विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 9327 1354376 1307669 2026-05-06T04:04:02Z ~2026-27355-13 78489 नाम 1354376 wikitext text/x-wiki [[File:Upanayana krish.jpg|thumb|200px|right|व्रतबन्ध]] [[File:Batuk.JPG|thumb|दुई जना बालकहरु ब्रतबन्धमा]] '''कैलालीका ललित प्रसाद पौडेलका अनुसार व्रतबन्ध''' (चूडाकर्म पनि भनिने ) यो पुरानो समय देखि चलि आएको एक परम्परागत [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] संस्कार हो। संस्कृत भाषामा व्रत भन्नाले प्रतिज्ञा बुझिन्छ भने बन्ध भन्नाले बन्धन बुझिन्छ। व्रतबन्धको प्रतीक मानिने [[जनै]] ग्रहण गर्ने धार्मिक प्रक्रिया पनि हो। हिन्दु धर्ममा मानिसको आयुलाई ४ भागमा विभाजन गरिन्छ - ब्रह्मचर्याश्रम (० देखि २५ वर्षसम्म), गृहस्थाश्रम(२५ देखि ५० वर्षसम्म), वानप्रस्थाश्रम (५० देखि ७५ वर्षसम्म) अनि सन्यास आश्रम (७५ भन्दा बढी)। बालकको व्रतबन्ध प्रायः बाल्यावस्थामा नै गरिन्छ, बालकको उमेर ८ वर्ष पूरा भएपछि उ ब्रह्मचर्यको कर्म निर्वाह गर्न सक्षम मानिन्छ र प्राय यही उमेरमा उस्को व्रतबन्ध गरिन्छ। त्यसैले यस कार्यलाई उपनयन पनि भनिन्छ। यस संस्कारलाई इसाई धर्मको [[baptism]]को संस्कारसँग तुलना गर्न सकिन्छ, जसअनुरूप व्रतबन्ध गरिएको बालकले धार्मिक कार्यहरूमा सहभागी हुन पाउँदछ, अनि धार्मिक कर्महरू र नियमहरूको पालना पूर्ण रूपमा गर्दछ। ==व्रतबन्धका विशेष लक्षणहरू== व्रतबन्धको विशेष सूचकको रूपमा रहेको मुण्डन (केवल टुप्पी बाँकी राखेर टाउकोको सबै कपाल काट्ने प्रक्रिया) अनि [[जनै]] धारण प्रक्रिया रहेका छन् । कुनै कुनै जनै नलगाउने जातमा पनि व्रतबन्ध जस्तै [[छेवर]] गर्ने परम्परा रहिआएको छ। कुनै पनि हिन्दू धार्मिक कार्यमा झै व्रतबन्धमा पनि होम गरेझै अग्नि कुण्डमा पूजाआजा गरिन्छ। यस पूजा अन्तर्गत बालकको गुरुले बालकलाई गायत्री मन्त्र सुनाउँछन्, जस अन्तर्गत बालकले हरेक वर्ष गुरू पूर्णिमाका दिन गुरूको मुख हेर्ने गर्दछन्। ==व्रतबन्धको पद्धति== व्रतबन्ध विशेष [[तिथि]]को दिन छानेर गरिन्छ र विहान झिसमिसेदेखि नै यसको कर्म शुरू हुन्छ। प्राथमिक क्रियाहरूमा नित्य कर्म, अनि साधारण पूजाहरू पर्दछन। प्रक्रिया त अझै अघिल्लो दिन बेलुका नै शुरू भइसकेको हुन्छ, जब केटाको शिरमा दुम्सीको काँडा जडित गेरू व्रस्त्र बेरिन्छ र व्रतबन्धको दिनको बिहानीमा मात्र त्यसलाई निकालीन्छ। अरू पूजामा झै अग्नि कुण्ड अगाडि, अग्निलाई साक्षी राखी ब्रह्मचार्यका कर्म विधिहरूको प्रतीकात्मक क्रियाहरू गरिन्छ, जस्तै एकसरो गेरू लगाउने, अष्ठ बक्र (८ ठाउँमा बांगिएको लौरो), कमण्डलु, पोटली, मृगचर्म आदि बोक्ने, भिक्षा माग्ने (भिक्षा माग्ने विधिमा बालकको मामाको साथलाई अनिवार्य मानिन्छ)। पारम्परिक विधि अनुरूप बालक अनि गुरूको आश्रम गएर वेदको अध्ययन गर्दछन्। तर अहिले यो विधि प्रतीकात्मक रूपमा मात्रै जिवित छ। मामाको भूमिका यहाँ महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। ब्रह्मचार्यबाट बालकलाई गृहस्थ जीवन निर्वाहगर्न प्रोत्साहन गर्ने जिम्मा मामाको हुन्छ। प्रतीकात्मक रूपमा भएपनि आजपनि बालकले सांसारिक माया, मोह त्यागेर आश्रम जाने चेष्टा गर्ने अनि मामाले द्रव्य अनि विलासको मोह देखाएर गृहस्थ जीवनतर्फ फर्काउने अभिनय गरिन्छ। व्रतबन्धको प्रतीक स्वरूप बालकले जनै ग्रहण गर्दछ अनि त्यस उपरान्त सदैव चोखो खाने, सत्कर्ममा लाग्ने, जनै ग्रहण गर्ने, भगवान्को जप गर्ने, गायत्री मन्त्रको जप गर्ने, खानु अगाडि अपसानी अर्पण गर्ने जस्ता नित्य कर्महरूको पालन गर्ने प्रण गर्दछ। {{Commonscat|Upanayana}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{१६ संस्कार}} [[श्रेणी:हिन्दू संस्कार]] [[श्रेणी:षोडश संस्कार]] iksrje2h4q1ocsykv10h9cemvizzwgv 1354377 1354376 2026-05-06T04:56:03Z Saroj 31493 [[Special:Contributions/~2026-27355-13|~2026-27355-13]] ([[User talk:~2026-27355-13|वार्तालाप]])द्वारा [[User:बडा काजी|बडा काजी]]द्वारा गरिएको पछिल्लो संशोधनतर्फ उल्टाइएका सम्पादनहरू 1307669 wikitext text/x-wiki [[File:Upanayana krish.jpg|thumb|200px|right|व्रतबन्ध]] [[File:Batuk.JPG|thumb|दुई जना बालकहरु ब्रतबन्धमा]] '''व्रतबन्ध''' (चूडाकर्म पनि भनिने ) यो पुरानो समय देखि चलि आएको एक परम्परागत [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] संस्कार हो। संस्कृत भाषामा व्रत भन्नाले प्रतिज्ञा बुझिन्छ भने बन्ध भन्नाले बन्धन बुझिन्छ। व्रतबन्धको प्रतीक मानिने [[जनै]] ग्रहण गर्ने धार्मिक प्रक्रिया पनि हो। हिन्दु धर्ममा मानिसको आयुलाई ४ भागमा विभाजन गरिन्छ - ब्रह्मचर्याश्रम (० देखि २५ वर्षसम्म), गृहस्थाश्रम(२५ देखि ५० वर्षसम्म), वानप्रस्थाश्रम (५० देखि ७५ वर्षसम्म) अनि सन्यास आश्रम (७५ भन्दा बढी)। बालकको व्रतबन्ध प्रायः बाल्यावस्थामा नै गरिन्छ, बालकको उमेर ८ वर्ष पूरा भएपछि उ ब्रह्मचर्यको कर्म निर्वाह गर्न सक्षम मानिन्छ र प्राय यही उमेरमा उस्को व्रतबन्ध गरिन्छ। त्यसैले यस कार्यलाई उपनयन पनि भनिन्छ। यस संस्कारलाई इसाई धर्मको [[baptism]]को संस्कारसँग तुलना गर्न सकिन्छ, जसअनुरूप व्रतबन्ध गरिएको बालकले धार्मिक कार्यहरूमा सहभागी हुन पाउँदछ, अनि धार्मिक कर्महरू र नियमहरूको पालना पूर्ण रूपमा गर्दछ। ==व्रतबन्धका विशेष लक्षणहरू== व्रतबन्धको विशेष सूचकको रूपमा रहेको मुण्डन (केवल टुप्पी बाँकी राखेर टाउकोको सबै कपाल काट्ने प्रक्रिया) अनि [[जनै]] धारण प्रक्रिया रहेका छन् । कुनै कुनै जनै नलगाउने जातमा पनि व्रतबन्ध जस्तै [[छेवर]] गर्ने परम्परा रहिआएको छ। कुनै पनि हिन्दू धार्मिक कार्यमा झै व्रतबन्धमा पनि होम गरेझै अग्नि कुण्डमा पूजाआजा गरिन्छ। यस पूजा अन्तर्गत बालकको गुरुले बालकलाई गायत्री मन्त्र सुनाउँछन्, जस अन्तर्गत बालकले हरेक वर्ष गुरू पूर्णिमाका दिन गुरूको मुख हेर्ने गर्दछन्। ==व्रतबन्धको पद्धति== व्रतबन्ध विशेष [[तिथि]]को दिन छानेर गरिन्छ र विहान झिसमिसेदेखि नै यसको कर्म शुरू हुन्छ। प्राथमिक क्रियाहरूमा नित्य कर्म, अनि साधारण पूजाहरू पर्दछन। प्रक्रिया त अझै अघिल्लो दिन बेलुका नै शुरू भइसकेको हुन्छ, जब केटाको शिरमा दुम्सीको काँडा जडित गेरू व्रस्त्र बेरिन्छ र व्रतबन्धको दिनको बिहानीमा मात्र त्यसलाई निकालीन्छ। अरू पूजामा झै अग्नि कुण्ड अगाडि, अग्निलाई साक्षी राखी ब्रह्मचार्यका कर्म विधिहरूको प्रतीकात्मक क्रियाहरू गरिन्छ, जस्तै एकसरो गेरू लगाउने, अष्ठ बक्र (८ ठाउँमा बांगिएको लौरो), कमण्डलु, पोटली, मृगचर्म आदि बोक्ने, भिक्षा माग्ने (भिक्षा माग्ने विधिमा बालकको मामाको साथलाई अनिवार्य मानिन्छ)। पारम्परिक विधि अनुरूप बालक अनि गुरूको आश्रम गएर वेदको अध्ययन गर्दछन्। तर अहिले यो विधि प्रतीकात्मक रूपमा मात्रै जिवित छ। मामाको भूमिका यहाँ महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। ब्रह्मचार्यबाट बालकलाई गृहस्थ जीवन निर्वाहगर्न प्रोत्साहन गर्ने जिम्मा मामाको हुन्छ। प्रतीकात्मक रूपमा भएपनि आजपनि बालकले सांसारिक माया, मोह त्यागेर आश्रम जाने चेष्टा गर्ने अनि मामाले द्रव्य अनि विलासको मोह देखाएर गृहस्थ जीवनतर्फ फर्काउने अभिनय गरिन्छ। व्रतबन्धको प्रतीक स्वरूप बालकले जनै ग्रहण गर्दछ अनि त्यस उपरान्त सदैव चोखो खाने, सत्कर्ममा लाग्ने, जनै ग्रहण गर्ने, भगवान्को जप गर्ने, गायत्री मन्त्रको जप गर्ने, खानु अगाडि अपसानी अर्पण गर्ने जस्ता नित्य कर्महरूको पालन गर्ने प्रण गर्दछ। {{Commonscat|Upanayana}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{१६ संस्कार}} [[श्रेणी:हिन्दू संस्कार]] [[श्रेणी:षोडश संस्कार]] roxlequl1a2qaae8hll4381rs6oyq78 0 17367 1354362 1315390 2026-05-05T16:18:12Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354362 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = | image_size = | caption = | image_size = | name = मेलिना मानन्धर | birth_date = {{Birth date and age|1977|01|23}} | birth name = मेलिना मानन्धर | birth_place = [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]], नेपाल | occupation = [[अभिनेत्री]], [[चलचित्र निर्माता|निर्माता]] | nationality = {{flagicon|Nepal}} नेपाली | awards = "राष्ट्रिय चलचित्र अवार्ड" {{small|(२०१०)}} | years active = १९९३ &ndash; अहिलेसम्म | parents = मान कृष्ण मानन्धर {{small|(बुबा)}} <br/>ललिता मानन्धर {{small|(आमा)}} | spouse = मुकेश ढकाल{{small|(२००८ &ndash; अहिलेसम्म)}} | native = | birth_name = | website = }} '''मेलिना मानन्धर''' ({{lang-en|[[:en:Melina Manandhar|Melina Manandhar]]}}; जन्म १९७७) नेपाली [[चलचित्र]] क्षेत्रको एक चर्चित [[अभिनेत्री]] हुन् । उनले नेपाली र नेवार भाषाका चलचित्र, टेलिफिल्म, टेलिभिजन धारावाहिक र संगीत भिडियोहरूमा अभिनय गरेकी छिन्। [ १ ] करियर प्रियसी (१९९३) बाट डेब्यू गरेदेखि उनले साठी भन्दा बढी नेपाली र नेपाल भाषाका चलचित्र र टेलिभिजन नाटकहरूमा अभिनय गरिसकेकी छिन् । [ 2 ] उनी नेपाली सिनेमामा क्लासिक मानिने अवधि नाटक प्रेम पिण्डा (सन् १९९५) मा सहायक भूमिकामा देखा परिन् । [ 3 ] उनले नेपाली चलचित्र ज्वालामुखी र नेपाल टेलिभिजनमा प्रसारित टेलिभिजन कार्यक्रम करुणा पनि निर्माण गरिन्। [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] सन् २०१० मा नेपाल भाषा फिल्म बालमैजुमा उनको अभिनयको लागि उनले आदिवासी फिल्मको लागि सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको रूपमा विशेष श्रेणीमा राष्ट्रिय फिल्म पुरस्कार जितिन्। [ 7 ] २०१४ मा उनलाई सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयले नेपालको सेन्सर बोर्डको सदस्यको रूपमा नियुक्त गरेको थियो। [ 8 ]<ref>http://srv.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Familiar+famous+faces+take+home+National+Film+Awards&NewsID=255850 {{Webarchive|url=https://archive.is/20120718185106/http://srv.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Familiar+famous+faces+take+home+National+Film+Awards&NewsID=255850 |date=2012-07-18 }}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == मेलिना मानन्धर मान कृष्ण मानन्धर र ललिता मानन्धरका छोरी हुन् । उनको बाल्यकाल काठमाडौँमा नै बित्यो । उनले २००८ मा कलाकार मुकेश ढकालसँग विवाह गरिन्, उनीहरूको छोरी पनि छिन् । उनी आफ्नो पति र छोरीसँग संयुक्त राज्य अमेरिकामा बस्छिन्। [ 10 ]<ref>http://xnepali.net/melina-manandhar-gave-birth-to-a-child/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706150505/http://xnepali.net/melina-manandhar-gave-birth-to-a-child/ |date=2017-07-06 }}</ref> == चलचित्रहरू == {| class="wikitable" |- ! वर्ष ! शिर्षक ! नोट |- |१९९३ |[[प्रियसी]] | |- |१९९५ |जाली रूमाल | |- |१९९५ |[[प्रेम पिण्ड (चलचित्र)|प्रेम पिन्ड]] | |- |१९९५ | सिमाना | |- |१९९६ |दाइजो | |- |१९९८ |रानी खोला | |- |२००२ |मामाघर | |- |२००६ |फेरि अर्को साइनो | |- |२००९ |गड्स लिभ्स इन द हिमालयज | |- |२००९ |[[ज्वालामुखी (चलचित्र)|ज्वालामुखी]] | |- |२०१० |पतचरा | |- | |- |} ==सन्दर्भ सामग्री== {{Reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *{{IMDb name|id=1081809|name=Melina Manandhar}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७७ मा जन्म]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:नेपाली महिला मोडलहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्र निर्माताहरू]] [[श्रेणी:नेपाली महिला चलचित्र निर्माताहरू]] {{stub}} kfz0el74sp05npvly03j2y9lwjq4cal 0 17373 1354364 1350217 2026-05-05T18:13:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354364 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |image = Rekha Thapa.jpg |image_caption = एक कार्यक्रममा रेखा | birth_name = रेखा थापा | birth_date = {{birth date and age|1982|8|21|df=y}} | birth_place = सलकपुर, [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]], [[कोशी अञ्चल|कोशी]], [[नेपाल]] | years_active = वर्तमान | party = [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]<ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/255101|title=नायिका रेखा थापा राजेन्द्र लिङ्देनको प्यानलमा|publisher=Setopati|date=2021-11-26|language=ne}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223053419/https://www.setopati.com/politics/255101 |date=2025-02-23 }}</ref> | spouse = {{plainlist| * {{marriage| छबी राज ओझा|2001| 2012|reason=divorced}} * {{marriage|[[बलराम शाही]]|2022}} }}<ref name=:001>{{Cite web|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/rekha-thapa-married-to-balaram-shahi|title=Rekha Thapa married to Balaram Shahi|work=My Republica|access-date=2 March 2022}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220302064345/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/rekha-thapa-married-to-balaram-shahi |date=2 March 2022 }}</ref> | occupation = [[अभिनेत्री]], [[मोडल (मानिस)|मोडल]], [[चलचित्र निर्माता|निर्माता]], सामाजिक कार्यकर्ता |cast = थापाछेत्री | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]<ref name="RT-Bio">{{cite web|url=http://www.rekhathapa.org/rekha-thapa-biograpgy-details/|title=Rekha Thapa Biograpgy Details|author=Rekha Thapa|page=93|publisher=Rekha Thapa|date=April 21, 2010|accessdate=December 7, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150909205934/http://rekhathapa.org/rekha-thapa-biograpgy-details/ |date=September 9, 2015 }}</ref> | parents = प्रेम थापा <small>(बुबा)</small><br/>सरस्वती थापा {{small|(आमा)}}<ref name="FMU">{{cite web|url=http://www.facemeu.com/rekha-thapa/|title=Nepali Actress Rekha Thapa|publisher=facemeu.com|date=September 11, 2014|accessdate=December 7, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305042436/http://facemeu.com/rekha-thapa/ |date=March 5, 2016 }}</ref> | residence = [[काठमाडौँ]], नेपाल | nationality = {{flagicon|Nepal}} नेपाली | awards = "सीजी डिजिटल चलचित्र अवार्ड" <small>(२०१०)</small><br/>"नेफ्टा चलचित्र अवार्ड" {{small|(२०११)}} | website = {{URL|http://www.rekhathapa.org/}} {{URL|http://www.rekhathapa.net/}} | other names = {{Plainlist| *काली *नानु }} | height=१.६ मिटर <ref>{{cite web|url=http://www.celebheightweight.com/2015/10/rekha-thapa-height-weight-bra-size-shoe-size-body-measurements-waist-hips/|title=Rekha Thapa Height, Weight, Bra Size, Shoe Size, Body, Measurements, Waist, Hips|publisher=Celebrity Measurements|date= |accessdate=2015-10-31}}</ref> }} '''रेखा थापा''' (जन्म विसं २०३९ भदौ ५) नेपाली चलचित्र क्षेत्रकि एक चर्चित [[अभिनेत्री]] र तथा र्निमात्री हुन्। सन् १९९९ [[मिस नेपाल]]मा सहभागी भएर उनी उत्कृष्ट दस मा पर्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="missnepal">[http://www.missnepal.com.np/participants_1999.php Participants 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508033528/http://www.missnepal.com.np/participants_1999.php |date=2019-05-08 }}, Miss Nepal official website, retrieved 16 February 2014</ref> २ वर्ष पछि उनले छबी राज ओझाको चलचित्र ''हिरो''बाट नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी थिइन्। हालसम्म उनले २०० वटा भन्दा बढी नेपाली चलचित्रमा अभिनय गरेकी छिन्। सन् २०१० र २०११ मा उनले उत्कृष्ट अभिनेत्रीको सिजी डिजिटल चलचित्र पुरस्कार पाएकी थिइन् र सन् २०११ मा उत्कृष्ट अभिनेत्रीको नेफ्टा चलचित्र पुरस्कार जितेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|url= http://xnepali.net/movies/movie-awards-in-nepali-film-industry-and-nefta-film-awards/|title= Movie Awards in Nepali Film Industry and NEFTA Film Awards|date= {{date|March 20, 2011}}|accessdate= {{date|19 April 2015}}|publisher= xnepali.net|author= Anand Nepal}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> दर्जनौ सुपरहिट चलचित्र "काली" र "हिम्मतवाली" पछि २०७० चैत-२६ मा चलचित्र "रामप्यारी" लिएर आएकि थिइन्। ==सुरुवाती जीवन== उनको जन्म [[बगाले थापा]] परिवारमा भएको थियो।<ref>http://www.onlinekhabar.com/2016/12/512647/</ref> ==चलचित्र यात्रा== ==मेडिया क्षेत्रमा== कोटेश्वर मा एकीकृत नेकपा (माओवादी) को पार्टी मुख्यालय कार्यालयको एक सार्वजनिक कार्यक्रम बीच एक शीर्ष राजनीतिक दल एकीकृत नेकपा (माओवादी) मा उनको प्रवेशले उनको प्रशंसकहरूले केही आलोचना गरिएको थियो।<ref name="maoist" /> नोभेम्बर २००९ मा, थापाले दरबार स्क्वायरमा, ए.ने.क.पा. माओवादीको सरकार मुख्यालय घेराउ कार्यक्रमको सभामा प्रचण्डसँग नृत्य गरेकी थिईन्।<ref>{{cite web |url=http://xnepali.net/movies/prachanda-dances-while-rekha-thapa-signs/ |title=Prachanda dances while Rekha Thapa sings &#124; Nepali Movies, Nepali Films |publisher=Xnepali.net |date= |accessdate=9 May 2013 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> डिसेम्बर २००९ मा, रेखा थापा संसारको सबैभन्दा छोटो मानिस चुम्बन देखेको थियो।<ref>{{cite web |url=http://xnepali.net/movies/khagendra-proposed-and-kissed-rekha-thapa/ |title=Khagendra proposed and kissed Rekha Thapa &#124; Nepali Movies, Nepali Films |publisher=Xnepali.net |date= |accessdate=9 May 2013 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> जुन २०१३मा रेखा थापा पूर्णतया नयाँ अवतार मा वेव म्यागजिनको बाहिरी पृष्ठमा देखिएकी थिई।<ref>{{cite web|url=http://nepal.fm/rekha-thapa-new-avatar-wave-magazine/ |title=Rekha Thapa in New Avatar on Wave Magazine |publisher=Nepal.FM |date= |accessdate=13 June 2013}}</ref> ==व्यक्तिगत जीवन== ==राजनीति जीवन== रेखा थापाचलचित्र बाहेक राजनीतिक मा पनि सम्लग्न छिन्। रेखा थापा ए.ने.क.पा.माओवादीको सदस्य थिइन्। उनी संबिधानसभा निर्वाचनमा सभासदका लागि उमेद्वारी दिने खवरले पनि चर्चामा आएकी थिईन्।<ref name="maoist">[http://nepal.fm/rekha-thapa-urmila-aryal-join-ucpn-maoist/ Rekha Thapa and Urmila Aryal join UCPN (Maoist)]. Nepal.FM. Retrieved on 1 February 2014.</ref> वर्तमान उनी [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]मा सम्लग्न छिन्। [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीको महाधिवेशन, २०७८|२०७८ को महाधिवेशन]]मा उनी [[राजेन्द्रप्रसाद लिङ्देन|राजेन्द्र लिङ्देन]]को पक्षबाट महामन्त्रीको उम्मेदवारी हुन्।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2021/12/01/163836565875296794.html|title=अभिनेत्री रेखा थापा राप्रपाको महामन्त्रीमा उठ्ने|last=कान्तिपुर संवाददाता|first=|website=कान्तिपुर|language=|accessdate=मङ्सिर १५, २०७८|access-date=2021-12-01}}</ref> उनै थापा वर्तमान (२०७९ मङ्सिर ४) राप्रपाबाट [https://tajatimes.com/content/1107 प्रतिनिधि सभा निर्वाचन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013181231/https://tajatimes.com/content/1107 |date=2022-10-13 }}का लागि उम्मेदवारी दिएकी छिन्। उनी एमालेका [https://swasthyakhabar.com/story/36630 भानुभक्त ढकाल] र नेपाली कंग्रेसका [https://www.ezen1news.com/news/10789 सुनिल शर्मा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013181230/https://www.ezen1news.com/news/10789 |date=2022-10-13 }}सँग प्रतिस्पर्धा गर्दैछिन्। ==अभिनित चलचित्रहरू== रेखा थापा द्वारा अभिनित केही चलचित्रहरू *[[हीरो]] *[[वरमाला]] *[[सहारा]] *[[मेरो एउटा साथी छ]] *[[दमदार]] *[[कवच]] *[[हाम्रो माया जुनी जुनीलाई]] *[[साथी म तिम्रो]] *[[ए पण्डित बाजे]] *[[मितिनी]] *[[जीवन रेखा]] *[[हामी तिन भाइ]] *[[क्रोध]] *[[नसिब आफ्नो]] *[[बाटुली]] *[[किस्मत (चलचित्र)|किस्मत]] *[[बाटो मुनिको फूल]] *[[तोड]] *[[कसले छोयो मेरो मन]] *[[हिफाजत]] *[[खुसी (पुस्तक)|खुशी]] *[[इसारा|इसारा(चलचित्र)]] *[[मेरो जीवन साथी]] *[[अन्दाज]] *[[लङ्का|लंका(चलचित्र)]] *[[रावण|रावण(चलचित्र)]] *[[कलि]] *[[भीर|भिर(चलचित्र)]] *[[हिम्मतवाली]] *[[तथास्तु]] *[[ह्रस्व दीर्घ (चलचित्र)]] ==रेखाको फिल्मलाई रेनशाले निर्देशन गर्ने== <p style;"color:black;text -size:20pz;">नायिका रेखा थापाले नयां चलवित्र निर्माण गर्न थालेकी छिन्। नेपाल फिल्मस्को ब्यानरमा निर्माण हुन लागेको चलचित्रको नाम फाइनल गरिएको छैन। चलचित्रको लागि रेखाले निर्देशकको रूपमा रेनशा वान्तवा राइमाई फाईनल गरेकी छिन्। रेखा र रेनशा बिच कागजी सम्झौता भएको हो। रेनशाले निर्देशन गरेको पहिले चलचित्र इन्टु पिन्टु लण्डनमा बक्स अफिसमा औषत भएपनि उनको कामले भने तारिफ पाएको थियो। रेनेशा अहिले दोस्रौ चलचित्र 'आइ एम ट्वान्टीवान ' निर्देशन गर्ने तयारीमा छिन्। यही बिचमा उनले रेखाको ब्यानरमा काम गर्न लागेकी हुन्। यो चलचित्रको अहिले कथामा धमाधम काम भइरहेको छ। चमचित्रमा मल्टिस्टार कलाकार हुने बुझिएको छ। चलचित्रको छायाङ्कन माघदेखी सुरू गर्ने तयारी देखिएको छ। नायिका रेखा थापाले मालिका चलचित्र असफल भएपछि नयां चलचित्रका लागि लामै समय होमवोर्क गरेकी छिन्। <ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/रेखाको फिल्मलाई रेनशाले निर्देशन गर्ने|title=रेखाको अङ्कमालले बदलेको छविको मनस्थिती|publisher=अनलाइनखबर|access-date=23 January 2020}}</ref> ==अवार्ड र छनोट== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== ==बाह्य कडीहरू== *[http://rekhathapa.net/ रेखा थापा(वेब पेज)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141015125546/http://rekhathapa.net/ |date=2014-10-15 }} *[https://www.facebook.com/rekhathapa.net रेखा थापा(फेसबुक पेज)] *[https://celebsinfofeed.blogspot.com/2018/11/rekha-thapa.html रेखा थापा(छोटो बायो)] == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[झरना थापा]] * [[रोशनी केसी]] * [[करिश्मा मानन्धर]] * [[अरुणिमा लम्साल]] * [[निरुता सिंह]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:रङ्गकर्मी]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएको वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:नेपाली महिलाहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएको वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१८ मा बनाइएको वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्र निर्माताहरू]] [[श्रेणी:नेपाली महिला चलचित्र निर्माताहरू]] fftfi6a9gj1thu3j8924oy8lq9ihft0 10 20508 1354403 1049947 2026-05-06T10:59:52Z Bishaldev100 28807 1354403 wikitext text/x-wiki <br clear="all"> <onlyinclude><center> {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="1" style="width:80%; {{{1|}}}" |- ! width="1.0%" | [[आवर्त सारणी समूह|समूह]]&nbsp;→ ! width="5.5%" | [[क्षारीय धातु |१]] ! width="5.5%" | [[Alkaline earth metal|२]] ! width="5.5%" | [[समूह 3 तत्व |३]] ! width="5.5%" | [[समूह 4 तत्व |४]] ! width="5.5%" | [[समूह 5 तत्व |५]] ! width="5.5%" | [[समूह 6 तत्व |६]] ! width="5.5%" | [[समूह 7 तत्व |७]] ! width="5.5%" | [[समूह 8 तत्व |८]] ! width="5.5%" | [[समूह 9 तत्व |९]] ! width="5.5%" | [[समूह 10 तत्व |१०]] ! width="5.5%" | [[समूह 11 तत्व |११]] ! width="5.5%" | [[समूह 12 तत्व |१२]] ! width="5.5%" | [[बोरोन समूह |१३]] ! width="5.5%" | [[कार्बन समूह |१४]] ! width="5.5%" | [[नाइट्रोजन समूह |१५]] ! width="5.5%" | [[Chalcogen |१६]] ! width="5.5%" | [[हैलोजन |१७]] ! width="5.5%" | [[नोबल ग्यास|१८]] |- ! ↓&nbsp;[[आवर्त सारणी आवर्त|आवर्त]] | colspan="19"|<br/> |- ! [[आवर्त 1 तत्व|१]] | {{तत्व खाना| १|हाइड्रोजन |H |1.00794(7) |Gas |Nonmetals|Primordial}} | colspan="16"|<br/> | {{तत्व खाना| २|हीलियम |He|4.002602(2) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period 2 element|2]] | {{तत्व खाना| ३|लीथियम |Li|6.941(2) |Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना| ४|बेरिलियम |Be|9.012182(3) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | colspan="10"|<br/> | {{तत्व खाना| ५|बोरोन |B |१०.८११(७) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना| ६|कार्बन |C |१२.०१०७(८) |Solid|Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना| ७|नाइट्रोजन |N |१४.००६७४(७) |Gas |Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना| ८|अक्सिजन |O |१५.९९९४(३) |Gas |Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना| ९|फ्लोरीन |F |१८.९९८४०३२(५) |Gas |Halogens|Primordial}} | {{तत्व खाना|१०|नियोन |Ne|२०.१७९७(६) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period ३ element|३]] | {{तत्व खाना|११|सोडियम |Na|२२.९८९७६९२८(२)|Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|१२|म्याग्नेशियम |Mg|२४.३०५०(६) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | colspan="10"|<br/> | {{तत्व खाना|१३|एलुमिनियम |Al|२६.९८१५३८६(८) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|१४|सिलिकन |Si|२८.०८५५(३) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|१५|फस्फोरस|P |३०.९७३७६२(२) |Solid|Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना|१६|गन्धक |S |३२.०६६(६) |Solid|Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना|१७|क्लोरिन |Cl|३५.४५२७(९) |Gas |Halogens|Primordial}} | {{तत्व खाना|१८|आर्गन |Ar|३९.९४८(१) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period ४ element|४]] | {{तत्व खाना|१९|पोटाशियम |K |३९.०९८३(१) |Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२०|क्याल्सियम |Ca|४०.०७८(४) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२१|स्क्याण्डियम |Sc|४४.९५५९१२(७) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२२|टाइटानियम |Ti|४७.८७७(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२३|भेनेडियम |V |५०.९४१५(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२४|क्रोमियम |Cr|५१.९९७१(७) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२५|मैगानीज |Mn|५४.९३८०४५(५) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२ ६|फलाम |Fe|५५.८४५(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२७|कोबाल्ट |Co|५८.९३३१९५(५) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२८|निकेल |Ni|५८.७९३४(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२९|तामा |Cu|७३.५४७(३) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३०|वङ्गम् |Zn|७५.३९(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३१|ग्यालियम |Ga|७९.७२३(१) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३२|जर्मेनियम |Ge|७२.७१(२) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|३३|आर्सेनिक |As|७४.९२१७०(२) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|३४|सेलेनियम |Se|७८.९७(३) |Solid|Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३५|ब्रोमिन |Br|७९.९०४(१) |Liquid|Halogens|Primordial}} | {{तत्व खाना|३७|कृप्टन |Kr|८३.८०(१) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period ५ element|५]] | {{तत्व खाना|३७|रुबिडियम |Rb|८५.४६७८(३) |Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३८|स्ट्रोन्सियम |Sr|८७.६२(१) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३९|यिट्रियम |Y |८८.९०५८५(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४०|जर्कोनियम |Zr|९१.२२४(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४१|नायोबियम |Nb|९२.९०६३८(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४२|मोलिब्डेनम|Mo|९५.९४(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४३|टेक्निशियम|Tc|[९७.९०७२] |Solid|Transition metals|Natural radio}} | {{तत्व खाना|४४|रुथेनियम |Ru|१०१.०७(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४५|रोडियम |Rh|१०२.९०५५०(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४६|पालाडियम |Pd|१०६.४२(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४७|रूप्यम् |Ag|१०७.८६८२(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४८|क्याडमियम |Cd|११२.४११(८) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४९|इण्डियम |In|११४.८१८(३) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|५०|त्रपु |Sn|११८.७१०(७) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|५१|एन्टिमोनी |Sb|१२१.७६०(१) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|५२|टेलुरियम |Te|१२७.६०(३) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|५३|आयोडिन |I |१२६.९०४४७(३) |Solid|Halogens|Primordial}} | {{तत्व खाना|५४|जेनन |Xe|१३१.२९(२) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period ६ element|६]] | {{तत्व खाना|५५|सेसियम |Cs|१३२.९०५४५१९(२)|Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|५६|बेरियम |Ba|१३७.३२७(७) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|*|लैन्थनाइड| | |Solid|Lanthanides|Undiscovered}} | {{तत्व खाना|७२|हाफ्नियम |Hf|१७८.