७९&lt;ref name=&quot;IP&quot;&gt;{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== उपसभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपसभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |१
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१७ असार २०७९&lt;ref name=&quot;rsp&quot;/&gt; 
|बहालवाला 
|-
|[[स्वर्णिम वाग्ले]] 
| 
|१३ मंसिर २०८०&lt;ref name=&quot;rsp&quot;&gt;{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== संसदीय दलको नेता ===
* [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

=== सह-महामन्त्री ===
* [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान)
* [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१)

=== संसदीय दलको उपनेता ===
* [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान)

=== प्रमुख सचेतक ===
* [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान)
* [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१)

=== महामन्त्री ===
* [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान)
* मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार)

=== प्रवक्ता ===
* [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान)

=== सह-प्रवक्ता ===
* प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान)

=== पार्टी कोषाध्यक्ष ===
* लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान)

=== उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपप्रधानमन्त्री
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |संसद
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |प्रधानमन्त्री
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सुरुवात
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अन्त्य
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अवधि
|-
|१
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]]
|११ पुस २०७९
|१३ माघ २०७९
|३२ दिन
|[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]]
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|}

== संसद सदस्यहरू ==
=== प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) ===
{{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!निर्वाचन क्षेत्र
!पूर्ववर्ती 
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|118x118px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[कृष्णभक्त पोखरेल]]
|-
|२.
|[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]]
|[[File:Balendra Shah, official portrait.jpg|center|frameless|118x118px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ५]]
|[[केपी शर्मा ओली]]
|-
|३.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|-
|४.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]]
|[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]]
|-
|५.
|[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
|[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|-
|६.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]]
|[[जुलीकुमारी महतो]]
|-
|७.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|-
|८.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|-
|९.
|[[हरि ढकाल]]
|[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|-
|१०.
|[[निशा डाँगी]]
|[[File:Nisha Dangi (2022).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा १]]
|[[विश्वप्रकाश शर्मा]]
|-
|११.
|[[सोविता गौतम]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]]
|[[विक्रम पाण्डे]]
|-
|१२.
|[[विपिन कुमार आचार्य]]
|[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]]
|[[रेखा शर्मा]]
|-
|१३.
|[[तोसिमा कार्की]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|[[पम्फा भुसाल]]
|-
|१४.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
|[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा २]]
|[[देवराज घिमिरे]]
|-
|१५.
|[[गणेश पराजुली]]
|[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|[[रामवीर मानन्धर]]
|-
|१६.
|[[अमरेशकुमार सिंह]]
|[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
| -
|-
|१७.
|जगदीश खरेल
|[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]]
|[[प्रेमबहादुर महर्जन]]
|-
|१८.
|सस्मित पोखरेल
|[[File:Sasmit-Pokharel.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]]
|[[प्रदिप पौडेल]]
|-
|१९.
|[[रन्जु दर्शना]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]]
|[[प्रकाशमान सिंह]]
|-
|२०.
|[[बब्लु गुप्ता]]
|[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]]
|[[रामशङ्कर यादव]]
|-
|२१.
|राजुनाथ पाण्डे
|[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]]
|[[सन्तोष चालिसे]]
|-
|२२.
|यज्ञमणि न्यौपाने
|[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]]
|[[डिगबहादुर लिम्बू]]
|-
|२३.
|[[केपी खनाल]]
|[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]]
|[[अरुण कुमार चौधरी]]
|-
|२४.
|पुकार बम
|[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]]
|[[गगन थापा]]
|-
|२५.
|दीपकराज बोहरा
|[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]]
|[[नारायणप्रकाश साउद]]
|-
|२६.
|सुदन गुरुङ
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]]
|[[राजेन्द्र बजगाईं]]
|-
|२७.
|अशोककुमार चौधरी
|[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]]
|[[भगवती चौधरी]]
|-
|२८.
|शिवशङ्कर यादव
|[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]]
|[[राजकिशोर यादव]]
|-
|२९.
|धनञ्जय रेग्मी
|[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]]
|[[राजु थापा]]
|-
|३०.
|गणेश कार्की
|[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]]
|[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]]
|-
|३१.
|सागर ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]]
|[[चन्द्र भण्डारी]]
|-
|३२.
|प्रदिप बिष्ट
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]]
|[[राजेन्द्रकुमार केसी]]
|-
|३३.
|राजिव खत्री
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]]
|[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]]
|-
|३४.
|लेकजङ्ग थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]]
|[[दीपक बोहरा]]
|-
|३५.
|कृष्णहरि बुढाथोकी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]]
|[[पूर्णबहादुर तामाङ]]
|-
|३६.
|सुनिल केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|[[सोबिता गौतम]]
|-
|३७.
|विश्वराज पोखरेल
|[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]]
|[[रामहरि खतिवडा]]
|-
|३८.
|[[आशिका तामाङ]]
|[[File:Ashika Tamang, official portrait (2026).jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]]
|[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]]
|-
|३९.
|सुलभ खरेल
|[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]]
|[[विष्णुप्रसाद पौडेल]]
|-
|४०.
|प्रकाश पाठक
|[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ३]]
|[[राजेन्द्र लिङ्देन]]
|-
|४१.
|[[ताराप्रसाद जोशी]]
|[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]
|[[शेरबहादुर देउवा]]
|-
|४२.
|श्रीराम न्यौपाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]]
|[[शङ्कर भण्डारी]]
|-
|४३.
|आशा झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]]
|[[योगेन्द्र मण्डल]]
|-
|४४.
|अरविन्द साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]]
|[[ज्वालाकुमारी साह]]
|-
|४५.
|शम्भुप्रसाद ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ४]]
|[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]]
|-
|४६.
|उत्तमप्रसाद पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]]
|[[विद्या भट्टराई]]
|-
|४७.
|जगदीश खरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]]
|[[गङ्गा कार्की]]
|-
|४८.
|सुनिल लम्साल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]]
|[[छबिलाल विश्वकर्मा]]
|-
|४९.
|हरिप्रसाद भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]]
|[[टोपबहादुर रायमाझी]]
|-
|५०.
|सूर्यबहादुर तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]]
|[[अम्बरबहादुर रायमाझी]]
|-
|५१.
|सुशील खड्का
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]]
|[[चित्रबहादुर केसी]]
|-
|५२.
|आशिष गजुरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]]
|[[लेखनाथ दाहाल]]
|-
|५३.
|रुविना आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]]
|[[शेखर कोइराला]]
|-
|५४.
|बिना गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]]
|दामोदर प्रसाद वैरागी
|-
|५५.
|मधुकुमार चौलागाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]]
|[[सूर्यमान दोङ तामाङ]]
|-
|५६.
|ज्ञानेन्द्र सिंह महता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]]
|[[रमेश लेखक]]
|-
|५७.
|सोम शर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]]
|[[देवेन्द्र पौडेल]]
|-
|५८.
|हरिमोहन भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]]
|[[दामोदर भण्डारी]]
|-
|५९.
|सुरेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]]
|[[सूर्यप्रसाद ढकाल]]
|-
|६०.
|खगेन्द्र सुनार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]]
|[[किशोर सिंह राठौर]]
|-
|६१.
|गणेश धिमाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]]
|[[अच्युतप्रसाद मैनाली]]
|-
|६२.
|रुकेश रञ्जित
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]]
|[[प्रेम सुवाल]]
|-
|६३.
|ठाकुर सिंह थारु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]]
|[[सञ्जयकुमार गौतम]]
|-
|६४.
|रामजी यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]]
|[[सीके राउत]]
|-
|६५.
|लालबिक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]]
|[[भिम आचार्य]]
|-
|६६.
|तपेश्वर यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]]
|[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]]
|-
|६७.
|भरतप्रसाद पराजुली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]]
|[[माधव सापकोटा]]
|-
|६८.
|नितिमा भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]]
|[[रामप्रकाश चौधरी]]
|-
|६९.
|चन्दन कुमार सिंह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]]
|[[उपेन्द्र यादव]]
|-
|७०.
|राहबार अन्सारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]]
|[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]]
|-
|७१.
|श्रीधर पोखरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]]
|[[लालवीर चौधरी]]
|-
|७२.
|देवराज पाठक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]]
|[[मेटमणि चौधरी]]
|-
|७३.
|कमल सुवेदी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]]
|[[दीपक गिरी]]
|-
|७४.
|बोधनारायण श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]]
|[[रामनाथ अधिकारी]]
|-
|७५.
|रामविनोद शाह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]]
|[[रामकृष्ण यादव]]
|-
|७६.
|राजकिशोर महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]]
|[[रघुवीर महासेठ]]
|-
|७७.
|गोविन्द पन्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]]
|[[गोकर्ण विष्ट]]
|-
|७८.
|कोमल ज्ञवाली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]]
|[[रञ्जिता श्रेष्ठ]]
|-
|७९.
|जगतप्रसाद जोशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]]
|[[गङ्गाराम चौधरी]]
|-
|८०.
|खेमराज कोइराला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]]
|[[वीरबहादुर बलायर]]
|-
|८१.
|आनन्दबहादुर चन्द
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]]
|[[डिल्लीराज पन्त]]
|-
|८२.
|जनक सिंह धामी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]]
|[[तारा लामा तामाङ]]
|-
|८३.
|मोहनलाल आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]]
|[[बलराम अधिकारी]]
|-
|८४.
|विक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]]
|[[सुरेन्द्रराज आचार्य]]
|-
|८५.
|खडकराज पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]]
|[[मानबहादुर गुरुङ]]
|-
|८६.
|वदन कुमार भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]]
|[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]]
|-
|८७.
|बुद्धरत्न तुलाधर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]]
|[[उदयशमशेर राणा]]
|-
|८८.
|धर्मराज केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]]
|[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]]
|-
|८९.
|प्रमोदकुमार महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]]
|[[गिरीराजमणि पोखरेल]]
|-
|९०.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]]
|[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]]
|-
|९१.
|उज्ज्वलकुमार झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]]
|[[महन्थ ठाकुर]]
|-
|९२.
|गौरी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]]
|[[महेन्द्र कुमार राय]]
|-
|९३.
|प्रकाश गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]]
|[[दीपकबहादुर सिंह]]
|-
|९४.
|प्रशान्त उप्रेती
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]]
|[[महेशकुमार बर्तौला]]
|-
|९५.
|कृष्णकुमार कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]]
|[[ऋषिकेश पोखरेल]]
|-
|९६.
|सन्तोष राजवंशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]]
|[[अमनलाल मोदी]]
|-
|९७.
|राजन् गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]]
|[[शशाङ्क कोइराला]]
|-
|९८.
|मनिष खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]]
|[[विष्णुकुमार कार्की]]
|-
|९९.
|विक्रम तिमिल्सिना
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]]
|[[हितबहादुर तामाङ]]
|-
|१००.
|अच्युत लामिछाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]]
|[[अर्जुननरसिंह केसी]]
|-
|१०१.
|माधवबहादुर थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]]
|[[ठाकुरप्रसाद गैरे]]
|-
|१०२.
|विक्रम खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]]
|[[विनोद चौधरी]]
|-
|१०३.
|नरेन्द्र कुमार गुप्ता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]]
|[[ध्रुवबहादुर प्रधान]]
|-
|१०४.
|सागर भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]]
|[[पदम गिरी]]
|-
|१०५.
|बुद्धिप्रसाद पन्त
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]
|[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]]
|-
|१०६.
|सुशील कुमार कानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]]
|[[अजय चौरसिया]]
|-
|१०७.
|रमाकान्त चौरसिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]]
|[[राजकुमार गुप्ता]]
|-
|१०८.
|टेकबहादुर शाक्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]]
|[[रमेश रिजाल]]
|-
|१०९.
|सुशान्त वैदिक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]]
|[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]]
|-
|११०.
|राजेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]]
|[[माधवकुमार नेपाल]]
|-
|१११.
|रविन्द्र पटेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]]
|[[प्रभु साह]]
|-
|११२.
|गणेश पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]]
|[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]]
|-
|११३.
|[[कन्हैया बनिया]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]]
|[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]]
|-
|११४.
|तौफिक अहमद खान
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]]
|[[वासुदेव घिमिरे]]
|-
|११५.
|[[पुष्पा कुमारी चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]]
|[[नवलकिशोर साह]]
|-
|११६.
|[[अमरकान्त चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]]
|[[दिनेशकुमार यादव]]
|-
|११७.
|[[सिताराम साह]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]]
|[[तेजुललाल चौधरी]]
|-
|११८.
|नरेन्द्र साह कलवार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]]
|[[रामेश्वर राय यादव]]
|-
|११९.
|धानन्द्र कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]]
|[[श्यामकुमार घिमिरे]]
|-
|१२०.
|रविन महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]]
|[[महिन्द्र राय यादव]]
|-
|१२१.
|पाराशमणि गेलाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]]
|[[नारायण खड्का]]
|-
|१२२.
|झबिलाल डुम्रे
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]]
|[[धनराज गुरुङ]]
|-
|१२३.
|रमेश कुमार सापकोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]]
|[[हृदयराम थानी]]
|-
|१२४.
|शम्भु कुमार यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]]
|[[लिलानाथ श्रेष्ठ]]
|-
|१२५.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]]
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|}

==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ====
{{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!समूह
|-
|१२६.
|प्रतिभा रावल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१२७.
|लिमा अधिकारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२८.
|रमेश प्रसाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२९.
|रिमा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[दलित]]
|-
|१३०.
|अमृता विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३१.
|पुरुषोत्तम यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मधेशी]]
|-
|१३२.
|समिना मियाँ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]]
|-
|१३३.
|अफसाना बानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३४.
|गलाजा समिम मिकरानी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३५.
|गीता चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;4&quot; |[[थारू जाति|थारू]]
|-
|१३६.
|सुरेन्द्र चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३७.
|प्रेमलाल चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३८.
|करिश्मा कठरिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३९.
|खगेन्द्र कर्ण
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;7&quot; |[[मधेशी]]
|-
|१४०.
|कामिनी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४१.
|सरिता महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४२.
|अङ्किता ठाकुर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४३.
|ललिता कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४४.
|निशा मेहता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४५.
|पुनमकुमारी अग्रवाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४६.
|बसुमाया तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;16&quot; |[[आदिवासी जनजाति]]
|-
|१४७.
|गङ्गा छन्त्याल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४८.
|सुमरिमा उदास
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४९.
|[[अनुष्का श्रेष्ठ]]
|[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५०.
|ओजस्वी शेरचन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५१.
|सिर्जना श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५२.
|रजिनी श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५३.
|कुसुम महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५४.
|भूमिका श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५५.
|प्रमिला कुलुजु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५६.
|सुजाता तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५७.
|कृपा महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५८.
|अलिजा गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५९.
|राम लामा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६०.
|खुश्बु श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६१.
|[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]]
|[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६२.
|प्रभा ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;14&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१६३.
|ज्ञानु पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६४.
|रताकुमारी थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६५.
|शोभा खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६६.
|प्रभा कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६७.
|मञ्जु भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६८.
|सृष्टि भट्टराई
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६९.
|आकृति अवस्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७०.
|क्रान्ति शिखा धिताल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७१.
|टीका संग्रौला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७२.
|श्रद्धा कुँवर 
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७३.
|समीक्षा बास्कोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७४.
|विदुषी राणा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७५.
|रचना खतिवडा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७६.
|प्रकाशचन्द्र परियार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;6&quot; |[[दलित]]
|-
|१७७.
|खिमा विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७८.
|तारा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७९.
|सुष्मा स्वर्णकार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८०.
|स्मृति सेन्चुरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८१.
|सीता वादी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|}

=== प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) ===
{{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!पूर्ववर्ती
!निर्वाचन क्षेत्र
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |१. 
| rowspan=&quot;2&quot; |[[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]]
|१७ असार २०७९
||१३ माघ २०७९
|{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}}
|''पद सिर्जना''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|-
|१५ माघ २०७९
| rowspan=&quot;21&quot; |''२७ भदौ २०८२''
|{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}}
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|-
|२.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|DTS|१५ वैशाख २०८०
|{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}}
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|-
|३.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
| [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |७ पुस २०७९
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;3&quot; | -
| rowspan=&quot;3&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|४. 
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
| [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]]
|-
|५.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]]
|-
|६.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|-
|७.
|[[तोसिमा कार्की]]
| [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[पम्फा भुसाल]]
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|-
|८.
|[[हरि ढकाल]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|-
|९.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|-
|१०.
|[[सोविता गौतम]]
|[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[माधव कुमार नेपाल]]
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|-
|११.
|[[गणेश पराजुली]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[रामवीर मानन्धर]]
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|-
|१२.
|[[सन्तोष परियार]]
|[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;9&quot; | -
| rowspan=&quot;10&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|१३.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
| [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१४.
|[[चन्दा कार्की]]
| [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१५.
|[[निशा डाँगी]]
| [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१६.
|[[असिम शाह]]
| [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१७.
|[[शिव नेपाली]]
|[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१८.
|[[अशोककुमार चौधरी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१९.
|[[विनीता कठायत]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२०.
|[[लक्ष्मी तिवारी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२१.
|[[बिन्दबासिनी कंसाकार]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]]
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपालका राजनीतिक दलहरू}}

[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]]
[[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]]</text>
      <sha1>blzsa38kfmhpefo2mopaa6c4vj9v10j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354206</id>
      <parentid>1354205</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Ashika_Tamang,_official_portrait_(2026).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102483" sha1="rhaskevysf206lw4raoibwjqagx14qb" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}}
{{Infobox political party
| name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी
| native_name = 
| abbreviation = रास्वपा 
| logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png
| colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
| colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]]
| president = [[रवि लामिछाने]]
| general_secretary = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
| leader1_title = उपसभापति
| leader1_name = [[डोलप्रसाद अर्याल]] &lt;br /&gt;[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| leader2_title = [[संसदीय दलको नेता]]
| leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]]
| leader3_title = सह-महामन्त्री
| leader3_name = [[विपिनकुमार आचार्य]]
| leader4_title = [[प्रमुख सचेतक]]
| leader4_name = [[निशा डाँगी]]
| leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष
| leader5_name = लिमा अधिकारी
| spokesperson = [[मनिष झा]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.makalukhabar.com/2024/07/99977398583/|title=रास्वपाको कार्यवाहक महामन्त्रीमा कबिन्द्र बुर्लाकोटी, मनीष झा प्रवक्ता|website=मकालु खबर|date=२० असार २०८१}}&lt;/ref&gt;
| membership = २,४१,७९९ (२०८२)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}&lt;/ref&gt;
| foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}}
| ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;/&gt;&lt;br /&gt;[[संवैधानिक समाजवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;&gt;{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[प्रगतिवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;/&gt;
| position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}}
| slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने''
| symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]]
| headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]]
| country = नेपाल
| blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति
| blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]]
| seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू
| seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू
| seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]]
| seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू
| seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]]
| seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| website = {{URL|http://rspnepal.org/}}
| footnotes = {{cnote|A|यसलाई [[केन्द्र-वामपन्थी]] र [[केन्द्र-दक्षिणपन्थी]]का रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web|date=२०८२ चैत १२|url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/170846/2025-06-21|title=रास्वपाको नीति तथा विचार|publisher=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;}}
}}

'''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’
|publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
=== स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) ===
१६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt; उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;RL&quot;&gt;{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt; १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।&lt;ref name=&quot;s&quot;&gt;{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}&lt;/ref&gt; निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}&lt;/ref&gt; दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt;

[[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}&lt;/ref&gt; भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो।

२०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}&lt;/ref&gt; २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}&lt;/ref&gt;

सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}&lt;/ref&gt;

=== जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) ===
'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले
|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}&lt;/ref&gt; दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए।

== सङ्गठन ==
दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;JR&quot;&gt;{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RL&quot;/&gt; दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== विचारधारा ==
दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt; र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}&lt;/ref&gt; दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।&lt;ref name=&quot;RS&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}&lt;/ref&gt;

== नीतिगत अवधारणा ==
=== अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप ===
दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

=== निर्वाचन सुधार ===
रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।&lt;ref name=&quot;RL&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा
 |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

२०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt;

=== आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण ===
दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}&lt;/ref&gt;

=== स्वास्थ्य सेवा ===
दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

=== भ्रष्टाचार निवारण ===
भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ।

=== महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक ===
हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

== जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू ==

=== दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत ===
{{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}}

==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;6&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|२.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|३.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]] 
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|४.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|}

==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
!उत्तराधिकारी
|-
|१.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|-
|२. 
|[[शिशिर खनाल]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[अशोककुमार राई]]
|-
|३. 
|[[तोसिमा कार्की]]
| राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)''
|}

== निर्वाचन परिणामहरू ==
&lt;graph&gt;{
	&quot;legends&quot;: [],
	&quot;scales&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;zero&quot;: false,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
			},
			&quot;padding&quot;: 0.2,
			&quot;range&quot;: &quot;width&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;linear&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
			},
			&quot;zero&quot;: true,
			&quot;range&quot;: &quot;height&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
			},
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;color&quot;,
			&quot;range&quot;: [
				&quot;#0095DA&quot;
			]
		}
	],
	&quot;version&quot;: 2,
	&quot;marks&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;rect&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;hover&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;red&quot;
					}
				},
				&quot;update&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
					}
				},
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;y2&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;value&quot;: 0
					},
					&quot;width&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;offset&quot;: -1,
						&quot;band&quot;: &quot;true&quot;
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;,
						&quot;value&quot;: &quot;steelblue&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;text&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;baseline&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;middle&quot;
					},
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;text&quot;: {
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;offset&quot;: 4,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;dy&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;mult&quot;: 0.5,
						&quot;band&quot;: true
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -90
					},
					&quot;fontSize&quot;: {
						&quot;value&quot;: 11
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;white&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		}
	],
	&quot;height&quot;: 200,
	&quot;axes&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Legislative election&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;format&quot;: &quot;d&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -40
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;% of party vote&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		}
	],
	&quot;data&quot;: [
		{
			&quot;format&quot;: {
				&quot;parse&quot;: {
					&quot;y&quot;: &quot;number&quot;,
					&quot;x&quot;: &quot;integer&quot;
				},
				&quot;type&quot;: &quot;json&quot;
			},
			&quot;name&quot;: &quot;chart&quot;,
			&quot;values&quot;: [
				{
					&quot;y&quot;: 10.7,
					&quot;series&quot;: &quot;y&quot;,
					&quot;x&quot;: 2022
				}
			]
		}
	],
	&quot;width&quot;: 280
}&lt;/graph&gt;
यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}&lt;/ref&gt; त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार
 |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|निर्वाचन
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नेता
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|प्रत्यक्ष मत
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |समानुपातिक मत
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सिट संख्या
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;| ±
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |स्थान
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नतिजा
|-
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]
| [[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |८,१५,०२३
| rowspan=&quot;2&quot; |७.७७
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |११,३०,३४४
| rowspan=&quot;2&quot; |१०.७०
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;lightgrey&quot;|
| rowspan=&quot;2&quot; |चौथो
|{{yes2|गठबन्धन सरकार}}
|-
| [[रवि लामिछाने]]
|{{no2|प्रतिपक्ष}}
|-
|[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
|'''[[बालेन्द्र शाह]]'''
|'''४६,५०,६९७'''
|'''४४.१७'''
|{{Increase}} ३६.४०
|'''५१,८३,४९३'''
|'''४७.८४'''
|{{Increase}} ३७.१४
|'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}'''
|{{Increase}} १६१
|{{Increase}} प्रथम
|{{yes2|बहुमतको सरकार}}
|}

== नेतृत्व ==

=== पार्टी सभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
!१
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१७ असार २०७९ 
|१३ माघ २०७९
|-
!―
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१३ माघ २०७९ 
|१५ माघ २०७९
|-
!(१)
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१५ माघ २०७९&lt;ref name=&quot;IP&quot;&gt;{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== उपसभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपसभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |१
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१७ असार २०७९&lt;ref name=&quot;rsp&quot;/&gt; 
|बहालवाला 
|-
|[[स्वर्णिम वाग्ले]] 
| 
|१३ मंसिर २०८०&lt;ref name=&quot;rsp&quot;&gt;{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== संसदीय दलको नेता ===
* [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

=== सह-महामन्त्री ===
* [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान)
* [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१)

=== संसदीय दलको उपनेता ===
* [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान)

=== प्रमुख सचेतक ===
* [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान)
* [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१)

=== महामन्त्री ===
* [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान)
* मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार)

=== प्रवक्ता ===
* [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान)

=== सह-प्रवक्ता ===
* प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान)

=== पार्टी कोषाध्यक्ष ===
* लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान)

=== उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपप्रधानमन्त्री
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |संसद
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |प्रधानमन्त्री
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सुरुवात
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अन्त्य
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अवधि
|-
|१
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]]
|११ पुस २०७९
|१३ माघ २०७९
|३२ दिन
|[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]]
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|}

== संसद सदस्यहरू ==
=== प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) ===
{{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!निर्वाचन क्षेत्र
!पूर्ववर्ती 
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|118x118px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[कृष्णभक्त पोखरेल]]
|-
|२.
|[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]]
|[[File:Balendra Shah, official portrait.jpg|center|frameless|118x118px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ५]]
|[[केपी शर्मा ओली]]
|-
|३.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|-
|४.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]]
|[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]]
|-
|५.
|[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
|[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|-
|६.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]]
|[[जुलीकुमारी महतो]]
|-
|७.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|-
|८.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|-
|९.
|[[हरि ढकाल]]
|[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|-
|१०.
|[[निशा डाँगी]]
|[[File:Nisha Dangi (2022).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा १]]
|[[विश्वप्रकाश शर्मा]]
|-
|११.
|[[सोविता गौतम]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]]
|[[विक्रम पाण्डे]]
|-
|१२.
|[[विपिन कुमार आचार्य]]
|[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]]
|[[रेखा शर्मा]]
|-
|१३.
|[[तोसिमा कार्की]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|[[पम्फा भुसाल]]
|-
|१४.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
|[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा २]]
|[[देवराज घिमिरे]]
|-
|१५.
|[[गणेश पराजुली]]
|[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|[[रामवीर मानन्धर]]
|-
|१६.
|[[अमरेशकुमार सिंह]]
|[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
| -
|-
|१७.
|जगदीश खरेल
|[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]]
|[[प्रेमबहादुर महर्जन]]
|-
|१८.
|सस्मित पोखरेल
|[[File:Sasmit-Pokharel.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]]
|[[प्रदिप पौडेल]]
|-
|१९.
|[[रन्जु दर्शना]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]]
|[[प्रकाशमान सिंह]]
|-
|२०.
|[[बब्लु गुप्ता]]
|[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]]
|[[रामशङ्कर यादव]]
|-
|२१.
|राजुनाथ पाण्डे
|[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]]
|[[सन्तोष चालिसे]]
|-
|२२.
|यज्ञमणि न्यौपाने
|[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]]
|[[डिगबहादुर लिम्बू]]
|-
|२३.
|[[केपी खनाल]]
|[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]]
|[[अरुण कुमार चौधरी]]
|-
|२४.
|पुकार बम
|[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]]
|[[गगन थापा]]
|-
|२५.
|दीपकराज बोहरा
|[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]]
|[[नारायणप्रकाश साउद]]
|-
|२६.
|सुदन गुरुङ
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]]
|[[राजेन्द्र बजगाईं]]
|-
|२७.
|अशोककुमार चौधरी
|[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]]
|[[भगवती चौधरी]]
|-
|२८.
|शिवशङ्कर यादव
|[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]]
|[[राजकिशोर यादव]]
|-
|२९.
|धनञ्जय रेग्मी
|[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]]
|[[राजु थापा]]
|-
|३०.
|गणेश कार्की
|[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]]
|[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]]
|-
|३१.
|सागर ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]]
|[[चन्द्र भण्डारी]]
|-
|३२.
|प्रदिप बिष्ट
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]]
|[[राजेन्द्रकुमार केसी]]
|-
|३३.
|राजिव खत्री
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]]
|[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]]
|-
|३४.
|लेकजङ्ग थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]]
|[[दीपक बोहरा]]
|-
|३५.
|कृष्णहरि बुढाथोकी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]]
|[[पूर्णबहादुर तामाङ]]
|-
|३६.
|सुनिल केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|[[सोबिता गौतम]]
|-
|३७.
|विश्वराज पोखरेल
|[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]]
|[[रामहरि खतिवडा]]
|-
|३८.
|[[आशिका तामाङ]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]]
|[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]]
|-
|३९.
|सुलभ खरेल
|[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]]
|[[विष्णुप्रसाद पौडेल]]
|-
|४०.
|प्रकाश पाठक
|[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ३]]
|[[राजेन्द्र लिङ्देन]]
|-
|४१.
|[[ताराप्रसाद जोशी]]
|[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]
|[[शेरबहादुर देउवा]]
|-
|४२.
|श्रीराम न्यौपाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]]
|[[शङ्कर भण्डारी]]
|-
|४३.
|आशा झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]]
|[[योगेन्द्र मण्डल]]
|-
|४४.
|अरविन्द साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]]
|[[ज्वालाकुमारी साह]]
|-
|४५.
|शम्भुप्रसाद ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ४]]
|[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]]
|-
|४६.
|उत्तमप्रसाद पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]]
|[[विद्या भट्टराई]]
|-
|४७.
|जगदीश खरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]]
|[[गङ्गा कार्की]]
|-
|४८.
|सुनिल लम्साल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]]
|[[छबिलाल विश्वकर्मा]]
|-
|४९.
|हरिप्रसाद भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]]
|[[टोपबहादुर रायमाझी]]
|-
|५०.
|सूर्यबहादुर तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]]
|[[अम्बरबहादुर रायमाझी]]
|-
|५१.
|सुशील खड्का
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]]
|[[चित्रबहादुर केसी]]
|-
|५२.
|आशिष गजुरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]]
|[[लेखनाथ दाहाल]]
|-
|५३.
|रुविना आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]]
|[[शेखर कोइराला]]
|-
|५४.
|बिना गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]]
|दामोदर प्रसाद वैरागी
|-
|५५.
|मधुकुमार चौलागाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]]
|[[सूर्यमान दोङ तामाङ]]
|-
|५६.
|ज्ञानेन्द्र सिंह महता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]]
|[[रमेश लेखक]]
|-
|५७.
|सोम शर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]]
|[[देवेन्द्र पौडेल]]
|-
|५८.
|हरिमोहन भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]]
|[[दामोदर भण्डारी]]
|-
|५९.
|सुरेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]]
|[[सूर्यप्रसाद ढकाल]]
|-
|६०.
|खगेन्द्र सुनार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]]
|[[किशोर सिंह राठौर]]
|-
|६१.
|गणेश धिमाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]]
|[[अच्युतप्रसाद मैनाली]]
|-
|६२.
|रुकेश रञ्जित
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]]
|[[प्रेम सुवाल]]
|-
|६३.
|ठाकुर सिंह थारु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]]
|[[सञ्जयकुमार गौतम]]
|-
|६४.
|रामजी यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]]
|[[सीके राउत]]
|-
|६५.
|लालबिक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]]
|[[भिम आचार्य]]
|-
|६६.
|तपेश्वर यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]]
|[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]]
|-
|६७.
|भरतप्रसाद पराजुली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]]
|[[माधव सापकोटा]]
|-
|६८.
|नितिमा भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]]
|[[रामप्रकाश चौधरी]]
|-
|६९.
|चन्दन कुमार सिंह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]]
|[[उपेन्द्र यादव]]
|-
|७०.
|राहबार अन्सारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]]
|[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]]
|-
|७१.
|श्रीधर पोखरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]]
|[[लालवीर चौधरी]]
|-
|७२.
|देवराज पाठक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]]
|[[मेटमणि चौधरी]]
|-
|७३.
|कमल सुवेदी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]]
|[[दीपक गिरी]]
|-
|७४.
|बोधनारायण श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]]
|[[रामनाथ अधिकारी]]
|-
|७५.
|रामविनोद शाह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]]
|[[रामकृष्ण यादव]]
|-
|७६.
|राजकिशोर महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]]
|[[रघुवीर महासेठ]]
|-
|७७.
|गोविन्द पन्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]]
|[[गोकर्ण विष्ट]]
|-
|७८.
|कोमल ज्ञवाली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]]
|[[रञ्जिता श्रेष्ठ]]
|-
|७९.
|जगतप्रसाद जोशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]]
|[[गङ्गाराम चौधरी]]
|-
|८०.
|खेमराज कोइराला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]]
|[[वीरबहादुर बलायर]]
|-
|८१.
|आनन्दबहादुर चन्द
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]]
|[[डिल्लीराज पन्त]]
|-
|८२.
|जनक सिंह धामी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]]
|[[तारा लामा तामाङ]]
|-
|८३.
|मोहनलाल आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]]
|[[बलराम अधिकारी]]
|-
|८४.
|विक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]]
|[[सुरेन्द्रराज आचार्य]]
|-
|८५.
|खडकराज पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]]
|[[मानबहादुर गुरुङ]]
|-
|८६.
|वदन कुमार भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]]
|[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]]
|-
|८७.
|बुद्धरत्न तुलाधर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]]
|[[उदयशमशेर राणा]]
|-
|८८.
|धर्मराज केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]]
|[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]]
|-
|८९.
|प्रमोदकुमार महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]]
|[[गिरीराजमणि पोखरेल]]
|-
|९०.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]]
|[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]]
|-
|९१.
|उज्ज्वलकुमार झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]]
|[[महन्थ ठाकुर]]
|-
|९२.
|गौरी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]]
|[[महेन्द्र कुमार राय]]
|-
|९३.
|प्रकाश गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]]
|[[दीपकबहादुर सिंह]]
|-
|९४.
|प्रशान्त उप्रेती
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]]
|[[महेशकुमार बर्तौला]]
|-
|९५.
|कृष्णकुमार कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]]
|[[ऋषिकेश पोखरेल]]
|-
|९६.
|सन्तोष राजवंशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]]
|[[अमनलाल मोदी]]
|-
|९७.
|राजन् गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]]
|[[शशाङ्क कोइराला]]
|-
|९८.
|मनिष खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]]
|[[विष्णुकुमार कार्की]]
|-
|९९.
|विक्रम तिमिल्सिना
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]]
|[[हितबहादुर तामाङ]]
|-
|१००.
|अच्युत लामिछाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]]
|[[अर्जुननरसिंह केसी]]
|-
|१०१.
|माधवबहादुर थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]]
|[[ठाकुरप्रसाद गैरे]]
|-
|१०२.
|विक्रम खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]]
|[[विनोद चौधरी]]
|-
|१०३.
|नरेन्द्र कुमार गुप्ता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]]
|[[ध्रुवबहादुर प्रधान]]
|-
|१०४.
|सागर भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]]
|[[पदम गिरी]]
|-
|१०५.
|बुद्धिप्रसाद पन्त
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]
|[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]]
|-
|१०६.
|सुशील कुमार कानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]]
|[[अजय चौरसिया]]
|-
|१०७.
|रमाकान्त चौरसिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]]
|[[राजकुमार गुप्ता]]
|-
|१०८.
|टेकबहादुर शाक्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]]
|[[रमेश रिजाल]]
|-
|१०९.
|सुशान्त वैदिक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]]
|[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]]
|-
|११०.
|राजेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]]
|[[माधवकुमार नेपाल]]
|-
|१११.
|रविन्द्र पटेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]]
|[[प्रभु साह]]
|-
|११२.
|गणेश पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]]
|[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]]
|-
|११३.
|[[कन्हैया बनिया]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]]
|[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]]
|-
|११४.
|तौफिक अहमद खान
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]]
|[[वासुदेव घिमिरे]]
|-
|११५.
|[[पुष्पा कुमारी चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]]
|[[नवलकिशोर साह]]
|-
|११६.
|[[अमरकान्त चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]]
|[[दिनेशकुमार यादव]]
|-
|११७.
|[[सिताराम साह]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]]
|[[तेजुललाल चौधरी]]
|-
|११८.
|नरेन्द्र साह कलवार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]]
|[[रामेश्वर राय यादव]]
|-
|११९.
|धानन्द्र कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]]
|[[श्यामकुमार घिमिरे]]
|-
|१२०.
|रविन महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]]
|[[महिन्द्र राय यादव]]
|-
|१२१.
|पाराशमणि गेलाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]]
|[[नारायण खड्का]]
|-
|१२२.
|झबिलाल डुम्रे
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]]
|[[धनराज गुरुङ]]
|-
|१२३.
|रमेश कुमार सापकोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]]
|[[हृदयराम थानी]]
|-
|१२४.
|शम्भु कुमार यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]]
|[[लिलानाथ श्रेष्ठ]]
|-
|१२५.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]]
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|}

==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ====
{{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!समूह
|-
|१२६.
|प्रतिभा रावल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१२७.
|लिमा अधिकारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२८.
|रमेश प्रसाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२९.
|रिमा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[दलित]]
|-
|१३०.
|अमृता विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३१.
|पुरुषोत्तम यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मधेशी]]
|-
|१३२.
|समिना मियाँ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]]
|-
|१३३.
|अफसाना बानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३४.
|गलाजा समिम मिकरानी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३५.
|गीता चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;4&quot; |[[थारू जाति|थारू]]
|-
|१३६.
|सुरेन्द्र चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३७.
|प्रेमलाल चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३८.
|करिश्मा कठरिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३९.
|खगेन्द्र कर्ण
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;7&quot; |[[मधेशी]]
|-
|१४०.
|कामिनी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४१.
|सरिता महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४२.
|अङ्किता ठाकुर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४३.
|ललिता कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४४.
|निशा मेहता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४५.
|पुनमकुमारी अग्रवाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४६.
|बसुमाया तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;16&quot; |[[आदिवासी जनजाति]]
|-
|१४७.
|गङ्गा छन्त्याल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४८.
|सुमरिमा उदास
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४९.
|[[अनुष्का श्रेष्ठ]]
|[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५०.
|ओजस्वी शेरचन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५१.
|सिर्जना श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५२.
|रजिनी श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५३.
|कुसुम महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५४.
|भूमिका श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५५.
|प्रमिला कुलुजु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५६.
|सुजाता तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५७.
|कृपा महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५८.
|अलिजा गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५९.
|राम लामा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६०.
|खुश्बु श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६१.
|[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]]
|[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६२.
|प्रभा ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;14&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१६३.
|ज्ञानु पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६४.
|रताकुमारी थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६५.
|शोभा खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६६.
|प्रभा कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६७.
|मञ्जु भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६८.
|सृष्टि भट्टराई
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६९.
|आकृति अवस्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७०.
|क्रान्ति शिखा धिताल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७१.
|टीका संग्रौला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७२.
|श्रद्धा कुँवर 
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७३.
|समीक्षा बास्कोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७४.
|विदुषी राणा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७५.
|रचना खतिवडा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७६.
|प्रकाशचन्द्र परियार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;6&quot; |[[दलित]]
|-
|१७७.
|खिमा विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७८.
|तारा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७९.
|सुष्मा स्वर्णकार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८०.
|स्मृति सेन्चुरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८१.
|सीता वादी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|}

=== प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) ===
{{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!पूर्ववर्ती
!निर्वाचन क्षेत्र
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |१. 
| rowspan=&quot;2&quot; |[[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]]
|१७ असार २०७९
||१३ माघ २०७९
|{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}}
|''पद सिर्जना''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|-
|१५ माघ २०७९
| rowspan=&quot;21&quot; |''२७ भदौ २०८२''
|{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}}
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|-
|२.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|DTS|१५ वैशाख २०८०
|{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}}
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|-
|३.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
| [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |७ पुस २०७९
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;3&quot; | -
| rowspan=&quot;3&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|४. 
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
| [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]]
|-
|५.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]]
|-
|६.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|-
|७.
|[[तोसिमा कार्की]]
| [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[पम्फा भुसाल]]
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|-
|८.
|[[हरि ढकाल]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|-
|९.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|-
|१०.
|[[सोविता गौतम]]
|[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[माधव कुमार नेपाल]]
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|-
|११.
|[[गणेश पराजुली]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[रामवीर मानन्धर]]
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|-
|१२.
|[[सन्तोष परियार]]
|[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;9&quot; | -
| rowspan=&quot;10&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|१३.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
| [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१४.
|[[चन्दा कार्की]]
| [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१५.
|[[निशा डाँगी]]
| [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१६.
|[[असिम शाह]]
| [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१७.
|[[शिव नेपाली]]
|[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१८.
|[[अशोककुमार चौधरी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१९.
|[[विनीता कठायत]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२०.
|[[लक्ष्मी तिवारी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२१.
|[[बिन्दबासिनी कंसाकार]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]]
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपालका राजनीतिक दलहरू}}

[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]]
[[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]]</text>
      <sha1>rhaskevysf206lw4raoibwjqagx14qb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354217</id>
      <parentid>1354206</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T08:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Balendra_Shah,_official_portrait.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102412" sha1="lqioqcx8bkcavmfd5ngipp3zkv8t0j9" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}}
{{Infobox political party
| name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी
| native_name = 
| abbreviation = रास्वपा 
| logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png
| colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
| colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]]
| president = [[रवि लामिछाने]]
| general_secretary = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
| leader1_title = उपसभापति
| leader1_name = [[डोलप्रसाद अर्याल]] &lt;br /&gt;[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| leader2_title = [[संसदीय दलको नेता]]
| leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]]
| leader3_title = सह-महामन्त्री
| leader3_name = [[विपिनकुमार आचार्य]]
| leader4_title = [[प्रमुख सचेतक]]
| leader4_name = [[निशा डाँगी]]
| leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष
| leader5_name = लिमा अधिकारी
| spokesperson = [[मनिष झा]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.makalukhabar.com/2024/07/99977398583/|title=रास्वपाको कार्यवाहक महामन्त्रीमा कबिन्द्र बुर्लाकोटी, मनीष झा प्रवक्ता|website=मकालु खबर|date=२० असार २०८१}}&lt;/ref&gt;
| membership = २,४१,७९९ (२०८२)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}&lt;/ref&gt;
| foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}}
| ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;/&gt;&lt;br /&gt;[[संवैधानिक समाजवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;&gt;{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[प्रगतिवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;/&gt;
| position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}}
| slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने''
| symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]]
| headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]]
| country = नेपाल
| blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति
| blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]]
| seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू
| seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू
| seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]]
| seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू
| seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]]
| seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| website = {{URL|http://rspnepal.org/}}
| footnotes = {{cnote|A|यसलाई [[केन्द्र-वामपन्थी]] र [[केन्द्र-दक्षिणपन्थी]]का रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web|date=२०८२ चैत १२|url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/170846/2025-06-21|title=रास्वपाको नीति तथा विचार|publisher=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;}}
}}

'''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’
|publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
=== स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) ===
१६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt; उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;RL&quot;&gt;{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt; १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।&lt;ref name=&quot;s&quot;&gt;{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}&lt;/ref&gt; निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}&lt;/ref&gt; दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt;

[[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}&lt;/ref&gt; भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो।

२०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}&lt;/ref&gt; २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}&lt;/ref&gt;

सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}&lt;/ref&gt;

=== जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) ===
'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले
|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}&lt;/ref&gt; दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए।

== सङ्गठन ==
दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;JR&quot;&gt;{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RL&quot;/&gt; दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== विचारधारा ==
दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt; र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}&lt;/ref&gt; दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।&lt;ref name=&quot;RS&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}&lt;/ref&gt;

== नीतिगत अवधारणा ==
=== अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप ===
दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

=== निर्वाचन सुधार ===
रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।&lt;ref name=&quot;RL&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा
 |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

२०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt;

=== आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण ===
दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}&lt;/ref&gt;

=== स्वास्थ्य सेवा ===
दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

=== भ्रष्टाचार निवारण ===
भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ।

=== महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक ===
हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

== जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू ==

=== दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत ===
{{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}}

==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;6&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|२.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|३.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]] 
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|४.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|}

==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
!उत्तराधिकारी
|-
|१.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|-
|२. 
|[[शिशिर खनाल]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[अशोककुमार राई]]
|-
|३. 
|[[तोसिमा कार्की]]
| राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)''
|}

== निर्वाचन परिणामहरू ==
&lt;graph&gt;{
	&quot;legends&quot;: [],
	&quot;scales&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;zero&quot;: false,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
			},
			&quot;padding&quot;: 0.2,
			&quot;range&quot;: &quot;width&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;linear&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
			},
			&quot;zero&quot;: true,
			&quot;range&quot;: &quot;height&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
			},
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;color&quot;,
			&quot;range&quot;: [
				&quot;#0095DA&quot;
			]
		}
	],
	&quot;version&quot;: 2,
	&quot;marks&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;rect&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;hover&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;red&quot;
					}
				},
				&quot;update&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
					}
				},
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;y2&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;value&quot;: 0
					},
					&quot;width&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;offset&quot;: -1,
						&quot;band&quot;: &quot;true&quot;
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;,
						&quot;value&quot;: &quot;steelblue&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;text&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;baseline&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;middle&quot;
					},
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;text&quot;: {
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;offset&quot;: 4,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;dy&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;mult&quot;: 0.5,
						&quot;band&quot;: true
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -90
					},
					&quot;fontSize&quot;: {
						&quot;value&quot;: 11
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;white&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		}
	],
	&quot;height&quot;: 200,
	&quot;axes&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Legislative election&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;format&quot;: &quot;d&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -40
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;% of party vote&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		}
	],
	&quot;data&quot;: [
		{
			&quot;format&quot;: {
				&quot;parse&quot;: {
					&quot;y&quot;: &quot;number&quot;,
					&quot;x&quot;: &quot;integer&quot;
				},
				&quot;type&quot;: &quot;json&quot;
			},
			&quot;name&quot;: &quot;chart&quot;,
			&quot;values&quot;: [
				{
					&quot;y&quot;: 10.7,
					&quot;series&quot;: &quot;y&quot;,
					&quot;x&quot;: 2022
				}
			]
		}
	],
	&quot;width&quot;: 280
}&lt;/graph&gt;
यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}&lt;/ref&gt; त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार
 |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|निर्वाचन
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नेता
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|प्रत्यक्ष मत
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |समानुपातिक मत
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सिट संख्या
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;| ±
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |स्थान
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नतिजा
|-
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]
| [[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |८,१५,०२३
| rowspan=&quot;2&quot; |७.७७
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |११,३०,३४४
| rowspan=&quot;2&quot; |१०.७०
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;lightgrey&quot;|
| rowspan=&quot;2&quot; |चौथो
|{{yes2|गठबन्धन सरकार}}
|-
| [[रवि लामिछाने]]
|{{no2|प्रतिपक्ष}}
|-
|[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
|'''[[बालेन्द्र शाह]]'''
|'''४६,५०,६९७'''
|'''४४.१७'''
|{{Increase}} ३६.४०
|'''५१,८३,४९३'''
|'''४७.८४'''
|{{Increase}} ३७.१४
|'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}'''
|{{Increase}} १६१
|{{Increase}} प्रथम
|{{yes2|बहुमतको सरकार}}
|}

== नेतृत्व ==

=== पार्टी सभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
!१
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१७ असार २०७९ 
|१३ माघ २०७९
|-
!―
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१३ माघ २०७९ 
|१५ माघ २०७९
|-
!(१)
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१५ माघ २०७९&lt;ref name=&quot;IP&quot;&gt;{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== उपसभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपसभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |१
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१७ असार २०७९&lt;ref name=&quot;rsp&quot;/&gt; 
|बहालवाला 
|-
|[[स्वर्णिम वाग्ले]] 
| 
|१३ मंसिर २०८०&lt;ref name=&quot;rsp&quot;&gt;{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== संसदीय दलको नेता ===
* [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

=== सह-महामन्त्री ===
* [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान)
* [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१)

=== संसदीय दलको उपनेता ===
* [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान)

=== प्रमुख सचेतक ===
* [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान)
* [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१)

=== महामन्त्री ===
* [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान)
* मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार)

=== प्रवक्ता ===
* [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान)

=== सह-प्रवक्ता ===
* प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान)

=== पार्टी कोषाध्यक्ष ===
* लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान)

=== उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपप्रधानमन्त्री
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |संसद
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |प्रधानमन्त्री
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सुरुवात
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अन्त्य
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अवधि
|-
|१
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]]
|११ पुस २०७९
|१३ माघ २०७९
|३२ दिन
|[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]]
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|}

== संसद सदस्यहरू ==
=== प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) ===
{{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!निर्वाचन क्षेत्र
!पूर्ववर्ती 
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|118x118px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[कृष्णभक्त पोखरेल]]
|-
|२.
|[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ५]]
|[[केपी शर्मा ओली]]
|-
|३.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|-
|४.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]]
|[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]]
|-
|५.
|[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
|[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|-
|६.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]]
|[[जुलीकुमारी महतो]]
|-
|७.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|-
|८.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|-
|९.
|[[हरि ढकाल]]
|[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|-
|१०.
|[[निशा डाँगी]]
|[[File:Nisha Dangi (2022).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा १]]
|[[विश्वप्रकाश शर्मा]]
|-
|११.
|[[सोविता गौतम]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]]
|[[विक्रम पाण्डे]]
|-
|१२.
|[[विपिन कुमार आचार्य]]
|[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]]
|[[रेखा शर्मा]]
|-
|१३.
|[[तोसिमा कार्की]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|[[पम्फा भुसाल]]
|-
|१४.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
|[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा २]]
|[[देवराज घिमिरे]]
|-
|१५.
|[[गणेश पराजुली]]
|[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|[[रामवीर मानन्धर]]
|-
|१६.
|[[अमरेशकुमार सिंह]]
|[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
| -
|-
|१७.
|जगदीश खरेल
|[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]]
|[[प्रेमबहादुर महर्जन]]
|-
|१८.
|सस्मित पोखरेल
|[[File:Sasmit-Pokharel.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]]
|[[प्रदिप पौडेल]]
|-
|१९.
|[[रन्जु दर्शना]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]]
|[[प्रकाशमान सिंह]]
|-
|२०.
|[[बब्लु गुप्ता]]
|[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]]
|[[रामशङ्कर यादव]]
|-
|२१.
|राजुनाथ पाण्डे
|[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]]
|[[सन्तोष चालिसे]]
|-
|२२.
|यज्ञमणि न्यौपाने
|[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]]
|[[डिगबहादुर लिम्बू]]
|-
|२३.
|[[केपी खनाल]]
|[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]]
|[[अरुण कुमार चौधरी]]
|-
|२४.
|पुकार बम
|[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]]
|[[गगन थापा]]
|-
|२५.
|दीपकराज बोहरा
|[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]]
|[[नारायणप्रकाश साउद]]
|-
|२६.
|सुदन गुरुङ
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]]
|[[राजेन्द्र बजगाईं]]
|-
|२७.
|अशोककुमार चौधरी
|[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]]
|[[भगवती चौधरी]]
|-
|२८.
|शिवशङ्कर यादव
|[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]]
|[[राजकिशोर यादव]]
|-
|२९.
|धनञ्जय रेग्मी
|[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]]
|[[राजु थापा]]
|-
|३०.
|गणेश कार्की
|[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]]
|[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]]
|-
|३१.
|सागर ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]]
|[[चन्द्र भण्डारी]]
|-
|३२.
|प्रदिप बिष्ट
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]]
|[[राजेन्द्रकुमार केसी]]
|-
|३३.
|राजिव खत्री
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]]
|[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]]
|-
|३४.
|लेकजङ्ग थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]]
|[[दीपक बोहरा]]
|-
|३५.
|कृष्णहरि बुढाथोकी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]]
|[[पूर्णबहादुर तामाङ]]
|-
|३६.
|सुनिल केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|[[सोबिता गौतम]]
|-
|३७.
|विश्वराज पोखरेल
|[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]]
|[[रामहरि खतिवडा]]
|-
|३८.
|[[आशिका तामाङ]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]]
|[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]]
|-
|३९.
|सुलभ खरेल
|[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]]
|[[विष्णुप्रसाद पौडेल]]
|-
|४०.
|प्रकाश पाठक
|[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ३]]
|[[राजेन्द्र लिङ्देन]]
|-
|४१.
|[[ताराप्रसाद जोशी]]
|[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]
|[[शेरबहादुर देउवा]]
|-
|४२.
|श्रीराम न्यौपाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]]
|[[शङ्कर भण्डारी]]
|-
|४३.
|आशा झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]]
|[[योगेन्द्र मण्डल]]
|-
|४४.
|अरविन्द साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]]
|[[ज्वालाकुमारी साह]]
|-
|४५.
|शम्भुप्रसाद ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ४]]
|[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]]
|-
|४६.
|उत्तमप्रसाद पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]]
|[[विद्या भट्टराई]]
|-
|४७.
|जगदीश खरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]]
|[[गङ्गा कार्की]]
|-
|४८.
|सुनिल लम्साल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]]
|[[छबिलाल विश्वकर्मा]]
|-
|४९.
|हरिप्रसाद भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]]
|[[टोपबहादुर रायमाझी]]
|-
|५०.
|सूर्यबहादुर तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]]
|[[अम्बरबहादुर रायमाझी]]
|-
|५१.
|सुशील खड्का
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]]
|[[चित्रबहादुर केसी]]
|-
|५२.
|आशिष गजुरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]]
|[[लेखनाथ दाहाल]]
|-
|५३.
|रुविना आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]]
|[[शेखर कोइराला]]
|-
|५४.
|बिना गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]]
|दामोदर प्रसाद वैरागी
|-
|५५.
|मधुकुमार चौलागाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]]
|[[सूर्यमान दोङ तामाङ]]
|-
|५६.
|ज्ञानेन्द्र सिंह महता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]]
|[[रमेश लेखक]]
|-
|५७.
|सोम शर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]]
|[[देवेन्द्र पौडेल]]
|-
|५८.
|हरिमोहन भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]]
|[[दामोदर भण्डारी]]
|-
|५९.
|सुरेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]]
|[[सूर्यप्रसाद ढकाल]]
|-
|६०.
|खगेन्द्र सुनार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]]
|[[किशोर सिंह राठौर]]
|-
|६१.
|गणेश धिमाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]]
|[[अच्युतप्रसाद मैनाली]]
|-
|६२.
|रुकेश रञ्जित
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]]
|[[प्रेम सुवाल]]
|-
|६३.
|ठाकुर सिंह थारु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]]
|[[सञ्जयकुमार गौतम]]
|-
|६४.
|रामजी यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]]
|[[सीके राउत]]
|-
|६५.
|लालबिक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]]
|[[भिम आचार्य]]
|-
|६६.
|तपेश्वर यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]]
|[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]]
|-
|६७.
|भरतप्रसाद पराजुली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]]
|[[माधव सापकोटा]]
|-
|६८.
|नितिमा भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]]
|[[रामप्रकाश चौधरी]]
|-
|६९.
|चन्दन कुमार सिंह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]]
|[[उपेन्द्र यादव]]
|-
|७०.
|राहबार अन्सारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]]
|[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]]
|-
|७१.
|श्रीधर पोखरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]]
|[[लालवीर चौधरी]]
|-
|७२.
|देवराज पाठक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]]
|[[मेटमणि चौधरी]]
|-
|७३.
|कमल सुवेदी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]]
|[[दीपक गिरी]]
|-
|७४.
|बोधनारायण श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]]
|[[रामनाथ अधिकारी]]
|-
|७५.
|रामविनोद शाह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]]
|[[रामकृष्ण यादव]]
|-
|७६.
|राजकिशोर महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]]
|[[रघुवीर महासेठ]]
|-
|७७.
|गोविन्द पन्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]]
|[[गोकर्ण विष्ट]]
|-
|७८.
|कोमल ज्ञवाली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]]
|[[रञ्जिता श्रेष्ठ]]
|-
|७९.
|जगतप्रसाद जोशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]]
|[[गङ्गाराम चौधरी]]
|-
|८०.
|खेमराज कोइराला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]]
|[[वीरबहादुर बलायर]]
|-
|८१.
|आनन्दबहादुर चन्द
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]]
|[[डिल्लीराज पन्त]]
|-
|८२.
|जनक सिंह धामी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]]
|[[तारा लामा तामाङ]]
|-
|८३.
|मोहनलाल आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]]
|[[बलराम अधिकारी]]
|-
|८४.
|विक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]]
|[[सुरेन्द्रराज आचार्य]]
|-
|८५.
|खडकराज पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]]
|[[मानबहादुर गुरुङ]]
|-
|८६.
|वदन कुमार भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]]
|[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]]
|-
|८७.
|बुद्धरत्न तुलाधर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]]
|[[उदयशमशेर राणा]]
|-
|८८.
|धर्मराज केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]]
|[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]]
|-
|८९.
|प्रमोदकुमार महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]]
|[[गिरीराजमणि पोखरेल]]
|-
|९०.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]]
|[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]]
|-
|९१.
|उज्ज्वलकुमार झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]]
|[[महन्थ ठाकुर]]
|-
|९२.
|गौरी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]]
|[[महेन्द्र कुमार राय]]
|-
|९३.
|प्रकाश गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]]
|[[दीपकबहादुर सिंह]]
|-
|९४.
|प्रशान्त उप्रेती
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]]
|[[महेशकुमार बर्तौला]]
|-
|९५.
|कृष्णकुमार कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]]
|[[ऋषिकेश पोखरेल]]
|-
|९६.
|सन्तोष राजवंशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]]
|[[अमनलाल मोदी]]
|-
|९७.
|राजन् गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]]
|[[शशाङ्क कोइराला]]
|-
|९८.
|मनिष खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]]
|[[विष्णुकुमार कार्की]]
|-
|९९.
|विक्रम तिमिल्सिना
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]]
|[[हितबहादुर तामाङ]]
|-
|१००.
|अच्युत लामिछाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]]
|[[अर्जुननरसिंह केसी]]
|-
|१०१.
|माधवबहादुर थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]]
|[[ठाकुरप्रसाद गैरे]]
|-
|१०२.
|विक्रम खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]]
|[[विनोद चौधरी]]
|-
|१०३.
|नरेन्द्र कुमार गुप्ता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]]
|[[ध्रुवबहादुर प्रधान]]
|-
|१०४.
|सागर भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]]
|[[पदम गिरी]]
|-
|१०५.
|बुद्धिप्रसाद पन्त
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]
|[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]]
|-
|१०६.
|सुशील कुमार कानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]]
|[[अजय चौरसिया]]
|-
|१०७.
|रमाकान्त चौरसिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]]
|[[राजकुमार गुप्ता]]
|-
|१०८.
|टेकबहादुर शाक्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]]
|[[रमेश रिजाल]]
|-
|१०९.
|सुशान्त वैदिक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]]
|[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]]
|-
|११०.
|राजेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]]
|[[माधवकुमार नेपाल]]
|-
|१११.
|रविन्द्र पटेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]]
|[[प्रभु साह]]
|-
|११२.
|गणेश पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]]
|[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]]
|-
|११३.
|[[कन्हैया बनिया]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]]
|[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]]
|-
|११४.
|तौफिक अहमद खान
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]]
|[[वासुदेव घिमिरे]]
|-
|११५.
|[[पुष्पा कुमारी चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]]
|[[नवलकिशोर साह]]
|-
|११६.
|[[अमरकान्त चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]]
|[[दिनेशकुमार यादव]]
|-
|११७.
|[[सिताराम साह]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]]
|[[तेजुललाल चौधरी]]
|-
|११८.
|नरेन्द्र साह कलवार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]]
|[[रामेश्वर राय यादव]]
|-
|११९.
|धानन्द्र कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]]
|[[श्यामकुमार घिमिरे]]
|-
|१२०.
|रविन महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]]
|[[महिन्द्र राय यादव]]
|-
|१२१.
|पाराशमणि गेलाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]]
|[[नारायण खड्का]]
|-
|१२२.
|झबिलाल डुम्रे
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]]
|[[धनराज गुरुङ]]
|-
|१२३.
|रमेश कुमार सापकोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]]
|[[हृदयराम थानी]]
|-
|१२४.
|शम्भु कुमार यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]]
|[[लिलानाथ श्रेष्ठ]]
|-
|१२५.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]]
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|}