४९(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७३|टाण्टलम |Ta|१८०.९४७८८(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७४|टंग्स्टन |W |१८३.८४(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७५|रेनियम |Re|१८६.२०७(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७६|अस्मियम |Os|१९०.२३(३) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७७|इरिडियम |Ir|१९२.२१७(३) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७८|प्लाटिनम |Pt|१९५.०८४(९) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७९|सुन |Au|१९६.९६६५६९(४) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|८०|पारदः |Hg|२००.५९(२) |Liquid|Transition metals|Primordial|पारो}} | {{तत्व खाना|८१|थ्यालियम |Tl|२०४.३८३३(२) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|८२|सीसा |Pb|२०७.२(१) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|८३|बिस्मुथ |Bi|२०८.९८०४०(१) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|८४|पोलोनियम |Po|[२०८.९८२४] |Solid|Metalloids|Natural radio}} | {{तत्व खाना|८५|एस्टाटिन |At|[२०९.९८७१] |Solid|Halogens|Natural radio}} | {{तत्व खाना|८६|रेडन |Rn|[२२२.०१७६] |Gas |Noble gases|Natural radio}} |- ! [[Period ७ element|७]] | {{तत्व खाना|८७|फ्रान्सियम |Fr|[२२३.०१९७] |Solid|Alkali metals|Natural radio}} | {{तत्व खाना|८८|रेडियम |Ra|[२२६.०२५४] |Solid|Alkaline earth metals|Natural radio}} | {{तत्व खाना|**|ऐक्टिनाइड | | |Solid|Actinides|Undiscovered}} | {{तत्व खाना|१०४|रुथरफोर्डियम|Rf|[२६३.११२५] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०५|डब्नियम |Db|[२६२.११४४] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०६|सीबोर्गियम |Sg|[२६६.१२१९] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०७|बोरियम |Bh|[२६४.१२४७] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०८|हसियम |Hs|[२६९.१३४१] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०९|मेइट्नेरियम |Mt|[२६८.१३८८] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११०|डार्म्स्टेडशियम |Ds|[२७२.१४६३] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१११|रन्टजैनियम |Rg|[२७२.१५३५] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११२|उनउनबियम |Uub|[२७७] |Liquid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११३|उनउनट्रियम |Uut|[२८४] |Solid|Poor metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११४|उनउनक्वाडृयम |Uuq|[२८९] |Solid|Poor metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११५|उनउनपैन्शियम |Uup|[२८८] |Solid|Poor metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११६|उनउनहैक्षियम |Uuh|[२९२] |Solid|Poor metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११७|उनउनसैप्क्षियम |Uus|[२९१]‡ |Solid|Halogens|Undiscovered}} | {{तत्व खाना|११८|उनउनऔक्षियम |Uuo|[२९३] |Gas |Noble gases|Synthetic}} |- | colspan="21"|<br/> |- | colspan="4" style="text-align:right"|* '''[[ल्यान्थेनाइड]]''' | {{तत्व खाना|५७|लाञ्थेनम |La|१३८.९०५४७(७)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|५८|सेरियम |Ce|१४०.११६(१) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|५९|प्रासियोडाइमियम|Pr|१४०.९०७६५(२)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६०|नियोडाइमियम |Nd|१४४.२४२(३) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६१|प्रोमेथियम |Pm|[१४४.९१२७] |Solid|Lanthanides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|६२|समारियम |Sm|१५०.३६(२) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६३|युरोपियम |Eu|१५१.९६४(१) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६४|ग्याडोलिनियम |Gd|१५७.२५(३) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६५|टर्बियम |Tb|१५८.९२५३५(२)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६६|डिस्प्रोसियम |Dy|१६२.५००(१) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६७|होल्मियम |Ho|१६४.९३०३२(२)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६८|अर्बियम |Er|१६७.२५९(३) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६९|थुलियम |Tm|१६८.९३४२१(२)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|७०|यिट्टरबियम |Yb|१७३.०४(३) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|७१|लुटेटियम |Lu|१७४.९६७(१) |Solid|Lanthanides|Primordial}} |- | colspan="4" style="text-align:right"|** '''[[ऐक्टिनाइड]]''' | {{तत्व खाना|८९|एक्टिनियम |Ac|[२२7.०२77] |Solid|Actinides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|९०|थोरियम |Th|२३२.०३८०६(२)|Solid|Actinides|Primordial}} | {{तत्व खाना|९१|प्रोट्याक्टिनियम|Pa|२३१.०३५८८(२)|Solid|Actinides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|९२|यूरानियम |U |२३८.०२८९१(३)|Solid|Actinides|Primordial}} | {{तत्व खाना|९३|नेप्टुनियम |Np|[२३7.०४८२] |Solid|Actinides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|९४|प्लुटोनियम |Pu|[२४४.०६४२] |Solid|Actinides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|९५|अमेरिसियम |Am|[२४३.०६१४] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|९६|क्युरियम |Cm|[२४7.०7०३] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|९7|बर्केलियम |Bk|[२४7.०7०३] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|९८|कालिफोर्नियम |Cf|[२५१.०7९६] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|९९|आइन्स्टाइनियम |Es|[२५२.०८३०] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१००|फर्मियम |Fm|[२५7.०९५१] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०१|मेण्डेलीवियम|Md|[२५८.०९८४] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०२|नोबेलियम |No|[२५९.१०११] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०३|लरेन्सियम |Lr|[२६२.११०] |Solid|Actinides|Synthetic}} |} </center> ''आवर्त सारणीको यस प्रचलित प्रबन्धमा ल्यान्थेनाइड र ऐक्टिनाइडको अन्य धातुहरू भन्दा अलग राखिएको छ। विस्तृत र अति-विस्तृत आवर्त सारणीहरूमा f-ब्लक र g-ब्लक धातुहरू लाई पनि एक साथ प्रबन्धित गरिन्छ। {{PeriodicTablesKey}}</onlyinclude> ==रसायनिक गुणहरू== ==भौतिक गुणहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[रसायन शास्त्र]] *[[भौतिक शास्त्र]] *[[जीव शास्त्र]] e3q48xdnwlcv3k8nsdbcav9do7d7qx4 1354404 1354403 2026-05-06T11:00:24Z Bishaldev100 28807 1354404 wikitext text/x-wiki <br clear="all"> <onlyinclude><center> {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="1" style="width:80%; {{{1|}}}" |- ! width="1.0%" | [[आवर्त सारणी समूह|समूह]]&nbsp;→ ! width="5.5%" | [[क्षारीय धातु |१]] ! width="5.5%" | [[Alkaline earth metal|२]] ! width="5.5%" | [[समूह 3 तत्व |३]] ! width="5.5%" | [[समूह 4 तत्व |४]] ! width="5.5%" | [[समूह 5 तत्व |५]] ! width="5.5%" | [[समूह 6 तत्व |६]] ! width="5.5%" | [[समूह 7 तत्व |७]] ! width="5.5%" | [[समूह 8 तत्व |८]] ! width="5.5%" | [[समूह 9 तत्व |९]] ! width="5.5%" | [[समूह 10 तत्व |१०]] ! width="5.5%" | [[समूह 11 तत्व |११]] ! width="5.5%" | [[समूह 12 तत्व |१२]] ! width="5.5%" | [[बोरोन समूह |१३]] ! width="5.5%" | [[कार्बन समूह |१४]] ! width="5.5%" | [[नाइट्रोजन समूह |१५]] ! width="5.5%" | [[Chalcogen |१६]] ! width="5.5%" | [[हैलोजन |१७]] ! width="5.5%" | [[नोबल ग्यास18|१८]] |- ! ↓&nbsp;[[आवर्त सारणी आवर्त|आवर्त]] | colspan="19"|<br/> |- ! [[आवर्त 1 तत्व|१]] | {{तत्व खाना| १|हाइड्रोजन |H |1.00794(7) |Gas |Nonmetals|Primordial}} | colspan="16"|<br/> | {{तत्व खाना| २|हीलियम |He|4.002602(2) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period 2 element|2]] | {{तत्व खाना| ३|लीथियम |Li|6.941(2) |Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना| ४|बेरिलियम |Be|9.012182(3) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | colspan="10"|<br/> | {{तत्व खाना| ५|बोरोन |B |१०.८११(७) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना| ६|कार्बन |C |१२.०१०७(८) |Solid|Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना| ७|नाइट्रोजन |N |१४.००६७४(७) |Gas |Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना| ८|अक्सिजन |O |१५.९९९४(३) |Gas |Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना| ९|फ्लोरीन |F |१८.९९८४०३२(५) |Gas |Halogens|Primordial}} | {{तत्व खाना|१०|नियोन |Ne|२०.१७९७(६) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period ३ element|३]] | {{तत्व खाना|११|सोडियम |Na|२२.९८९७६९२८(२)|Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|१२|म्याग्नेशियम |Mg|२४.३०५०(६) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | colspan="10"|<br/> | {{तत्व खाना|१३|एलुमिनियम |Al|२६.९८१५३८६(८) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|१४|सिलिकन |Si|२८.०८५५(३) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|१५|फस्फोरस|P |३०.९७३७६२(२) |Solid|Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना|१६|गन्धक |S |३२.०६६(६) |Solid|Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना|१७|क्लोरिन |Cl|३५.४५२७(९) |Gas |Halogens|Primordial}} | {{तत्व खाना|१८|आर्गन |Ar|३९.९४८(१) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period ४ element|४]] | {{तत्व खाना|१९|पोटाशियम |K |३९.०९८३(१) |Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२०|क्याल्सियम |Ca|४०.०७८(४) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२१|स्क्याण्डियम |Sc|४४.९५५९१२(७) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२२|टाइटानियम |Ti|४७.८७७(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२३|भेनेडियम |V |५०.९४१५(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२४|क्रोमियम |Cr|५१.९९७१(७) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२५|मैगानीज |Mn|५४.९३८०४५(५) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२ ६|फलाम |Fe|५५.८४५(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२७|कोबाल्ट |Co|५८.९३३१९५(५) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२८|निकेल |Ni|५८.७९३४(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२९|तामा |Cu|७३.५४७(३) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३०|वङ्गम् |Zn|७५.३९(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३१|ग्यालियम |Ga|७९.७२३(१) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३२|जर्मेनियम |Ge|७२.७१(२) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|३३|आर्सेनिक |As|७४.९२१७०(२) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|३४|सेलेनियम |Se|७८.९७(३) |Solid|Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३५|ब्रोमिन |Br|७९.९०४(१) |Liquid|Halogens|Primordial}} | {{तत्व खाना|३७|कृप्टन |Kr|८३.८०(१) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period ५ element|५]] | {{तत्व खाना|३७|रुबिडियम |Rb|८५.४६७८(३) |Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३८|स्ट्रोन्सियम |Sr|८७.६२(१) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३९|यिट्रियम |Y |८८.९०५८५(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४०|जर्कोनियम |Zr|९१.२२४(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४१|नायोबियम |Nb|९२.९०६३८(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४२|मोलिब्डेनम|Mo|९५.९४(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४३|टेक्निशियम|Tc|[९७.९०७२] |Solid|Transition metals|Natural radio}} | {{तत्व खाना|४४|रुथेनियम |Ru|१०१.०७(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४५|रोडियम |Rh|१०२.९०५५०(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४६|पालाडियम |Pd|१०६.४२(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४७|रूप्यम् |Ag|१०७.८६८२(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४८|क्याडमियम |Cd|११२.४११(८) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४९|इण्डियम |In|११४.८१८(३) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|५०|त्रपु |Sn|११८.७१०(७) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|५१|एन्टिमोनी |Sb|१२१.७६०(१) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|५२|टेलुरियम |Te|१२७.६०(३) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|५३|आयोडिन |I |१२६.९०४४७(३) |Solid|Halogens|Primordial}} | {{तत्व खाना|५४|जेनन |Xe|१३१.२९(२) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period ६ element|६]] | {{तत्व खाना|५५|सेसियम |Cs|१३२.९०५४५१९(२)|Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|५६|बेरियम |Ba|१३७.३२७(७) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|*|लैन्थनाइड| | |Solid|Lanthanides|Undiscovered}} | {{तत्व खाना|७२|हाफ्नियम |Hf|१७८.४९(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७३|टाण्टलम |Ta|१८०.९४७८८(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७४|टंग्स्टन |W |१८३.८४(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७५|रेनियम |Re|१८६.२०७(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७६|अस्मियम |Os|१९०.२३(३) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७७|इरिडियम |Ir|१९२.२१७(३) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७८|प्लाटिनम |Pt|१९५.०८४(९) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७९|सुन |Au|१९६.९६६५६९(४) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|८०|पारदः |Hg|२००.५९(२) |Liquid|Transition metals|Primordial|पारो}} | {{तत्व खाना|८१|थ्यालियम |Tl|२०४.३८३३(२) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|८२|सीसा |Pb|२०७.२(१) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|८३|बिस्मुथ |Bi|२०८.९८०४०(१) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|८४|पोलोनियम |Po|[२०८.९८२४] |Solid|Metalloids|Natural radio}} | {{तत्व खाना|८५|एस्टाटिन |At|[२०९.९८७१] |Solid|Halogens|Natural radio}} | {{तत्व खाना|८६|रेडन |Rn|[२२२.०१७६] |Gas |Noble gases|Natural radio}} |- ! [[Period ७ element|७]] | {{तत्व खाना|८७|फ्रान्सियम |Fr|[२२३.०१९७] |Solid|Alkali metals|Natural radio}} | {{तत्व खाना|८८|रेडियम |Ra|[२२६.०२५४] |Solid|Alkaline earth metals|Natural radio}} | {{तत्व खाना|**|ऐक्टिनाइड | | |Solid|Actinides|Undiscovered}} | {{तत्व खाना|१०४|रुथरफोर्डियम|Rf|[२६३.११२५] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०५|डब्नियम |Db|[२६२.११४४] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०६|सीबोर्गियम |Sg|[२६६.१२१९] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०७|बोरियम |Bh|[२६४.१२४७] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०८|हसियम |Hs|[२६९.१३४१] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०९|मेइट्नेरियम |Mt|[२६८.१३८८] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११०|डार्म्स्टेडशियम |Ds|[२७२.१४६३] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१११|रन्टजैनियम |Rg|[२७२.१५३५] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११२|उनउनबियम |Uub|[२७७] |Liquid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११३|उनउनट्रियम |Uut|[२८४] |Solid|Poor metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११४|उनउनक्वाडृयम |Uuq|[२८९] |Solid|Poor metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११५|उनउनपैन्शियम |Uup|[२८८] |Solid|Poor metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११६|उनउनहैक्षियम |Uuh|[२९२] |Solid|Poor metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११७|उनउनसैप्क्षियम |Uus|[२९१]‡ |Solid|Halogens|Undiscovered}} | {{तत्व खाना|११८|उनउनऔक्षियम |Uuo|[२९३] |Gas |Noble gases|Synthetic}} |- | colspan="21"|<br/> |- | colspan="4" style="text-align:right"|* '''[[ल्यान्थेनाइड]]''' | {{तत्व खाना|५७|लाञ्थेनम |La|१३८.९०५४७(७)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|५८|सेरियम |Ce|१४०.११६(१) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|५९|प्रासियोडाइमियम|Pr|१४०.९०७६५(२)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६०|नियोडाइमियम |Nd|१४४.२४२(३) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६१|प्रोमेथियम |Pm|[१४४.९१२७] |Solid|Lanthanides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|६२|समारियम |Sm|१५०.३६(२) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६३|युरोपियम |Eu|१५१.९६४(१) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६४|ग्याडोलिनियम |Gd|१५७.२५(३) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६५|टर्बियम |Tb|१५८.९२५३५(२)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६६|डिस्प्रोसियम |Dy|१६२.५००(१) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६७|होल्मियम |Ho|१६४.९३०३२(२)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६८|अर्बियम |Er|१६७.२५९(३) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६९|थुलियम |Tm|१६८.९३४२१(२)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|७०|यिट्टरबियम |Yb|१७३.०४(३) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|७१|लुटेटियम |Lu|१७४.९६७(१) |Solid|Lanthanides|Primordial}} |- | colspan="4" style="text-align:right"|** '''[[ऐक्टिनाइड]]''' | {{तत्व खाना|८९|एक्टिनियम |Ac|[२२7.०२77] |Solid|Actinides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|९०|थोरियम |Th|२३२.०३८०६(२)|Solid|Actinides|Primordial}} | {{तत्व खाना|९१|प्रोट्याक्टिनियम|Pa|२३१.०३५८८(२)|Solid|Actinides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|९२|यूरानियम |U |२३८.०२८९१(३)|Solid|Actinides|Primordial}} | {{तत्व खाना|९३|नेप्टुनियम |Np|[२३7.०४८२] |Solid|Actinides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|९४|प्लुटोनियम |Pu|[२४४.०६४२] |Solid|Actinides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|९५|अमेरिसियम |Am|[२४३.०६१४] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|९६|क्युरियम |Cm|[२४7.०7०३] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|९7|बर्केलियम |Bk|[२४7.०7०३] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|९८|कालिफोर्नियम |Cf|[२५१.०7९६] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|९९|आइन्स्टाइनियम |Es|[२५२.०८३०] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१००|फर्मियम |Fm|[२५7.०९५१] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०१|मेण्डेलीवियम|Md|[२५८.०९८४] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०२|नोबेलियम |No|[२५९.१०११] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०३|लरेन्सियम |Lr|[२६२.११०] |Solid|Actinides|Synthetic}} |} </center> ''आवर्त सारणीको यस प्रचलित प्रबन्धमा ल्यान्थेनाइड र ऐक्टिनाइडको अन्य धातुहरू भन्दा अलग राखिएको छ। विस्तृत र अति-विस्तृत आवर्त सारणीहरूमा f-ब्लक र g-ब्लक धातुहरू लाई पनि एक साथ प्रबन्धित गरिन्छ। {{PeriodicTablesKey}}</onlyinclude> ==रसायनिक गुणहरू== ==भौतिक गुणहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[रसायन शास्त्र]] *[[भौतिक शास्त्र]] *[[जीव शास्त्र]] cpa0hn8hiyep0g3m696o6d0bjugjlm4 1354406 1354404 2026-05-06T11:00:48Z Bishaldev100 28807 1354406 wikitext text/x-wiki <br clear="all"> <onlyinclude><center> {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="1" style="width:80%; {{{1|}}}" |- ! width="1.0%" | [[आवर्त सारणी समूह|समूह]]&nbsp;→ ! width="5.5%" | [[क्षारीय धातु |१]] ! width="5.5%" | [[Alkaline earth metal|२]] ! width="5.5%" | [[समूह 3 तत्व |३]] ! width="5.5%" | [[समूह 4 तत्व |४]] ! width="5.5%" | [[समूह 5 तत्व |५]] ! width="5.5%" | [[समूह 6 तत्व |६]] ! width="5.5%" | [[समूह 7 तत्व |७]] ! width="5.5%" | [[समूह 8 तत्व |८]] ! width="5.5%" | [[समूह 9 तत्व |९]] ! width="5.5%" | [[समूह 10 तत्व |१०]] ! width="5.5%" | [[समूह 11 तत्व |११]] ! width="5.5%" | [[समूह 12 तत्व |१२]] ! width="5.5%" | [[बोरोन समूह |१३]] ! width="5.5%" | [[कार्बन समूह |१४]] ! width="5.5%" | [[नाइट्रोजन समूह |१५]] ! width="5.5%" | [[Chalcogen |१६]] ! width="5.5%" | [[हैलोजन |१७]] ! width="5.5%" | [[नोबल ग्यास|१८]] |- ! ↓&nbsp;[[आवर्त सारणी आवर्त|आवर्त]] | colspan="19"|<br/> |- ! [[आवर्त 1 तत्व|१]] | {{तत्व खाना| १|हाइड्रोजन |H |1.00794(7) |Gas |Nonmetals|Primordial}} | colspan="16"|<br/> | {{तत्व खाना| २|हीलियम |He|4.002602(2) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period 2 element|2]] | {{तत्व खाना| ३|लीथियम |Li|6.941(2) |Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना| ४|बेरिलियम |Be|9.012182(3) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | colspan="10"|<br/> | {{तत्व खाना| ५|बोरोन |B |१०.८११(७) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना| ६|कार्बन |C |१२.०१०७(८) |Solid|Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना| ७|नाइट्रोजन |N |१४.००६७४(७) |Gas |Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना| ८|अक्सिजन |O |१५.९९९४(३) |Gas |Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना| ९|फ्लोरीन |F |१८.९९८४०३२(५) |Gas |Halogens|Primordial}} | {{तत्व खाना|१०|नियोन |Ne|२०.१७९७(६) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period ३ element|३]] | {{तत्व खाना|११|सोडियम |Na|२२.९८९७६९२८(२)|Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|१२|म्याग्नेशियम |Mg|२४.३०५०(६) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | colspan="10"|<br/> | {{तत्व खाना|१३|एलुमिनियम |Al|२६.९८१५३८६(८) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|१४|सिलिकन |Si|२८.०८५५(३) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|१५|फस्फोरस|P |३०.९७३७६२(२) |Solid|Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना|१६|गन्धक |S |३२.०६६(६) |Solid|Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना|१७|क्लोरिन |Cl|३५.४५२७(९) |Gas |Halogens|Primordial}} | {{तत्व खाना|१८|आर्गन |Ar|३९.९४८(१) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period ४ element|४]] | {{तत्व खाना|१९|पोटाशियम |K |३९.०९८३(१) |Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२०|क्याल्सियम |Ca|४०.०७८(४) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२१|स्क्याण्डियम |Sc|४४.९५५९१२(७) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२२|टाइटानियम |Ti|४७.८७७(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२३|भेनेडियम |V |५०.९४१५(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२४|क्रोमियम |Cr|५१.९९७१(७) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२५|मैगानीज |Mn|५४.९३८०४५(५) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२ ६|फलाम |Fe|५५.८४५(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२७|कोबाल्ट |Co|५८.९३३१९५(५) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२८|निकेल |Ni|५८.७९३४(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|२९|तामा |Cu|७३.५४७(३) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३०|वङ्गम् |Zn|७५.३९(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३१|ग्यालियम |Ga|७९.७२३(१) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३२|जर्मेनियम |Ge|७२.७१(२) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|३३|आर्सेनिक |As|७४.९२१७०(२) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|३४|सेलेनियम |Se|७८.९७(३) |Solid|Nonmetals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३५|ब्रोमिन |Br|७९.९०४(१) |Liquid|Halogens|Primordial}} | {{तत्व खाना|३७|कृप्टन |Kr|८३.८०(१) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period ५ element|५]] | {{तत्व खाना|३७|रुबिडियम |Rb|८५.४६७८(३) |Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३८|स्ट्रोन्सियम |Sr|८७.६२(१) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|३९|यिट्रियम |Y |८८.९०५८५(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४०|जर्कोनियम |Zr|९१.२२४(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४१|नायोबियम |Nb|९२.९०६३८(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४२|मोलिब्डेनम|Mo|९५.९४(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४३|टेक्निशियम|Tc|[९७.९०७२] |Solid|Transition metals|Natural radio}} | {{तत्व खाना|४४|रुथेनियम |Ru|१०१.०७(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४५|रोडियम |Rh|१०२.९०५५०(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४६|पालाडियम |Pd|१०६.४२(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४७|रूप्यम् |Ag|१०७.८६८२(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४८|क्याडमियम |Cd|११२.४११(८) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|४९|इण्डियम |In|११४.८१८(३) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|५०|त्रपु |Sn|११८.७१०(७) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|५१|एन्टिमोनी |Sb|१२१.७६०(१) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|५२|टेलुरियम |Te|१२७.६०(३) |Solid|Metalloids|Primordial}} | {{तत्व खाना|५३|आयोडिन |I |१२६.९०४४७(३) |Solid|Halogens|Primordial}} | {{तत्व खाना|५४|जेनन |Xe|१३१.२९(२) |Gas |Noble gases|Primordial}} |- ! [[Period ६ element|६]] | {{तत्व खाना|५५|सेसियम |Cs|१३२.९०५४५१९(२)|Solid|Alkali metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|५६|बेरियम |Ba|१३७.३२७(७) |Solid|Alkaline earth metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|*|लैन्थनाइड| | |Solid|Lanthanides|Undiscovered}} | {{तत्व खाना|७२|हाफ्नियम |Hf|१७८.४९(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७३|टाण्टलम |Ta|१८०.९४७८८(२) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७४|टंग्स्टन |W |१८३.८४(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७५|रेनियम |Re|१८६.२०७(१) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७६|अस्मियम |Os|१९०.२३(३) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७७|इरिडियम |Ir|१९२.२१७(३) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७८|प्लाटिनम |Pt|१९५.०८४(९) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|७९|सुन |Au|१९६.९६६५६९(४) |Solid|Transition metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|८०|पारदः |Hg|२००.५९(२) |Liquid|Transition metals|Primordial|पारो}} | {{तत्व खाना|८१|थ्यालियम |Tl|२०४.३८३३(२) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|८२|सीसा |Pb|२०७.२(१) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|८३|बिस्मुथ |Bi|२०८.९८०४०(१) |Solid|Poor metals|Primordial}} | {{तत्व खाना|८४|पोलोनियम |Po|[२०८.९८२४] |Solid|Metalloids|Natural radio}} | {{तत्व खाना|८५|एस्टाटिन |At|[२०९.९८७१] |Solid|Halogens|Natural radio}} | {{तत्व खाना|८६|रेडन |Rn|[२२२.०१७६] |Gas |Noble gases|Natural radio}} |- ! [[Period ७ element|७]] | {{तत्व खाना|८७|फ्रान्सियम |Fr|[२२३.०१९७] |Solid|Alkali metals|Natural radio}} | {{तत्व खाना|८८|रेडियम |Ra|[२२६.०२५४] |Solid|Alkaline earth metals|Natural radio}} | {{तत्व खाना|**|ऐक्टिनाइड | | |Solid|Actinides|Undiscovered}} | {{तत्व खाना|१०४|रुथरफोर्डियम|Rf|[२६३.११२५] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०५|डब्नियम |Db|[२६२.११४४] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०६|सीबोर्गियम |Sg|[२६६.१२१९] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०७|बोरियम |Bh|[२६४.१२४७] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०८|हसियम |Hs|[२६९.१३४१] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०९|मेइट्नेरियम |Mt|[२६८.१३८८] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११०|डार्म्स्टेडशियम |Ds|[२७२.१४६३] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१११|रन्टजैनियम |Rg|[२७२.१५३५] |Solid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११२|उनउनबियम |Uub|[२७७] |Liquid|Transition metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११३|उनउनट्रियम |Uut|[२८४] |Solid|Poor metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११४|उनउनक्वाडृयम |Uuq|[२८९] |Solid|Poor metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११५|उनउनपैन्शियम |Uup|[२८८] |Solid|Poor metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११६|उनउनहैक्षियम |Uuh|[२९२] |Solid|Poor metals|Synthetic}} | {{तत्व खाना|११७|उनउनसैप्क्षियम |Uus|[२९१]‡ |Solid|Halogens|Undiscovered}} | {{तत्व खाना|११८|उनउनऔक्षियम |Uuo|[२९३] |Gas |Noble gases|Synthetic}} |- | colspan="21"|<br/> |- | colspan="4" style="text-align:right"|* '''[[ल्यान्थेनाइड]]''' | {{तत्व खाना|५७|लाञ्थेनम |La|१३८.९०५४७(७)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|५८|सेरियम |Ce|१४०.११६(१) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|५९|प्रासियोडाइमियम|Pr|१४०.९०७६५(२)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६०|नियोडाइमियम |Nd|१४४.२४२(३) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६१|प्रोमेथियम |Pm|[१४४.९१२७] |Solid|Lanthanides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|६२|समारियम |Sm|१५०.३६(२) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६३|युरोपियम |Eu|१५१.९६४(१) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६४|ग्याडोलिनियम |Gd|१५७.२५(३) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६५|टर्बियम |Tb|१५८.९२५३५(२)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६६|डिस्प्रोसियम |Dy|१६२.५००(१) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६७|होल्मियम |Ho|१६४.९३०३२(२)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६८|अर्बियम |Er|१६७.२५९(३) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|६९|थुलियम |Tm|१६८.९३४२१(२)|Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|७०|यिट्टरबियम |Yb|१७३.०४(३) |Solid|Lanthanides|Primordial}} | {{तत्व खाना|७१|लुटेटियम |Lu|१७४.९६७(१) |Solid|Lanthanides|Primordial}} |- | colspan="4" style="text-align:right"|** '''[[ऐक्टिनाइड]]''' | {{तत्व खाना|८९|एक्टिनियम |Ac|[२२7.०२77] |Solid|Actinides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|९०|थोरियम |Th|२३२.०३८०६(२)|Solid|Actinides|Primordial}} | {{तत्व खाना|९१|प्रोट्याक्टिनियम|Pa|२३१.०३५८८(२)|Solid|Actinides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|९२|यूरानियम |U |२३८.०२८९१(३)|Solid|Actinides|Primordial}} | {{तत्व खाना|९३|नेप्टुनियम |Np|[२३7.०४८२] |Solid|Actinides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|९४|प्लुटोनियम |Pu|[२४४.०६४२] |Solid|Actinides|Natural radio}} | {{तत्व खाना|९५|अमेरिसियम |Am|[२४३.०६१४] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|९६|क्युरियम |Cm|[२४7.०7०३] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|९7|बर्केलियम |Bk|[२४7.०7०३] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|९८|कालिफोर्नियम |Cf|[२५१.०7९६] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|९९|आइन्स्टाइनियम |Es|[२५२.०८३०] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१००|फर्मियम |Fm|[२५7.०९५१] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०१|मेण्डेलीवियम|Md|[२५८.०९८४] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०२|नोबेलियम |No|[२५९.१०११] |Solid|Actinides|Synthetic}} | {{तत्व खाना|१०३|लरेन्सियम |Lr|[२६२.११०] |Solid|Actinides|Synthetic}} |} </center> ''आवर्त सारणीको यस प्रचलित प्रबन्धमा ल्यान्थेनाइड र ऐक्टिनाइडको अन्य धातुहरू भन्दा अलग राखिएको छ। विस्तृत र अति-विस्तृत आवर्त सारणीहरूमा f-ब्लक र g-ब्लक धातुहरू लाई पनि एक साथ प्रबन्धित गरिन्छ। {{PeriodicTablesKey}}</onlyinclude> ==रसायनिक गुणहरू== ==भौतिक गुणहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[रसायन शास्त्र]] *[[भौतिक शास्त्र]] *[[जीव शास्त्र]] e3q48xdnwlcv3k8nsdbcav9do7d7qx4 0 35302 1354400 1339108 2026-05-06T10:52:59Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[आवर्त सारणी]] पृष्ठलाई [[पेरियोडिक तालिका]]मा सारियो 1339108 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Medeleeff by repin.jpg|thumb|250px|आवर्त सारणीका जनक '''मेण्डलिभ''']] '''आवर्त सारणी''' {{lang-en|periodic table}} अथवा तत्वहरूको आवर्त सारणी रासायनिक तत्वहरूलाई तिनको संगत विशेषताहरूका साथ एउटा सारणीका रूपमा दर्शाउने एउटा व्यवस्था हो। वर्तमान आवर्त सारणीमा ११७ ज्ञात [[तत्व]] सम्मिलित छन्। रूसी रसायन-शास्त्री [[माडलीफ]] (सही उच्चारण- मेन्देलेयेव)ले सन [[१८६९]]मा आवर्त नियम प्रस्तुत गरे। यसका अनुसार, : "तत्वहरूका भौतिक र रासायनिक गुण तिनको परमाणुभारहरूका आवर्तफलन हुन्छन्।" अर्थात यदि तत्वहरूलाई परमाणु भारका वृद्धिक्रममा राखियो भनें त्यो तत्व जसको गुण समान हुन्छन् एउटा निश्चित अवधिका पछि आउँछन्। माडलीवले यस सारणीका सहारे तत्वहरूका भौतिक एवं रासायनिक गुणहरूका आवर्ती हुनेका पहलूलाई प्रदर्शित गर्ने प्रयत्न गरे। [[१८१५]]देखि [[१९१३]]सम्म यसमा धेरै सुधार भए ताकि नयाँ आविष्कृत तत्वहरूलाई उचित स्थान दिन सकियोस् र सारणी नयाँ जानकारीहरूका अनुरूप हो।<ref>{{cite web|url=http://in.jagran.yahoo.com/news/oddnews/general/15_35_1732.html|title=अख्तरले तैयारको विश्वको पहिलो कोणीय आव‌र्त्त सारणी|accessmonthday=[[२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=जागरण|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105131500/http://in.jagran.yahoo.com/news/oddnews/general/15_35_1732.html |date=2012-01-05 }}</ref> रसायन शास्त्रीहरूका लागि आवर्त सारणी अत्यन्त महत्त्वपूर्ण एवं उपयोगी हो। यसका कारण कम तत्वहरूका गुणधर्महरूलाई नैं याद राख्नाले काम चल्छ किनभनें आवर्त सारणीमा कुनै समूह (उर्ध्वाधर पंक्ति) वा कुनै आवर्त (क्षैतिज पंक्ति)मा गुणधर्म एउटा निश्चित क्रमदेखि एवं तर्कसम्मत तरिकाले बदल्दछन्। तत्वहरूका [[परमाणु भार]]का वृद्धि क्रममा क्रमबद्ध गर्नमा क्षैतिज पंक्तिहरू प्राप्त हुन्छन् जसलाई आवर्त भन्दछन्। आवर्त नियमका अनुसार तत्वहरूलाई परमाणु भारका वृद्धि क्रममा क्षैतिज पंक्तिहरूमा सजाउनमा सामन गुण भएका तत्व एउटा नैं उर्ध्वाधर कालममा उपस्थित रहन्छन्। यी उर्ध्वाधर कालमका वर्ग भन्दछन्। मडलीफको आवर्त सारणीमा कुल ८ वर्ग थिए किनभनें त्यस समय निष्क्रिय ग्यासको खोज भएको थिएन। पछि निष्क्रिय ग्यासको खोजका पश्चात आधुनिक आवर्त सारणीमा ९ औँ वर्गलाई सामिल गरिएको हो। यस ९ औँ वर्गलाई '''०''' (शून्य वर्ग) भन्दछन्। वर्ग एकदेखि आठौँ वर्गलाई रोमन अक्षर I, II, III, IV, V, VI, VII तथा VIII द्वारा प्रदर्शित गरिन्छ। नवहरू वर्गलाई '''०''' द्वारा प्रदर्शित गरिन्छ।<ref>{{cite book |last=प्रसाद |first=चन्द्रमोहन |title= भौतिक एवं रसायन विज्ञान |year=जुलाई २००४ |publisher=भारती सदन |location=कोलकाता |id= |page=211|accessday= 2|accessmonth= जून|accessyear= २००९}}</ref> यसका विकासका अन्तिम चरणमा राग, वर्नर, बोहर र बरी आदि वैज्ञानिकहरूले आवर्त सारणीको आधुनिकतम रूप बनाए जुन वर्तमानसम्म चलनमा हो। यिनले माडेलिवको आवर्त सारणीमा उपस्थित श्रेणिहरूलाई खत्म गरे तथा वर्गोको संख्यालाई ९देखि बढाएर १८ गरे। यसका पछि पनि [[हाइड्रोजन]]को दुइ स्थानहरूमा हुनु र लेथेनाइड र एक्टीनाइड तत्वहरूलाई सारणीमा स्थान न हुनु दुइ मुख्य दोष अजसम्म छन्। === समूह एवं आवर्त === आवर्त सारणीका उर्ध्व पंक्तिहरूलाई समूह भनिन्छ। तत्वहरूका वर्गीकरणको दृष्टिदेखि समूहहरूलाई सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। केही समूहहरूमा, तत्व समान गुण दर्शा्दछन्. यी समूहहरूका नाम क्षारीय तत्व, क्षारीय पार्थिव धातु, छलोजेन, निक्टोजेन, चाल्कोजेन र अक्रिय ग्यास। आवर्त सारणीका क्षैतिज पंक्तिहरूलाई '''आवर्त''' भन्दछन्. तर पनि तत्वहरूका वर्गीकरणमा समूह अधिक महत्त्वपूर्ण मानिन्छन्, फेरि आवर्त सारणीमा धेरै स्थल यस्ता हुन्छन् जहां आवर्तको महत्त्व अधिक हुन जान्छ। उदाहरणका रूपमा डी-ब्लक वा संक्रमण धातुहरू र एफ-ब्लकलाई लिन सकिन्छ। == रासायनिक तत्व == निम्नलिखित सूचीमा सबै रासायनिक तत्वहरूलाई तिनको परमाणु संख्या कबढ्दै क्रममा रखिएको छ- == रासायनिक तत्व == निम्नलिखित सूचीमा सबै रासायनिक तत्वहरूलाई तिनका परमाणु संख्या बढदो क्रममा राखिएको छ- ;प.सं. -- तत्वको हिन्दी नाम -- प्रतीक -- अङ्ग्रेजी नाम/मराठी उच्चार १ -- उदजन—उ/H -- Hydrogen/हायड्रोजन <br /> २ -- यानाति—या/He—Helium/हेलियम <br /> ३ -- लघ्वातु—ल/Li—Lithium/लिथियम <br /> ४ -- विडूर—वि/Be—Beryllium/बेरिलीयम <br /> ५ -- टांकण—टा/B—Boron/बोरॉन <br /> ६ -- प्रांगार—प्रा/C—Carbon/कार्बन <br /> ७ -- भूयाति—भू/N—Nitrogen/नायट्रोजन <br /> ८ -- प्राणवायु—जा/O—Oxygen/ऑक्सिजन <br /> ९ -- तरस्विनी—त/F—Fluorine/फ्लूरिन <br /> १० -- शिथिराति—श/Ne—Neon/निऑन <br /> ११ -- क्षारातु—क्षा/Na—Sodium/सोडियम (लॅटिन शब्द 'Natrium' बाट) <br /> १२ -- भ्राजातु—भ्र/Mg—Magnesium/मॅग्नेशियम <br /> १३ -- स्फट्यातु—स्फAl—Aluminium/ॲल्युमिनियम <br /> १४ -- सैकता—सैSi—Silicon/सिलिकॉन <br /> १५ -- भास्वर—भा/P—Phosphorus/फॉस्फरस <br /> १६ -- गन्धक—ग/S—Sulfur/सल्फर <br /> १७ -- नीरजी—नी/Cl—Chlorine/क्लोरीन <br /> १८ -- मंदाति—मंAr—Argon/आर्गॉन <br /> १९ -- दहातु—द/K—Potassium/पोटॅशियम (जर्मन भाषाका शब्द 'Kalium' बाट) <br /> २० -- चूर्णातु—चू/Ca—Calcium/कॅल्शियम <br /> २१ -- स्तोकातु—स्त/Sc—Scandium/स्कॅन्डीयम <br /> २२ -- रंजातु—रं/Ti—Titanium/टायटॅनियम <br /> २३ -- रोचातु—रो/V—Vanadium/व्हॅनॅडियम <br /> २४ -- वर्णातु—व/Cr—Chromium/क्रोमियम <br /> २५ -- अयस—अ/Mn—Manganese/मँगनीज <br /> २६ -- लोहा—लो/Fe—Iron/आयर्न (लॅटिन शब्द 'Ferrum' बाट) <br /> २७ -- केत्वातु—के/Co—Cobalt/कोबाल्ट <br /> २८ -- रूपक—रू/Ni—Nickel/निकेल <br /> २९ -- ताम्र—ता/Cu—Copper/कॉपर (लॅटिन शब्द 'Cuprum' बाट) <br /> ३० -- जस्ता—ज/Zn—Zinc/ज़िंक <br /> ३१ -- द्रवातु—द्र/Ga—Gallium/गॅलियम <br /> ३२ -- सिकातु—सि/Ge—Germanium/जर्मेनियम <br /> ३३ -- नैपाली—ने/As—Arsenic/आर्सेनिक <br /> ३४ -- मेचाग्नि—मे/Se—Selenium/सेलेनियम <br /> ३५ -- दुराघ्री—दु/Br—Bromine/ब्रोमीन <br /> ३६ -- लीनाति—ली/Kr—Krypton/क्रीप्टॉन <br /> ३७ -- दीपातु—दी/Rb—Rubidium/रूबिडीयम <br /> ३८ -- शोणातु—शो/Sr—Strontium/स्ट्रोंटियम <br /> ३९ -- भृशला—भृ/Y—Yttrium/यट्रियम <br /> ४० -- गोमेदातु—गो/Zr—Zirconium/ज़िरकॉनियम <br /> ४१ -- काशातु—का/Nb—Niobium/नायोबियम <br /> ४२ -- संवर्णातु—सं/Mo—Molybdenum/मॉलिब्डेनम <br /> ४३ -- चेष्टातु—चे/Tc—Technetium/टेक्नेटियम <br /> ४४ -- नक्षरातु—क्ष/Ru—Ruthenium/रुथेनियम <br /> ४५ -- नाम्लातु—ना/Rh—Rhodium/ऱ्होडियम <br /> ४६ -- निचूषातु—नि/Pd—Palladium/पॅलॅडियम <br /> ४७ -- चाँदी—चाँ/Ag—Silver/सिल्वर (लॅटिन शब्द 'Argentum' बाट) <br /> ४८ -- मृज्यातु—मृ/Cd—Cadmium/कॅडमियम <br /> ४९ -- नैलातु—नैलातु/In—Indium/इंडियम <br /> ५० -- त्रपु—त्र/Sn—Tin/टिन (लॅटिन शब्द 'Stannum' बाट) <br /> ५१ -- अंजन—अं/Sb—Antimony/अँटिमनी (लॅटिन शब्द ' Stibium' बाट) <br /> ५२ -- टेलुरियम—/Te—Tellurium/टेलुरियम <br /> ५३ -- जंबुकी—जं/I—Iodine/आयोडिन <br /> ५४ -- जेनान—Xe—Xenon/ज़ेनॉन <br /> ५५ -- सीजियम—Cs—Caesium/सीजीयम <br /> ५६ -- बेरियम—Ba—Barium/बेरियम <br /> ५७ -- लाञ्थनम—La—Lanthanum/लँथॅनम <br /> ५८ -- सेरियम—Ce—Cerium/सेरियम <br /> ५९ -- प्रासियोडाइमियम—Pr—Praseodymium/प्रासियोडाइमियम <br /> ६० -- नियोडाइमियम—Nd—Neodymium/नियोडाइमियम <br /> ६१—प्रोमेथियम—Pm—Promethium/प्रोमेथियम <br /> ६२—सैमरियम—Sm—Samarium/सॅमॅरियम <br /> ६३—युरोपियम—Eu—Europium/युरोपियम <br /> ६४—ग्याडोलिनियम—Gd—Gadolinium/गॅडोलिनीयम <br /> ६५—टर्बियम—Tb—Terbium/टर्बियम <br /> ६६—डिस्प्रोसियम—Dy—Dysprosium/डिस्प्रोसियम <br /> ६७—होल्मियम—Ho—Holmium/होल्मियम <br /> ६८—अर्बियम—Er—Erbium/अर्बियम <br /> ६९—थुलियम—Tm—Thulium/थुलियम <br /> ७०—यिट्टरबियम—Yb—Ytterbium/यट्टरबियम <br /> ७१—लुटेटियम—Lu—Lutetium/लुटेटियम <br /> ७२—हाफ्नियम—Hf—Hafnium/हॅफ्नियम <br /> ७३—टाण्टलम—Ta—Tantalum/टँटॅलम <br /> ७४—टंग्स्टन—W -- Tungsten/टंगस्टन (जर्मन भाषाका शब्द 'Wolfram' बाट)) <br /> ७५—रेनियम—Re—Rhenium/र्हेनियम <br /> ७६—अस्मियम—Os—Osmium/ऑस्मियम <br /> ७७—इरिडियम—Ir—Iridium/इरिडियम <br /> ७८—प्लाटिनम—Pt—Platinum/प्लॅटिनम <br /> ७९—सोना -- Au—Gold/ऑरम (लॅटिन शब्द 'Aurum' बाट) <br /> ८०—पारा -- Hg—Mercury/ (लॅटिन शब्द 'Hydragyrum' बाट) <br /> ८१—थैलियम—Tl—Thallium/थॅलियम <br /> ८२—सीसा -- Pb—Lead/प्लम्बम (लॅटिन शब्द 'Plumbum' बाट) <br /> ८३—बिस्मथ—Bi—Bismuth/बिस्मथ <br /> ८४—पोलोनियम—Po—Polonium/पोलोनियम <br /> ८५—एस्टाटिन -- At—Astatine/ॲस्टाटिन <br /> ८६—रेडन—Rn—Radon/रेडॉन <br /> ८७—फ्रान्सियम—Fr—Francium/फ्रँसियम <br /> ८८—रेडियम—Ra—Radium/रेडियम <br /> ८९—एक्टिनियम—Ac—Actinium/ॲक्टिनियम <br /> ९०—थोरियम—Th—Thorium/थोरियम <br /> ९१—प्रोटैक्टीनियम—Pa—Protactinium <br /> ९२—युरेनियम—U -- Uranium <br /> ९३—नेप्ट्यूनियम—Np—Neptunium <br /> ९४—प्लूटोनियम—Pu—Plutonium <br /> ९५—अमेरिशियम—Am—Americium <br /> ९६—क्यूरियम—Cm—Curium <br /> ९७—बर्केलियम—Bk—Berkelium <br /> ९८—कैलीफोर्नियम—Cf—Californium <br /> ९९—आइन्स्टाइनियम—Es—Einsteinium <br /> १००—फर्मियम—Fm—Fermium <br /> १०१—मेण्डेलीवियम—Md—Mendelevium <br /> १०२—नोबेलियम—No—Nobelium <br /> १०३—लरेंशियम—Lr—Lawrencium <br /> १०४—रथरफोर्डियम—Rf—Rutherfordium <br /> १०५—डब्नियम—Db—Dubnium <br /> १०६—सीबोर्गियम—Sg—Seaborgium <br /> १०७—बोरियम—Bh—Bohrium <br /> १०८—हसियम—Hs—Hassium <br /> १०९—मेइट्नेरियम—Mt—Meitnerium <br /> ११०—डार्म्स्टेडशियम—Ds—Darmstadtium <br /> १११—रन्टजैनियम—Rg—Roentgenium <br /> ११२—उनउनबियम—Uub—Copernicium <br /> ११३—उनउनट्रियम—Uut—Ununtrium <br /> ११४—उनउनक्वाडृयम—Uuq—Ununquadium <br /> ११५—उनउनपैन्शियम—Uup—Ununpentium <br /> ११६—उनउनहैक्षियम—Uuh—Ununhexium <br /> ११७—उनउनसैप्क्षियम—Uus—Ununseptium <br /> ११८—उनउनऔक्षियम—Uuo—Ununoctium == सन्दर्भ == {{reflist}} == वाह्य सूत्र == * [http://www.ptable.com/?lang=hi आवर्त सारणी एवं तत्वहरूको वर्णन] ( हिन्दीमा ) * [http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_4639988.html कमालको आवर्त सारणी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718133930/http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_4639988.html |date=2011-07-18 }} (जागरण) {{संक्षिप्त आवर्त सारणी}} {{रसायन तत्त्व}} {{Commonscat|Periodic table}} [[श्रेणी:विज्ञान]] [[श्रेणी:रसायन शास्त्र]] [[श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित]] [[श्रेणी:तत्व]] 35mbbgkgjgsv7sqwaphng2k7l2xb4d0 10 42980 1354408 1250576 2026-05-06T11:09:07Z Bishaldev100 28807 1354408 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = Periodic table (navbox) | title = [[पेरियोडिक तालिका]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | above = | listclass = wraplinks | list1 = {{{!}} style="table-layout:fixed; width:100%;" aria-describedby="periodic-table-legend" {{!}}- {{!}} style="line-height:100%;" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[अल्काली धातु|1]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Alkaline earth metal|2]] {{!}} colspan="14" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 3 element|3]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 4 element|4]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 5 element|5]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 6 element|6]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 7 element|7]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 8 element|8]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 9 element|9]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 10 element|10]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 11 element|11]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 12 element|12]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Boron group|13]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Carbon group|14]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Pnictogen|15]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Chalcogen|16]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Halogen|17]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[नोबल ग्यास|18]] {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 1 element|1]] {{!}}{{Element cell/navbox|1|Hydrogen|H||Gas|s-block}} {{!}} colspan="30" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|2|Helium|He||Gas|s-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 2 element|2]] {{!}}{{Element cell/navbox|3|Lithium|Li||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|4|Beryllium|Be||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|5|Boron|B||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|6|Carbon|C||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|7|Nitrogen|N||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|8|Oxygen|O||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|9|Fluorine|F||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|10|Neon|Ne||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 3 element|3]] {{!}}{{Element cell/navbox|11|Sodium|Na||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|12|Magnesium|Mg||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|13|Aluminium|Al||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|14|Silicon|Si||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|15|Phosphorus|P||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|16|Sulfur|S||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|17|Chlorine|Cl||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|18|Argon|Ar||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 4 element|4]] {{!}}{{Element cell/navbox|19|Potassium|K||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|20|Calcium|Ca||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|21|Scandium|Sc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|22|Titanium|Ti||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|23|Vanadium|V||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|24|Chromium|Cr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|25|Manganese|Mn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|26|Iron|Fe||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|27|Cobalt|Co||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|28|Nickel|Ni||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|29|Copper|Cu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|30|Zinc|Zn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|31|Gallium|Ga||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|32|Germanium|Ge||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|33|Arsenic|As||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|34|Selenium|Se||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|35|Bromine|Br||Liquid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|36|Krypton|Kr||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 5 element|5]] {{!}}{{Element cell/navbox|37|Rubidium|Rb||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|38|Strontium|Sr||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|39|Yttrium|Y||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|40|Zirconium|Zr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|41|Niobium|Nb||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|42|Molybdenum|Mo||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|43|Technetium|Tc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|44|Ruthenium|Ru||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|45|Rhodium|Rh||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|46|Palladium|Pd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|47|Silver|Ag||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|48|Cadmium|Cd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|49|Indium|In||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|50|Tin|Sn||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|51|Antimony|Sb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|52|Tellurium|Te||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|53|Iodine|I||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|54|Xenon|Xe||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 6 element|6]] {{!}}{{Element cell/navbox|55|Caesium|Cs||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|56|Barium|Ba||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|57|Lanthanum|La||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|58|Cerium|Ce||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|59|Praseodymium|Pr||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|60|Neodymium|Nd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|61|Promethium|Pm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|62|Samarium|Sm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|63|Europium|Eu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|64|Gadolinium|Gd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|65|Terbium|Tb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|66|Dysprosium|Dy||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|67|Holmium|Ho||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|68|Erbium|Er||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|69|Thulium|Tm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|70|Ytterbium|Yb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|71|Lutetium|Lu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|72|Hafnium|Hf||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|73|Tantalum|Ta||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|74|Tungsten|W||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|75|Rhenium|Re||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|76|Osmium|Os||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|77|Iridium|Ir||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|78|Platinum|Pt||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|79|Gold|Au||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|80|Mercury|Hg||Liquid|d-block|link=Mercury (element)}} {{!}}{{Element cell/navbox|81|Thallium|Tl||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|82|Lead|Pb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|83|Bismuth|Bi||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|84|Polonium|Po||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|85|Astatine|At||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|86|Radon|Rn||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 7 element|7]] {{!}}{{Element cell/navbox|87|Francium|Fr||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|88|Radium|Ra||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|89|Actinium|Ac||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|90|Thorium|Th||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|91|Protactinium|Pa||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|92|Uranium|U||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|93|Neptunium|Np||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|94|Plutonium|Pu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|95|Americium|Am||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|96|Curium|Cm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|97|Berkelium|Bk||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|98|Californium|Cf||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|99|Einsteinium|Es||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|100|Fermium|Fm||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|101|Mendelevium|Md||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|102|Nobelium|No||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|103|Lawrencium|Lr||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|104|Rutherfordium|Rf||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|105|Dubnium|Db||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|106|Seaborgium|Sg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|107|Bohrium|Bh||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|108|Hassium|Hs||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|109|Meitnerium|Mt||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|110|Darmstadtium|Ds||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|111|Roentgenium|Rg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|112|Copernicium|Cn||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|113|Nihonium|Nh||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|114|Flerovium|Fl||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|115|Moscovium|Mc||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|116|Livermorium|Lv||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|117|Tennessine|Ts||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|118|Oganesson|Og||unknown phase|p-block}} {{!}}} | list2 = {{periodic table legend|theme1=Block|unknown1=no|style= margin:0;}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> bsize5cwq449051lreigiuqtdvo5tn3 1354412 1354408 2026-05-06T11:21:44Z Bishaldev100 28807 1354412 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = सानो पेरियोडिक तालिका | title = [[पेरियोडिक तालिका]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | above = | listclass = wraplinks | list1 = {{{!}} style="table-layout:fixed; width:100%;" aria-describedby="periodic-table-legend" {{!}}- {{!}} style="line-height:100%;" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[अल्काली धातु|1]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Alkaline earth metal|2]] {{!}} colspan="14" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 3 element|3]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 4 element|4]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 5 element|5]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 6 element|6]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 7 element|7]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 8 element|8]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 9 element|9]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 10 element|10]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 11 element|11]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 12 element|12]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Boron group|13]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Carbon group|14]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Pnictogen|15]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Chalcogen|16]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Halogen|17]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[नोबल ग्यास|18]] {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 1 element|1]] {{!