==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ====
{{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!समूह
|-
|१२६.
|प्रतिभा रावल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१२७.
|लिमा अधिकारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२८.
|रमेश प्रसाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२९.
|रिमा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[दलित]]
|-
|१३०.
|अमृता विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३१.
|पुरुषोत्तम यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मधेशी]]
|-
|१३२.
|समिना मियाँ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]]
|-
|१३३.
|अफसाना बानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३४.
|गलाजा समिम मिकरानी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३५.
|गीता चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;4&quot; |[[थारू जाति|थारू]]
|-
|१३६.
|सुरेन्द्र चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३७.
|प्रेमलाल चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३८.
|करिश्मा कठरिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३९.
|खगेन्द्र कर्ण
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;7&quot; |[[मधेशी]]
|-
|१४०.
|कामिनी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४१.
|सरिता महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४२.
|अङ्किता ठाकुर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४३.
|ललिता कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४४.
|निशा मेहता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४५.
|पुनमकुमारी अग्रवाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४६.
|बसुमाया तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;16&quot; |[[आदिवासी जनजाति]]
|-
|१४७.
|गङ्गा छन्त्याल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४८.
|सुमरिमा उदास
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४९.
|[[अनुष्का श्रेष्ठ]]
|[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५०.
|ओजस्वी शेरचन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५१.
|सिर्जना श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५२.
|रजिनी श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५३.
|कुसुम महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५४.
|भूमिका श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५५.
|प्रमिला कुलुजु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५६.
|सुजाता तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५७.
|कृपा महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५८.
|अलिजा गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५९.
|राम लामा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६०.
|खुश्बु श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६१.
|[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]]
|[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६२.
|प्रभा ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;14&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१६३.
|ज्ञानु पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६४.
|रताकुमारी थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६५.
|शोभा खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६६.
|प्रभा कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६७.
|मञ्जु भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६८.
|सृष्टि भट्टराई
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६९.
|आकृति अवस्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७०.
|क्रान्ति शिखा धिताल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७१.
|टीका संग्रौला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७२.
|श्रद्धा कुँवर 
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७३.
|समीक्षा बास्कोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७४.
|विदुषी राणा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७५.
|रचना खतिवडा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७६.
|प्रकाशचन्द्र परियार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;6&quot; |[[दलित]]
|-
|१७७.
|खिमा विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७८.
|तारा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७९.
|सुष्मा स्वर्णकार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८०.
|स्मृति सेन्चुरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८१.
|सीता वादी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|}

=== प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) ===
{{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!पूर्ववर्ती
!निर्वाचन क्षेत्र
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |१. 
| rowspan=&quot;2&quot; |[[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]]
|१७ असार २०७९
||१३ माघ २०७९
|{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}}
|''पद सिर्जना''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|-
|१५ माघ २०७९
| rowspan=&quot;21&quot; |''२७ भदौ २०८२''
|{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}}
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|-
|२.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|DTS|१५ वैशाख २०८०
|{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}}
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|-
|३.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
| [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |७ पुस २०७९
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;3&quot; | -
| rowspan=&quot;3&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|४. 
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
| [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]]
|-
|५.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]]
|-
|६.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|-
|७.
|[[तोसिमा कार्की]]
| [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[पम्फा भुसाल]]
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|-
|८.
|[[हरि ढकाल]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|-
|९.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|-
|१०.
|[[सोविता गौतम]]
|[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[माधव कुमार नेपाल]]
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|-
|११.
|[[गणेश पराजुली]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[रामवीर मानन्धर]]
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|-
|१२.
|[[सन्तोष परियार]]
|[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;9&quot; | -
| rowspan=&quot;10&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|१३.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
| [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१४.
|[[चन्दा कार्की]]
| [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१५.
|[[निशा डाँगी]]
| [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१६.
|[[असिम शाह]]
| [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१७.
|[[शिव नेपाली]]
|[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१८.
|[[अशोककुमार चौधरी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१९.
|[[विनीता कठायत]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२०.
|[[लक्ष्मी तिवारी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२१.
|[[बिन्दबासिनी कंसाकार]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]]
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपालका राजनीतिक दलहरू}}

[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]]
[[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]]</text>
      <sha1>lqioqcx8bkcavmfd5ngipp3zkv8t0j9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354218</id>
      <parentid>1354217</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T08:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Nisha_Dangi_(2022).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102355" sha1="51gxvenjjkqrewixffct2fqkm0s9q9h" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}}
{{Infobox political party
| name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी
| native_name = 
| abbreviation = रास्वपा 
| logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png
| colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
| colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]]
| president = [[रवि लामिछाने]]
| general_secretary = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
| leader1_title = उपसभापति
| leader1_name = [[डोलप्रसाद अर्याल]] &lt;br /&gt;[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| leader2_title = [[संसदीय दलको नेता]]
| leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]]
| leader3_title = सह-महामन्त्री
| leader3_name = [[विपिनकुमार आचार्य]]
| leader4_title = [[प्रमुख सचेतक]]
| leader4_name = [[निशा डाँगी]]
| leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष
| leader5_name = लिमा अधिकारी
| spokesperson = [[मनिष झा]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.makalukhabar.com/2024/07/99977398583/|title=रास्वपाको कार्यवाहक महामन्त्रीमा कबिन्द्र बुर्लाकोटी, मनीष झा प्रवक्ता|website=मकालु खबर|date=२० असार २०८१}}&lt;/ref&gt;
| membership = २,४१,७९९ (२०८२)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}&lt;/ref&gt;
| foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}}
| ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;/&gt;&lt;br /&gt;[[संवैधानिक समाजवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;&gt;{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[प्रगतिवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;/&gt;
| position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}}
| slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने''
| symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]]
| headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]]
| country = नेपाल
| blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति
| blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]]
| seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू
| seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू
| seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]]
| seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू
| seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]]
| seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| website = {{URL|http://rspnepal.org/}}
| footnotes = {{cnote|A|यसलाई [[केन्द्र-वामपन्थी]] र [[केन्द्र-दक्षिणपन्थी]]का रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web|date=२०८२ चैत १२|url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/170846/2025-06-21|title=रास्वपाको नीति तथा विचार|publisher=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;}}
}}

'''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’
|publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
=== स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) ===
१६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt; उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;RL&quot;&gt;{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt; १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।&lt;ref name=&quot;s&quot;&gt;{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}&lt;/ref&gt; निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}&lt;/ref&gt; दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt;

[[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}&lt;/ref&gt; भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो।

२०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}&lt;/ref&gt; २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}&lt;/ref&gt;

सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}&lt;/ref&gt;

=== जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) ===
'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले
|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}&lt;/ref&gt; दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए।

== सङ्गठन ==
दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;JR&quot;&gt;{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RL&quot;/&gt; दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== विचारधारा ==
दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt; र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}&lt;/ref&gt; दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।&lt;ref name=&quot;RS&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}&lt;/ref&gt;

== नीतिगत अवधारणा ==
=== अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप ===
दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

=== निर्वाचन सुधार ===
रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।&lt;ref name=&quot;RL&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा
 |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

२०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt;

=== आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण ===
दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}&lt;/ref&gt;

=== स्वास्थ्य सेवा ===
दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

=== भ्रष्टाचार निवारण ===
भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ।

=== महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक ===
हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

== जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू ==

=== दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत ===
{{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}}

==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;6&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|२.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|३.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]] 
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|४.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|}

==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
!उत्तराधिकारी
|-
|१.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|-
|२. 
|[[शिशिर खनाल]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[अशोककुमार राई]]
|-
|३. 
|[[तोसिमा कार्की]]
| राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)''
|}

== निर्वाचन परिणामहरू ==
&lt;graph&gt;{
	&quot;legends&quot;: [],
	&quot;scales&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;zero&quot;: false,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
			},
			&quot;padding&quot;: 0.2,
			&quot;range&quot;: &quot;width&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;linear&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
			},
			&quot;zero&quot;: true,
			&quot;range&quot;: &quot;height&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
			},
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;color&quot;,
			&quot;range&quot;: [
				&quot;#0095DA&quot;
			]
		}
	],
	&quot;version&quot;: 2,
	&quot;marks&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;rect&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;hover&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;red&quot;
					}
				},
				&quot;update&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
					}
				},
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;y2&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;value&quot;: 0
					},
					&quot;width&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;offset&quot;: -1,
						&quot;band&quot;: &quot;true&quot;
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;,
						&quot;value&quot;: &quot;steelblue&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;text&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;baseline&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;middle&quot;
					},
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;text&quot;: {
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;offset&quot;: 4,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;dy&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;mult&quot;: 0.5,
						&quot;band&quot;: true
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -90
					},
					&quot;fontSize&quot;: {
						&quot;value&quot;: 11
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;white&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		}
	],
	&quot;height&quot;: 200,
	&quot;axes&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Legislative election&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;format&quot;: &quot;d&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -40
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;% of party vote&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		}
	],
	&quot;data&quot;: [
		{
			&quot;format&quot;: {
				&quot;parse&quot;: {
					&quot;y&quot;: &quot;number&quot;,
					&quot;x&quot;: &quot;integer&quot;
				},
				&quot;type&quot;: &quot;json&quot;
			},
			&quot;name&quot;: &quot;chart&quot;,
			&quot;values&quot;: [
				{
					&quot;y&quot;: 10.7,
					&quot;series&quot;: &quot;y&quot;,
					&quot;x&quot;: 2022
				}
			]
		}
	],
	&quot;width&quot;: 280
}&lt;/graph&gt;
यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}&lt;/ref&gt; त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार
 |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|निर्वाचन
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नेता
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|प्रत्यक्ष मत
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |समानुपातिक मत
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सिट संख्या
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;| ±
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |स्थान
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नतिजा
|-
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]
| [[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |८,१५,०२३
| rowspan=&quot;2&quot; |७.७७
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |११,३०,३४४
| rowspan=&quot;2&quot; |१०.७०
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;lightgrey&quot;|
| rowspan=&quot;2&quot; |चौथो
|{{yes2|गठबन्धन सरकार}}
|-
| [[रवि लामिछाने]]
|{{no2|प्रतिपक्ष}}
|-
|[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
|'''[[बालेन्द्र शाह]]'''
|'''४६,५०,६९७'''
|'''४४.१७'''
|{{Increase}} ३६.४०
|'''५१,८३,४९३'''
|'''४७.८४'''
|{{Increase}} ३७.१४
|'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}'''
|{{Increase}} १६१
|{{Increase}} प्रथम
|{{yes2|बहुमतको सरकार}}
|}

== नेतृत्व ==

=== पार्टी सभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
!१
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१७ असार २०७९ 
|१३ माघ २०७९
|-
!―
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१३ माघ २०७९ 
|१५ माघ २०७९
|-
!(१)
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१५ माघ २०७९&lt;ref name=&quot;IP&quot;&gt;{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== उपसभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपसभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |१
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१७ असार २०७९&lt;ref name=&quot;rsp&quot;/&gt; 
|बहालवाला 
|-
|[[स्वर्णिम वाग्ले]] 
| 
|१३ मंसिर २०८०&lt;ref name=&quot;rsp&quot;&gt;{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== संसदीय दलको नेता ===
* [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

=== सह-महामन्त्री ===
* [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान)
* [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१)

=== संसदीय दलको उपनेता ===
* [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान)

=== प्रमुख सचेतक ===
* [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान)
* [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१)

=== महामन्त्री ===
* [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान)
* मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार)

=== प्रवक्ता ===
* [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान)

=== सह-प्रवक्ता ===
* प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान)

=== पार्टी कोषाध्यक्ष ===
* लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान)

=== उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपप्रधानमन्त्री
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |संसद
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |प्रधानमन्त्री
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सुरुवात
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अन्त्य
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अवधि
|-
|१
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]]
|११ पुस २०७९
|१३ माघ २०७९
|३२ दिन
|[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]]
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|}

== संसद सदस्यहरू ==
=== प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) ===
{{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!निर्वाचन क्षेत्र
!पूर्ववर्ती 
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|118x118px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[कृष्णभक्त पोखरेल]]
|-
|२.
|[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ५]]
|[[केपी शर्मा ओली]]
|-
|३.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|-
|४.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]]
|[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]]
|-
|५.
|[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
|[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|-
|६.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]]
|[[जुलीकुमारी महतो]]
|-
|७.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|-
|८.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|-
|९.
|[[हरि ढकाल]]
|[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|-
|१०.
|[[निशा डाँगी]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा १]]
|[[विश्वप्रकाश शर्मा]]
|-
|११.
|[[सोविता गौतम]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]]
|[[विक्रम पाण्डे]]
|-
|१२.
|[[विपिन कुमार आचार्य]]
|[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]]
|[[रेखा शर्मा]]
|-
|१३.
|[[तोसिमा कार्की]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|[[पम्फा भुसाल]]
|-
|१४.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
|[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा २]]
|[[देवराज घिमिरे]]
|-
|१५.
|[[गणेश पराजुली]]
|[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|[[रामवीर मानन्धर]]
|-
|१६.
|[[अमरेशकुमार सिंह]]
|[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
| -
|-
|१७.
|जगदीश खरेल
|[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]]
|[[प्रेमबहादुर महर्जन]]
|-
|१८.
|सस्मित पोखरेल
|[[File:Sasmit-Pokharel.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]]
|[[प्रदिप पौडेल]]
|-
|१९.
|[[रन्जु दर्शना]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]]
|[[प्रकाशमान सिंह]]
|-
|२०.
|[[बब्लु गुप्ता]]
|[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]]
|[[रामशङ्कर यादव]]
|-
|२१.
|राजुनाथ पाण्डे
|[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]]
|[[सन्तोष चालिसे]]
|-
|२२.
|यज्ञमणि न्यौपाने
|[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]]
|[[डिगबहादुर लिम्बू]]
|-
|२३.
|[[केपी खनाल]]
|[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]]
|[[अरुण कुमार चौधरी]]
|-
|२४.
|पुकार बम
|[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]]
|[[गगन थापा]]
|-
|२५.
|दीपकराज बोहरा
|[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]]
|[[नारायणप्रकाश साउद]]
|-
|२६.
|सुदन गुरुङ
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]]
|[[राजेन्द्र बजगाईं]]
|-
|२७.
|अशोककुमार चौधरी
|[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]]
|[[भगवती चौधरी]]
|-
|२८.
|शिवशङ्कर यादव
|[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]]
|[[राजकिशोर यादव]]
|-
|२९.
|धनञ्जय रेग्मी
|[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]]
|[[राजु थापा]]
|-
|३०.
|गणेश कार्की
|[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]]
|[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]]
|-
|३१.
|सागर ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]]
|[[चन्द्र भण्डारी]]
|-
|३२.
|प्रदिप बिष्ट
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]]
|[[राजेन्द्रकुमार केसी]]
|-
|३३.
|राजिव खत्री
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]]
|[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]]
|-
|३४.
|लेकजङ्ग थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]]
|[[दीपक बोहरा]]
|-
|३५.
|कृष्णहरि बुढाथोकी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]]
|[[पूर्णबहादुर तामाङ]]
|-
|३६.
|सुनिल केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|[[सोबिता गौतम]]
|-
|३७.
|विश्वराज पोखरेल
|[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]]
|[[रामहरि खतिवडा]]
|-
|३८.
|[[आशिका तामाङ]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]]
|[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]]
|-
|३९.
|सुलभ खरेल
|[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]]
|[[विष्णुप्रसाद पौडेल]]
|-
|४०.
|प्रकाश पाठक
|[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ३]]
|[[राजेन्द्र लिङ्देन]]
|-
|४१.
|[[ताराप्रसाद जोशी]]
|[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]
|[[शेरबहादुर देउवा]]
|-
|४२.
|श्रीराम न्यौपाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]]
|[[शङ्कर भण्डारी]]
|-
|४३.
|आशा झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]]
|[[योगेन्द्र मण्डल]]
|-
|४४.
|अरविन्द साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]]
|[[ज्वालाकुमारी साह]]
|-
|४५.
|शम्भुप्रसाद ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ४]]
|[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]]
|-
|४६.
|उत्तमप्रसाद पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]]
|[[विद्या भट्टराई]]
|-
|४७.
|जगदीश खरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]]
|[[गङ्गा कार्की]]
|-
|४८.
|सुनिल लम्साल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]]
|[[छबिलाल विश्वकर्मा]]
|-
|४९.
|हरिप्रसाद भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]]
|[[टोपबहादुर रायमाझी]]
|-
|५०.
|सूर्यबहादुर तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]]
|[[अम्बरबहादुर रायमाझी]]
|-
|५१.
|सुशील खड्का
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]]
|[[चित्रबहादुर केसी]]
|-
|५२.
|आशिष गजुरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]]
|[[लेखनाथ दाहाल]]
|-
|५३.
|रुविना आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]]
|[[शेखर कोइराला]]
|-
|५४.
|बिना गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]]
|दामोदर प्रसाद वैरागी
|-
|५५.
|मधुकुमार चौलागाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]]
|[[सूर्यमान दोङ तामाङ]]
|-
|५६.
|ज्ञानेन्द्र सिंह महता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]]
|[[रमेश लेखक]]
|-
|५७.
|सोम शर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]]
|[[देवेन्द्र पौडेल]]
|-
|५८.
|हरिमोहन भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]]
|[[दामोदर भण्डारी]]
|-
|५९.
|सुरेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]]
|[[सूर्यप्रसाद ढकाल]]
|-
|६०.
|खगेन्द्र सुनार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]]
|[[किशोर सिंह राठौर]]
|-
|६१.
|गणेश धिमाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]]
|[[अच्युतप्रसाद मैनाली]]
|-
|६२.
|रुकेश रञ्जित
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]]
|[[प्रेम सुवाल]]
|-
|६३.
|ठाकुर सिंह थारु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]]
|[[सञ्जयकुमार गौतम]]
|-
|६४.
|रामजी यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]]
|[[सीके राउत]]
|-
|६५.
|लालबिक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]]
|[[भिम आचार्य]]
|-
|६६.
|तपेश्वर यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]]
|[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]]
|-
|६७.
|भरतप्रसाद पराजुली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]]
|[[माधव सापकोटा]]
|-
|६८.
|नितिमा भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]]
|[[रामप्रकाश चौधरी]]
|-
|६९.
|चन्दन कुमार सिंह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]]
|[[उपेन्द्र यादव]]
|-
|७०.
|राहबार अन्सारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]]
|[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]]
|-
|७१.
|श्रीधर पोखरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]]
|[[लालवीर चौधरी]]
|-
|७२.
|देवराज पाठक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]]
|[[मेटमणि चौधरी]]
|-
|७३.
|कमल सुवेदी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]]
|[[दीपक गिरी]]
|-
|७४.
|बोधनारायण श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]]
|[[रामनाथ अधिकारी]]
|-
|७५.
|रामविनोद शाह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]]
|[[रामकृष्ण यादव]]
|-
|७६.
|राजकिशोर महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]]
|[[रघुवीर महासेठ]]
|-
|७७.
|गोविन्द पन्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]]
|[[गोकर्ण विष्ट]]
|-
|७८.
|कोमल ज्ञवाली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]]
|[[रञ्जिता श्रेष्ठ]]
|-
|७९.
|जगतप्रसाद जोशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]]
|[[गङ्गाराम चौधरी]]
|-
|८०.
|खेमराज कोइराला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]]
|[[वीरबहादुर बलायर]]
|-
|८१.
|आनन्दबहादुर चन्द
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]]
|[[डिल्लीराज पन्त]]
|-
|८२.
|जनक सिंह धामी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]]
|[[तारा लामा तामाङ]]
|-
|८३.
|मोहनलाल आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]]
|[[बलराम अधिकारी]]
|-
|८४.
|विक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]]
|[[सुरेन्द्रराज आचार्य]]
|-
|८५.
|खडकराज पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]]
|[[मानबहादुर गुरुङ]]
|-
|८६.
|वदन कुमार भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]]
|[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]]
|-
|८७.
|बुद्धरत्न तुलाधर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]]
|[[उदयशमशेर राणा]]
|-
|८८.
|धर्मराज केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]]
|[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]]
|-
|८९.
|प्रमोदकुमार महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]]
|[[गिरीराजमणि पोखरेल]]
|-
|९०.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]]
|[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]]
|-
|९१.
|उज्ज्वलकुमार झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]]
|[[महन्थ ठाकुर]]
|-
|९२.
|गौरी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]]
|[[महेन्द्र कुमार राय]]
|-
|९३.
|प्रकाश गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]]
|[[दीपकबहादुर सिंह]]
|-
|९४.
|प्रशान्त उप्रेती
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]]
|[[महेशकुमार बर्तौला]]
|-
|९५.
|कृष्णकुमार कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]]
|[[ऋषिकेश पोखरेल]]
|-
|९६.
|सन्तोष राजवंशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]]
|[[अमनलाल मोदी]]
|-
|९७.
|राजन् गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]]
|[[शशाङ्क कोइराला]]
|-
|९८.
|मनिष खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]]
|[[विष्णुकुमार कार्की]]
|-
|९९.
|विक्रम तिमिल्सिना
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]]
|[[हितबहादुर तामाङ]]
|-
|१००.
|अच्युत लामिछाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]]
|[[अर्जुननरसिंह केसी]]
|-
|१०१.
|माधवबहादुर थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]]
|[[ठाकुरप्रसाद गैरे]]
|-
|१०२.
|विक्रम खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]]
|[[विनोद चौधरी]]
|-
|१०३.
|नरेन्द्र कुमार गुप्ता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]]
|[[ध्रुवबहादुर प्रधान]]
|-
|१०४.
|सागर भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]]
|[[पदम गिरी]]
|-
|१०५.
|बुद्धिप्रसाद पन्त
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]
|[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]]
|-
|१०६.
|सुशील कुमार कानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]]
|[[अजय चौरसिया]]
|-
|१०७.
|रमाकान्त चौरसिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]]
|[[राजकुमार गुप्ता]]
|-
|१०८.
|टेकबहादुर शाक्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]]
|[[रमेश रिजाल]]
|-
|१०९.
|सुशान्त वैदिक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]]
|[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]]
|-
|११०.
|राजेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]]
|[[माधवकुमार नेपाल]]
|-
|१११.
|रविन्द्र पटेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]]
|[[प्रभु साह]]
|-
|११२.
|गणेश पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]]
|[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]]
|-
|११३.
|[[कन्हैया बनिया]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]]
|[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]]
|-
|११४.
|तौफिक अहमद खान
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]]
|[[वासुदेव घिमिरे]]
|-
|११५.
|[[पुष्पा कुमारी चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]]
|[[नवलकिशोर साह]]
|-
|११६.
|[[अमरकान्त चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]]
|[[दिनेशकुमार यादव]]
|-
|११७.
|[[सिताराम साह]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]]
|[[तेजुललाल चौधरी]]
|-
|११८.
|नरेन्द्र साह कलवार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]]
|[[रामेश्वर राय यादव]]
|-
|११९.
|धानन्द्र कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]]
|[[श्यामकुमार घिमिरे]]
|-
|१२०.
|रविन महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]]
|[[महिन्द्र राय यादव]]
|-
|१२१.
|पाराशमणि गेलाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]]
|[[नारायण खड्का]]
|-
|१२२.
|झबिलाल डुम्रे
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]]
|[[धनराज गुरुङ]]
|-
|१२३.
|रमेश कुमार सापकोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]]
|[[हृदयराम थानी]]
|-
|१२४.
|शम्भु कुमार यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]]
|[[लिलानाथ श्रेष्ठ]]
|-
|१२५.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]]
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|}

==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ====
{{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!समूह
|-
|१२६.
|प्रतिभा रावल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१२७.
|लिमा अधिकारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२८.
|रमेश प्रसाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२९.
|रिमा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[दलित]]
|-
|१३०.
|अमृता विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३१.
|पुरुषोत्तम यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मधेशी]]
|-
|१३२.
|समिना मियाँ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]]
|-
|१३३.
|अफसाना बानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३४.
|गलाजा समिम मिकरानी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३५.
|गीता चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;4&quot; |[[थारू जाति|थारू]]
|-
|१३६.
|सुरेन्द्र चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३७.
|प्रेमलाल चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३८.
|करिश्मा कठरिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३९.
|खगेन्द्र कर्ण
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;7&quot; |[[मधेशी]]
|-
|१४०.
|कामिनी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४१.
|सरिता महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४२.
|अङ्किता ठाकुर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४३.
|ललिता कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४४.
|निशा मेहता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४५.
|पुनमकुमारी अग्रवाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४६.
|बसुमाया तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;16&quot; |[[आदिवासी जनजाति]]
|-
|१४७.
|गङ्गा छन्त्याल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४८.
|सुमरिमा उदास
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४९.
|[[अनुष्का श्रेष्ठ]]
|[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५०.
|ओजस्वी शेरचन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५१.
|सिर्जना श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५२.
|रजिनी श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५३.
|कुसुम महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५४.
|भूमिका श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५५.
|प्रमिला कुलुजु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५६.
|सुजाता तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५७.
|कृपा महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५८.
|अलिजा गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५९.
|राम लामा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६०.
|खुश्बु श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६१.
|[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]]
|[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६२.
|प्रभा ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;14&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१६३.
|ज्ञानु पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६४.
|रताकुमारी थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६५.
|शोभा खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६६.
|प्रभा कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६७.
|मञ्जु भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६८.
|सृष्टि भट्टराई
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६९.
|आकृति अवस्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७०.
|क्रान्ति शिखा धिताल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७१.
|टीका संग्रौला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७२.
|श्रद्धा कुँवर 
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७३.
|समीक्षा बास्कोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७४.
|विदुषी राणा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७५.
|रचना खतिवडा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७६.
|प्रकाशचन्द्र परियार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;6&quot; |[[दलित]]
|-
|१७७.
|खिमा विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७८.
|तारा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७९.
|सुष्मा स्वर्णकार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८०.
|स्मृति सेन्चुरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८१.
|सीता वादी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|}

=== प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) ===
{{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!पूर्ववर्ती
!निर्वाचन क्षेत्र
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |१. 
| rowspan=&quot;2&quot; |[[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]]
|१७ असार २०७९
||१३ माघ २०७९
|{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}}
|''पद सिर्जना''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|-
|१५ माघ २०७९
| rowspan=&quot;21&quot; |''२७ भदौ २०८२''
|{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}}
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|-
|२.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|DTS|१५ वैशाख २०८०
|{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}}
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|-
|३.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
| [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |७ पुस २०७९
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;3&quot; | -
| rowspan=&quot;3&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|४. 
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
| [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]]
|-
|५.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]]
|-
|६.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|-
|७.
|[[तोसिमा कार्की]]
| [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[पम्फा भुसाल]]
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|-
|८.
|[[हरि ढकाल]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|-
|९.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|-
|१०.
|[[सोविता गौतम]]
|[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[माधव कुमार नेपाल]]
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|-
|११.
|[[गणेश पराजुली]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[रामवीर मानन्धर]]
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|-
|१२.
|[[सन्तोष परियार]]
|[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;9&quot; | -
| rowspan=&quot;10&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|१३.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
| [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१४.
|[[चन्दा कार्की]]
| [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१५.
|[[निशा डाँगी]]
| [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१६.
|[[असिम शाह]]
| [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१७.
|[[शिव नेपाली]]
|[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१८.
|[[अशोककुमार चौधरी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१९.
|[[विनीता कठायत]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२०.
|[[लक्ष्मी तिवारी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२१.
|[[बिन्दबासिनी कंसाकार]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]]
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपालका राजनीतिक दलहरू}}

[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]]
[[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]]</text>
      <sha1>51gxvenjjkqrewixffct2fqkm0s9q9h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354227</id>
      <parentid>1354218</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T08:09:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Sasmit-Pokharel.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले [[:c:COM:VRTS|VRTS]]: Unaccepted or insufficient permission for use on Commons: content was: &quot;== {{int:filedesc}} == {{Information |description={{en|1=Headshot of Sasmit Pokharel}} |date=2026-02-12</comment>
      <origin>1354227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102301" sha1="e05n1bywcjqewx1ep5gxmaoyhk6zi4f" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}}
{{Infobox political party
| name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी
| native_name = 
| abbreviation = रास्वपा 
| logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png
| colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
| colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]]
| president = [[रवि लामिछाने]]
| general_secretary = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
| leader1_title = उपसभापति
| leader1_name = [[डोलप्रसाद अर्याल]] &lt;br /&gt;[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| leader2_title = [[संसदीय दलको नेता]]
| leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]]
| leader3_title = सह-महामन्त्री
| leader3_name = [[विपिनकुमार आचार्य]]
| leader4_title = [[प्रमुख सचेतक]]
| leader4_name = [[निशा डाँगी]]
| leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष
| leader5_name = लिमा अधिकारी
| spokesperson = [[मनिष झा]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.makalukhabar.com/2024/07/99977398583/|title=रास्वपाको कार्यवाहक महामन्त्रीमा कबिन्द्र बुर्लाकोटी, मनीष झा प्रवक्ता|website=मकालु खबर|date=२० असार २०८१}}&lt;/ref&gt;
| membership = २,४१,७९९ (२०८२)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}&lt;/ref&gt;
| foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}}
| ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;/&gt;&lt;br /&gt;[[संवैधानिक समाजवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;&gt;{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[प्रगतिवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;/&gt;
| position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}}
| slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने''
| symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]]
| headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]]
| country = नेपाल
| blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति
| blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]]
| seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू
| seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू
| seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]]
| seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू
| seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]]
| seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| website = {{URL|http://rspnepal.org/}}
| footnotes = {{cnote|A|यसलाई [[केन्द्र-वामपन्थी]] र [[केन्द्र-दक्षिणपन्थी]]का रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web|date=२०८२ चैत १२|url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/170846/2025-06-21|title=रास्वपाको नीति तथा विचार|publisher=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;}}
}}

'''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’
|publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
=== स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) ===
१६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt; उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;RL&quot;&gt;{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt; १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।&lt;ref name=&quot;s&quot;&gt;{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}&lt;/ref&gt; निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}&lt;/ref&gt; दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt;

[[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}&lt;/ref&gt; भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो।

२०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}&lt;/ref&gt; २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}&lt;/ref&gt;

सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}&lt;/ref&gt;

=== जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) ===
'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले
|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}&lt;/ref&gt; दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए।

== सङ्गठन ==
दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;JR&quot;&gt;{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RL&quot;/&gt; दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== विचारधारा ==
दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt; र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}&lt;/ref&gt; दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।&lt;ref name=&quot;RS&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}&lt;/ref&gt;

== नीतिगत अवधारणा ==
=== अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप ===
दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

=== निर्वाचन सुधार ===
रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।&lt;ref name=&quot;RL&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा
 |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

२०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt;

=== आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण ===
दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}&lt;/ref&gt;

=== स्वास्थ्य सेवा ===
दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

=== भ्रष्टाचार निवारण ===
भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ।

=== महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक ===
हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

== जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू ==

=== दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत ===
{{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}}

==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;6&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|२.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|३.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]] 
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|४.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|}

==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
!उत्तराधिकारी
|-
|१.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|-
|२. 
|[[शिशिर खनाल]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[अशोककुमार राई]]
|-
|३. 
|[[तोसिमा कार्की]]
| राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)''
|}

== निर्वाचन परिणामहरू ==
&lt;graph&gt;{
	&quot;legends&quot;: [],
	&quot;scales&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;zero&quot;: false,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
			},
			&quot;padding&quot;: 0.2,
			&quot;range&quot;: &quot;width&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;linear&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
			},
			&quot;zero&quot;: true,
			&quot;range&quot;: &quot;height&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
			},
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;color&quot;,
			&quot;range&quot;: [
				&quot;#0095DA&quot;
			]
		}
	],
	&quot;version&quot;: 2,
	&quot;marks&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;rect&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;hover&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;red&quot;
					}
				},
				&quot;update&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
					}
				},
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;y2&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;value&quot;: 0
					},
					&quot;width&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;offset&quot;: -1,
						&quot;band&quot;: &quot;true&quot;
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;,
						&quot;value&quot;: &quot;steelblue&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;text&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;baseline&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;middle&quot;
					},
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;text&quot;: {
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;offset&quot;: 4,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;dy&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;mult&quot;: 0.5,
						&quot;band&quot;: true
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -90
					},
					&quot;fontSize&quot;: {
						&quot;value&quot;: 11
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;white&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		}
	],
	&quot;height&quot;: 200,
	&quot;axes&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Legislative election&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;format&quot;: &quot;d&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -40
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;% of party vote&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		}
	],
	&quot;data&quot;: [
		{
			&quot;format&quot;: {
				&quot;parse&quot;: {
					&quot;y&quot;: &quot;number&quot;,
					&quot;x&quot;: &quot;integer&quot;
				},
				&quot;type&quot;: &quot;json&quot;
			},
			&quot;name&quot;: &quot;chart&quot;,
			&quot;values&quot;: [
				{
					&quot;y&quot;: 10.7,
					&quot;series&quot;: &quot;y&quot;,
					&quot;x&quot;: 2022
				}
			]
		}
	],
	&quot;width&quot;: 280
}&lt;/graph&gt;
यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}&lt;/ref&gt; त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार
 |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|निर्वाचन
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नेता
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|प्रत्यक्ष मत
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |समानुपातिक मत
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सिट संख्या
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;| ±
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |स्थान
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नतिजा
|-
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]
| [[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |८,१५,०२३
| rowspan=&quot;2&quot; |७.७७
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |११,३०,३४४
| rowspan=&quot;2&quot; |१०.७०
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;lightgrey&quot;|
| rowspan=&quot;2&quot; |चौथो
|{{yes2|गठबन्धन सरकार}}
|-
| [[रवि लामिछाने]]
|{{no2|प्रतिपक्ष}}
|-
|[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
|'''[[बालेन्द्र शाह]]'''
|'''४६,५०,६९७'''
|'''४४.१७'''
|{{Increase}} ३६.४०
|'''५१,८३,४९३'''
|'''४७.८४'''
|{{Increase}} ३७.१४
|'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}'''
|{{Increase}} १६१
|{{Increase}} प्रथम
|{{yes2|बहुमतको सरकार}}
|}

== नेतृत्व ==

=== पार्टी सभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
!१
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१७ असार २०७९ 
|१३ माघ २०७९
|-
!―
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१३ माघ २०७९ 
|१५ माघ २०७९
|-
!(१)
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१५ माघ २०७९&lt;ref name=&quot;IP&quot;&gt;{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== उपसभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपसभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |१
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१७ असार २०७९&lt;ref name=&quot;rsp&quot;/&gt; 
|बहालवाला 
|-
|[[स्वर्णिम वाग्ले]] 
| 
|१३ मंसिर २०८०&lt;ref name=&quot;rsp&quot;&gt;{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== संसदीय दलको नेता ===
* [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

=== सह-महामन्त्री ===
* [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान)
* [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१)

=== संसदीय दलको उपनेता ===
* [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान)

=== प्रमुख सचेतक ===
* [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान)
* [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१)

=== महामन्त्री ===
* [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान)
* मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार)

=== प्रवक्ता ===
* [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान)

=== सह-प्रवक्ता ===
* प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान)

=== पार्टी कोषाध्यक्ष ===
* लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान)

=== उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपप्रधानमन्त्री
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |संसद
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |प्रधानमन्त्री
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सुरुवात
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अन्त्य
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अवधि
|-
|१
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]]
|११ पुस २०७९
|१३ माघ २०७९
|३२ दिन
|[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]]
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|}

== संसद सदस्यहरू ==
=== प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) ===
{{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!निर्वाचन क्षेत्र
!पूर्ववर्ती 
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|118x118px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[कृष्णभक्त पोखरेल]]
|-
|२.
|[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ५]]
|[[केपी शर्मा ओली]]
|-
|३.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|-
|४.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]]
|[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]]
|-
|५.
|[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
|[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|-
|६.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]]
|[[जुलीकुमारी महतो]]
|-
|७.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|-
|८.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|-
|९.
|[[हरि ढकाल]]
|[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|-
|१०.
|[[निशा डाँगी]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा १]]
|[[विश्वप्रकाश शर्मा]]
|-
|११.
|[[सोविता गौतम]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]]
|[[विक्रम पाण्डे]]
|-
|१२.
|[[विपिन कुमार आचार्य]]
|[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]]
|[[रेखा शर्मा]]
|-
|१३.
|[[तोसिमा कार्की]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|[[पम्फा भुसाल]]
|-
|१४.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
|[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा २]]
|[[देवराज घिमिरे]]
|-
|१५.
|[[गणेश पराजुली]]
|[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|[[रामवीर मानन्धर]]
|-
|१६.
|[[अमरेशकुमार सिंह]]
|[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
| -
|-
|१७.
|जगदीश खरेल
|[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]]
|[[प्रेमबहादुर महर्जन]]
|-
|१८.
|सस्मित पोखरेल
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]]
|[[प्रदिप पौडेल]]
|-
|१९.
|[[रन्जु दर्शना]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]]
|[[प्रकाशमान सिंह]]
|-
|२०.
|[[बब्लु गुप्ता]]
|[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]]
|[[रामशङ्कर यादव]]
|-
|२१.
|राजुनाथ पाण्डे
|[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]]
|[[सन्तोष चालिसे]]
|-
|२२.
|यज्ञमणि न्यौपाने
|[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]]
|[[डिगबहादुर लिम्बू]]
|-
|२३.
|[[केपी खनाल]]
|[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]]
|[[अरुण कुमार चौधरी]]
|-
|२४.
|पुकार बम
|[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]]
|[[गगन थापा]]
|-
|२५.
|दीपकराज बोहरा
|[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]]
|[[नारायणप्रकाश साउद]]
|-
|२६.
|सुदन गुरुङ
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]]
|[[राजेन्द्र बजगाईं]]
|-
|२७.
|अशोककुमार चौधरी
|[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]]
|[[भगवती चौधरी]]
|-
|२८.
|शिवशङ्कर यादव
|[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]]
|[[राजकिशोर यादव]]
|-
|२९.
|धनञ्जय रेग्मी
|[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]]
|[[राजु थापा]]
|-
|३०.
|गणेश कार्की
|[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]]
|[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]]
|-
|३१.
|सागर ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]]
|[[चन्द्र भण्डारी]]
|-
|३२.
|प्रदिप बिष्ट
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]]
|[[राजेन्द्रकुमार केसी]]
|-
|३३.
|राजिव खत्री
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]]
|[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]]
|-
|३४.
|लेकजङ्ग थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]]
|[[दीपक बोहरा]]
|-
|३५.
|कृष्णहरि बुढाथोकी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]]
|[[पूर्णबहादुर तामाङ]]
|-
|३६.
|सुनिल केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|[[सोबिता गौतम]]
|-
|३७.
|विश्वराज पोखरेल
|[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]]
|[[रामहरि खतिवडा]]
|-
|३८.
|[[आशिका तामाङ]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]]
|[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]]
|-
|३९.
|सुलभ खरेल
|[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]]
|[[विष्णुप्रसाद पौडेल]]
|-
|४०.
|प्रकाश पाठक
|[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ३]]
|[[राजेन्द्र लिङ्देन]]
|-
|४१.
|[[ताराप्रसाद जोशी]]
|[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]
|[[शेरबहादुर देउवा]]
|-
|४२.
|श्रीराम न्यौपाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]]
|[[शङ्कर भण्डारी]]
|-
|४३.
|आशा झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]]
|[[योगेन्द्र मण्डल]]
|-
|४४.
|अरविन्द साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]]
|[[ज्वालाकुमारी साह]]
|-
|४५.
|शम्भुप्रसाद ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ४]]
|[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]]
|-
|४६.
|उत्तमप्रसाद पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]]
|[[विद्या भट्टराई]]
|-
|४७.
|जगदीश खरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]]
|[[गङ्गा कार्की]]
|-
|४८.
|सुनिल लम्साल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]]
|[[छबिलाल विश्वकर्मा]]
|-
|४९.
|हरिप्रसाद भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]]
|[[टोपबहादुर रायमाझी]]
|-
|५०.
|सूर्यबहादुर तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]]
|[[अम्बरबहादुर रायमाझी]]
|-
|५१.
|सुशील खड्का
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]]
|[[चित्रबहादुर केसी]]
|-
|५२.
|आशिष गजुरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]]
|[[लेखनाथ दाहाल]]
|-
|५३.
|रुविना आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]]
|[[शेखर कोइराला]]
|-
|५४.
|बिना गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]]
|दामोदर प्रसाद वैरागी
|-
|५५.
|मधुकुमार चौलागाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]]
|[[सूर्यमान दोङ तामाङ]]
|-
|५६.
|ज्ञानेन्द्र सिंह महता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]]
|[[रमेश लेखक]]
|-
|५७.
|सोम शर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]]
|[[देवेन्द्र पौडेल]]
|-
|५८.
|हरिमोहन भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]]
|[[दामोदर भण्डारी]]
|-
|५९.
|सुरेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]]
|[[सूर्यप्रसाद ढकाल]]
|-
|६०.
|खगेन्द्र सुनार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]]
|[[किशोर सिंह राठौर]]
|-
|६१.
|गणेश धिमाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]]
|[[अच्युतप्रसाद मैनाली]]
|-
|६२.
|रुकेश रञ्जित
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]]
|[[प्रेम सुवाल]]
|-
|६३.
|ठाकुर सिंह थारु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]]
|[[सञ्जयकुमार गौतम]]
|-
|६४.
|रामजी यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]]
|[[सीके राउत]]
|-
|६५.
|लालबिक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]]
|[[भिम आचार्य]]
|-
|६६.
|तपेश्वर यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]]
|[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]]
|-
|६७.
|भरतप्रसाद पराजुली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]]
|[[माधव सापकोटा]]
|-
|६८.
|नितिमा भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]]
|[[रामप्रकाश चौधरी]]
|-
|६९.
|चन्दन कुमार सिंह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]]
|[[उपेन्द्र यादव]]
|-
|७०.
|राहबार अन्सारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]]
|[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]]
|-
|७१.
|श्रीधर पोखरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]]
|[[लालवीर चौधरी]]
|-
|७२.
|देवराज पाठक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]]
|[[मेटमणि चौधरी]]
|-
|७३.
|कमल सुवेदी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]]
|[[दीपक गिरी]]
|-
|७४.
|बोधनारायण श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]]
|[[रामनाथ अधिकारी]]
|-
|७५.
|रामविनोद शाह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]]
|[[रामकृष्ण यादव]]
|-
|७६.
|राजकिशोर महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]]
|[[रघुवीर महासेठ]]
|-
|७७.
|गोविन्द पन्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]]
|[[गोकर्ण विष्ट]]
|-
|७८.
|कोमल ज्ञवाली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]]
|[[रञ्जिता श्रेष्ठ]]
|-
|७९.
|जगतप्रसाद जोशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]]
|[[गङ्गाराम चौधरी]]
|-
|८०.
|खेमराज कोइराला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]]
|[[वीरबहादुर बलायर]]
|-
|८१.
|आनन्दबहादुर चन्द
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]]
|[[डिल्लीराज पन्त]]
|-
|८२.
|जनक सिंह धामी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]]
|[[तारा लामा तामाङ]]
|-
|८३.
|मोहनलाल आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]]
|[[बलराम अधिकारी]]
|-
|८४.
|विक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]]
|[[सुरेन्द्रराज आचार्य]]
|-
|८५.
|खडकराज पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]]
|[[मानबहादुर गुरुङ]]
|-
|८६.
|वदन कुमार भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]]
|[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]]
|-
|८७.
|बुद्धरत्न तुलाधर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]]
|[[उदयशमशेर राणा]]
|-
|८८.
|धर्मराज केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]]
|[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]]
|-
|८९.
|प्रमोदकुमार महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]]
|[[गिरीराजमणि पोखरेल]]
|-
|९०.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]]
|[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]]
|-
|९१.
|उज्ज्वलकुमार झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]]
|[[महन्थ ठाकुर]]
|-
|९२.
|गौरी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]]
|[[महेन्द्र कुमार राय]]
|-
|९३.
|प्रकाश गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]]
|[[दीपकबहादुर सिंह]]
|-
|९४.
|प्रशान्त उप्रेती
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]]
|[[महेशकुमार बर्तौला]]
|-
|९५.
|कृष्णकुमार कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]]
|[[ऋषिकेश पोखरेल]]
|-
|९६.
|सन्तोष राजवंशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]]
|[[अमनलाल मोदी]]
|-
|९७.
|राजन् गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]]
|[[शशाङ्क कोइराला]]
|-
|९८.
|मनिष खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]]
|[[विष्णुकुमार कार्की]]
|-
|९९.
|विक्रम तिमिल्सिना
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]]
|[[हितबहादुर तामाङ]]
|-
|१००.
|अच्युत लामिछाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]]
|[[अर्जुननरसिंह केसी]]
|-
|१०१.
|माधवबहादुर थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]]
|[[ठाकुरप्रसाद गैरे]]
|-
|१०२.
|विक्रम खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]]
|[[विनोद चौधरी]]
|-
|१०३.
|नरेन्द्र कुमार गुप्ता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]]
|[[ध्रुवबहादुर प्रधान]]
|-
|१०४.
|सागर भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]]
|[[पदम गिरी]]
|-
|१०५.
|बुद्धिप्रसाद पन्त
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]
|[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]]
|-
|१०६.
|सुशील कुमार कानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]]
|[[अजय चौरसिया]]
|-
|१०७.
|रमाकान्त चौरसिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]]
|[[राजकुमार गुप्ता]]
|-
|१०८.
|टेकबहादुर शाक्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]]
|[[रमेश रिजाल]]
|-
|१०९.
|सुशान्त वैदिक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]]
|[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]]
|-
|११०.
|राजेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]]
|[[माधवकुमार नेपाल]]
|-
|१११.
|रविन्द्र पटेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]]
|[[प्रभु साह]]
|-
|११२.
|गणेश पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]]
|[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]]
|-
|११३.
|[[कन्हैया बनिया]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]]
|[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]]
|-
|११४.
|तौफिक अहमद खान
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]]
|[[वासुदेव घिमिरे]]
|-
|११५.
|[[पुष्पा कुमारी चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]]
|[[नवलकिशोर साह]]
|-
|११६.
|[[अमरकान्त चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]]
|[[दिनेशकुमार यादव]]
|-
|११७.
|[[सिताराम साह]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]]
|[[तेजुललाल चौधरी]]
|-
|११८.
|नरेन्द्र साह कलवार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]]
|[[रामेश्वर राय यादव]]
|-
|११९.
|धानन्द्र कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]]
|[[श्यामकुमार घिमिरे]]
|-
|१२०.
|रविन महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]]
|[[महिन्द्र राय यादव]]
|-
|१२१.
|पाराशमणि गेलाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]]
|[[नारायण खड्का]]
|-
|१२२.
|झबिलाल डुम्रे
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]]
|[[धनराज गुरुङ]]
|-
|१२३.
|रमेश कुमार सापकोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]]
|[[हृदयराम थानी]]
|-
|१२४.
|शम्भु कुमार यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]]
|[[लिलानाथ श्रेष्ठ]]
|-
|१२५.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]]
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|}

==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ====
{{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!समूह
|-
|१२६.
|प्रतिभा रावल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१२७.
|लिमा अधिकारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२८.
|रमेश प्रसाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२९.
|रिमा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[दलित]]
|-
|१३०.
|अमृता विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३१.
|पुरुषोत्तम यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मधेशी]]
|-
|१३२.
|समिना मियाँ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]]
|-
|१३३.
|अफसाना बानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३४.
|गलाजा समिम मिकरानी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३५.
|गीता चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;4&quot; |[[थारू जाति|थारू]]
|-
|१३६.
|सुरेन्द्र चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३७.
|प्रेमलाल चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३८.
|करिश्मा कठरिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३९.
|खगेन्द्र कर्ण
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;7&quot; |[[मधेशी]]
|-
|१४०.
|कामिनी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४१.
|सरिता महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४२.
|अङ्किता ठाकुर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४३.
|ललिता कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४४.
|निशा मेहता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४५.
|पुनमकुमारी अग्रवाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४६.
|बसुमाया तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;16&quot; |[[आदिवासी जनजाति]]
|-
|१४७.
|गङ्गा छन्त्याल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४८.
|सुमरिमा उदास
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४९.
|[[अनुष्का श्रेष्ठ]]
|[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५०.
|ओजस्वी शेरचन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५१.
|सिर्जना श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५२.
|रजिनी श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५३.
|कुसुम महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५४.
|भूमिका श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५५.
|प्रमिला कुलुजु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५६.
|सुजाता तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५७.
|कृपा महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५८.
|अलिजा गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५९.
|राम लामा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६०.
|खुश्बु श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६१.
|[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]]
|[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६२.
|प्रभा ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;14&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१६३.
|ज्ञानु पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६४.
|रताकुमारी थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६५.
|शोभा खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६६.
|प्रभा कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६७.
|मञ्जु भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६८.
|सृष्टि भट्टराई
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६९.
|आकृति अवस्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७०.
|क्रान्ति शिखा धिताल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७१.
|टीका संग्रौला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७२.
|श्रद्धा कुँवर 
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७३.
|समीक्षा बास्कोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७४.
|विदुषी राणा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७५.
|रचना खतिवडा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७६.
|प्रकाशचन्द्र परियार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;6&quot; |[[दलित]]
|-
|१७७.
|खिमा विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७८.
|तारा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७९.
|सुष्मा स्वर्णकार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८०.
|स्मृति सेन्चुरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८१.
|सीता वादी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|}

=== प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) ===
{{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!पूर्ववर्ती
!निर्वाचन क्षेत्र
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |१. 
| rowspan=&quot;2&quot; |[[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]]
|१७ असार २०७९
||१३ माघ २०७९
|{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}}
|''पद सिर्जना''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|-
|१५ माघ २०७९
| rowspan=&quot;21&quot; |''२७ भदौ २०८२''
|{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}}
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|-
|२.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|DTS|१५ वैशाख २०८०
|{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}}
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|-
|३.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
| [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |७ पुस २०७९
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;3&quot; | -
| rowspan=&quot;3&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|४. 
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
| [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]]
|-
|५.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]]
|-
|६.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|-
|७.
|[[तोसिमा कार्की]]
| [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[पम्फा भुसाल]]
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|-
|८.
|[[हरि ढकाल]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|-
|९.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|-
|१०.
|[[सोविता गौतम]]
|[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[माधव कुमार नेपाल]]
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|-
|११.
|[[गणेश पराजुली]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[रामवीर मानन्धर]]
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|-
|१२.
|[[सन्तोष परियार]]
|[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;9&quot; | -
| rowspan=&quot;10&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|१३.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
| [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१४.
|[[चन्दा कार्की]]
| [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१५.
|[[निशा डाँगी]]
| [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१६.
|[[असिम शाह]]
| [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१७.
|[[शिव नेपाली]]
|[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१८.
|[[अशोककुमार चौधरी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१९.
|[[विनीता कठायत]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२०.
|[[लक्ष्मी तिवारी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२१.
|[[बिन्दबासिनी कंसाकार]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]]
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपालका राजनीतिक दलहरू}}

[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]]
[[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]]</text>
      <sha1>e05n1bywcjqewx1ep5gxmaoyhk6zi4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पर्शुराम खापुङ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128731</id>
    <revision>
      <id>1354222</id>
      <parentid>1350772</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T08:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Parshuram_Khapung,_portrait.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3701" sha1="i5v02jf7755vpkynxvivt0n1a4cj4ih" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = [[सम्माननीय]]
| name                = पर्शुराम खापुङ
| image               =
| caption             = २०२६ मा खापुङ
| office              = [[प्रदेश प्रमुख (कोशी प्रदेश)|कोशी प्रदेशको प्रमुख]]
| 1blankname          = मुख्यमन्त्री
| 1namedata           = [[राजेन्द्रकुमार राई]]&lt;br/&gt;[[हिक्मतकुमार कार्की]]&lt;br/&gt;[[उद्धव थापा]]&lt;br/&gt;[[केदार कार्की]]
| president           = [[विद्यादेवी भण्डारी]]&lt;br/&gt;[[रामचन्द्र पौडेल]]
| prime_minister       = [[शेरबहादुर देउवा]]&lt;br/&gt;[[पुष्पकमल दाहाल]]&lt;br/&gt;[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]&lt;br/&gt;[[बालेन्द्र शाह]]
| term_start          = २३ कार्तिक २०७८
| term_end            = 
| predecessor         = [[सोमनाथ अधिकारी]]
| successor           = 
| birth_place         = [[तेह्रथुम जिल्ला]], नेपाल
| spouse              = 
| children            = 
| nationality         = [[नेपाली]]
| citizenship         = [[नेपाली]]
| parents             = 
| country             = [[नेपाल]]
| party               = [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
| alma_mater          = 
| website             = 
}}

'''पर्शुराम खापुङ''' एक [[नेपाल|नेपाली]] राजनीतिज्ञ र [[कोशी प्रदेश]]को वर्तमान [[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]] पनि हुन्।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/126485|title=तीन प्रदेशका प्रमुख फेरिए, परियार, खापुङ र जोशी सिफारिश|website=हिमालखबर|accessdate=2022-11-23}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123194506/https://www.himalkhabar.com/news/126485 |date=2022-11-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.gov.np/प्रदेश-प्रमुखमा-नियुक्त-5/|title=प्रदेश प्रमुखमा नियुक्त गर्नुभएको|last=|first=|date=2021-11-09|website=राष्ट्रपतिको कार्यालय|language=|accessdate=2022-11-23}}&lt;/ref&gt; उनी [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]का पूर्व सदस्य थिए।

== जीवनी ==
[[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]] नियुक्त हुनुअघि उनी [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]]का सदस्य थिए।

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपालका वर्तमान मुख्यमन्त्री र प्रदेश प्रमुखहरू}}

[[श्रेणी:कोशी प्रदेशका प्रदेश प्रमुखहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका प्रदेश प्रमुखहरू]]</text>
      <sha1>i5v02jf7755vpkynxvivt0n1a4cj4ih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सोविता गौतम</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128760</id>
    <revision>
      <id>1354201</id>
      <parentid>1353752</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:55:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Sobita_Gautam,_official_portrait_(2025).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12752" sha1="qm04p6murs770xs72j29rqcoxoltfl8" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपाली राजनीतिज्ञ (जन्म २०५२)}}
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = [[माननीय]]
| name                = सोविता गौतम
| image                =
| caption              = आधिकारिक तस्वीर, २०८२
| office              = {{nowrap|[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|नेपालको कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री]]}}
| term_start          = १३ चैत २०८२
| vice_president       = [[रामसहाय यादव]]
| president           = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| prime_minister      = [[बालेन शाह]]
| predecessor         = [[अनिलकुमार सिन्हा]]
| successor           = 
| office1             = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य
| term_start1         = १३ चैत २०८२
| predecessor1        = [[विक्रम पाण्डे]]
| successor1          = 
| constituency1       = [[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]]
| term_start2         = २०७९ असोज ६
| term_end2           = २०८२ भदौ २७
| predecessor2        = [[माधवकुमार नेपाल]]
| successor2          = [[सुनील केसी]]
| constituency2       = [[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1995|06|17|df=y}}
| birth_place         = [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]], नेपाल
| parents             = 
| party               = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
| education           = बिए एलएलबी (नेपाल ल क्याम्पस, त्रिवि)
| occupation          = [[अधिवक्ता]], राजनीतिज्ञ
}}

'''सोविता गौतम''' (जन्म: २०५२ असार ३) एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन् जसले १३ चैत २०८२ देखि [[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री]]को रूपमा सेवा गरिरहेकी छिन्। उनी [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] बाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्यमा निर्वाचित भएकी थिइन्।&lt;ref name=&quot;onlinekhabar&quot;&gt;{{cite web |date=23 November 2022 |title=काठमाडौंका तीन क्षेत्रमा रास्वपाको जित |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1222671? |access-date=23 November 2022 |website=[[अनलाइन खबर]]}}&lt;/ref&gt; २७ वर्षको उमेरमा उनी प्रतिनिधि सभामा प्रत्यक्ष निर्वाचित हुने सबैभन्दा कान्छी सदस्य बनेकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/12/5/new-faces-win-nepal-polls-vow-to-change-political-discourse|title=New faces win Nepal polls, vow to 'change political discourse'|first=Samik|last=Kharel|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; उनी [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]की संस्थापक सदस्य हुन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 November 2022 |title=Rastriya Swatantra Party wins three Kathmandu constituencies |url=https://kathmandupost.com/national/2022/11/23/rastriya-swatantra-party-wins-three-kathmandu-constituencies |access-date=24 November 2022 |website=The Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

गौतम एक युवा कार्यकर्ता र पेसाले अधिवक्ता पनि हुन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 August 2022 |title=Sobita Gautam - The Kathmandu Post |url=https://kathmandupost.com/author/sobita-gautam |access-date=27 November 2022}}&lt;/ref&gt; उनले चार वर्षभन्दा बढी समय [[नेपाल टेलिभिजन]]मा &quot;स्वास्थ्य सरोकार&quot; नामक टेलिभिजन कार्यक्रम सञ्चालन गरेकी थिइन्। विगतमा उनले नेपालमा 'सहायक प्रजनन प्रविधि' लाई संस्थागत र नियमन गर्नुपर्ने आवश्यकताका बारेमा लेखहरू लेखेकी छिन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 August 2022 |title=Mind the legal gap |url=https://kathmandupost.com/columns/2022/08/06/mind-the-legal-gap |access-date=27 November 2022}}&lt;/ref&gt;

== व्यक्तिगत जीवन ==
सोविता गौतमले व्यवसायी गृहेन्द्र घिमिरेसँग विवाह गरेकी छिन्। घिमिरेको पहिलो विवाहबाट एक सन्तान छन्।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Pradafash |first1=English |title=RSP Lawmaker and Maoist-Linked Businessman Prove Love Conquers All |url=https://english.pardafas.com/rsp-lawmaker-and-maoist-linked-businessman-prove-love-conquers-all |website=English Pardafas}}&lt;/ref&gt;

== शिक्षा ==
सोविता गौतमले [[काठमाडौँ विश्वविद्यालय]]बाट विकास अध्ययनमा स्नातक गरेकी छिन्। उनले कानुन, सुशासन र सार्वजनिक नीतिमा आफ्नो शैक्षिक रुचिलाई अगाडि बढाउँदै नेपाल ल क्याम्पसबाट बिए एलएलबीको अध्ययन पूरा गरेकी थिइन्। गौतमको शैक्षिक जीवन युवा वकालत, विद्यार्थी नेतृत्व र नागरिक संलग्नता, सामाजिक न्याय र लोकतान्त्रिक सुशासनका मुद्दाहरूमा केन्द्रित थियो, जसले उनलाई राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रवेश गर्न प्रेरित गरेको थियो।

== राजनीतिक वृत्ति ==
सोविता गौतम [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को केन्द्रीय समितिको संस्थापक सदस्य हुन्। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] उनले काठमाडौँ-२ निर्वाचन क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभाका लागि उम्मेदवारी दिएकी थिइन्। उनले १५,२२९ मत प्राप्त गर्दै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]का उम्मेदवार मणिराम फुयाललाई ३,६७४ मतले पराजित गरेकी थिइन्। उक्त क्षेत्रका अन्य उम्मेदवारहरूमा [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]की कुन्ती देवी पोखरेल र [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]की [[ओनसरी घर्तिमगर]] थिए। यो निर्वाचनसँगै उनी प्रतिनिधि सभाको सबैभन्दा कान्छी सदस्यमध्ये एक बनेकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=|first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=सदनले हाम्रो कुरा सुनेन, अब जनताकहाँ जान्छौंः सोबिता गौतम |url=https://www.setopati.com/politics/362124/ |access-date=2026-03-21 |website=सेतोपाटी|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

२०८२ भदौ को [[नेपालमा जेनजी आन्दोलन|जेन्जी नेतृत्वको आन्दोलन]] र त्यसपछिको अन्तरिम सरकार गठन तथा २०८२ फागुनमा घोषित निर्वाचनपछि, गौतमले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको तर्फबाट [[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]] निर्वाचन क्षेत्रबाट उम्मेदवारी घोषणा गरेकी थिइन् जहाँ उनले [[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी]]की उम्मेदवार तथा पूर्व भरतपुरकी नगरप्रमुख [[रेनु दाहाल]]लाई ३८,६६२ मतान्तरले पारजित गरेकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=बागमती प्रदेश- चितवन, प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नं. ३ सूची |url=https://result.election.gov.np/MapElectionResult2082.aspx |website=निर्वाचन आयोग }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== संसदीय गतिविधिहरू ==
प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएदेखि नै गौतम सुशासन, राजनीतिमा युवा सहभागिता, पारदर्शिता र जवाफदेहिताका विषयमा हुने छलफलहरूमा सक्रिय छिन्। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको सदस्यको रूपमा उनले राजनीतिक सुधार, भ्रष्टाचार विरुद्धको लडाइँ र लोकतान्त्रिक संस्कृतिको सुदृढीकरणका एजेन्डाहरूलाई अगाडि बढाएकी छिन्। उनले युवाहरूसँग सम्बन्धित मुद्दाहरू उठाउन पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेकी छिन्।

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
* [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
* [[तोसिमा कार्की]]

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}
{{Commons|Sobita Gautam|सोविता गौतम}}

[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]]
[[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–]]
[[श्रेणी:दोलखा जिल्लाका मानिसहरू]]
[[श्रेणी:सन् १९९५ मा जन्म]]
[[श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू]]
[[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]]</text>
      <sha1>qm04p6murs770xs72j29rqcoxoltfl8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पहिलो हिक्मतकुमार कार्की मन्त्रिपरिषद्</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132258</id>
    <revision>
      <id>1354207</id>
      <parentid>1353584</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Bhakti_Prasad_Sitaula,_portrait_(2023).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20979" sha1="thjsosh8mtzm6d8nzg6iew23uie38ub" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet
|cabinet_type=मन्त्रिपरिषद्
|political_parties={{Unbulleted list
|{{colorbox|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]&lt;br/&gt;
'''गठबन्धन दलहरू:'''
|{{colorbox|{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]]&lt;br/&gt;
'''पूर्व गठबन्धन दलहरू:'''
|{{colorbox|{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|{{colorbox|{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}}} [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा-ने]]}}
|previous=[[राजेन्द्रकुमार राई मन्त्रिपरिषद्|राजेन्द्र राई मन्त्रिपरिषद्]]
|successor=[[पहिलो उद्धव थापा मन्त्रिपरिषद्]]
|outgoing_formation=
|incoming_formation=
|advice_and_consent2=&lt;!-- etc. --&gt;
|advice_and_consent1=
|budget=
|legislature_term=५ वर्ष
|last_election=
|election=[[कोशी प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]
|opposition_leader=[[उद्धव थापा]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्रदेश १ को कांग्रेस संसदीय दलको नेतामा उद्धव थापा, सशक्त र रचनात्मक प्रतिपक्षको भूमिका निभाउने |url=https://pahilopost.com/content/20221230112047.html |access-date=2023-04-18 |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|opposition_party={{colorbox|{{party color|Nepali Congress }}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]
|opposition_cabinet=
|legislature_status= ''[[कोशी प्रदेश सभा|प्रदेश सभा]]''&lt;br /&gt;{{Composition bar|60|93|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}}
|total_number=७
|cabinet_number=४औँ
|members_number=४ 
|state_head_title= [[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रमुख]]
|state_head=[[पर्शुराम खापुङ]]
|government_head_title=[[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]
|government_head=[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|date_dissolved= वि.सं. २०८० असार २२
|date_formed= वि.सं. २०७९ पुस २५
|caption=मुख्यमन्त्री कार्की
|image_size=150px
|image={{Photo montage|photo1a=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|size=170|color=#FFFFFF|border =3|color_border=#ECF3F9}}
|incumbent=
|flag_border=true
|flag=
|jurisdiction=[[कोशी प्रदेश]]
|former_members_resigned=३}}
[[हिक्मतकुमार कार्की|'''हिक्मतकुमार कार्की''']]को मन्त्रिपरिषद् [[कोशी प्रदेश]]को चौथो प्रदेश सरकार हो। हिक्मत कुमार कार्कीले वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री कार्कीको शपथ आज |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1244790 |access-date=2023-04-18 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; मा कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्रीको सपथ लिएपछि वर्तमान मन्त्रिपरिषद्को गठन भएको हो।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=कर्ण |first=राकेश |title=प्रदेश १ मा चार सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् विस्तार |url=https://annapurnapost.com/news/expansion-of-the-four-member-cabinet-in-province-1-222562/ |access-date=2023-04-18 |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
{{Center| }}
कार्की वि.सं. २०७९ पुस २५ मा कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री नियुक्त भएका थिए। उनको मुख्यमन्त्रीको दाबीलाई [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]], [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा-ने]] र [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]]ले समर्थन गरेको थियो। उनले विश्वासको मतमा ३२ को विरुद्ध ५९ मत प्राप्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=सुवेदी |first=विनोद |title=प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री हिक्मतकुमार कार्कीले पाए विश्वासको मत |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/1052651-1673612800.html |access-date=2023-04-18 |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=लम्साल |first=गणेश |title=प्रदेश १ का नयाँ मुख्यमन्त्री कार्कीले पाए विश्वासको मत |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/104983/2023-01-13 |access-date=2023-04-18 |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== वर्तमान मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
!{{nowrap|पदभार छोडेको}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|rowspan=&quot;3&quot; |[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|rowspan=&quot;3&quot; |{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;5&quot;}}
|rowspan=&quot;3&quot; |{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|rowspan=&quot;3&quot; |वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=हिक्मत कार्की प्रदेश १ को मुख्यमन्त्री नियुक्त |url=https://www.himalkhabar.com/news/133857 |access-date=2023-04-18 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230418024657/https://www.himalkhabar.com/news/133857 |date=2023-04-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=न्यौपाने |first=अनन्तराज |title=प्रदेश १ को मुख्यमन्त्रीमा एमालेका हिक्मत कार्की नियुक्त, को हुन् कार्की? |url=https://pahilopost.com/content/20230108180303.html |access-date=2023-04-18 |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;&gt;{{Cite web |title=कोशी प्रदेशका मन्त्री, कसको कति सम्पत्ति ? |url=https://www.nepalpress.com/2023/04/11/313542/ |access-date=2023-04-18 |website=नेपाल प्रेस |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=&quot;3&quot; |वि.सं. २०८० असार २२
|-
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|-
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|-
!rowspan=&quot;2&quot; |२
|खानेपानी, सिंचाइ तथा उर्जा मन्त्री
|rowspan=&quot;2&quot; |तिलकुमार मेन्याङ्बो लिम्बु
|rowspan=&quot;2&quot; |[[File:Til Kumar Menyangbo (Limbu), portrait (2023).jpg|70px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;&gt;{{Cite web |last=रिमाल |first=कमल |title=माओवादी विना प्रदेश १ मा सरकार गठन |url=https://www.himalkhabar.com/news/133872 |access-date=2023-04-18 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
|[[स्वास्थ्य मन्त्री (कोशी प्रदेश)|स्वास्थ्य मन्त्री]]
|वि.सं. २०८० जेठ १७&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रिलाई थप अर्को मन्त्रालयको जिम्मेवारि तोकिएको सम्बन्धी सूचना |url=https://moial.koshi.gov.np/files/document/20230601131713.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621184241/https://moial.koshi.gov.np/files/document/20230601131713.pdf |archive-date=2023-06-21 |access-date=2026-04-07 |website=moial.koshi.gov.np }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!rowspan=&quot;2&quot; |३
|उद्योग,कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|rowspan=&quot;2&quot; |भक्तिप्रसाद सिटौला
|rowspan=&quot;2&quot; | 
|{{party color cell|Rastriya Prajatantra Party|rowspan=&quot;2&quot;}}
|rowspan=&quot;2&quot; |{{Party shortname linked|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री
|वि.सं. २०८० जेठ २४&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Press |first=Koshi |title=कोशी प्रदेश: राजभण्डारीलाई पर्यटन र सिटौलालाई भौतिक पुर्वाधार मन्त्रालयको जिम्मेवारी थपियो |url=https://koshipress.com/news/2023/06/08/2902.html |access-date=2026-04-07 |website=Koshi Press |language=ne-NP}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=मन्त्रीलाई थप अर्को मन्त्रालयको जिम्मेवारी तोकिएको सम्बन्धी सूचना |url=http://moial.koshi.gov.np/files/document/20230607132524.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621070126/http://moial.koshi.gov.np/files/document/20230607132524.pdf |archive-date=2023-06-21 |access-date=2026-04-07 |website=moial.koshi.gov.np }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!rowspan=&quot;2&quot; |४
|सामाजिक विकास मन्त्री
|rowspan=&quot;2&quot; |बुद्धकुमार राजभण्डारी
|rowspan=&quot;2&quot; |[[File:Buddhi Kumar Rajbhandari, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;2&quot;}}
|rowspan=&quot;2&quot; |{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|वि.सं. २०७९ माघ ६&lt;ref name=&quot;दोस्रो&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|वि.सं. २०८० जेठ २४&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|}

== पूर्व मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
!{{nowrap|पदभार छोडेको}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|rowspan=&quot;3&quot; |[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|rowspan=&quot;3&quot; |{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;4&quot;}}
|rowspan=&quot;3&quot; |{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|rowspan=&quot;3&quot; |वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=हिक्मत कार्की प्रदेश १ को मुख्यमन्त्री नियुक्त |url=https://www.himalkhabar.com/news/133857 |access-date=2023-04-18 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230418024657/https://www.himalkhabar.com/news/133857 |date=2023-04-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=न्यौपाने |first=अनन्तराज |title=प्रदेश १ को मुख्यमन्त्रीमा एमालेका हिक्मत कार्की नियुक्त, को हुन् कार्की? |url=https://pahilopost.com/content/20230108180303.html |access-date=2023-04-18 |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|rowspan=&quot;3&quot; |वि.सं. २०८० असार २२
|-
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|-
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|-
!२
|खानेपानी, सिंचाइ तथा उर्जा मन्त्री
|तिलकुमार मेन्याङ्बो लिम्बु
|[[File:Til Kumar Menyangbo (Limbu), portrait (2023).jpg|70px]]
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)|}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!rowspan=&quot;2&quot; |३
|सडक पूर्वाधार तथा सहरी विकास मन्त्री
|rowspan=&quot;2&quot; |दुर्गाप्रसाद चापागाईं
|rowspan=&quot;2&quot; |
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)|rowspan=&quot;2&quot;}}
|rowspan=&quot;2&quot; |{{Party shortname linked|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)}}
|वि.सं. २०७९ माघ ६&lt;ref name=&quot;दोस्रो&quot;&gt;{{Cite web |last=बहाब |first=कृष्ण |title=प्रदेश १ को मन्त्रालय भागवण्डा टुंगियो, कसलाई कुन मन्त्रालय ? |url=https://shilapatra.com/detail/104204 |access-date=2023-04-18 |website=शिलापत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt; 
|वि.सं. २०७९ फाल्गुन २२ 
|-
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री
|वि.सं. २०७९ फाल्गुन २२
|वि.सं. २०८० जेठ २४
|-
!४
|उद्योग,कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|भक्तिप्रसाद सिटौला
| 
|{{party color cell|Rastriya Prajatantra Party}}
|{{Party shortname linked|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!५
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|जीवन आचार्य
|
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}
|{{Party shortname linked|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)}}
|वि.सं. २०७९ माघ ६&lt;ref name=&quot;दोस्रो&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० जेठ २४
|-
!६
|सामाजिक विकास मन्त्री
|बुद्धकुमार राजभण्डारी
|[[File:Buddhi Kumar Rajbhandari, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|वि.सं. २०७९ माघ ६&lt;ref name=&quot;दोस्रो&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!७
|[[स्वास्थ्य मन्त्री (कोशी प्रदेश)|स्वास्थ्य मन्त्री]]
|निर्मला लिम्बु
| 
|{{party color cell|People's Socialist Party, Nepal}}
|{{Party shortname linked|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० जेठ १७
|}

== दल अनुसार मन्त्री ==
{{Pie chart|value1=42.8|value2=28.6|value3=14.3|value4=14.3|color1={{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}|color2={{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}|color3={{party color|Rastriya Prajatantra Party}}|color4={{party color|People's Socialist Party, Nepal}}|label1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]|label2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]|label3=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]]|label4=[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा-ने]]}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;2&quot; |राजनीतिक दल
!मन्त्रिपरिषद्को मन्त्री
!प्रदेश राज्य मन्त्री
!जम्मा मन्त्रीहरू
|-
|width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot;|
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|३
|०
|३
|-
|width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot;|
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]
|२
|०
|२
|-
|width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}&quot;|
|[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]]
|१
|०
|१
|-
|width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}&quot;|
|[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा-ने]]
|१
|०
|१
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==
{{Nepalese provincial cabinets}}

[[श्रेणी:नेपालका प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्हरू]]
[[श्रेणी:कोशी प्रदेश सरकार]]</text>
      <sha1>thjsosh8mtzm6d8nzg6iew23uie38ub</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354209</id>
      <parentid>1354207</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Buddhi_Kumar_Rajbhandari,_portrait_(2023).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20863" sha1="rzxibvt77ofegny6sjbd0cxi1t8vjtt" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet
|cabinet_type=मन्त्रिपरिषद्
|political_parties={{Unbulleted list
|{{colorbox|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]&lt;br/&gt;
'''गठबन्धन दलहरू:'''
|{{colorbox|{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]]&lt;br/&gt;
'''पूर्व गठबन्धन दलहरू:'''
|{{colorbox|{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|{{colorbox|{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}}} [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा-ने]]}}
|previous=[[राजेन्द्रकुमार राई मन्त्रिपरिषद्|राजेन्द्र राई मन्त्रिपरिषद्]]
|successor=[[पहिलो उद्धव थापा मन्त्रिपरिषद्]]
|outgoing_formation=
|incoming_formation=
|advice_and_consent2=&lt;!-- etc. --&gt;
|advice_and_consent1=
|budget=
|legislature_term=५ वर्ष
|last_election=
|election=[[कोशी प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]
|opposition_leader=[[उद्धव थापा]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्रदेश १ को कांग्रेस संसदीय दलको नेतामा उद्धव थापा, सशक्त र रचनात्मक प्रतिपक्षको भूमिका निभाउने |url=https://pahilopost.com/content/20221230112047.html |access-date=2023-04-18 |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|opposition_party={{colorbox|{{party color|Nepali Congress }}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]
|opposition_cabinet=
|legislature_status= ''[[कोशी प्रदेश सभा|प्रदेश सभा]]''&lt;br /&gt;{{Composition bar|60|93|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}}
|total_number=७
|cabinet_number=४औँ
|members_number=४ 
|state_head_title= [[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रमुख]]
|state_head=[[पर्शुराम खापुङ]]
|government_head_title=[[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]
|government_head=[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|date_dissolved= वि.सं. २०८० असार २२
|date_formed= वि.सं. २०७९ पुस २५
|caption=मुख्यमन्त्री कार्की
|image_size=150px
|image={{Photo montage|photo1a=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|size=170|color=#FFFFFF|border =3|color_border=#ECF3F9}}
|incumbent=
|flag_border=true
|flag=
|jurisdiction=[[कोशी प्रदेश]]
|former_members_resigned=३}}
[[हिक्मतकुमार कार्की|'''हिक्मतकुमार कार्की''']]को मन्त्रिपरिषद् [[कोशी प्रदेश]]को चौथो प्रदेश सरकार हो। हिक्मत कुमार कार्कीले वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री कार्कीको शपथ आज |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1244790 |access-date=2023-04-18 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; मा कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्रीको सपथ लिएपछि वर्तमान मन्त्रिपरिषद्को गठन भएको हो।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=कर्ण |first=राकेश |title=प्रदेश १ मा चार सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् विस्तार |url=https://annapurnapost.com/news/expansion-of-the-four-member-cabinet-in-province-1-222562/ |access-date=2023-04-18 |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
{{Center| }}
कार्की वि.सं. २०७९ पुस २५ मा कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री नियुक्त भएका थिए। उनको मुख्यमन्त्रीको दाबीलाई [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]], [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा-ने]] र [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]]ले समर्थन गरेको थियो। उनले विश्वासको मतमा ३२ को विरुद्ध ५९ मत प्राप्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=सुवेदी |first=विनोद |title=प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री हिक्मतकुमार कार्कीले पाए विश्वासको मत |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/1052651-1673612800.html |access-date=2023-04-18 |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=लम्साल |first=गणेश |title=प्रदेश १ का नयाँ मुख्यमन्त्री कार्कीले पाए विश्वासको मत |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/104983/2023-01-13 |access-date=2023-04-18 |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== वर्तमान मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
!{{nowrap|पदभार छोडेको}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|rowspan=&quot;3&quot; |[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|rowspan=&quot;3&quot; |{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;5&quot;}}
|rowspan=&quot;3&quot; |{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|rowspan=&quot;3&quot; |वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=हिक्मत कार्की प्रदेश १ को मुख्यमन्त्री नियुक्त |url=https://www.himalkhabar.com/news/133857 |access-date=2023-04-18 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230418024657/https://www.himalkhabar.com/news/133857 |date=2023-04-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=न्यौपाने |first=अनन्तराज |title=प्रदेश १ को मुख्यमन्त्रीमा एमालेका हिक्मत कार्की नियुक्त, को हुन् कार्की? |url=https://pahilopost.com/content/20230108180303.html |access-date=2023-04-18 |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;&gt;{{Cite web |title=कोशी प्रदेशका मन्त्री, कसको कति सम्पत्ति ? |url=https://www.nepalpress.com/2023/04/11/313542/ |access-date=2023-04-18 |website=नेपाल प्रेस |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=&quot;3&quot; |वि.सं. २०८० असार २२
|-
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|-
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|-
!rowspan=&quot;2&quot; |२
|खानेपानी, सिंचाइ तथा उर्जा मन्त्री
|rowspan=&quot;2&quot; |तिलकुमार मेन्याङ्बो लिम्बु
|rowspan=&quot;2&quot; |[[File:Til Kumar Menyangbo (Limbu), portrait (2023).jpg|70px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;&gt;{{Cite web |last=रिमाल |first=कमल |title=माओवादी विना प्रदेश १ मा सरकार गठन |url=https://www.himalkhabar.com/news/133872 |access-date=2023-04-18 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
|[[स्वास्थ्य मन्त्री (कोशी प्रदेश)|स्वास्थ्य मन्त्री]]
|वि.सं. २०८० जेठ १७&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रिलाई थप अर्को मन्त्रालयको जिम्मेवारि तोकिएको सम्बन्धी सूचना |url=https://moial.koshi.gov.np/files/document/20230601131713.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621184241/https://moial.koshi.gov.np/files/document/20230601131713.pdf |archive-date=2023-06-21 |access-date=2026-04-07 |website=moial.koshi.gov.np }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!rowspan=&quot;2&quot; |३
|उद्योग,कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|rowspan=&quot;2&quot; |भक्तिप्रसाद सिटौला
|rowspan=&quot;2&quot; | 
|{{party color cell|Rastriya Prajatantra Party|rowspan=&quot;2&quot;}}
|rowspan=&quot;2&quot; |{{Party shortname linked|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री
|वि.सं. २०८० जेठ २४&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Press |first=Koshi |title=कोशी प्रदेश: राजभण्डारीलाई पर्यटन र सिटौलालाई भौतिक पुर्वाधार मन्त्रालयको जिम्मेवारी थपियो |url=https://koshipress.com/news/2023/06/08/2902.html |access-date=2026-04-07 |website=Koshi Press |language=ne-NP}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=मन्त्रीलाई थप अर्को मन्त्रालयको जिम्मेवारी तोकिएको सम्बन्धी सूचना |url=http://moial.koshi.gov.np/files/document/20230607132524.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621070126/http://moial.koshi.gov.np/files/document/20230607132524.pdf |archive-date=2023-06-21 |access-date=2026-04-07 |website=moial.koshi.gov.np }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!rowspan=&quot;2&quot; |४
|सामाजिक विकास मन्त्री
|rowspan=&quot;2&quot; |बुद्धकुमार राजभण्डारी
|rowspan=&quot;2&quot; | 
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;2&quot;}}
|rowspan=&quot;2&quot; |{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|वि.सं. २०७९ माघ ६&lt;ref name=&quot;दोस्रो&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|वि.सं. २०८० जेठ २४&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|}

== पूर्व मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
!{{nowrap|पदभार छोडेको}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|rowspan=&quot;3&quot; |[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|rowspan=&quot;3&quot; |{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;4&quot;}}
|rowspan=&quot;3&quot; |{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|rowspan=&quot;3&quot; |वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=हिक्मत कार्की प्रदेश १ को मुख्यमन्त्री नियुक्त |url=https://www.himalkhabar.com/news/133857 |access-date=2023-04-18 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230418024657/https://www.himalkhabar.com/news/133857 |date=2023-04-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=न्यौपाने |first=अनन्तराज |title=प्रदेश १ को मुख्यमन्त्रीमा एमालेका हिक्मत कार्की नियुक्त, को हुन् कार्की? |url=https://pahilopost.com/content/20230108180303.html |access-date=2023-04-18 |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|rowspan=&quot;3&quot; |वि.सं. २०८० असार २२
|-
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|-
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|-
!२
|खानेपानी, सिंचाइ तथा उर्जा मन्त्री
|तिलकुमार मेन्याङ्बो लिम्बु
|[[File:Til Kumar Menyangbo (Limbu), portrait (2023).jpg|70px]]
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)|}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!rowspan=&quot;2&quot; |३
|सडक पूर्वाधार तथा सहरी विकास मन्त्री
|rowspan=&quot;2&quot; |दुर्गाप्रसाद चापागाईं
|rowspan=&quot;2&quot; |
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)|rowspan=&quot;2&quot;}}
|rowspan=&quot;2&quot; |{{Party shortname linked|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)}}
|वि.सं. २०७९ माघ ६&lt;ref name=&quot;दोस्रो&quot;&gt;{{Cite web |last=बहाब |first=कृष्ण |title=प्रदेश १ को मन्त्रालय भागवण्डा टुंगियो, कसलाई कुन मन्त्रालय ? |url=https://shilapatra.com/detail/104204 |access-date=2023-04-18 |website=शिलापत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt; 
|वि.सं. २०७९ फाल्गुन २२ 
|-
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री
|वि.सं. २०७९ फाल्गुन २२
|वि.सं. २०८० जेठ २४
|-
!४
|उद्योग,कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|भक्तिप्रसाद सिटौला
| 
|{{party color cell|Rastriya Prajatantra Party}}
|{{Party shortname linked|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!५
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|जीवन आचार्य
|
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}
|{{Party shortname linked|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)}}
|वि.सं. २०७९ माघ ६&lt;ref name=&quot;दोस्रो&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० जेठ २४
|-
!६
|सामाजिक विकास मन्त्री
|बुद्धकुमार राजभण्डारी
| 
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|वि.सं. २०७९ माघ ६&lt;ref name=&quot;दोस्रो&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!७
|[[स्वास्थ्य मन्त्री (कोशी प्रदेश)|स्वास्थ्य मन्त्री]]
|निर्मला लिम्बु
| 
|{{party color cell|People's Socialist Party, Nepal}}
|{{Party shortname linked|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० जेठ १७
|}

== दल अनुसार मन्त्री ==
{{Pie chart|value1=42.8|value2=28.6|value3=14.3|value4=14.3|color1={{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}|color2={{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}|color3={{party color|Rastriya Prajatantra Party}}|color4={{party color|People's Socialist Party, Nepal}}|label1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]|label2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]|label3=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]]|label4=[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा-ने]]}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;2&quot; |राजनीतिक दल
!मन्त्रिपरिषद्को मन्त्री
!प्रदेश राज्य मन्त्री
!जम्मा मन्त्रीहरू
|-
|width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot;|
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|३
|०
|३
|-
|width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot;|
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]
|२
|०
|२
|-
|width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}&quot;|
|[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]]
|१
|०
|१
|-
|width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}&quot;|
|[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा-ने]]
|१
|०
|१
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==
{{Nepalese provincial cabinets}}

[[श्रेणी:नेपालका प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्हरू]]
[[श्रेणी:कोशी प्रदेश सरकार]]</text>
      <sha1>rzxibvt77ofegny6sjbd0cxi1t8vjtt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354211</id>
      <parentid>1354209</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:56:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Til_Kumar_Menyangbo_(Limbu),_portrait_(2023).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20741" sha1="mk2o7ftituuffy99cqhkhw0vjt1oc07" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet
|cabinet_type=मन्त्रिपरिषद्
|political_parties={{Unbulleted list
|{{colorbox|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]&lt;br/&gt;
'''गठबन्धन दलहरू:'''
|{{colorbox|{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]]&lt;br/&gt;
'''पूर्व गठबन्धन दलहरू:'''
|{{colorbox|{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|{{colorbox|{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}}} [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा-ने]]}}
|previous=[[राजेन्द्रकुमार राई मन्त्रिपरिषद्|राजेन्द्र राई मन्त्रिपरिषद्]]
|successor=[[पहिलो उद्धव थापा मन्त्रिपरिषद्]]
|outgoing_formation=
|incoming_formation=
|advice_and_consent2=&lt;!-- etc. --&gt;
|advice_and_consent1=
|budget=
|legislature_term=५ वर्ष
|last_election=
|election=[[कोशी प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]
|opposition_leader=[[उद्धव थापा]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्रदेश १ को कांग्रेस संसदीय दलको नेतामा उद्धव थापा, सशक्त र रचनात्मक प्रतिपक्षको भूमिका निभाउने |url=https://pahilopost.com/content/20221230112047.html |access-date=2023-04-18 |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|opposition_party={{colorbox|{{party color|Nepali Congress }}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]
|opposition_cabinet=
|legislature_status= ''[[कोशी प्रदेश सभा|प्रदेश सभा]]''&lt;br /&gt;{{Composition bar|60|93|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}}
|total_number=७
|cabinet_number=४औँ
|members_number=४ 
|state_head_title= [[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रमुख]]
|state_head=[[पर्शुराम खापुङ]]
|government_head_title=[[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]
|government_head=[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|date_dissolved= वि.सं. २०८० असार २२
|date_formed= वि.सं. २०७९ पुस २५
|caption=मुख्यमन्त्री कार्की
|image_size=150px
|image={{Photo montage|photo1a=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|size=170|color=#FFFFFF|border =3|color_border=#ECF3F9}}
|incumbent=
|flag_border=true
|flag=
|jurisdiction=[[कोशी प्रदेश]]
|former_members_resigned=३}}
[[हिक्मतकुमार कार्की|'''हिक्मतकुमार कार्की''']]को मन्त्रिपरिषद् [[कोशी प्रदेश]]को चौथो प्रदेश सरकार हो। हिक्मत कुमार कार्कीले वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री कार्कीको शपथ आज |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1244790 |access-date=2023-04-18 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; मा कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्रीको सपथ लिएपछि वर्तमान मन्त्रिपरिषद्को गठन भएको हो।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=कर्ण |first=राकेश |title=प्रदेश १ मा चार सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् विस्तार |url=https://annapurnapost.com/news/expansion-of-the-four-member-cabinet-in-province-1-222562/ |access-date=2023-04-18 |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
{{Center| }}
कार्की वि.सं. २०७९ पुस २५ मा कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री नियुक्त भएका थिए। उनको मुख्यमन्त्रीको दाबीलाई [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]], [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा-ने]] र [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]]ले समर्थन गरेको थियो। उनले विश्वासको मतमा ३२ को विरुद्ध ५९ मत प्राप्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=सुवेदी |first=विनोद |title=प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री हिक्मतकुमार कार्कीले पाए विश्वासको मत |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/1052651-1673612800.html |access-date=2023-04-18 |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=लम्साल |first=गणेश |title=प्रदेश १ का नयाँ मुख्यमन्त्री कार्कीले पाए विश्वासको मत |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/104983/2023-01-13 |access-date=2023-04-18 |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== वर्तमान मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
!{{nowrap|पदभार छोडेको}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|rowspan=&quot;3&quot; |[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|rowspan=&quot;3&quot; |{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;5&quot;}}
|rowspan=&quot;3&quot; |{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|rowspan=&quot;3&quot; |वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=हिक्मत कार्की प्रदेश १ को मुख्यमन्त्री नियुक्त |url=https://www.himalkhabar.com/news/133857 |access-date=2023-04-18 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230418024657/https://www.himalkhabar.com/news/133857 |date=2023-04-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=न्यौपाने |first=अनन्तराज |title=प्रदेश १ को मुख्यमन्त्रीमा एमालेका हिक्मत कार्की नियुक्त, को हुन् कार्की? |url=https://pahilopost.com/content/20230108180303.html |access-date=2023-04-18 |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;&gt;{{Cite web |title=कोशी प्रदेशका मन्त्री, कसको कति सम्पत्ति ? |url=https://www.nepalpress.com/2023/04/11/313542/ |access-date=2023-04-18 |website=नेपाल प्रेस |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=&quot;3&quot; |वि.सं. २०८० असार २२
|-
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|-
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|-
!rowspan=&quot;2&quot; |२
|खानेपानी, सिंचाइ तथा उर्जा मन्त्री
|rowspan=&quot;2&quot; |तिलकुमार मेन्याङ्बो लिम्बु
|rowspan=&quot;2&quot; | 
|rowspan=&quot;2&quot; |{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;&gt;{{Cite web |last=रिमाल |first=कमल |title=माओवादी विना प्रदेश १ मा सरकार गठन |url=https://www.himalkhabar.com/news/133872 |access-date=2023-04-18 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
|[[स्वास्थ्य मन्त्री (कोशी प्रदेश)|स्वास्थ्य मन्त्री]]
|वि.सं. २०८० जेठ १७&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मन्त्रिलाई थप अर्को मन्त्रालयको जिम्मेवारि तोकिएको सम्बन्धी सूचना |url=https://moial.koshi.gov.np/files/document/20230601131713.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621184241/https://moial.koshi.gov.np/files/document/20230601131713.pdf |archive-date=2023-06-21 |access-date=2026-04-07 |website=moial.koshi.gov.np }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!rowspan=&quot;2&quot; |३
|उद्योग,कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|rowspan=&quot;2&quot; |भक्तिप्रसाद सिटौला
|rowspan=&quot;2&quot; | 
|{{party color cell|Rastriya Prajatantra Party|rowspan=&quot;2&quot;}}
|rowspan=&quot;2&quot; |{{Party shortname linked|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री
|वि.सं. २०८० जेठ २४&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Press |first=Koshi |title=कोशी प्रदेश: राजभण्डारीलाई पर्यटन र सिटौलालाई भौतिक पुर्वाधार मन्त्रालयको जिम्मेवारी थपियो |url=https://koshipress.com/news/2023/06/08/2902.html |access-date=2026-04-07 |website=Koshi Press |language=ne-NP}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=मन्त्रीलाई थप अर्को मन्त्रालयको जिम्मेवारी तोकिएको सम्बन्धी सूचना |url=http://moial.koshi.gov.np/files/document/20230607132524.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621070126/http://moial.koshi.gov.np/files/document/20230607132524.pdf |archive-date=2023-06-21 |access-date=2026-04-07 |website=moial.koshi.gov.np }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!rowspan=&quot;2&quot; |४
|सामाजिक विकास मन्त्री
|rowspan=&quot;2&quot; |बुद्धकुमार राजभण्डारी
|rowspan=&quot;2&quot; | 
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;2&quot;}}
|rowspan=&quot;2&quot; |{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|वि.सं. २०७९ माघ ६&lt;ref name=&quot;दोस्रो&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|वि.सं. २०८० जेठ २४&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|}

== पूर्व मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
!{{nowrap|पदभार छोडेको}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|rowspan=&quot;3&quot; |[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|rowspan=&quot;3&quot; |{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;4&quot;}}
|rowspan=&quot;3&quot; |{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|rowspan=&quot;3&quot; |वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref&gt;{{Cite web |title=हिक्मत कार्की प्रदेश १ को मुख्यमन्त्री नियुक्त |url=https://www.himalkhabar.com/news/133857 |access-date=2023-04-18 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230418024657/https://www.himalkhabar.com/news/133857 |date=2023-04-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=न्यौपाने |first=अनन्तराज |title=प्रदेश १ को मुख्यमन्त्रीमा एमालेका हिक्मत कार्की नियुक्त, को हुन् कार्की? |url=https://pahilopost.com/content/20230108180303.html |access-date=2023-04-18 |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|rowspan=&quot;3&quot; |वि.सं. २०८० असार २२
|-
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|-
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|-
!२
|खानेपानी, सिंचाइ तथा उर्जा मन्त्री
|तिलकुमार मेन्याङ्बो लिम्बु
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)|}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!rowspan=&quot;2&quot; |३
|सडक पूर्वाधार तथा सहरी विकास मन्त्री
|rowspan=&quot;2&quot; |दुर्गाप्रसाद चापागाईं
|rowspan=&quot;2&quot; |
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)|rowspan=&quot;2&quot;}}
|rowspan=&quot;2&quot; |{{Party shortname linked|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)}}
|वि.सं. २०७९ माघ ६&lt;ref name=&quot;दोस्रो&quot;&gt;{{Cite web |last=बहाब |first=कृष्ण |title=प्रदेश १ को मन्त्रालय भागवण्डा टुंगियो, कसलाई कुन मन्त्रालय ? |url=https://shilapatra.com/detail/104204 |access-date=2023-04-18 |website=शिलापत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt; 
|वि.सं. २०७९ फाल्गुन २२ 
|-
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री
|वि.सं. २०७९ फाल्गुन २२
|वि.सं. २०८० जेठ २४
|-
!४
|उद्योग,कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|भक्तिप्रसाद सिटौला
| 
|{{party color cell|Rastriya Prajatantra Party}}
|{{Party shortname linked|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!५
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|जीवन आचार्य
|
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}
|{{Party shortname linked|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)}}
|वि.सं. २०७९ माघ ६&lt;ref name=&quot;दोस्रो&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० जेठ २४
|-
!६
|सामाजिक विकास मन्त्री
|बुद्धकुमार राजभण्डारी
| 
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|वि.सं. २०७९ माघ ६&lt;ref name=&quot;दोस्रो&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० असार २२
|-
!७
|[[स्वास्थ्य मन्त्री (कोशी प्रदेश)|स्वास्थ्य मन्त्री]]
|निर्मला लिम्बु
| 
|{{party color cell|People's Socialist Party, Nepal}}
|{{Party shortname linked|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल}}
|वि.सं. २०७९ पुस २५&lt;ref name=&quot;सम्पति&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;पहिलो&quot;/&gt;
|वि.सं. २०८० जेठ १७
|}

== दल अनुसार मन्त्री ==
{{Pie chart|value1=42.8|value2=28.6|value3=14.3|value4=14.3|color1={{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}|color2={{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}|color3={{party color|Rastriya Prajatantra Party}}|color4={{party color|People's Socialist Party, Nepal}}|label1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]|label2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]|label3=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]]|label4=[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा-ने]]}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;2&quot; |राजनीतिक दल
!मन्त्रिपरिषद्को मन्त्री
!प्रदेश राज्य मन्त्री
!जम्मा मन्त्रीहरू
|-
|width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot;|
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|३
|०
|३
|-
|width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot;|
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]
|२
|०
|२
|-
|width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}&quot;|
|[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]]
|१
|०
|१
|-
|width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}&quot;|
|[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा-ने]]
|१
|०
|१
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==
{{Nepalese provincial cabinets}}

[[श्रेणी:नेपालका प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्हरू]]
[[श्रेणी:कोशी प्रदेश सरकार]]</text>
      <sha1>mk2o7ftituuffy99cqhkhw0vjt1oc07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सृजना दनुवार</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136765</id>
    <revision>
      <id>1354213</id>
      <parentid>1352086</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:57:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Sirjana_Danuwar,_portrait.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2991" sha1="isrdasdcozn1gm688h6nqfyjabo9ebr" xml:space="preserve">{{Infobox Officeholder
| honorific_prefix    = [[माननीय]]
| name                = सृजना दनुवार
| image               =
| caption             = आधिकारिक चित्र, २०७९
| office              = २ औं [[कोशी प्रदेश सभाका उपसभामुख]]
| term_start          = १७ पुष २०७९
| term_end            = 
| governor            = [[परशुराम खापुङ]]
| 1blankname          = मुख्यमन्त्री
| 1namedata           = [[हिक्मतकुमार कार्की]]&lt;br/&gt;[[उद्धव थापा]]&lt;br/&gt;[[केदार कार्की]]
| 2blankname          = सभामुख
| 2namedata           = बाबुराम गौतम &lt;br/&gt;[[अम्बरबहादुर विष्ट]]
| predecessor         = [[सरस्वती पोखरेल]]
| successor           = 
| office1             = [[कोशी प्रदेश सभा]]का सदस्य
| term_start1         = ११ पुष २०७९
| term_end1           = 
| birth_date          = {{Birth date and age|15 October 1977}}
| birth_place         = [[उदयपुर जिल्ला]]
| nationality         = [[नेपाली]]
| party               = [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]]
| other_party         = [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]]
}}

'''सृजना दनुवार''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन् र हाल [[कोशी प्रदेश सभाका उपसभामुख|कोशी प्रदेश सभाका २ औं उपसभामुख]]को रूपमा सेवा गरिरहेकी छन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्रदेश १ को उपसभामुखमा एमालेकी सृजना दनुवार निर्वाचित |url=https://ekagaj.com/article/pradesh-1/127067/?v=1?v=1 |access-date=2023-12-19 |website=ekagaj }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231219091202/https://ekagaj.com/article/pradesh-1/127067/?v=1%3Fv%3D1 |date=2023-12-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sirjana Danuwar elected Deputy Speaker of Province 1 |url=http://english.ratopati.com/story/26179 |access-date=2023-12-19 |website=english.ratopati.com |language=Nepali}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्रदेश १ को उपसभामुखमा एमालेकी सिर्जना दनुवार निर्वाचित |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/105032/2023-01-14 |access-date=2023-12-19 |website=Naya Patrika |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== सन्दर्भहरू ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>isrdasdcozn1gm688h6nqfyjabo9ebr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>भिन्सेन्त फन गोख</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138126</id>
    <revision>
      <id>1354228</id>
      <parentid>1354137</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T08:33:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>हिमाल सुवेदी</username>
        <id>30817</id>
      </contributor>
      <origin>1354228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137029" sha1="qea8xukqcph2izi272e0wy32arf4dtd" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name             = भिन्सेन्त फन गोख
| image            = Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg
| alt              = A head and shoulders portrait of a thirty something man, with a red beard, facing to the left
| caption          = सन् १८८७ मा गोखद्वारा बनाइएको उनको आत्म प्रतिमा जसलाई सिकागो कला संस्थानमा राखिएको छ।
| birth_name       = भिन्सेन्त विलम फन गोख
| birth_date       = {{Birth date|1853|3|30|df=y}}
| birth_place      = जुन्दार्त, नेदरल्यान्डस्
| death_date       = {{Death date and age|df=yes|1890|7|29|1853|3|30}}
| death_place   = उभेर-सु-वाज, फ्रान्स
| death_cause      = गोली हानी आत्महत्या
| resting_place    = उभेर-सु-वाज, फ्रान्स
| resting_place_coordinates = {{Coord|49.07531|2.17894|type:landmark_region:FR|format=dms|display=inline}}
| movement         = उत्तर-प्रभावोत्पादी
| education        = 
| field            = चित्रकारिता, स्थिर-जीवन अङ्कन, आकृति र भूदृश्य चित्रहरू
| family           = थिओ फन गोख (भाइ)
| notable_works    = {{ubl|''[[सिन होर्निक|सिन होर्निक चित्र शृङ्खला]]'' (सन् १८८२-८३)|''आलु भक्षक'' (सन् १८८५)|''सूर्यमुखी फूलहरूको शृङ्खला चित्रण'' (सन् १८८७)|''आर्लेसमा सुत्नेकोठा'' (सन् १८८८)|''[[तारामय रात]]'' (सन् १८८९)|''डाक्टर गचेतको आकृति'' (सन् १८९०)|''कागहरू रहेको गहुँबारी'' (सन् १८९०)|''सियोस्ता'' (सन् १८९०)|''उभेरको गृजाघर'' (सन् १८९०)|''|''[[दुःखी वृद्ध मानिस]]'' (सन् १८९०)}}
}}

'''भिन्सेन्त विलम फन गोख''' ({{IPA-nl|ˈvɪnsɛnt ˈʋɪləm vɑn ˈɣɔx|lang|Nl-Vincent_van_Gogh.ogg}} (३० मार्च १८५३ – २९ जुलाई १८९०) एक नेदरल्यान्डेेेली उत्तर प्रभावोत्पादी चित्रकार थिए। उनी मरणोपरान्त पश्चिमी कला इतिहासमा सबैभन्दा प्रसिद्ध र प्रभावशाली व्यक्तित्वहरू मध्ये एक थिए। सानै उमेरदेखि चित्रकला सुरु गरेका उनले बीसको दशकको मध्यपछि आफ्नो जीवनको अन्तिम दुई वर्षमा असङ्ख्य प्रसिद्ध चित्रहरू चित्रित गरेका थिए। उनीद्वारा बनाइएका अधिकांश चित्रहरूमा भूपरिदृश्य, सूर्यमुखी, गहुँको खेतहरू आदि समावेश छन्। एक दशकको अवधिमा उनले २,१०० भन्दा बढी चित्रहरू बनाए जसमा ८६० तेल चित्र, १,३०० भन्दा बढी जलनाला, रेखाचित्र तथा भूदृश्यहरू समावेश छन्। उनका प्रारम्भिक कार्यहरू अधिकतम स्थिर जीवन र कृषक श्रमिकहरूको चित्रणमा रङ्गहरूद्वारा सङ्केत गरिएको थियो जसले उनका पछिका चित्रकर्महरूलाई त्यसबाट छुट्टाएको थियो। व्यावसायिक रूपमा असफल भएपनि उनले बनाएका चित्रहरू निकै प्रसिद्ध रहेका छन्।&lt;ref&gt;Tralbaut (1981), 286,287&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hulsker (1990), 390&lt;/ref&gt; लामो समयदेखि मानसिक रोगबाट पीडित उनले ३७ वर्षको उमेरमा आत्महत्या गरेका थिए।

एक उच्चमध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मिएका उनी आफ्नो बाल्यकालदेखिनै शान्त, गम्भीर र विचारशील थिए। युवावस्थामा उनले एक कला व्यवसायिकको रूपमा काम गरेका थिए भने यस क्रममा उनले थुप्रै ठाउँहरूको यात्रा पनि गरेका थिए। तर लन्डनमा स्थानान्तरण भएपछि उनी निकै उदास बनेका थिए। त्यसपछिका दिनहरूमा उनी धार्मिक रूपमा सक्रियता देखाउँदै दक्षिणी बेल्जियममा सेवकको रूपमा समय बिताएका थिए। सन् १८८१ मा आफ्ना आमाबुबासँग घर फर्किनुपूर्व उनले कलामा आधुनिकतावादी प्रवृत्तिहरूको बारेमा थुप्रै जानकारीहरू लिइसकेका थिए र सोही वर्षबाट उनले चित्रकर्म सुरु गरेका थिए। सन् १८८१ मा, चित्रकारिता सुरु गर्नुपूर्व उनी अस्वस्थ बनेका थिए। उनका भाइ थिओले उनलाई आर्थिक रूपमा समर्थन गरेका थिए भने उनीहरू दुवैले मिलेर आफ्ना परिवारजन तथा परिचित मानिसहरूलाई लामो पत्राचार गरेका थिए।

सन् १८८६ मा उनले पेरिस बसाइँसराइ गरि एमिले बर्नार्ड र [[पल गोगाँ]] जस्ता ''[[आभँ-गार्द|अग्रगामी]]'' सदस्यहरूलाई भेटेका थिए जसले प्रभाववादी संवेदनशीलताको विरुद्धमा प्रतिक्रिया दिइरहेका थिए। उनको काम विकसित हुँदै जाँदा उनले स्थिर जीवन र स्थानीय परिदृश्यहरूका लागि एउटा नयाँ दृष्टिकोण सिर्जना गरेका थिए। उनका चित्रहरू चम्किलो रङ्गका हुँदै गएको
र उनले एउटा यस्तो शैली विकास गरे जुन सन् १८८८ मा फ्रान्सको दक्षिणमा पर्ने [[आर्लेस]] बसाइका क्रममा पूर्ण रूपमा साकार भएको थियो। यस अवधिमा उनले [[जैतूनका रूखहरू (फन गोख शृङ्खला)|जैतूनका रूख]]हरू, [[गहुँ खेत (फन गोख शृङ्खला)|गहुँका खेत]]हरू र [[सूर्यमुखी (फन गोख शृङ्खला)|सूर्यमुखी]] फूलकन शृङ्खलाहरू समावेश गर्न आफ्ना विषयवस्तुहरूलाई फराकिलो बनाएका थिए।

फन गोख मानसिक रोगका लहरहरू र भ्रमबाट पीडित रहेको भएतापनि उनी आफ्नो मानसिक स्थिरताको बारेमा चिन्तित थिए। उनले प्रायः आफ्नो शारीरिक स्वास्थ्यलाई बेवास्ता गर्दथे भने उनले राम्रोसँग खाना नखाने र अत्यधिक रक्सी पिउने गर्दथे। गोगाँसँगको उनको मित्रता छुरा प्रहारको विवादपछि समाप्त भएको थियो जब क्रोधमा उनले आफ्नै देब्रे कानको एक भाग काटेका थिए। त्यसपछि उनले साँ-रेमी सहितका मानसिक अस्पतालहरूमा समय बिताएका थिए। अस्पतालबाट फर्किएर पेरिस नजिकैको ओभेर-सुर-वाजमा सरेपछि, उनी [[होमियोप्याथी चिकित्सा पद्धती|होमियोप्याथिक]] चिकित्सक [[पल गचेत]]को रेखदेखमा आएका थिए। उनको डिप्रेसन जारी रहेको र सन् १८९० जुलाई २७ का दिन उनले आफ्नै छातीमा आफैले गोली हानेका थिए। त्यसको दुईदिनपछि चोटका कारण उनको मृत्यु भएको थियो। फन गोख आफ्नो जीवनकालमा असफल बनेका र उनलाई पागल र असफल व्यक्तिको रूपमा पनि लिइने गरिन्थ्यो। आफ्नो आत्महत्यापछि उनी प्रसिद्ध हुँदै गएका र सार्वजनिक कल्पनामा एक सर्वोत्कृष्ट &quot;गलत बुझिएको प्रतिभाशाली&quot; व्यक्तिको रूपमा अवस्थित छन्, यस्तो कलाकार &quot;जहाँ पागलपन र रचनात्मकताका कुराहरू आपसमा जोडिन्छन्&quot;।&lt;ref&gt;{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 9}}&lt;/ref&gt; २०औँ शताब्दीको प्रारम्भमा उनको चित्रकला शैलीका तत्वहरू [[फोभिवाद]] र जर्मन अभिव्यक्तिवादीहरूद्वारा आत्मसात गरिएपछि उनको ख्याति बढ्न थालेको थियो। उनले पछिल्ला दशकहरूमा व्यापक आलोचनात्मक, व्यावसायिक र लोकप्रिय सफलता प्राप्त गरेका र उनलाई एक महत्त्वपूर्ण तर दु:खद चित्रकारको रूपमा सम्झिने गरिन्छ। यस्तो खालको समस्याग्रस्त व्यक्तित्वले पीडित कलाकारको रसरङ्गमय आदर्शलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।

== जीवनी ==
===प्रारम्भिक वर्षहरू===

भिन्सेन्त विलेम फन गोखको जन्म सन् १८५३ मार्च ३० का दिन मा नेदरल्यान्ड्सको प्रायः क्याथोलिक प्रान्त उत्तरी ब्राबान्ट को चुन्डेर्टमा भएको थियो।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= 1}} उनी थिओडोरस फन गोख (सन् १८२२–१८८५), जो डच रिफर्म्ड चर्चका एक मन्त्री थिए र उनकी पत्नी अन्ना कोर्नेलिया कार्बेन्टस (सन् १८१९–१९०७) को सबैभन्दा जेठो जीवित सन्तान थिए। फन गोखलाई उनको हजुरबुबा र आफू जन्मिनुभन्दा ठीक एक वर्ष अगाडि मृत जन्मिएको एउटा भाइको नाम दिइएको थियो।{{efn|group=note|यो सुझाव गरिएको छ कि आफ्नो मृत जेठो दाजुसँग एउटै नाम पाउनुले युवा कलाकारमा गहिरो मनोवैज्ञानिक प्रभाव पारेको हुन सक्छ र उनको कलाका तत्वहरू, जस्तै पुरुष व्यक्तिहरूको जोडीको चित्रण, यससँग सम्बन्धित हुनसक्छ।{{sfnp|Lubin|1972|loc=82–84}}}} उनका हजुरबुबा, भिन्सेन्त (सन् १७८९–१८७४), एक प्रख्यात कला व्यापारी र सन् १८११ मा लिडेन विश्वविद्यालयबाट धर्मशास्त्रमा स्नातक धारक थिए। यी भिन्सेन्तका छ जना छोराहरू  जसमध्ये तीन जना कला व्यापारी भए र उनको नाम उनको मामाको नामबाट राखिएको हुन सक्छ, जो एक मूर्तिकार थिए (सन् १७२९–१८०२)।{{sfnp|Erickson|1998|loc= 9}}

फन गोखकी आमा [[हेग]]को एक सम्पन्न परिवारबाट आएकी थिइन्।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 14–16}} उनका बुबा एक मन्त्रीका कान्छा छोरा थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 59}} उनीहरूको भेट अन्नाकी कान्छी बहिनी, कोर्नेलियाले थियोडोरसका जेठो भाइ भिन्सेन्त (सन्त) सँग विवाह गरेपछि भएको थियो। फन गोखका आमाबुबाको विवाह मे १८५१ मा भएपछि उनीहरू चुन्डर्टमा सरेका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 18}} उनका भाइ थिओको जन्म १ मे १८५७ मा भएको थियो। त्यहाँ अर्को भाइ, [[कोर फन गोख|कोर्नेलिस]] (जसलाई &quot;कोर&quot; भनिन्छ), र तीन बहिनीहरू: एलिजाबेथ, अन्ना र [[विल फन गोख|विल]] थिए। आफ्नो जीवनका अन्तिम वर्षहरूमा फन गोख बहिनी विल र कान्छा भाइ थिओसँग मात्र सम्पर्कमा रहेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 16}} थियोडोरसको मन्त्रीको तलब निकै थोरै रहेतापनि चर्चले परिवारलाई घर, एउटी नोकर्नी, दुई भान्से, एक माली, एउटा गाडी र घोडा पनि उपलब्ध गराउँथ्यो; उनकी आमा अन्नाले बच्चाहरूमा परिवारको उच्च सामाजिक स्थिति कायम राख्ने कर्तव्य अन्तर्निहित गराएकी थिइन्।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 31–32}}

फन गोख एक गम्भीर र विचारशील बालक थिए।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 13}} उनलाई प्रारम्भिक शिक्षा घरमानै उनकी आमा र एकजना महिलाबाट प्राप्त गरेका थिए भने सन् १८६० मा उनलाई गाउँको विद्यालयमा पढ्न पठाइएको थियो। सन् १८६४ मा, उनलाई जेभेनबर्जेनमा एउटा आवासीय विद्यालयमा राखियो,{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 25–35}} जहाँ उनले आफूलाई त्यागिएको महसुस गरे र उनले घर फर्कन अभियान चलाएका थिए। यसको सट्टा, सन् १८६६ मा, उनका आमाबुबाले उनलाई [[टिलबर्ग]] को माध्यमिक विद्यालय पठाएको भएतापनि उनी त्यहाँपनि अत्यधिक दु:खी बनेका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc=45–49}} कलाप्रतिको उनको रुचि सानै उमेरबाटनै सुरु भएको थियो। उनलाई बाल्यकालमा उनकी आमाले चित्र बनाउन प्रोत्साहित गरिन्,{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc=36–50}} जसकारण उनका प्रारम्भिक चित्रहरू अभिव्यञ्जक रहेतापनि {{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 25–35}} यी कलाकृतिलाई उनका पछिल्ला कामहरूको तीव्रतासँग तुलना गर्न सकिँदैन।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=8–9}} पेरिसका एकजना सफल कलाकार कन्स्ट्यान्ट कोर्नेलिस हाइस्मान्स टिलबर्गका विद्यार्थीहरूलाई पढाउँदथे। फन गोखको गहिरो दु:खले पाठहरूलाई ओझेलमा पारेको देखिन्थ्यो, जसको थोरै प्रभाव परेको थियो।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 48}} मार्च १८६८ मा, उनी अचानक घर फर्किएका थिए। उनले पछि लेखेको एक पत्रमा उनले आफ्नो युवावस्थालाई &quot;कठोर, चिसो र बाँझो&quot; भनेर उल्लेख गरेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let403/letter.html Letter 403]|ps= . Vincent to Theo van Gogh, Nieuw-Amsterdam, on or about Monday, 5 November 1883.}}

जुलाई १८६९ मा, फन गोखका काका सेन्टले उनलाई हेगस्थित कला व्यापारीहरूको संस्था [[गोपिल ए कम्पनी]]मा एउटा पद मिलाइदिएका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc=20}} सन् १८७३ मा आफ्नो प्रशिक्षण पूरा गरेपछि, उनलाई साउथह्याम्प्टन स्ट्रिटमा रहेको गोपिलको लन्डन शाखामा सरुवा गरियो र उनले [[स्टकवेल]]को ८७ ह्याकफोर्ड रोड मा डेरा लिएका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let007/letter.html Letter 007]|ps= . Vincent to Theo van Gogh, The Hague, Monday, 5 May 1873.}} यो फन गोखका लागि खुसीको समय थियो; उनी काममा सफल थिए र २० वर्षको उमेरमा आफ्ना पिताभन्दा बढी कमाउँथे। थिओकी पत्नी फन गोख-बोङ्गरले पछि टिप्पणी गरेअनुसार यो भिन्सेन्तको जीवनको सबैभन्दा राम्रो वर्ष थियो। 
उनी आफ्नी घरबेटीकी छोरी युजेनी लोयरसँग प्रेममा परे, तर उनले आफ्नो भावना व्यक्त गरेपछि युजेनीले उनको प्रस्तावलाई अस्वीकार गरेकी थिइन्। उनले गोप्य रूपमा एकजना पूर्व डेरावालसँग विवाहको प्रतिज्ञा गरेकी थिइन्। यो घटना पछि उनी एक्लो र धार्मिक रूपमा कट्टर बन्दै गएका थिए। उनका पिता र काकाले सन् १८७५ मा पेरिसमा उनको सरुवाको व्यवस्था मिलाए, जहाँ उनी कला व्यापारीहरूले कलालाई वस्तुकरण गर्ने जस्ता मुद्दाहरूप्रति असन्तुष्ट बनेको एक वर्षपछि उनलाई त्यहाँबाट बर्खास्त गरिएको थियो।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 35–47}}

[[चित्र:Cuesmes JPG001.jpg|thumb|केसमेस स्थित फन गोखको घर; त्यहाँ रहँदा नै उनले कलाकार बन्ने निर्णय गरेका थिए|alt=Photo of a two-storey brick house on the left partially obscured by trees with a front lawn and with a row of trees on the right]]

अप्रिल १८७६ मा, उनी राम्जगेटको एउटा सानो आवासीय विद्यालयमा सहायक शिक्षकको रूपमा बेतलबी काम गर्न इङ्ल्यान्ड फर्किएका थिए। जब विद्यालयका मालिक मिडिलसेक्सको आइलवर्थमामा सरे तब फन गोख पनि उनीसँगै गएका थिए।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xxvii}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let088/letter.html Letter 088]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Isleworth, Friday, 18 August 1876.}} यो व्यवस्था सफल हुन नसकेपछि उनले त्यो स्थान छोडेर एक मेथोडिस्ट पादरीको सहायक बनेका थिए।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc=47–56}} यसैबीच उनका आमाबुबाले एटेनमा बसाइँसराइ गरेका थिए। {{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 113}} सन् १८७६ मा उनी क्रिसमसको समयमा छ महिनाका लागि घर फर्किए र डोर्डरेक्टको एउटा पुस्तक पसलमा काम सुरु गरेका थिए। उनी उक्त पदमा खुसी थिएनन् र आफ्नो समय चित्रहरू कोर्न वा बाइबलका अंशहरूलाई अङ्ग्रेजी, फ्रान्सेली र जर्मन भाषामा अनुवाद गर्नमा बिताउँथे।{{sfnp|Callow|1990|loc=54}} उनी इसाई धर्ममा तल्लीन बनेर थप रूपमा धर्मपरायण र वैरागी बन्दै गएका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 146–147}} त्यस समयका उनका कोठाका साथी पाउलस फन गोर्लिट्जका अनुसार, फन गगले मासु नखाने र खानेकुराहरू पनि एकदमै कम खाने गर्दथे।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 175}}

== पत्रहरू ==

फन गोखको बारेमा सबैभन्दा व्यापक प्राथमिक स्रोत उनको कान्छा भाइ, [[थिओ फन गोख|थिओ]]सँगको पत्राचार हो। उनीहरूको आजीवन मित्रता र भिन्सेन्तको विचार र कला सिद्धान्तको बारेमा ज्ञात अधिकांश कुराहरू, सन् १८७२ देखि १८९० सम्म उनीहरूले आदानप्रदान गरेका सयौँ पत्रहरूमा उल्लेख छन्।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://www.vangoghletters.org/vg &quot;Van Gogh: The Letters&quot;]}} थिओ फन गोख एक [[कला व्यापारी]] थिए र उनले आफ्नो दाजुलाई आर्थिक र भावनात्मक सहयोगका साथै समकालीन कला जगतमा प्रभावशाली व्यक्तिहरूसम्म पहुँच प्रदान गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} थिओले भिन्सेन्तका आफूलाई लेखेका सबै पत्रहरू सुरक्षित राखेको भएतापनि{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xv}} भिन्सेन्तले भने आफूले प्राप्त गरेका थोरै मात्र पत्रहरू राखेका थिए। 

दुवैको मृत्यु भएपछि, थिओकी विधवा [[योहान्ना फन गोख-बोङ्गर]]ले उनीहरूका केही पत्रहरू प्रकाशनको व्यवस्था गरेकी थिइन्। केही सन् १९०६ र १९१३ मा देखा परेका थिए भने अधिकांश पत्रहरू सन् १९१४ मा प्रकाशित भएका थिए।{{sfnp|Rewald|1986|loc= 248}}{{sfnp|Pomerans|1997|loc=ix, xv}} भिन्सेन्तका पत्रहरू सुवाचक र अभिव्यञ्जक छन् जसलाई &quot;डायरीजस्तो आत्मीयता&quot; भएको भनेर वर्णन गरिएको {{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} र यसका केही भागहरूलाई आत्मकथाको रूपमा लिइन्छ।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} अनुवादक [[अर्नोल्ड पोमरान्स]]ले यस विषयमा लेख्दै तिनीहरूको प्रकाशनले &quot;फन गोखको कलात्मक उपलब्धिको बुझाइमा एउटा नयाँ आयाम थपेको र यस्तो बुझाइ व्यावहारिक रूपमा अरू कुनै चित्रकारले हामीलाई प्रदान गरेको छैनन्।&quot;{{sfnp|Pomerans|1997|loc= ix}}

{{Multiple image
 | align             = right
 | direction         = horizontal
 | header            = 
 | header_align      = 
 | header_background = 
 | footer            = भिन्सेन्त फन गोख (बायाँ) सन् १८७३ मा, जब उनले [[हेग]]मा गोपिल र किए ग्यालेरीमा काम गर्दथे;{{refn|{{harvp|Pickvance|1986|loc= 129}}; {{harvp|Tralbaut|1981|loc= 39.}}}} उनको भाइ, थिओ (दायाँको तस्वीर, सन् १८७८ मा), आजीवन समर्थक र साथी थिए।
 | footer_align      = 
 | footer_background = 
 | width             = 
 | image1            = Vincent van Gogh January 1873 (restored).jpg
 | width1            = 160
 | caption1          = 
 | alt1              = कलाकारको नजिकैबाट लिइएको एक तस्वीरमा जवान मानिसको रूपमा उनी उपस्थित छन्। जहाँ उनको बाक्लो र अलपत्र कपालका साथै ठूलो निधार र गहिरा आँखाहरू देख्न सकिन्छ।
 | image2            = Theo van Gogh May 1878 (restored).jpg
 | width2            = 160
 | caption2          = 
 | alt2              = एक जवान मानिसको नजिकबाट लिइएको तस्वीर, भिन्सेन्तको भाइजस्तै देखिने एक व्यक्ति।
}}

भिन्सेन्तबाट थिओलाई ६०० भन्दा बढी र थिओबाट भिन्सेन्तलाई करिब ४० पत्रहरू लेखिएका थिए। उनकी बहिनी [[विल फन गोख|विल]]लाई २२ वटा, चित्रकार [[एन्थोन भान रापार्ड]]लाई ५८ वटा, [[एमिफ बेर्नार]]लाई २२ वटा र [[पल सिन्याक]], [[पल गोगाँ]] र समालोचक [[अल्बर्ट ओरिए]]लाई व्यक्तिगत पत्रहरू पठाइएको थियो। पठाइएका केही पत्रहरू रेखाचित्रहरू सहित चित्रित छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} धेरैजसो मितिहीन छन् तर कला इतिहासकारहरू प्रायः तिनीहरूलाई कालक्रमिक क्रममा राख्न सक्षम भएका छन्। प्रतिलेखन र मिति निर्धारणमा समस्याहरू विद्यमान रहेको र विशेषगरी आर्ल्सबाट पठाइएकाहरूमा मिति उल्लेख छैन। त्यहाँ हुँदा, भिन्सेन्तले डच, फ्रान्सेली र अङ्ग्रेजीमा करिब २०० पत्र लेखेका थिए।{{sfnp|Hughes|1990|loc=143}} उनी पेरिसमा बस्दाको दाजुभाइहरूसँगै बस्ने गरेका र पत्राचार गर्नुपर्ने आवश्यकता नभएकाले अभिलेखमा एउटा कालखण्ड देखा पर्दछ।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= i–xxvi}}