}}{{Element cell/navbox|1|Hydrogen|H||Gas|s-block}} {{!}} colspan="30" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|2|Helium|He||Gas|s-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 2 element|2]] {{!}}{{Element cell/navbox|3|Lithium|Li||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|4|Beryllium|Be||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|5|Boron|B||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|6|Carbon|C||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|7|Nitrogen|N||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|8|Oxygen|O||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|9|Fluorine|F||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|10|Neon|Ne||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 3 element|3]] {{!}}{{Element cell/navbox|11|Sodium|Na||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|12|Magnesium|Mg||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|13|Aluminium|Al||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|14|Silicon|Si||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|15|Phosphorus|P||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|16|Sulfur|S||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|17|Chlorine|Cl||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|18|Argon|Ar||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 4 element|4]] {{!}}{{Element cell/navbox|19|Potassium|K||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|20|Calcium|Ca||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|21|Scandium|Sc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|22|Titanium|Ti||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|23|Vanadium|V||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|24|Chromium|Cr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|25|Manganese|Mn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|26|Iron|Fe||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|27|Cobalt|Co||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|28|Nickel|Ni||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|29|Copper|Cu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|30|Zinc|Zn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|31|Gallium|Ga||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|32|Germanium|Ge||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|33|Arsenic|As||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|34|Selenium|Se||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|35|Bromine|Br||Liquid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|36|Krypton|Kr||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 5 element|5]] {{!}}{{Element cell/navbox|37|Rubidium|Rb||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|38|Strontium|Sr||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|39|Yttrium|Y||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|40|Zirconium|Zr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|41|Niobium|Nb||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|42|Molybdenum|Mo||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|43|Technetium|Tc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|44|Ruthenium|Ru||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|45|Rhodium|Rh||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|46|Palladium|Pd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|47|Silver|Ag||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|48|Cadmium|Cd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|49|Indium|In||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|50|Tin|Sn||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|51|Antimony|Sb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|52|Tellurium|Te||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|53|Iodine|I||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|54|Xenon|Xe||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 6 element|6]] {{!}}{{Element cell/navbox|55|Caesium|Cs||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|56|Barium|Ba||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|57|Lanthanum|La||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|58|Cerium|Ce||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|59|Praseodymium|Pr||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|60|Neodymium|Nd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|61|Promethium|Pm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|62|Samarium|Sm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|63|Europium|Eu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|64|Gadolinium|Gd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|65|Terbium|Tb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|66|Dysprosium|Dy||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|67|Holmium|Ho||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|68|Erbium|Er||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|69|Thulium|Tm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|70|Ytterbium|Yb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|71|Lutetium|Lu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|72|Hafnium|Hf||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|73|Tantalum|Ta||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|74|Tungsten|W||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|75|Rhenium|Re||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|76|Osmium|Os||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|77|Iridium|Ir||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|78|Platinum|Pt||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|79|Gold|Au||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|80|Mercury|Hg||Liquid|d-block|link=Mercury (element)}} {{!}}{{Element cell/navbox|81|Thallium|Tl||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|82|Lead|Pb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|83|Bismuth|Bi||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|84|Polonium|Po||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|85|Astatine|At||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|86|Radon|Rn||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 7 element|7]] {{!}}{{Element cell/navbox|87|Francium|Fr||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|88|Radium|Ra||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|89|Actinium|Ac||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|90|Thorium|Th||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|91|Protactinium|Pa||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|92|Uranium|U||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|93|Neptunium|Np||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|94|Plutonium|Pu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|95|Americium|Am||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|96|Curium|Cm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|97|Berkelium|Bk||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|98|Californium|Cf||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|99|Einsteinium|Es||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|100|Fermium|Fm||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|101|Mendelevium|Md||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|102|Nobelium|No||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|103|Lawrencium|Lr||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|104|Rutherfordium|Rf||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|105|Dubnium|Db||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|106|Seaborgium|Sg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|107|Bohrium|Bh||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|108|Hassium|Hs||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|109|Meitnerium|Mt||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|110|Darmstadtium|Ds||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|111|Roentgenium|Rg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|112|Copernicium|Cn||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|113|Nihonium|Nh||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|114|Flerovium|Fl||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|115|Moscovium|Mc||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|116|Livermorium|Lv||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|117|Tennessine|Ts||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|118|Oganesson|Og||unknown phase|p-block}} {{!}}} | list2 = {{periodic table legend|theme1=Block|unknown1=no|style= margin:0;}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> e4vz89r57a6x8h6c9gbakritjulhl8a 1354413 1354412 2026-05-06T11:23:39Z Bishaldev100 28807 1354413 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = सानो पेरियोडिक तालिका | title = [[पेरियोडिक तालिका]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | above = | listclass = wraplinks | list1 = {{{!}} style="table-layout:fixed; width:100%;" aria-describedby="periodic-table-legend" {{!}}- {{!}} style="line-height:100%;" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[अल्काली धातु|1]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Alkaline earth metal|2]] {{!}} colspan="14" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 3 element|3]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 4 element|4]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 5 element|5]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 6 element|6]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 7 element|7]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 8 element|8]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 9 element|9]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 10 element|10]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 11 element|11]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 12 element|12]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Boron group|13]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Carbon group|14]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Pnictogen|15]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Chalcogen|16]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Halogen|17]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[नोबल ग्यास|18]] {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 1 element|1]] {{!}}{{Element cell/navbox|1|हाइड्रोजन|H||Gas|s-block}} {{!}} colspan="30" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|2|हिलियम|He||Gas|s-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 2 element|2]] {{!}}{{Element cell/navbox|3|Lithium|Li||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|4|Beryllium|Be||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|5|Boron|B||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|6|Carbon|C||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|7|Nitrogen|N||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|8|Oxygen|O||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|9|Fluorine|F||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|10|Neon|Ne||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 3 element|3]] {{!}}{{Element cell/navbox|11|Sodium|Na||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|12|Magnesium|Mg||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|13|Aluminium|Al||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|14|Silicon|Si||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|15|Phosphorus|P||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|16|Sulfur|S||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|17|Chlorine|Cl||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|18|Argon|Ar||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 4 element|4]] {{!}}{{Element cell/navbox|19|Potassium|K||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|20|Calcium|Ca||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|21|Scandium|Sc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|22|Titanium|Ti||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|23|Vanadium|V||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|24|Chromium|Cr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|25|Manganese|Mn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|26|Iron|Fe||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|27|Cobalt|Co||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|28|Nickel|Ni||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|29|Copper|Cu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|30|Zinc|Zn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|31|Gallium|Ga||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|32|Germanium|Ge||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|33|Arsenic|As||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|34|Selenium|Se||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|35|Bromine|Br||Liquid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|36|Krypton|Kr||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 5 element|5]] {{!}}{{Element cell/navbox|37|Rubidium|Rb||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|38|Strontium|Sr||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|39|Yttrium|Y||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|40|Zirconium|Zr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|41|Niobium|Nb||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|42|Molybdenum|Mo||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|43|Technetium|Tc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|44|Ruthenium|Ru||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|45|Rhodium|Rh||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|46|Palladium|Pd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|47|Silver|Ag||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|48|Cadmium|Cd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|49|Indium|In||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|50|Tin|Sn||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|51|Antimony|Sb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|52|Tellurium|Te||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|53|Iodine|I||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|54|Xenon|Xe||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 6 element|6]] {{!}}{{Element cell/navbox|55|Caesium|Cs||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|56|Barium|Ba||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|57|Lanthanum|La||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|58|Cerium|Ce||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|59|Praseodymium|Pr||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|60|Neodymium|Nd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|61|Promethium|Pm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|62|Samarium|Sm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|63|Europium|Eu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|64|Gadolinium|Gd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|65|Terbium|Tb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|66|Dysprosium|Dy||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|67|Holmium|Ho||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|68|Erbium|Er||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|69|Thulium|Tm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|70|Ytterbium|Yb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|71|Lutetium|Lu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|72|Hafnium|Hf||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|73|Tantalum|Ta||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|74|Tungsten|W||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|75|Rhenium|Re||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|76|Osmium|Os||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|77|Iridium|Ir||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|78|Platinum|Pt||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|79|Gold|Au||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|80|Mercury|Hg||Liquid|d-block|link=Mercury (element)}} {{!}}{{Element cell/navbox|81|Thallium|Tl||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|82|Lead|Pb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|83|Bismuth|Bi||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|84|Polonium|Po||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|85|Astatine|At||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|86|Radon|Rn||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 7 element|7]] {{!}}{{Element cell/navbox|87|Francium|Fr||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|88|Radium|Ra||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|89|Actinium|Ac||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|90|Thorium|Th||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|91|Protactinium|Pa||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|92|Uranium|U||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|93|Neptunium|Np||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|94|Plutonium|Pu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|95|Americium|Am||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|96|Curium|Cm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|97|Berkelium|Bk||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|98|Californium|Cf||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|99|Einsteinium|Es||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|100|Fermium|Fm||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|101|Mendelevium|Md||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|102|Nobelium|No||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|103|Lawrencium|Lr||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|104|Rutherfordium|Rf||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|105|Dubnium|Db||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|106|Seaborgium|Sg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|107|Bohrium|Bh||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|108|Hassium|Hs||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|109|Meitnerium|Mt||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|110|Darmstadtium|Ds||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|111|Roentgenium|Rg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|112|Copernicium|Cn||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|113|Nihonium|Nh||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|114|Flerovium|Fl||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|115|Moscovium|Mc||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|116|Livermorium|Lv||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|117|Tennessine|Ts||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|118|Oganesson|Og||unknown phase|p-block}} {{!}}} | list2 = {{periodic table legend|theme1=Block|unknown1=no|style= margin:0;}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> n0n9pxghnzcjaixuolbo4w3xlqu4mzy 1354414 1354413 2026-05-06T11:29:44Z Bishaldev100 28807 1354414 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = सानो पेरियोडिक तालिका | title = [[पेरियोडिक तालिका]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | above = | listclass = wraplinks | list1 = {{{!}} style="table-layout:fixed; width:100%;" aria-describedby="periodic-table-legend" {{!}}- {{!}} style="line-height:100%;" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[अल्काली धातु|1]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Alkaline earth metal|2]] {{!}} colspan="14" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 3 element|3]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 4 element|4]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 5 element|5]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 6 element|6]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 7 element|7]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 8 element|8]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 9 element|9]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 10 element|10]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 11 element|11]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 12 element|12]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Boron group|13]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Carbon group|14]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Pnictogen|15]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Chalcogen|16]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Halogen|17]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[नोबल ग्यास|18]] {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 1 element|1]] {{!}}{{Element cell/navbox|1|हाइड्रोजन|H||Gas|s-block}} {{!}} colspan="30" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|2|हिलियम|He||Gas|s-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 2 element|2]] {{!}}{{Element cell/navbox|3|लिथियम|Li||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|4|बेरिलियम|Be||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|5|बोरोन|B||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|6|कार्बन|C||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|7|नाइट्रोजन|N||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|8|अक्सिजन|O||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|9|फ्लोरिन|F||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|10|नियोन|Ne||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 3 element|3]] {{!}}{{Element cell/navbox|11|सोडियम|Na||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|12|म्याग्नेसियम|Mg||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|13|एल्युमिनियम|Al||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|14|सिलिकन|Si||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|15|फोस्फरस|P||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|16|सल्फर |S||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|17|क्लोरिन|Cl||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|18|आर्गन|Ar||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 4 element|4]] {{!}}{{Element cell/navbox|19|पोटासियम|K||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|20|क्याल्सियम|Ca||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|21|Scandium|Sc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|22|Titanium|Ti||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|23|Vanadium|V||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|24|Chromium|Cr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|25|Manganese|Mn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|26|फलाम|Fe||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|27|कोबल्ट|Co||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|28|निकेल|Ni||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|29|तामा|Cu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|30|जस्ता|Zn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|31|ग्यालियम|Ga||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|32|जर्मेनियम|Ge||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|33|आर्सेनिक |As||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|34|सेलेनियम|Se||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|35|ब्रोमिन|Br||Liquid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|36|क्रिप्टन|Kr||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 5 element|5]] {{!}}{{Element cell/navbox|37|Rubidium|Rb||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|38|Strontium|Sr||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|39|Yttrium|Y||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|40|Zirconium|Zr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|41|Niobium|Nb||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|42|Molybdenum|Mo||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|43|Technetium|Tc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|44|Ruthenium|Ru||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|45|Rhodium|Rh||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|46|Palladium|Pd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|47|चाँदी|Ag||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|48|Cadmium|Cd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|49|Indium|In||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|50|Tin|Sn||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|51|Antimony|Sb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|52|Tellurium|Te||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|53|Iodine|I||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|54|Xenon|Xe||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 6 element|6]] {{!}}{{Element cell/navbox|55|Caesium|Cs||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|56|Barium|Ba||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|57|Lanthanum|La||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|58|Cerium|Ce||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|59|Praseodymium|Pr||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|60|Neodymium|Nd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|61|Promethium|Pm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|62|Samarium|Sm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|63|Europium|Eu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|64|Gadolinium|Gd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|65|Terbium|Tb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|66|Dysprosium|Dy||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|67|Holmium|Ho||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|68|Erbium|Er||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|69|Thulium|Tm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|70|Ytterbium|Yb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|71|Lutetium|Lu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|72|Hafnium|Hf||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|73|Tantalum|Ta||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|74|Tungsten|W||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|75|Rhenium|Re||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|76|Osmium|Os||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|77|Iridium|Ir||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|78|Platinum|Pt||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|79|Gold|Au||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|80|Mercury|Hg||Liquid|d-block|link=Mercury (element)}} {{!}}{{Element cell/navbox|81|Thallium|Tl||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|82|Lead|Pb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|83|Bismuth|Bi||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|84|Polonium|Po||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|85|Astatine|At||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|86|Radon|Rn||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 7 element|7]] {{!}}{{Element cell/navbox|87|Francium|Fr||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|88|Radium|Ra||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|89|Actinium|Ac||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|90|Thorium|Th||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|91|Protactinium|Pa||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|92|Uranium|U||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|93|Neptunium|Np||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|94|Plutonium|Pu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|95|Americium|Am||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|96|Curium|Cm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|97|Berkelium|Bk||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|98|Californium|Cf||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|99|Einsteinium|Es||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|100|Fermium|Fm||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|101|Mendelevium|Md||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|102|Nobelium|No||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|103|Lawrencium|Lr||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|104|Rutherfordium|Rf||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|105|Dubnium|Db||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|106|Seaborgium|Sg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|107|Bohrium|Bh||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|108|Hassium|Hs||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|109|Meitnerium|Mt||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|110|Darmstadtium|Ds||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|111|Roentgenium|Rg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|112|Copernicium|Cn||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|113|Nihonium|Nh||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|114|Flerovium|Fl||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|115|Moscovium|Mc||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|116|Livermorium|Lv||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|117|Tennessine|Ts||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|118|Oganesson|Og||unknown phase|p-block}} {{!}}} | list2 = {{periodic table legend|theme1=Block|unknown1=no|style= margin:0;}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 6m5saywuzevgoc85tnwfcsv6a19dabo 1354415 1354414 2026-05-06T11:31:51Z Bishaldev100 28807 1354415 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = सानो पेरियोडिक तालिका | title = [[पेरियोडिक तालिका]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | above = | listclass = wraplinks | list1 = {{{!}} style="table-layout:fixed; width:100%;" aria-describedby="periodic-table-legend" {{!}}- {{!}} style="line-height:100%;" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[अल्काली धातु|1]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[अल्कालाइन अर्थ धातु|2]] {{!}} colspan="14" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 3 element|3]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 4 element|4]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 5 element|5]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 6 element|6]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 7 element|7]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 8 element|8]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 9 element|9]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 10 element|10]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 11 element|11]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 12 element|12]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Boron group|13]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Carbon group|14]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Pnictogen|15]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Chalcogen|16]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[ह्यालोजन|17]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[नोबल ग्यास|18]] {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 1 element|1]] {{!}}{{Element cell/navbox|1|हाइड्रोजन|H||Gas|s-block}} {{!}} colspan="30" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|2|हिलियम|He||Gas|s-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 2 element|2]] {{!}}{{Element cell/navbox|3|लिथियम|Li||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|4|बेरिलियम|Be||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|5|बोरोन|B||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|6|कार्बन|C||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|7|नाइट्रोजन|N||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|8|अक्सिजन|O||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|9|फ्लोरिन|F||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|10|नियोन|Ne||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 3 element|3]] {{!}}{{Element cell/navbox|11|सोडियम|Na||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|12|म्याग्नेसियम|Mg||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|13|एल्युमिनियम|Al||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|14|सिलिकन|Si||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|15|फोस्फरस|P||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|16|सल्फर |S||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|17|क्लोरिन|Cl||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|18|आर्गन|Ar||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 4 element|4]] {{!}}{{Element cell/navbox|19|पोटासियम|K||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|20|क्याल्सियम|Ca||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|21|Scandium|Sc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|22|Titanium|Ti||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|23|Vanadium|V||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|24|Chromium|Cr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|25|Manganese|Mn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|26|फलाम|Fe||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|27|कोबल्ट|Co||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|28|निकेल|Ni||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|29|तामा|Cu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|30|जस्ता|Zn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|31|ग्यालियम|Ga||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|32|जर्मेनियम|Ge||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|33|आर्सेनिक |As||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|34|सेलेनियम|Se||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|35|ब्रोमिन|Br||Liquid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|36|क्रिप्टन|Kr||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 5 element|5]] {{!}}{{Element cell/navbox|37|Rubidium|Rb||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|38|Strontium|Sr||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|39|Yttrium|Y||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|40|Zirconium|Zr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|41|Niobium|Nb||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|42|Molybdenum|Mo||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|43|Technetium|Tc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|44|Ruthenium|Ru||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|45|Rhodium|Rh||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|46|Palladium|Pd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|47|चाँदी|Ag||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|48|Cadmium|Cd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|49|Indium|In||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|50|Tin|Sn||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|51|Antimony|Sb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|52|Tellurium|Te||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|53|Iodine|I||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|54|Xenon|Xe||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 6 element|6]] {{!}}{{Element cell/navbox|55|Caesium|Cs||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|56|Barium|Ba||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|57|Lanthanum|La||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|58|Cerium|Ce||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|59|Praseodymium|Pr||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|60|Neodymium|Nd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|61|Promethium|Pm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|62|Samarium|Sm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|63|Europium|Eu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|64|Gadolinium|Gd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|65|Terbium|Tb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|66|Dysprosium|Dy||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|67|Holmium|Ho||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|68|Erbium|Er||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|69|Thulium|Tm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|70|Ytterbium|Yb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|71|Lutetium|Lu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|72|Hafnium|Hf||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|73|Tantalum|Ta||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|74|Tungsten|W||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|75|Rhenium|Re||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|76|Osmium|Os||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|77|Iridium|Ir||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|78|Platinum|Pt||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|79|Gold|Au||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|80|Mercury|Hg||Liquid|d-block|link=Mercury (element)}} {{!}}{{Element cell/navbox|81|Thallium|Tl||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|82|Lead|Pb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|83|Bismuth|Bi||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|84|Polonium|Po||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|85|Astatine|At||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|86|Radon|Rn||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 7 element|7]] {{!}}{{Element cell/navbox|87|Francium|Fr||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|88|Radium|Ra||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|89|Actinium|Ac||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|90|Thorium|Th||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|91|Protactinium|Pa||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|92|Uranium|U||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|93|Neptunium|Np||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|94|Plutonium|Pu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|95|Americium|Am||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|96|Curium|Cm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|97|Berkelium|Bk||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|98|Californium|Cf||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|99|Einsteinium|Es||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|100|Fermium|Fm||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|101|Mendelevium|Md||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|102|Nobelium|No||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|103|Lawrencium|Lr||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|104|Rutherfordium|Rf||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|105|Dubnium|Db||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|106|Seaborgium|Sg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|107|Bohrium|Bh||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|108|Hassium|Hs||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|109|Meitnerium|Mt||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|110|Darmstadtium|Ds||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|111|Roentgenium|Rg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|112|Copernicium|Cn||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|113|Nihonium|Nh||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|114|Flerovium|Fl||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|115|Moscovium|Mc||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|116|Livermorium|Lv||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|117|Tennessine|Ts||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|118|Oganesson|Og||unknown phase|p-block}} {{!}}} | list2 = {{periodic table legend|theme1=Block|unknown1=no|style= margin:0;}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> jm9iiixfmgvzraxaoqkebeagg0tz8ml 1354416 1354415 2026-05-06T11:47:55Z Bishaldev100 28807 1354416 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = सानो पेरियोडिक तालिका | title = [[पेरियोडिक तालिका]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | above = | listclass = wraplinks | list1 = {{{!}} style="table-layout:fixed; width:100%;" aria-describedby="periodic-table-legend" {{!}}- {{!}} style="line-height:100%;" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[अल्काली धातु|1]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[अल्कालाइन अर्थ धातु|2]] {{!}} colspan="14" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 3 element|3]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 4 element|4]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 5 element|5]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 6 element|6]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 7 element|7]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 8 element|8]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 9 element|9]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 10 element|10]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 11 element|11]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 12 element|12]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Boron group|13]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Carbon group|14]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Pnictogen|15]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Chalcogen|16]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[ह्यालोजन|17]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[नोबल ग्यास|18]] {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 1 element|1]] {{!}}{{Element cell/navbox|1|हाइड्रोजन|H||Gas|s-block}} {{!}} colspan="30" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|2|हिलियम|He||Gas|s-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 2 element|2]] {{!}}{{Element cell/navbox|3|लिथियम|Li||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|4|बेरिलियम|Be||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|5|बोरोन|B||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|6|कार्बन|C||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|7|नाइट्रोजन|N||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|8|अक्सिजन|O||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|9|फ्लोरिन|F||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|10|नियोन|Ne||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 3 element|3]] {{!}}{{Element cell/navbox|11|सोडियम|Na||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|12|म्याग्नेसियम|Mg||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|13|एल्युमिनियम|Al||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|14|सिलिकन|Si||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|15|फोस्फरस|P||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|16|सल्फर |S||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|17|क्लोरिन|Cl||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|18|आर्गन|Ar||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 4 element|4]] {{!}}{{Element cell/navbox|19|पोटासियम|K||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|20|क्याल्सियम|Ca||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|21|Scandium|Sc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|22|Titanium|Ti||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|23|Vanadium|V||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|24|Chromium|Cr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|25|Manganese|Mn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|26|फलाम|Fe||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|27|कोबल्ट|Co||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|28|निकेल|Ni||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|29|तामा|Cu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|30|जस्ता|Zn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|31|ग्यालियम|Ga||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|32|जर्मेनियम|Ge||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|33|आर्सेनिक |As||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|34|सेलेनियम|Se||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|35|ब्रोमिन|Br||Liquid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|36|क्रिप्टन|Kr||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 5 element|5]] {{!}}{{Element cell/navbox|37|Rubidium|Rb||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|38|Strontium|Sr||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|39|Yttrium|Y||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|40|Zirconium|Zr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|41|Niobium|Nb||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|42|Molybdenum|Mo||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|43|Technetium|Tc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|44|Ruthenium|Ru||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|45|Rhodium|Rh||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|46|Palladium|Pd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|47|चाँदी|Ag||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|48|Cadmium|Cd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|49|Indium|In||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|50|Tin|Sn||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|51|Antimony|Sb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|52|Tellurium|Te||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|53|Iodine|I||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|54|Xenon|Xe||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 6 element|6]] {{!}}{{Element cell/navbox|55|Caesium|Cs||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|56|Barium|Ba||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|57|Lanthanum|La||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|58|Cerium|Ce||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|59|Praseodymium|Pr||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|60|Neodymium|Nd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|61|Promethium|Pm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|62|Samarium|Sm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|63|Europium|Eu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|64|Gadolinium|Gd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|65|Terbium|Tb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|66|Dysprosium|Dy||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|67|Holmium|Ho||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|68|Erbium|Er||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|69|Thulium|Tm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|70|Ytterbium|Yb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|71|Lutetium|Lu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|72|Hafnium|Hf||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|73|Tantalum|Ta||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|74|Tungsten|W||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|75|Rhenium|Re||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|76|Osmium|Os||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|77|Iridium|Ir||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|78|Platinum|Pt||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|79|सुन |Au||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|80|पारो|Hg||Liquid|d-block|link=Mercury (element)}} {{!}}{{Element cell/navbox|81|थ्यालियम|Tl||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|82|सिसा|Pb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|83|बिस्मथ|Bi||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|84|Polonium|Po||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|85|Astatine|At||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|86|रेडन|Rn||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 7 element|7]] {{!}}{{Element cell/navbox|87|फ्रान्सियम|Fr||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|88|रेडियम|Ra||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|89|एक्टिनियम|Ac||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|90|थोरियम|Th||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|91|प्रोट्याक्टिनियम|Pa||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|92|युरेनियम|U||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|93|नेप्ट्युनियम|Np||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|94|प्लुटोनियम |Pu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|95|Americium|Am||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|96|क्युरियम|Cm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|97|Berkelium|Bk||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|98|Californium|Cf||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|99|Einsteinium|Es||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|100|Fermium|Fm||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|101|Mendelevium|Md||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|102|नोबेलियम|No||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|103|लरेन्सियम|Lr||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|104|रदर्फोर्डियम|Rf||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|105|Dubnium|Db||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|106|Seaborgium|Sg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|107|बोरियम|Bh||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|108|ह्यासियम|Hs||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|109|Meitnerium|Mt||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|110|Darmstadtium|Ds||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|111|Roentgenium|Rg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|112|Copernicium|Cn||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|113|Nihonium|Nh||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|114|Flerovium|Fl||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|115|Moscovium|Mc||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|116|Livermorium|Lv||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|117|Tennessine|Ts||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|118|Oganesson|Og||unknown phase|p-block}} {{!}}} | list2 = {{periodic table legend|theme1=Block|unknown1=no|style= margin:0;}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> bjz52sj9tn42donsvygcqefainukwqu 1354417 1354416 2026-05-06T11:50:46Z Bishaldev100 28807 1354417 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = सानो पेरियोडिक तालिका | title = [[पेरियोडिक तालिका]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | above = | listclass = wraplinks | list1 = {{{!