उच्च पारिश्रमिक प्राप्त गर्ने समकालीन कलाकार [[जुल्स ब्रेटन]]को बारेमा भिन्सेन्तले आफ्ना पत्रहरूमा प्रायः उनलाई उल्लेख गरेको पाइन्छ। सन् १८७५ मा थिओलाई लेखेका पत्रहरूमा, भिन्सेन्तले ब्रेटनलाई [[सलुन (पेरिस)|सलुन]]मा देखेको, ब्रेटनका चित्रहरूको बारेमा छलफल गरेको र ब्रेटनको एउटा पुस्तक पठाउने कुरा गरेको तर त्यो फिर्ता गरिने सर्तमा मात्र उल्लेख गर्दछन्।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vincent van Gogh to Theo van Gogh: 9 December 1875|url=http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/3/047.htm|access-date=1 January 2021|website=www.webexhibits.org|archive-date=3 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303174832/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/3/047.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=034 (034, 27): To Theo van Gogh. Paris, Monday, 31 May 1875. – Vincent van Gogh Letters|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let034/letter.html|access-date=1 January 2021|website=www.vangoghletters.org|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602230108/http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let034/letter.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; सन् १८८४ मार्चमा रापार्डलाई लेखेको पत्रमा उनले ब्रेटनको एउटा कविताको बारेमा चर्चा गर्दछन् जसले उनको एउटा चित्रलाई प्रेरित गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Poem That Inspired a Van Gogh Painting, Written in His Hand|url=https://www.raabcollection.com/autograph/signed-poem-inspired-van-gogh-painting-written-his-hand|access-date=1 January 2021|website=The Raab Collection|language=en-US|archive-date=17 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417191452/http://www.raabcollection.com/autograph/signed-poem-inspired-van-gogh-painting-written-his-hand|url-status=live}}&lt;/ref&gt; सन् १८८५ मा, उनले ब्रेटनको प्रसिद्ध कृति ''द सङ अफ द लार्क'' लाई &quot;राम्रो&quot; भनेर वर्णन गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=500 (503, 406): To Theo van Gogh. Nuenen, Monday, 4 and Tuesday, 5 May 1885. – Vincent van Gogh Letters|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let500/letter.html#translation|access-date=1 January 2021|website=www.vangoghletters.org|archive-date=16 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116090504/http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let500/letter.html#translation|url-status=live}}&lt;/ref&gt; सन् १८८० मार्चमा, यी पत्रहरूको लगभग बीचमा, फन गोखले कोरिएरेस गाउँमा ब्रेटनलाई भेट्नको लागि {{convert|80|km|mi|adj=on}} पैदल यात्रामा निस्केका र उनी ब्रेटनको सफलता र उनको सम्पत्ति वरिपरिको अग्लो पर्खालबाट डराएर आफ्नो उपस्थिति जनाउन नसकी फर्किएको उल्लेख छ।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Route|first=Van Gogh|title=Vincent van Gogh in Borinage, Belgium|url=https://www.vangoghroute.com/belgium/borinage/|access-date=1 January 2021|website=Van Gogh Route|language=en|archive-date=27 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327211003/https://www.vangoghroute.com/belgium/borinage/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=hoakley|date=6 April 2017|title=Jules Breton's Eternal Harvest: 4 1877–1889|url=https://eclecticlight.co/2017/04/06/jules-bretons-eternal-harvest-4-1877-1889/|access-date=1 January 2021|website=The Eclectic Light Company|language=en|archive-date=15 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115200759/https://eclecticlight.co/2017/04/06/jules-bretons-eternal-harvest-4-1877-1889/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=AN ARTIST IS BORN|url=http://www.awesomestories.com/asset/view/AN-ARTIST-IS-BORN-Vincent-Van-Gogh|access-date=1 January 2021|website=AwesomeStories.com|language=en|archive-date=30 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030013427/https://www.awesomestories.com/asset/view/AN-ARTIST-IS-BORN-Vincent-Van-Gogh|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ब्रेटन, फन गोख वा उनको भ्रमणको प्रयासबाट अपरिचित रहेको देखिन्छ। दुई कलाकारहरू बीच कुनै ज्ञात पत्रहरू छैनन् र ब्रेटनको सन् १८९१ को आत्मकथा ''कलाकारको जीवनी''मा छलफल गरिएका समकालीन कलाकारहरूमध्ये फन गोख एक होइनन्।

==शैली र कृतिहरू==
===कलात्मक विकास===

[[चित्र:Vincent van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg|thumb|''[[रोन नदीमाथि तारामय रात]]'', सन् १८८८। [[Musée d'Orsay|मुजे दोर्से]], पेरिस|alt= रोन नदीमाथि चम्किला ताराहरू बिच अँध्यारो तारामय रातको दृश्य। नदीपारि, टाढाका भवनहरूबाट उज्याला बत्तीहरू रोनको अँध्यारो पानीमा प्रतिबिम्बित भइरहेका छन्।]]

फन गोखले विद्यालयमा हुँदा [[जलरङ चित्रकला|जलरङ]] मार्फत चित्र बनाएर रङ भर्ने काम गर्दथे तर उनका यस्ता चित्रकलाहरूका केही उदाहरण मात्र अस्तित्वमा रहेका छन् भने केहीको लेखकत्व विवादित छ।&lt;ref&gt;{{sfnp|Van Heugten|1996|loc= 246–251}}&lt;/ref&gt; जब उनले वयस्कको रूपमा कलालाई अपनाए तब उनले यसलाई प्रारम्भिक स्तरबाट सुरु गरेका थिए। सन् १८८२ को प्रारम्भमा, उनका काका कर्नेलिस मारिनसले, जो एम्स्टर्डमको समकालीन कलाको एक प्रसिद्ध ग्यालरीका मालिक थिए, हेगको रेखाचित्रहरूको लागि अनुरोध गरेको भएतापनि फन गोखको काम अपेक्षा अनुसारको भएको थिएन। मारिनसले दोस्रो कमिसन प्रस्ताव गर्दै विषयवस्तुलाई विस्तृत रूपमा निर्दिष्ट गरेतातर परिणामबाट फेरि निराशजनक बनेका थिए। फन गोखले लगनशीलता देखाउँदै उनले आफ्नो स्टुडियोमा परिवर्तनशील सटर र विभिन्न चित्रण सामग्रीहरू र प्रकाशको प्रयोग गरेका थिए। एक वर्षभन्दा बढी समयसम्म उनले एकल आकृतिहरूमा काम जारी राखी&amp;nbsp;– कालो र सेतोमा अत्यन्त विस्तृत अध्ययनहरू गरे{{efn|group=note|कालो र सेतोमा काम गर्ने कलाकारहरू, जस्तै चित्रित पत्रपत्रिकाहरू ''[[द ग्राफिक]]'' वा ''[[द इलस्ट्रेटेड लन्डन न्युज]]'' का लागि, फन गोखका मनपर्ने कलाकारहरू मध्येका थिए। {{sfnp|Pickvance|1974}}}} जसले त्यतिबेला उनलाई केवल आलोचना मात्र दिलाएको थियो। पछि, तिनै कलाकृतिहरूलाई प्रारम्भिक उत्कृष्ट कृतिहरूको रूपमा मान्यता प्राप्त भएको थियो।{{sfnp|Dorn|Keyes|2000}}

अगस्ट १८८२ मा, थिओले भिन्सेन्तलाई बाहिरी प्राकृतिक परिवेशमा काम गर्नका लागि सामग्री किन्न पैसा दिएका थिए। भिन्सेन्तले लेखेको एक पत्रमा उनी &quot;नयाँ जोसका साथ चित्र बनाइरहन सक्छन्&quot; भन्ने उल्लेख थियो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let253/letter.html पत्र २५३]|ps= . भिन्सेन्त फन गोखको तर्फबाट थिओ भान गोगलाई पत्र। हेग, शनिबार, ५ अगस्ट १८८२।}} सन् १८८३ को प्रारम्भदेखि, उनले बहु-आकृति रचनाहरूमा काम गर्न सुरु गरेका थिए। उनले तीमध्ये केहीको तस्वीरहरू खिचाएको भएतापनि उनका भाइले ती चित्रहरू जीवन्त नभएको टिप्पणी गरेपछि उनले ती सबै कृतिहरूलाई नष्ट गरी पुनः [[तेलचित्र|तेल चित्रकला]]तर्फ अग्रसर बनेका थिए। 

फन गोखले [[हागे स्कुल]]का प्रसिद्ध कलाकारहरू जस्तै [[जोहान हेन्ड्रिक वाइसेनब्रुख|वाइसेनब्रुख]] र [[बर्नार्ड ब्लोमर्स]] तर्फ ध्यान दिए र उनले उनीहरूबाट र हागे स्कुलको दोस्रो पुस्ताका [[थियोफिल द बक|द बक]] र [[हरम्यान जोहानेस भान डर वेले|भान डर वेले]] जस्ता चित्रकारहरूबाट प्राविधिक सल्लाह लिएका थिए।&lt;ref&gt;{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}}&lt;/ref&gt; देन्थ्रेमा छोटो समय बिताएपछि उनी नेदरल्यान्ड्स कै अर्को सहर नुएनेन सरेका थिए थिए भने त्यहाँ उनले धेरै ठूला चित्रहरूमा काम सुरु गरे तर तीमध्ये अधिकांशलाई उनले नष्ट गरिदिएका थिए। हाल यीमध्ये ''आलु भक्षक'' र यसका केही समकक्षी कृतिहरू मात्र अस्तित्वमा रहेका छन्।&lt;ref&gt;{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}}&lt;/ref&gt; [[रेज्क्सम्युजियम]]को भ्रमणपछि फन गोले [[रेम्ब्रन्ट]] र [[फ्रान्स हाल्स]] जस्ता कलाकारहरूको छिटो र लाभदायक ब्रसवर्क प्रति आफ्नो प्रशंसा व्यक्त गरेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let535/letter.html Letter 535]|ps= To Theo van Gogh. Nuenen, on or about Tuesday, 13 October 1885.}}{{efn|group=note|{{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let535/letter.html Letter 535 ]|ps= To Theo van Gogh. Nuenen, on or about Tuesday, 13 October 1885:{{paragraph break}}मैले पुराना डच चित्रहरू फेरि हेर्दा मलाई विशेषगरी के कुराले प्रभाव पार्‍यो भने ती सामान्यतया चाँडो चित्रित गरिएका थिए। हाल्स, रेम्ब्रान्ट, रुइसडेल जस्ता महान् कलाकारहरू र अन्य धेरैले चित्रहरूलाई सकेसम्म सिधै क्यानभासमा उतारेका छन् र त्यसमा उहाँहरूले धेरै पटक दोहोर्‍याए काम गर्नुभएन। यो कुरालाई पनि कृपया याद गरियोस्—कि यदि त्यो सफल भयो भने, उहाँहरूले त्यसलाई त्यसै छाडिदिन्छन्। विशेषगरी मैले रेम्ब्रन्ट र हाल्सका हातहरूको प्रशंसा गरेँ—ती हातहरू जसमा जीवन थियो तर आजकल मानिसहरूले चाहेजस्तो गरी निखारिएको थिएन... जाडोमा म पुराना चित्रहरूमा देखेका शैलीका विभिन्न कुराहरू अन्वेषण गर्नेछु। मैले आफूलाई आवश्यक पर्ने धेरै कुराहरू देखेँ तर सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा—यसलाई उनीहरू &quot;हतारको कार्य&quot; भन्छन्—त्यो पुराना डच चित्रकारहरूले गज्जबले गरेका थिए। त्यो—हतारको कार्य—थोरै ब्रसको स्ट्रोकहरूका साथ, उनीहरू अहिले यसको बारेमा सुन्न चाहँदैनन्—तर परिणाम कति सत्य हुन्छ।{{paragraph break}}}}}} आफ्ना धेरै कमजोरीहरू अनुभव र प्राविधिक विशेषज्ञताको कमीले गर्दा भएको कुरामा उनी सचेत थिए,{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}} त्यसैले नोभेम्बर १८८५ मा उनले सिक्न र आफ्नो सीप विकास गर्न एन्टवर्प र पछि पेरिसको यात्रा गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 708}}

[[चित्र:Van_Gogh_The_Olive_Trees..jpg|thumb|''[[जैतुनका रुखहरू (फन गोख शृङ्खला)|जैतुनका रुखहरू र पृष्ठभूमिमा अल्पाइल्स]]'', सन् १८८९। आधुनिक कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क|alt=हरियो घुमाउरो जैतुनका रुखहरूको एउटा वर्गाकार चित्र; पृष्ठभूमिमा नीलो पहाडहरू र माथि नीलो आकाशमा सेतो बादलहरू।]]


थिओले ''आलु भक्षक''मा प्रयोग गरिएको गाढा रङ्गको आलोचना गरेका थिए जसलाई उनले आधुनिक शैलीका लागि अनुपयुक्त ठान्दथे।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=18}} सन् १८८६ र १८८७ को बीचमा पेरिसमा रहँदा, फन गोखले एउटा नयाँ, हल्का रङ्गको रङ्गमिश्रणमा निपुणता हासिल गर्ने प्रयास गरेका थिए। उनको ''[[पेरे ताँगीको आकृति]]'' (सन् १८८७) ले उज्यालो रङ्गमिश्रणका साथ उनको सफलता देखाउँछ र यो एक विकसित व्यक्तिगत शैलीको प्रमाण पनि हो।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=18–19}} रङ्गको बारेमा [[चार्ल्स ब्लाङ्क]]को ग्रन्थले उनलाई धेरै आकर्षित गरेको र उनलाई पूरक रङ्गहरूसँग काम गर्न प्रेरित गरेको थियो। फन गोखले पछि रङ्गको प्रभाव वर्णनात्मक मात्र नभई त्यो भन्दा माथि हुन्छ भन्ने विश्वास गर्न थालेका थिए भने यस सम्बन्धमा उनले भनेका छन्, &quot;रङ्गले आफैमा केही व्यक्त गर्दछ&quot;।{{sfnp|Sund|1988|loc=666}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let537/letter.html Letter 537]|ps= . Vincent to Theo, Nuenen, on or about Wednesday, 28 October 1885.}} ह्युजेसका अनुसार, फन गोखले रङ्गलाई &quot;मनोवैज्ञानिक र नैतिक वजन&quot; भएको रूपमा बुझेका थिए, जसलाई ''[[रात्रिकालीन क्याफे]]''को भड्किलो रातो र हरियो रङ्गहरूमा उदाहरणका रूपमा हेर्न सकिन्छ। यस कार्यबाट उनले &quot;मानवताको भयानक आवेगहरू व्यक्त गर्न&quot; चाहेका थिए।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 7}} पहेँलो रङ्ग उनको लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण थियो, किनभने यसलाई भावनात्मक सत्यको प्रतीक मान्थ्यो। उनले पहेँलो रङ्गलाई सूर्यको प्रकाश, जीवन र ईश्वरको प्रतीकको रूपमा प्रयोग गरेका थिए।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 11}}

फन गोख ग्रामीण जीवन र प्रकृतिको चित्रकार बन्न प्रयासरत थिए;{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 232}} आर्ल्समा आफ्नो पहिलो ग्रीष्मकालको समयमा उनले परिदृश्य र परम्परागत ग्रामीण जीवन चित्रण गर्न आफ्नो नयाँ रङ्गमिश्रणको प्रयोग गरेका थिए।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=20}} प्राकृतिक वस्तुहरूको पछाडि एउटा शक्ति अवस्थित हुन्छ भन्ने उनको विश्वासले उनलाई त्यो शक्तिको भाव वा प्रकृतिको सारलाई आफ्नो कलामा कैद गर्ने प्रयास गर्न प्रेरित गरेको थियो जुन कहिलेकाँही प्रतीकहरूको प्रयोग मार्फत प्रकट हुन्थ्यो।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} सुरुमा [[जँ-फ्रँस्वा मिले]]बाट प्रतिलिपि गरिएको 'बीउ छर्ने व्यक्ति' चित्रमा उनका प्रस्तुतिहरूले शारीरिक श्रमको वीरताका सम्बन्धमा [[थोमस कार्लाइल]] र [[फ्रेडरिक नित्से]]का विचारहरूको प्रभाव झल्काउँदछन्&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Wamberg |first=Jacob |title=Totalitarian Art and Modernity |publisher=Aarhus University Press |year=2010 |editor-last=Rasmussen |editor-first=Mikkel Bolt |pages=36–104 |chapter=Wounded Working Heroes: Seeing Millet and van Gogh through the Cleft Lens of Totalitarianism |editor-last2=Wamberg |editor-first2=Jacob}}&lt;/ref&gt; भने यसका साथै यसले ती व्यक्तिलाई प्रचण्ड सूर्यमुनि जीवनको बीउ छरिरहेका ख्रीष्टको रूपमा उभ्याउँदा यसले फन गोखको धार्मिक विश्वासलाई पनि दर्शाउँदछ। {{sfnp|Sund|1988|loc=668}} यी त्यस्ता विषय र प्रसङ्गहरू थिए जसमा उनी बारम्बार फर्केर परिमार्जन र विकास गरिरहन्थे।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 236}} उनका फूलका चित्रहरू प्रतीकात्मकताले भरिएको भएतापनि परम्परागत इसाई प्रतिमा विज्ञान प्रयोग गर्नुको सट्टा उनले आफ्नै नयाँ शैली बनाएका थिए जहाँ जीवन सूर्यमुनि बाँचिन्छ र काम भनेको जीवनको एउटा रूपक हो भन्ने अवधारणा राख्दछ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 12}} आर्ल्समा वसन्त ऋतुका फूलहरू चित्रण गरेर र उज्यालो सूर्यको प्रकाशलाई कैद गर्न सिकेर आत्मविश्वास प्राप्त गरेपछि, उनी 'बीउ छर्ने मानिस' चित्रण गर्न तयार भएका थिए।{{sfnp|Sund|1988|loc=666}}

[[चित्र:Vincent Willem van Gogh 098.jpg|thumb|''एटेनको बगैँचाको सम्झना'', सन् १८८८। [[हेर्मिट्टाग सङ्ग्रहालय]], सेन्ट पिटर्सबर्ग|alt=दुई महिलाहरूको नजिकको एउटा वर्गाकार चित्र जसमा एकजनाले छाता समातेकी छिन् भने अर्की महिलाले फूल समातेकी छिन्। तिनीहरूको पछाडि एक जवान महिला छिन् जो जङ्गली फूलहरूको ठूलो ओछ्यानमा फूलहरू टिपिरहेकी छिन्। तिनीहरू नदीको किनारमा घुमाउरो बाटोमा बगैँचाबाट हिँडिरहेका देखिन्छन्।]]

उनले &quot;यथार्थको भेष&quot; भन्ने परिधिभित्रै रहे{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 223}} र धेरै शैलीगत गरिएका कार्यहरूको आलोचना गरेका थिए।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} उनले पछि लेखेका थिए, ''तारामय रात''को अमूर्तता धेरै टाढा गएको र त्यसमा यथार्थ रूपमै &quot;पृष्ठभूमिमा धेरै टाढा हराएको&quot; थियो।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} ह्युजेसले यसलाई चरम काल्पनिक आनन्दको क्षणको रूपमा वर्णन गर्दछन् जसमा ताराहरू एउटा ठूलो घुमाउरो रूपमा छन् जसले [[होकुसाई]]को ''[[कानागावाको विशाल आँधी]]'' को सम्झना दिलाउँछ यसका साथै माथि आकाशको चाल तल पृथ्वीमा रहेको साइप्रसको रूखको चालमा प्रतिबिम्बित हुन्छ र चित्रकारको परिकल्पना &quot;रङ्गको बाक्लो र जोडदार मिश्रण&quot; मा अनुवाद भएको छ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8}}

सन् १८८५ र १८९० मा उनको मृत्युको बीचमा, फन गोखले एउटा 'ओभर' (कृतिको सङ्ग्रह) निर्माण गरिरहेको देखिन्छ।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 224}} यो एउटा यस्तो सङ्ग्रह जसले उनको व्यक्तिगत दृष्टिकोणलाई प्रतिबिम्बित गर्थ्यो र यो व्यावसायिक रूपमा सफल हुन सक्थ्यो। उनी ब्लाङ्कको शैलीको परिभाषाबाट प्रभावित थिए, जस अनुसार एउटा साँचो चित्रकलाका लागि रङ्ग, परिप्रेक्ष्य र ब्रसको स्ट्रोकको सर्वोत्तम प्रयोग आवश्यक हुन्छ। फन गोखले आफूले निपुणता हासिल गरेको ठानेका चित्रहरूलाई &quot;उद्देश्यपूर्ण&quot; शब्द प्रयोग गर्दथे जबकि अन्यलाई उनले केवल अध्ययनका रूपमा लिन्थे।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=16–17}} उनले धेरै अध्ययन शृङ्खलाहरूको चित्रण गरेका {{sfnp|van Uitert|1981|loc= 223}} थिए जसमध्ये धेरैजसो निर्जीव वस्तुहरू थिए। यस्ता कलाकृतिहरू उनले रङ्गको प्रयोगको रूपमा वा साथीहरूलाई उपहार दिनका लागि बनाइएका थिए।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}} आर्ल्सको कामले उनको 'ओभर' मा ठूलो योगदान पुर्‍याएको थियो त्यस समयका उनले सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण ठानेका चित्रहरूमा ''बीउ छर्ने मानिस'', ''रात्रिकालीन क्याफे'', ''[[एटेनको बगैँचाको सम्झना (आर्ल्सका महिलाहरू)|आर्ल्सका महिलाहरू]]'' र ''तारामय रात'' थिए। तिनीहरूको फराकिलो ब्रस स्ट्रोक, आविष्कारशील परिप्रेक्ष्य, रङ्ग, रूपरेखा र डिजाइनका साथ, यी चित्रहरूले उनले खोजेको शैलीलाई प्रतिनिधित्व गर्दछन्।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}}

===प्रमुख शृङ्खलाहरू===

[[चित्र:L'Arlésienne- Madame Joseph-Michel Ginoux (Marie Julien, 1848–1911) MET DT1396.jpg|thumb|upright|''लार्लेसियन: म्याडम गिनोक्स पुस्तकहरूका साथ'', नोभेम्बर १८८८। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क|alt=एउटी सुसज्जित महिला आफ्नो दायाँ तर्फ (अवलोकनकर्ताको बायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनको काखमा दुईवटा पुस्तकहरू छन् र उनले पहेंलो पृष्ठभूमिको विपरीत गाढा रङ्गका लुगाहरू लगाएकी छिन्।]]

फन गोखको शैलीगत विकासहरू सामान्यतया उनले युरोपका विभिन्न स्थानहरूमा बिताएका समयहरूसँग जोडिएका छन्। उनी स्थानीय संस्कृति र प्रकाशको अवस्थामा आफूलाई समाहित गर्न रुचाउँथे, यद्यपि उनले आफ्नो कार्यकालभरि एक उच्च व्यक्तिगत दृश्य दृष्टिकोण कायम राखेका थिए। एक कलाकारको रूपमा उनको विकास ढिलो थियो र उनी आफ्ना चित्रकलाका सीमाहरूको बारेमा सचेत थिए। फन गोख प्रायः नयाँ दृश्य उत्तेजनाहरूको सम्पर्कमा आउन र त्यसको माध्यमबाट आफ्नो प्राविधिक सीप विकास गर्नका लागि घर फर्किरहन्थे।{{sfnp|McQuillan|1989|loc=138}} कला इतिहासकार मेलिसा म्याक्विलनको विश्वास अनुसार यी बसाईँसराईहरूले पछिल्ला शैलीगत परिवर्तनहरूलाई पनि प्रतिबिम्बित गर्दछन् भने फन गोखले द्वन्द्वबाट बच्न र जब आदर्शवादी कलाकारले आफ्नो तत्कालीन अवस्थाको यथार्थको सामना गर्नुपर्थ्यो, तब त्यसलाई सम्हाल्ने संयन्त्र को रूपमा यी बसाईं सराईहरूलाई प्रयोग गर्दथे।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 193}}

====व्यक्तिका आकृतिहरू ====

फन गोखले व्यक्तिचित्रण आफ्नो सबैभन्दा ठूलो रुचिको विषय भएको बताएका थिए। सन् १८९० मा उनले लेखेका थिए, &quot;मेरो पेशामा बाँकी सबै कुराभन्दा म जे कुराप्रति सबैभन्दा बढी भावुक छु, त्यो व्यक्तिचित्र हो, आधुनिक व्यक्तिचित्र।&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=879 (883, W22): To Willemien van Gogh. Auvers-sur-Oise, Thursday, 5 June 1890. - Vincent van Gogh Letters |url=https://www.vangoghletters.org/vg/letters/let879/letter.html#translation |access-date=20 October 2022 |website=www.vangoghletters.org}}&lt;/ref&gt; यो &quot;चित्रकलामा एक मात्र यस्तो कुरा हो जसले मलाई गहिरो रूपमा छुन्छ र मलाई अनन्तको आभास दिन्छ।&quot;{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let652/letter.html Letter 652]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Arles, Tuesday, 31 July 1888.}} उनले आफ्नी बहिनीलाई लेखेका थिए, उनी यस्ता व्यक्तिचित्रहरू बनाउन चाहन्छन् जुन चिरस्थायी रहोस् र उनले फोटोग्राफिक यथार्थवादको लक्ष्य राख्नुको सट्टा तिनीहरूको भावना र चरित्र कैद गर्न रङ्गको प्रयोग गर्नेछन्।{{refn|{{harvp|Channing|Bradley|2007|loc=67}}; {{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let879/letter.html Letter 879]|ps= . Vincent to Willemien van Gogh. Auvers-sur-Oise, Thursday, 5 June 1890.}}}} फन गोखका सबैभन्दा नजिकका व्यक्तिहरू उनका व्यक्तिचित्रहरूमा प्रायः अनुपस्थित रहेतापनि उनले आफ्ना भाइ थिओको विरलै मात्र चित्र बनाएका थिए। उनकी आमाका व्यक्तिचित्रहरू भने तस्वीरहरूबाट बनाइएका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 198}}

फन गोखले आर्ल्सका पोस्टमास्टर जोसेफ रोलिन र उनको परिवारको बारम्बार चित्र बनाएका थिए। ''ला बर्सेउज''का पाँचवटा संस्करणहरूमा, फन गोखले अगस्टिन रोलिनलाई चित्रण गरेका छन् जसले आफ्नो काखमा नदेखिने शिशु छोरीको कोक्रो हल्लाउन एउटा डोरी शान्तपूर्वक समातेकी छिन्। फन गोखले यसलाई सूर्यमुखी फूलका चित्रहरूको बीचमा राखेर एउटा 'त्रिपट्ट' (तीनवटा प्यानल भएको चित्र) को केन्द्रीय छविको रूपमा बनाउने योजना बनाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 2004 |title=Vincent van Gogh (1853-1890) |url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/gogh/hd_gogh.htm |access-date=20 October 2022 |website=www.metmuseum.org}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery widths=&quot;135px&quot; heights=&quot;165px&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Van Gogh - Bildnis der Mutter des Künstlers.jpeg|alt=एकजना बूढी महिला राम्रो लुगा लगाएर बसेको बेला बनाइएको नजिकको चित्र जो बायाँ तर्फ (दर्शकको दायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनको ओठमा मुस्कान छ र उनले गाढा रङ्गको माथिल्लो भाग र टोपी लगाएकी छिन्, जीवन्त हरियो पृष्ठभूमिको सामु।|''कलाकारकी आमाको चित्र'', अक्टोबर १८८८, नर्टन सिमोन कला सङ्ग्रहालय, पासाडेना, क्यालिफोर्निया
File:Vincent van Gogh - Eugène Boch - Google Art Project.jpg|alt=एक तीव्र युवकको नजिकको चित्र, कोट र टाईसहित राम्रो लुगा लगाएको, उनको दायाँ तर्फ (दर्शकको बायाँ) फर्किएको, उनको जुँगा र गोटी दाह्री छ र उनी पृष्ठभूमिमा तारायुक्त आकाशको सामु उभिएका छन्।|''युजिन बोख (तारामय आकाशको अगाडि कवि)'', सन् १८८८, [[मुजे दोर्से]], पेरिस
File:Vincent van Gogh - Portret van de postbode Joseph Roulin.jpg|alt=जुँगा र दाह्री भएको एक मध्यम उमेरको पुरुषको चित्र कुर्सीमा बसेको उनको बायाँ तर्फ (दर्शकको दायाँ) फर्किएको। उनको अनुहारमा विचारशील भाव छ र उनका हातहरू खाली छन् जबकि उनको बायाँ हात टेबलमा टिकेको छ, उनले गाढा निलो वर्दी र टोपी लगाएका छन्, फिक्का निलो पृष्ठभूमिको सामु।|''पोस्टम्यान जोसेफ रुलिनको चित्र'' (सन् १८४१–१९०३), अगस्ट १८८८ को सुरु, बोस्टन
File:Vincent Willem van Gogh 084.jpg|alt=एक बूढी राम्रो लुगा लगाएकी महिला उनको दायाँ तर्फ (दर्शकको बायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनले आफ्ना हातहरू काखमा जोडेकी छिन्, र उनले गाढा रंगको माथिल्लो भाग र हरियो पोशाक लगाएकी छिन्, जीवन्त फूलको वालपेपर पृष्ठभूमिको सामु।|''ला बेर्सेज (अगुस्तँ रुलिन)'', सन् १८८९, बोस्टन
&lt;/gallery&gt;
{{clear}}

====आत्म-चित्रहरू====

[[चित्र:Self-Portrait (Van Gogh September 1889).jpg|alt= बायाँ तर्फबाट भिन्सेन्त फन गोको एउटा चित्र, जसको अत्यन्तै तीव्र, एकाग्र हेराई र रातो दाह्री छ।|thumb|180x180px|''आत्म-चित्र'', सेप्टेम्बर १८८९। [[मुजे दोर्से]]]]

फन गोखले सन् १८८५ र १८८९ को बीचमा ४३ भन्दा बढी आत्म-चित्रहरू बनाएका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}}{{efn|group=note|[[रेमब्रन्ट]] थोरै प्रमुख चित्रकारहरू मध्ये एक हुन् जसले ५० भन्दा बढी आत्म-चित्रहरूको उत्पादन गरेर यो सङ्ख्यालाई उछिनेका छन् तर उनले चालीस वर्षको अवधिमा यसो गरेका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}}}} ती आत्मचित्रहरूलाई प्रायः शृङ्खलाहरूमा पूरा गरिएको थियो। उदाहरणका लागि सन् १८८७ को मध्यतिर पेरिसमा कोरिएका चित्रहरू उनको मृत्यु हुनुभन्दा केही समय अघिसम्म जारी रहेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc=263–269, 653}} सामान्यतया यी चित्रहरू अध्ययनका रूपमा थिए, जुन उनले अरूसँग घुलमिल हुन हिचकिचाउने समयमा वा मोडलहरूको अभाव हुँदा आफैलाई चित्रण गरेर बनाएका थिए।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}}{{sfnp|Sund|2002|loc= 261}}

फन गोखका आत्म-चित्रहरूले उच्च स्तरको आत्म-निरीक्षण झल्काउँछन्।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 10}} यी चित्रहरू प्राय: उनको जीवनका महत्त्वपूर्ण अवधिहरूलाई अङ्कित गर्ने उद्देश्यले बनाइएका थिए; उदाहरणका लागि, सन् १८८७ को मध्यतिरको पेरिस शृङ्खला त्यस समयमा कोरिएको थियो जब उनी क्लद मोनेत, पल सेजाने र सिग्नाकबारे सचेत भएका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 265–269}} ''खैरो ह्याट टोपी सहितको स्व-चित्र''मा, रङका भारी रेखाहरू क्यानभासमा बाहिरतिर फैलिएका छन्। यो त्यस अवधिको उनको सबैभन्दा प्रसिद्ध आत्म-चित्रहरू मध्ये एक हो, &quot;यसको अत्यधिक व्यवस्थित लयबद्ध ब्रसस्ट्रोक र नियो-इम्प्रेसनिस्ट भण्डारबाट लिइएको नवीन प्रकाश पुञ्जलाई फन गोख आफैले 'उद्देश्यपूर्ण' क्यानभास भनेका थिए&quot;।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=83}}

यिनीहरूमा शारीरिक स्वरूपका विभिन्न प्रतिनिधित्वहरू छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} फन गोखको मानसिक र शारीरिक अवस्था सामान्यतया स्पष्ट देखिन्छ; उनी अस्तव्यस्त, नकोरिएको वा उपेक्षित दाह्रीमा, धसिएका आँखाहरू, कमजोर बङ्गारा, वा दाँत झरेको अवस्थामा देखिन सक्छन्। केही चित्रमा उनलाई लामो अनुहार वा प्रस्ट देखिने खप्पर, वा तिखो र सतर्क विशेषताहरूसहित देखाइएको छ। उनका कपाललाई कहिलेकाहीँ चम्किलो रातो र कहिलेकाहीँ खरानी रङमा चित्रण गरिएको छ।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}}

फन गोखका स्व-चित्रहरू शैलीगत रूपमा भिन्न छन्। डिसेम्बर १८८८ पछि कोरिएका चित्रहरूमा जीवन्त रङहरूको कडा विरोधाभासले उनको छालाको थकित फिक्कापनलाई उजागर गर्दछ।{{sfnp|Sund|2002|loc= 261}} केहीले कलाकारलाई दाह्रीसहित र अरूले दाह्री बिना चित्रण गर्छन्। उनले आफ्नो कान काटेपछि कोरिएका चित्रहरूमा उनलाई पट्टि बाँधिएको अवस्थामा देखिन सकिन्छ। थोरै चित्रहरूमा मात्र उनले आफूलाई चित्रकारको रूपमा चित्रण गरेका छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} साँ-रेमीमा कोरिएका चित्रहरूले टाउकोलाई दायाँ तर्फबाट देखाउँछन्, जुन उनको क्षतिग्रस्त कानको विपरित पक्ष हो, किनकि उनले ऐनामा देखिएको आफ्नो प्रतिबिम्बलाई चित्रण गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 535–537}}{{sfnp|Cohen|2003|loc=305–306}}

&lt;gallery widths=&quot;165&quot; heights=&quot;165&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Vincent van Gogh - Self-portrait with grey felt hat - Google Art Project.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँबाट बनाइएको चित्र, आरामदार तर केन्द्रित दृष्टि, रातो दाह्री र खैरो टोपी लगाएका।|''खैरो ढल्केको ह्याट टोपीसहितको आत्म-चित्र'', हिउँद १८८७–८८। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम
File:Van Gogh Self-Portrait with Straw Hat 1887-Metropolitan.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँ पट्टीको चित्र, आरामदायी अभिव्यक्ति, रातो दाह्री र परालको टोपी लगाएका।|''[[परालको टोपीसहितको आत्म-चित्र]]'', पेरिस, हिउँद १८८७–८८। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क
File:Vincent van Gogh, Self-Portrait, 1889, NGA 106382.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँको (राम्रो कान), हातमा रङ्गमिश्रण सामग्री र ब्रसहरू। उनले निलो पोशाक लगाएका छन् भने उनको पहेँलो कपाल र दाह्री छ। पृष्ठभूमि गहिरो बैजनी रङ्गको छ।|''आत्म-चित्र'', सन् १८८९। नेसनल ग्यालरी अफ आर्ट, वासिङ्टन, डिसी। उनको साँ-रेमीका आत्म-चित्रहरूले अक्षत कान देखाउँछन्, जुन ऐनामा प्रतिबिम्बित भएअनुसार छ।
File:Vincent Willem van Gogh 102.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँपट्टीको चित्र (राम्रो कान), दाह्रीविहीन।|''[[दाह्रीविहीन आत्म-चित्र]]'', (लगभग सेप्टेम्बर १८८९) यो फन गोखको अन्तिम आत्म-चित्र हुन सक्छ, जुन उनले आफ्नी आमालाई जन्मदिनको उपहारस्वरूप दिएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 131}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let806/letter.html#n-16 Letter 806, note 16]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Saturday, 28 September 1889.}}
&lt;/gallery&gt;

====साइप्रस र जैतुनका रुखहरू====

[[चित्र:Vincent van Gogh - Road with Cypress and Star - c. 12-15 May 1890.jpg|thumb|upright|''[[साइप्रस र तारासहितको सडक]]'', मे १८९०, क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो|alt= सडको छेउमा एउटा ठूलो साइप्रस रूखको चित्र, दुई व्यक्ति हिँड्दै, उनीहरूको पछाडि एउटा गाडा र घोडा र पृष्ठभूमिमा एउटा हरियो घर, तीव्र तारायुक्त आकाश मुनि।]]

पन्ध्रवटा क्यानभासले साइप्रस रूखहरूलाई चित्रण गर्दछ, जुन रूखप्रति उनी आर्ल्समा मोहित भएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101, 189–191}} उनले ती रूखहरूमा जीवन भर्ने काम गरेका थिए जसलाई परम्परागत रूपमा मृत्युको प्रतीक मानिन्थ्यो।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} आर्ल्समा उनले सुरु गरेको साइप्रसको शृङ्खलामा रूखहरू टाढा, खेतहरूमा हावा रोक्ने बाधाको रूपमा चित्रित थिए; साँ-रेमीमा हुँदा उनले तिनलाई अग्रभूमिमा ल्याएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 110}} भिन्सेन्तले मे १८८९ मा थिओलाई लेखेको एक पत्र यस प्रकार छ: &quot;साइप्रसले अझै मलाई व्यस्त राखेको छ, म तिनीहरूसँग मेरो सूर्यमुखीहरूको क्यानभासजस्तै केही गर्न चाहन्छु&quot;; उनले थपे, &quot;ती रेखा र अनुपातमा सुन्दर छन्, मिस्रको स्मारक स्तम्भ जस्तो।&quot;{{sfnp|Rewald|1978|loc= 311}}

सन् १८८९ को मध्यमा र उनकी बहिनी विलको अनुरोधमा, फन गोखले ''[[साइप्रस भएको गहुँको खेत]]'' का धेरै साना संस्करणहरूको चित्रण गरेका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 132–133}} यी कृतिहरू घुमाउरो र बाक्लो रङ्ग प्रयोगका कारण विशेष छन्। यी चित्रहरूमा ''तारायुक्त रात'' पर्दछ जसमा साइप्रसले अग्रभूमिमा प्रभुत्व जमाउँछन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101, 189–191}} यसका अतिरिक्त, साइप्रसहरूलाई अग्रभूमिमा राखि बनाइएका अन्य उल्लेखनीय कृतिहरूमा ''साइप्रस'' (सन् १८८९), ''दुई व्यक्तिसहितको साइप्रस'' (सन् १८८९–९०) र ''[[साइप्रस र तारासहितको सडक]]'' (सन् १८९०) आदि समावेश छन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101}}

सन् १८८९ को अन्तिम छ वा सात महिनाको अवधिमा, उनले जैतुनका रूखहरूका कम्तीमा पन्ध्र चित्रहरू पनि सिर्जना गरेका थिए जसलाई उनले समयको माग वा बाध्यकारी ठान्दथे।&lt;ref name=&quot;NGA&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |title=The Olive Garden, 1889 |year=2011 |work=Collection |publisher=National Gallery of Art, Washington, DC |access-date=25 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510143650/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |archive-date=10 May 2011 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; यी कृतिहरूमध्ये ''[[जैतुनको रूख (फन गोख शृङ्खला)|पृष्ठभूमिमा एल्पिलस सहितको जैतुनका रूखहरू]]'' (सन् १८८९) छ, जसको बारेमा उनले आफ्नो भाइलाई लेखेको पत्रमा भने, &quot;अन्ततः मसँग जैतुनसहितको एउटा परिदृश्य छ।&quot;{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101}} साँ-रेमीमा हुँदा, फन गोखले आश्रय बाहिर समय बिताए, जहाँ उनले जैतुनका बगैँचामा रूखहरू चित्रित गरेका थिए। यी कृतिहरूमा, प्राकृतिक जीवनलाई बाङ्गो र ग्रन्थीले भरिएको (गठियाले ग्रस्त) रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}}

&lt;gallery widths=&quot;165&quot; heights=&quot;165&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Van Gogh Starry Night Drawing.jpg|alt=एउटा परिदृश्यको चित्र जसमा तारायुक्त रातको आकाशले चित्रको दुई-तिहाइ भाग ओगटेको छ। बायाँ अग्रभूमिमा एउटा साइप्रस रूख चित्रको तल्लो भागदेखि माथिल्लो भागसम्म फैलिएको छ। बायाँतिर, गाउँको घर र अग्लो टुप्पो भएको एउटा चर्च पर्वत शृङ्खलाको फेदमा समूहबद्ध छन्। माथि दायाँतिर एउटा चन्द्रमा छ जसलाई प्रकाशको घेराद्वार घेरिएको छ। त्यहाँ धेरै चम्किला ठूला र साना ताराहरू छन् जो प्रत्येक घुमाउरो प्रभामण्डलले घेरिएका छन्। आकाशको केन्द्रमा आकाशगङ्गालाई दोहोरो घुमाउरो भुमरीको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।|''तारामय रातमा साइप्रस'', सन् १८८९ मा बनाएको चित्र पछि फन गोखले बाँसको कलम प्रयोग गरि बनाएको चित्र
File:Van Gogh - Zypressen mit zwei weiblichen Figuren.jpeg|alt=साइप्रस रूखहरूको ठूलो समूहको चित्र, जसको छेउमा दुई युवती हिँडिरहेका छन्, पृष्ठभूमिमा एउटा ठूलो घर, बादलले ढाकिएको नीलो आकाश मुनि।|''साइप्रस र दुई महिला'', फेब्रुअरी १८९०। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स
File:Vincent van Gogh - Wheat Field with Cypresses - Google Art Project.jpg|alt=उज्यालो दिउँसोको आकाश मुनि दुई ठूला साइप्रसका रूखहरूको चित्र, पहाड, झाडी, फूल र रूखहरूको परिदृश्यमा गहुँको खेतको छेउमा।|''[[साइप्रस भएको गहुँको खेत]]'', सेप्टेम्बर सन् १८८९। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क
File:Vincent Van Gogh 0016.jpg|alt=दुई ठूला साइप्रस रूखहरूको चित्र, दिउँसोको अन्तिम आकाश मुनि, एउटा चन्द्रमा सहित।|''साइप्रस'', सन् १८८९। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क
&lt;/gallery&gt;

====बगैँचाहरू====

''[[फूल फुल्ने बगैँचाहरू]]'' (''फुल्ने बगैँचाहरू'' पनि भनिने) फन गोखको फेब्रुअरी १८८८ मा आर्ल्समा आगमन पछि पूरा भएका पहिलो समूहका कृतिहरू मध्ये एक हुन्। यसमा सङ्ग्रहीत १४ वटा चित्रहरूले आशावादी, आनन्दित र दृश्यात्मक रूपमा वसन्तको विकासलाई अभिव्यक्त गर्दछन्। यी चित्रहरू संवेदनशील र मानवविहीन छन्। यस चित्र शृङ्खलालाई उनले छोटो समयमा चित्रण गरेर सकाएका र उनले यस शृङ्खलामा प्रभाववादको एउटा संस्करण ल्याएका थिए जुन यस अवधिमा व्यक्तिगत शैलीको बलियो भावनाको उभिएको थियो। फुल्ने रूखहरूको क्षणभङ्गुरता र ऋतुको समाप्ति उनको अनित्यताको भावना र आर्ल्समा नयाँ सुरुवातको विश्वाससँग मेल खाएजस्तो देखिन्थ्यो। त्यो वसन्तमा रूखहरू फुल्दा, उनले &quot;एउटा यस्तो विषयवस्तुको संसार भेट्टाए जुन अझ बढी जापानी हुन सक्दैनथ्यो।&quot;{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 331–333}} भिन्सेन्तले २१ अप्रिल १८८८ मा थिओलाई लेखेअनुसार, उनसँग १० वटा बगैँचाहरू छन् र &quot;चेरीको रूखको एउटा ठूलो [चित्र] उनले बिगारेको थिए।&quot;{{sfnp|Pickvance|1984|loc=45–53}}

यस अवधिमा फन गोखले छायाँहरूको अधीनमा रहेर रूखहरूलाई चित्रण गरी प्रकाशको प्रयोगमा निपुणता हासिल गरेका थिए भने यी चित्रहरू हेर्दा तिनै चित्रित वस्तुहरू वास्तविक प्रकाशको स्रोत हुन् जस्तो देखिन्थ्यो।
{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 331–333}} अर्को वर्षको सुरुमा उनले बगैँचाहरूको अर्को सानो समूह चित्रण गरे जसमा ''[[आर्ल्सको दृश्य, फुल्ने बगैँचाहरू]]'' समावेश छ।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=385}} फन गोख दक्षिणी फ्रान्सको परिदृश्य र वनस्पतिबाट मोहित थिए भने उनी प्रायः आर्ल्स नजिकैका खेतका बगैँचाहरूमा जाने गर्दथे। भूमध्यसागरीय जलवायुको जीवन्त प्रकाशमा उनको रङ्गमिश्रण कला उल्लेखनीय रूपमा उज्ज्वल भएको थियो।{{sfnp|Fell |1997|loc= 32}}

&lt;gallery widths=&quot;165&quot; heights=&quot;165&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Van Gogh - Blühender Pfirsichbaum.jpeg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि काठको बार नजिकै फुल्ने बगैंचामा दुई गुलाबी आरुका रूखहरूको एक वाटरकलर|''फुलिरहेको गुलाबी आरुको रूख (मौभको सम्झना)'', जलरङ्ग चित्रण, मार्च १८८८। क्रेलर-मुलर संग्रहालय
File:Vincent van Gogh - De roze boomgaard - Google Art Project.jpg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि फूल फुल्ने बगैँचाको एक चित्र।|''गुलाबी बगैँचा'', मार्च १८८८। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम
File:Van Gogh - Blühender Obstgarten, von Zypressen umgeben.jpeg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि ठूला साइप्रस रूखहरूले घेरिएको काठको तगारो नजिकै धेरै रूखहरूको फूल फुल्ने बगैँचाको एक चित्र।|''साइप्रसले घेरिएको फुलिरहेको बगैँचा'', अप्रिल १८८८। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स
File:Vincent Van Gogh 0018.jpg|alt=तीनवटा फुलिरहेका रूखहरूको नजिकको दृश्य, जसको पछाडि एउटा ठूलो बगैँचा र खेत देख्न सकिन्छ जहाँ एकजना मानिस काम गरिरहेको छ, पृष्ठभूमिमा भवन र घरहरूले भरिएको एउटा गाउँ, उज्यालो आकाश मुनि।|''[[आर्ल्सको दृश्य, फुल्ने बगैँचाहरू]]'', अप्रिल १८८९। नोए पिनाकोथेके, म्युनिख
&lt;/gallery&gt;

==== गहुँका खेतहरू ====

[[चित्र:Vincent van Gogh - Wheatfield under thunderclouds - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.4|''[[गर्जनशील बादलमुनि गहुँको खेत]]'', सन् १८९०, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम, नेदरल्यान्ड्स|alt= गहुँको खेतको एक विस्तृत चित्रको बीचमा हरियो पहाडहरू र अँध्यारो तथा डरलाग्दो आकाशलाई चित्रण गरिएको छ।]]

फन गोखले आर्ल्स वरपरको परिदृश्यको भ्रमणका क्रममा धेरै चित्रण यात्राहरू गरेका थिए। उनले अन्न, गहुँका खेत र क्षेत्रका अन्य ग्रामीण स्थलचिह्नहरूका चित्रहरू बनाएका थिए जसमा ''पुरानो मिल'' (सन् १८८८) पनि समावेश छ भने यो गहुँका खेतहरू भन्दा परको मनोरम संरचनाको उत्कृष्ट उदाहरण हो।{{sfnp|Pickvance|1984|loc= 177}} हेग, एन्टवर्प र पेरिसको बसाइँका विभिन्न विन्दुहरूमा फन गोखले आफ्नो झ्यालबाट देखिने दृश्य चित्रण गरेका थिए। यी कृतिहरू ''[[गहुँको खेत]]'' शृङ्खलामा परिणत भएका थिए जसमा साँ-रेमीको आश्रयमा उनको कोठाबाट देखिने दृश्य चित्रण गरिएको छ।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=390–394}}

फन गोखद्वारा चित्रित उनका अन्तिम चित्रहरू प्रायः उदास किसिमका भएतापनि यिनीहरू अनिवार्य रूपमा आशावादी रहेको र यी चित्रहरूले फन गोखको मृत्युको समयसम्म पनि, स्पष्ट मानसिक स्वास्थ्यमा फर्कने उनको इच्छालाई प्रतिबिम्बित गर्दछन्। तैपनि उनका केही अन्तिम कृतिहरूले उनको गहिरिँदै गएको चिन्तालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=283}}{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 680–686}} जुलाई १८९० मा, ओभरबाट लेखेको एक पत्रमा फन गोखले &quot;पहाडहरूको विरुद्धको विशाल मैदान, समुद्रजस्तै असीम, नाजुक पहेँलो&quot; मा उनी तल्लीन भएका छन् भनी उल्लेख गरेका थिए।{{sfnp|Edwards|1989|loc=115}}

फन गोखले मे महिनामा खेतहरूबाट मोहित बनेका थिए जतिबेला गहुँ काँचो र हरियो थियो। उनको ''सेतो घर सहित ओभरमा गहुँका खेतहरू''ले पहेँलो र नीलोको अधिक मौन रङ्गमिश्रण देखाउँदछ, जसले एक आदर्श सद्भावको भावना सिर्जना गर्दछ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 654}}

लगभग १० जुलाई १८९० मा, फन गोखले थिओलाई &quot;अशान्त आकाशमुनि गहुँका विशाल खेतहरू&quot; बारे लेखेका थिए।{{refn|{{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let898/letter.html Letter 898]|ps= . Vincent to Theo van Gogh and Jo van Gogh-Bonger. Auvers-sur-Oise, on or about Thursday, 10 July 1890.}}}} ''[[कागहरू सहितको गहुँको खेत]]''ले आफ्नो अन्तिम दिनहरूमा कलाकारको मानसिक अवस्था देखाउँदछ; हल्स्करले यस कृतिलाई &quot;डरलाग्दो आकाश र अपशकुन कागहरू सहितको विनाशले भरिएको चित्र&quot; भनेर वर्णन गरेका थिए।{{sfnp|Hulsker|1990|loc=478–479}} यसको गाढा रङ्गमिश्रण र भारी ब्रसस्ट्रोकहरूले खतराको भावना व्यक्त गर्दछन्।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 680}}

&lt;gallery widths=&quot;165px&quot; heights=&quot;135px&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Van Gogh - Enclosed Wheat Field with Rising Sun (KM 106.596).jpg|alt= गहुँको खेत, नदी, घरहरू, पहाडहरू र उदाउँदो सूर्यको एक उज्ज्वल लगभग वर्गाकार चित्र।|''उदाउँदो सूर्यसहितको बन्द गहुँको खेत'', मे १८८९, क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स
File:Vincent Willem van Gogh, Dutch - Rain - Google Art Project.jpg|alt= बाक्लो मुसलधारे पानीमा गहुँको खेतको एउटा लगभग वर्गाकार चित्र।|''[[वर्षा (फन गोख)|वर्षा]]'' वा ''पानीमा बन्द गहुँको खेत'', नोभेम्बर १८८९, [[फिलाडेल्फिया कला सङ्ग्रहालय]], [[फिलाडेल्फिया]]
File:Evening landscape at moonrise - Van Gogh.jpg|alt= परालका थुप्राहरू भएको अँध्यारो गहुँको खेतको लगभग वर्गाकार चित्र, उदाउँदो पूर्ण जून मुनि पृष्ठभूमिमा नदी र पहाडहरू सहित।|''[[गहुँका खेतहरू]]'', जुन १८८९ को सुरुमा। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो
File:Vincent van Gogh - House at Auvers - Google Art Project.jpg|alt= दिउँसोको समयमा गहुँको खेतको लगभग वर्गाकार चित्र, पृष्ठभूमिमा परिदृश्य र एउटा सेतो घर सहित।|''सेतो घर सहित ओभेरमा गहुँको खेत'', जुन १८९०, [[फिलिप्स सङ्ग्रह]], वासिङ्टन, डिसी
&lt;/gallery&gt;

====फूलहरू====

[[चित्र:Vincent Willem van Gogh 127.jpg|thumb|upright|''स्थिर जीवन: चौध सूर्यमुखीहरू सहितको फूलदानी'', अगस्ट १८८८। नेसनल ग्यालेरी, लन्डन|alt=उज्यालो पहेँलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध पहेँलो सतहमा सूर्यमुखीहरू रहेको एउटा सिरेमिक फूलदानी।]]

फन गोखले फूलहरू सहित धेरै परिदृश्यहरू चित्रण गरेका थिए जसमा गुलाफ, पुस्कर र [[सूर्यमुखी]] जस्ता फूलहरू समावेश छन्। केहीले रङ्ग भाषामा उनको रुचि र जापानी [[उकियो-ए]]मा पनि उनको रुचिलाई प्रतिबिम्बित गर्दछन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 80–81, 184–187}} मर्दै गरेका सूर्यमुखीहरूको दुई शृङ्खलाहरू रहेका छन्। पहिलो सन् १८८७ मा पेरिसमा चित्रण गरिएको थियो र यसले भुइँमा सुतेका फूलहरू देखाउँदछ। दोस्रो शृङ्खला एक वर्षपछि आर्ल्समा पूरा भएको थियो र यो बिहानीको सुरुवातको उज्यालोमा राखिएको फूलदानीमा गुच्छाहरूको हो।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 413}} दुवै बाक्लो तहको रङको कामबाट निर्मित छन् जसले, लन्डन नेसनल ग्यालेरीका अनुसार, &quot;बीउको टाउकोको बनावट&quot; लाई उजागर गर्दछ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/vincent-van-gogh-sunflowers|title=Vincent van Gogh; Sunflowers; NG3863|publisher=National Gallery, London|access-date=1 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812154012/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/vincent-van-gogh-sunflowers|archive-date=12 August 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

यी शृङ्खलाहरूमा, फन गोख आफ्ना चित्रहरूलाई व्यक्तिपरकता र भावनाले भर्ने आफ्नो सामान्य रुचिमा नढालेर यसको सट्टामा दुवै शृङ्खला गोगाँलाई आफ्नो प्राविधिक कौशल र कार्य विधिहरू प्रदर्शन गर्नका लागि बनाइएको {{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 411}} थियो जसले भ्रमण गर्न लागेका थिए। सन् १८८८ का चित्रहरू कलाकारको लागि आशावादको एक दुर्लभ अवधिमा सिर्जना गरिएको थियो। भिन्सेन्तले अगस्ट १८८८ मा थिओलाई लेखेकको पत्र यसप्रकार छ;
{{quote|म मार्सेइजले (मार्सेइजका मानिसहरू) बुएबेस (परिकार) खाँदाजस्तो उत्साहका साथ चित्रण गर्दै छु, यसले तपाईँलाई आश्चर्यचकित पार्दैन जब यो ठूला सूर्यमुखीहरू चित्रण गर्ने प्रश्न आउँछ&amp;nbsp;... यदि मैले यो योजना पूरा गरेँ भने त्यहाँ एउटा दर्जन चित्रहरू हुनेछन्। त्यसैले सम्पूर्ण कुरा नीलो र पहेँलोमा एउटा तालमेल मिल्नेछ। म यसमा हरेक बिहान, सूर्योदयदेखि काम गर्दछु। किनभने फूलहरू चाँडै ओइलाउँछन् र यो सबै एकै पटकमा गर्ने कुरा हो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let666/letter.html Letter 666]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Arles, Tuesday, 21 or Wednesday, 22 August 1888.}}}}

गोगाँको भ्रमणको प्रत्याशामा पर्खालहरू सजाउनको लागि सूर्यमुखीहरू चित्रण गरिएको थियो भने फन गोखले आर्ल्समा ''[[पहेँलो घरको पाहुना कोठा]]'' वरिपरि व्यक्तिगत कृतिहरू राखेका थिए। गोगाँ गहिरो रूपमा प्रभावित भए र पछि पेरिस संस्करणहरू मध्ये उनले दुईवटा प्राप्त गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 411}} गोगाँको प्रस्थान पछि, फन गोखले सूर्यमुखीहरूको दुई प्रमुख संस्करणहरूलाई ''बेर्सेज त्रिपट्ट''को एउटा अंशको रूपमा कल्पना गरे र तिनीहरूलाई आफ्नो ''ले भँ'' ब्रसेल्स प्रदर्शनीमा समावेश गरेका थिए। आज यस शृङ्खलाका प्रमुख भागहरू उनका सबैभन्दा प्रसिद्ध चित्रहरू मध्येमा पर्दछन्। यी चित्रहरू पहेँलो रङ्गको रोगसूचक अर्थ र पहेँलो घरसँग यसको सम्बन्ध, ब्रसस्ट्रोकहरूको अभिव्यञ्जनावाद र प्रायः गाढा पृष्ठभूमिहरू विरुद्धको तिनीहरूको विपरितताको लागि परिचित छ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 417}}

&lt;gallery widths=&quot;165&quot; heights=&quot;165&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Vincent Willem van Gogh 128.jpg|alt=फिक्का नीलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध पहेँलो सतहमा सूर्यमुखीहरू सहितको एउटा सिरेमिक फूलदानी।|''[[सूर्यमुखी (फन गोख शृङ्खला)|स्थिर जीवन: बाह्र सूर्यमुखीहरू सहितको फूलदानी]]'', अगस्ट १८८८। नोए पिनाकोथेके, म्युनिख
File:Irises-Vincent van Gogh.jpg|alt=बगैँचामा उब्जिएको आइरिस। त्यहाँ खाली माटो देखिन्छ र पृष्ठभूमिमा सुन्तला रङ्गका फूलहरू छन्।|''आइरिस (चित्रकला)'', मे १८८९। जे. पल गेती सङ्ग्रहालय, लस एन्जलस
File:Vincent van Gogh - Almond blossom - Google Art Project.jpg|alt=फिक्का नीलो आकाशको विरुद्ध रूखको हाँगाहरूमा फिक्का गुलाबी फूलहरू।|''बदामको फूल'', फेब्रुअरी १८९०। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम
File:Vincent van Gogh - Irises - Google Art Project.jpg|alt=पहेँलो फूलदानीमा आइरिस फूलहरू र केही हरियो पातहरू।|''स्थिर जीवन: पहेँलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध आइरिसहरू सहितको फूलदानी'', मे १८९०, फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 819–820}}
&lt;!-- File:Van Gogh - Vase of Roses.jpg|alt=फिक्का हरियो पृष्ठभूमिको विरुद्ध हरियो फूलदानीमा फिक्का गुलाबी गुलाब।|''स्थिर जीवन: गुलाफहरू सहितको फूलदानी'', मे १८९०, मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 819–820}} --&gt;
&lt;/gallery&gt;
{{clear}}

== प्रतिष्ठा र विरासत ==

[[चित्र:Jo van Gogh-Bonger, by Woodbury and Page-2.jpg|thumb|upright|[[योहाना फन गोख-बोङ्गर]], सन् १८८९|alt=एक जवान महिलाको सहज अभिव्यक्ति र हल्का मुस्कानका साथ टाउकोको औपचारिक श्यामश्वेत तस्वीर]]

सन् १८८० को दशकको अन्त्यतिर फन गोखको पहिलो प्रदर्शनीहरू पछि कलाकार, कला समीक्षक, व्यापारी र सङ्कलनकर्ताहरू माझ उनको प्रतिष्ठा निरन्तर बढ्दै गएको थियो।&lt;ref&gt;{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}&lt;/ref&gt; सन् १८८७ मा, [[अँद्रे आन्तोन]]ले पेरिसको [[थिएटर लिब्र]]मा [[जर्ज सुरात]] र [[पल सिन्याक]]का कामहरूसँगै फन गोखका चित्रहरू पनि राखेका थिए भने तीमध्ये केही जुलियन टाङ्गुईले प्राप्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{sfnp|Sund|2002|loc= 305}}&lt;/ref&gt; सन् १८८९ मा, अल्बर्ट ओरियरले ''ल  मोदेरनिस्त इलुस्त्रे'' पत्रिकामा उनको कामलाई &quot;आगो, तीव्रता र घाम&quot; को विशेषता भएको भनी वर्णन गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{sfnp|Sund|2002|loc= 307}}&lt;/ref&gt; जनवरी १८९० मा ब्रसेल्सको सोस्येते दे-आर्तिस्त एँदेपाँदाँ ({{भाषा-फ्रान्सेली|Société des Artistes Indépendants}}) मा उनका १० वटा चित्रहरू प्रदर्शन गरिएका थिए।&lt;ref&gt;{{sfnp|McQuillan|1989|loc=72}}&lt;/ref&gt; फ्रान्सेली राष्ट्रपति [[सादी कार्नो|मारी फ्रँस्वा सादी कार्नो]] फन गोखको कामबाट प्रभावित भएको भनिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/08/27/van-gogh-not-unappreciated-lifetime-myth-busting-letter-shows/ |title=Van Gogh was not unappreciated in his lifetime, myth-busting letter shows |work=The Daily Telegraph |last=Furness |first=Hannah |date=27 August 2018 |access-date=7 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180908015803/https://www.telegraph.co.uk/news/2018/08/27/van-gogh-not-unappreciated-lifetime-myth-busting-letter-shows/ |archive-date=8 September 2018 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