}} style="table-layout:fixed; width:100%;" aria-describedby="periodic-table-legend" {{!}}- {{!}} style="line-height:100%;" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[अल्काली धातु|1]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[अल्कालाइन अर्थ धातु|2]] {{!}} colspan="14" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 3 element|3]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 4 element|4]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 5 element|5]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 6 element|6]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 7 element|7]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 8 element|8]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 9 element|9]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 10 element|10]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 11 element|11]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 12 element|12]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Boron group|13]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Carbon group|14]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Pnictogen|15]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Chalcogen|16]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[ह्यालोजन|17]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[नोबल ग्यास|18]] {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 1 element|1]] {{!}}{{Element cell/navbox|1|हाइड्रोजन|H||Gas|s-block}} {{!}} colspan="30" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|2|हिलियम|He||Gas|s-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 2 element|2]] {{!}}{{Element cell/navbox|3|लिथियम|Li||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|4|बेरिलियम|Be||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|5|बोरोन|B||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|6|कार्बन|C||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|7|नाइट्रोजन|N||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|8|अक्सिजन|O||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|9|फ्लोरिन|F||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|10|नियोन|Ne||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 3 element|3]] {{!}}{{Element cell/navbox|11|सोडियम|Na||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|12|म्याग्नेसियम|Mg||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|13|एल्युमिनियम|Al||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|14|सिलिकन|Si||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|15|फोस्फरस|P||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|16|सल्फर |S||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|17|क्लोरिन|Cl||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|18|आर्गन|Ar||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 4 element|4]] {{!}}{{Element cell/navbox|19|पोटासियम|K||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|20|क्याल्सियम|Ca||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|21|Scandium|Sc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|22|Titanium|Ti||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|23|Vanadium|V||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|24|Chromium|Cr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|25|Manganese|Mn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|26|फलाम|Fe||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|27|कोबल्ट|Co||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|28|निकेल|Ni||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|29|तामा|Cu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|30|जस्ता|Zn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|31|ग्यालियम|Ga||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|32|जर्मेनियम|Ge||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|33|आर्सेनिक |As||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|34|सेलेनियम|Se||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|35|ब्रोमिन|Br||Liquid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|36|क्रिप्टन|Kr||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 5 element|5]] {{!}}{{Element cell/navbox|37|Rubidium|Rb||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|38|Strontium|Sr||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|39|Yttrium|Y||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|40|Zirconium|Zr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|41|Niobium|Nb||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|42|Molybdenum|Mo||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|43|Technetium|Tc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|44|Ruthenium|Ru||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|45|Rhodium|Rh||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|46|Palladium|Pd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|47|चाँदी|Ag||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|48|Cadmium|Cd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|49|Indium|In||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|50|Tin|Sn||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|51|Antimony|Sb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|52|Tellurium|Te||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|53|Iodine|I||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|54|Xenon|Xe||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 6 element|6]] {{!}}{{Element cell/navbox|55|Caesium|Cs||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|56|Barium|Ba||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|57|Lanthanum|La||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|58|Cerium|Ce||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|59|Praseodymium|Pr||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|60|Neodymium|Nd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|61|Promethium|Pm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|62|Samarium|Sm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|63|Europium|Eu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|64|Gadolinium|Gd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|65|Terbium|Tb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|66|Dysprosium|Dy||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|67|Holmium|Ho||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|68|Erbium|Er||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|69|Thulium|Tm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|70|Ytterbium|Yb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|71|Lutetium|Lu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|72|Hafnium|Hf||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|73|Tantalum|Ta||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|74|Tungsten|W||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|75|Rhenium|Re||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|76|Osmium|Os||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|77|Iridium|Ir||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|78|Platinum|Pt||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|79|सुन |Au||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|80|पारो|Hg||Liquid|d-block|link=पारो}} {{!}}{{Element cell/navbox|81|थ्यालियम|Tl||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|82|सिसा|Pb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|83|बिस्मथ|Bi||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|84|Polonium|Po||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|85|Astatine|At||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|86|रेडन|Rn||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Period 7 element|7]] {{!}}{{Element cell/navbox|87|फ्रान्सियम|Fr||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|88|रेडियम|Ra||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|89|एक्टिनियम|Ac||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|90|थोरियम|Th||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|91|प्रोट्याक्टिनियम|Pa||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|92|युरेनियम|U||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|93|नेप्ट्युनियम|Np||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|94|प्लुटोनियम |Pu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|95|Americium|Am||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|96|क्युरियम|Cm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|97|Berkelium|Bk||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|98|Californium|Cf||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|99|Einsteinium|Es||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|100|Fermium|Fm||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|101|Mendelevium|Md||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|102|नोबेलियम|No||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|103|लरेन्सियम|Lr||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|104|रदर्फोर्डियम|Rf||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|105|Dubnium|Db||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|106|Seaborgium|Sg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|107|बोरियम|Bh||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|108|ह्यासियम|Hs||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|109|Meitnerium|Mt||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|110|Darmstadtium|Ds||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|111|Roentgenium|Rg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|112|Copernicium|Cn||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|113|Nihonium|Nh||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|114|Flerovium|Fl||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|115|Moscovium|Mc||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|116|Livermorium|Lv||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|117|Tennessine|Ts||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|118|Oganesson|Og||unknown phase|p-block}} {{!}}} | list2 = {{periodic table legend|theme1=Block|unknown1=no|style= margin:0;}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> c9h1pkb8dvjhl6ihlsw7c6fmmszw738 0 44355 1354334 1354249 2026-05-05T13:13:43Z Bishaldev100 28807 /* राज्यहरू */ 1354334 wikitext text/x-wiki [[File:River Ganges and tributaries.png|thumb|right|[[गङ्गा नदी]]का सहायक नदीहरूमध्ये [[कर्णाली नदी]]]] [[File:Mandhata Shahi- SAKE-1612.jpg|thumb|[[डोटी राज्य]]का राजाको शिलालेख, [[शक संवत्]] १६१२ (वा १७४७ [[विक्रम सम्वत्|विक्रम संवत्]])मा [[देवनागरी लिपि|देवनागरी]] लिपि प्रयोग गरेर पुरानो [[खस भाषा]] मा 'रैका' मान्धाता शाहीको ताम्र शिलालेख।]] '''बाइसे राज्य''' [[भारतीय उपमहाद्वीप]]मा सार्वभौम रूपमा अवस्थित साना राज्यहरू हन्। यी राज्यहरू [[नेपालको इतिहास|मध्ययुगीन नेपाल]]का खसहरूद्वारा शासित थिए भने आधुनिक नेपालको [[कर्णाली नदी|कर्णाली]]-[[भेरी नदी]]को वरिपरि अवस्थित थिए। वि.सं १८०० देखि १८६६ सम्म [[नेपालको एकीकरण]]को क्रममा बाइसेहरू राज्यहरू [[नेपाल]]मा गाभिएका थिए। [[गोरखा राज्य]]का अन्तिम राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]को शासन कालमा नेपालको एकीकरणको प्रयासहरू भएका थिए भने उनको मृत्यु पश्चात् एकीकरणलाई उनका छोरा र नातिले अगाडि बढाएका थिए।<ref>आधारभूत सामान्यज्ञान २०६०, मकालु बुक्स एण्ड स्टेशनर्स</ref> नेपालमा हाल सम्म प्रकाशन भएका विभिन्न पुस्तकहरूमा बाइसे र चौबिसे राज्यहरूका नाम कतिपएमा फरक फरक पाइएका छन्। यि सबै पुस्तकमा भएका नामहरूका राज्यहरू कुनै न कुनै बेला एक पटक स्थापना भएकै थिए। त्यो बेलामा राज्यहरू फुट्ने र जुट्ने काम चलिरहन्थ्यो। बाइसे राज्य भनिएता पनि कर्णाली क्षेत्रका राज्यहरूको सङ्ख्या घटेर कुनै बेला अठार वटा सम्म पुगेको छ भने कुनै बेला बढेर तीसवटा सम्म पनि पुगेको पनि देखिन्छ।<ref name= "Kirtikhamb"/> == नामकरण == जुम्ला राज्यमा ११ वटा पर्वत र ११ वटा नदी भएकाले पहिले पनि [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]]लाई बाइस पाखा भनिन्थ्यो भने जुम्ली जनतालाई बाइस पख्याली भनिन्थ्यो। यस कुरालाई वि.सं. १८०२-१८०८ मा जुम्लाका राजा सुदर्शन शाहको ताम्रपत्र, वि.सं. १८५५ मा सुब्बा भयहरण थापाको आज्ञापत्र र वि.सं. १८७८ मा लेखिएको कल्याल वंशावलीमा उल्लेख गरिएको छ। <ref name= "Kirtikhamb"/> त्यस कारण जुम्ला राज्यको प्रभावमा रहेको र जुम्ला राज्यलाई वार्षिक कर (सिर्तो) बुझाउने सम्पूर्ण कर्णाली क्षेत्रका राज्यहरूलाई बाइसे राज्य भनिएको थियो। यसरी रहेका बाइसी राज्यहरूमा विद्वान भेन्सिटार्टले २२ वटा, कर्कप्याट्रिकले १८ वटा, बुचानन ह्यामिल्टनले २१ वटा, ओल्डफिल्डले १८ वटा र प्रा. डा. राजाराम सुवेदीले ३० वटा नामहरू प्रकाशन गरेका छन्।<ref name= "Kirtikhamb"> कीर्तिखम्ब पहिलो संस्करण पृष्ठ सङ्ख्या २४- २९ लेखक विश्व के.सी. (पोखरेल)</ref> == राज्यहरू == नेपालमा हाल सम्म प्रकाशन भएका विभिन्न पुस्तकहरूमा बाइसे राज्यहरूका नाम कतिपयमा फरक फरक पाइएका छन्।<ref name= "Kirtikhamb"/> विभिन्न पुस्तकहरूमा लेखकहरूले प्रकाशित बाइसे राज्यहरूका नामहरू यस प्रकार रहेका छन्।<ref> सामाजिक अध्ययन तथा जीवनोपयोगी शिक्षा , कक्षा १२ (पाठ्यक्रम विकास केन्द्र)</ref> {| class="wikitable sortable" |+ बाइसी राज्यहरू |- !क्रम !राज्यहरू<ref name"राज्यहरू"> इतिहास कक्षा १०, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (पृष्ठ १०- १३)</ref> !स्थापना (वि.सं)!! संस्थापक !! विघटन !सन्दर्भ |- |१ | [[जुम्ला राज्य|जुम्ला]] |१४५०|| वि.सं. १४५० मा उत्तमराजका छोरा बलिराजाले जुम्ला राज्यको स्थापना गरेका थिए। |वि.सं. १८४७ मा राजा सूर्यमान शाहको पालामा जुम्ला विशाल नेपालमा विलय भएको थियो। | |- |२ | जाजरकोट | १४६१|| वि.सं. १४६१ मा राजा मेदिनी वर्माले जाजरकोटको स्थापना गरेका थिए। | वि.सं. १८४३ मा गजेन्द्र शाहको समयमा नेपालमा गाभिएको थियो। | |- |३ | [[डोटी राज्य|डोटी]] | १४०९|| वि.सं. १४०९ मा निरयपालले डोटी राज्यको स्थापना गरेका थिए। | १८४६ मा राज दीप शाहीको शासनकालमा डोटी नेपालमा मिसिएको थियो। | |- |४ | सल्यान | १४७५|| वि.सं. १४४५मा राजा सुमेरुवर्माले सल्यान राज्यको स्थापना गरेका थिए। | वि.सं. १८२५ मा सल्यानका राजा कृष्ण शाहले नेपालको संरक्षकत्व स्वीकार गरेका थिए । | |- |५ | अछाम | १४५३|| वि.सं. १४८५ इन्द्रवर्मा र चन्द्रवर्माले अछाम राज्यको स्थापना गरेका थिए । | वि.सं. १८४७ मा अछामका राजा   देवचन्द्र शाहको समयमा अछाम नेपालमा गाभियो । | |- |६ | रुकुम | १४७५|| वि.सं. १४७५ मा राजा नरिबमले रुकुम राज्यको स्थापना गरेका थिए। | वि.सं. १८४६ मा रुकुम नेपालमा मिलाइएको थियो। | |- |७ | बाँफी | १४७५|| वि.सं. १४७५ मा जगदीश वमले बाँफी राज्यको स्थापना गरेका थिए। | वि.सं. १८४६ मा बाँफीलाई नेपालमा गाभिएको थियो। | |- |८ | दुल्लु | १४५३|| वि.सं. १४५३ मा राजा मलैवमले दुल्लु राज्यको स्थापना गरेका थिएर | वि.सं. १८४६ मा राजा उतिम शाहको राज्यकालमा दुल्लु नेपालको आश्रित राज्य बनेको थियो। | |- |९ | [[फलावाङ]] | || दाङबाट आएका काला सुल्तानबाट स्थापित भएको थियो। | फलावाङ सल्यान राज्यमा गाभिएको थियो। | |- |१० | दैलेख | १४५३|| वि.सं. १४५३ मा राजा मलैवम्मले   दैलेख राज्यको स्थापना गरेका थिए। | वि.सं. १८४६ मा राजा कर्णशाहीको शासनकालमा दैलेख नेपालमा मिलाइएको थियो। | |- |११ | छिल्लीकोट | १७०३|| वि.सं. १७०३ मा दान बहादुर शाह छिल्लीकोटका राजा थिए। | वि.सं. १८४७ मा राजा वीरभद्र शाहको राज्यकालमा यो नेपालमा गाभिएको थियो। | |- |१२ | मुसिकोट | १४७५|| वि.सं. १४७५ मा राजा जयतुम्बले मुसिकोट राज्यको स्थापना गरेका थिए । | वि.सं.  १८४६ मा राजा मुकुन्द शाहीको राज्यकालमा यो राज्य नेपालमा गाभिएको थियो। | |- |१३ | [[दर्ना]] | १४९४|| वि.सं. १४९४ मा राजा  उदयवर्माले दर्ना राज्यको स्थापना गरेका थिए | वि.सं. १८४७ मा रुद्र शाहीका शासनकालमा नेपालमा गाभिएको थियो। | |- |१४ | [[धुलीकोट राज्य|धुलिकोट]] | १६२५|| वि.सं. १६२५ मा राजा प्रभात   रायले धुलिकोट (सुर्खे त) राज्यको स्थापना गरेका थिए। | वि.सं. १८४६ भूपनारायण शाहीको   राज्यकालमा नेपालमा गाभिएको थियो। | |- |१५ | गजुल | १५५०|| वि.सं. १५५० मा राजा जयासिंहले गजुल (रोल्पा) राज्यको स्थापना गरेका थिए। | नेपाल एकीकरणको समयमा नेपाल अधिराज्यमा मिलाइएको थियो। | |- |१६ | खुम्री | १६२३|| वि.सं. १६२३ मा इन्द्रपालसेनले खुम्री राज्यको स्थापना गरेका थिए। | नेपाल एकीकरणको समयमा नेपाल अधिराज्यमा मिलाइएको थियो। | |- |१७ | बाजुरा | १६५०|| वि.सं. १६५० मा राजा डुगरसिंहले बाजुरा राज्यको स्थापना गरेका थिए । | वि.सं. १८४७ मा अनन्तपालको समयमा बाजुरा राज्य नेपालमा मिसिएको थियो।। | |- |१८ | मालनेटा | १७९०|| वि.सं. १७९० मा मदनराज शाहले मालनेटा राज्यको स्थापना गरेका थिए। | वि.सं. १८६३ मा रूपनारायण शाहको   राज्यकालमा मालनेटा नेपालमा गाभिएको थियो। | |- |१९ | [[बझाङ राज्य|बझाङ]] | १५०३|| वि.सं. १५०३ मा राजा शक्तिसिंहले बझाङ राज्यको स्थापना गरेका थिए । | वि.सं. १८४७ मा राजा समुन्द्र सिंहले नेपालको अगाडि आत्मसमर्पण गरेका थिए। | |- |२० | दाङ | १५५० || वि.सं. १५५० मा राजा दलीसिंहले दाङ राज्यको स्थापना गरेका थिए। | वि.सं. १८४३ मा राजा नवलसिंहको   राज्यकालमा दाङ नेपालमा गाभिएको थियो। | |- |२१ | जहारी | १४७५|| वि.सं. १४७५ मा राजा माधववमले जहारी (हालको रुकुम र सल्यान)को स्थापना गरेका थिए। | यसको राजधानी कोटजहारी र चौर जहारीमा थियो । वि.सं. १८४७ मा यो राज्य नेपालमा गाभिएको थियो। | |- |२२ | थलारा | १५०३|| १५०३ मा राजा शक्तिसिंहले थलहारा राज्यको स्थापना गरेका थिए । | वि.सं. १८४६ मा गजेन्द्रसिंहको   राज्यकालमा थलहारा (हालको [[बझाङ जिल्ला]])मा गाभिएको थियो। | |} == प्रशासन == मध्यकालमा राज्य विस्तार हुँदै गएपछि विभिन्न क्षेत्रमा केन्द्रबाट सोझै प्रशासन चलाउन कठिन पर्ने हुनाले ती क्षेत्रमा प्रशासन सञ्चालन गर्न आफ्ना भाइ, छोरा र भातिजालाई प्रशासक नियुक्त गर्ने परम्परा भएको पाइन्छ।   उत्तरमध्यकाल (बाइसी, चौबीसी पूर्वका सेनराज्य प्रशासन) <ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=३२२-३२३|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> # राजपरिवार = राजा, रानी, राजकुमार (गोसाईं, रौतेल्या, रताला, पुत्लो) # सरदार = सेना र अर्थसमबन्धी विषय हेर्ने अधिकारी # पण्डितवर्ग = राजगुरु, धर्माधिकारी, ज्योतिषी, जोशी, दैवज्ञ, पुरोहित # काजी = मन्त्री (प्रायः राजाका टाढाका अंशियार काजी कहिन्थे।) # रजवार = स्थानीय प्रशासक, राजाभन्दा तल्ला पाँच भन्दा उपरको पद # खजाञ्ची = राजाको खजाना भणडारको तालाचाबी लिई बस्ने # देवान = राजालाई धर्मशास्त्र हेरी पतिया, चान्द्रायण, शुद्धि गर्ने व्यक्ति # पुत्ला वा पुल्ता = तिब्बत भोटतिरको भन्सार अधिकृत # बूढाथापा = स्थानीय भलादमीको नायक र राजाले छानेको मन्त्रीसरह # उमराव = विबिन्न नाकामा निर्मित गढीकिल्लाको नायक # द्वारे, नेव, मुखिया, ताकुलद्वार, मण्डली= ग्राममुख्य, लेखनदास, मुख्य, तैनाथवाला, राज्यभित्रमा राजाको विरुद्ध जाँच्ने र गोप्य प्रतिवेदन सङ्कलक # भण्डारी= कोषागारप्रमुख, नगद, जिन्सी, गहना, खाद्यान्न, जपडाको भण्डारे। # विचारी, सुबेदार, थरघर, [[दौडाहा]] = मुद्दा हेर्ने, प्रहरी हेर्ने, सल्लाहकार, ठाडो कार्बाही गर्ने। # [[कटुवाल]], आसेपासे, टीके, जीते, अर्जबेगी, लुमड्या, = राजाज्ञा कार्यान्वयन गर्नेहरू ==सन्दर्भ सामग्री== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]] qrx503qczzcpdhr2wzesxqtk3ew0waf 0 50426 1354380 1311043 2026-05-06T05:47:29Z Bishaldev100 28807 1354380 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = ट्यूलिप |image = Tulipa suaveolens floriade to Canberra.jpg |image_caption = ट्यूलिप खेती– २००५, [[फ्लोरियाड, क्यानबेरा|फ्लोरियाड]], [[क्यानबरा|क्यानबेरा]] |regnum = [[वनस्पति]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |cotyledons_classis = [[Monocots]] |ordo = [[Liliales]] |familia = [[Liliaceae]] |subfamilia = [[Lilioideae]] |genus = '''''Tulipa''''' |subdivision_ranks = प्रजातीहरू |subdivision = See text |}} '''ट्यूलिप''' ({{lang-en|[[:en:Tulip|Tulip]]}}) ''ट्यूलिपा'' वर्गमा पर्ने एक प्रकारको फूल हो । ''लिलिएसिया ([[:en:Liliaceae|Liliaceae]])''<ref>{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=133974 |title=Tulipa in Flora of North America @ |publisher=Efloras.org |date= |accessdate=2009-12-07}}</ref> परिवारमा पर्ने यो फूलका १०९ प्रजातीहरू<ref name="WCSP">{{cite web|url=http://apps.kew.org/wcsp/|title=WCSP|work=World Checklist of Selected Plant Families|accessdate=2010}}</ref> छन । ==सन्दर्भ सूची== {{Reflist|3}} ==यो पनि पढ्नुहोस== * Blunt, Wilfrid. ''Tulipomania'' * Clusius, Carolus. ''A Treatise on Tulips'' * Dash, Mike. ''Tulipomania'' * King, Michael. ''Gardening with Tulips'' * Pavord, Anna. ''The Tulip'' * [[Michael Pollan|Pollan, Michael]]. ''[[The Botany of Desire]]'' == बाहिरी लिङ्कहरू == {{Commons category|Tulip|ट्यूलिप}} * [http://www.canadascapital.gc.ca/bins/ncc_web_content_page.asp?cid=16297-16298-10118-10120&lang=1&bhcp=1 Canadian National Capital Commission: The Gift of Tulips] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091013011225/http://www.canadascapital.gc.ca/bins/ncc_web_content_page.asp?cid=16297-16298-10118-10120&lang=1&bhcp=1 |date=2009-10-13 }} * [http://www.elegant-tulip-bulbs.com/tulip-name.html elegant-tulip-bulbs.com: Information about ३७०० tulip names] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090917144324/http://www.elegant-tulip-bulbs.com/tulip-name.html |date=2009-09-17 }} * [http://www.springerlink.com/content/t48k2lnp26827534/ The systematic value of nuclear genome size for “all” species of Tulipa L. (Liliaceae)]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.springerlink.com/content/j2p1133205176511/ The infrageneric nomenclature of Tulipa (Liliaceae)]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Commonscat|Tulipa}} [[श्रेणी:फूलहरू]] [[श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति]] [[श्रेणी:पोथ्रा]] qze5mx6f59ne6qx982mpjwozx19509e 0 52877 1354333 1325537 2026-05-05T12:20:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354333 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=नोभेम्बर २०१२}} {{Infobox country |conventional_long_name = फकल्याण्ड टापु |common_name = फकल्याण्ड टापु |demonym = Falkland Islander |image_flag = Flag of the Falkland Islands.svg |image_coat = Coa Falkland.svg |symbol = Coat of arms of the Falkland Islands |image_map = Falkland Islands in United Kingdom.svg |national_motto = "Desire the right" |national_anthem = "[[गड सेभ द किङ]]" (official)<br />"[[Song of the Falklands]]"{{Ref label|anthem-note|a|}} |official_languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] |capital = [[Stanley, Falkland Islands|Stanley]] |latd=51 |latm=42 |latNS=S |longd=57 |longm=51 |longEW=W |largest_city = [[Stanley, Falkland Islands|Stanley]] |ethnic_groups = 61% [[Falkland Islander]]{{Ref label|islander-note|b|}}<br /> 29% British <br /> 2.6% [[Spanish people|Spanish]] <br /> 0.6% Japanese <br /> 6.5% [[Chile]]an & Other<ref>{{cite web|author=Joshua Project |url=http://www.joshuaproject.net/countries.php?rog3=FK |title=Ethnic People Groups of Falkland Islands |publisher=Joshua Project |date= |accessdate=28 February 2010}}</ref> |government_type = [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] ([[constitutional monarchy]] and [[parliamentary system|parliamentary]] [[representative democracy|democratic]] [[Dependent territory|dependency]]) |leader_title1 = [[Monarchy of the United Kingdom|Monarch]] |leader_name1 = [[Elizabeth II]] |leader_title2 = [[Governor of the Falkland Islands|Governor]] |leader_name2 = [[Nigel Haywood]]<ref name=HaywoodGovernor/> |leader_title3 = [[Chief Executive of the Falkland Islands|Chief Executive]] |leader_name3 = [[Keith Padgett]]<ref>{{cite news |url=http://www.penguin-news.com/index.php/news/politics/item/278-new-chief-executive-for-falkland-islands-government |title=New Chief Executive for Falkland Islands Governmen |first=Janet |last=Robertson |authorlink=Janet Robertson |date=6 March 2012 |newspaper=[[Penguin News]] |publisher= |accessdate=6 March 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731084943/http://www.penguin-news.com/index.php/news/politics/item/278-new-chief-executive-for-falkland-islands-government |date=31 July 2013 }}</ref> |legislature = [[Legislative Assembly of the Falkland Islands|Legislative Assembly]] |area_rank = 162nd |area_magnitude = 1 E10 |area_km2 = 12,173 |area_sq_mi = 4,700 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 0 |population_estimate = 3,140<ref name=cia>{{cite web |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fk.html |title = Falkland Islands (Islas Malvinas) |publisher = CIA |accessdate = 5 March 2010 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100129145002/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fk.html |date=29 January 2010 }}</ref> |population_estimate_rank = 220th |population_estimate_year = July 2008 |population_census = |population_census_year = |population_density_km2 = 0.26 |population_density_sq_mi = 0.65 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 241st |GDP_PPP = $75&nbsp;million |GDP_PPP_rank = 223rd |GDP_PPP_year = 2005 |GDP_PPP_per_capita = $55,400 (2002 estimate)<ref name="CIA">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fk.html CIA World Factbook 2012.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100129145002/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fk.html |date=2010-01-29 }}</ref> |GDP_PPP_per_capita_rank = 7th |sovereignty_type = [[History of the Falkland Islands|Establishment]] |established_event1 = [[Re-establishment of British rule on the Falkland Islands|British rule re-established]] |established_date1 = 1833 |established_event2 = [[Crown Colony]] |established_date2 = 1841 |established_event3 = [[British Nationality Act 1981|British&nbsp;Dependent&nbsp;Territory]] |established_date3 = 1981{{Ref label|establishment-note|e|}} |established_event4 = [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] |established_date4 = 2002 |established_event5 = [[Constitution of the Falkland Islands|Current Constitution]] |established_date5 = 2009 | HDI = 0.874 <!--number only--> | HDI_year = २०१० | HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = {{sfn|Avakov|2013|p=47}} | HDI_rank = २०औ |HDI_category = |currency = [[Falkland Islands pound]]{{Ref label|currency-note|c|}} |currency_code = FKP |iso3166code = FK |time_zone = [[Falkland Islands Time|FKT]]{{Ref label|time-note|d|}} |utc_offset = −4 |time_zone_DST = [[Falkland Islands Summer Time|FKST]] |utc_offset_DST = −3 |cctld = [[.fk]] |calling_code = 500 |drives_on = left |footnotes = a. {{note|anthem-note}} "[[Song of the Falklands]]" is used as the islands' anthem at sporting events.<br /> b. {{note|islander-note}} The majority are of British origin.<br /> c. {{note|currency-note}} Fixed to the [[Pound sterling|Pound sterling (GBP)]].<br> d. {{note|time-note}} The Falklands has been on FKST since September 2010.<ref>{{cite news |url=http://en.mercopress.com/2011/03/31/falkland-islands-will-remain-on-summer-time-throughout-2011 |title=Falkland Islands will remain on summer time throughout 2011 |author= |date=31 March 2011 |newspaper=[[MercoPress]] |publisher= |accessdate=4 February 2012}}</ref><br> e. {{note|establishment-note}} Interrupted by [[Occupation of the Falkland Islands|Argentine military government]] in 1982}} <!-- READ THIS FIRST! The first sentence has been established as a compromise consensus between many editors in a long and difficult discussion (see talk page). Trying to change the sentence will be reverted on sight without discussion by many of the editors part of the discussion. If you have overriding NEW arguments, please bring them to the talk page first! --> '''फकल्याण्ड टापु''' ({{IPAc-en|ˈ|f|ɒ|l|k|l|ən|d}} or {{IPAc-en|ˈ|f|ɔː|l|k|l|ən|d}}; {{lang-es|Islas Malvinas}}) [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकी]] तटको पूर्वमा [[आन्ध्र महासागर|एटलान्टिक महासागर]]मा अवस्थित [[द्वीपसमूह]] हो । == जनसङ्ख्या == == इतिहास == == भूगोल == == राज्यनीति == == अर्थतन्त्र == == धर्म == == जीवनशैली == == अरु सम्बन्धित विषयहरू == == सन्दर्भ सूची == {{Reflist|30em}} == बाहिरी लिङ्कहरू == {{Sister project links|commons=Falkland Islands}} * {{Wikiatlas|Falkland Islands}} * {{wikivoyage|Falkland Islands}} * {{CIA World Factbook link|fk|Falkland Islands (Islas Malvinas)}} * {{dmoz|Regional/South_America/Falkland_Islands/}} * [http://www.falklands.gov.fk/ Falkland Islands Government] official site * [http://www.visitorfalklands.com/ The Falkland Islands Tourist Board]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.falklandislands.com/ Falkland Islands Tourism] <!-- * [http://www.falklands.gov.fk/FI_Development_Corporation.html Falkland Islands Development Corporation] TEMP link in case the official site link below stops working - Paine Ellsworth --> * [http://www.fidc.co.fk/ Falkland Islands Development Corporation] official site <!-- NOTE: The above link for FIDC's "official site", as of 1 March 2010, sometimes works and sometimes does not. It is not really a "dead link", so please don't remove it. The commented link above it can be used if the "official site" link stops working altogether. – Paine Ellsworth --> * [http://www.falklandnews.com/ Falkland Islands News Network] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040325151046/http://falklandnews.com/ |date=2004-03-25 }} official site * [http://www.falklands.info/ Falkland Islands Information Portal] * {{cite web | url = http://www.falklands.gov.fk/Historical_Dates.html | title = Historical Dates | accessdate = 17 March 2011 | publisher = The Falkland Islands Government }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216175526/http://www.falklands.gov.fk//Historical_Dates.html |date=16 December 2010 }} * {{cite web | url = http://www.falklands.info/history/history2.html | title = A BRIEF HISTORY OF THE FALKLAND ISLANDS, Part 2 – Fort St. Louis and Port Egmont | accessdate =17 March 2011 | last = Lewis | first = Jason | coauthors = Alison Inglis | publisher = Falkland Islands Information Portal}} * {{cite web | url = http://www.falklands.info/history/timeline.html | title = FALKLAND ISLANDS TIMELINE A Chronology of events in the history of the Falkland Islands | accessdate =17 March 2011 | last = Lewis | first = Jason | coauthors = Alison Inglis | publisher = Falkland Islands Information Portal}} {{Commonscat|Falkland Islands}} [[श्रेणी:फकल्याण्ड टापु| ]] [[श्रेणी:देशहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] almhotqum328pjg8zkoh8r4olm6ijpv 0 75473 1354367 1283304 2026-05-05T19:40:49Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354367 wikitext text/x-wiki [[File:Ramanujacharya.jpg|200px|thumb|रामानुजाचार्य]] '''विशिष्टाद्वैत'''([[अङ्ग्रेजी भाषा|English]]:[[:en:Vishishtadvaita|Vishishtadvaita]]) ([[संस्कृत]]:[[:sa:विशिष्टाद्वैतवेदान्तः|विशिष्टाद्वैतवेदान्तः]]) [[श्रीवैष्णव सम्प्रदाय|श्रीसम्प्रदाय]]का प्रवर्तक [[रामानुजाचार्य]] द्वारा प्रतिपादित एक [[वेदान्तदर्शन]] हो । यो [[शङ्कराचार्य|आदि शंकराचार्य]] द्वारा प्रतिपादित [[अद्वैत वेदान्त]] दर्शन भन्दा भिन्न छ । ==विशिष्टाद्वैतको सिद्धान्त== {{ठुटो}} ==यो पनि हेर्नुहोस== {{हिन्दू धर्म}} ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * http://www.bharatadesam.com/people/ramanujacharya.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091107115437/http://www.bharatadesam.com/people/ramanujacharya.php |date=2009-11-07 }} *http://www.bharatadesam.com/people/vedanta_deshikar.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091107120518/http://www.bharatadesam.com/people/vedanta_deshikar.php |date=2009-11-07 }} * http://www.srivaishnavan.com * http://sriranganatha.tripod.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190330053611/http://sriranganatha.tripod.com/ |date=2019-03-30 }} * http://shankaracharya.org * http://www.dlshq.org/download/hinduismbk.htm#_VPID_96 [[श्रेणी:हिन्दु दर्शन]] 6vaoye9of8xmuyrvzcc0tkld8qmfifj 0 79942 1354363 1343538 2026-05-05T16:56:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354363 wikitext text/x-wiki [[File:1970sgirls.jpg|thumbnail|संयुक्त राज्य अमेरिकाको कलेज पढ्ने केटी विद्यार्थीहरूको एक समूह]] [[File:WEP in Nepal Business College, Biratnagar 04.jpg|thumbnail|नेपाली कलेज पढ्ने विद्यार्थीहरूको समूह]] '''युवावस्था''' शारीरिक परिवर्तनहरूको एक प्रक्रिया हो जसद्वारा [[बालक|बच्चा]]को शरीर प्रजनन क्षमताले युक्त [[वयस्क]]को शरीरमा परिवर्तन हुन्छ।<ref>[http://www.macmillandictionary.com/dictionary/american/youth "Youth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629153138/http://www.macmillandictionary.com/dictionary/american/youth |date=2017-06-29 }}. ''Macmillan Dictionary''. Macmillan Publishers Limited. Retrieved 2013-8-15.</ref><ref name="Youth1">{{cite web|title=Youth|website=Merriam-Webster| accessdate=November 6, 2012|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/youth}}</ref> युवावस्था [[मस्तिष्क]]द्वारा यौन अङ्गहरू ([[डिम्बाशय]] तथा [[अण्डकोष]])लाई हार्मोन सङ्केत पठाउने प्रक्रियाबाट सुरु हुने गर्दछ। प्रतिउत्तरमा, यौन अङ्गले विभिन्न किसिमको हार्मोन उत्पन्न गर्दछ जुन [[मस्तिष्क]], हाडहरू, [[मांसपेशी]]हरू, छाला, [[स्तन]] तथा [[प्रजनन क्षमता|प्रजनन अङ्ग]]हरूको विकासको गतिलाई बढाउने गर्दछ। युवावस्थाको पहिलो अर्ध-भागमा [[मानव विकास (जीवविज्ञान)|विकास]] तीव्र गतिले हुने गर्दछ भने युवावस्थाको समाप्ति भएसँगै यो रोकिने गर्दछ। युवावस्थाभन्दा पहिले केटाकेटीहरू बीच शारीरिक भिन्नता मात्रै [[यौनाङ्ग]]सम्म सीमित रहने गर्दछ।<ref name="Youth2">{{cite web|title=Youth| publisher=Dictionary.com|accessdate=November 6, 2012|url=http://dictionary.reference.com/browse/youth}}</ref> युवावस्थाको समयमा शारीरिक संरचना र प्रणालीहरूको आकार, आकृति, रचना र सोसँग सम्बन्धित अङ्गहरूको विकास हुने गर्दछ। यस शारीरिक विकासलाई सबैभन्दा स्पष्ट सहायक लिङ्ग विशेषताहरूसँग जोडेर सन्दर्भित गर्ने गरिएको छ।<ref name=Furlong1>{{cite book|last1=Furlong|first1=Andy|title=Youth Studies: An Introduction|date=2013|publisher=Routledge|location=USA|isbn=978-0-415-56476-2|pages=2–3}}</ref> विशुद्ध अर्थमा, '''युवावस्था''' शब्द (ल्याटिन शब्द '''प्युबरेटम''' (परिपक्वता, तन्नेरी उमेर)) किशोरहरूको मनोसामाजिक र सांस्कृतिक रूपरेखाको विकास नभएर यौन परिपक्वताको शारीरिक परिवर्तनहरूसँग सम्बन्धित छ। किशोरावस्था वाल्यपन र वयस्कताको बीचको मनोसामाजिक र सामजिक परिवर्तनहरूको अवधि हो। किशोरावस्था केही हदसम्म युवावस्थाको अवधिमा व्याप्त रहने गरेको छ, तर यसको सीमालाई ठीक तरिकाले परिभाषित गरिएको छैन र यो युवावस्थामा शारीरिक परिवर्तनहरू नभएर किशोरावस्थाको उमेरमा मनोसामाजिक तथा सांस्कृतिक विशेषताहरूको विकाससँग बढी सम्बन्धित छ। == पुरुष र महिला युवावस्थाको बीचमा अन्तर == [[केटा]] र [[केटी]]को युवावस्थाको बीचको प्रमुख अन्तर यसको सुरु हुने उमेर र यस प्रक्रियामा सम्मिलित सेक्स स्टेरोयड हो।<ref>Konopka, Gisela. (1973) [http://eric.ed.gov/?id=EJ087128 "Requirements for Healthy Development of Adolescent Youth"], ''Adolescence''. '''8''' (31), p. 24.</ref> [[File:Child development stages.svg|thumb|center|600px|बच्चा र किशोर विकासमा विकासको अवधिको लगभग रूपरेखा दाहिने दिशामा र हरियो [[रङ|रङ्ग]]मा युवावस्थालाई चिह्नित गरिएको छ।]] यद्यपि सामान्य उमेरको एउटा विस्तृत सीमा छ, तथापि केटीमा युवावस्था १० वर्ष र केटामा १२ वर्षको उमेरमा सुरु हुने गर्दछ।<ref>{{Cite web |url=https://www.sutterhealth.org/pamf/health |title=Health and Wellness |trans-title=स्वास्थ्य र सम्पन्नता |website=www.sutterhealth.org |accessdate=2020-09-25 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180811044429/http://www.pamf.org/parenting-teens/health/growth-development/pre-growth.html |date=2018-08-11 }}</ref> सामान्यतया १५ देखि १७ वर्षको उमेरसम्म केटीहरूको युवावस्था समाप्त हुने गर्दछ,<ref>{{Cite web |url=http://arghakhanchibulletin.com/detail/2298 |title=किशोरावस्था अथवा युवावस्था जीवनको सुनौलो अवस्था हो |website=साझा अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2020-09-25 }}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> भने केटाहरूको युवावस्था काल १६ देखि १८ वर्षको उमेरमा समाप्त हुने गर्दछ।<ref name="Marshall17677">मार्सल (१९८६), पृष्ठ १७६</ref> यस उमेर सीमापछि केटा वा केटीको उचाइ बढ्नु असामान्य हुने गर्दछ। युवावस्थाको पहिलो लक्षण देखि सकेपछि लगभग ४ वर्षपछि केटीहरू प्रजनन परिपक्वता प्राप्त गरी सक्छन्। यसको विपरीत, केटाहरू विकास दर सुस्त गतिले बढ्छ, तर युवावस्थाको पहिलो लक्षण देखिएको लगभग ६ वर्षसम्म केटाहरूको विकास हुने गर्दछ।<ref>{{cite web|url= http://www.yourdictionary.com/youth |title=Youth dictionary definition – youth defined|publisher=}}</ref><ref>Webster's New World Dictionary.</ref><ref>Altschuler, D.; Strangler, G.; Berkley, K.; Burton, L. (2009); [http://cjjr.georgetown.edu/pdfs/TransitionPaperFinal.pdf "Supporting Youth in Transition to Adulthood: Lessons Learned from Child Welfare and Juvenile Justice"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120916235341/http://cjjr.georgetown.edu/pdfs/TransitionPaperFinal.pdf |date=September 16, 2012 }}. Center for Juvenile Justice Reform.</ref> ==युवावस्थाको प्रारम्भ== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{मानव विकासका चरण}} [[श्रेणी:युवावस्था]] [[श्रेणी:मानव विकास]] 5xyr3n6ki80y2981oylehwc9s5xhb0v 0 80759 1354366 1354192 2026-05-05T19:21:18Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354366 wikitext text/x-wiki {{Infobox Actor |name = विजय |image = Vijay at the Nadigar Sangam Protest.jpg |caption = सुपर स्टार विजय |othername = इलाय थालाप्ति |birthname = जोसेफ विजय चन्द्रशेखर |birthdate = {{birth date and age|mf=yes|1974|6|22}} |birthplace = [[चेन्नई]], [[तमिलनाडु]], [[भारत]] |other names = |deathdate = |deathplace = |occupation = चलचित्र [[अभिनेता]], [[पार्श्व गायक|पार्श्वगायक]] |yearsactive = 1992–वर्तमान |spouse = संगीता सोर्नालिङ्गम<br /><small>(१९९९–वर्तमान)</small> |domesticpartner = |children = २ |website =www.vijaynet.com }} '''जोसेफ विजय चन्द्रशेखर''' (जन्म २२ जुन १९७४), पेशागत रूपमा '''विजय''' भनेर चिनिने, एक भारतीय अभिनेता तथा राजनीतिज्ञ हुन् जसले [[Tamil cinema]] मा काम गर्छन्। तीन दशकभन्दा लामो करियरमा उनले मुख्य भूमिकामा [[Vijay filmography|६९ फिल्महरू]] मा अभिनय गरेका छन् र भारतका उच्च पारिश्रमिक लिने अभिनेतामध्ये एक हुन्। उनी उद्योगका सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल अभिनेतामध्ये एक हुन्, जसका धेरै फिल्महरू [[list of highest-grossing Tamil films]] मा पर्छन्। उनले अभिनेता रूपमा [[List of awards and nominations received by Vijay|धेरै पुरस्कारहरू जितेका]] छन्। “थलपति” ({{Translation|कमाण्डर}}) भनेर चिनिने उनीसँग ठूलो प्रशंसक आधार रहेको छ।<ref>{{Cite news |title=The Indian superstar whose political rally turned fatal for dozens|url=https://www.bbc.com/news/articles/c62lj9x5y60o |access-date=2025-09-29 |work=BBC}}</ref> विजयले बाल कलाकारका रूपमा [[Tamil language|तमिल]] फिल्म ''[[Vetri (film)|Vetri]]'' (१९८४) बाट डेब्यु गरेका थिए। आफ्नो बुबाले निर्देशन गरेका केही फिल्महरूमा बाल कलाकारका रूपमा अभिनय गरेपछि, उनले १८ वर्षको उमेरमा ''[[Naalaiya Theerpu]]'' (१९९२) मा पहिलो पटक मुख्य भूमिका निभाए। त्यसपछिका केही वर्षहरूमा उनले लगातार मुख्य भूमिका निर्वाह गरे, जसमा उल्लेखनीय फिल्महरू ''[[Poove Unakkaga (film)|Poove Unakkaga]]'' (१९९६), ''[[Love Today (1997 film)|Love Today]]'' (१९९७), ''[[Kadhalukku Mariyadhai]]'' (१९९७), ''[[Thullatha Manamum Thullum]]'' (१९९९), ''[[Kushi (2000 film)|Kushi]]'' (२०००), ''[[Priyamaanavale]]'' (२०००) र ''[[Friends (2001 film)|Friends]]'' (२००१) रहेका छन्। उनले व्यावसायिक रूपमा सफल एक्शन फिल्महरू ''[[Thirumalai]]'' (२००३) र ''[[Ghilli]]'' (२००४) मा अभिनय गरे, जसले उनलाई रोमान्टिक फिल्महरूबाट अलग दिशामा लैजाँदै नयाँ छवि स्थापित गर्यो। त्यसपछि ''[[Thirupaachi]]'' (२००५) र ''[[Pokkiri]]'' (२००७) जस्ता सफल फिल्महरूसँग उनले तमिल चलचित्र उद्योगका अग्रणी तथा व्यावसायिक रूपमा सफल अभिनेताको रूपमा आफूलाई स्थापित गरे। मध्यम सफलताको एक अवधिपछि, सन् २०१० को दशकको सुरुदेखि उनले धेरै समीक्षात्मक र व्यावसायिक रूपमा सफल फिल्महरूमा अभिनय गरे, जसमा ''[[Thuppakki]]'' (२०१२), ''[[Kaththi]]'' (२०१४), ''[[Mersal]]'' (२०१७), ''[[Sarkar (2018 film)|Sarkar]]'' (२०१८), [[Master (2021 film)|''Master'']] (२०२१), ''[[Beast (2022 Indian film)|Beast]]'' (२०२२), ''[[Leo (2023 Indian film)|Leo]]'' (२०२३) र ''[[The Greatest of All Time]]'' (२०२४) समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ मा विजयले फिल्महरूबाट अवकाश लिने घोषणा गर्दै आफ्नो राजनीतिक दल [[Tamilaga Vettri Kazhagam]] स्थापना गरी राजनीतिमा प्रवेश गरेका थिए। अप्रिल २०२६ मा उनको फिल्म ''[[Jana Nayagan]]'' अनलाइन चुहावट भएपछि, सञ्चारमाध्यमका रिपोर्टहरूले विजयले [[KVN Productions]] सँग अर्को परियोजनाबारे विचार गरिरहेको संकेत गरेका छन्। == प्रारम्भिक जीवन तथा परिवार == विजयको जन्म जोसेफ विजय चन्द्रशेखरका रूपमा २२ जुन १९७४ मा [[Madras]], तमिलनाडुमा भएको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/galleries/entertainment/2018/jun/22/happy-birthday-thalapathy-check-out-some-rare-images-of-the-vijay-101592.html |title=Happy birthday Thalapathy! Check out some rare images of the Vijay |newspaper=[[The New Indian Express]] |date=22 June 2021|access-date=15 September 2023|archive-date=4 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004131004/https://www.newindianexpress.com/galleries/entertainment/2018/jun/22/happy-birthday-thalapathy-check-out-some-rare-images-of-the-vijay-101592.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |author=Manoj Kumar R |title='Thalapathy' Vijay, the last superstar of Tamil box office |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/opinion-entertainment/thalapathy-vijay-birthday-the-last-superstar-of-tamil-box-office-7982426/|orig-date=22 June 2022 |date=24 June 2022|access-date=27 October 2022 |newspaper=[[The Indian Express]]|archive-date=27 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027094938/https://indianexpress.com/article/entertainment/opinion-entertainment/thalapathy-vijay-birthday-the-last-superstar-of-tamil-box-office-7982426/|url-status=live}}</ref> उनका पिता [[S. A. Chandrasekhar]] एक चलचित्र निर्देशक हुन् र उनकी आमा [[Shoba Chandrasekhar]] एक प्लेब्याक गायिका तथा स्वर कलाकार हुन्।<ref>{{cite news |date=28 November 2023 |title=Did you know Kizhakku Vasal fame S.A. Chandrasekhar was a director? |newspaper=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/tuesday-trivia-did-you-know-kizhakku-vasal-fame-s-a-chandrasekhar-was-a-director-once/articleshow/105555369.cms |access-date=12 November 2022 |archive-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202134037/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/tuesday-trivia-did-you-know-kizhakku-vasal-fame-s-a-chandrasekhar-was-a-director-once/articleshow/105555369.cms |url-status=live }}</ref> उनका पिता [[Christians|क्रिश्चियन]] धर्मावलम्बी हुन् भने उनकी आमा [[Hindus|हिन्दू]] धर्मावलम्बी हुन्।<ref>{{cite web |title=About Vijay |work=Vikatan |date=27 December 2021 |url=https://www.vikatan.com/topics/vijay-person-2|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227053108/https://www.vikatan.com/topics/vijay-person-2|archive-date=27 December 2021|url-status=live|access-date=27 December 2021}}</ref><ref>{{cite web |title="I was born as a Christian, my wife is a Hindu": Vijay's father SA Chandrasekhar responds to allegations |work=Keralakaumudi Daily |date=21 February 2020 |url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=249358&u=i-was-born-as-a-christian-my-wife-is-a-hindu-vijays-father-sa-chandrasekhar-responds-to-allegations-249358|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104152739/https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=249358&u=i-was-born-as-a-christian-my-wife-is-a-hindu-vijays-father-sa-chandrasekhar-responds-to-allegations-249358|archive-date=4 January 2022|url-status=live|access-date=4 January 2022}}</ref> विजयकी एक बहिनी विध्या थिइन्, जसको दुई वर्षको उमेरमै निधन भयो।<ref>{{cite news |url=https://www.indiaglitz.com/vijay-rare-childhood-picture-sister-vidhya-chandrasekhar-thalapathy-sukran-cameo-tamil-news-230281 |title=Rare picture of Vijay with his sister |date=25 February 2019 |work=IndiaGlitz.com|access-date=23 December 2020|archive-date=12 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512141909/https://www.indiaglitz.com/vijay-rare-childhood-picture-sister-vidhya-chandrasekhar-thalapathy-sukran-cameo-tamil-news-230281|url-status=live}}</ref> विजयले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा [[Kodambakkam]] स्थित फाथिमा स्कूलमा तथा पछि [[Virugambakkam]] स्थित बाललोक स्कूलमा अध्ययन गरे।<ref>{{cite video |url=https://www.youtube.com/watch?v=t1Ecr-4c5F0|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/t1Ecr-4c5F0|archive-date=12 December 2021|url-status=live |title=Vijay speaks about his childhood schooling in fathima matriculation school chennai |work=YouTube}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/which-celebritiy-belongs-to-your-schoolcollege/vijay.html |title=Vijay {{!}} Which Celebrity belongs to your school/college?|work=Behindwoods|date=23 April 2016|access-date=28 December 2017|archive-date=28 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228171818/http://www.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/which-celebritiy-belongs-to-your-schoolcollege/vijay.html|url-status=live}}</ref> उनले [[Loyola College, Chennai|लयोला कलेज, चेन्नई]] बाट [[visual communication|भिजुअल कम्युनिकेशन]] मा स्नातक तह अध्ययन सुरु गरेका थिए, तर आफ्नो अभिनय करियरमा केन्द्रित हुन प्रारम्भमै पढाइ छाडे।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/top-south-actors-who-studied-in-loyala-college-chennai/vijay/slideshow/100422211.cms |title=Top actors who studied in Loyola college |newspaper=[[The Economic Times]] |date=22 May 2023|access-date=1 December 2023}}</ref> == चलचित्र करियर == === १९८४–२००२: डेब्यु र मुख्य भूमिकातर्फ संक्रमण === <!--व्यक्तिगत धारणा वा विश्लेषण थप्न नहुने, विषयगत विवरणहरू तेस्रो पक्षद्वारा मात्र हुनुपर्छ, हेर्नुहोस् [[WP:OR]]--> [[File:Vijay young (3x4 cropped).jpg|thumb|200x200px|बाल कलाकारको रूपमा विजय|left]] विजयले १९८४ मा [[P. S. Veerappa]] द्वारा निर्मित [[Tamil language|तमिल]] फिल्म ''[[Vetri (film)|Vetri]]'' बाट बाल कलाकारका रूपमा डेब्यु गरेका थिए।<ref>{{cite news |date=27 December 2021 |title=Vijay's First Salary as a Child actor in 1984 Revealed! it was 500 rupees |url=https://ghostarchive.org/archive/k5E0a|access-date=27 December 2021 |work=Ghost archive}}</ref> त्यसपछि उनले आफ्ना पिता [[S. A. Chandrasekhar]] द्वारा निर्देशित ''[[Kudumbam (1984 film)|Kudumbam]]'' (१९८४), ''[[Naan Sigappu Manithan (1985 film)|Naan Sigappu Manithan]]'' (१९८५), ''[[Vasantha Raagam]]'' (१९८६), ''[[Sattam Oru Vilayaattu]]'' (१९८७) र ''[[Ithu Engal Neethi]]'' (१९८८) जस्ता फिल्महरूमा बाल कलाकारका रूपमा अभिनय गरे। [[File:98vjactor.jpg|thumb|१९९८ मा विजय]] विजयले १८ वर्षको उमेरमा १९९२ मा ''[[Naalaiya Theerpu]]'' मा पहिलो पटक मुख्य भूमिका निर्वाह गरे।<ref>{{cite news|url-access=subscription |date=23 November 2007 |first=Prema |last=Manmadhan |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/style-of-his-own/article2274239.ece |title=Style of his own |newspaper=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170625123513/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/style-of-his-own/article2274239.ece|archive-date=25 June 2017}}</ref> उक्त फिल्म बक्स अफिसमा असफल भयो र विजयले आफ्नो रूप र अभिनयका लागि कडा आलोचना भोगे। त्यसपछि उनका पिता एस. ए. चन्द्रशेखरले उनलाई स्थापित अभिनेतासँग अभिनय गराउने निर्णय गरे, र उनका सहकार्यकर्ता [[Vijayakanth]] ले ''[[Senthoorapandi]]'' (१९९३) मा सहमति जनाए। यो फिल्म सफल भयो र विजयलाई जनसाधारणबीच लोकप्रिय बनायो।<ref>{{Cite news |title=Vijay explains how dad SA Chandrasekar used Vijayakanth's popularity to launch him in Sendhoorapandi, watch throwback video |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/vijay-says-dad-sa-chandrasekar-used-vijayakanths-popularity-to-launch-him-in-sendhoorapandi-throwback-9085977/ |access-date=2023-12-28 |work=Indianexpress}}</ref> १९९४ मा ''[[Rasigan]]'' चलचित्रले १७५ दिनभन्दा बढी समयसम्म प्रदर्शन भयो। आफ्नै पिताद्वारा निर्देशित यस फिल्मपछि विजय “इलैया थलपति” (युवा कमाण्डर) का रूपमा परिचित भए।<ref>{{cite news |url=https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/sanghavi-recalls-her-experience-working-with-ilayathalapathy-vijay.html |title=''Rasigan success'' |work=Behindwoods |date=16 February 2017|access-date=17 March 2021|archive-date=27 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627160136/https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/sanghavi-recalls-her-experience-working-with-ilayathalapathy-vijay.html|url-status=live}}</ref> १९९५ मा चन्द्रशेखरले निर्देशन गरेको ''[[Deva (1995 film)|Deva]]'' बक्स अफिसमा सफल भयो र १०० दिनसम्म प्रदर्शनमा रह्यो।<ref>{{Cite news |title=As Vijay turns 49, let's take a quick look at his cinematic journey to stardom |url=https://thesouthfirst.com/entertainment/thalapathy-vijay-turns-49/ |access-date=2023-06-22 |work=The South First}}</ref> यस अवधिमा उनले ''[[Rajavin Parvaiyile]]'' मा [[Ajith Kumar]] सँग सह-अभिनय गरे,<ref>{{Cite news |title=28 வருடங்கள் கழித்து ஒரே திரையில் விஜய் - அஜித்; வெளியான மாஸ் அப்டேட் |url=https://www.nakkheeran.in/cinema/cinema-news/vijay-ajith-starring-rajavin-parvaiyile-re-release-chennai |access-date=2023-01-04 |work=The Times of India}}</ref> त्यसपछि ''[[Vishnu (1995 film)|Vishnu]]'' र रोमान्टिक ड्रामा ''[[Chandralekha (1995 film)|Chandralekha]]'' मा अभिनय गरे।<ref>{{Cite news |title=Vishnu |url=https://www.filmibeat.com/tamil/movies/vishnu.html|work=FilmiBeat}}</ref><ref>{{Cite news |title=Vijay refused to come out for shooting, reveals Vanitha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijay-refused-to-come-out-for-shooting-reveals-vanitha/articleshow/76301733.cms |access-date=2020-06-10 |work=The Times of India}}</ref> १९९६ को सुरुवातमा ''[[Coimbatore Mappillai]]'' बक्स अफिसमा सफल भयो।<ref>{{cite news |title=successful Pongal releases for Vijay |work=Behindwoods |date=3 January 2017 |url=http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/13-pongal-releases-for-vijay/index.html|access-date=6 May 2021|archive-date=13 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213144024/http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/13-pongal-releases-for-vijay/index.html|url-status=live}}</ref> त्यसपछि [[Vikraman]] द्वारा निर्देशित ''[[Poove Unakkaga (film)|Poove Unakkaga]]'' ले उनलाई प्रारम्भिक सफलता र लोकप्रियता दिलायो।<ref>{{cite news |url=http://www.sify.com/movies/tamil/interview.php?id=13647189&cid=2408|archive-url=https://web.archive.org/web/20050113190938/http://sify.com/movies/tamil/interview.php?id=13647189&cid=2408|archive-date=13 January 2005 |title=Vijay blockbusters |date=20 January 2007 |work=[[Sify]]|access-date=24 April 2014}}</ref> सोही वर्ष उनका अन्य फिल्महरू ''[[Vasantha Vaasal]]'', ''[[Maanbumigu Maanavan]]'' र ''[[Selvaa (film)|Selvaa]]'' थिए। १९९७ मा उनले ''[[Kaalamellam Kaathiruppen]]'', ''[[Love Today (1997 film)|Love Today]]'' र ''[[Once More (1997 film)|Once More]]'' मा अभिनय गरे, जसमा उनले वरिष्ठ अभिनेता [[Sivaji Ganesan]] सँग सह-अभिनय गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=Kaalamellam Kaathiruppen – When Thalapathy Vijay played negative roles – Complete list here |work=Behindwoods |date=22 October 2018 |url=https://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/list-of-films-in-which-thalapathy-vijay-played-negative-roles/kaalamellam-kaathiruppen.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624074257/https://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/list-of-films-in-which-thalapathy-vijay-played-negative-roles/kaalamellam-kaathiruppen.html|archive-date=24 June 2021|url-status=live|access-date=24 June 2021}}</ref><ref>{{cite news |date=17 June 2020 |title=Shajahan:2001 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/love-today-to-vettaikaran-ten-times-when-vijay-delivered-a-super-hit-film-with-a-debutant-director/photostory/76425194.cms|access-date=14 December 2020 |newspaper=[[The Times of India]]|archive-date=16 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216154745/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/love-today-to-vettaikaran-ten-times-when-vijay-delivered-a-super-hit-film-with-a-debutant-director/photostory/76425194.cms|url-status=live}}</ref> ''[[Nerrukku Ner]]'' मा उनले अभिनेता [[Suriya]] सँग सह-अभिनय गरे, जसले उद्योगमा सुरियाको महत्वपूर्ण डेब्यु पनि चिनायो।