फन गोखको मृत्युपछि, ब्रसेल्स, पेरिस, हेग र एन्टवर्पमा स्मृति प्रदर्शनीहरू आयोजना गरिएका थिए। उनका कामहरू ''[[ले भँ]]''मा छवटा चित्रहरू सहित धेरै उच्च-प्रोफाइल प्रदर्शनीहरूमा देखाइएका थिए भने सन् १८९१ मा ब्रसेल्समा एक पूर्वव्यापी प्रदर्शनी भएको थियो।&lt;ref&gt;{{sfnp|McQuillan|1989|loc=72}}&lt;/ref&gt; सन् १८९२ मा [[ओक्तेभे मिर्बेउ]]ले लेखेका थिए, फन गोखको आत्महत्या कलाका लागि &quot;एक असीमित दुखद क्षति थियो... यद्यपि जनता उनको भव्य अन्त्येष्टिमा भीड लागेनन् र बिचारा भिन्सेन्त फन गोख, जसको मृत्युको अर्थ प्रतिभाको एउटा सुन्दर ज्वाला निभ्नु हो, उनी आफ्नो जीवन जस्तै गुमनाम र उपेक्षित भएर मृत्युमा गए।&quot;&lt;ref&gt;{{sfnp|Sund|2002|loc= 305}}&lt;/ref&gt;

सन् १८९१ जनवरीमा उनका भाइ थिओको मृत्युले भिन्सेन्तको सबैभन्दा ठूलो र राम्रो पहुँच भएको समर्थकलाई गुमेको थियो।&lt;ref&gt;{{sfnp|Sund|2002|loc= 310}}&lt;/ref&gt; थिओकी विधवा योहान फन गोख-बोङ्गर बीसको दशककी डच महिला थिइन् जसले न त आफ्नो पतिलाई न त जेठाजुलाई धेरै समयदेखि चिनेकी थिइन्। उनले अचानक सयौँ चित्र, पत्र र रेखाचित्रहरूका साथै आफ्नो शिशु छोरा भिन्सेन्त विलेम फन गोखको हेरचाह गर्नुपर्ने भएको थियो।&lt;ref&gt;{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}&lt;/ref&gt;{{efn|group=note|उनको पति परिवारको एकमात्र सहारा थिए, र योहानासँग पेरिसमा एउटा कोठा, केही फर्निचरका सामानहरू र जेठाजुका चित्रहरू मात्र बाँकी थिए, जसलाई त्यस समयमा &quot;कुनै मूल्य नभएको&quot; रूपमा हेरिन्थ्यो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://www.webexhibits.org/vangogh/memoir/nephew/1.html Memoirs of V.W. van Gogh]}}}} गोगाँ फन गोखको प्रतिष्ठा बढाउन सहयोग गर्ने पक्षमा थिएनन् र जोका भाइ एन्ड्रिज बोङ्गर पनि उनको कामको बारेमा खासै उत्साहित देखिएनन्।&lt;ref&gt;{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}&lt;/ref&gt; समीक्षकहरूमध्ये फन गोखका प्रारम्भिक समर्थकहरू मध्ये एक, ओरियरको सन् १८९२ मा २७ वर्षको उमेरमा [[टाइफाइड|टाइफाइड ज्वरो]]का कारण मृत्यु भएको थियो।&lt;ref&gt;{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}&lt;/ref&gt;

[[चित्र:Vincent Van Gogh 0013.jpg|thumb|right|upright|''त्रास्कोँ जाने बाटोमा चित्रकार'', अगस्ट १८८८ (दोस्रो विश्वयुद्धमा आगोले नष्ट भएको)|alt=एउटा परालको टोपी लगाएको मानिस, क्यानभास र पेन्टबक्स बोकेर, रूखले घेरिएको, पातहरू छरिएको ग्रामीण सडकमा देब्रेतिर हिँडिरहेको चित्र]]

सन् १८९२ मा, [[एमिल बेर्नार]]ले [[पेरिस]]मा फन गोखको चित्रहरूको एउटा सानो एकल प्रदर्शनी आयोजना गरेका थिए भने [[जुल्याँ ताँगी]]ले फन-गोख-बोङ्गरबाट पठाइएका धेरै चित्रहरूसहित फन गोखका अन्य चित्रहरूलाई प्रदर्शनमा राखेका थिए। अप्रिल १८९४ मा, पेरिसको [[दुराँ-रुएल]] ग्यालरीले फन गोखको कलाकृतिहरूबाट १० वटा चित्रहरू बिक्रीको लागि स्वीकार गर्न सहमति जनाएको थियो।&lt;ref&gt;{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}&lt;/ref&gt; सन् १८९६ मा, त्यतिबेलाका एक अज्ञात कला फाभिवादी विद्यार्थी चित्रकार [[हेनरी मातिस]]ले ब्रिटनीको बेल इल टापूमा जोन रसेलसँग भेट्न गएका थिए।&lt;ref&gt;{{sfnp| Spurling|1998|loc= 119–138}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=abc&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/rn/arts/booktalk/stories/s1430343.htm|title=अज्ञात मातिस&amp;nbsp;... – पुस्तक वार्ता|last=हिलरी स्पर्लिङसँग अन्तर्वार्ता|date=८ जुन २००५|work=ABC Online|access-date=१ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20111012112023/http://www.abc.net.au/rn/arts/booktalk/stories/s1430343.htm|archive-date=१२ अक्टोबर २०११|url-status=live}}&lt;/ref&gt; रसेल फन गोखको घनिष्ठ मित्र थिए; उनले मातिसलाई डच चित्रकारको कामसँग परिचित गराएर उनलाई फन गोखको एउटा रेखाचित्र दिएका थिए। फन गोखबाट प्रभावित भएर, मातिसले माटोको रङ्गको चित्रकला छोडेर चम्किला रङ्गहरू अपनाएका थिए।&lt;ref name=abc/&gt;{{sfnp|Spurling|1998|loc= 138}}

सन् १९०१ मा पेरिसमा, बर्नहाइम-ज्युन ग्यालरीमा फन गोखको एउटा ठूलो पूर्वव्यापी प्रदर्शनी आयोजना गरिएको थियो जसले [[आन्द्रे देराँ]] र [[मौरिस द भ्लामिङ्क]]लाई उत्साहित तुल्याएको र फाभिवादको उदयमा योगदान पुर्‍याएको थियो।&lt;ref&gt;{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}&lt;/ref&gt; सन् १९१२ मा कोलोनमा सोन्डरबुन्ड कलाकारहरूसँग, सन् १९१३ मा न्युयोर्कमा आर्मरी प्रदर्शनी, र सन् १९१४ मा बर्लिनमा महत्वपूर्ण समूह प्रदर्शनीहरू भएका थिए,&lt;ref&gt;{{sfnp|Dorn|Leeman|1990}}&lt;/ref&gt; [[हेन्क ब्रेमर]] फन गोखको बारेमा सिकाउन र बोल्नमा महत्वपूर्ण भूमिकामा थिए,&lt;ref&gt;{{sfnp|Rovers|2007|loc= 262}}&lt;/ref&gt; र उनले [[हेलेन क्रोलर-मुलर]]लाई फन गोखको कलासँग परिचित गराएका थिए जो उनको कामको एक अति उत्सुक सङ्ग्रहकर्ता बनेकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{sfnp|Rovers|2007|loc= 258}}&lt;/ref&gt; जर्मनेली अभिव्यञ्जनावादका प्रारम्भिक व्यक्तित्वहरू जस्तै [[एमिल नोल्डे]]ले फन गोखको कामप्रति ऋण स्वीकार गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{sfnp|Selz|1968|p= 82}}&lt;/ref&gt;

फन गोखको प्रसिद्धि [[पहिलो विश्वयुद्ध]]भन्दा पहिले [[अस्ट्रिया]] र [[जर्मनी]]मा सर्वप्रथम शिखरमा पुगेको थियो,&lt;ref&gt;{{sfnp|Weikop|2007|loc= 208}}&lt;/ref&gt; जसमा उनको पत्रहरूको तीन खण्डमा १९१४ मा प्रकाशनले सहयोग पुर्‍याएको थियो।&lt;ref&gt;{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 867}}&lt;/ref&gt; उनका पत्रहरू अभिव्यञ्जनात्मक र साहित्यिक छन् भने यी पत्रहरूलाई १९औँ शताब्दीको आफ्नो प्रकारको अग्रणी लेखाइको रूपमा वर्णन गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}}&lt;/ref&gt; यी पत्रहरूले फन गोखको एउटा शक्तिशाली पौराणिक कथाको सुरुवात गर्दछ जसमा उनलाई एक तीव्र र समर्पित चित्रकारको रूपमा उल्लेख गरि आफ्नो कलाको लागि कष्ट भोगेको र युवावस्थामै मृत्युवरण गरेको भनी वर्णन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{sfnp|Pomerans|1997|loc= x}}&lt;/ref&gt; सन् १९३४ मा, उपन्यासकार [[अर्भिङ स्टोन]]ले फन गोखको जीवनमा आधारित एउटा जीवनीपरक उपन्यास लेखे जसको शीर्षक थियो ''[[लस्ट फर लाइफ (उपन्यास)|लस्ट फर लाइफ]]'' राखिएको थियो जुन फन गोखका भाइ थिओलाई लेखेको पत्रहरूमा आधारित थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0994883/|title=भिन्सेन्त फन गोखका लागि IMDb|website=IMDb|access-date=९ मे २०१९|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527102007/https://www.imdb.com/name/nm0994883/|archive-date=२७ मे २०१९|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यस उपन्यास र सन् १९५६ को यसै नामको चलचित्रले उनको प्रसिद्धिलाई अझै वृद्धि गरेको देखिन्छ। संयुक्त राज्यहरूमा स्टोनले अनुमान लगाएअनुसार, उनको अप्रत्याशित सर्वाधिक बिक्री भएका पुस्तक भन्दा पहिले केही सय मानिसहरूले मात्र फन गोखको बारेमा सुनेका थिए।&lt;ref&gt;{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xii}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=dlhn_Kxgm8g | archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211114/dlhn_Kxgm8g| archive-date=१४ नोभेम्बर २०२१ | url-status=live|title=अर्भिङ स्टोन अन्तर्वार्ता |work= Day at Night|first=जेम्स |last=डे |date=२३ अप्रिल १९७४ |access-date=२ अगस्ट २०१७}}&lt;/ref&gt;

===फन गोख सङ्ग्रहालय===
{{मुख्य|फन गोख सङ्ग्रहालय}}

[[चित्र:Weesp and Amsterdam (Netherland, June 2020) - 7 (50550627911).jpg|thumb|फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम]]

फन गोखको भतिजा [[भिन्सेन्त विलेम फन गोख]] (सन् १८९०–१९७८),&lt;ref&gt;{{sfnp| Rewald|1986|loc= 253}}&lt;/ref&gt; ले आफ्नी आमाको मृत्यु सन् १९२५ मा भएपछि उनीसँग सम्बन्धित सबै सम्पत्तिको उत्तराधिकारी बनेका थिए। सन् १९५० को दशकको प्रारम्भमा उनले चार खण्ड र धेरै भाषाहरूमा प्रस्तुत पत्रहरूको पूर्ण संस्करणको प्रकाशनको व्यवस्था गरेका थिए। त्यसपछि उनले सम्पूर्ण सङ्ग्रह खरीद गर्न र राख्नको लागि एउटा फाउन्डेसनलाई अनुदान दिन डच सरकारसँग वार्ता सुरु गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{sfnp| Rewald|1986|loc= 252}}&lt;/ref&gt; थिओका छोरा विलेम फन गोखले कलाकृतिहरू सम्भवतः उत्तम अवस्थाहरूमा प्रदर्शित गरिनेछन् भन्ने उद्देश्यले यो परियोजनाको योजना बनाएका थिए। यो परियोजना सन् १९६३ मा सुरु भएको थियोे जहाँ वास्तुकार [[खेरित रितभेल्त]]लाई यसको डिजाइनको जिम्मा दिइएको र सन् १९६४ मा उनको मृत्युपछि [[किशो कुरोकावा]]ले उक्त जिम्मेवारी सम्हालेका थिए।&lt;ref name=nga&gt;{{citation |url=http://www.nga.gov/exhibitions/vgmsm.shtm |title=भान गोगको भान गोगहरू: भान गोग संग्रहालय |date=४ अक्टोबर १९९८ |publisher=नेसनल ग्यालेरी अफ आर्ट |access-date=२३ अप्रिल २०११ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529195527/http://www.nga.gov/exhibitions/vgmsm.shtm |archive-date=२९ मे २०१० |url-status=live }}&lt;/ref&gt; सन् १९६० को दशकभरि काम प्रगतिमा रह्यो र यसको भव्य उद्घाटनको लागि सन् १९७२ को वर्षलाई लक्षित गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{sfnp| Rewald|1986|loc= 253}}&lt;/ref&gt;

[[फन गोख सङ्ग्रहालय]] सन् १९७३ मा एम्स्टर्डमको [[म्युजियमप्लेन]] मा खुलेको थियो,&lt;ref&gt;{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xiii}}&lt;/ref&gt; यो राइक्सम्युजियमपछि नेदरल्यान्ड्सको दोस्रो सबैभन्दा लोकप्रिय सङ्ग्रहालय बन्न सफल भएको थियो नहाँ नियमित रूपमा वार्षिक १५ लाखभन्दा बढी आगन्तुकहरू आउने गर्दथे। सन् २०१५ मा यसले कीर्तिमानी १९ लाख आगन्तुकहरू पाएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.at5.nl/artikelen/150751/bezoekersrecords_voor_van_gogh_museum_en_nemo|title=Bezoekersrecords voor Van Gogh Museum en NEMO|date=१५ डिसेम्बर २०१५|language=डच|work=AT5|access-date=४ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20160721082453/http://www.at5.nl/artikelen/150751/bezoekersrecords_voor_van_gogh_museum_en_nemo|archive-date=२१ जुलाई २०१६|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यस सङ्ग्रहालयमा ८५ प्रतिशत आगन्तुकहरू अन्य देशहरूबाट आएका थिए।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/culture-professionals-network/2015/sep/01/van-gogh-museum-chief-axel-ruger-interview|title=फन गोख सङ्ग्रहालय प्रमुख: हाम्रो आयका स्रोतहरू विविधीकरण गर्नु महत्वपूर्ण छ|last=Caines|first=Matthew|date=१ सेप्टेम्बर २०१५|work=द गार्डियन|access-date=४ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826101634/https://www.theguardian.com/culture-professionals-network/2015/sep/01/van-gogh-museum-chief-axel-ruger-interview|archive-date=२६ अगस्ट २०१६|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== टिप्पणीहरू ==
{{Reflist|group=note}}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==
{{sister project links|auto=1}}

* [http://www.vggallery.com/ भिन्सेन्त फन गोख चित्र सङ्ग्राहलय], फन गोखका पत्र तथा कार्यहरूको सम्पूर्ण विवरण
* [http://vangoghletters.org/ फन गोखद्वारा लिखित पत्रहरू] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20121025195053/http://vangoghletters.org/vg/ |date=2012-10-25 }}
* [http://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/van-gogh.html/ भिन्सेन्त फन गोख] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170920143009/https://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/van-gogh.html/ |date=2017-09-20 }} शिक्षण कार्यक्रम
* {{Gutenberg author | id=40599}}
* {{Internet Archive author |sname=Vincent van Gogh}}
* {{Librivox author |id=6171}}
* {{IMDB name}}

[[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोख]]
[[श्रेणी:सन् १८५३ मा जन्म]]
[[श्रेणी:सन् १८९० मा मृत्यु]]
[[श्रेणी:चित्रकारहरू]]
[[श्रेणी:पुरुष आत्महत्या]]</text>
      <sha1>qea8xukqcph2izi272e0wy32arf4dtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सर्वोच्च कमाण्डर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138143</id>
    <redirect title="कमान्डर-इन-चिफ" />
    <revision>
      <id>1354229</id>
      <parentid>1347485</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T09:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>4055</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[कमान्डर-इन-चिफ]]मा ठिक गर्दै</comment>
      <origin>1354229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="lb6yz0mi38gvt4hbsibse4uuxk7moed" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[कमान्डर-इन-चिफ]]</text>
      <sha1>lb6yz0mi38gvt4hbsibse4uuxk7moed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>दैत्य</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138375</id>
    <revision>
      <id>1354167</id>
      <parentid>1220019</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T15:33:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* यो पनि हेर्नुहोस् */</comment>
      <origin>1354167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3564" sha1="sxfljoezy4xovmr4w1xdirm0cfjhxo5" xml:space="preserve">'''दैत्य''' हिन्दू पौराणिक कथाहरूमा [[असुर]]हरूको जाति हो, यिनीहरूको जन्म [[कश्यप ऋषि]] र उनकी पत्नी, [[दिति]]बाट भएको थियो । &lt;ref&gt;{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2019-08-23 |title=The army of Demons (Asuras) [Chapter 40] |url=https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-padma-purana/d/doc364163.html |access-date=2022-08-04 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}&lt;/ref&gt; यस जातिका प्रमुख सदस्यहरूमा [[हिरण्याक्ष|हिरण्यक्ष]], [[हिरण्यकश्यपु|हिरण्यकशिपु]] र [[बलि राजा|महाबली राजा]] समावेश छन्, ती सबैले पृथ्वीलाई कब्जा गरेका थिए, र उनीहरूलाई परास्त गर्न [[विष्णु|विष्णुका]] तीन [[अवतार|अवतारहरू]]को आवश्यक थियो। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2019-01-28 |title=Story of Diti |url=https://www.wisdomlib.org/hinduism/compilation/puranic-encyclopaedia/d/doc241561.html |access-date=2022-08-04 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

== साहित्य ==

== दैत्यहरूको सूची ==
[[चित्र:Mahabali_receiving_Vamana,_Chennakesava_Hindu_temple,_Somanathapura_Karnataka.jpg|अङ्गुठाकार|250x250पिक्सेल|[[वामन अवतार|वामन]]को स्वागत गर्दै बलि राजा]]
हिन्दू पौराणिक कथा उल्लेख गरिएका केही उल्लेखनीय दैत्यहरू समावेश छन्ः

* [[हिरण्यकश्यपु]]-[[कश्यप ऋषि|कश्यप]] र [[दिति]] का प्रथम पुत्र 
* [[हिरण्याक्ष|हिरण्यकश्य]]-कश्यप र दिति का दोस्रो छोरा
* [[होलिका]]-कश्यप र दिति की प्रथम पुत्री
* अन्धाकासुर-हिरण्यकश्यका पुत्र (शिवको पसिनाबाट जन्मेका) 
* [[प्रह्लाद]]-हिरण्यकशिपुका पुत्र
* सिंहिका-हिरण्यकशिपुकी छोरी
* विरोचन-प्रह्लादका पुत्र, बलीका पिता
* देवम्बा-बलीकी आमा
* [[बलि राजा|महाबली]]-विरोचनका पुत्र
* [[बाणासुर]]-महाबलीका पुत्र
* उषा-[[बाणासुर]]की छोरी
* राहु
* वज्रङ्ग-कश्यप र दिति का छोरा
* [[तारकासुर]]
* त्रिपुरासुर-तारकासुरका पुत्र
* शम्बासुर

==यो पनि हेर्नुहोस्==
* [[दानव]]
* कालकिय
* निवाताकावाचा
* [[असुर]]
* असुरहरूको सूची
* [[देवता|देवताहरू]]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>sxfljoezy4xovmr4w1xdirm0cfjhxo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की मन्त्रिपरिषद्</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141503</id>
    <revision>
      <id>1354194</id>
      <parentid>1353290</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:54:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Esrael_Mansuri,_portrait_(2023).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11857" sha1="1sdn1a3yg5wf9yh1jp50zk8if52xmp0" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet 
|cabinet_name=तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की मन्त्रिपरिषद्|flag=[[File:Flag of Nepal.svg|46px]]|jurisdiction=[[कोशी प्रदेश]]|cabinet_number=९औं|cabinet_type=मन्त्रिपरिषद्|image={{Photo montage|photo1a=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|color=#FFFFFF|border=3|color_border=#ECF3F9}}|image_size=|caption=माननीय [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] [[हिक्मतकुमार कार्की]]|date_formed=२७ वैशाख २०८१|date_dissolved=|state_head_title=[[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]]|state_head=[[पर्शुराम खापुङ|परशुराम खापुङ]]|government_head_title=[[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]|government_head=[[हिक्मतकुमार कार्की]]|current_number=10|total_number=14|former_members_resigned=4|political_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]&lt;br/&gt;[[नेपाली काङ्ग्रेस]]|opposition_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]|opposition_leaders=इन्द्रबहादुर आङ्बो|election=[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]|legislature_term=५ वर्ष|predecessor=[[केदार कार्की मन्त्रिपरिषद्]]|successor=}}
[[कोशी प्रदेश]]को वर्तमान र ९ औं प्रदेश सरकारको '''तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की''' मन्त्रिपरिषद् हो । [[हिक्मतकुमार कार्की|हिक्मत कुमार कार्की]]ले २०८१ वैशाख २७ मा [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री]]को रूपमा सपथ लिएपछि यो गठन भएको हो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=author |date=2020-06-10 |title=Hikmat Karki sworn in as Koshi CM for 3rd term |url=https://en.nepalkhabar.com/news/detail/9304/ |access-date=2024-10-05 |website=en.nepalkhabar.com |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UML’s Hikmat Karki appointed chief minister in Koshi |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/uml-s-hikmat-karki-appointed-koshi-chief-minister-for-third-term |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-09 |title=Hikmat Karki appointed as Chief Minister of Koshi Province - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/hikmat-karki-appointed-as-chief-minister-of-koshi-province.html |access-date=2024-10-05 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; कार्कीको मुख्यमन्त्रीको दाबीलाई [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] ले समर्थन गरेका छन् ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hikmat Karki stakes claim for Koshi chief minister |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/hikmat-karki-stakes-claim-for-koshi-chief-minister |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi Chief Minister Hikmat Karki and two ministers take oath |url=https://en.setopati.com/political/163046 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

३१ वैशाख २०८१ मा, कार्कीले ९३ सदस्यीय [[कोशी प्रदेश सभा]]मा ६२ मध्ये ५७ मतका साथ विश्वासको प्रस्ताव जितेका थिए, जहाँ उहाँलाई सत्तारुढ गठबन्धनले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]], [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] का रूपमा समर्थन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Koshi Chief Minister Karki wins trust vote |url=https://kathmandupost.com/national/2024/05/13/koshi-chief-minister-hikmat-karki-wins-trust-vote |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Samiti |first=Rastriya Samachar |date=2024-05-13 |title=Chief Minister of Koshi Province secures vote of confidence |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/chief-minister-of-koshi-province-secures-vote-of-confidence |access-date=2024-10-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi CM Hikmat Karki wins vote of confidence |url=https://en.setopati.com/political/163060 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt; 

२०८१ साउन ११ गते [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का सबै मन्त्रीहरूले सरकारबाट राजीनामा दिए र पार्टीले पनि समर्थन फिर्ता लिएको थियो, [[नेपाली काङ्ग्रेस]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] बीचको नयाँ गठबन्धनपछि, जसमा [[कोशी प्रदेश|कोशी प्रदेश सरकार]]को नेतृत्व [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]]ले गर्छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CPN (Maoist Center) withdraws support from Koshi provincial government |url=https://english.khabarhub.com/2024/26/367310/ |access-date=2024-10-05 |website=Khabarhub |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=कोशी प्रदेशमा माओवादीले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता नलिने |url=https://www.ratopati.com/story/438901/maoists-wont-withdraw-support-to-government-in-koshi-province |access-date=2024-10-05 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}&lt;/ref&gt;

== वर्तमान मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
!१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८१ वैशाख २७
|-
!२
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री 
|प्रदिप कुमार सुनुवार
|[[File:Pradeep Kumar Sunuwar, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!३
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|भीम पराजुली
|[[File:Bhim Parajuli, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!४
|खानेपानी, सिँचाई तथा ऊर्जा मन्त्री
|तिलचन पाठक
|[[File:Tilchan Pathak, portrait (2023).jpg |70px]]
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;4&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!५
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री
|इन्द्र मणि पराजुली
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!६
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|विदुर कुमार लिंथेप
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!७
|सामाजिक विकास मन्त्री
|राम प्रसाद महतो
|[[File:Ram Prasad Mahato, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!८
|स्वास्थ्य मन्त्री
|मान बहादुर लिम्बु
| 
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!९
|उद्योग, कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|इन्स्राईल मन्सुरी
| 
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय राज्य मन्त्री'''
|-
!१०
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन राज्यमन्त्री
|उमाकान्त गौतम
|[[File:Umakanta Gautam, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!११
|भौतिक पूर्वाधार विकास राज्यमन्त्री
|शोभा चेम्जोङ
|[[File:Shobha Chemjong, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{party color cell|Nepali Congress}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|}

== सन्दर्भहरू ==</text>
      <sha1>1sdn1a3yg5wf9yh1jp50zk8if52xmp0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354195</id>
      <parentid>1354194</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:54:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Umakanta_Gautam,_portrait_(2023).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11808" sha1="t7zowm5dxph7kx7i8g81d15ms4r20pi" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet 
|cabinet_name=तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की मन्त्रिपरिषद्|flag=[[File:Flag of Nepal.svg|46px]]|jurisdiction=[[कोशी प्रदेश]]|cabinet_number=९औं|cabinet_type=मन्त्रिपरिषद्|image={{Photo montage|photo1a=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|color=#FFFFFF|border=3|color_border=#ECF3F9}}|image_size=|caption=माननीय [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] [[हिक्मतकुमार कार्की]]|date_formed=२७ वैशाख २०८१|date_dissolved=|state_head_title=[[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]]|state_head=[[पर्शुराम खापुङ|परशुराम खापुङ]]|government_head_title=[[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]|government_head=[[हिक्मतकुमार कार्की]]|current_number=10|total_number=14|former_members_resigned=4|political_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]&lt;br/&gt;[[नेपाली काङ्ग्रेस]]|opposition_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]|opposition_leaders=इन्द्रबहादुर आङ्बो|election=[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]|legislature_term=५ वर्ष|predecessor=[[केदार कार्की मन्त्रिपरिषद्]]|successor=}}
[[कोशी प्रदेश]]को वर्तमान र ९ औं प्रदेश सरकारको '''तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की''' मन्त्रिपरिषद् हो । [[हिक्मतकुमार कार्की|हिक्मत कुमार कार्की]]ले २०८१ वैशाख २७ मा [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री]]को रूपमा सपथ लिएपछि यो गठन भएको हो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=author |date=2020-06-10 |title=Hikmat Karki sworn in as Koshi CM for 3rd term |url=https://en.nepalkhabar.com/news/detail/9304/ |access-date=2024-10-05 |website=en.nepalkhabar.com |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UML’s Hikmat Karki appointed chief minister in Koshi |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/uml-s-hikmat-karki-appointed-koshi-chief-minister-for-third-term |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-09 |title=Hikmat Karki appointed as Chief Minister of Koshi Province - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/hikmat-karki-appointed-as-chief-minister-of-koshi-province.html |access-date=2024-10-05 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; कार्कीको मुख्यमन्त्रीको दाबीलाई [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] ले समर्थन गरेका छन् ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hikmat Karki stakes claim for Koshi chief minister |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/hikmat-karki-stakes-claim-for-koshi-chief-minister |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi Chief Minister Hikmat Karki and two ministers take oath |url=https://en.setopati.com/political/163046 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

३१ वैशाख २०८१ मा, कार्कीले ९३ सदस्यीय [[कोशी प्रदेश सभा]]मा ६२ मध्ये ५७ मतका साथ विश्वासको प्रस्ताव जितेका थिए, जहाँ उहाँलाई सत्तारुढ गठबन्धनले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]], [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] का रूपमा समर्थन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Koshi Chief Minister Karki wins trust vote |url=https://kathmandupost.com/national/2024/05/13/koshi-chief-minister-hikmat-karki-wins-trust-vote |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Samiti |first=Rastriya Samachar |date=2024-05-13 |title=Chief Minister of Koshi Province secures vote of confidence |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/chief-minister-of-koshi-province-secures-vote-of-confidence |access-date=2024-10-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi CM Hikmat Karki wins vote of confidence |url=https://en.setopati.com/political/163060 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt; 

२०८१ साउन ११ गते [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का सबै मन्त्रीहरूले सरकारबाट राजीनामा दिए र पार्टीले पनि समर्थन फिर्ता लिएको थियो, [[नेपाली काङ्ग्रेस]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] बीचको नयाँ गठबन्धनपछि, जसमा [[कोशी प्रदेश|कोशी प्रदेश सरकार]]को नेतृत्व [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]]ले गर्छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CPN (Maoist Center) withdraws support from Koshi provincial government |url=https://english.khabarhub.com/2024/26/367310/ |access-date=2024-10-05 |website=Khabarhub |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=कोशी प्रदेशमा माओवादीले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता नलिने |url=https://www.ratopati.com/story/438901/maoists-wont-withdraw-support-to-government-in-koshi-province |access-date=2024-10-05 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}&lt;/ref&gt;

== वर्तमान मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
!१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८१ वैशाख २७
|-
!२
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री 
|प्रदिप कुमार सुनुवार
|[[File:Pradeep Kumar Sunuwar, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!३
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|भीम पराजुली
|[[File:Bhim Parajuli, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!४
|खानेपानी, सिँचाई तथा ऊर्जा मन्त्री
|तिलचन पाठक
|[[File:Tilchan Pathak, portrait (2023).jpg |70px]]
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;4&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!५
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री
|इन्द्र मणि पराजुली
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!६
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|विदुर कुमार लिंथेप
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!७
|सामाजिक विकास मन्त्री
|राम प्रसाद महतो
|[[File:Ram Prasad Mahato, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!८
|स्वास्थ्य मन्त्री
|मान बहादुर लिम्बु
| 
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!९
|उद्योग, कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|इन्स्राईल मन्सुरी
| 
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय राज्य मन्त्री'''
|-
!१०
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन राज्यमन्त्री
|उमाकान्त गौतम
| 
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!११
|भौतिक पूर्वाधार विकास राज्यमन्त्री
|शोभा चेम्जोङ
|[[File:Shobha Chemjong, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{party color cell|Nepali Congress}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|}

== सन्दर्भहरू ==</text>
      <sha1>t7zowm5dxph7kx7i8g81d15ms4r20pi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354196</id>
      <parentid>1354195</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Ram_Prasad_Mahato,_portrait_(2023).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11757" sha1="ahb7qyfh1o91xft80x89o5j8epwa8zm" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet 
|cabinet_name=तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की मन्त्रिपरिषद्|flag=[[File:Flag of Nepal.svg|46px]]|jurisdiction=[[कोशी प्रदेश]]|cabinet_number=९औं|cabinet_type=मन्त्रिपरिषद्|image={{Photo montage|photo1a=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|color=#FFFFFF|border=3|color_border=#ECF3F9}}|image_size=|caption=माननीय [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] [[हिक्मतकुमार कार्की]]|date_formed=२७ वैशाख २०८१|date_dissolved=|state_head_title=[[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]]|state_head=[[पर्शुराम खापुङ|परशुराम खापुङ]]|government_head_title=[[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]|government_head=[[हिक्मतकुमार कार्की]]|current_number=10|total_number=14|former_members_resigned=4|political_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]&lt;br/&gt;[[नेपाली काङ्ग्रेस]]|opposition_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]|opposition_leaders=इन्द्रबहादुर आङ्बो|election=[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]|legislature_term=५ वर्ष|predecessor=[[केदार कार्की मन्त्रिपरिषद्]]|successor=}}
[[कोशी प्रदेश]]को वर्तमान र ९ औं प्रदेश सरकारको '''तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की''' मन्त्रिपरिषद् हो । [[हिक्मतकुमार कार्की|हिक्मत कुमार कार्की]]ले २०८१ वैशाख २७ मा [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री]]को रूपमा सपथ लिएपछि यो गठन भएको हो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=author |date=2020-06-10 |title=Hikmat Karki sworn in as Koshi CM for 3rd term |url=https://en.nepalkhabar.com/news/detail/9304/ |access-date=2024-10-05 |website=en.nepalkhabar.com |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UML’s Hikmat Karki appointed chief minister in Koshi |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/uml-s-hikmat-karki-appointed-koshi-chief-minister-for-third-term |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-09 |title=Hikmat Karki appointed as Chief Minister of Koshi Province - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/hikmat-karki-appointed-as-chief-minister-of-koshi-province.html |access-date=2024-10-05 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; कार्कीको मुख्यमन्त्रीको दाबीलाई [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] ले समर्थन गरेका छन् ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hikmat Karki stakes claim for Koshi chief minister |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/hikmat-karki-stakes-claim-for-koshi-chief-minister |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi Chief Minister Hikmat Karki and two ministers take oath |url=https://en.setopati.com/political/163046 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

३१ वैशाख २०८१ मा, कार्कीले ९३ सदस्यीय [[कोशी प्रदेश सभा]]मा ६२ मध्ये ५७ मतका साथ विश्वासको प्रस्ताव जितेका थिए, जहाँ उहाँलाई सत्तारुढ गठबन्धनले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]], [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] का रूपमा समर्थन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Koshi Chief Minister Karki wins trust vote |url=https://kathmandupost.com/national/2024/05/13/koshi-chief-minister-hikmat-karki-wins-trust-vote |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Samiti |first=Rastriya Samachar |date=2024-05-13 |title=Chief Minister of Koshi Province secures vote of confidence |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/chief-minister-of-koshi-province-secures-vote-of-confidence |access-date=2024-10-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi CM Hikmat Karki wins vote of confidence |url=https://en.setopati.com/political/163060 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt; 

२०८१ साउन ११ गते [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का सबै मन्त्रीहरूले सरकारबाट राजीनामा दिए र पार्टीले पनि समर्थन फिर्ता लिएको थियो, [[नेपाली काङ्ग्रेस]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] बीचको नयाँ गठबन्धनपछि, जसमा [[कोशी प्रदेश|कोशी प्रदेश सरकार]]को नेतृत्व [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]]ले गर्छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CPN (Maoist Center) withdraws support from Koshi provincial government |url=https://english.khabarhub.com/2024/26/367310/ |access-date=2024-10-05 |website=Khabarhub |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=कोशी प्रदेशमा माओवादीले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता नलिने |url=https://www.ratopati.com/story/438901/maoists-wont-withdraw-support-to-government-in-koshi-province |access-date=2024-10-05 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}&lt;/ref&gt;

== वर्तमान मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
!१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८१ वैशाख २७
|-
!२
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री 
|प्रदिप कुमार सुनुवार
|[[File:Pradeep Kumar Sunuwar, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!३
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|भीम पराजुली
|[[File:Bhim Parajuli, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!४
|खानेपानी, सिँचाई तथा ऊर्जा मन्त्री
|तिलचन पाठक
|[[File:Tilchan Pathak, portrait (2023).jpg |70px]]
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;4&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!५
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री
|इन्द्र मणि पराजुली
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!६
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|विदुर कुमार लिंथेप
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!७
|सामाजिक विकास मन्त्री
|राम प्रसाद महतो
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!८
|स्वास्थ्य मन्त्री
|मान बहादुर लिम्बु
| 
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!९
|उद्योग, कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|इन्स्राईल मन्सुरी
| 
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय राज्य मन्त्री'''
|-
!१०
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन राज्यमन्त्री
|उमाकान्त गौतम
| 
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!११
|भौतिक पूर्वाधार विकास राज्यमन्त्री
|शोभा चेम्जोङ
|[[File:Shobha Chemjong, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{party color cell|Nepali Congress}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|}

== सन्दर्भहरू ==</text>
      <sha1>ahb7qyfh1o91xft80x89o5j8epwa8zm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354197</id>
      <parentid>1354196</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Shobha_Chemjong,_portrait_(2023).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11708" sha1="nt3qo9913vs8wxaqybo42ossxvwj8qa" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet 
|cabinet_name=तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की मन्त्रिपरिषद्|flag=[[File:Flag of Nepal.svg|46px]]|jurisdiction=[[कोशी प्रदेश]]|cabinet_number=९औं|cabinet_type=मन्त्रिपरिषद्|image={{Photo montage|photo1a=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|color=#FFFFFF|border=3|color_border=#ECF3F9}}|image_size=|caption=माननीय [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] [[हिक्मतकुमार कार्की]]|date_formed=२७ वैशाख २०८१|date_dissolved=|state_head_title=[[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]]|state_head=[[पर्शुराम खापुङ|परशुराम खापुङ]]|government_head_title=[[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]|government_head=[[हिक्मतकुमार कार्की]]|current_number=10|total_number=14|former_members_resigned=4|political_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]&lt;br/&gt;[[नेपाली काङ्ग्रेस]]|opposition_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]|opposition_leaders=इन्द्रबहादुर आङ्बो|election=[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]|legislature_term=५ वर्ष|predecessor=[[केदार कार्की मन्त्रिपरिषद्]]|successor=}}
[[कोशी प्रदेश]]को वर्तमान र ९ औं प्रदेश सरकारको '''तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की''' मन्त्रिपरिषद् हो । [[हिक्मतकुमार कार्की|हिक्मत कुमार कार्की]]ले २०८१ वैशाख २७ मा [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री]]को रूपमा सपथ लिएपछि यो गठन भएको हो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=author |date=2020-06-10 |title=Hikmat Karki sworn in as Koshi CM for 3rd term |url=https://en.nepalkhabar.com/news/detail/9304/ |access-date=2024-10-05 |website=en.nepalkhabar.com |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UML’s Hikmat Karki appointed chief minister in Koshi |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/uml-s-hikmat-karki-appointed-koshi-chief-minister-for-third-term |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-09 |title=Hikmat Karki appointed as Chief Minister of Koshi Province - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/hikmat-karki-appointed-as-chief-minister-of-koshi-province.html |access-date=2024-10-05 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; कार्कीको मुख्यमन्त्रीको दाबीलाई [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] ले समर्थन गरेका छन् ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hikmat Karki stakes claim for Koshi chief minister |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/hikmat-karki-stakes-claim-for-koshi-chief-minister |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi Chief Minister Hikmat Karki and two ministers take oath |url=https://en.setopati.com/political/163046 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

३१ वैशाख २०८१ मा, कार्कीले ९३ सदस्यीय [[कोशी प्रदेश सभा]]मा ६२ मध्ये ५७ मतका साथ विश्वासको प्रस्ताव जितेका थिए, जहाँ उहाँलाई सत्तारुढ गठबन्धनले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]], [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] का रूपमा समर्थन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Koshi Chief Minister Karki wins trust vote |url=https://kathmandupost.com/national/2024/05/13/koshi-chief-minister-hikmat-karki-wins-trust-vote |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Samiti |first=Rastriya Samachar |date=2024-05-13 |title=Chief Minister of Koshi Province secures vote of confidence |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/chief-minister-of-koshi-province-secures-vote-of-confidence |access-date=2024-10-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi CM Hikmat Karki wins vote of confidence |url=https://en.setopati.com/political/163060 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt; 

२०८१ साउन ११ गते [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का सबै मन्त्रीहरूले सरकारबाट राजीनामा दिए र पार्टीले पनि समर्थन फिर्ता लिएको थियो, [[नेपाली काङ्ग्रेस]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] बीचको नयाँ गठबन्धनपछि, जसमा [[कोशी प्रदेश|कोशी प्रदेश सरकार]]को नेतृत्व [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]]ले गर्छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CPN (Maoist Center) withdraws support from Koshi provincial government |url=https://english.khabarhub.com/2024/26/367310/ |access-date=2024-10-05 |website=Khabarhub |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=कोशी प्रदेशमा माओवादीले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता नलिने |url=https://www.ratopati.com/story/438901/maoists-wont-withdraw-support-to-government-in-koshi-province |access-date=2024-10-05 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}&lt;/ref&gt;

== वर्तमान मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
!१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८१ वैशाख २७
|-
!२
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री 
|प्रदिप कुमार सुनुवार
|[[File:Pradeep Kumar Sunuwar, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!३
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|भीम पराजुली
|[[File:Bhim Parajuli, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!४
|खानेपानी, सिँचाई तथा ऊर्जा मन्त्री
|तिलचन पाठक
|[[File:Tilchan Pathak, portrait (2023).jpg |70px]]
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;4&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!५
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री
|इन्द्र मणि पराजुली
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!६
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|विदुर कुमार लिंथेप
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!७
|सामाजिक विकास मन्त्री
|राम प्रसाद महतो
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!८
|स्वास्थ्य मन्त्री
|मान बहादुर लिम्बु
| 
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!९
|उद्योग, कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|इन्स्राईल मन्सुरी
| 
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय राज्य मन्त्री'''
|-
!१०
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन राज्यमन्त्री
|उमाकान्त गौतम
| 
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!११
|भौतिक पूर्वाधार विकास राज्यमन्त्री
|शोभा चेम्जोङ
| 
|{{party color cell|Nepali Congress}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|}

== सन्दर्भहरू ==</text>
      <sha1>nt3qo9913vs8wxaqybo42ossxvwj8qa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354198</id>
      <parentid>1354197</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Bhim_Parajuli,_portrait_(2023).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11661" sha1="m1yj6bzq2iwf2utriohlmj5h1lyd1ig" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet 
|cabinet_name=तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की मन्त्रिपरिषद्|flag=[[File:Flag of Nepal.svg|46px]]|jurisdiction=[[कोशी प्रदेश]]|cabinet_number=९औं|cabinet_type=मन्त्रिपरिषद्|image={{Photo montage|photo1a=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|color=#FFFFFF|border=3|color_border=#ECF3F9}}|image_size=|caption=माननीय [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] [[हिक्मतकुमार कार्की]]|date_formed=२७ वैशाख २०८१|date_dissolved=|state_head_title=[[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]]|state_head=[[पर्शुराम खापुङ|परशुराम खापुङ]]|government_head_title=[[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]|government_head=[[हिक्मतकुमार कार्की]]|current_number=10|total_number=14|former_members_resigned=4|political_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]&lt;br/&gt;[[नेपाली काङ्ग्रेस]]|opposition_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]|opposition_leaders=इन्द्रबहादुर आङ्बो|election=[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]|legislature_term=५ वर्ष|predecessor=[[केदार कार्की मन्त्रिपरिषद्]]|successor=}}
[[कोशी प्रदेश]]को वर्तमान र ९ औं प्रदेश सरकारको '''तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की''' मन्त्रिपरिषद् हो । [[हिक्मतकुमार कार्की|हिक्मत कुमार कार्की]]ले २०८१ वैशाख २७ मा [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री]]को रूपमा सपथ लिएपछि यो गठन भएको हो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=author |date=2020-06-10 |title=Hikmat Karki sworn in as Koshi CM for 3rd term |url=https://en.nepalkhabar.com/news/detail/9304/ |access-date=2024-10-05 |website=en.nepalkhabar.com |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UML’s Hikmat Karki appointed chief minister in Koshi |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/uml-s-hikmat-karki-appointed-koshi-chief-minister-for-third-term |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-09 |title=Hikmat Karki appointed as Chief Minister of Koshi Province - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/hikmat-karki-appointed-as-chief-minister-of-koshi-province.html |access-date=2024-10-05 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; कार्कीको मुख्यमन्त्रीको दाबीलाई [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] ले समर्थन गरेका छन् ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hikmat Karki stakes claim for Koshi chief minister |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/hikmat-karki-stakes-claim-for-koshi-chief-minister |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi Chief Minister Hikmat Karki and two ministers take oath |url=https://en.setopati.com/political/163046 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

३१ वैशाख २०८१ मा, कार्कीले ९३ सदस्यीय [[कोशी प्रदेश सभा]]मा ६२ मध्ये ५७ मतका साथ विश्वासको प्रस्ताव जितेका थिए, जहाँ उहाँलाई सत्तारुढ गठबन्धनले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]], [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] का रूपमा समर्थन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Koshi Chief Minister Karki wins trust vote |url=https://kathmandupost.com/national/2024/05/13/koshi-chief-minister-hikmat-karki-wins-trust-vote |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Samiti |first=Rastriya Samachar |date=2024-05-13 |title=Chief Minister of Koshi Province secures vote of confidence |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/chief-minister-of-koshi-province-secures-vote-of-confidence |access-date=2024-10-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi CM Hikmat Karki wins vote of confidence |url=https://en.setopati.com/political/163060 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt; 

२०८१ साउन ११ गते [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का सबै मन्त्रीहरूले सरकारबाट राजीनामा दिए र पार्टीले पनि समर्थन फिर्ता लिएको थियो, [[नेपाली काङ्ग्रेस]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] बीचको नयाँ गठबन्धनपछि, जसमा [[कोशी प्रदेश|कोशी प्रदेश सरकार]]को नेतृत्व [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]]ले गर्छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CPN (Maoist Center) withdraws support from Koshi provincial government |url=https://english.khabarhub.com/2024/26/367310/ |access-date=2024-10-05 |website=Khabarhub |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=कोशी प्रदेशमा माओवादीले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता नलिने |url=https://www.ratopati.com/story/438901/maoists-wont-withdraw-support-to-government-in-koshi-province |access-date=2024-10-05 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}&lt;/ref&gt;

== वर्तमान मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
!१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८१ वैशाख २७
|-
!२
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री 
|प्रदिप कुमार सुनुवार
|[[File:Pradeep Kumar Sunuwar, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!३
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|भीम पराजुली
| 
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!४
|खानेपानी, सिँचाई तथा ऊर्जा मन्त्री
|तिलचन पाठक
|[[File:Tilchan Pathak, portrait (2023).jpg |70px]]
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;4&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!५
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री
|इन्द्र मणि पराजुली
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!६
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|विदुर कुमार लिंथेप
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!७
|सामाजिक विकास मन्त्री
|राम प्रसाद महतो
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!८
|स्वास्थ्य मन्त्री
|मान बहादुर लिम्बु
| 
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!९
|उद्योग, कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|इन्स्राईल मन्सुरी
| 
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय राज्य मन्त्री'''
|-
!१०
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन राज्यमन्त्री
|उमाकान्त गौतम
| 
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!११
|भौतिक पूर्वाधार विकास राज्यमन्त्री
|शोभा चेम्जोङ
| 
|{{party color cell|Nepali Congress}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|}

== सन्दर्भहरू ==</text>
      <sha1>m1yj6bzq2iwf2utriohlmj5h1lyd1ig</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354208</id>
      <parentid>1354198</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Tilchan_Pathak,_portrait_(2023).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11612" sha1="mje2qu9xgeu387a18evrtdw4cq1kx43" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet 
|cabinet_name=तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की मन्त्रिपरिषद्|flag=[[File:Flag of Nepal.svg|46px]]|jurisdiction=[[कोशी प्रदेश]]|cabinet_number=९औं|cabinet_type=मन्त्रिपरिषद्|image={{Photo montage|photo1a=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|color=#FFFFFF|border=3|color_border=#ECF3F9}}|image_size=|caption=माननीय [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] [[हिक्मतकुमार कार्की]]|date_formed=२७ वैशाख २०८१|date_dissolved=|state_head_title=[[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]]|state_head=[[पर्शुराम खापुङ|परशुराम खापुङ]]|government_head_title=[[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]|government_head=[[हिक्मतकुमार कार्की]]|current_number=10|total_number=14|former_members_resigned=4|political_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]&lt;br/&gt;[[नेपाली काङ्ग्रेस]]|opposition_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]|opposition_leaders=इन्द्रबहादुर आङ्बो|election=[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]|legislature_term=५ वर्ष|predecessor=[[केदार कार्की मन्त्रिपरिषद्]]|successor=}}
[[कोशी प्रदेश]]को वर्तमान र ९ औं प्रदेश सरकारको '''तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की''' मन्त्रिपरिषद् हो । [[हिक्मतकुमार कार्की|हिक्मत कुमार कार्की]]ले २०८१ वैशाख २७ मा [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री]]को रूपमा सपथ लिएपछि यो गठन भएको हो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=author |date=2020-06-10 |title=Hikmat Karki sworn in as Koshi CM for 3rd term |url=https://en.nepalkhabar.com/news/detail/9304/ |access-date=2024-10-05 |website=en.nepalkhabar.com |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UML’s Hikmat Karki appointed chief minister in Koshi |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/uml-s-hikmat-karki-appointed-koshi-chief-minister-for-third-term |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-09 |title=Hikmat Karki appointed as Chief Minister of Koshi Province - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/hikmat-karki-appointed-as-chief-minister-of-koshi-province.html |access-date=2024-10-05 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; कार्कीको मुख्यमन्त्रीको दाबीलाई [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] ले समर्थन गरेका छन् ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hikmat Karki stakes claim for Koshi chief minister |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/hikmat-karki-stakes-claim-for-koshi-chief-minister |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi Chief Minister Hikmat Karki and two ministers take oath |url=https://en.setopati.com/political/163046 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

३१ वैशाख २०८१ मा, कार्कीले ९३ सदस्यीय [[कोशी प्रदेश सभा]]मा ६२ मध्ये ५७ मतका साथ विश्वासको प्रस्ताव जितेका थिए, जहाँ उहाँलाई सत्तारुढ गठबन्धनले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]], [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] का रूपमा समर्थन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Koshi Chief Minister Karki wins trust vote |url=https://kathmandupost.com/national/2024/05/13/koshi-chief-minister-hikmat-karki-wins-trust-vote |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Samiti |first=Rastriya Samachar |date=2024-05-13 |title=Chief Minister of Koshi Province secures vote of confidence |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/chief-minister-of-koshi-province-secures-vote-of-confidence |access-date=2024-10-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi CM Hikmat Karki wins vote of confidence |url=https://en.setopati.com/political/163060 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt; 

२०८१ साउन ११ गते [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का सबै मन्त्रीहरूले सरकारबाट राजीनामा दिए र पार्टीले पनि समर्थन फिर्ता लिएको थियो, [[नेपाली काङ्ग्रेस]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] बीचको नयाँ गठबन्धनपछि, जसमा [[कोशी प्रदेश|कोशी प्रदेश सरकार]]को नेतृत्व [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]]ले गर्छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CPN (Maoist Center) withdraws support from Koshi provincial government |url=https://english.khabarhub.com/2024/26/367310/ |access-date=2024-10-05 |website=Khabarhub |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=कोशी प्रदेशमा माओवादीले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता नलिने |url=https://www.ratopati.com/story/438901/maoists-wont-withdraw-support-to-government-in-koshi-province |access-date=2024-10-05 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}&lt;/ref&gt;

== वर्तमान मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
!१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८१ वैशाख २७
|-
!२
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री 
|प्रदिप कुमार सुनुवार
|[[File:Pradeep Kumar Sunuwar, portrait (2023).jpg|70px]]
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!३
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|भीम पराजुली
| 
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!४
|खानेपानी, सिँचाई तथा ऊर्जा मन्त्री
|तिलचन पाठक
| 
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;4&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!५
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री
|इन्द्र मणि पराजुली
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!६
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|विदुर कुमार लिंथेप
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!७
|सामाजिक विकास मन्त्री
|राम प्रसाद महतो
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!८
|स्वास्थ्य मन्त्री
|मान बहादुर लिम्बु
| 
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!९
|उद्योग, कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|इन्स्राईल मन्सुरी
| 
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय राज्य मन्त्री'''
|-
!१०
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन राज्यमन्त्री
|उमाकान्त गौतम
| 
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!११
|भौतिक पूर्वाधार विकास राज्यमन्त्री
|शोभा चेम्जोङ
| 
|{{party color cell|Nepali Congress}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|}

== सन्दर्भहरू ==</text>
      <sha1>mje2qu9xgeu387a18evrtdw4cq1kx43</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354210</id>
      <parentid>1354208</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:56:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Pradeep_Kumar_Sunuwar,_portrait_(2023).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11557" sha1="f2d1ggosl1z355e8jlz54qzk0wtikep" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet 
|cabinet_name=तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की मन्त्रिपरिषद्|flag=[[File:Flag of Nepal.svg|46px]]|jurisdiction=[[कोशी प्रदेश]]|cabinet_number=९औं|cabinet_type=मन्त्रिपरिषद्|image={{Photo montage|photo1a=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|color=#FFFFFF|border=3|color_border=#ECF3F9}}|image_size=|caption=माननीय [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] [[हिक्मतकुमार कार्की]]|date_formed=२७ वैशाख २०८१|date_dissolved=|state_head_title=[[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]]|state_head=[[पर्शुराम खापुङ|परशुराम खापुङ]]|government_head_title=[[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]|government_head=[[हिक्मतकुमार कार्की]]|current_number=10|total_number=14|former_members_resigned=4|political_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]&lt;br/&gt;[[नेपाली काङ्ग्रेस]]|opposition_parties=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]|opposition_leaders=इन्द्रबहादुर आङ्बो|election=[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]|legislature_term=५ वर्ष|predecessor=[[केदार कार्की मन्त्रिपरिषद्]]|successor=}}
[[कोशी प्रदेश]]को वर्तमान र ९ औं प्रदेश सरकारको '''तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की''' मन्त्रिपरिषद् हो । [[हिक्मतकुमार कार्की|हिक्मत कुमार कार्की]]ले २०८१ वैशाख २७ मा [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री]]को रूपमा सपथ लिएपछि यो गठन भएको हो ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=author |date=2020-06-10 |title=Hikmat Karki sworn in as Koshi CM for 3rd term |url=https://en.nepalkhabar.com/news/detail/9304/ |access-date=2024-10-05 |website=en.nepalkhabar.com |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UML’s Hikmat Karki appointed chief minister in Koshi |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/uml-s-hikmat-karki-appointed-koshi-chief-minister-for-third-term |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-09 |title=Hikmat Karki appointed as Chief Minister of Koshi Province - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/hikmat-karki-appointed-as-chief-minister-of-koshi-province.html |access-date=2024-10-05 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; कार्कीको मुख्यमन्त्रीको दाबीलाई [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] ले समर्थन गरेका छन् ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hikmat Karki stakes claim for Koshi chief minister |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/hikmat-karki-stakes-claim-for-koshi-chief-minister |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi Chief Minister Hikmat Karki and two ministers take oath |url=https://en.setopati.com/political/163046 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

३१ वैशाख २०८१ मा, कार्कीले ९३ सदस्यीय [[कोशी प्रदेश सभा]]मा ६२ मध्ये ५७ मतका साथ विश्वासको प्रस्ताव जितेका थिए, जहाँ उहाँलाई सत्तारुढ गठबन्धनले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]], [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] का रूपमा समर्थन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Koshi Chief Minister Karki wins trust vote |url=https://kathmandupost.com/national/2024/05/13/koshi-chief-minister-hikmat-karki-wins-trust-vote |access-date=2024-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Samiti |first=Rastriya Samachar |date=2024-05-13 |title=Chief Minister of Koshi Province secures vote of confidence |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/chief-minister-of-koshi-province-secures-vote-of-confidence |access-date=2024-10-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=Setopati :: |title=Koshi CM Hikmat Karki wins vote of confidence |url=https://en.setopati.com/political/163060 |access-date=2024-10-05 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt; 

२०८१ साउन ११ गते [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का सबै मन्त्रीहरूले सरकारबाट राजीनामा दिए र पार्टीले पनि समर्थन फिर्ता लिएको थियो, [[नेपाली काङ्ग्रेस]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] बीचको नयाँ गठबन्धनपछि, जसमा [[कोशी प्रदेश|कोशी प्रदेश सरकार]]को नेतृत्व [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]]ले गर्छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CPN (Maoist Center) withdraws support from Koshi provincial government |url=https://english.khabarhub.com/2024/26/367310/ |access-date=2024-10-05 |website=Khabarhub |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=कोशी प्रदेशमा माओवादीले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता नलिने |url=https://www.ratopati.com/story/438901/maoists-wont-withdraw-support-to-government-in-koshi-province |access-date=2024-10-05 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}&lt;/ref&gt;

== वर्तमान मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!पोर्टफोलियो
!मन्त्री
! colspan=&quot;2&quot; |पोर्ट्रेट  
!राजनीतिक पार्टी
!{{nowrap|पदभार ग्रहण गरे}}
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय मन्त्रीहरू'''
|-
!१
|[[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|[[हिक्मतकुमार कार्की]]
|{{CSS image crop|Image=Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|bSize=70}}
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८१ वैशाख २७
|-
!२
|भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री 
|प्रदिप कुमार सुनुवार
| 
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!३
|पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री
|भीम पराजुली
| 
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!४
|खानेपानी, सिँचाई तथा ऊर्जा मन्त्री
|तिलचन पाठक
| 
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|rowspan=&quot;4&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!५
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री
|इन्द्र मणि पराजुली
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!६
|आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री
|विदुर कुमार लिंथेप
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!७
|सामाजिक विकास मन्त्री
|राम प्रसाद महतो
| 
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!८
|स्वास्थ्य मन्त्री
|मान बहादुर लिम्बु
| 
|{{party color cell|Nepali Congress|rowspan=&quot;2&quot;}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
!९
|उद्योग, कृषि तथा सहकारी मन्त्री
|इन्स्राईल मन्सुरी
| 
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|-
| colspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''माननीय राज्य मन्त्री'''
|-
!१०
|आन्तरिक मामिला तथा कानुन राज्यमन्त्री
|उमाकान्त गौतम
| 
|{{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}
|{{Party shortname linked|नेकपा (एमाले)}}
|२०८२ पुस २२
|-
!११
|भौतिक पूर्वाधार विकास राज्यमन्त्री
|शोभा चेम्जोङ
| 
|{{party color cell|Nepali Congress}}
|{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}}
|२०८२ पुस २२
|}

== सन्दर्भहरू ==</text>
      <sha1>f2d1ggosl1z355e8jlz54qzk0wtikep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>अम्बरबहादुर विष्ट</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141520</id>
    <revision>
      <id>1354212</id>
      <parentid>1350784</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Ambar_Bahadur_Bista,_portrait.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5166" sha1="jvg5ee75rhpnpuysm14b8t6ocofp23u" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = अम्बरबहादुर विष्ट
| image               =
| caption             = आधिकारिक चित्र, २०७९
| office              = [[कोशी प्रदेश सभा|कोशी प्रदेश सभाका सभामुख]]
| term_start           = २४ पुष २०८०
| term_end             = 
| 1blankname          = प्रदेश प्रमुख 
| 1namedata           = [[पर्शुराम खापुङ|परशुराम खापुङ]]
| 2blankname          = मुख्यमन्त्री
| 2namedata           = [[केदार कार्की]]&lt;br/&gt;[[हिक्मतकुमार कार्की]]
| 3blankname          = उपसभामुख  
| 3namedata           = [[सृजना दनुवार]]
| predecessor         = बाबुराम गौतम
| successor           = 
| office1             = [[कोशी प्रदेश सभा]]को सदस्य
| term_start1          = १०  पुष २०७९
| term_end1            = 
}}
'''अम्बरबहादुर विष्ट''' [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] सम्बन्धितका एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी हाल [[दोस्रो कोशी प्रदेश सभा|२औ कोशी प्रदेशसभा]] सदस्यका रुपमा सेवा गर्दै छन् ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=अम्बर बहादुर विष्ट – कोशी प्रदेश सभा सचिवालय |url=https://pradeshsabha.koshi.gov.np/province-members |access-date=2024-10-06 |website=pradeshsabha.koshi.gov.np |language=en-US }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230321051318/https://pradeshsabha.koshi.gov.np/province-members |date=2023-03-21 }}&lt;/ref&gt; [[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९  प्रदेश सभा निर्वाचन]]मा उनी खस वर्गबाट ​​समानुपातिक प्रतिनिधित्वमा निर्वाचित भएका थिए ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=यी हुन् राप्रपाका २४ समानुपातिक सांसद |url=https://www.ratopati.com/story/279425/rpp- |access-date=2024-10-06 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=सञ्चार |first=देश |date=2022-12-11 |title=यी हुन् राप्रपाबाट सिफारिस भएका समानुपातिक सांसद (सूचीसहित) |url=https://deshsanchar.com/2022/12/11/738971/ |access-date=2024-10-06 |website=देशसञ्चार |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२०७९ मंसिर २५,आईतवार १६:१८ |title=यी हुन् राप्रपाबाट समानुपातिकतर्फका २४ सांसद (सूचीसहित) |url=https://www.tukhabar.com/2022/12/162663/ |access-date=2024-10-06 |website=Tukhabar.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

२०८० साल पुष २४ गते विराटनगरमा बसेको कोशी प्रदेशसभा बैठकमा [[सृजना दनुवार]]ले घोषणा गरेको [[कोशी प्रदेश सभा|कोशी प्रदेशसभाको सभामुख]]मा विष्ट निर्वाचित भएका हुन् ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=राजु अधिकारी |title=अम्बरबहादुर विष्ट बने कोशी प्रदेशको सभामुख |url=https://www.setopati.com/politics/319889 |access-date=2024-10-06 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=कोशीको सभामुखमा विष्ट निर्विरोध निर्वाचित |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/01/1417516/%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F-%E0%A4%A8%E0%A4%BF |access-date=2024-10-06 |website=Online Khabar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=विराटनगर |first=विनोद सुवेदी |title=कोशीको सभामुखमा राप्रपाका विष्ट निर्वाचित |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/1403061-1704795790.html |access-date=2024-10-06 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=कोशी प्रदेशसभाको सभामुखमा विष्ट सर्वसम्मत चयन |url=https://www.ratopati.com/story/405249 |access-date=2024-10-06 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}&lt;/ref&gt;

== References ==</text>
      <sha1>jvg5ee75rhpnpuysm14b8t6ocofp23u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रदेश प्रमुख (कोशी प्रदेश)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141987</id>
    <revision>
      <id>1354220</id>
      <parentid>1350774</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T08:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Govinda_Subba,_portrait.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3576" sha1="7dkh37eefpgfhgglq7otc0e5b1pb41w" xml:space="preserve">'''कोशी प्रदेश'''को [[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]] नेपालको [[कोशी प्रदेश]]को नाममात्रको [[राष्ट्रप्रमुख]] र [[नेपालको राष्ट्रपति]]को प्रतिनिधि हो। प्रदेश प्रमुखलाई राष्ट्रपतिले पाँच वर्षका लागि नियुक्त गर्छन्। प्रदेश प्रमुखको अधिकार मुख्यतया औपचारिक हुन्छ र प्रदेश प्रमुखको कार्यकारी अधिकारको प्रयोग [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|कोशी प्रदेशका मुख्यमन्त्री]]ले गर्छन्, जो कोशी प्रदेश सरकारको कार्यकारी प्रमुख हुन्।

== चयन प्रक्रिया ==
[[नेपालको संविधान]]को धारा १६४ मा भनिएको छ:

# सङ्घीय संसदको सदस्य हुन योग्यता भएको,
# पैंतीस वर्ष उमेर पूरा भएको, र
# कुनै कानूनले अयोग्य नभएको।

== सूची ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!bgcolor=#dedede scope=&quot;col&quot; |{{Abbr|क्र.सं|}}
!bgcolor=#dedede scope=&quot;col&quot; | पोर्ट्रेट
!bgcolor=#dedede scope=&quot;col&quot; | {{सानो|शीर्षक}}&lt;br&gt;गभर्नर&lt;br&gt;{{सानो|कार्यालय}}&lt;br&gt;{{सानो|(जन्म–मृत्यु)}}
!bgcolor=#dedede colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | कार्यकाल 
!bgcolor=#dedede scope=&quot;col&quot; | [[नेपालका राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] द्वारा नियुक्त
|-
|bgcolor=#dedede rowspan=&quot;2&quot; |१
|rowspan=&quot;2&quot; |{{CSS image crop|Image=|bSize=68}}
|rowspan=&quot;2&quot; |[[गोविन्द सुब्बा]]
|२०७५ माघ ५
|२०७६ कात्तिक १८
| rowspan=&quot;6&quot; |{{CSS image crop|Image=Shinzo Abe and Bidhya Devi Bhandari at the Enthronement of Naruhito (1) cropped.jpg|bSize=69}}[[विद्यादेवी भण्डारी]]
|-
|colspan=&quot;2&quot; |{{age in years and days|19 January 2018|3 November 2019}}
|-
|bgcolor=#dedede rowspan=&quot;2&quot; |२
|rowspan=&quot;2&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot; |[[सोमनाथ अधिकारी]]
|२०७६ कात्तिक १८
|२३ कात्तिक २०७८
|-
|colspan=&quot;2&quot; |{{age in years and days|04 November 2019|09 November 2021}}
|-
|bgcolor=#dedede rowspan=&quot;2&quot; |३
|rowspan=&quot;2&quot; |{{CSS image crop|Image=Parshuram Khapung, portrait.jpg|bSize=68}}
|rowspan=&quot;2&quot; |[[पर्शुराम खापुङ]]
|२३ कात्तिक २०७८
|पदाधिकारी
|-
|colspan=&quot;2&quot; |{{age in years and days|9 November 2021|}}
|}

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपालका वर्तमान मुख्यमन्त्री र प्रदेश प्रमुखहरू}}

[[श्रेणी:कोशी प्रदेश]]
[[श्रेणी:नेपालका प्रदेश प्रमुखहरू]]</text>
      <sha1>7dkh37eefpgfhgglq7otc0e5b1pb41w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354223</id>
      <parentid>1354220</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T08:02:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Parshuram_Khapung,_portrait.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3545" sha1="nkk1v39ntvs8otlx6fr2u8weap564ew" xml:space="preserve">'''कोशी प्रदेश'''को [[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]] नेपालको [[कोशी प्रदेश]]को नाममात्रको [[राष्ट्रप्रमुख]] र [[नेपालको राष्ट्रपति]]को प्रतिनिधि हो। प्रदेश प्रमुखलाई राष्ट्रपतिले पाँच वर्षका लागि नियुक्त गर्छन्। प्रदेश प्रमुखको अधिकार मुख्यतया औपचारिक हुन्छ र प्रदेश प्रमुखको कार्यकारी अधिकारको प्रयोग [[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|कोशी प्रदेशका मुख्यमन्त्री]]ले गर्छन्, जो कोशी प्रदेश सरकारको कार्यकारी प्रमुख हुन्।

== चयन प्रक्रिया ==
[[नेपालको संविधान]]को धारा १६४ मा भनिएको छ:

# सङ्घीय संसदको सदस्य हुन योग्यता भएको,
# पैंतीस वर्ष उमेर पूरा भएको, र
# कुनै कानूनले अयोग्य नभएको।

== सूची ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!bgcolor=#dedede scope=&quot;col&quot; |{{Abbr|क्र.सं|}}
!bgcolor=#dedede scope=&quot;col&quot; | पोर्ट्रेट
!bgcolor=#dedede scope=&quot;col&quot; | {{सानो|शीर्षक}}&lt;br&gt;गभर्नर&lt;br&gt;{{सानो|कार्यालय}}&lt;br&gt;{{सानो|(जन्म–मृत्यु)}}
!bgcolor=#dedede colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | कार्यकाल 
!bgcolor=#dedede scope=&quot;col&quot; | [[नेपालका राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] द्वारा नियुक्त
|-
|bgcolor=#dedede rowspan=&quot;2&quot; |१
|rowspan=&quot;2&quot; |{{CSS image crop|Image=|bSize=68}}
|rowspan=&quot;2&quot; |[[गोविन्द सुब्बा]]
|२०७५ माघ ५
|२०७६ कात्तिक १८
| rowspan=&quot;6&quot; |{{CSS image crop|Image=Shinzo Abe and Bidhya Devi Bhandari at the Enthronement of Naruhito (1) cropped.jpg|bSize=69}}[[विद्यादेवी भण्डारी]]
|-
|colspan=&quot;2&quot; |{{age in years and days|19 January 2018|3 November 2019}}
|-
|bgcolor=#dedede rowspan=&quot;2&quot; |२
|rowspan=&quot;2&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot; |[[सोमनाथ अधिकारी]]
|२०७६ कात्तिक १८
|२३ कात्तिक २०७८
|-
|colspan=&quot;2&quot; |{{age in years and days|04 November 2019|09 November 2021}}
|-
|bgcolor=#dedede rowspan=&quot;2&quot; |३
|rowspan=&quot;2&quot; |{{CSS image crop|Image=|bSize=68}}
|rowspan=&quot;2&quot; |[[पर्शुराम खापुङ]]
|२३ कात्तिक २०७८
|पदाधिकारी
|-
|colspan=&quot;2&quot; |{{age in years and days|9 November 2021|}}
|}

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपालका वर्तमान मुख्यमन्त्री र प्रदेश प्रमुखहरू}}

[[श्रेणी:कोशी प्रदेश]]
[[श्रेणी:नेपालका प्रदेश प्रमुखहरू]]</text>
      <sha1>nkk1v39ntvs8otlx6fr2u8weap564ew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रयोगकर्ता वार्ता:फुलमान</title>
    <ns>3</ns>
    <id>142705</id>
    <revision>
      <id>1354171</id>
      <parentid>1348658</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T15:44:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nirmal Dulal</username>
        <id>4744</id>
      </contributor>
      <comment>अधिसूचना: शीघ्र मेटाउने नामाङ्कन [[:प्रकाश अधिकारी]]।</comment>
      <origin>1354171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45300" sha1="eflep8j6syfqna63oaeqg0eabddywxk" xml:space="preserve">
== स्वागतम्! ==

नमस्कार, फुलमान, विकिपिडियामा [[विकिपिडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] छ!  म आशा गर्दछु कि तपाईँलाई विकिपिडिया मनपर्‍यो र यहाँ रमाउनु हुनेछ। दुर्भाग्यवस, तपाईँले सृजना गर्नुभएको मध्ये एक वा बढी पृष्ठहरू, जस्तो कि [[मदन दिपबिम]], विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:दिशानिर्देशहरू|सामग्री दिशानिर्देश]] अनुरूप नहुन सक्छ, र यसलाई सुरक्षित गर्न सकिदैन।  सङ्क्षेपमा भन्नुपर्दा, लेखको शीर्षक [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|उल्लेखनीय]] र पहिले नै [[विकिपिडिया:विश्वसनीय स्रोत पहिचान|विश्वसनीय]] तथा [[विकिपिडिया:तेस्रो-पक्ष स्रोतहरू|स्वतन्त्र स्रोतहरू]]द्वारा प्रकाशित भएको हुनुपर्दछ।

कृपया [[विकिपिडिया:लेख सृजना|लेख सृजना]] प्रक्रियाको विस्तृत सर्वेक्षणको लागि '''[[विकिपिडिया:तपाईँको पहिलो लेख|तपाईँको पहिलो लेख]]''' समीक्षा गर्नुहोस्। एक लेख सृजना गर्न मद्दतको लागि '''[[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख विजार्ड]]''' तपाईँलाई उपलब्ध छ, जहाँ लेखलाई समीक्षा र प्रकाशनको लागि विचार गरिनेछ। अरू कसैले सृजना गर्न सक्ने नयाँ लेखलाई कसरी अनुरोध गर्ने भन्ने बारेमा जानकारीको लागि, '''[[विकिपिडिया:अनुरोध गरिएका लेखहरू|अनुरोध गरिएका लेखहरू]]''' हेर्नुहोस्। यदि तपाईँ अलमलिनु भएको खण्डमा, '''[[विकिपिडिया:चिया घर|चिया घर]]'''मा आउनुहोस्, जहाँ अनुभवी विकिपिडियनहरूले तपाईँलाई प्रक्रियाहरूका बारेमा मद्दत गर्न सक्छन्।

विकिपिडियामा नयाँ हुनुहुन्छ? कृपया हाम्रो [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|स्वशिक्षा]] वा सम्पादन सम्बन्धी आधारभूत कुराहरू सिक्न [[विकिपिडिया:योगदान|विकिपिडिया पृष्ठमा योगदान]] हेर्नुहोस्। तल लेख सृजनाको बारेमा केहि अन्य सहयोगी पृष्ठहरू दिइएको छ।
* [[विकिपिडिया:नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने|नयाँ पृष्ठ कसरी बनाउने]]
* [[विकिपिडिया:योगदान|तपाईँको पहिलो लेख]]
* [[विकिपिडिया:नेपालीमा राम्रा लेख लेख्नको निम्ति सहायता|राम्रा लेख कसरी लेख्ने]]
* [[विकिपिडिया:पञ्च स्तम्भ|विकिपिडियाका पाँच स्तम्भ]]
* [[मद्दत:सहायता|सहायता पृष्ठ]]
* [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|स्वशिक्षा]]

म आशा गर्दछु कि तपाईँ एक [[विकिपिडिया:विकिपिडियन|विकिपिडियन]] भएर सम्पादन गर्दा रमाउनुभयो होला! कृपया वार्ता पृष्ठहरूमा जहिले पनि चारवटा टिल्डहरू (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;); प्रयोग गरेर आफ्नो नामको हस्ताक्षर गर्नुहोला यसले स्वतः तपाईँको नाम र मिति सहितको हस्ताक्षर उत्पन्न गर्दछ। यदि तपाईँसँग केहि प्रश्नहरू छन् भने कृपया मलाई मेरो वार्ता पृष्ठमा सोध्न सक्नुहुन्छ&lt;!-- ढाँचा:प्रथम लेख --&gt; वा आफ्नो प्रश्न सहित तपाईँ यो पृष्ठमा '''{{tl|मद्दत}}''' ढाँचा राख्न सक्नुहुन्छ, र तपाईँको प्रश्नहरूको जवाफ चाँडैनै कसैले दिनुहुनेछ। फेरि, स्वागत छ!&amp;nbsp;[[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] ११:१९, १५ जनवरी २०२५ (नेपाली समय)

==[[:मदन दिपबिम]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित==
[[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]]

यस [[:मदन दिपबिम]] पृष्ठलाई शीघ्र मेटाउन अनुरोध गर्दै एक चिनो राखिएको छ। यो निम्न कारणका लागि गरिएको छ:

&lt;blockquote&gt;{{{2}}}&lt;/blockquote&gt;

[[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेटाउने मापदण्ड]] अन्तर्गत, केहि मापदण्ड पूरा गर्ने पृष्ठ कुनै पनि समय मेटिनेछ। 

यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:मदन दिपबिम|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A4%A8+%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%AE|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}, वा यदि तपाईँले पहिल्यै त्यसो गरिसक्नुभएमा, एउटा अनुरोध तपाईँ [[विकिपिडिया:मेटाइएको संशोधन|यहाँ राख्न सक्नुहुन्छ]]। &lt;!-- Template:Db-reason-notice --&gt;&lt;!-- Template:Db-csd-notice-custom --&gt; [[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] ११:१९, १५ जनवरी २०२५ (नेपाली समय)

==[[:रवीन्द्र खड्का]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित==
[[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]]
{{Quote box|quote=&lt;p&gt;यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;&lt;p&gt;लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;|width=20%|align=right}}
यस [[:रवीन्द्र खड्का]]लाई विकिपिडिया देखि [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|चाँडैनै मेटिने]] भनेर एउटा चिनो राखिएको छ। यसले [[वि:शीमे#ले७|ले७]] मापदण्ड अन्तर्गत  एक वास्तविक व्यक्ति वा मानिसहरूको समूहलाई जनाउदछ। विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] ज्ञानकोशमा भएका सम्पूर्ण सामग्री प्रमाणित भएको हुनुपर्नेछ । तर [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] नभएका सम्पूर्ण सामग्रीलाई [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने मापदण्ड]]को आधारमा कुनै पनि समयमा मेटाउन सकिन्छ। थप जानकारिका लागि कृपया [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|विकिपिडिया उल्लेखनियता]] पढ्नुहोला। 

यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:रवीन्द्र खड्का|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%E0%A4%B0%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}। &lt;!-- Template:Db-notability-notice --&gt;&lt;!-- Template:Db-csd-notice-custom --&gt; [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:५८, २७ अप्रिल २०२५ (नेपाली समय)

==[[:अर्जुन जंग शाही]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित==
[[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]]
{{Quote box|quote=&lt;p&gt;यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;&lt;p&gt;लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;|width=20%|align=right}}
यस [[:अर्जुन जंग शाही]]लाई विकिपिडिया देखि [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|चाँडैनै मेटिने]] भनेर एउटा चिनो राखिएको छ। यसले [[वि:शीमे#ले७|ले७]] मापदण्ड अन्तर्गत  एक वास्तविक व्यक्ति वा मानिसहरूको समूहलाई जनाउदछ। विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] ज्ञानकोशमा भएका सम्पूर्ण सामग्री प्रमाणित भएको हुनुपर्नेछ । तर [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] नभएका सम्पूर्ण सामग्रीलाई [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने मापदण्ड]]को आधारमा कुनै पनि समयमा मेटाउन सकिन्छ। थप जानकारिका लागि कृपया [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|विकिपिडिया उल्लेखनियता]] पढ्नुहोला। 

यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:अर्जुन जंग शाही|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8+%E0%A4%9C%E0%A4%82%E0%A4%97+%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}। &lt;!-- Template:Db-notability-notice --&gt;&lt;!-- Template:Db-csd-notice-custom --&gt; [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:५८, २७ अप्रिल २०२५ (नेपाली समय)

==[[:अर्जुन श्रेष्ठ]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित==
[[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]]
{{Quote box|quote=&lt;p&gt;यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;&lt;p&gt;लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;|width=20%|align=right}}
यस [[:अर्जुन श्रेष्ठ]]लाई विकिपिडिया देखि [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|चाँडैनै मेटिने]] भनेर एउटा चिनो राखिएको छ। यसले [[वि:शीमे#ले७|ले७]] मापदण्ड अन्तर्गत  एक वास्तविक व्यक्ति वा मानिसहरूको समूहलाई जनाउदछ। विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] ज्ञानकोशमा भएका सम्पूर्ण सामग्री प्रमाणित भएको हुनुपर्नेछ । तर [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] नभएका सम्पूर्ण सामग्रीलाई [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने मापदण्ड]]को आधारमा कुनै पनि समयमा मेटाउन सकिन्छ। थप जानकारिका लागि कृपया [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|विकिपिडिया उल्लेखनियता]] पढ्नुहोला। 

यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:अर्जुन श्रेष्ठ|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8+%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}। &lt;!-- Template:Db-notability-notice --&gt;&lt;!-- Template:Db-csd-notice-custom --&gt; [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:०७, २७ अप्रिल २०२५ (नेपाली समय)

==[[:भारती घिमिरे]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित==
[[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]]
{{Quote box|quote=&lt;p&gt;यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;&lt;p&gt;लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;|width=20%|align=right}}
यस [[:भारती घिमिरे]]लाई विकिपिडिया देखि [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|चाँडैनै मेटिने]] भनेर एउटा चिनो राखिएको छ। यसले [[वि:शीमे#ले७|ले७]] मापदण्ड अन्तर्गत  एक वास्तविक व्यक्ति वा मानिसहरूको समूहलाई जनाउदछ। विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] ज्ञानकोशमा भएका सम्पूर्ण सामग्री प्रमाणित भएको हुनुपर्नेछ । तर [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] नभएका सम्पूर्ण सामग्रीलाई [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने मापदण्ड]]को आधारमा कुनै पनि समयमा मेटाउन सकिन्छ। थप जानकारिका लागि कृपया [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|विकिपिडिया उल्लेखनियता]] पढ्नुहोला। 

यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:भारती घिमिरे|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%80+%E0%A4%98%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%87|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}। &lt;!-- Template:Db-notability-notice --&gt;&lt;!-- Template:Db-csd-notice-custom --&gt; [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:०७, २७ अप्रिल २०२५ (नेपाली समय)

== यान्त्रिक अनुवाद सम्बन्धमा ==

नमस्कार फुलमान ज्यु, नेपाली विकिपिडियामा तपाईले छोटो समयमै गर्नु भएको योगदान उल्लेखनीय छ तर यहाँले पृष्ठ सिर्जना गर्दा अत्याधिक रूपमा यान्त्रिक अनुवाद गरेको पाइएको छ। तसर्थ, [[विकिपिडिया:सामग्री अनुवादका सीमितताहरू|अप्रशोधित यान्त्रिक अनुवाद निशेध गर्ने नीति]] अन्तर्गत तपाईद्वारा सिर्जना गरिएको लेखहरू सुधार गर्न सुझाव दिन्छु र सुधार नभएको खण्ड त्यस्ता पृष्ठहरू छलफल बिनानै मेट्न सकिने व्यहोरा जानकारी गराउन चाहन्छु। [[User:पर्वत सुबेदी|पर्वत सुबेदी]] ([[User talk:पर्वत सुबेदी|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:४९, १२ मे २०२५ (नेपाली समय)
{{subst:db-g6-notice|डिल|nowelcome=|{{{key1}}}={{{value1}}}}}&lt;!-- Template:Db-csd-notice-custom --&gt; [[User:पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]] ([[User talk:पर्वत सुवेदी|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:०५, ९ फेब्रुअरी २०२६ (नेपाली समय)

:￼अब सबै नेपालीले जानुन् भनेर अनुवाद गरेको हो, डिलेट गर्नु छ भने गर्नुस्।  [[विशेष:Contributions/&amp;#126;2026-89301-2|&amp;#126;2026-89301-2]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&amp;#126;2026-89301-2|वार्तालाप]]) १७:२४, ९ फेब्रुअरी २०२६ (नेपाली समय)
==[[:ग्वाँदे]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित==
[[Image:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]]
{{Quote box|quote=&lt;p&gt;यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;&lt;p&gt;लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;|width=20%|align=right}}
नमस्कार, विकिपिडियामा तपाईँलाई [[विकिपिडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] छ। यस [[:ग्वाँदे]]लाई विकिपिडिया देखि [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|चाँडैनै मेटिने]] भनेर एउटा चिनो राखिएको छ। यसले [[वि:शीमे#ले१|ले१]] मापदण्ड अन्तर्गत '''कुनै सन्दर्भ नभएको''' वा '''विषय पहिचान गर्न पर्याप्त सन्दर्भको कमी भएको''' जनाउदछ। [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|कुनै सन्दर्भ नभएका]] सम्पूर्ण सामग्रीलाई [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने मापदण्ड]]को आधारमा कुनै पनि समयमा मेटिन सक्छ। 

यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:ग्वाँदे|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A5%87|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}, वा यदि तपाईँले पहिल्यै त्यसो गरिसक्नुभएमा, एउटा अनुरोध तपाईँ [[विकिपिडिया:मेटाइएको संशोधन|यहाँ राख्न सक्नुहुन्छ]]। &lt;!-- Template:Db-nocontext-notice --&gt; &lt;!-- Template:Db-csd-notice-custom --&gt; [[User:पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]] ([[User talk:पर्वत सुवेदी|कुरा गर्नुहोस्]]) ०८:२४, १५ फेब्रुअरी २०२६ (नेपाली समय)

==[[:रुपा राणा]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित==
[[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]]
{{Quote box|quote=&lt;p&gt;यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;&lt;p&gt;लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;|width=20%|align=right}}
यस [[:रुपा राणा]]लाई विकिपिडिया देखि [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|चाँडैनै मेटिने]] भनेर एउटा चिनो राखिएको छ। यसले [[वि:शीमे#ले७|ले७]] मापदण्ड अन्तर्गत  एक वास्तविक व्यक्ति वा मानिसहरूको समूहलाई जनाउदछ। विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] ज्ञानकोशमा भएका सम्पूर्ण सामग्री प्रमाणित भएको हुनुपर्नेछ । तर [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] नभएका सम्पूर्ण सामग्रीलाई [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने मापदण्ड]]को आधारमा कुनै पनि समयमा मेटाउन सकिन्छ। थप जानकारिका लागि कृपया [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|विकिपिडिया उल्लेखनियता]] पढ्नुहोला। 

यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:रुपा राणा|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%AA%E0%A4%BE+%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BE|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}। &lt;!-- Template:Db-notability-notice --&gt;&lt;!-- Template:Db-csd-notice-custom --&gt; [[User:पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]] ([[User talk:पर्वत सुवेदी|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:०५, २८ मार्च २०२६ (नेपाली समय)
==[[:प्रकाश अधिकारी]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित==
[[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]]
{{Quote box|quote=&lt;p&gt;यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;&lt;p&gt;लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।&lt;/p&gt;|width=20%|align=right}}
विकिपिडियाबाट हटाइने अनुरोध गर्दै, [[:प्रकाश अधिकारी]]मा, एउटा चिनो राखिएको छ। यो दुई वा धेरै [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार]] अन्तर्गत गरिएको छ, जसलाई छलफल बिनै कुनै पनि समयमा मेटाउन सकिन्छ। यदि पृष्ठले यी कुनै पनि कडाईका-साथ-परिभाषित मापदण्ड पूरा गर्दछ भने, यो एक प्रशासकद्वारा शीघ्र मेटाइनेछ। यसलाई चिनो लगाइनुका कारणहरू निम्न छन्:
*यो एकदम छोटो, कम वा कुनै प्रसङ्ग पाठकलाई प्रदान नगर्ने लेख हो। ([[वि:शीमे#ले१|ले१]] हेर्नुहोस्।) कृपया छोटो लेख न्यूनतम मापदण्डको लागि हाम्रो जानकारी [[विकिपिडिया:अपुरो|अपूर्ण लेखहरू]] हेर्नुहोस्। साथै कृपया नोट गर्नुहोस् कि लेख [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|उल्लेखनीय]] विषयहरूमा हुनुपर्दछ र उनीहरूको सामग्रीले [[विकिपिडिया:प्रमाणिकता|प्रमाणित]] गर्ने भरपर्दो स्रोतहरूको सन्दर्भ प्रदान गर्नुपर्दछ।
*यो एक व्यक्ति, संगठन (ब्यान्ड, क्लब, कम्पनी, ''इत्यादि''), व्यक्तिगत जनावर, वा वेब सामग्रीको बारेमा देखा पर्दछ, तर यसले विषय कसरी महत्वपूर्ण छ वा महत्त्वपूर्ण छैन भनेर संकेत गर्दैन: त्यो हो, किन यस विषयको लेख एक विश्वकोशमा समावेश गर्नुपर्दछ। ([[वि:शीमे#ले७|ले७]] हेर्नुहोस्।) यस्ता लेख कुनै पनि समय मेट्न सकिन्छ। [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|उल्लेखनीय]] कृपया [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|सामान्यतया उल्लेखनीय रूपमा के स्वीकार गरिन्छ त्यसका लागि दिशानिर्देश]] हेर्नुहोस्। 

यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:प्रकाश अधिकारी|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B6+%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}, वा यदि तपाईँले पहिल्यै त्यसो गरिसक्नुभएमा, एउटा अनुरोध तपाईँ [[विकिपिडिया:मेटाइएको संशोधन|यहाँ राख्न सक्नुहुन्छ]]।  [[User:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000&quot;&gt;'''''निर्मल दुलाल'''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;sup&gt;(&lt;font color=&quot;#0272FD&quot;&gt;कुरा गर्नुहोस&lt;/font&gt;)&lt;/sup&gt;&lt;/span&gt;]]  २१:२९, ३ मे २०२६ (नेपाली समय)</text>
      <sha1>eflep8j6syfqna63oaeqg0eabddywxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>लोकेश बम</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146112</id>
    <revision>
      <id>1354175</id>
      <parentid>1340900</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T03:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elison Pokhrel</username>
        <id>75005</id>
      </contributor>
      <origin>1354175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17737" sha1="qi02ahm4w9sdu68cys9f5vzgd2a38rn" xml:space="preserve">{{Short description|नेपाली क्रिकेटर (जन्म २०००)}}
{{Infobox cricketer
| name              = लोकेश बम
| image             = Lokesh-bam-cricketer.jpg
| caption           = बम, २०२६
| full_name         = लोकेश बम
| birth_date        = {{birth date and age|2000|8|13|df=y}}
| birth_place       = डोटी, नेपाल
| batting           = दाहिने हात
| role              = विकेट-कीपर ब्याट्सम्यान
| country           = नेपाल
| international     = true
| internationalspan = २०२२–हालसम्म
|T20Idebutdate      = १२ फेब्रुअरी
|T20Idebutyear      = २०२२
|T20Idebutfor       = नेपाल
|T20Idebutagainst   = संयुक्त अरब इमिरेट्स
|T20Icap            = ३८
| club1             = बिराटनगर किंग्स
| year1             = २०२४–हालसम्म
| lastT20Idate      = ८ फेब्रुअरी
| lastT20Iyear      = २०२६
| lastT20Iagainst   = इङ्गल्यान्ड
| hidedeliveries    = true

| columns           = 2
| column1           = T20I
| matches1          = १९
| runs1             = १९९
| bat avg1          = १६.५८
| 100s/50s1         = 0/0
| top score1        = ३९
| catches/stumpings1 = ९/0

| column2           = T20
| matches2          = २४
| runs2             = ३८३
| bat avg2          = २२.५२
| 100s/50s2         = १/0
| top score2        = १०६
| catches/stumpings2 = १२/0

| source            = https://www.espncricinfo.com/cricketers/lokesh-bam-1090625 ESPNcricinfo
| date              = ८ फेब्रुअरी
| year              = २०२६
}}

'''लोकेश बम''' (जन्म १३ अगस्ट २०००) नेपालका क्रिकेट खेलाडी हुन्, जो नेपालको राष्ट्रिय टोलीको लागि विकेट-कीपर ब्याट्सम्यानको रूपमा खेल्छन्।&lt;ref&gt;{{cite web |title=लोकेश बम प्रोफाइल र बायोग्राफी, तथ्यांक, रेकर्ड, औसत, फोटो र भिडियोहरू |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/lokesh-bam-1090625 |access-date=17 August 2025 |work=ESPNcricinfo |language=ne}}&lt;/ref&gt; उनले आफ्नो ट्वेन्टी–ट्वेन्टी इन्टरनेसनल (T20I) डेब्यू १२ फेब्रुअरी २०२२ मा UAE विरुद्ध गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite web |title=२ औं खेल, अल अमेरत, १२ फेब्रुअरी २०२२, ओमान क्वाड्राङ्गुलर T20I सिरिज |url=https://www.espncricinfo.com/series/oman-quadrangular-t20i-series-2021-22-1299591/nepal-vs-united-arab-emirates-2nd-match-1299638/full-scorecard |access-date=17 August 2025 |work=ESPNcricinfo}}&lt;/ref&gt; उनको हालको T20I खेल २० जून २०२५ मा स्कटल्याण्ड विरुद्ध भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=स्कटल्याण्ड vs नेपाल, ६ औं खेल, स्कटल्याण्ड T20 ट्राइ–सिरिज २०२५ |url=https://www.espncricinfo.com/series/scotland-t20-tri-series-2025-1485935/scotland-vs-nepal-6th-match-1485943/match-report |access-date=17 August 2025 |work=ESPN}}&lt;/ref&gt;

== प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन ==
[[लोकेश बम]] [[:en:Dhangadhi|धनगढी]], [[नेपाल]] मा जन्मेका र हुर्केका थिए।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot;&gt;{{cite web |title=BOOM BOOM Lokesh Bam {{!}} His Explosive NPL Innings &amp; Cricket Journey {{!}} The Cricket Ground with Sharad |url=https://www.youtube.com/watch?v=J6WYImcqbrE
 |website=YouTube |publisher=Sharad Vesawkar |access-date=20 January 2026}}&lt;/ref&gt; उनले आफ्नो बुबा, दुई आमा, दुई दिदी, र एक दाजु समेटिएको ठूलो संयुक्त परिवारमा हुर्केका थिए।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt;
उनका बुबा राजनीति संग संलग्न थिए, यद्यपि लोकेशलाई यस क्षेत्रमा रुचि थिएन।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt; बमको [[क्रिकेट]] यात्रा आफ्नै छिमेकमा शुरू भयो, जब उनका छिमेकी [[जनक सिंह]] (Janak Singh) बाट प्रेरणा पाए।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt; उनले सुरुमा स्थानीय मैदानमा [[Cricket ball#Alternatives to cricket balls|रबर बल]] सँग अभ्यास गर्थे र पछि '''धनगढी क्रिकेट एकेडेमी'''मा सामेल भए जहाँ उनले प्रशिक्षक [[अर्जुन खड्का]] (Arjun Khadka) बाट प्रशिक्षण लिए।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt;

उनका बुबाले शुरूमा उनलाई इन्जिनियर बनाउने इच्छा राख्नु भएको थियो, तर बमको क्रिकेटप्रतिको लगावले उनलाई पढाइभन्दा खेलकुदमा प्राथमिकता दिन प्रेरित गर्‍यो।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt; आफ्नो करियर अघि बढाउन, उनले [[:en:Kathmandu|काठमाडौँ]] गए र [[Nepal Cricket School|नेपाल क्रिकेट स्कूल]] (NCS) मा सामेल भए, र पछि [[Tribhuvan University International Cricket Ground|ट्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट ग्राउन्ड]]मा प्रशिक्षण लिए।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BiratnagarKings&quot;&gt;{{cite web |title=Lokesh Bam: Boom Boom Bam, Battles &amp; Breakthroughs {{!}} The Kings Corner |url=https://www.youtube.com/watch?v=R7rT4_SKM3s
 |website=YouTube |publisher=Biratnagar Kings Official |access-date=20 January 2026}}&lt;/ref&gt;
उनले धनगढीको SPA College बाट छात्रवृत्तिमा प्लस-टु शिक्षा पूरा गरे र पछि स्नातक तहको अध्ययन गरे।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt; क्रिकेट बाहेक, बम यात्रा गर्न रुचाउँछन् र जुत्ताको सङ्ग्रहकर्ता पनि हुन्।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt;

== फ्रेन्चाइज क्रिकेट ==
बम [[:en:Biratnagar Kings|बिराटनगर किङ्स]] (बिराटनगर किङ्स) को महत्वपूर्ण खेलाडी रहँदै आएका छन् [[:en:Nepal Premier League|नेपाल प्रिमियर लिग]] मा।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=लोकेश बमलाई किन्न अक्सनमा ७ टोलीको प्रतिस्पर्धा |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/10/1550729/7-teams-compete-in-the-auction-to-buy-lokesh-bam
 |access-date=2026-01-13 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt;
२०२४ सिजनमा, उनले एक जित सुनिश्चित गर्ने हाफ–सेन्चुरी प्रर्दशन गरे जसले किङ्सलाई प्रतियोगिताको सुरुवातमै विजय दिलायो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lokesh Bam's half-century powers Biratnagar Kings to first NPL victory |url=https://en.himalpress.com/lokesh-bams-half-century-powers-biratnagar-kings-to-first-npl-victory/
 |access-date=2025-09-14 |website=HimalPress}}&lt;/ref&gt;
उनी [[:en:2026 Nepal Premier League|२०२६ Nepal Premier League]] को लागि पनि [[:en:Biratnagar Kings|बिराटनगर किङ्स]]ले कायम राखे।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Staff |first=cricnepal |date=2025-07-05 |title=Biratnagar Kings announce retained players for NPL season 2 |url=https://www.cricnepal.com/biratnagar-kings-announce-retained-players-for-npl-season-2
 |access-date=2025-09-18 |website=cricnepal.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=12 players sold at highest price at Nepal Premier League auction |url=https://kathmandupost.com/cricket/2024/10/07/12-players-sold-at-highest-price-at-nepal-premier-league-auction
 |access-date=2025-09-18 |website=The Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;
२०२५ मा, बम प्रमुख प्रदर्शन गर्ने खेलाडीमध्ये एक थिए। [[:en:Biratnagar Kings|बिराटनगर]]ले [[:en:Pokhara Avengers|पोखरा एभेन्जर्स]] विरुद्ध २२०/६ को रेकर्ड टोटल पोस्ट गर्‍यो, जसमा बमले ४८ बलमा ७२ रन बनाए। यो डोमिनेन्ट [[:en:Batting (cricket)|ब्याटिङ]] प्रदर्शनले टोलीलाई ५३ रनको जीत दिलायो — यो [[:en:Nepal Premier League|NPL]]को इतिहासमा सबैभन्दा उच्च टोली टोटल हो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Biratnagar Kings smash record 220 in highest-ever NPL total |url=https://kathmandupost.com/cricket/2025/11/18/biratnagar-kings-smash-record-220-in-highest-ever-npl-total
 |access-date=2026-01-11 |website=The Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

== अन्तर्राष्ट्रिय करियर ==
फेब्रुअरी २०२२ मा, बमलाई [[नेपाल]]को टोलीमा [[2021–22 Oman Quadrangular Series|ओमान क्वाड्राङ्गुलर T20I सिरिज]]का लागि चयन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kathmandupost.com/cricket/2022/02/09/dhakal-added-to-nepal-squad
 |title=Dhakal added to Nepal squad |work=The Kathmandu Post |access-date=९ February २०२२}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि [[2022 ICC Men's T20 World Cup Global Qualifier A]] मा पनि उनलाई समावेश गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kathmandupost.com/cricket/2022/02/16/nepal-name-final-squad-for-t20-global-qualifiers
 |title=Nepal name final squad for T20 Global Qualifiers |work=The Kathmandu Post |access-date=१६ February २०२२}}&lt;/ref&gt;
बमले [[Twenty20 International]] (T20I) मा १२ फेब्रुअरी २०२२ मा [[United Arab Emirates national cricket team|युनाइटेड अरब इमिरेट्स]]विरुद्ध डेब्यू गरे। आफ्नो डेब्यू इनिङमा, उनले २१ बलमा ३३ रन बनाए, जसमा दुई चौका र दुई छक्का समावेश थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=T-20 series: Nepal loses against UAE |url=https://english.nepalnews.com/s/sports/t20-series-nepal-loses-against-uae/
 |website=Nepal News |date=१२ February २०२२ |access-date=२० January २०२६}}&lt;/ref&gt;

बमको उच्च स्ट्राइक-रेट फिनिसरको प्रतिष्ठा [[Nepal A cricket team|नेपाल 'A']] विकास टोलीमा प्रदर्शनको क्रममा बढ्दै गयो। २९ मार्च २०२४ मा, पहिलो T20 खेलमा [[Ireland Wolves]] विरुद्ध [[Tribhuvan University International Cricket Ground|ट्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट ग्राउन्ड]]मा, बमले ५६ बलमा १०६ रन बनाए। उनको आक्रामक इनिङमा ९ चौका र ८ छक्का समावेश थियो र milestones ५२ बलमा पूरा भयो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lokesh Bam's ton in vain as Nepal A suffers 21-run defeat against Ireland A |url=https://en.himalpress.com/lokesh-bams-ton-in-vain-as-nepal-a-suffers-21-run-defeat-against-ireland-a/
 |website=Himal Press |date=२९ March २०२४ |access-date=२० January २०२६}}&lt;/ref&gt;

मे २०२५ मा, बमलाई [[2025 Scotland Tri-Nation Series#T20I series|२०२५ स्कटल्यान्ड T20I त्रि–नेशन सिरिज]]मा सहभागी हुन संयुक्त “बेष्ट १५” टोलीमा अतिरिक्त खेलाडीको रूपमा चयन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kathmandupost.com/cricket/2025/05/11/law-selects-his-best-15-for-uk-tour
 |title=Law selects his ‘Best 15’ for UK tour |work=The Kathmandu Post |access-date=१२ May २०२५}}&lt;/ref&gt;
सेप्टेम्बर २०२५ मा, उनलाई [[West Indian cricket team against Nepal in the UAE in 2025–26|Unity Cup]]का लागि [[West Indies cricket team|वेस्ट इन्डिज]]विरुद्धको टोलीमा चयन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nepal squad announced for T20I series against West Indies |url=https://kathmandupost.com/cricket/2025/09/15/nepal-announce-squad-for-t20i-series-against-west-indies
 |website=The Kathmandu Post |date=१५ September २०२५ |access-date=२२ January २०२६}}&lt;/ref&gt;
उनले तेस्रो T20I मा [[Sharjah]]मा खेल्दै नेपालको पहिलो २–१ सिरिज जितमा योगदान गरे। त्यसै वर्ष, [[2025 Men's T20 World Cup Asia–EAP Regional Final]]मा अक्टोबरमा, उनले [[Samoa]]विरुद्ध १२ बलमा ३९* रन बनाए, जुन त्यसबेला उनको करियर–सर्वोत्तम T20I स्कोर थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lokesh Bam Profile - Stats and Records |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/players/lokesh-bam-72479
 |website=Hindustan Times |access-date=२० January २०२६}}&lt;/ref&gt;

६ जनवरी २०२६ मा, नेपालका मुख्य प्रशिक्षक [[Stuart Law|स्टुअर्ट ल जो]]ले बमलाई [[2026 ICC Men's T20 World Cup]] को अन्तिम १५ सदस्यीय टोलीमा समावेश गरे।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nepal's squad for Men's T20 World Cup 2026 announces |url=https://risingnepaldaily.com/news/73727
 |website=The Rising Nepal |date=६ January २०२६ |access-date=९ February २०२६}}&lt;/ref&gt;
नेपालको [[2026 ICC Men's T20 World Cup]] उद्घाटन खेलमा ८ फेब्रुअरी २०२६ मा [[Wankhede Stadium|वानखेडे स्टेडियम]]मा [[England cricket team|इङ्ल्यान्ड]]सँग खेल्दा बमले करियर–परिभाषित इनिङ खेले। १८ औँ ओभरमा [[Jofra Archer]] का लगातार छक्कासहित, उनले २० बलमा ३९* रन बनाए। उनको ढिलो आक्रमणले नेपाललाई ऐतिहासिक अपसेट विजयमा चार रनको दूरीमा पुर्‍यायो, र टोली १८०/६ मा समाप्त भयो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=T20 World Cup 2026: England see off resilient Nepal in last over thriller |url=https://www.olympics.com/en/news/t20-world-cup-2026-cricket-england-vs-nepal-group-c-match-report
 |website=Olympics.com |date=८ February २०२६ |access-date=९ February २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Adil |first=Hafsa |date=२०२६-०२-०८ |title=England beat Nepal by four runs; avoid shock at T20 World Cup |url=https://www.aljazeera.com/sports/2026/2/8/england-beat-nepal-by-4-runs-avoid-shock-at-t20-world-cup
 |website=Al Jazeera |access-date=२०२६-०२-०९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=England survive huge scare as Nepal suffer heartbreak, lose by 4 runs |url=https://www.aljazeera.com/sports/liveblog/2026/2/8/live-nepal-vs-england-t20-world-cup-2026
 |website=Al Jazeera |date=८ February २०२६ |access-date=९ February २०२६}}&lt;/ref&gt;

== सन्दर्भ ==
{{Reflist}}

== बाह्य लिङ्क ==
* {{Cricinfo|id=1090625}}


[[Category:2000 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Nepalese cricketers]]
[[Category:Nepal Twenty20 International cricketers]]
[[Category:Armed Police Force Club cricketers]]
[[Category:People from Doti District]]</text>
      <sha1>qi02ahm4w9sdu68cys9f5vzgd2a38rn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354176</id>
      <parentid>1354175</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T03:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elison Pokhrel</username>
        <id>75005</id>
      </contributor>
      <origin>1354176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17765" sha1="hg36k6q1mbkl6uwm2p90gskjq2a8ldn" xml:space="preserve">{{Short description|नेपाली क्रिकेटर (जन्म २०००)}}
{{Infobox cricketer
| name              = लोकेश बम
| image             = Lokesh-bam-cricketer.jpg
| image_size        = 250px
| caption           = बम, २०२६
| full_name         = लोकेश बम
| birth_date        = {{birth date and age|2000|8|13|df=y}}
| birth_place       = डोटी, नेपाल
| batting           = दाहिने हात
| role              = विकेट-कीपर ब्याट्सम्यान
| country           = नेपाल
| international     = true
| internationalspan = २०२२–हालसम्म
|T20Idebutdate      = १२ फेब्रुअरी
|T20Idebutyear      = २०२२
|T20Idebutfor       = नेपाल
|T20Idebutagainst   = संयुक्त अरब इमिरेट्स
|T20Icap            = ३८
| club1             = बिराटनगर किंग्स
| year1             = २०२४–हालसम्म
| lastT20Idate      = ८ फेब्रुअरी
| lastT20Iyear      = २०२६
| lastT20Iagainst   = इङ्गल्यान्ड
| hidedeliveries    = true

| columns           = 2
| column1           = T20I
| matches1          = १९
| runs1             = १९९
| bat avg1          = १६.५८
| 100s/50s1         = 0/0
| top score1        = ३९
| catches/stumpings1 = ९/0

| column2           = T20
| matches2          = २४
| runs2             = ३८३
| bat avg2          = २२.५२
| 100s/50s2         = १/0
| top score2        = १०६
| catches/stumpings2 = १२/0

| source            = https://www.espncricinfo.com/cricketers/lokesh-bam-1090625 ESPNcricinfo
| date              = ८ फेब्रुअरी
| year              = २०२६
}}

'''लोकेश बम''' (जन्म १३ अगस्ट २०००) नेपालका क्रिकेट खेलाडी हुन्, जो नेपालको राष्ट्रिय टोलीको लागि विकेट-कीपर ब्याट्सम्यानको रूपमा खेल्छन्।&lt;ref&gt;{{cite web |title=लोकेश बम प्रोफाइल र बायोग्राफी, तथ्यांक, रेकर्ड, औसत, फोटो र भिडियोहरू |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/lokesh-bam-1090625 |access-date=17 August 2025 |work=ESPNcricinfo |language=ne}}&lt;/ref&gt; उनले आफ्नो ट्वेन्टी–ट्वेन्टी इन्टरनेसनल (T20I) डेब्यू १२ फेब्रुअरी २०२२ मा UAE विरुद्ध गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite web |title=२ औं खेल, अल अमेरत, १२ फेब्रुअरी २०२२, ओमान क्वाड्राङ्गुलर T20I सिरिज |url=https://www.espncricinfo.com/series/oman-quadrangular-t20i-series-2021-22-1299591/nepal-vs-united-arab-emirates-2nd-match-1299638/full-scorecard |access-date=17 August 2025 |work=ESPNcricinfo}}&lt;/ref&gt; उनको हालको T20I खेल २० जून २०२५ मा स्कटल्याण्ड विरुद्ध भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=स्कटल्याण्ड vs नेपाल, ६ औं खेल, स्कटल्याण्ड T20 ट्राइ–सिरिज २०२५ |url=https://www.espncricinfo.com/series/scotland-t20-tri-series-2025-1485935/scotland-vs-nepal-6th-match-1485943/match-report |access-date=17 August 2025 |work=ESPN}}&lt;/ref&gt;

== प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन ==
[[लोकेश बम]] [[:en:Dhangadhi|धनगढी]], [[नेपाल]] मा जन्मेका र हुर्केका थिए।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot;&gt;{{cite web |title=BOOM BOOM Lokesh Bam {{!}} His Explosive NPL Innings &amp; Cricket Journey {{!}} The Cricket Ground with Sharad |url=https://www.youtube.com/watch?v=J6WYImcqbrE
 |website=YouTube |publisher=Sharad Vesawkar |access-date=20 January 2026}}&lt;/ref&gt; उनले आफ्नो बुबा, दुई आमा, दुई दिदी, र एक दाजु समेटिएको ठूलो संयुक्त परिवारमा हुर्केका थिए।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt;
उनका बुबा राजनीति संग संलग्न थिए, यद्यपि लोकेशलाई यस क्षेत्रमा रुचि थिएन।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt; बमको [[क्रिकेट]] यात्रा आफ्नै छिमेकमा शुरू भयो, जब उनका छिमेकी [[जनक सिंह]] (Janak Singh) बाट प्रेरणा पाए।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt; उनले सुरुमा स्थानीय मैदानमा [[Cricket ball#Alternatives to cricket balls|रबर बल]] सँग अभ्यास गर्थे र पछि '''धनगढी क्रिकेट एकेडेमी'''मा सामेल भए जहाँ उनले प्रशिक्षक [[अर्जुन खड्का]] (Arjun Khadka) बाट प्रशिक्षण लिए।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt;

उनका बुबाले शुरूमा उनलाई इन्जिनियर बनाउने इच्छा राख्नु भएको थियो, तर बमको क्रिकेटप्रतिको लगावले उनलाई पढाइभन्दा खेलकुदमा प्राथमिकता दिन प्रेरित गर्‍यो।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt; आफ्नो करियर अघि बढाउन, उनले [[:en:Kathmandu|काठमाडौँ]] गए र [[Nepal Cricket School|नेपाल क्रिकेट स्कूल]] (NCS) मा सामेल भए, र पछि [[Tribhuvan University International Cricket Ground|ट्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट ग्राउन्ड]]मा प्रशिक्षण लिए।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BiratnagarKings&quot;&gt;{{cite web |title=Lokesh Bam: Boom Boom Bam, Battles &amp; Breakthroughs {{!}} The Kings Corner |url=https://www.youtube.com/watch?v=R7rT4_SKM3s
 |website=YouTube |publisher=Biratnagar Kings Official |access-date=20 January 2026}}&lt;/ref&gt;
उनले धनगढीको SPA College बाट छात्रवृत्तिमा प्लस-टु शिक्षा पूरा गरे र पछि स्नातक तहको अध्ययन गरे।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt; क्रिकेट बाहेक, बम यात्रा गर्न रुचाउँछन् र जुत्ताको सङ्ग्रहकर्ता पनि हुन्।&lt;ref name=&quot;SharadVesawkar&quot; /&gt;

== फ्रेन्चाइज क्रिकेट ==
बम [[:en:Biratnagar Kings|बिराटनगर किङ्स]] (बिराटनगर किङ्स) को महत्वपूर्ण खेलाडी रहँदै आएका छन् [[:en:Nepal Premier League|नेपाल प्रिमियर लिग]] मा।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=लोकेश बमलाई किन्न अक्सनमा ७ टोलीको प्रतिस्पर्धा |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/10/1550729/7-teams-compete-in-the-auction-to-buy-lokesh-bam
 |access-date=2026-01-13 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt;
२०२४ सिजनमा, उनले एक जित सुनिश्चित गर्ने हाफ–सेन्चुरी प्रर्दशन गरे जसले किङ्सलाई प्रतियोगिताको सुरुवातमै विजय दिलायो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lokesh Bam's half-century powers Biratnagar Kings to first NPL victory |url=https://en.himalpress.com/lokesh-bams-half-century-powers-biratnagar-kings-to-first-npl-victory/
 |access-date=2025-09-14 |website=HimalPress}}&lt;/ref&gt;
उनी [[:en:2026 Nepal Premier League|२०२६ Nepal Premier League]] को लागि पनि [[:en:Biratnagar Kings|बिराटनगर किङ्स]]ले कायम राखे।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Staff |first=cricnepal |date=2025-07-05 |title=Biratnagar Kings announce retained players for NPL season 2 |url=https://www.cricnepal.com/biratnagar-kings-announce-retained-players-for-npl-season-2
 |access-date=2025-09-18 |website=cricnepal.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=12 players sold at highest price at Nepal Premier League auction |url=https://kathmandupost.com/cricket/2024/10/07/12-players-sold-at-highest-price-at-nepal-premier-league-auction
 |access-date=2025-09-18 |website=The Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;
२०२५ मा, बम प्रमुख प्रदर्शन गर्ने खेलाडीमध्ये एक थिए। [[:en:Biratnagar Kings|बिराटनगर]]ले [[:en:Pokhara Avengers|पोखरा एभेन्जर्स]] विरुद्ध २२०/६ को रेकर्ड टोटल पोस्ट गर्‍यो, जसमा बमले ४८ बलमा ७२ रन बनाए। यो डोमिनेन्ट [[:en:Batting (cricket)|ब्याटिङ]] प्रदर्शनले टोलीलाई ५३ रनको जीत दिलायो — यो [[:en:Nepal Premier League|NPL]]को इतिहासमा सबैभन्दा उच्च टोली टोटल हो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Biratnagar Kings smash record 220 in highest-ever NPL total |url=https://kathmandupost.com/cricket/2025/11/18/biratnagar-kings-smash-record-220-in-highest-ever-npl-total
 |access-date=2026-01-11 |website=The Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

== अन्तर्राष्ट्रिय करियर ==
फेब्रुअरी २०२२ मा, बमलाई [[नेपाल]]को टोलीमा [[2021–22 Oman Quadrangular Series|ओमान क्वाड्राङ्गुलर T20I सिरिज]]का लागि चयन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kathmandupost.com/cricket/2022/02/09/dhakal-added-to-nepal-squad
 |title=Dhakal added to Nepal squad |work=The Kathmandu Post |access-date=९ February २०२२}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि [[2022 ICC Men's T20 World Cup Global Qualifier A]] मा पनि उनलाई समावेश गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kathmandupost.com/cricket/2022/02/16/nepal-name-final-squad-for-t20-global-qualifiers
 |title=Nepal name final squad for T20 Global Qualifiers |work=The Kathmandu Post |access-date=१६ February २०२२}}&lt;/ref&gt;
बमले [[Twenty20 International]] (T20I) मा १२ फेब्रुअरी २०२२ मा [[United Arab Emirates national cricket team|युनाइटेड अरब इमिरेट्स]]विरुद्ध डेब्यू गरे। आफ्नो डेब्यू इनिङमा, उनले २१ बलमा ३३ रन बनाए, जसमा दुई चौका र दुई छक्का समावेश थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=T-20 series: Nepal loses against UAE |url=https://english.nepalnews.com/s/sports/t20-series-nepal-loses-against-uae/
 |website=Nepal News |date=१२ February २०२२ |access-date=२० January २०२६}}&lt;/ref&gt;

बमको उच्च स्ट्राइक-रेट फिनिसरको प्रतिष्ठा [[Nepal A cricket team|नेपाल 'A']] विकास टोलीमा प्रदर्शनको क्रममा बढ्दै गयो। २९ मार्च २०२४ मा, पहिलो T20 खेलमा [[Ireland Wolves]] विरुद्ध [[Tribhuvan University International Cricket Ground|ट्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट ग्राउन्ड]]मा, बमले ५६ बलमा १०६ रन बनाए। उनको आक्रामक इनिङमा ९ चौका र ८ छक्का समावेश थियो र milestones ५२ बलमा पूरा भयो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lokesh Bam's ton in vain as Nepal A suffers 21-run defeat against Ireland A |url=https://en.himalpress.com/lokesh-bams-ton-in-vain-as-nepal-a-suffers-21-run-defeat-against-ireland-a/
 |website=Himal Press |date=२९ March २०२४ |access-date=२० January २०२६}}&lt;/ref&gt;

मे २०२५ मा, बमलाई [[2025 Scotland Tri-Nation Series#T20I series|२०२५ स्कटल्यान्ड T20I त्रि–नेशन सिरिज]]मा सहभागी हुन संयुक्त “बेष्ट १५” टोलीमा अतिरिक्त खेलाडीको रूपमा चयन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kathmandupost.com/cricket/2025/05/11/law-selects-his-best-15-for-uk-tour
 |title=Law selects his ‘Best 15’ for UK tour |work=The Kathmandu Post |access-date=१२ May २०२५}}&lt;/ref&gt;
सेप्टेम्बर २०२५ मा, उनलाई [[West Indian cricket team against Nepal in the UAE in 2025–26|Unity Cup]]का लागि [[West Indies cricket team|वेस्ट इन्डिज]]विरुद्धको टोलीमा चयन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nepal squad announced for T20I series against West Indies |url=https://kathmandupost.com/cricket/2025/09/15/nepal-announce-squad-for-t20i-series-against-west-indies
 |website=The Kathmandu Post |date=१५ September २०२५ |access-date=२२ January २०२६}}&lt;/ref&gt;
उनले तेस्रो T20I मा [[Sharjah]]मा खेल्दै नेपालको पहिलो २–१ सिरिज जितमा योगदान गरे। त्यसै वर्ष, [[2025 Men's T20 World Cup Asia–EAP Regional Final]]मा अक्टोबरमा, उनले [[Samoa]]विरुद्ध १२ बलमा ३९* रन बनाए, जुन त्यसबेला उनको करियर–सर्वोत्तम T20I स्कोर थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lokesh Bam Profile - Stats and Records |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/players/lokesh-bam-72479
 |website=Hindustan Times |access-date=२० January २०२६}}&lt;/ref&gt;

६ जनवरी २०२६ मा, नेपालका मुख्य प्रशिक्षक [[Stuart Law|स्टुअर्ट ल जो]]ले बमलाई [[2026 ICC Men's T20 World Cup]] को अन्तिम १५ सदस्यीय टोलीमा समावेश गरे।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nepal's squad for Men's T20 World Cup 2026 announces |url=https://risingnepaldaily.com/news/73727
 |website=The Rising Nepal |date=६ January २०२६ |access-date=९ February २०२६}}&lt;/ref&gt;
नेपालको [[2026 ICC Men's T20 World Cup]] उद्घाटन खेलमा ८ फेब्रुअरी २०२६ मा [[Wankhede Stadium|वानखेडे स्टेडियम]]मा [[England cricket team|इङ्ल्यान्ड]]सँग खेल्दा बमले करियर–परिभाषित इनिङ खेले। १८ औँ ओभरमा [[Jofra Archer]] का लगातार छक्कासहित, उनले २० बलमा ३९* रन बनाए। उनको ढिलो आक्रमणले नेपाललाई ऐतिहासिक अपसेट विजयमा चार रनको दूरीमा पुर्‍यायो, र टोली १८०/६ मा समाप्त भयो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=T20 World Cup 2026: England see off resilient Nepal in last over thriller |url=https://www.olympics.com/en/news/t20-world-cup-2026-cricket-england-vs-nepal-group-c-match-report
 |website=Olympics.com |date=८ February २०२६ |access-date=९ February २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Adil |first=Hafsa |date=२०२६-०२-०८ |title=England beat Nepal by four runs; avoid shock at T20 World Cup |url=https://www.aljazeera.com/sports/2026/2/8/england-beat-nepal-by-4-runs-avoid-shock-at-t20-world-cup
 |website=Al Jazeera |access-date=२०२६-०२-०९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=England survive huge scare as Nepal suffer heartbreak, lose by 4 runs |url=https://www.aljazeera.com/sports/liveblog/2026/2/8/live-nepal-vs-england-t20-world-cup-2026
 |website=Al Jazeera |date=८ February २०२६ |access-date=९ February २०२६}}&lt;/ref&gt;

== सन्दर्भ ==
{{Reflist}}

== बाह्य लिङ्क ==
* {{Cricinfo|id=1090625}}


[[Category:2000 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Nepalese cricketers]]
[[Category:Nepal Twenty20 International cricketers]]
[[Category:Armed Police Force Club cricketers]]
[[Category:People from Doti District]]</text>
      <sha1>hg36k6q1mbkl6uwm2p90gskjq2a8ldn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146662</id>
    <revision>
      <id>1354215</id>
      <parentid>1352276</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Balendra_Shah,_official_portrait_(cropped).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179125" sha1="i5c2rj63lrzqvq190pqkuf5gvy8laay" xml:space="preserve">{{Infobox election
| election_name      = प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२
| country            = नेपाल
| type               = parliamentary
| ongoing            = no
| previous_election  = प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९
| previous_year      = २०७९
| outgoing_members   = नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद#प्रतिनिधि सभा सदस्यहरू
| election_date      = २०८२ फागुन २१
| elected_members    = नेपालको तेस्रो सङ्घीय संसद
| next_election      = 
| next_year          = ''अर्को''
| seats_for_election = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सबै २७५ सिटहरू
| majority_seats     = १३८
| opinion_polls      = #सर्वेक्षण र मत सर्वेक्षणहरू
| registered         = १,८९,०३,६८९&lt;ref&gt;{{Cite web |title=देशभर १ करोड ८९ लाख ३ हजार ६८९ मतदाता, कुन क्षेत्रमा कति ? (सूची)|url=https://nepalpress.com/2026/02/03/690038/18-9-million-3689-voters-across-the-country-how-many-in-which-polling-station-list/ |access-date=२०८२ माघ २० |website=नेपाल प्रेस |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; ({{increase}} ५.०९%)
| turnout            = ५८.०७% ({{decrease}} ३.३४ प्रतिशत अङ्क; [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक]] मतहरू)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=६ दलले पाए राष्ट्रिय दलको मान्यता |url=https://nepallive.com/story/344944 |access-date=२०८२ फागुन २६ |website=नेपाल लाइभ}}&lt;/ref&gt;
| image_size         = 130x130px
| 1blank             = समानुपातिक&amp;nbsp;मत
| 2blank             = % र मतदान
| 3blank             = समानुपातिक मत
| 4blank             = % र मतदान
&lt;!-- RSP --&gt;
| image1             =
| leader1            = [[बालेन शाह]]
| party1             = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी
| leader_since1      = लागू हुँदैन{{efn|[[रवि लामिछाने]] राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको नेतृत्व गर्छन्, भने बलेन शाह पार्टीका [[नेपालको प्रधानमन्त्री]] पद का उम्मेदवार हुन् र २०८२ पुष १३ गते वरिष्ठ नेता भएर पार्टीमा सामेल भएका थिए।}} 
| leaders_seat1      = [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]&lt;br&gt;[[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]]
| last_election1     = १०.७०%, २० सिट
| seats1             = '''१८२'''
| seat_change1       = {{increase}} १६२
| 1data1             = '''४६,५०,६९७'''
| 2data1             = '''४४.१७%'''&lt;br&gt;({{increase}} ३६.४० प्रतिशत अङ्क)
| 3data1             = '''५१,८३,४९३'''
| 4data1             = '''४७.८४%'''&lt;br&gt;({{increase}} ३७.१४ प्रतिशत अङ्क)
&lt;!-- काङ्ग्रेस--&gt;
| image2             = Gagan_Kumar_Thapa.jpg
| leader2            = [[गगन थापा]]
| party2             = नेपाली काङ्ग्रेस
| leader_since2      = २०८२ माघ २
| leaders_seat2      = [[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]&lt;br&gt;(''पराजित'')
| last_election2     = २५.७१%, ८९ सिट
| seats2             = ३८
| seat_change2       = {{decrease}} ५१
| 1data2             = २०,०८,६३९
| 2data2             = १९.०८%&lt;br&gt;({{decrease}} ४.११ प्रतिशत अङ्क)
| 3data2             = १७,५९,१७२
| 4data2             = १६.२४%&lt;br&gt;({{decrease}} ९.४७ प्रतिशत अङ्क)
&lt;!-- नेकपा (एमाले) --&gt;
| image3             = The Prime Minister of Nepal, Shri KP Sharma Oli at Bangkok, in Thailand on April 04, 2025.jpg
| leader3            = [[केपी शर्मा ओली]]
| party3             = नेकपा (एमाले)
| leader_since3      = फागुन २०७७
| leaders_seat3      = [[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]]&lt;br&gt;(''पराजित'')
| last_election3     = २६.९५%, ७८ सिट
| seats3             = २५
| seat_change3       = {{decrease}} ५३
| 1data3             = १६,२३,१५९
| 2data3             = १५.४२%&lt;br&gt;({{decrease}} १५.४१ प्रतिशत अङ्क)
| 3data3             = १४,५५,८८५
| 4data3             = १३.४४%&lt;br&gt;({{decrease}} १३.५१ प्रतिशत अङ्क)
&lt;!-- NCP --&gt;
| image4             = Prime Minister of Nepal Pushpa Kamal Dahal &quot;Prachanda&quot;.jpg
| leader4            = [[पुष्पकमल दाहाल]]
| party4             = नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी
| leader_since4      = २०८२ कात्तिक १९
| leaders_seat4      = [[पूर्वी रुकुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पूर्वी रुकुम १]]
| last_election4     = १६.५३%, ४५ सिट{{efn|११.१३%, ३२ सिट [[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]&lt;br&gt;२.८३%, १० सिट [[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]&lt;br&gt;२.५७%, ३ सिट [[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]}}
| seats4             = १७
| seat_change4       = {{decrease}} २८
| 1data4             = ९,७६,०१६
| 2data4             = ९.२७%&lt;br&gt;(''नयाँ'')
| 3data4             = ८,११,५७७
| 4data4             = ७.४९%&lt;br&gt;(''नयाँ'')
&lt;!-- श्रसंपा--&gt;
| image5             = Harka Sampang (cropped).png
| leader5            = [[हर्कराज राई]]
| party5             = [[श्रम संस्कृति पार्टी]]
| leader_since5      = कात्तिक २०८२
| leaders_seat5      = [[सुनसरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी १]]&lt;br/&gt;
| last_election5     = ''अस्तित्वमा थिएन''
| seats5             = ७
| seat_change5       = ''नयाँ''
| 1data5             = ३,०३,९०२
| 2data5             = २.८९%&lt;br&gt;(''नयाँ'')
| 3data5             = ३,८५,८५६
| 4data5             = ३.५६%&lt;br&gt;(''नयाँ'')
&lt;!--राप्रपा--&gt;
| image6             = Rajendra lingden.png
| leader6            = [[राजेन्द्र लिङ्देन]]
| party6             = राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
| leader_since6      = मङ्सिर २०७८
| leaders_seat6      = [[झापा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ३]]&lt;br&gt;(''पराजित'')
| last_election6     = ५.५८%, १४ सिट
| seats6             = ‍५
| seat_change6 = {{decrease}} ९
| 1data6             = २,०७,२७०
| 2data6             = १.९७%&lt;br&gt;({{decrease}} ३.२७ प्रतिशत अङ्क)
| 3data6             = ३,३०,६८४
| 4data6             = ३.०५%&lt;br&gt;({{decrease}} २.५३ प्रतिशत अङ्क)
&lt;!-- map --&gt;
| map_image          = [[File:निर्वाचन क्षेत्रहरू अनुसार प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ को नतिजा.svg|400px]]
| map_caption        = निर्वाचन क्षेत्र अनुसारको नतिजा
&lt;!-- bottom --&gt;
| title              = [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]
| posttitle          = चुनाव पछि प्रधानमन्त्री
| before_election    = [[सुशीला कार्की]] (अन्तरिम)
| before_party       = स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ
| after_election     = [[बालेन शाह]]
| after_party        = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
}}
{{नेपालको राजनीति}}

'''प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन, २०८२''' [[नेपाल सरकार]]को सिफारिसमा [[नेपालका राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]ले २८ भदौ २०८२ का दिन घोषणा गरेअनुसार [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]का २७५ सदस्यहरूलाई निर्वाचित गर्नका लागि २०८२ फागुन २१ का दिन सम्पन्न गरिएको एक आम निर्वाचन थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=राष्ट्रपतिबाट प्रतिनिधि सभा विघटन, नयाँ निर्वाचन २०८२ फागुन २१ गते |url=https://www.prasashan.com/2025/09/13/700674/ |access-date=2025-09-13 |website=प्रशासन |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=६ महिनाभित्र प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन हुने |url=https://www.setopati.com/politics/369178/ |access-date=2025-09-13 |website=सेतोपाटी |language=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभा विघटन, फागुन २१ गते चुनाव घोषणा |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1763532/dissolution-of-the-house-of-representatives-elections-announced-for-falgun-21 |access-date=2025-09-13 |website=अनलाइनखबर |language=}}&lt;/ref&gt; निर्वाचनमा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली]] मार्फत एकल सदस्यीय निर्वाचन क्षेत्रबाट १६५ सदस्यहरू चयन गर्न र अर्को ११० सदस्यहरूलाई एउटै राष्ट्रव्यापी निर्वाचन क्षेत्रबाट राजनीतिक दलको [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक प्रतिनिधित्व]] सूची मार्फत चयन गर्नका लागि दुईवटा मतपत्र रहेका थिए।

२०८२ भदौको [[नेपालमा जेनजी आन्दोलन|जेनजी आन्दोलन]] पछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[केपी शर्मा ओली]]ले राजीनामा दिएपछि [[सुशीला कार्की]]को नेतृत्वमा बनेको [[नेपालको अन्तरिम सरकार|अन्तरिम सरकार]]ले निर्वाचनको मिति घोषणा गरेको थियो।
&lt;ref&gt;{{Cite web |date=भदौ २०८२ |title=फागुन २१ गते प्रतिनिधिसभा निर्वाचन घोषणा |url=https://www.bbc.com/nepali/live/cn5q2w9gg1et |access-date=2026-03-02 |website=बीबीसी नेपाली |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; 

यस निर्वाचनमा [[बालेन शाह]]लाई प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारका रूपमा अघि सारेको '''[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]'''ले ऐतिहासिक विजय हासिल गर्दै बहुमत सिट प्राप्त गरेको थियो। [[आम निर्वाचन २०१५]]पछि पहिलो पटक कुनै एक दलले प्रतिनिधि सभामा स्पष्ट बहुमत प्राप्त गरेको यो पहिलो निर्वाचन हो। यस निर्वाचनमा १ करोड ८९ लाखभन्दा बढी मतदाता दर्ता भएका थिए भने ६८ दलका ३,४०० भन्दा बढी उम्मेदवारहरू चुनावी मैदानमा उत्रिएका थिए थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२०८२ फागुन १५ |title=यी हुन् प्रतिनिधिसभाका ३४९० उम्मेदवार (सूचीसहित)
|url=https://www.ratopati.com/story/539061/house-of-representatives-election-these-are-the-3490-candidates|access-date=२०८२ फागुन १३|website=रातोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]ले १८२ सिटसहित झण्डै दुई-तिहाइ बहुमत प्राप्त गरेको थियो,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२०८२ फागुन १५ |title=दुई तिहाइको भार|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1889882/two-thirds-load|access-date=२०८२ फागुन २६ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; जुन २०१५ सालको निर्वाचनपछिकै [[नेपालमा निर्वाचन|नेपालको निर्वाचन इतिहास]]मा दोस्रो ठूलो विजय हो। यस पार्टीले ४७.८% समानुपातिक मत प्राप्त गरेको थियो, जुन २०६४ मा समानुपातिक प्रणाली लागू भएयताकै उच्च हो।

[[नेपाली काङ्ग्रेस]]ले ३८ सिट र १९.१% समानुपातिक मतका साथ इतिहासकै सबैभन्दा खराब पराजय बेहोरेको थियो। पार्टी सभापति [[गगन थापा]]ले समेत रास्पाका उम्मेदवार [[अमरेशकुमार सिंह]]सँग पराजित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२०८२ फागुन १५ |title=गगन थापा पराजित, अमरेश निर्वाचित|url=https://ekantipur.com/politics/2026/03/08/gagan-thapa-defeated-amresh-elected-31-00.html#:~:text=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%8C%E0%A4%81%20%E2%80%94%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BF%20%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE%20%E0%A4%9A%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%20%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E2%80%93%E0%A5%AA%20%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%9F%20%E0%A4%89%E0%A4%A0%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A4%BE,%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AA%E0%A4%BE%29%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%9F%20%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0%20%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B6%20%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%B9%E0%A4%B2%E0%A5%87%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A4%20%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A5%A4|access-date=२०८२ फागुन २५ |website=कान्तिपुर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

दुई प्रमुख वामपन्थी दलहरू [[नेकपा एमाले]] र [[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी]] क्रमशः तेस्रो र चौथो स्थानमा रहेका थिए। एमालेले २५ सिट र १३.४% समानुपातिक मतका साथ इतिहासकै खराब नतिजा सामना गरेको थियो, जहाँ पार्टी अध्यक्ष तथा पूर्व प्रधानमन्त्री [[केपी शर्मा ओली]]ले भारी मतान्तर सहित पराजित भएका थिए। [[पुष्पकमल दाहाल]]को नेतृत्वमा रहेको [[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी]]ले १७ सिट र ७.५% मत प्राप्त गरेको थियो, तर पार्टी सह-संयोजक तथा पूर्व प्रधानमन्त्री [[माधवकुमार नेपाल]] पराजित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२०८२ फागुन १५ |title=०६४ को भन्दा कमजोर बन्यो एमाले, के गर्छन् ओली ?|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1889975/uml-has-become-weaker-than-in-064-what-will-oli-do|access-date=२०८२ फागुन २६ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

[[हर्क साम्पाङ]]को नेतृत्वमा रहेको [[श्रम संस्कृति पार्टी]]ले ७ सिट र ३.५६% मत प्राप्त गर्दै राष्ट्रिय दलको मान्यता पाउन सफल भएको थियो। [[राजेन्द्र लिङ्देन]]को नेतृत्वमा रहेको [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]ले ५ सिट र ३.०५% मत प्राप्त गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२०८२ फागुन १५ |title=श्रम संस्कृति बन्यो राष्ट्रिय पार्टी|url=https://gorkhapatraonline.com/news/195840|access-date=२०८२ फागुन २६ |website=गोरखापत्र|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== पृष्ठभूमि ==
{{Further|नेपालमा जेनजी आन्दोलन}}

२०८२ भदौ २३ मा, नेपालभरि ठुला स्तरका विरोध प्रदर्शनहरू भएका थिए, जसको आयोजना मुख्यतया विद्यार्थी र युवा अर्थात् [[जेन जी]] पुस्ताहरूबाट गरिएको थियो। २०८२ भदौ २७ मा, [[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद]] विघटन गरिएको थियो&lt;ref&gt;{{cite web|title=राष्ट्रपतिबाट प्रतिनिधि सभा विघटन, नयाँ निर्वाचन २०८२ फागुन २१ गते
|date=|url=https://www.prasashan.com/2025/09/13/700674/|accessdate=९ असोज २०८२|work=प्रशासन|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; र [[सुशीला कार्की]]ले अन्तरिम प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ ग्रहण गरेकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{cite web|title=नवनियुक्त प्रधानमन्त्री कार्कीले लिइन् शपथ|date=|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1763468/newly-appointed-prime-minister-karki-takes-oath|accessdate=२६ भदौ २०८२|work=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; राष्ट्रपति [[रामचन्द्र पौडेल]]ले २०८२ फागुन २१ मा चुनाव हुने घोषणा गरेका थिए। २३-२४ भदौ २०८२ मा भएको ७६ जनाको मृत्यु हुने गरि भएको जेनजी आन्दोलनको जगमा यो निर्वाचनको मिति घोषणा गरिएको थियो।

== समयतालिका ==
यो निर्वाचनका लागि चुनावी समयसीमा [[सुशीला कार्की]]को अन्तरिम प्रशासनबाट पूर्ण रूपमा निर्वाचित नागरिक सरकारमा परिवर्तन गर्न संक्षिप्त &quot;द्रुत&quot; तालिका अन्तर्गत स्थापित गरिएको थियो। २०८२ भदौ २७ मा [[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद]] औपचारिक रूपमा विघटन भएपछि, [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]लाई १५० दिनको समयावधिभित्र राष्ट्रव्यापी मतदानका लागि सबै तार्किक र कानुनी आवश्यकताहरू कार्यान्वयन गर्न आदेश दिइएको थियो। यो अवधिमा मतदाता सूची अद्यावधिक गर्ने कार्य गरिएको थियो।

प्रारम्भिक चरण मतदाता र पार्टी दर्तामा केन्द्रित थियो, जसले गतिविधिमा अभूतपूर्व वृद्धि देखिएको थियो। कुनै पनि नागरिक मताधिकारबाट बञ्चित नभएको सुनिश्चित गर्न अन्तरिम प्रधानमन्त्रीको धेरै अनुरोधपछि, निर्वाचन आयोगले पञ्जीकरणको समयसीमा २०८२ मङ्सिर ५ सम्म विस्तार गरेको थियो। ८ लाख भन्दा बढी नयाँ मतदाता थपिएका थिए। २०८२ मङ्सिर १० मा पार्टी दर्ता गर्ने समयसीमा सम्म, १४३ राजनीतिक दलहरूले मान्यताका लागि आवेदन दिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://nepalsamaya.com/detail/139877|title=राष्ट्रिय परिचयपत्रमार्फत अनलाइन मतदाता नामावलीमा नाम दर्ता हुने|date=कात्तिक २७, २०८२|work=नेपाल समय|access-date=२०८२ फागनु २८}}&lt;/ref&gt;

[[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक प्रतिनिधित्व ]] प्रक्रिया पुस २०८२ को अन्त्यमा सुरु भएको थियो, जसमा दलहरूले लिङ्ग, जातीयता र क्षेत्रीय प्रतिनिधित्वका लागि संवैधानिक आरक्षणको पालना गरि बन्द सूचीहरू पेस गरेका थिए। 

२०८२ माघ ६ मा, निर्वाचन आयोगले एक निर्वाचन आचार संहिता लागू गरेको थियो। भोलिपल्ट, राष्ट्रव्यापी रूपमा १६५ प्रत्यक्ष सिटहरूका लागि उम्मेदवार नामाङ्कनहरू दर्ता गरिएको थियो जसमा, जसमा ३,४०० भन्दा बढी उम्मेदवारहरू चुनावी मैदानमा उत्रिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ratopati.com/story/539061/house-of-representatives-election-these-are-the-3490-candidates|title=यी हुन् प्रतिनिधिसभाका ३४९० उम्मेदवार (सूचीसहित)|date=७ माघ २०८२|work=रातोपाटी|access-date=२०८२ फागनु २८}}&lt;/ref&gt;


प्रमुख मितिहरू तल सूचीबद्ध छन्ः
{| class=&quot;wikitable&quot;
!मिति
!घटना
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |२०८२ असोज २०
|प्रतिनिधि सभा विघटन
|-
|मन्त्रिपरिषद्बाट निर्वाचन मिति घोषणा
|-
|२०८२ मङ्सिर ५
|मतदाता सूचीमा दर्ता गर्ने अन्तिम मिति &lt;ref name=&quot;TKP_Voter&quot;&gt;{{Cite news|url=https://kathmandupost.com/national/2025/11/15/voter-registration-extended-till-nov-21|title=Voter registration extended till Nov 21|last=Ghimire|first=Binod|date=2025-11-15|work=[[The Kathmandu Post]]|access-date=2026-03-02}}&lt;/ref&gt;
|-
|२०८२ मङ्सिर १०
|निर्वाचन आयोगसमक्ष पार्टी दर्ता गर्ने अन्तिम दिन &lt;ref name=&quot;Hindu_Parties&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/17-new-political-parties-apply-for-registration-at-nepals-election-commission/article70227160.ece|title=17 new political parties apply for registration at Nepal's Election Commission|date=2025-10-31|work=[[The Hindu]]|access-date=2026-03-02}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.thehindu.com/news/international/17-new-political-parties-apply-for-registration-at-nepals-election-commission/article70227160.ece &quot;17 new political parties apply for registration at Nepal's Election Commission&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|१८-२०८२ पुस १९
|दलहरूले आनुपातिक प्रतिनिधित्वका लागि प्रारम्भिक बन्द सूची पेश गर्छन् &lt;ref name=&quot;DRCN_Timeline&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-02-15 |title=House of Representative (HoR) Election Timeline 2026 |url=https://www.democracyresource.org/wp-content/uploads/2026/02/DRCN_Factsheet-Parliamentary-Elections-of-Nepal-2026-February-2026.pdf |access-date=2026-03-02 |publisher=Democracy Resource Center Nepal }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|२०८२ माघ ५
|निर्वाचन आचार संहिता सुरु &lt;ref name=&quot;TKP_Code&quot;&gt;{{Cite news|url=https://kathmandupost.com/national/2026/01/19/election-code-of-conduct-comes-into-effect|title=Election code of conduct comes into effect|date=2026-01-19|work=[[The Kathmandu Post]]|access-date=2026-03-02}}&lt;/ref&gt;
|-
|२०८२ माघ ६
|पहिलो पटक पदका लागि उम्मेदवार नामाङ्कन &lt;ref name=&quot;DRCN_Timeline&quot; /&gt;
|-
|२०८२ माघ ९
|पहिलो विगतका लागि उम्मेदवारको सूची पद अन्तिम र प्रकाशित गरियो
|-
|२०८२ माघ ९
|आनुपातिक प्रतिनिधित्वका लागि बन्द सूची अन्तिम र प्रकाशित &lt;ref name=&quot;DRCN_Timeline&quot; /&gt;
|-
|२०८२ फागुन २१
|'''निर्वाचन मिति'''&lt;ref name=&quot;LiveMint_Guide&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-03-02 |title=Nepal Elections 2026: When is voting, who are key PM candidates, and when will results be out |url=https://www.livemint.com/elections/nepal-elections-2026-when-is-voting-who-are-the-key-pm-candidates-and-when-will-results-be-out-all-you-need-to-know-11772421272428.html |access-date=2026-03-02 |website=LiveMint}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.livemint.com/elections/nepal-elections-2026-when-is-voting-who-are-the-key-pm-candidates-and-when-will-results-be-out-all-you-need-to-know-11772421272428.html &quot;Nepal Elections 2026: When is voting, who are key PM candidates, and when will results be out&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|}

== निर्वाचन प्रणाली ==
व्यवस्थापिकाका २७५ सदस्यहरू दुई विधिद्वारा निर्वाचित हुन्छन् जसमा १६५ जना एकल-सदस्य निर्वाचन क्षेत्रबाट [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] मतदानद्वारा निर्वाचित हुन्छन् र ११० वटा सिटहरू एकल राष्ट्रव्यापी निर्वाचन क्षेत्रबाट बन्द सूची [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक प्रतिनिधित्व]]मार्फत निर्वाचित हुन्छन्। मतदाताहरूले दुई विधिहरूका लागि छुट्टै मतपत्रहरू प्राप्त गर्दछन्। एउटा पार्टी वा चुनावी गठबन्धनले समानुपातिक मतमा सिट प्राप्त गर्न समग्र सदर मतको ३% को चुनावी सीमा पार गर्नुपर्ने हुन्छ। नेपालले समानुपातिक सिटहरू छुट्याउन वेबस्टर विधि प्रयोग गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite act|title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन ऐन, २०७४}}&lt;/ref&gt;

मतदान १८ वर्ष वा सोभन्दा बढी उमेरका स्वस्थ दिमाग भएका र सङ्घीय निर्वाचन सजाय कानुनअन्तर्गत अयोग्य घोषित नगरिएका नेपाली नागरिकहरूमा सीमित छ। २०८२ पुस १२ मा निर्वाचन आयोगले १,८९,०३,६८९ मतदाताहरूको अन्तिम मतदाता सूची प्रकाशित गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=निर्वाचन आयोग|url=https://election.gov.np/static/media/ecn.voter_poush_2082.jpg |website=निर्वाचन आयोग}}&lt;/ref&gt;

=== मतदान गर्ने योग्यता ===
आम चुनावमा मतदान गर्न, निम्न हुनुपर्दछः &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite act|title=Electoral Roll Act, 2017|type=Act|number=23|article=6 &amp; 23|articletype=section}}&lt;/ref&gt;

* अन्तिम मतदाता नामावलीमा सूचीकृत
* १८ वर्ष वा सोभन्दा बढी उमेरका व्यक्तिहरू
* नेपाली नागरिक
* स्वस्थ दिमागको
* सङ्घीय निर्वाचन धाँधली र सजाय कानुनअनुसार अयोग्य

== राजनीतिक दलहरू ==
{{seealso|नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | दल
! rowspan=&quot;2&quot; | संसदीय दल नेता
! colspan=&quot;2&quot; | [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] नतिजा
! rowspan=&quot;2&quot; | विघटनको समयमा
|-
! समानुपातिक मत (%)
! सिट
|-
| {{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस|full = y}}
| [[शेरबहादुर देउवा]]
| २५.७१
| {{Composition bar|८९|२७५|{{party color|नेपाली काङ्ग्रेस}}}}
| {{Composition bar|८८|२७५|{{party color|नेपाली काङ्ग्रेस}}}}
|-
| {{party name with color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)}}
| [[केपी शर्मा ओली]]
| २६.९५
| {{Composition bar|७८|२७५|{{party color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)}}}}
| {{Composition bar|७९|२७५|{{party color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)}}}}
|-
| {{party name with color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)}}
| [[पुष्पकमल दाहाल]]
| ११.१३
| {{Composition bar|३२|२७५|{{party color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)}}}}
| {{Composition bar|३२|२७५|{{party color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)}}}}
|-
| {{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी|full=y}}
| [[रवि लामिछाने]]
| १०.७०
| {{Composition bar|२०|२७५|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}
| {{Composition bar|२१|२७५|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}
|-
| {{party name with color|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|full=y}}
| [[राजेन्द्र लिङ्देन]]
| ५.५८
| {{Composition bar|१४|२७५|{{party color|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी}}}}
| {{Composition bar|१३|२७५|{{party color|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी}}}}
|-
| {{party name with color|जनता समाजवादी पार्टी|shortname=जनता समाजवादी पार्टी}}
| [[अशोक राई]]
| {{NA}}
| {{NA}}
| {{Composition bar|७|२७५|{{party color|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल)}}}}
|-
| {{party name with color|जनमत पार्टी|full=y}}
| [[सिके राउत]]
| ३.७४
| {{Composition bar|६|२७५|{{party color|जनमत पार्टी}}}}
| {{Composition bar|६|२७५|{{party color|जनमत पार्टी}}}}
|-
| {{party name with color|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|shortname=जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल}}
| [[उपेन्द्र यादव]]
| ३.९९
| {{Composition bar|१२|२७५|{{party color|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल}}}}
| {{Composition bar|५|२७५|{{party color|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल}}}}
|-
| {{party name with color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)}}
| [[माधवकुमार नेपाल]]
| २.८३
| {{Composition bar|१०|२७५|{{party color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)}}}}
| {{Composition bar|१०|२७५|{{party color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)}}}}
|-
| bgcolor=&quot;crimson&quot;|
| [[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]
| [[रन्जिता श्रेष्ठ]]
| २.५७
| {{Composition bar|३|२७५|crimson}}
| {{Composition bar|४|२७५|crimson}}
|-
| {{party name with color|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल}}
| [[महन्थ ठाकुर]]
| १.५८
| {{Composition bar|४|२७५|{{party color|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल}}}}
| {{Composition bar|४|२७५|{{party color|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल}}}}
|-
| {{party name with color|नेपाल मजदुर किसान पार्टी|full=y}}
| [[प्रेम सुवाल]]
| ०.७१
| {{Composition bar|१|२७५|{{party color|नेपाल मजदुर किसान पार्टी}}}}
| {{Composition bar|१|२७५|{{party color|नेपाल मजदुर किसान पार्टी}}}}
|-
| {{party name with color|राष्ट्रिय जनमोर्चा|full=y}}
| {{nowrap|[[चित्रबहादुर केसी]]}}
| ०.४४
| {{Composition bar|१|२७५|{{party color|राष्ट्रिय जनमोर्चा}}}}
| {{Composition bar|१|२७५|{{party color|राष्ट्रिय जनमोर्चा}}}}
|-
| bgcolor={{party color|आम जनता पार्टी}}|
| [[आम जनता पार्टी]]
| [[प्रभु साह]]
| {{NA}}
| {{NA}}
| {{Composition bar|१|२७५|{{party color|आम जनता पार्टी}}}}
|-
| {{party name with color|स्वतन्त्र}}
|
| {{NA}}
| {{NA}}
| {{Composition bar|२|२७५|{{party color|Independent}}}}
|}

== अभियान ==

=== नेपाली काङ्ग्रेस ===
निर्वाचनअघि नयाँ नेतृत्व चयनमा महिनौँको असहमतिपछि पार्टीका अधिकांश प्रतिनिधिहरूले विशेष महाधिवेशन सम्पन्न गरेका थिए जसमा [[गगन थापा]] पार्टी सभापतिको रूपमा चुनिएका थिए। थापा पार्टीबाट प्रधानमन्त्री पदका उम्मेद्वार घोषित भएका थिए। पार्टीले सबै १६५ [[नेपालका संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|निर्वाचन क्षेत्रहरू]]मा उम्मेदवार उठाएको थियो भने गत तीन चुनावमा जितेका [[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]] को सट्टा [[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]बाट उम्मेदवारी दिने निर्णय गरेका थिए। पार्टीका पूर्व सभापति तथा पूर्व प्रधानमन्त्री [[शेरबहादुर देउवा]], कार्यवाहक सभापति [[पूर्णबहादुर खड्का]] र जेन जीको विरोध प्रदर्शनका क्रममा [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृहमन्त्री]] रहेका [[रमेश लेखक]]ले चुनाव लडेनन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Deuba opts out of elections, marking unexpected political pause |url=https://kathmandupost.com/politics/2026/01/20/deuba-opts-out-of-elections-marking-unexpected-political-pause |access-date=2026-01-27 |website=The Kathmandu Post |language=English}}&lt;/ref&gt;

पार्टीको अभियान नयाँ पुस्ताले पार्टीको नेतृत्व र &quot;नवीकरण&quot; पार्टीको रूपमा उनीहरूको छवि लिनमा केन्द्रित थियो। पार्टीले २०८२ फागुन मा [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]] आफ्नो अभियान र्याली सुरु गरेको थियो। काङ्ग्रेसले [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत ]], बाँके, [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवाल]], पोखरा, [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगन्ज]] र [[बागलुङ नगरपालिका|बाग्लुङ]] लगायत सहरहरूमा प्रमुख अभियान र्यालीहरू सञ्चालन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मधेसका चार जिल्लामा आज कांग्रेसको चुनावी सभा |url=https://www.setopati.com/politics/382956/ |access-date=२०८२ फागुन ८ |website=सेतोपाटी|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

पार्टीको घोषणापत्रमा सुशासन, प्रशासनिक दक्षता र कडा कार्यकाल सीमामा केन्द्रित संरचनात्मक सुधारको आह्वान गरिएको छ। यसले [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] एक कार्यकाल, [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र मुख्यमन्त्रीको दुई कार्यकाल, [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रीहरू]] लागि तीन कार्यकाल र पार्टी सूची सांसदहरूका लागि एक कार्यकालको सीमा प्रस्ताव गरेको छ। यसले अस्वीकार गर्ने अधिकार र फिर्ता लिने अधिकारका प्रावधानहरू पेस गर्न पनि आह्वान गरेको छ। आर्थिक मञ्चले उदार, बजार समर्थक नीतिहरूमा ध्यान केन्द्रित गरेको छ जसमा स्थिर कर प्रणाली, निजी क्षेत्रको लगानीका लागि प्रोत्साहन, १० लाख सम्मको आयका लागि कर छुट, र कृषिको व्यावसायीकरण समावेश छ। घोषणापत्रमा योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा प्रणाली, विश्वव्यापी स्वास्थ्य सेवा र माध्यमिक स्तरसम्म निःशुल्क शिक्षाका लागि प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको छ। पार्टीले अधिक पारदर्शिता, जलविद्युतको विस्तार र राष्ट्रिय विद्युतीकरणको प्राथमिकताका लागि सार्वजनिक कार्यको उदीयमान प्रक्रियामा सुधार गर्ने योजनाहरूको रूपरेखा पनि प्रस्तुत गरेको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=२०० पेज लामो कांग्रेसको प्रतिज्ञापत्रमा के छ ? (पूर्णपाठ) |url=https://www.ratopati.com/story/545143/what-is-in-the-200-page-long-congress-manifesto-full-text |access-date=२०८२ फागुन ८ |website=रातोपाटी|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

=== नेकपा (एमाले) ===
पार्टीले २०८२ पुस ३ मा आफ्नो ११औँ महाधिवेशन सम्पन्न गरी [[केपी शर्मा ओली]]लाई पार्टी अध्यक्षको रूपमा पुनः निर्वाचित गरेको थियो। ओलीलाई पार्टीबाट प्रधानमन्त्री पदका उम्मेद्वारको रूपमा पनि घोषणा गरिएको थियो। पार्टीले सबै १६५ वटा निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाएको थियो, तर पछि अभियानको क्रममा हिंसा रोक्न स्थानीयरूले हस्तक्षेप गरेपछि नेपाली काङ्ग्रेसका उम्मेदवार टेकबहादुर गुरुङको पक्षमा [[मनाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मनाङ १]] बाट पछि हटेको थियो। यसको बदलामा नेपाली काङ्ग्रेसले आगामी प्रदेश सभा निर्वाचनमा नेकपा (एमाले)का उम्मेदवारलाई समर्थन गर्नुपर्नेछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मनाङमा एमाले र राप्रपाको उमेदवारी फिर्ता लिन निवेदन |url=https://baahrakhari.com/detail/475607/ |access-date=2026-02-12 |website=बाह्रखरी}}&lt;/ref&gt;

पार्टीले [[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]का अधिकांश निर्वाचन क्षेत्रमा समर्थनको बदलामा पश्चिम रुकुममा [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]का उम्मेदवार [[जनार्दन शर्मा]] अनौपचारिक रूपमा समर्थन गर्न सहमत भएता पनि एमालेका आफ्नै उम्मेदवारहरू उम्मेद्वारी फिर्ता नलिएपछि पुन: सहमति भङ्ग भएको थियो।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=एमाले र प्रलोपाबिच नयाँ सहमति, रुकुम पूर्वमा एमालेको उम्मेदवार कायम रहने |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/187842/2026-02-04 |access-date=२०८१ फागुन ८ |website=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

[[नेपालमा जेनजी आन्दोलन|जेनजी आन्दोलन]]को समयमा [[केपी शर्मा ओली]] प्रधानमन्त्री थिए र उनले चुनावलाई राष्ट्र-निर्माणकर्ता र राष्ट्र-विध्वंसकहरू बीचको जनमत सङ्ग्रह भनेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-02-19 |title='A Referendum Between Nation-Builders and Nation-Destroyers': Oli |url=https://eng.dragonmedia.com.np/a-referendum-between-nation-builders-and-nation-destroyers-oli/ |access-date=2026-02-20 |website=Dragon Media |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

पार्टीको घोषणापत्रमा व्यापक सामाजिक सुरक्षा जालसहित कल्याणकारी प्रणालीको वाचा गरिएको थियो। पार्टीले १८–२८ उमेर समूहका लागि १० जिबी निःशुल्क मासिक इन्टरनेट डाटा, विदेशी व्यापारलाई सहज बनाउन १० हजार डलरको कार्ड र २० लाख सम्मको ब्याज रहित उच्च शिक्षा ऋण दिने प्रस्ताव गरेको थियो। घोषणापत्रमा मासिक न्यूनतम ज्याला बढाएर २५ हजार पुऱ्याउने, रेमिट्यान्स फिर्ता गर्ने प्रवासी श्रमिकलाई मासिक ५ हजार प्रोत्साहन दिने र प्रवासी श्रमिकहरूलाई योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा प्रणालीमा एकीकृत गर्ने प्रस्ताव पनि गरिएको थियो। यसले गर्भवती महिलाका लागि निःशुल्क जीवन बीमामा ५ लाख सँगसँगै २० हजारको मातृ भत्ता दिने प्रस्ताव गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=एमालेले सार्वजनिक गर्‍यो चुनावी घोषणापत्र [पूर्णपाठ] |url=https://ekantipur.com/politics/2026/02/19/uml-releases-election-manifesto-full-text-52-06.html |access-date=२०८१ फागुन ८ |website=कान्तिपुर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

=== नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी ===
यो पार्टी [[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]], [[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] सहित अन्य आठ वामपन्थी समूहहरूको विलयबाट गठन भएको थियो। पूर्व उपप्रधानमन्त्री [[भीमबहादुर रावल|भीम रावल]], [[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]] र [[नेपाल समाजवादी पार्टी]]को एउटा गुट पनि पार्टीमा सामेल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nine parties, including Maoist Centre, merge to form &quot;Nepali Communist Party&quot; |url=https://english.nepalnews.com/s/politics/nine-parties-including-maoist-centre-merge-to-form-nepali-communist-party/ |access-date=2025-11-05 |website=Nepal News |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[बागलुङ जिल्ला]]का लागि पार्टी र [[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]ले चुनावी गठबन्धन गरेको थियो। गठबन्धनको रूपमा, पार्टीले बाग्लुङ १ मा जनमोर्चाका उम्मेदवार कृष्ण अधिकारीलाई समर्थन गरेको थियो, र बदलामा, जनमोर्चाले [[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाग्लुङ २]] मा नेकपाका उम्मेदवार ज्ञामनाथ गैरेलाई समर्थन गरेको थियो। पार्टीका वरिष्ठ नेता, पूर्व प्रधानमन्त्री [[झलनाथ खनाल]] र पूर्व उपप्रधानमन्त्री [[वामदेव गौतम]]ले चुनाव नलड्ने निर्णय गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jhala Nath Khanal and Bamdev Gautam not to contest election |url=https://en.setopati.com/political/165824/ |access-date=2026-01-27 |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

पार्टीले २०८२ माघ २७ मा आफ्नो घोषणापत्र सार्वजनिक गरेको थियो, जसमा सुशासन, रोजगारी सिर्जना, समाज कल्याण र संस्थागत सुधारमा केन्द्रित थियो। घोषणापत्रमा कृषि र [[जलविद्युत]] लगानी, सीमान्तकृत समुदायका लागि आनुपातिक प्रतिनिधित्व र लक्षित कार्यक्रमहरूलाई बढावा दिने नीतिहरू, सङ्घीय नागरिक सेवा ऐन र प्रहरी ऐनसहित सङ्घीयता सम्बन्धी कानुनहरू लागु गरेर सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र प्रणालीलाई सुदृढ पार्ने र राष्ट्रिय बजेटको ६० प्रतिशत [[नेपालका प्रादेशिक सरकारहरू|प्रादेश]] र स्थानीय सरकारलाई छुट दिने कुरामा जोड दिइएको थियो। यसले विश्वव्यापी स्वास्थ्य सेवाको कार्यान्वयन, बेरोजगारी बिमा प्रणाली सुरु गर्ने, योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कोषमा अनिवार्य भर्ना र दुई बच्चासम्मका लागि गर्भवती महिलाका लागि छ महिनाको प्रसूति बिदा प्रस्ताव गरेको थियो। घोषणापत्रमा सबै सार्वजनिक पदधारीको सम्पत्ति अनुसन्धान गर्न उच्चस्तरीय आयोग गठन गर्न पनि आह्वान गरिएको थियो भने शान्ति प्रक्रिया सम्पन्न गर्न प्रतिबद्ध जाहेर गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CPN-UML Unveils Detailed Manifesto for House of Representatives Election, Focusing on Governance and Employment |url=http://english.ratopati.com/story/47856/ncps-election-commitment-read-the-milestones-and-plans-in-highlights |access-date=2026-02-10 |website=Ratopati |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी ===
पार्टीले स्वतन्त्र [[काठमाडौँ]] नगरप्रमुख [[बालेन शाह]] ल्याउने सम्झौतामा हस्ताक्षर गरी उनलाई प्रधानमन्त्री पदका उम्मेद्वार घोषणा गरेको थियो। [[उज्यालो नेपाल पार्टी]]लाई पार्टीमा विलय गर्ने सम्झौतामा पनि हस्ताक्षर भएको थियो, तर पछि सम्झौता तोडिएको थियो। [[विवेकशील साझा पार्टी]] चुनावअघि नै पार्टीमा गाभिएको भएको थियो। शाहले [[नेकपा (एमाले)]]का अध्यक्ष तथा पूर्व प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]ले जित्दै आएको क्षेत्र झापा ५ बाट चुनाव लड्ने निर्णय गरेका थिउ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Balen Shah files candidacy from Jhapa-5 |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2026/01/20/balen-shah-files-candidacy-from-jhapa-5 |access-date=2026-01-27 |website=The Kathmandu Post |language=English}}&lt;/ref&gt;

२०८२ माघ ६ मा जनकपुरमा भएको भेलामा बालेन शाह औपचारिक रूपमा पार्टीमा सामेल भएर समर्थकहरूलाई अभिवादन गर्दै पार्टीको अभियान सुरु भएको थियो। शाहलाई मधेशबाट बन्ने पहिलो प्रधानमन्त्रीको रूपमा अगाडि राखिएको थियो। अर्को दिन पार्टीले [[वीरेन्द्रनगर नगरपालिका|वीरेन्द्रनगर]] एउटा र्यालीमा आफ्नो घोषणापत्र जारी गरेको थियो। धनुषा १ का उम्मेदवार किशोरी साह कमल कालो सूचीमा फेला परेपछि चुनावको दुई दिन अघि पार्टीको उम्मेद्वारलाई निर्वाचन आयोगले खारेज गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=धनुषा-१ का रास्वपा उम्मेदवार किशोरी साहको उम्मेदवारी खारेज |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1882190/candidacy-of-rsvp-candidate-kishori-sah-from-dhanusha-1-rejected |access-date=२०८२ फागुन १८ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

पार्टीको वाचापत्रमा प्रशासनलाई सुव्यवस्थित बनाउने उद्देश्यले संवैधानिक संशोधन र संस्थागत सुधारको वकालत गरिएको थियो। पार्टीले विधायकहरूलाई मन्त्रीमण्डल सदस्यका रूपमा सेवा गर्नबाट रोक्ने शक्तिहरूको विभाजनसँगै प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी र पूर्ण [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक]] संसदमा सङ्क्रमणको प्रस्ताव गरेको थियो। पार्टीले पार्टी सम्बद्ध विद्यार्थी सङ्घ, ट्रेड युनियन र निजामती कर्मचारी सङ्घहरू विघटन गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। यसले प्रदेश सरकारहरूको पुनर्गठन र गैर-पक्षपातपूर्ण स्थानीय सरकारहरू सिर्जना गर्ने पनि लक्ष्य राखेको थियो। पार्टीको उदार आर्थिक नीतिले प्रतिस्पर्धा नियामक निर्माणको वकालत गरेको थियो। घोषणापत्रमा जलविद्युतको विस्तार, राष्ट्रिय इन्जिनियरिङ र भवन मापदण्डको कार्यान्वयन र एकीकृत स्वास्थ्य सेवा प्रणालीको कार्यान्वयन गर्ने प्रतिबद्धता पनि रहेको छ। पार्टीले २०४६ देखि विभिन्न पदमा रहेका सबै सार्वजनिक अधिकारीहरूको सम्पत्ति अनुसन्धानलाई गर्ने जनाएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=यस्तो छ रास्वपाको बाचापत्र (पूर्णपाठसहित) |url=https://nepallive.com/story/344411/ |access-date=२०८२ माघ ६ |website=नेपाल लाइभ}}&lt;/ref&gt;

=== राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी ===
कमल थापा नेतृत्वको [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]] यसमा एकीकरण भएको थियो र चुनावअघि राजतन्त्र समर्थक मतलाई बलियो बनाएको थियो। पार्टीले सबै १६५ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाएको थियो, तर यसले [[मनाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मनाङ १]] र [[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] बाट आफ्नो उम्मेदवारी फिर्ता लिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RPP candidate Karvika Thapa withdraws candidacy from Rupandehi-2 over US PR issue |url=https://english.khabarhub.com/2026/23/517458/ |access-date=2026-02-14 |website=Khabarhub |language=en}}&lt;/ref&gt;

पार्टीको घोषणापत्रमा [[संवैधानिक राजतन्त्र]] पुनर्वाहल गर्ने, धार्मिक स्वतन्त्रता साथ सनातन हिन्दु राज्यको पुनर्स्थापना, केन्द्रीय सरकार र बलियो, गैर-पक्षपाती स्थानीय सरकारहरू मिलेर बनेको दुई-स्तरीय शासन संरचनाको पक्षमा सङ्घीय प्रणालीलाई खारेज गर्न आह्वान गरिएको थियो। यसले [[नेपालको जनआन्दोलन २०४६|२०४६]] पछि सार्वजनिक पदधारी र निजामती कर्मचारीहरूको सम्पत्तिको अनुसन्धान गर्न नागरिक आयोग गठन गर्ने प्रस्ताव पनि गरेको थियो। घोषणापत्रको &quot;सुधार ३.०&quot; आर्थिक नीतिले पार्टी-सम्बद्ध ट्रेड युनियनहरू विघटन गर्ने, प्रशासनिक प्रक्रियालाई सुव्यवस्थित गर्ने, र विदेशी लगानीलाई प्रोत्साहित गर्न कर प्रणाली र कानुनहरूमा सुधार गर्ने लगायतका निजी-समर्थक व्यापार सुधारहरूमा जोड दिएको थियो। घोषणापत्रमा जलविद्युत उत्पादन विस्तार, सरकारी विद्यालयमा निःशुल्क आधारभूत स्वास्थ्य सेवा र प्राथमिक तथा माध्यमिक शिक्षा, र पाहाडी तथा पर्वतीय क्षेत्रमा उच्च मूल्यको कृषि तथा जडिबुटी औषधि उद्योगका लागि अनुदानको माग गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=राप्रपाको संकल्प-पत्र : प्रदेश खारेजी, बन्दहडताल नगर्ने [पूर्णपाठ] |url=https://ekantipur.com/politics/2026/02/14/rpps-resolution-no-province-abolition-no-strike-24-32.html |access-date=२०८२ फागुन २ |website=कान्तिपुर|language=ne}}&lt;/ref&gt;

=== जनता समाजवादी पार्टी नेपाल ===
[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल]], [[तराई-मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी|तराई मादेश लोकतान्त्रिक पार्टी]] र [[जनता प्रगतिशील पार्टी (नेपाल)|जनता प्रगतिशील पार्टी]] मनोनयनको समयसीमा अघि नै पार्टीमा विलय भएको थियो। पार्टीले २०८२ माघ १२ मा सङ्घीय संरचनालाई सुदृढ पार्ने कुरामा केन्द्रित २७-बुँदे घोषणापत्र जारी गरेको थियो। यसले जातीय पहिचान सुनिश्चित गर्न उच्च-स्तरीय राज्य पुनर्गठन आयोगको प्रतिवेदनको आधारमा &quot;१०+१&quot; सङ्घीय मोडेल कार्यान्वयन गर्ने वकालत गरेको थियो। घोषणापत्रमा माधेश र जनजाति आन्दोलनहरूको माग, साथै जेनजी विरोधलाई समावेश गर्दै संवैधानिक संशोधनको आह्वान गरिएको थियो। यसले प्रत्यक्ष निर्वाचित [[राष्ट्रपतीय प्रणाली|राष्ट्रपति प्रणाली]], गैर-पक्षपातपूर्ण स्थानीय चुनाव, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]] समानुपातिक प्रतिनिधित्व, र [[दलित]] र महिलाका लागि आरक्षित निर्वाचन क्षेत्रमा परिवर्तन गर्ने प्रस्ताव पनि गरेको थियो। घोषणापत्रमा युवा बेरोजगारी बीमाको कार्यान्वयन, जनसङ्ख्या र मानव विकास सूचकहरूमा आधारित विकेन्द्रीकृत बजेट विनियोजन, र नेपालका सबै भाषाहरूको आधिकारिक प्रयोगको प्रस्ताव पनि गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जसपा नेपालले सार्वजनिक गर्‍याे २७ बुँदे घाेषणापत्र |url=https://www.ratopati.com/story/539925/janata-samajwadi-party-nepal-releases-27-point-manifesto |access-date=२०८२ माघ १३ |website=रातोपाटी|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

=== प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी ===
यो पार्टी [[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का नेताहरूद्वारा गठन गरिएको थियो जसले पूर्व प्रधानमन्त्री [[बाबुराम भट्टराई]] र [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]का पूर्व प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारको नेतृत्वमा रहेको नेपाल समाजवादी पार्टी (नयाँ शक्ति) सँगसँगै नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीको गठनमा असहमति जनाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Maoists and other groups merge, launch Pragatisheel Loktantrik Party |url=https://kathmandupost.com/politics/2025/11/23/pragatisheel-loktantrik-party-formally-announced |access-date=2026-02-14 |website=The Kathmandu Post |language=अङ्ग्रेजी}}&lt;/ref&gt;

पार्टी पश्चिमी रुकुममा [[जनार्दन शर्मा]] समर्थनको बदलामा [[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]] अधिकांश निर्वाचन क्षेत्रमा [[नेकपा (एमाले)]] उम्मेद्वारहरूलाई अनौपचारिक रूपमा समर्थन गर्न सहमत भएको थियो। पार्टीले [[कालिकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कालीकोट १]] आफ्नो उम्मेदवार फिर्ता लिने र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)]] उम्मेदवार [[खड्गबहादुर विश्वकर्मा]]लाई समर्थन गर्ने निर्णय पनि गरेको छ। बाबुराम भट्टाराईले पनि गोर्खा २ बाट आफ्नो उम्मेद्वार फिर्ता लिएका थिए। पार्टीले पछि [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] दुई निर्वाचन क्षेत्रमा नेपाली काङ्ग्रेसलाई समर्थन गर्ने निर्णय गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=गोरखामा बाबुराम आबद्ध प्रलोपाले कांग्रेसलाई सघाउने |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/02/1880392/baburam-affiliated-pralopa-to-support-congress-in-gorkha |access-date=२०८२ फागुन १६ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

पार्टीको घोषणापत्रमा प्रत्यक्ष निर्वाचित [[राष्ट्रपतीय प्रणाली|राष्ट्रपति प्रणाली]], प्रदेश प्रमुखहरूका लागि प्रत्यक्ष चुनाव र पूर्ण [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली]] परिवर्तनको आह्वान गरिएको थियो। पार्टीले सङ्घीय संसदलाई विधायी कर्तव्यहरूमा सीमित गर्ने र कार्यकारी प्रमुखद्वारा छनोट गरिएको मन्त्रिपरिषद् गठन गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। घोषणापत्रमा कार्यपालिकाको नेतृत्वमा राष्ट्रिय विकास प्राधिकरण गठन गर्न आह्वान गरिएको थियो। यसले माध्यमिक तहसम्म निःशुल्क शिक्षा, निःशुल्क आधारभूत स्वास्थ्य सेवा र एकीकृत सामाजिक सुरक्षा प्रणालीको पनि प्रस्ताव गरेको छ। पार्टीले २१ देखि ३० वर्षका व्यक्तिहरूलाई १०० दिनको रोजगारी वा बेरोजगारी लाभमा बराबर प्रस्ताव गरेको थियो। घोषणापत्रमा विदेशमा रहेका नेपालीहरूलाई अस्वीकार गर्ने अधिकार र फिर्ता बोलाउने अधिकार र मतदान गर्ने अधिकार पेस गर्न आह्वान गरिएको थियो। यसले प्रगतिशील करलाई समर्थन गर्दै प्रवासी नेपालीहरू र कृषि बिमा लगायत विदेशी लगानीलाई प्रोत्साहित गरेको थियो। यसले तीन पुस्तासम्मका नेपाली आप्रवासीका सन्तानलाई वंशद्वारा नागरिकता प्रदान गर्ने प्रस्ताव पनि गरेको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्रलोपाद्वारा घोषणापत्र सार्वजनिक, प्रत्यक्ष निर्वाचित राष्ट्रपति र पूर्ण समानुपातिक प्रणालीमा जोड (पूर्णपाठसहित) |url=https://www.ratopati.com/story/544195/pralopa-releases-manifesto-emphasizes-directly-elected-president-and-fully-proportional-system-with-full-text |access-date=२०८२ फागुन ७ |website=रातोपाटी|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

=== उज्यालो नेपाल पार्टी ===
पार्टी चुनावको घोषणा पछि गठन भएको थियो। [[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]]का मन्त्रीका रूपमा कार्यरत रहेका [[कुलमान घिसिङ]] २०८२ पुस २३ मा राजीनामा दिएर पार्टीमा सामेल भएका थिए। पार्टीले [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] विलय गर्ने सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो, तर सम्झौता पछि तोडिएको थियो। पार्टीले दुई दललाई एकताबद्ध गर्न [[उज्यालो नेपाल पार्टी|राष्ट्रिय परिवर्तन पार्टी]]सँग सम्झौता गरेको छ। पार्टीको सूची पेस गर्न मनोनयनको समयसीमा सकिएपछि उज्जयालो नेपालका सदस्यहरू समावेस गर्न परिवर्तनको पार्टी सूची परिमार्जन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ujyalo Nepal Party submits updated PR list under Rastriya Pariwartan Party |url=https://en.setopati.com/political/165774/ |access-date=2026-02-19 |website=सेतोपाटी}}&lt;/ref&gt;

२०८२ फागुन ३ मा पार्टीले आफ्नो चुनावी घोषणापत्र जारी गरेको थियो, जसको उद्देश्य &quot;विकास दशक&quot; हो। पार्टीले प्रत्यक्ष निर्वाचित [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]] र गैर-पक्षपातपूर्ण स्थानीय चुनावहरूसँगै सङ्घीय विधायकहरूलाई २०१ र प्रदेश सभा सदस्यहरूलाई ३३० मा घटाउने वकालत गर्दै प्रशासनको आकार घटाउने प्रस्ताव गरेको थियो। यसले मतपत्र अस्वीकार गर्ने र अनुपस्थित हुने अधिकारको परिचय गराउने प्रस्ताव पनि गरेको थियो। घोषणापत्रमा विश्वविद्यालयको निःशुल्क शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा, गाँजा र स्थानीय रक्सीको व्यापारिक ब्रान्डिङ गरी जैविक खेतीको निर्यात र प्रवर्द्धन गर्ने प्रस्ताव पनि गरिएको थियो। पार्टीले प्राथमिक बजार मूल्यमा प्रत्येक घरलाई जलविद्युत स्टकको १,००० सेयरको ग्यारेन्टी दिँदै नवीकरणीय ऊर्जा विस्तारमा पनि ध्यान केन्द्रित गरेको थियो। यसले राजनीतिक रूपमा सम्बद्ध ट्रेड युनियनहरूको उन्मूलन गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=उज्यालो नेपाल पार्टीको घोषणापत्र सार्वजनिक, प्रदेशमा प्रत्यक्ष निर्वाचित मुख्यमन्त्रीदेखि ९ लाख रोजगारीको बाचासम्म (पूर्णपाठसहित) |url=https://www.ratopati.com/story/544187/ujjaya-nepal-partys-manifesto-made-public-from-directly-elected-chief-minister-in-the-province-to-the-promise-of-900000-jobs-with-full-text |access-date=२०८२ फागुन ७ |website=रातोपाटी|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== उम्मेदवारहरू ==

=== दलहरू ===
[[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]] ले २१ फागुन २०८२ का लागि हुने चुनाव लड्न चाहने राजनीतिक दलहरूलाई १० मङ्सिर २०८२ भित्र दर्ता गर्न आह्वान गरेको थियो। निर्वाचन लड्नका लागि आयोगसँग १२० राजनीतिक दल दर्ता भएका थिए भने ६८ दलले मात्रै उम्मेदवार मैदानमा उतारेका थिए। ६४ दलहरूले समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली अन्तर्गत बन्द सूचीहरू पेश गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A total of 120 parties seek to contest March 5 elections |url=https://kathmandupost.com/politics/2025/12/01/a-total-of-120-parties-seek-to-contest-march-5-elections |access-date=2026-01-18 |website=The Kathmandu Post |language=English}}&lt;/ref&gt;

{{col-begin}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ एउटै निर्वाचन चिन्ह अन्तर्गत कम्तीमा ५० क्षेत्रमा उम्मेदवारी दिएका दलहरू
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |दल
! colspan=&quot;2&quot; |चिन्ह
! rowspan=&quot;2&quot; |विचारधारा
! rowspan=&quot;2&quot; |नेता
! rowspan=&quot;2&quot; |नेताको निर्वाचन क्षेत्र
! rowspan=&quot;2&quot; |प्रतिस्पर्धा गरिएका सिटहरू
! rowspan=&quot;2&quot; |पुरुष उम्मेदवार
! rowspan=&quot;2&quot; |महिला उम्मेदवार
|-
!प्रत्यक्ष
!समानुपातिक
|-
| {{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस|full=y}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Nepalese_Election_Symbol_Tree.svg|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[सामाजिक लोकतन्त्र]]&lt;br&gt;[[लोकतान्त्रिक समाजवाद]]&lt;br&gt;[[तेस्रो मार्ग]]
|[[गगन थापा]]
|[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
|१६५
|१५४
|११
|-
| {{party name with color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|shortname=नेकपा (एमाले)}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Nepalese_Election_Symbol_Sun.svg|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[मार्क्सवाद–लेनिनवाद]]&lt;br&gt;[[जनताको बहुदलीय जनवाद]]
|[[केपी शर्मा ओली]]
|[[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]]
|१६४
|१५४
|१०
|-
| {{party name with color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|full=y}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Nepalese Election Symbol Star.svg|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[मार्क्सवाद–लेनिनवाद]]
|[[पुष्प कमल दाहाल]]
|[[पूर्वी रुकुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पूर्वी रुकुम १]]
|१६४
|१५२
|१२
|-
| {{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी|full=y}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[प्रगतिशील उदारवाद]]
|[[रवि लामिछाने]]
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|१६३
|१४८
|१६
|-
| {{party name with color|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|full=y}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Nepalese_Election_Symbol_Plow.svg|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[संवैधानिक राजतन्त्रवाद]]&lt;br&gt;[[आर्थिक उदारवाद]]&lt;br&gt;[[हिन्दु राष्ट्रवाद]]
|[[राजेन्द्र लिङ्देन]]
|[[झापा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ३]]
|१६३
|१५५
|८
|-
| {{party name with color|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Nepalese Election Symbol Umbrella full.svg|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[लोकतान्त्रिक समाजवाद]]&lt;br&gt;[[सामाजिक लोकतन्त्र]]&lt;br&gt;[[क्षेत्रीयता]]
|[[उपेन्द्र यादव]]
|[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]]
|९४
|८६
|८
|-
| {{party name with color|जनमत पार्टी|full=y}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Nepalese_Election_Symbol_Horn.svg|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[सामाजिक लोकतन्त्र]]&lt;br&gt;[[क्षेत्रीयता]]&lt;br&gt;[[मधेशी]] हित
|[[सिके राउत]]
|[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]]
|६१
|५७
|४
|-
| {{party name with color|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी|full=y}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Nepalese_Election_Symbol_Eye.svg|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[लोकतान्त्रिक समाजवाद]]&lt;br&gt;[[प्रगतिशील समाजवाद]]
|[[दुर्गा सोब]]
|पार्टी सूची
|८२
|८०
|२
|-
|{{party name with color|नेपाल मजदुर किसान पार्टी}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Nepal Majdoor Kisan Party.svg|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[जुचे]]&lt;br&gt;[[माओवाद]]
|[[नारायणमान बिजुक्छे]]
|''प्रतिस्पर्धा गरेनन्''
|१२०
|६६
|५४
|-
|{{party name with color|राष्ट्रिय जनमोर्चा|full=y}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:RaJaMo.png|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[मार्क्सवाद–लेनिनवाद]]
|[[चित्रबहादुर केसी]]
|पार्टी सूची
|७०
|६१
|९
|-
| {{party color cell|उज्यालो नेपाल पार्टी|rowspan=2}}
| [[उज्यालो नेपाल पार्टी]]
|[[File:Simple light bulb graphic.png|class=skin-invert|center|45x45px]]
|[[File:Nepalese election symbol flute.jpg|class=skin-invert|center|45x45px]]
|[[सामाजिक लोकतन्त्र]]&lt;br&gt;[[प्रगतिवाद]]
|[[कुलमान घिसिङ]]
|[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]]
|१०५
|९९
|६
|-
|[[राष्ट्रिय परिवर्तन पार्टी]]
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Nepalese election symbol flute.jpg|class=skin-invert|center|45x45px]]
|
|राजेश पोर्तेल
|पार्टी सूची
|१७
|१५
|२
|-
|{{party name with color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Nepalese Election Symbol Rose.svg|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[मार्क्सवाद–लेनिनवाद–माओवाद]]
|[[नेत्रविक्रम चन्द]]
|''प्रतिस्पर्धा गरेनन्''
|१३०
|१२६
|४
|-
|{{party name with color|श्रम संस्कृति पार्टी|full=y}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Nepalese Election Symbol Soil in Hands.svg|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[हरित राजनीति]]&lt;br&gt;[[स्थानीयतावाद]]&lt;br&gt;[[कृषि केन्द्रित राजनीति]]
|[[हर्कराज राई]]
|[[सुनसरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी १]]
|१०९
|१०२
|७
|-
|{{party name with color|मङ्गोल नेसनल अर्गनाइजेसन|full=y}}
| colspan=&quot;2&quot; |[[File:Mongol National Organisation.svg|class=skin-invert|center|60x60px]]
|[[धर्मनिरपेक्षता]]&lt;br&gt;[[क्षेत्रीयता]]&lt;br&gt;[[जनजाति]] हित
|बुद्धलाल मेचे
|[[इलाम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|इलाम १]]
|११३
|९८
|१५
|}
{{col-end}}

=== २०७९-८२ विभिन्न राजनीतिक सम्बद्धता अन्तर्गत चुनाव लड्ने सांसदहरू ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
!निर्गमन सांसद
! colspan=&quot;2&quot; |२०७९ को दल
!२०७९ को निर्वाचन क्षेत्र
! colspan=&quot;2&quot; |२०८२ को दल
!२०८२ को निर्वाचन क्षेत्र
|-
|[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]]
|{{party name with color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)}}
|[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]]
|{{party name with color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)}}
|[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]]
|-
|[[प्रदीप यादव]]
|{{party name with color|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल}}
|[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]
|{{party name with color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)}}
|[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]
|-
|[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]]
|{{party name with color|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल}}
|[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]]
|{{party name with color|जनमत पार्टी}}
|[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]]
|-
|[[अब्दुल खान]]
|{{party name with color|जनमत पार्टी}}
|पार्टी सूची
|{{party name with color|नागरिक उन्मुक्ति पार्टी, नेपाल}}
|[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]]
|-
|[[किरणकुमार साह]]
|{{party name with color|स्वतन्त्र}}
|[[रौतहट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट २]]
|{{party name with color|नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी}}
|[[रौतहट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट २]]
|-
|[[सन्तोष परियार]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|पार्टी सूची
|{{party name with color|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी}}
|पार्टी सूची
|-
|[[जनार्दन शर्मा]]
|{{party name with color|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)}}
|[[पश्चिम रुकुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पश्चिम रुकुम १]]
|{{party name with color|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी}}
|[[पश्चिम रुकुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पश्चिम रुकुम १]]
|-
|[[अमरेश कुमार सिंह]]
|{{party name with color|स्वतन्त्र}}
|[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
|-
|[[योगेन्द्र मण्डल]]
|{{party name with color|स्वतन्त्र}}
|[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय ऊर्जाशील पार्टी नेपाल|shortname=ऊर्जाशील}}
|[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]]
|}

== २०७९–८२ का पुनःनिर्वाचनमा नउत्रने सांसदहरू ==

;नेपाली काङ्ग्रेस
{{div col|colwidth=16em}}
* [[रामनाथ अधिकारी]]&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |title=कांग्रेसका १० नेताद्वारा निर्वाचन नलड्ने घोषणा|url=https://www.ratopati.com/story/538244/10-nepali-congress-leaders-announce-they-will-not-contest-the-election|access-date=2026-01-19|website=रातोपाटी|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
* [[दिलेन्द्रप्रसाद बडू]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=दिलेन्द्रप्रसाद बडूद्वारा चुनावी मैदान छाड्ने घोषणा|url=https://www.ratopati.com/story/536822/dilendra-prasad-badu-announces-withdrawal-from-the-election-fray|access-date=2026-01-18|website=रातोपाटी|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
* [[राजेन्द्र बजगाईं]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=गोरखा–१ बाट उम्मेदवारी नदिने बजगाईंको घोषणा|url=https://www.ratopati.com/story/538121/bajgain-announces-not-to-contest-from-gorkha-1|access-date=2026-01-18|website=रातोपाटी|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
* [[वीरबहादुर बलायर]]
* [[मोहनबहादुर बस्नेत]]
* [[सन्तोष चालिसे]]
* [[शेरबहादुर देउवा]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=शेरबहादुर देउवा आगामी प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा उम्मेदवार नहुने|url=https://www.ratopati.com/story/538435/sher-bahadur-deuba-will-not-be-a-candidate-in-the-upcoming-house-of-representatives-elections|access-date=2026-01-19|website=रातोपाटी|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
* [[श्यामकुमार घिमिरे]]
* [[धनराज गुरुङ]]
* [[सीता गुरुङ]]
* [[विष्णुकुमार कार्की]]
* [[राजेन्द्रकुमार केसी]]&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;
* [[दीपक खड्का]]
* [[नारायण खड्का]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Narayan Khadka asks Nepali Congress to withdraw his name from House candidate recommendation|url=https://english.khabarhub.com/2026/17/516453/|access-date=2026-01-17|website=Khabarhub|language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[पूर्णबहादुर खड्का]]
* [[रामहरी खतिवडा]]
* [[शशाङ्क कोइराला]]
* [[डिगबहादुर लिम्बू]]
* [[बद्री पाण्डे]]&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;
* [[दिल्लीराज पन्त]]
* [[विश्वप्रकाश शर्मा]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=कांग्रेस उपसभापति शर्मा उम्मेदवार नबन्ने भएपछि झापा-१ मा नयाँ नाम सिफारिस|url=https://ekantipur.com/koshi-pradesh/2026/01/17/new-name-recommended-in-jhapa-1-after-congress-vice-president-sharma-not-to-run-58-40.html|access-date=2026-01-17|website=कान्तिपुर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
* [[प्रकाशमान सिंह]]
* [[पूर्णबहादुर तामाङ]]
* [[ऐनबहादुर शाही ठाकुरी]]
* [[राजु थापा]]
* [[हृदयराम थानी]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=२१ फागुनको चुनाव नलड्ने पूर्वमन्त्री हृदयराम थानीको घोषणा|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/01/1849269/former-minister-hridayram-thani-announces-he-will-not-contest-the-february-21-election|access-date=2026-01-17|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
* [[रामकृष्ण यादव]]
{{div col end}}

;नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले)
{{div col|colwidth=16em}}
* [[भीम आचार्य]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-01-17|title=भीम आचार्यले गरे उम्मेदवार नबन्ने घोषणा|url=https://www.nepalpress.com/2026/01/17/684453/bhim-acharya-announces-he-will-not-run-for-office/|access-date=2026-01-18|website=नेपाल प्रेस|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
* [[बलराम अधिकारी]]
* [[गोकुल बास्कोटा]]
* [[महेश बस्नेत]]
* [[छविलाल विश्वकर्मा]]
* [[विद्या भट्टराई]]
* [[योगेश भट्टराई]]
* [[वासुदेव घिमिरे]]
* [[मङ्गलप्रसाद गुप्ता]]
* [[राजकुमार गुप्ता]]
* [[मनबहादुर गुरुङ]]
* [[वसन्तकुमार नेम्वाङ]]
* [[ऋषिकेश पोखरेल]]
* [[मनवीर राई]]
* [[टोपबहादुर रायमाझी]]
* [[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]]
* [[हरिप्रसाद उप्रेती]]
* [[रामशङ्कर यादव]]
{{div col end}}

;नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)
* [[सूर्यमान दोङ]]
* [[सुदन किराती]]
* छिरिङ दाम्दुल लामा
* [[पूर्णबहादुर घर्ती मगर]]
* [[रेखा शर्मा]]

{{col-begin}}
{{col-3}}
;राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
* [[विक्रम पाण्डे]]
* [[धवल शमशेर राणा]]

;नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)
* [[भानुभक्त जोशी]]
* [[प्रकाश ज्वाला]]
* [[शेरबहादुर कुँवर]]
{{col-3}}
;जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल
* [[नवलकिशोर साह सुडी]]

;जनता समाजवादी पार्टी
* [[अशोक राई]]

;लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी
* [[महन्थ ठाकुर]]
{{col-3}}
;नागरिक उन्मुक्ति पार्टी
* [[अरुणकुमार चौधरी]]
* [[गङ्गा राम चौधरी]]
* [[लालवीर चौधरी]]
* [[रञ्जिता श्रेष्ठ]]
{{col-end}}

== नतिजा ==
{{Election results
|image=[[File:House_of_Representatives_Nepal_2026.svg]]
| firstround   = [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक]]
| secondround  = [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली|निर्वाचन क्षेत्रहरू]]
| electorate   = 18903689
| electorate2  = 18903689

| party1       = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
| votes1       = 5183493
| seats1       = 57
| votes1_2     = 4650697
| seats1_2     = 125
| totseats1    = 182
| sc1          = +१६२

| party2       = [[नेपाली काङ्ग्रेस]]
| votes2       = 1759172
| seats2       = 20
| votes2_2     = 2008639
| seats2_2     = 18
| totseats2    = 38
| sc2          = -५१

| party3       = [[नेकपा (एमाले)]]
| votes3       = 1455885
| seats3       = 16
| votes3_2     = 1623159
| seats3_2     = 9
| totseats3    = 25
| sc3          = -५३

| party4       = [[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी]]
| votes4       = 811577
| seats4       = 9
| votes4_2     = 976016
| seats4_2     = 8
| totseats4    = 17
| sc4          = -२८

| party5       = [[श्रम संस्कृति पार्टी]]
| votes5       = 385856
| seats5       = 4
| votes5_2     = 303902
| seats5_2     = 3
| totseats5    = 7
| sc5          = ''नयाँ''

| party6       = [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]
| votes6       = 330684
| seats6       = 4
| votes6_2     = 207270
| seats6_2     = 1
| totseats6    = 5
| sc6          = -९

| party7       = [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
| votes7       = 182285
| seats7       = 0
| votes7_2     = 193303
| seats7_2     = 0
| totseats7    = 0
| sc7          = -१२

| party8       = [[राष्ट्रिय परिवर्तन पार्टी]]
| votes8       = 172493
| seats8       = 0
| votes8_2     = 10006
| seats8_2     = 0
| totseats8    = 0
| sc8          = ''नयाँ''

| party9       = [[जनमत पार्टी]]
| votes9       = 79435
| seats9       = 0
| votes9_2     = 63764
| seats9_2     = 0
| totseats9    = 0
| sc9          = -६

| party10      = [[राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी नेपाल]] – [[जनता समाजवादी पार्टी]] – [[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी, नेपाल]]
| votes10      = 62069
| seats10      = 0
| votes10_2    = 50049
| seats10_2    = 0
| totseats10   = 0
| sc10         = ''नयाँ''

| party11      = [[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]]
| votes11      = 42301
| seats11      = 0
| votes11_2    = 41018
| seats11_2    = 0
| totseats11   = 0
| sc11         = -१

| party12      = राष्ट्र निर्माण दल नेपाल
| votes12      = 39577
| seats12      = 0
| votes12_2    = 5030
| seats12_2    = 0
| totseats12   = 0
| sc12         = ''नयाँ''

| party13      = [[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]
| votes13      = 29455
| seats13      = 0
| votes13_2    = 24793
| seats13_2    = 0
| totseats13   = 0
| sc13         = -१

| party14      = [[नेपाल सङ्घीय समाजवादी पार्टी]] – बहुजन एकता पार्टी नेपाल – नेपाल जनजागृति पार्टी
| votes14      = 29436
| seats14      = 0
| votes14_2    = 10160
| seats14_2    = 0
| totseats14   = 0

| party15      = नेपाल जनता संरक्षण पार्टी
| votes15      = 28424
| seats15      = 0
| votes15_2    = 588
| seats15_2    = 0
| totseats15   = 0

| party16      = [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]
| votes16      = 24675
| seats16      = 0
| votes16_2    = 24939
| seats16_2    = 0
| totseats16   = 0
| sc16         = ''नयाँ''

| party17      = [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)]]
| votes17      = 23864
| seats17      = 0
| votes17_2    = 32099
| seats17_2    = 0
| totseats17   = 0

| party18      = [[मङ्गोल नेसनल अर्गनाइजेसन]]
| votes18      = 20829
| seats18      = 0
| votes18_2    = 17898
| seats18_2    = 0
| totseats18   = 0

| party19      = [[आम जनता पार्टी]] – [[जनादेश पार्टी]]
| votes19      = 19832
| seats19      = 0
| votes19_2    = 19918
| seats19_2    = 0
| totseats19   = 0
| sc19         = ''नयाँ''

| party20      = सर्वभूम नागरिक पार्टी
| votes20      = 14887
| seats20      = 0
| votes20_2    = 1716
| seats20_2    = 0
| totseats20   = 0

| party21      = राष्ट्रिय मुक्ति आन्दोलन, नेपाल
| votes21      = 10726
| seats21      = 0
| votes21_2    = 569
| seats21_2    = 0
| totseats21   = 0

| party22      = संयुक्त नागरिक पार्टी
| votes22      = 9142
| seats22      = 0
| votes22_2    = 1866
| seats22_2    = 0
| totseats22   = 0

| party23      = स्वाभिमान पार्टी
| votes23      = 8156
| seats23      = 0
| votes23_2    = 11404
| seats23_2    = 0
| totseats23   = 0

| party24      = [[राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टी]]
| votes24      = 7210
| seats24      = 0
| votes24_2    = 3599
| seats24_2    = 0
| totseats24   = 0

| party25      = [[नेपाल जनता पार्टी]]
| votes25      = 7164
| seats25      = 0
| votes25_2    = 2537
| seats25_2    = 0
| totseats25   = 0

| party26      = राष्ट्रिय एकता दल
| votes26      = 7071
| seats26      = 0
| votes26_2    = 1455
| seats26_2    = 0
| totseats26   = 0

| party27      = [[नेकपा (माले)]]
| votes27      = 6172
| seats27      = 0
| votes27_2    = 
| seats27_2    = 0
| totseats27   = 0

| party28      = राष्ट्रिय गौरव पार्टी
| votes28      = 5250
| seats28      = 0
| votes28_2    = 
| seats28_2    = 0
| totseats28   = 0

| party29      = नेसनल रिपब्लिक नेपाल
| votes29      = 5161
| seats29      = 0
| votes29_2    = 4862
| seats29_2    = 0
| totseats29   = 0
| sc29         = ''नयाँ''

| party30      = [[गतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]
| votes30      = 5101
| seats30      = 0
| votes30_2    = 229
| seats30_2    = 0
| totseats30   = ''नयाँ''

| party31      = नेपालका लागि नेपाली पार्टी
| votes31      = 5019
| seats31      = 0
| votes31_2    = 2881
| seats31_2    = 0
| totseats31   = 0

| party32      = नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी मार्क्सवादी (पुष्पलाल)
| votes32      = 4832
| seats32      = 0
| votes32_2    = 408
| seats32_2    = 0
| totseats32   = 0

| party33      = [[सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च]]
| votes33      = 4681
| seats33      = 0
| votes33_2    = 2129
| seats33_2    = 0
| totseats33   = 0

| party34      = [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (संयुक्त)]]
| votes34      = 4515
| seats34      = 0
| votes34_2    = 1680
| seats34_2    = 0
| totseats34   = 0

| party35      = राष्ट्रिय उर्जाशील पार्टी, नेपाल
| votes35      = 4321
| seats35      = 0
| votes35_2    = 4304
| seats35_2    = 0
| totseats35   = 0

| party36      = समवेशी समाजवादी पार्टी नेपाल
| votes36      = 4284
| seats36      = 0
| votes36_2    = 393
| seats36_2    = 0
| totseats36   = 0

| party37      = नेपाल लोकतान्त्रिक पार्टी
| votes37      = 4123
| seats37      = 0
| votes37_2    = 320
| seats37_2    = 0
| totseats37   = 0

| party38      = नेपाल मातृभूमि पार्टी
| votes38      = 3228
| seats38      = 0
| votes38_2    = 23
| seats38_2    = 0
| totseats38   = 0

| party39      = जय मातृभूमि पार्टी
| votes39      = 2981
| seats39      = 0
| votes39_2    = 707
| seats39_2    = 0
| totseats39   = 0

| party40      = राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल
| votes40      = 2936
| seats40      = 0
| votes40_2    = 13
| seats40_2    = 0
| totseats40   = 0

| party41      = [[बहुजन शक्ति पार्टी]]
| votes41      = 2775
| seats41      = 0
| votes41_2    = 354
| seats41_2    = 0
| totseats41   = 0

| party42      = प्रजातान्त्रिक पार्टी नेपाल
| votes42      = 2246
| seats42      = 0
| votes42_2    = 37
| seats42_2    = 0
| totseats42   = 0

| party43      = नेपाल जनमुक्ति पार्टी
| votes43      = 2172
| seats43      = 0
| votes43_2    = 835
| seats43_2    = 0
| totseats43   = 0

| party44      = जनअधिकार पार्टी
| votes44      = 2117
| seats44      = 0
| votes44_2    = 544
| seats44_2    = 0
| totseats44   = 0

| party45      = [[नेपाल सद्भावना पार्टी]]
| votes45      = 2018
| seats45      = 0
| votes45_2    = 109
| seats45_2    = 0
| totseats45   = 0

| party46      = पिपुल्स फर्स्ट पार्टी
| votes46      = 1800
| seats46      = 0
| votes46_2    = 369
| seats46_2    = 0
| totseats46   = 0

| party47      = नेपाली काङ्ग्रेस (वि.पी.)
| votes47      = 1788
| seats47      = 0
| votes47_2    = 
| seats47_2    = 0
| totseats47   = 0

| party48      = नागरिक शक्ति, नेपाल
| votes48      = 1733
| seats48      = 0
| votes48_2    = 
| seats48_2    = 0
| totseats48   = 0

| party49      = नेपाली जनश्रमदान संस्कृति पार्टी
| votes49      = 1639
| seats49      = 0
| votes49_2    = 172
| seats49_2    = 0
| totseats49   = 0

| party50      = [[नेपाली जनता दल]]
| votes50      = 1454
| seats50      = 0
| votes50_2    = 256
| seats50_2    = 0
| totseats50   = 0

| party51      = समवेशी समाजवादी पार्टी
| votes51      = 1397
| seats51      = 0
| votes51_2    = 234
| seats51_2    = 0
| totseats51   = 0

| party52      = जनता लोकतान्त्रिक पार्टी, नेपाल
| votes52      = 1303
| seats52      = 0
| votes52_2    = 77
| seats52_2    = 0
| totseats52   = 0

| party53      = सचेत नेपाली पार्टी–नागरिक सर्वोत्कृष्ट पार्टी नेपाल
| votes53      = 1132
| seats53      = 0
| votes53_2    = 120
| seats53_2    = 0
| totseats53   = 0

| party54      = जनप्रिय लोकतान्त्रिक पार्टी
| votes54      = 955
| seats54      = 0
| votes54_2    = 
| seats54_2    = 0
| totseats54   = 0

| party55      = मितेरी पार्टी नेपाल
| votes55      = 772
| seats55      = 0
| votes55_2    = 383
| seats55_2    = 0
| totseats55   = 0

| party56      = उन्नत लोकतन्त्र पार्टी
| votes56      = 730
| seats56      = 0
| votes56_2    = 
| seats56_2    = 0
| totseats56   = 0

| party57      = त्रिमूल नेपाल
| votes57      = 694
| seats57      = 0
| votes57_2    = 16
| seats57_2    = 0
| totseats57   = 0

| party58       = [[उज्यालो नेपाल पार्टी]]
| votes58       = 
| seats58       = 0
| votes58_2     = 115975
| seats58_2     = 0
| totseats58    = 0
| sc58          = ''नयाँ''

| party59      = राष्ट्रिय जनमत पार्टी
| votes59       = 
| seats59       = 0
| votes59_2     = 953
| seats59_2     = 0
| totseats59    = 0
| sc59          =

| party60       = नेपाल मानवतावादी पार्टी
| votes60       = 
| seats60       = 0
| votes60_2     = 949
| seats60_2     = 0
| totseats60    = 0
| sc60          =

| party61       = राष्ट्रिय साझा पार्टी
| votes61       = 
| seats61       = 0
| votes61_2     = 191
| seats61_2     = 0
| totseats61    = 0
| sc61          = 

| party62       = नेपाल जनसेवा पार्टी
| votes62       = 
| seats62       = 0
| votes62_2     = 159
| seats62_2     = 0
| totseats62    = 0
| sc62          = 

| party63       = संयुक्त नेपाल प्रजातान्त्रिक पार्टी
| votes63       = 
| seats63       = 0
| votes63_2     = 32
| seats63_2     = 0
| totseats63    = 0
| sc63          = 

| party64       = ऐतिहासिक जनता पार्टी
| votes64       = 
| seats64       = 0
| votes64_2     = 18
| seats64_2     = 0
| totseats64    = 0
| sc64          =

| party65       = नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी)
| votes65       = 
| seats65       = 0
| votes65_2     = 16
| seats65_2     = 0
| totseats65    = 0
| sc65          = 

| party66       = राष्ट्रिय नागरिक पार्टी
| votes66       = 
| seats66       = 0
| votes66_2     = 12
| seats66_2     = 0
| totseats66    = 0
| sc66          = 

| party67       = गान्धीवादी पार्टी नेपाल
| votes67       = 
| seats67       = 0
| votes67_2     = 4
| seats67_2     = 0
| totseats67    = 0
| sc67          = 

| party68      = स्वतन्त्र
| votes68      = 
| seats68      = 0
| votes68_2    = 102996
| seats68_2    = 1
| totseats68   = 1
| sc68         = -२

| total_votes  = 10781714
| total_votes2 = 10781714
| total_seats  = 110
| total_seats2 = 165

| source       = निर्वाचन आयोग [https://result.election.gov.np/PRVoteChartResult2082.aspx प्रत्यक्ष] [https://result.election.gov.np/FPTPWLChartResult2082.aspx समानुपातिक]
}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|{{Switcher
| [[File:Nepal PR District 2026.svg|780px]]
| जिल्ला अनुसार दलको सूचीको मत परिणाम
| [[File:Nepal PR Constituency 2026.svg|780px]]
| निर्वाचन क्षेत्र अनुसार दलको सूचीको मत परिणाम
}}
|}

=== निर्वाचन क्षेत्र अनुसारको नतिजा  ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;line-height:14px; font-size: 0.9em;&quot;
![[नेपालका संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|निर्वाचन क्षेत्रहरू]]
!निर्वाचित सांसदहरू
!colspan=&quot;2&quot;|दल
|-
|[[अछाम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अछाम १]]
|[[भरतकुमार स्वाँर]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[अछाम २ (निर्वाचन क्षेत्र)|अछाम २]]
|[[यज्ञबहादुर बोगटी]]
|{{party name with color|नेकपा (एमाले)}}
|-
|[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]]
|[[हरिप्रसाद भुसाल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]]
|[[सुशील खड्का]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]]
|[[सोम शर्मा]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[बैतडी १]]
|[[हरिमोहन भण्डारी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[बझाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बझाङ १]]
|[[ऐनबहादुर महर]]
|{{party name with color|नेकपा (एमाले)}}
|-
|[[बाजुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाजुरा १]]
|[[जनकराज गिरी]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]]
|[[सुरेशकुमार चौधरी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[बाँके २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके २]]
|[[मोहम्मद इश्तियाक राई]]
|{{party name with color|नेकपा (एमाले)}}
|-
|[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]]
|[[खगेन्द्र सुनार]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]]
|[[गणेश धिमाल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]]
|[[चन्दनकुमार सिंह]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]]
|[[अरविन्द साह]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]]
|[[रहवर अन्सारी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]]
|[[ठाकुर सिंह थारु]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]]
|[[श्रीधर पोखरेल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]]
|[[रुकेश रञ्जित]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]]
|[[राजीव खत्री]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[भोजपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भोजपुर १]]
|[[ध्रुवराज राई]]
|{{party name with color|श्रम संस्कृति पार्टी}}
|-
|[[चितवन १]]
|[[हरि ढकाल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[चितवन २]]
|[[रवि लामिछाने]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[चितवन ३]]
|[[सोविता गौतम]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]
|[[ताराप्रसाद जोशी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[दैलेख १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख १]]
|[[बासना थापा]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[दैलेख २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख २]]
|[[लक्ष्मीप्रसाद पोखरेल]]
|{{party name with color|नेकपा (एमाले)}}
|-
|[[दाङ १]]
|[[देवराज पाठक]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[दाङ २]]
|[[विपिनकुमार आचार्य]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[दाङ ३]]
|[[कमल सुवेदी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[दार्चुला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दार्चुला १]]
|[[गणेश सिंह ठगुन्ना]]
|{{party name with color|नेकपा (एमाले)}}
|-
|[[धादिङ १]]
|[[आसिका तामाङ]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[धादिङ २]]
|[[बोधनारायण श्रेष्ठ]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[धनकुटा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनकुटा १]]
|[[राजेन्द्रकुमार राई]]
|{{party name with color|नेकपा (एमाले)}}
|-
|[[धनुषा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा १]]
|[[मातृकाप्रसाद यादव]]
|{{party name with color|नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी}}
|-
|[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]]
|[[रामविनोद शाह]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]]
|[[मनिष झा]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]]
|[[राजकिशोर महतो]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[दोलखा १]]
|[[जगदीश खरेल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[डोल्पा १]]
|[[धन बहादुर बुढा]]
|{{party name with color|नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी}}
|-
|[[डोटी १]]
|[[भरतबहादुर खड्का]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]]
|[[सधन गुरुङ]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]]
|[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]]
|[[सागर ढकाल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]]
|[[गोविन्द पन्थी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[हुम्ला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|हुम्ला १]]
|[[जयपति रोकाया]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[इलाम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|इलाम १]]
|[[निश्चल राई]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[इलाम २ (निर्वाचन क्षेत्र)|इलाम २]]
|[[सुहाङ नेम्वाङ]]
|{{party name with color|नेकपा (एमाले)}}
|-
|[[जाजरकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|जाजरकोट १]]
|[[खड्कबहादुर बुढा]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[झापा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा १]]
|[[निशा डाँगी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[झापा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा २]]
|[[इन्दिरा राना मगर]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[झापा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ३]]
|[[प्रकाश पाठक]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[झापा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ४]]
|[[शम्भुप्रसाद ढकाल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]]
|[[बालेन शाह]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[जुम्ला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|जुम्ला १]]
|[[ज्ञानेन्द्र शाही]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]]
|[[कोमल ज्ञवाली]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]]
|[[केपी खनाल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]]
|[[जगतप्रसाद जोशी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]]
|[[खेमराज कोइराला]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]]
|[[आनन्दबहादुर चन्द]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कालिकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कालिकोट १]]
|[[महेन्द्रबहादुर शाही]]
|{{party name with color|नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी}}
|-
|[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]]
|[[जनक सिंह धामी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]]
|[[दीपकराज बोहरा]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]]
|[[ज्ञानेन्द्र सिंह महता]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कपिलवस्तु १]]
|[[मोहनलाल आचार्य]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कपिलवस्तु २]]
|[[विक्रम थापा]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कपिलवस्तु ३]]
|[[अभिषेक प्रताप शाह]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]]
|[[खड्कराज पौडेल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]]
|[[उत्तम पौडेल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]]
|[[विना गुरुङ]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]]
|[[रञ्जु दर्शना]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|[[सुनिल केसी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]]
|[[राजुनाथ पाण्डे]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]]
|[[पुकार बम]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]]
|[[सस्मित पोखरेल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|[[शिशिर खनाल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|[[गणेश पराजुली]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]]
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]]
|[[प्रदीप विष्ट]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]]
|[[मधुकुमार चौलागाई]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]]
|[[बदनकुमार भण्डारी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[खोटाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|खोटाङ १]]
|[[आरेन राई]]
|{{party name with color|श्रम संस्कृति पार्टी}}
|-
|[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]]
|[[बुद्धरत्न महर्जन]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]]
|[[जगदीश खरेल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|[[तोसिमा कार्की]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]]
|[[धर्मराज केसी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]]
|[[प्रमोदकुमार महतो]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]]
|[[दीपककुमार साह]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]]
|[[उज्ज्वलकुमार झा]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]]
|[[गौरी कुमारी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]]
|[[प्रकाश गौतम]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]]
|[[प्रशान्त उप्रेती]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[मनाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मनाङ १]]
|[[टेकबहादुर गुरुङ]]
|{{party name with color |नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]]
|[[यज्ञमणि न्यौपाने]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]]
|[[कृष्णकुमार कार्की]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]]
|[[गणेश कार्की]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]]
|[[सन्तोष राजवंशी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]]
|[[आशा झा]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]]
|[[रुविना आचार्य]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[मुगु १]]
|[[खड्ग शाही]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[मुस्ताङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मुस्ताङ १]]
|[[योगेश गौचन थकाली]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[म्याग्दी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|म्याग्दी १]]
|[[महावीर पुन]]
|{{party name with color|स्वतन्त्र}}
|-
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १]]
|[[राजन गौतम]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २]]
|[[मनिष खनाल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[नुवाकोट १]]
|[[विक्रम तिमिल्सिना]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[नुवाकोट २]]
|[[अच्युतम लामिछाने]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]]
|[[विश्वरोज पोखरेल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[पाल्पा १]]
|[[सन्दीप राना]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[पाल्पा २]]
|[[माधवबहादुर थापा]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[पाँचथर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाँचथर १]]
|[[नरेन्द्र केरुङ]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १]]
|[[विक्रम खनाल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २]]
|[[नरेन्द्रकुमार गुप्ता]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[पर्वत १]]
|[[सागर भुसाल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]
|[[बुद्धिप्रसाद पन्त]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]]
|[[सुशीलकुमार कानु]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]]
|[[रमाकान्त चौरासिया]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]]
|[[टेकबहादुर शाक्य]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]]
|[[सुशान्त वैदिक]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[रामेछाप १]]
|[[कृष्णहरि बुढाथोकी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[रसुवा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रसुवा १]]
|[[मोहन आचार्य]]
|{{party name with color |नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]]
|[[राजेशकुमार चौधरी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[रौतहट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट २]]
|[[मोहम्मद फिरदोश आलम]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]]
|[[रविन्द्र पटेल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]]
|[[गणेश पौडेल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[रोल्पा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रोल्पा १]]
|[[वर्षमान पुन]]
|{{party name with color|नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी}}
|-
|[[पूर्वी रुकुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुकुम पूर्व १]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|{{party name with color|नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी}}
|-
|[[पश्चिम रुकुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुकुम पश्चिम १]]
|[[गोपाल शर्मा]]
|{{party name with color|नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी}}
|-
|[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]]
|[[सुनिल लम्साल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]]
|[[सुलभ खरेल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]]
|[[लेखजङ्ग थापा]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]]
|[[कन्हैया बनिया]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]]
|[[तौफिक अहमद खान]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सल्यान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सल्यान १]]
|[[रमेशकुमार मल्ल]]
|{{party name with color|नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी}}
|-
|[[सङ्खुवासभा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सङ्खुवासभा १]]
|[[अर्जुनकुमार कार्की]]
|{{party name with color|नेकपा (एमाले)}}
|-
|[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]]
|[[पुष्पाकुमारी चौधरी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]]
|[[रामजी यादव]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]]
|[[अमरकान्त चौधरी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]]
|[[सिताराम साह]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]]
|[[नीतिमा भण्डारी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]]
|[[रविन महतो]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]]
|[[नरेन्द्र साह कलवार]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
|[[अमरेशकुमार सिंह]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]]
|[[धनेन्द्र कार्की]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]]
|[[आशिष गजुरेल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]]
|[[भारतप्रसाद पराजुली]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सिन्धुपाल्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक २]]
|[[युवराज दुलाल]]
|{{party name with color|नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी}}
|-
|[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]]
|[[बब्लु गुप्ता]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]]
|[[शिवशङ्कर यादव]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]]
|[[शम्भुकुमार यादव]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]]
|[[तापेश्वर यादव]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सोलुखुम्बु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सोलुखुम्बु १]]
|[[प्रकाश सिंह कार्की]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[सुनसरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी १]]
|[[हर्कराज राई]]
|{{party name with color|श्रम संस्कृति पार्टी}}
|-
|[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]]
|[[लालविक्रम थापा]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]]
|[[अशोककुमार चौधरी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]]
|[[दीपककुमार साह]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[सुर्खेत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत १]]
|[[विष्णुबहादुर खड्का]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]]
|[[रमेशकुमार सापकोटा]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[स्याङ्जा १]]
|[[धनञ्जय रेग्मी]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[स्याङ्जा २]]
|[[छविलाल डुम्रे]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]]
|[[श्रीराम न्यौपाने]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[ताप्लेजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ताप्लेजुङ १]]
|[[क्षितिज थेवे]]
|{{party name with color|नेकपा (एमाले)}}
|-
|[[तेह्रथुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तेह्रथुम १]]
|[[सन्तोष सुब्बा]]
|{{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस}}
|-
|[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]]
|[[परशमणि गेलाल]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
|[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]]
|[[सूर्यबहादुर तामाङ]]
|{{party name with color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
|-
!colspan=&quot;4&quot;|स्रोत:निर्वाचन आयोग&lt;ref name=&quot;NepalElectionCommissionFPTP&quot;&gt;{{Cite web |title=निर्वाचन आयोग |url=https://result.election.gov.np/FPTPWLChartResult2082.aspx |date=6 March 2026 |access-date=6 March 2026 |work=[[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]] |url-status=live |archive-date=6 March 2026 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/MjEls}}&lt;/ref&gt;
|}

== उल्लेखनीय हारहरू ==

;निर्वाचनमा पराजित पूर्व प्रधानमन्त्रीहरू
* [[माधवकुमार नेपाल]] – [[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]] ([[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी|नेकपा]])
* [[केपी शर्मा ओली]] – [[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]])

'''निर्वाचनमा पराजित पूर्व उपप्रधानमन्त्रीहरू'''
*[[ईश्वर पोखरेल]] - [[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]])
*[[कमल थापा]] - [[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] ([[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]])

'''निर्वाचनमा पराजित पूर्व मन्त्रीहरू'''
*[[गगन कुमार थापा]] - [[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])
*[[प्रदीप पौडेल]] - [[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])
*[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]] - [[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]])

;निर्वाचनमा पराजित पूर्व मुख्यमन्त्रीहरू
* [[कुलप्रसाद केसी]] – [[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]] ([[स्वतन्त्र (राजनीतिज्ञ)|स्वतन्त्र]])
* [[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]] – [[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]])
* [[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]] – [[धादिङ १]] ([[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी|नेकपा]])
* [[सतिशकुमार सिंह]] – [[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]] (स्वाभिमान पार्टी)
* [[शङ्कर पोखरेल]] – [[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]])
* [[त्रिलोचन भट्ट]] – [[डोटी १]] ([[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी|नेकपा]])

== सिट परिवर्तन भएका क्षेत्रहरू ==
{{col-begin}}
{{col-4}}
;काङ्ग्रेसबाट रास्वपामा (३८)
* [[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]]
* [[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]]
* [[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]
* [[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]]
* [[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]]
* [[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]]
* [[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]]
* [[झापा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा १]]
* [[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]]
* [[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]]
* [[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]]
* [[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]]
* [[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]]
* [[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]]
* [[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]]
* [[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]]
* [[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]]
* [[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]]
* [[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]]
* [[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]]
* [[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]]
* [[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]]
* [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १|नवलपुर १]]
* [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २|नवलपुर २]]
* [[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]]
* [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १]]
* [[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]]
* [[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]]
* [[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]]
* [[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]]
* [[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]]
* [[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]]
* [[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]]
* [[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]]
* [[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]]
* [[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]]
* [[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]]
* [[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]]

;काङ्ग्रेसबाट एमालेमा (२)
* [[दैलेख २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख २]]
* [[दार्चुला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दार्चुला १]]

;काङ्ग्रेसबाट स्वतन्त्रमा (१)
* [[म्याग्दी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|म्याग्दी १]]
{{col-4}}
;एमालेबाट रास्वपामा (३३)
* [[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]]
* [[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]]
* [[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]]
* [[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]]
* [[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]]
* [[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]]
* [[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]]
* [[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]]
* [[झापा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ४]]
* [[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]]
* [[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]]
* [[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]]
* [[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]]
* [[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]]
* [[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]]
* [[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]]
* [[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]]
* [[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]]
* [[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]]
* [[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]]
* [[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]]
* [[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]]
* [[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]]
* [[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]]
* [[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]]
* [[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]]
* [[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]]
* [[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]]
* [[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]]
* [[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]]
* [[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]]
* [[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]]
* [[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]]

;एमालेबाट काङ्ग्रेसमा (४)
* [[कपिलवस्तु ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु ३]]
* [[पाँचथर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाँचथर]]
* [[रौतहट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट २]]
* [[सोलुखुम्बु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सोलुखुम्बु]]
{{col-4}}
;माओवादी केन्द्रबाट रास्वपामा (८)
* [[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]]
* [[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]]
* [[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]]
* [[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]]
* [[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]]
* [[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]]
* [[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]]
* [[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]]

;माओवादी केन्द्रबाट काङ्ग्रेसमा (२)
* [[जाजरकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|जाजरकोट १]]
* [[हुम्ला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|हुम्ला १]]

;माओवादी केन्द्रबाट श्रसंपामा (१)
* [[खोटाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|खोटाङ १]]

;एकीकृत समाजवादीबाट काङ्ग्रेसमा (३)
* [[अछाम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अछाम १]]
* [[दैलेख १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख १]]
* [[डोटी १]]

;एकिकृत समाजवादीबाट रास्वपामा (४)
* [[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]]
* [[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]]
* [[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]]
* [[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]]

;एकिकृत समाजवादीबाट एमालेमा (१)
* [[बझाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बझाङ १]]

;नागरिक उन्मुक्तिबाट रास्वपामा (४)
* [[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]]
* [[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]]
* [[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]]
* [[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]]
{{col-4}}
;राप्रपाबाट रास्वपामा (४)
* [[झापा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ३]]
* [[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]]
* [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २|नवलपरासी २]]
* [[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]]

;राप्रपाबाट एमालेमा (१)
* [[बाँके २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके २]]

;लोकतान्त्रिक समाजवादीबाट रास्वपामा (४)
* [[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]]
* [[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]]
* [[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]]
* [[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]]

;जसपा-नेपालबाट रास्वपामा (२)
* [[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]]
* [[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]]
* [[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]]

;जसपाबाट रास्वपामा (१)
* [[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]

;जसपाबाट श्रसंपामा (१)
* [[सुनसरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी १]]

;नेपाल मजदुर किसान पार्टीबाट रास्वपामा (१)
* [[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]]

;जनमोर्चाबाट रास्वपामा (१)
* [[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]]

;आम जनता पार्टीबाट रास्वपामा (१)
* [[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]]

;स्वतन्त्रबाट रास्वपामा (२)
* [[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]]
* [[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
{{col-end}}
‍‍
== अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया ==
*{{झण्डा|भुटान}}: प्रधानमन्त्री [[छिरिङ तोब्गे]]ले सामाजिक सञ्जालमार्फत लामिछाने र शाहलाई बधाई दिएका थिए। उनले नेपाल र भुटानबीचको प्रगाढ मित्रतालाई अझ सुदृढ बनाउने इच्छा व्यक्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite tweet |number=2031203990424396101 |user=tsheringtobgay |title=Congratulations to Mr. Balen Shah and Mr. Rabi Lamichhane on your landslide victory in Nepal’s general elections. |first=Tshering |last=Tobgay |author-link=छिरिङ तोब्गे |date=10 March 2026 |access-date=12 March 2026 |archive-url= |archive-date= |url-status=live |quote=I look forward to deepening the warm friendship between our two countries.}}&lt;/ref&gt;

*{{झण्डा|भारत}}: भारतीय प्रधानमन्त्री [[नरेन्द्र मोदी]]ले पार्टीको विजयमा रवि लामिछाने र बालेन शाहलाई बधाई दिँदै भारत र नेपालबीचको बलियो सम्बन्धमा जोड दिएका थिए। उनले नयाँ सरकारसँग आपसी समृद्धि, प्रगति र दुवै देशको हितका लागि मिलेर काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए।&lt;ref&gt;{{cite tweet |number=2031028703917166950 |user=narendramodi |title=Congratulated both leaders on their electoral victories and RSP’s resounding success in the Nepal elections. Conveyed my best wishes for their forthcoming new Government and India's commitment to work with them for mutual prosperity, progress and well-being of our two countries. |first=Narendra |last=Modi |author= |author-link=नरेन्द्र मोदी |date=9 March 2026 |access-date=12 March 2026 |archive-url= |archive-date= |url-status=live |quote=I am confident that with our joint endeavours, India and Nepal relations will scale new heights in the years ahead.}}&lt;/ref&gt;

*{{झण्डा|पाकिस्तान}}: प्रधानमन्त्री [[शहबाज सरिफ]]ले सामाजिक सञ्जालमार्फत लामिछाने र शाहलाई बधाई दिएका थिए। उनले ऐतिहासिक मित्रता र सहयोगलाई थप सुदृढ पार्न नेपालको नवनिर्वाचित सरकारसँग मिलेर काम गर्न चाहेको उल्लेख गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite tweet |number=2031659899013488916 |user=CMShehbaz |title=My heartiest congratulations to Rabi Lamichhane and Balendra Shah of the Rastriya Swatantra Party on their remarkable victory in the 2026 elections in Nepal. |first=Shehbaz |last=Sharif |author-link=शहबाज सरिफ |date=11 March 2026 |access-date=12 March 2026 |archive-url= |archive-date= |url-status=live |quote=Pakistan looks forward to working closely with the newly elected Government of Nepal to further strengthen our historic friendship and cooperation.}}&lt;/ref&gt;

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
* [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची]]
* [[नेपालको राजनीति]]
* [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]

== टिप्पणीहरू ==
{{notelist}}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}
{{नेपालमा भएका निर्वाचनहरू}}

[[श्रेणी:नेपालका निर्वाचनहरू]]</text>
      <sha1>i5c2rj63lrzqvq190pqkuf5gvy8laay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>योगमाया आयुर्वेद विश्वविद्यालय</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148181</id>
    <revision>
      <id>1354250</id>
      <parentid>1348928</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T11:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27005-66</username>
        <id>78468</id>
      </contributor>
      <origin>1354250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1569" sha1="f5ippzxaviymwvgi3ghn0peumk69weh" xml:space="preserve">विदुषी योगमाया हिमालयन आयुर्वेद विश्वविद्यालय नेपाल सरकारद्वारा आयुर्वेद विश्वविद्यालय ऐन, २०७९ अनुसार स्थापना गरिएको राष्ट्रिय सार्वजनिक विश्वविद्यालय हो। &lt;ref&gt;https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/159535/2025-02-03{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; यस विश्वविद्यालयको उद्देश्य आयुर्वेद, हिमालयन जडीबुटी, योग, ध्यान तथा परम्परागत चिकित्सा पद्धतिमा उच्च शिक्षा, अनुसन्धान र स्वास्थ्य सेवा प्रवर्द्धन गर्नु हो।
{{Infobox university
| name =विदुषी योगमाया हिमालयन विश्वविद्यालय
| image_name =File:Yogmaya Ayurveda University.png 
| image_size = 
| caption = 
| motto = 
| established = २०८१ साल
| type = सार्वजनिक
| endowment = 
| chancellor = 
| vice_chancellor = 
| chairman = 
| faculty = 
| students = 
| city = 
| country = [[नेपाल]]
| campus =
| website = {{URL|https://yogmayaau.edu.np/}}
}}

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}</text>
      <sha1>f5ippzxaviymwvgi3ghn0peumk69weh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149021</id>
    <revision>
      <id>1354202</id>
      <parentid>1353938</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T07:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Sobita_Gautam,_official_portrait_(2025).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14833" sha1="23dufdcs8496bg4bpmt0ufmykm2onue" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको कार्यकारी वर्तमान मन्त्रिपरिषद्}}
{{about|बालेन शाहको अध्यक्षतामा रहेको मन्त्रिपरिषद्|अन्य प्रयोग|बालेन शाह}}
{{Infobox government cabinet
| cabinet_name = बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्
| cabinet_type = मन्त्रिपरिषद्
| jurisdiction = नेपाल
| flag = Flag_of_Nepal.svg
| image =
| caption = 
| date_formed = १३ चैत २०८२
| date_dissolved = 
| state_head_title = [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]
| state_head = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| government_head_title = [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]
| government_head = [[बालेन्द्र शाह]]
| deputy_government_head_title = [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
| deputy_government_head = 
| government_head_history = [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] (वि.सं २०७९-२०८२)
| former_members_number = 
| former_members_resigned = 
| total_number = १७
| political_party = {{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
| legislature_status = [[बहुमतको सरकार|बहुमत]]
| opposition_cabinet = 
| opposition_leader = 
| opposition_party = {{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस]]
| election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]
| legislature_term = [[नेपालको तेस्रो सङ्घीय संसद]]
| outgoing_formation = 
| previous = [[सुशीला कार्की मन्त्रिपरिषद्|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]]
| successor = 
| political_parties = 
| current_number = १६ (प्रधानमन्त्री सहित)
| former_members_dismissed = १
}}

[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा, झण्डै दुई–तिहाइ (१८२) सिट जितेर पहिलो दल बनेको [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को वरिष्ठ नेता [[बालेन शाह]]को नेतृत्वमा रहेको हाल कार्यकारी मन्त्रिपरिषद् हो। यसले जेनजी आन्दोलनको जगमा बनेको [[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]]लाई प्रतिस्थापन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय संख्या १५ देखि १८ मा सीमित गरिने, मन्त्री को–को?|url=https://www.setopati.com/politics/384727|date=६ चैत २०८२
|access-date=६ चैत २०८२ |website=सेतोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; यस मन्त्रिपरिषद्मा मन्त्रालयको सङ्ख्या घटाएर १८ सम्ममा सीमित गर्ने योजना अनुसार हाल १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय र मन्त्री छनोटबाटै देखिनेछ सुशासनको पहिलो मुहार|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1894424/the-first-face-of-good-governance-will-be-seen-through-the-selection-of-ministries-and-ministers|date=६ चैत २०८२ 
|access-date=६ चैत २०८२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले शीतल निवासमा २०८२ चैत १३ मा, आयोजित विशेष समारोहमा ३६ वर्षीय [[बालेन शाह]]लाई प्रधानमन्त्री पदको शपथ ग्रहण गराएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=बालेनले लिए प्रधानमन्त्री पदको शपथ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1898843/balen-takes-oath-as-prime-minister |access-date=२०८२ चैत १३ |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!मन्त्रालय
!colspan = &quot;2&quot;|मन्त्री
!पदभार ग्रहण
!पदमुक्त
|-
| colspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू'''
|-
!१
| '''[[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]'''
| 
| [[बालेन शाह]]                   
| २०८२ चैत १३&lt;ref&gt;{{Cite web |date=१३ चैत २०८२ |title=बालेन्द्र शाह प्रधानमन्त्री नियुक्त, नयाँ सरकारका तीन प्रमुख चुनौती
 |url=https://www.bbc.com/nepali/articles/cy417gn9nd7o |website=[[बीबीसी नेपाली]]|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
| बहालवाला 
|-
! २
| [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री
| 
| [[स्वर्णिम वाग्ले]]
| २०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;मन्त्रिपरिषद्&quot;&gt;{{Cite web |date=१३ चैत २०८२ |title=यस्तो छ १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद्
 |url=https://kantipurtv.com/news/2026/03/27/1774597239.html |website=कान्तिपुर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
| बहालवाला 
|-
! ३
| [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री
| 
| [[सुधन गुरुङ]]
| २०८२ चैत १३
| २०८३ वैशाख ९&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२०८३ वैशाख ९ |title=चौतर्फी आलोचनापछि गृहमन्त्री गुरुङले दिए राजीनामा
|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1916005/home-minister-gurung-resigns-after-widespread-criticism |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|-
! ४
| [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री
|[[File:ShishirKhanal.png|center|100px]]
| [[शिशिर खनाल]]
| २०८२ चैत १३
| बहालवाला 
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | ५
| [[भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय (नेपाल)|भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात]] मन्त्री
| rowspan=&quot;2&quot; | 
| rowspan=&quot;2&quot; | [[सुनिल लम्साल]]
| rowspan=&quot;2&quot; | २०८२ चैत १३
| rowspan=&quot;2&quot; | बहालवाला 
|-
| [[सहरी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|सहरी विकास]] मन्त्री
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | ६
| [[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि]] मन्त्री
| rowspan=&quot;2&quot; |[[file:Sasmitportrait1.jpg|100px]]
| rowspan=&quot;2&quot; | [[सस्मित पोखरेल]]
| rowspan=&quot;2&quot; | २०८२ चैत १३
| rowspan=&quot;2&quot; | बहालवाला 
|-
| [[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद]] मन्त्री
|-
! ७
| [[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन]] मन्त्री
| 
| [[खडकराज पौडेल]]
| २०८२ चैत १३
| बहालवाला 
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | ८
| [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या]] मन्त्री
| rowspan=&quot;2&quot; | 
| rowspan=&quot;2&quot; | [[निशा मेहता]]
| rowspan=&quot;2&quot; | २०८२ चैत १३
| rowspan=&quot;2&quot; | बहालवाला 
|-
| [[खानेपानी मन्त्रालय (नेपाल)|खानेपानी मन्त्री]]
|-
! ९
| [[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ]] मन्त्री
||[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|100px]]
| [[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
| २०८२ चैत १३
| बहालवाला 
|-
! १०
| [[सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|सञ्चार तथा सूचना प्रविधि]] मन्त्री
| 
| [[विक्रम तिमिल्सिना]]
| २०८२ चैत १३
| बहालवाला 
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | ११
| [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन]] मन्त्री
| rowspan=&quot;2&quot; | 
| rowspan=&quot;2&quot; | [[प्रतिभा रावल]]
| rowspan=&quot;2&quot; | २०८२ चैत १३
| rowspan=&quot;2&quot; | बहालवाला
|-
| [[भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण]] मन्त्री
|-
! १२
| [[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा]] मन्त्री
| 
| [[दीपककुमार साह]]
| २०८२ चैत १३
| २६ चैत २०८२ &lt;ref name=&quot;Dipak2&quot;&gt;{{Cite web |title=Prime Minister Balendra Shah dismisses Labor Minister Deepak Kumar Sah |url=http://english.ratopati.com/story/58187/labor-minister-deepak-kumar-sah-relieved-of-his-post |access-date=2026-04-09 |website=english.ratopati.com |language=Nepali}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dipak3&quot;&gt;{{Cite web |title=Labour minister Sah sacked over disciplinary breach |url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/09/labour-minister-sacked-over-disciplinary-breach |access-date=2026-04-09 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;
|-
! १३
| [[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला]] मन्त्री
|| 
| [[सोविता गौतम]]
| २०८२ चैत १३
| बहालवाला
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | १४
| [[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपन्छी विकास]] मन्त्री
| rowspan=&quot;2&quot; | 
| rowspan=&quot;2&quot; | [[गीता चौधरी]]
| rowspan=&quot;2&quot; | २०८२ चैत १३
| rowspan=&quot;2&quot; | बहालवाला
|-
| [[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन तथा वातावरण]] मन्त्री
|-
! १५ 
| [[महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय (नेपाल)|महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक]] मन्त्री
|| 
| [[सीता वादी]]
| २०८२ चैत १३
| बहालवाला
|-
! १६ 
| [[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा]] मन्त्री
|| 
| [[रामजी यादव]]
| २०८२ चैत २७ &lt;ref name=&quot;Ramjee Gauri&quot;&gt;{{Cite web |date=March 27, 2026 |title=Prime Minister Shah recommends Ramjee Yadav and Gauri Kumari Yadav as ministers|url=https://kathmandupost.com/politics/2026/04/10/prime-minister-shah-recommends-ramjee-yadav-and-gauri-kumari-yadav-as-ministers|access-date=2026-04-10 |website=The Kathmandu Post|language=en}}&lt;/ref&gt;
| बहालवाला
|-
! १७ 
| [[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति]] मन्त्री
|| 
| [[गौरी कुमारी यादव]]
| २०८२ चैत २७ &lt;ref name=&quot;Ramjee Gauri&quot; /&gt;
| बहालवाला
|}

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
* [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]]
* [[नेपाल सरकार]]

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}}

[[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]]
[[श्रेणी:नेपाल सरकार]]</text>
      <sha1>23dufdcs8496bg4bpmt0ufmykm2onue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>निशा डाँगी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149035</id>
    <revision>
      <id>1354219</id>
      <parentid>1347242</parentid>
      <timestamp>2026-05-04T08:01:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Nisha_Dangi_(2022).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले lta upload, fake permission को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1354219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8109" sha1="ljrbjcqei3wrslfmrc1akvwmgtbd6z0" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = निशा डाँगी
| image               =
| office              = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य
| native_name         = 
| constituency        = [[झापा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा १]]
| termstart           = 
| predecessor         = 
| birth_date          = २०५३
| birth_place         = 
| parents             = 
| party               = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
| education           = स्नातकोत्तर
}}

'''''निशा डाँगी''''' २०५३ सालमा [[झापा जिल्ला|झापा]] को भद्रपुरमा जन्मिएकी हुन् । [[सामाजिक कार्य]] विषयमा स्नातक उनि  २०७९ को प्रतिनिधिसभामा समानुपातिकबाट सांसद हुन् ।  (खस–आर्य समूह) मार्फत निर्वाचित बनेकी थिइन् ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Desk |first=Ekantipur |title=निशा डाँगी - नेपाल निर्वाचन २०८२ - प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन विवरण तथा नतिजा |url=https://election.ekantipur.com/profile/59?lng=nep |access-date=2026-03-21 |website=Ekantipur Election 2082}}&lt;/ref&gt;

== बाल्यकाल ==
नेपाली राजनीतिमा परम्परागत प्रवृत्तिलाई चुनौती दिँदै उदाएकी प्रभावशाली नेतृका रूपमा निशा डाँगी परिचित छन्। उनको जन्म झापाको भद्रपुरमा भएको हो र उनी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) बाट झापा–१ क्षेत्रकी प्रतिनिधि सभा उम्मेदवारका रूपमा सक्रिय छिन्। राजनीतिमा पूर्णकालीन रूपमा प्रवेश गर्नुअघि उनले सञ्चार क्षेत्रमा काम गर्दै जनसरोकारका विषयहरू नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाइन्, जसले ती मुद्दाहरूलाई प्रभावकारी ढंगले उठाउन सहयोग पुर्‍यायो।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=निशा डाँगी बनिन् रास्वपाको सचेतक |url=https://www.setopati.com/politics/300988/ |access-date=2026-03-21 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

२०७९ सालको आम निर्वाचनमा रास्वपाबाट समानुपातिक प्रणाली (खस–आर्य समूह) अन्तर्गत निर्वाचित हुँदा उनी २७५ सदस्यीय संघीय संसद्की सबैभन्दा कम उमेरकी सांसद बन्न सफल भइन्। कम उमेरमै उनले रास्वपाको संसदीय दलमा सचेतक जस्तो महत्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हाल्दै आफ्नो नेतृत्व क्षमता प्रमाणित गरिसकेकी छन्। नयाँ पुस्ताको ऊर्जा र स्पष्ट दृष्टिकोणसहित उनी नेपाली राजनीतिमा उज्ज्वल सम्भावना बोकेकी नेतृका रूपमा स्थापित हुँदै गएकी छन्।
==शिक्षा==
[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौं]]को [[जया मल्टिपल क्याम्पस]]बाट सामाजिक कार्यमा स्नातक र त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट पत्रकारितामा स्नातकोत्तर गरेकी छन् ।

== पत्रकारितामा ==
राजनीतिमा आउनुअघि उनी करिब पाँच वर्ष पत्रकारितामा  सक्रिय थिइन् ।

== राजनीति ==
२०७९ सालको आम निर्वाचनमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट समानुपातिक प्रणालीअन्तर्गत (खस–आर्य समूह) प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित हुँदा उनी संघीय संसद्को सबैभन्दा कम उमेरकी सदस्य बन्न सफल भइन्। यस उपलब्धिले उनलाई ‘कान्छी सांसद’ का रूपमा चिनायो र नेपाली राजनीतिमा नयाँ पुस्ताको उदयको संकेत पनि गर्‍यो।

नयाँ सोच, ऊर्जाशील नेतृत्व र स्पष्ट दृष्टिकोणका कारण निशा डाँगी नेपाली राजनीतिमा आशालाग्दो भविष्य बोकेकी नेतृका रूपमा स्थापित हुँदै गएकी छन्।

== चुनावी इतिहास ==

=== प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ ===
२०७९ सालको आम निर्वाचनमा रास्वपाबाट समानुपातिक प्रणाली (खस–आर्य समूह) अन्तर्गत निर्वाचित | २०७९ को संसदमा उनी कान्छी सांसद थिइन् ।

=== प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ ===
[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] [[झापा जिल्ला]]को क्षेत्र नं १ बाट उनले '''४५६८०''' मत प्राप्त गरि निर्वाचित भएकी हुन् । उनको निकतम प्रतिस्पर्धी  [[नेपाली कांग्रेस]] का [[केशवराज पाण्डे]]  १०,५५० मत प्राप्त गरे ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=निशा डाँगी, झापा - १, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी, Nepal Election 2082 |url=https://election.onlinekhabar.com/central-candidate/nisha-dangi |access-date=2026-03-21 |website=OnlineKhabar Election Update 2026 - Nepal Vote 2026 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; [https://khabarhub.com/2026/07/938376/]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–]]
[[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]]
[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]]</text>
      <sha1>ljrbjcqei3wrslfmrc1akvwmgtbd6z0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>हरियो गर्भिणी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150054</id>
    <revision>
      <id>1354166</id>
      <timestamp>2026-05-03T15:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nirmal Dulal</username>
        <id>4744</id>
      </contributor>
      <comment>नयाँ पृष्ठ: {{Speciesbox | name  = हरियो गर्भिणी | image = Close wing Basking of Burara vasutana (Moore, 1866) – Green Awlet WLB DSC 9361.jpg | image_caption = | status = | taxon= Burara vasutana | authority = ([[Frederic Moore|Moore]], 1866)&lt;ref name=&quot;LepIndex Burara vasutana&quot;&gt;{{LepIndex |id=181396}} Retrieved April 19, 2018.&lt;/ref&gt; | synonyms = ''Ismene vasutana'' &lt;small&gt;Moore, 1866&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;LepIndex Burara vasutana&quot;/&gt;&lt;br/&gt; ''Bibasis vas...</comment>
      <origin>1354166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2497" sha1="awf5ob14nf9827fr3yvol8kt0azvpw1" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name  = हरियो गर्भिणी
| image = Close wing Basking of Burara vasutana (Moore, 1866) – Green Awlet WLB DSC 9361.jpg
| image_caption =
| status =
| taxon= Burara vasutana
| authority = ([[Frederic Moore|Moore]], 1866)&lt;ref name=&quot;LepIndex Burara vasutana&quot;&gt;{{LepIndex |id=181396}} Retrieved April 19, 2018.&lt;/ref&gt;
| synonyms = ''Ismene vasutana'' &lt;small&gt;Moore, 1866&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;LepIndex Burara vasutana&quot;/&gt;&lt;br/&gt;
''Bibasis vasutana'' &lt;small&gt;(Moore, 1866)&lt;/small&gt;
| range_map =
| range_map_caption =
}}
'''हरियो गर्भिणी''' एसियामा पाइने हेस्पेरिड पुतलीको एक प्रजाति हो। यो पुतलीलाई भेन-राइट र डे जोङ (२००३)ले बुरारा प्रजातिमा सुचीकृत गरेका थिए।

==वितरण तथा वासस्थान==
हरियो गर्भिणी नेपाल, भारतको हिमाली क्षेत्र, म्यानमार, थाइल्याण्ड र लाओसमा पाइन्छ। यो पुतली भारतको कुमाउँदेखि नेपालको हिमाली क्षेत्र हुँदै सिक्किम र आसामसम्म र पूर्वमा म्यानमारसम्म पाइने गर्छ।

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

==बाह्य कडीहरू==
*{{cite web |url=http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/lepindex/ |title=The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex) |last1=Beccaloni |first1=George |last2=Scoble |first2=Malcolm |last3=Kitching |first3=Ian |last4=Simonsen |first4=Thomas |last5=Robinson |first5=Gaden |last6=Pitkin |first6=Brian |last7=Hine |first7=Adrian |last8=Lyal |first8=Chris |publisher=Natural History Museum, London |accessdate=2016-10-15 }} 
*Brower, Andrew V. Z. and Warren, Andrew, (2007). Coeliadinae Evans 1937. Version 21 February 2007 (temporary). http://tolweb.org/Coeliadinae/12150/2007.02.21 in The Tree of Life Web Project, http://tolweb.org/
*{{cite web |url=http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ |title=Markku Savela's website on Lepidoptera }}

{{Taxonbar|from1=|from2=Q4902963}}

[[श्रेणी:नेपालमा पाइने पुतलीहरू]]</text>
      <sha1>awf5ob14nf9827fr3yvol8kt0azvpw1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1354168</id>
      <parentid>1354166</parentid>
      <timestamp>2026-05-03T15:34:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nirmal Dulal</username>
        <id>4744</id>
      </contributor>
      <origin>1354168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2537" sha1="9rb4ehtoosxkij6g0wxmmud2ldmw05m" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name  = हरियो गर्भिणी
| image = Close wing Basking of Burara vasutana (Moore, 1866) – Green Awlet WLB DSC 9361.jpg
| image_caption =
| status =
| taxon= Burara vasutana
| authority = ([[Frederic Moore|Moore]], 1866)&lt;ref name=&quot;LepIndex Burara vasutana&quot;&gt;{{LepIndex |id=181396}} Retrieved April 19, 2018.&lt;/ref&gt;
| synonyms = ''Ismene vasutana'' &lt;small&gt;Moore, 1866&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;LepIndex Burara vasutana&quot;/&gt;&lt;br/&gt;
''Bibasis vasutana'' &lt;small&gt;(Moore, 1866)&lt;/small&gt;
| range_map =
| range_map_caption =
}}
'''हरियो गर्भिणी''' [[एसिया]]मा पाइने हेस्पेरिड [[पुतली]]को एक प्रजाति हो। यो पुतलीलाई भेन-राइट र डे जोङ (२००३)ले बुरारा प्रजातिमा सुचीकृत गरेका थिए।

==वितरण तथा वासस्थान==
हरियो गर्भिणी [[नेपाल]], [[भारत]]को हिमाली क्षेत्र, [[म्यानमार]], [[थाइल्याण्ड]] र [[लाओस]]मा पाइन्छ। यो पुतली भारतको [[कुमाउँ]]देखि नेपालको हिमाली क्षेत्र हुँदै [[सिक्किम]] र [[आसाम]]सम्म र पूर्वमा म्यानमारसम्म पाइने गर्छ।

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

==बाह्य कडीहरू==
*{{cite web |url=http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/lepindex/ |title=The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex) |last1=Beccaloni |first1=George |last2=Scoble |first2=Malcolm |last3=Kitching |first3=Ian |last4=Simonsen |first4=Thomas |last5=Robinson |first5=Gaden |last6=Pitkin |first6=Brian |last7=Hine |first7=Adrian |last8=Lyal |first8=Chris |publisher=Natural History Museum, London |accessdate=2016-10-15 }} 
*Brower, Andrew V. Z. and Warren, Andrew, (2007). Coeliadinae Evans 1937. Version 21 February 2007 (temporary). http://tolweb.org/Coeliadinae/12150/2007.02.21 in The Tree of Life Web Project, http://tolweb.org/
*{{cite web |url=http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ |title=Markku Savela's website on Lepidoptera }}

{{Taxonbar|from1=|from2=Q4902963}}

[[श्रेणी:नेपालमा पाइने पुतलीहरू]]</text>
      <sha1>9rb4ehtoosxkij6g0wxmmud2ldmw05m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रयोगकर्ता वार्ता:छत्र बहादुर खड्का</title>
    <ns>3</ns>
    <id>150055</id>
    <revision>
      <id>1354183</id>
      <timestamp>2026-05-04T05:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>नेपाली विकिपिडिया स्वागत</username>
        <id>28168</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]]</comment>
      <origin>1354183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6388" sha1="9zdqcjwdf2t5pcemjblielijwd84wyc" xml:space="preserve">==विकिपिडियामा स्वागत छ!==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;नमस्ते, छत्र बहादुर खड्काज्यू&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; &quot;&gt;
[[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ!
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; &quot;&gt;
हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,७०१]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px;&quot;&gt;&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;&quot;&gt;[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 15px;&quot;&gt;
* पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्।
* तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्।
* आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:छत्र बहादुर खड्का|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px;&quot;&gt;&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;&quot;&gt;[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 15px;&quot;&gt;
* कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ।
* यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा &lt;code&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{मद्दत}}&lt;/nowiki&gt;'''&lt;/code&gt; राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्।
* नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ।
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; padding-left: 25px; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
'''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ!

-- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:३१, ४ मे २०२६ (नेपाली समय)</text>
      <sha1>9zdqcjwdf2t5pcemjblielijwd84wyc</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>