<ref>{{Cite news |title=Not Suriya, This Actor Was The First Choice For Lead In Nerukku Ner|url=https://www.news18.com/movies/not-suriya-this-actor-was-the-first-choice-for-lead-in-nerukku-ner-8850199.html |access-date=2024-04-13 |work=News 18}}</ref> त्यसपछि उनले [[Fazil (director)|Fazil]] को ''[[Kadhalukku Mariyadhai]]'' मार्फत पारिवारिक दर्शकलाई आकर्षित गरे।<ref>{{Cite news |title=Actor Vijay's journey {{!}} The road from campus to cinema, and political plunge |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/the-road-from-campus-to-cinema-and-political-plunge-vijays-journey/article67814493.ece |access-date=2024-02-08 |newspaper=The Hindu}}</ref> यस फिल्मले उनलाई पहिलो [[Tamil Nadu State Film Award for Best Actor]] दिलायो।<ref>{{Cite news |title=When love was 'love only': Revisiting Vijay-Shalini's 'Kadhalukku Mariyadhai' |url=https://www.thenewsminute.com/tamil-nadu/when-love-was-love-only-revisiting-vijay-shalinis-kadhalukku-mariyadhai-126904 |access-date=2020-06-19 |work=The News Minute}}</ref> साथै उनलाई [[Government of Tamil Nadu]] द्वारा [[Kalaimaamani]] पुरस्कार पनि प्रदान गरियो।<ref>{{Cite news |title=Ilayathalapathy Vijay Won The Tamil Nadu State's Kalaimamani Award In 1998|url=https://www.bizhat.com/awards-2/ |work=Bizhat}}</ref> १९९८ मा उनले ''[[Ninaithen Vandhai]]'', ''[[Priyamudan]]'' र ''[[Nilaave Vaa]]'' जस्ता रोमान्टिक फिल्महरूमा अभिनय जारी राखे। १९९९ मा ''[[Thullatha Manamum Thullum]]'' ठूलो सफल भयो।<ref name="IT">{{cite news |title=Happy Birthday Vijay: 10 best films of Ilayathalapathy as a performer |url=https://www.indiatoday.in/movies/photo/happy-birthday-vijay-best-films-of-ilayathalapathy-vijay-19869-2016-06-22|access-date=5 August 2019 |work=[[India Today]]|archive-date=5 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805123701/https://www.indiatoday.in/movies/photo/happy-birthday-vijay-best-films-of-ilayathalapathy-vijay-19869-2016-06-22|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=K.N. |first=Vijiyan |date=27 June 1998 |title=Love story with a difference |url=https://mobile.twitter.com/VijayIsMyLife/status/1403445876815581188/photo/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210623163943/https://mobile.twitter.com/VijayIsMyLife/status/1403445876815581188/photo/1 |archive-date=23 June 2021 |access-date=23 June 2021 |work=}}</ref> यस फिल्मले उनलाई [[Kerala]] मा पनि लोकप्रिय बनायो।<ref>{{Cite news |title=Movie Milestone: 20 years of Thullatha Manamum Thullum|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/movie-milestone-20-years-of-thullatha-manamum-thullum/articleshow/67724538.cms |access-date=2019-02-07 |work=The Times of India}}</ref> उनले [[Tamil Nadu State Film Honorary Award|MGR मानार्थ पुरस्कार]] जिते र उक्त फिल्मले [[Tamil Nadu State Film Award for Best Film|सर्वश्रेष्ठ चलचित्र]] को दोस्रो पुरस्कार प्राप्त गर्‍यो। त्यसपछि ''[[Endrendrum Kadhal]]'', ''[[Nenjinile]]'' र ''[[Minsara Kanna]]'' रिलिज भए।<ref>{{cite news |title=Master is blockbuster but can Vijay now step out of his comfort zone? |work=[[India Today]] |date=16 January 2021 |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/master-is-blockbuster-but-can-vijay-now-step-out-of-his-comfort-zone-1759706-2021-01-16|access-date=17 May 2021|archive-date=3 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503111825/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/master-is-blockbuster-but-can-vijay-now-step-out-of-his-comfort-zone-1759706-2021-01-16|url-status=live}}</ref> २००० मा उनले आफ्नो २५औं फिल्म ''[[Kannukkul Nilavu]]'' मा अभिनय गरे, साथै ''[[Kushi (2000 film)|Kushi]]'' र ''[[Priyamaanavale]]'' जस्ता सफल रोमान्टिक फिल्महरूमा पनि देखा परे।<ref name="IT"/> २००१ मा उनले ''[[Friends (2001 film)|Friends]]'', ''[[Badri (2001 film)|Badri]]'' र ''[[Shahjahan (film)|Shahjahan]]'' मार्फत लगातार तीन बक्स अफिस सफलताहरू हासिल गरे। त्यसपछि २००२ मा उनले [[Priyanka Chopra]] सँग ''[[Thamizhan]]'' मा अभिनय गरे।<ref>{{cite news |url=https://www.news18.com/news/india/thamizhan-was-hit-because-of-vijay-imman-519695.html |title='Thamizhan' was hit because of Vijay: Imman |work=CNN-IBN |date=2 November 2012|access-date=10 December 2012|archive-date=20 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220234859/https://www.news18.com/|url-status=live}}</ref> त्यसपछि सोही वर्ष उनले ''[[Youth (2002 film)|Youth]]'' र ''[[Bagavathi]]'' मा अभिनय गरे।<ref>{{cite news |title='Priyamanavale' to 'Pokkiri': Five superhit Tamil films of Vijay |newspaper=[[The Times of India]] |date=3 April 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/priyamanavale-to-pokkiri-five-blockbuster-tamil-films-of-vijay-that-were-remade-from-telugu/photostory/74968711.cms|access-date=25 November 2020|archive-date=4 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504103643/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/priyamanavale-to-pokkiri-five-blockbuster-tamil-films-of-vijay-that-were-remade-from-telugu/photostory/74968711.cms|url-status=live}}</ref> === २००३–२०११: स्थापित अभिनेता === <!--व्यक्तिगत धारणा वा विश्लेषण थप्न नहुने, विषयगत विवरणहरू तेस्रो पक्षद्वारा मात्र हुनुपर्छ, हेर्नुहोस् [[WP:OR]]--> विजयले २००३ मा ''[[Vaseegara]]'' र ''[[Pudhiya Geethai]]'' बाट आफ्नो वर्ष सुरु गरे।<ref>{{cite news |last=R |first=Manoj Kumar |title=Vijay's impressive comic-timing in Vaseegara |newspaper=[[The Indian Express]] |date=22 June 2021 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/opinion-entertainment/wishlist-vijay-should-collaborate-with-these-five-impressive-filmmakers-7369728/|access-date=5 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182601/https://indianexpress.com/article/entertainment/opinion-entertainment/wishlist-vijay-should-collaborate-with-these-five-impressive-filmmakers-7369728/|url-status=live}}</ref> उनको मसाला फिल्म ''[[Thirumalai]]'' को सफलताले उनको पर्दाको छविलाई एक्शन नायकमा रूपान्तरण गर्‍यो। त्यसअघिसम्म उनी आकर्षक र हास्यप्रधान भूमिकाहरूमा देखिन्थे। ''Thirumalai'' लाई विजयको करियरको एक मोड बिन्दुका रूपमा लिइन्छ।<ref>{{Cite news |title=5 films that rose Thalapathy Vijay to stardom |url=https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/5-films-that-rose-thalapathy-vijay-to-stardom/745407 |access-date=2021-04-16 |work=Zoom TV Entertainment}}</ref> २००४ मा धेरै ढिलाइपछि ''[[Udhaya (film)|Udhaya]]'' रिलिज भयो।<ref>{{Cite news |title=A.R.RAHMAN AND THE TOP HEROES|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/first-date-with-the-magician/vijay---udhaya.html |work=Behindwoods}}</ref> त्यसपछि विजय [[S. Dharani]] द्वारा निर्देशित ''[[Ghilli]]'' मा [[Trisha Krishnan|त्रिशा]] र [[Prakash Raj]] सँग देखिए।<ref>{{cite news|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/9966.html|title=Ghilli's record break|work=Indiaglitz.com|date=24 July 2004|access-date=10 May 2013|archive-date=21 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921060746/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/9966.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060746/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/9966.html |date=21 September 2013 }}</ref> उक्त फिल्म व्यावसायिक रूपमा अत्यन्त सफल भयो र घरेलु बक्स अफिसमा ₹५० करोडभन्दा बढी कमाउने पहिलो तमिल फिल्म बन्यो, साथै रिलिजको पहिलो सातामै सबैभन्दा धेरै दर्शकले हेरेको फिल्मको कीर्तिमान पनि बनायो, जुन यसअघि [[M. G. Ramachandran]] को ''[[Adimai Penn]]'' (१९६९) सँग थियो।<ref name="Nair"/><ref>{{cite news |date=17 April 2018 |title=14 years of Vijay's Ghilli – Things you din't know about the blockbuster |url=http://www.suryanfm.in/suryan-stories/14-years-ilayathalapthy-vijays-ghilli-facts/|access-date=12 June 2020 |work=Suryan FM|archive-date=12 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612085138/http://www.suryanfm.in/suryan-stories/14-years-ilayathalapthy-vijays-ghilli-facts/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=S |first1=Srivatsan |title=When Janaki Sabesh and Ashish Vidyarthi had a 'Ghilli' reunion |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-ghilli-reunion/article31778167.ece|url-access=subscription|access-date=11 April 2021 |newspaper=[[The Hindu]] |date=8 June 2020 |language=en-IN|archive-date=11 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411110633/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-ghilli-reunion/article31778167.ece|url-status=live}}</ref> त्यसपछि उनले ''[[Madhurey]]'' मा अभिनय गरे।<ref name="TOI">{{cite news |title='Love Today' to 'Vettaikaran': Ten times when Vijay delivered a super hit film with a debutant director |newspaper=[[The Times of India]] |date=17 June 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/love-today-to-vettaikaran-ten-times-when-vijay-delivered-a-super-hit-film-with-a-debutant-director/photostory/76425194.cms|access-date=25 November 2020|archive-date=16 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216154745/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/love-today-to-vettaikaran-ten-times-when-vijay-delivered-a-super-hit-film-with-a-debutant-director/photostory/76425194.cms|url-status=live}}</ref> निर्देशक [[Perarasu]] ले २००५ को ''[[Thirupaachi]]'' मार्फत निर्देशनमा डेब्यु गरे र फिल्मले ठूलो सफलता हासिल गर्‍यो।<ref>{{Cite news |title='Thirupaachi' director Perarasu is overwhelmed with the huge response for his film even after 15 years |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/thirupaachi-director-perarasu-is-overwhelmed-with-the-huge-response-for-his-film-even-after-15-years/articleshow/75006542.cms |access-date=2020-04-06 |work=The Times of India}}</ref> त्यसपछि विजयले ''[[Sukran]]'' (२००५) मा वकिलको भूमिकामा विस्तारित अतिथि भूमिका निर्वाह गरे।<ref>{{Cite news |title=Vijay Antony in place of Vijay|url=https://indiaglitz.com/vijay-antony-plays-socially-responsible-role-in-next-new-movie-traffic-ramaswamy-in-place-of-thalapathy-vijay-tamil-news-200716 |work=Indiaglitz}}</ref><ref>{{Cite news |title=Vijay Antony: Vijay has good taste in music|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Sep/17/vijay-antony-vijay-has-good-taste-in-music|access-date=2025-09-17|work=Indiaglitz}}</ref> त्यसपछि उनले ''[[Sachein]]'' (२००५) र ''[[Sivakasi (film)|Sivakasi]]'' (२००५) जस्ता व्यावसायिक रूपमा सफल फिल्महरूमा अभिनय गरे।<ref name="TOI" /> त्यसपछि उनले ''[[Aathi]]'' (२००६) मा अभिनय गरे, जुन बक्स अफिसमा मध्यम सफल भयो र यो २००५ को तेलुगु फिल्म ''[[Athanokkade]]'' को रिमेक थियो।<ref>{{Cite news |title=9 Super hit Telugu films remade by 'Beast' actor Vijay in Tamil|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/9-super-hit-telugu-films-remade-by-beast-actor-vijay-in-tamil/photostory/90821405.cms |access-date=2022-04-13 |work=The Times of India}}</ref> २००७ मा ''[[Pokkiri]]'' विजयको करियरकै सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने फिल्महरूमध्ये एक बन्यो।<ref>{{cite news |title='Pokkiri' to 'Bairavaa': Five times when Vijay rocked the box office during Pongal |newspaper=[[The Times of India]] |date=11 January 2021 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/pokkiri-to-bairavaa-five-times-when-vijay-rocked-the-box-office-during-pongal/photostory/80214638.cms|access-date=29 September 2021|archive-date=29 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929164825/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/pokkiri-to-bairavaa-five-times-when-vijay-rocked-the-box-office-during-pongal/photostory/80214638.cms|url-status=live}}</ref> [[File:Vijay actor in 2007 releasing his filmfare cover magazine with Vijay for victory.jpg|thumb|left|२००७ मा विजय]] पछि विजयले रोमान्टिक [[Thriller film|थ्रिलर]] फिल्म ''[[Azhagiya Tamil Magan]]'' मा अभिनय गरे, जहाँ उनले आफ्नो करियरमा पहिलो पटक दोहोरो भूमिका निर्वाह गरे। उनले नायक र खलनायक दुवै भूमिकामा अभिनय गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=When a star was his own villain! |newspaper=[[The Times of India]] |date=31 August 2016 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/when-a-star-was-his-own-villain/photostory/53946087.cms|access-date=12 November 2022|archive-date=12 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221112071529/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/when-a-star-was-his-own-villain/photostory/53946087.cms|url-status=live}}</ref> उक्त फिल्म भारतबाहिर व्यावसायिक रूपमा सफल भयो।<ref>{{cite news |url=https://www.boxofficemojo.com/movies/intl/?page=&country=ZA&id=_fAZHAGIYATAMIZHMA01 |title=Azhagiya Tamizh Magan (2007) |work=Boxoffice mojo|access-date=15 May 2019|archive-date=20 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220234915/https://www.boxofficemojo.com/release/rl768771073/weekend/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Wong |first=Silvia |title=Malaysian box office hits all-time high of $100m |work=Screen |date=5 February 2008 |url=https://www.screendaily.com/malaysian-box-office-hits-all-time-high-of-100m/4037013.article|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206052007/https://www.screendaily.com/malaysian-box-office-hits-all-time-high-of-100m/4037013.article|archive-date=6 December 2021|url-status=live|access-date=6 December 2021}}</ref> २००८ मा एक्शन–कमेडी फिल्म ''[[Kuruvi]]'' रिलिज भयो।<ref>{{Cite web |date=23 April 2010 |title=Vijay's 'Kavalkaran' rolling fast on floors |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2010/apr/23/vijays-kavalkaran-rolling-fast-on-floors-149668.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220101165514/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2010/apr/23/vijays-kavalkaran-rolling-fast-on-floors-149668.html |archive-date=1 January 2022 |access-date=7 May 2021 |website=[[The New Indian Express]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220101165514/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2010/apr/23/vijays-kavalkaran-rolling-fast-on-floors-149668.html |date=1 January 2022 }}</ref><ref>{{Cite web |date=1 October 2008 |title='Kuruvi' and its 150 day grand success |url=https://www.indiaglitz.com/kuruvi-and-its-150-day-flight-hollywood-news-41962 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115160340/https://www.indiaglitz.com/kuruvi-and-its-150-day-flight-hollywood-news-41962 |archive-date=15 January 2024 |access-date=15 January 2024 |website=IndiaGlitz.com }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240115160340/https://www.indiaglitz.com/kuruvi-and-its-150-day-flight-hollywood-news-41962 |date=15 January 2024 }}</ref> २००९ मा ''[[Villu (film)|Villu]]'' र ''[[Vettaikaaran (2009 film)|Vettaikaaran]]'' घरेलु बक्स अफिसमा मध्यम सफल भए, तर विदेशमा अझ बढी सफल रहे।<ref>{{cite news |date=4 December 2007 |title=Chennai Box-office (Nov 30 to Dec 2) |url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=plupn1acchbad|archive-url=https://web.archive.org/web/20171219123906/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=plupn1acchbad|archive-date=19 December 2017 |work=[[Sify]]}}</ref><ref>{{cite news |date=17 June 2008 |title=Chennai Box-Office (June 13–15) |url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=plupovhjhhacc|archive-url=https://web.archive.org/web/20171219123916/ttp://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=plupovhjhhacc|archive-date=19 December 2017 |work=[[Sify]]}}</ref><ref>{{cite news |date=3 February 2009 |title=Chennai Box Office (Jan 30 to February 1, 2009) |url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=pluppHedibbbf|archive-url=https://web.archive.org/web/20171219123922/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=pluppHedibbbf|archive-date=19 December 2017 |work=[[Sify]]}}</ref> हालैका केही फिल्महरूको मध्यम सफलताका बाबजुद विजय उच्च पारिश्रमिक लिने अभिनेतामध्ये एकका रूपमा कायम रहे।<ref>{{cite web | last=P | first=Kanmani | title=Vettaikaaran success made Vijay salary peak | website=Asianet News Network Pvt Ltd | date=22 June 2022 | url=https://tamil.asianetnews.com/gallery/cinema/thalapathy-birthday-special-from-villu-to-varisu-vijays-v-series-movie-list-rdvmaj | language=ta | access-date=24 May 2024 | archive-date=23 May 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240523141410/https://tamil.asianetnews.com/gallery/cinema/thalapathy-birthday-special-from-villu-to-varisu-vijays-v-series-movie-list-rdvmaj | url-status=live }}</ref> २०१० मा उनले एक्शन फिल्म ''[[Sura (film)|Sura]]'' मा अभिनय गरे, जुन उनको ५०औँ फिल्म थियो।<ref>{{cite news |date=23 November 2017 |title=BARC Wk 45: Movies from south spike viewership of Hindi channels |url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/barc-wk-45movies-from-south-spike-viewership-of-hindi-channels-87298.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620100423/https://www.exchange4media.com/media-tv-news/barc-wk-45movies-from-south-spike-viewership-of-hindi-channels-87298.html|archive-date=20 June 2019|access-date=17 August 2021 |work=Indian Advertising Media & Marketing News – exchange4media}}</ref><ref>{{cite news |title=Did you know Vijay's 'Sura' director SP Rajkumar was going to team up with Ajith a few years back? |newspaper=[[The Times of India]] |date=30 April 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/did-you-know/did-you-know-vijays-sura-director-sp-rajkumar-was-going-to-team-up-with-ajith-a-few-years-back/articleshow/75472908.cms|access-date=7 June 2021|archive-date=27 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827102800/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/did-you-know/did-you-know-vijays-sura-director-sp-rajkumar-was-going-to-team-up-with-ajith-a-few-years-back/articleshow/75472908.cms|url-status=live}}</ref> २०११ मा उनले निर्देशक [[Siddique (director)|सिद्दिक]] द्वारा निर्देशित रोमान्टिक–कमेडी ''[[Kaavalan]]'' मा अभिनय गरे, जसले सकारात्मक प्रतिक्रिया पायो र विश्वभर {{INR}}१०२ करोड कमाइ गर्‍यो।<ref>{{cite news |title=The South Side Story |work=Business World |date=19 February 2015 |url=http://www.businessworld.in/news/null/the-south-side-story/696844/page-1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214093922/http://www.businessworld.in/news/null/the-south-side-story/696844/page-1.html|archive-date=14 December 2014|access-date=5 March 2021}}</ref><ref>{{cite news |date=26 January 2011 |url=http://www.sify.com/movies/vijay-s-kaavalan-is-a-hit-news-tamil-lbzkgaadefh.html |title=Kaavalan is a Hit|archive-url=https://web.archive.org/web/20110128024128/http://www.sify.com/movies/vijay-s-kaavalan-is-a-hit-news-tamil-lbzkgaadefh.html|archive-date=28 January 2011|work=[[Sify]]|access-date=6 June 2011}}</ref> यो फिल्म चीनको [[Shanghai International Film Festival]] मा प्रदर्शन गरिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.rediff.com/movies/report/south-kaavalan-at-the-shanghai-film-festival/20110509.htm |title=Vijay's Kaavalan at the Shanghai film festival |work=Rediff|access-date=10 September 2018|archive-date=11 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911045110/http://www.rediff.com/movies/report/south-kaavalan-at-the-shanghai-film-festival/20110509.htm|url-status=live}}</ref> ''Kaavalan'' चीनमा पनि व्यावसायिक रूपमा सफल भयो।<ref>{{cite news |title=Ilaya Thalapathy Vijay Wows China – Vijay – Kavalan – Shanghai Film Festival – Tamil Movie News |work=Behindwoods |date=23 June 2021 |url=https://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/jun-11-02/vijay-kavalan-13-06-11-02.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210623054853/https://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/jun-11-02/vijay-kavalan-13-06-11-02.html|archive-date=23 June 2021|url-status=live|access-date=23 June 2021}}</ref> उनको अर्को फिल्म निर्देशक [[M. Raja]] द्वारा निर्देशित एक्शन फिल्म ''[[Velayudham]]'' थियो, जुन [[Diwali]] को अवसरमा रिलिज भई २०११ का उच्च कमाइ गर्ने फिल्महरूमध्ये एक बन्यो।<ref name="Nair">{{cite news |last=Nair |first=Sree Prasad |title=From Ghilli to Theri: 10 Ilayathalapathy Vijay action blockbusters one should know! |work=CatchNews.com |date=19 May 2016 |url=https://www.catchnews.com/regional-cinema/list-of-ilayathalapathy-vijay-action-packed-films-actor-vijay-filmography-theri-movie-box-office-records-top-south-indian-action-films-from-ghilli-to-theri-movie-news-1463648578.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213072110/https://www.catchnews.com/regional-cinema/list-of-ilayathalapathy-vijay-action-packed-films-actor-vijay-filmography-theri-movie-box-office-records-top-south-indian-action-films-from-ghilli-to-theri-movie-news-1463648578.html|access-date=21 December 2020|archive-date=13 December 2021}}</ref> उक्त फिल्म विदेशमा पनि समीक्षात्मक रूपमा सफल भयो।<ref name="Zee News 2013">{{cite news |title=Velayudham popularity in Japan |work=Zee News |date=16 April 2013 |url=https://zeenews.india.com/entertainment/regional/hansika-motwani-touched-by-japanese-fans_132222.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116100114/https://zeenews.india.com/entertainment/regional/hansika-motwani-touched-by-japanese-fans_132222.html|archive-date=16 January 2022|access-date=21 May 2021}}</ref> === २०१२–२०२२: व्यावसायिक सफलता र स्टारडम === <!--आफ्नो व्यक्तिगत विचार वा विश्लेषण नथप्नुहोस्; विषयगत विवरण तेस्रो पक्षबाट मात्र हुनुपर्छ, हेर्नुहोस् [[WP:OR]]--> [[File:Tamil Film actor Vijay Celebrating World Environment Day at the U.S. Consulate Chennai 5.jpg|thumb|विजय, सन् २०१३]] सन् २०१२ मा विजय व्यावसायिक रूपमा सफल फिल्म ''[[Nanban (2012 film)|Nanban]]'' मा देखिए, जुन सफल हिन्दी फिल्म ''[[3 Idiots]]'' को रिमेक हो।<ref>{{cite news |last=Srinivasan |first=Pavithra |title=Review: Nanban is worth a watch |url=http://www.rediff.com/movies/review/south-review-nanban-is-worth-a-watch/20120112.htm |work=Rediff.com|access-date=12 January 2012|archive-date=26 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170226145641/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-nanban-is-worth-a-watch/20120112.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Pereira |first1=Priyanka |title=Foreign Return |url=http://archive.indianexpress.com/news/foreign-return/984421/|access-date=19 March 2021 |work=Indian Express |date=6 August 2012|archive-date=4 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304043041/http://archive.indianexpress.com/news/foreign-return/984421/|url-status=live}}</ref> त्यसपछि उनले निर्देशक [[AR Murugadoss|ए. आर. मुरुगदोस]] द्वारा निर्देशित एक्शन थ्रिलर ''[[Thuppakki]]'' मा अभिनय गरे।<ref>{{cite news |last=Srinivasan |first=Pavithra |title=Review: Thuppaki is dull |work=Rediff |date=13 November 2012 |url=https://www.rediff.com/movies/review/review-thuppaki-is-dull/20121113.htm|access-date=3 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709183730/https://www.rediff.com/movies/review/review-thuppaki-is-dull/20121113.htm|url-status=live}}</ref> यो फिल्म घरेलु रूपमा {{INR}}१०० करोडभन्दा बढी कमाउने तेस्रो तमिल फिल्म बन्यो र त्यो समयमा विजयको सबैभन्दा सफल फिल्म बन्यो, जसले {{INR}}१२१ करोडभन्दा बढी कमायो।<ref name="NDTV">{{Cite web |date=5 August 2015 |title=Baahubali to Thuppakki: Tamil Cinema's 100 Cr Films |url=https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615132934/https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181 |archive-date=15 June 2022 |access-date=13 June 2023 |website=[[NDTV]]}}</ref> त्यसपछि उनको अर्को फिल्म ''[[Thalaivaa]]'', निर्देशक [[A. L. Vijay]] द्वारा निर्देशित, सन् २०१३ अगस्टमा मिश्रित समीक्षासहित प्रदर्शनमा आयो।<ref>{{cite news |title='Thalaivaa' movie Review |newspaper=[[The Times of India]] |date=9 August 2013 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/thalaivaa/movie-review/21706107.cms?from=mdr |access-date=26 January 2024}}</ref><ref name="Nair"/> सन् २०१४ मा उनले ''[[Jilla]]'' मा अभिनय गरे, जुन बक्स अफिसमा सफल भयो।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/tamil/news-interviews/Vijays-Jilla-set-to-roll-from-May/articleshow/18588307.cms |title=Vijay's 'Jilla' set to roll from May!|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130220125337/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/tamil/news-interviews/Vijays-Jilla-set-to-roll-from-May/articleshow/18588307.cms|archive-date=20 February 2013 |newspaper=[[The Times of India]] |date=20 February 2013|access-date=25 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.inreporter.com/tag/jilla-100-day-box-office-collection/ |title=Jilla 100 Day Box Office Collection] |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715003215/http://www.inreporter.com/tag/jilla-100-day-box-office-collection/ |archive-date=15 July 2014 |work=InReporter |date=10 April 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417210451/http://www.inreporter.com/tag/jilla-100-day-box-office-collection |date=17 April 2016 }}</ref> त्यसपछि उनले एक्शन थ्रिलर ''[[Kaththi]]'' मा अभिनय गरे, जहाँ उनले दोहोरो भूमिका निर्वाह गरे। यो फिल्मले सकारात्मक समीक्षा प्राप्त गर्‍यो र बक्स अफिसमा {{INR}}१३० करोड कमायो, जसले यसलाई सन् २०१४ का उच्च कमाइ गर्ने तमिल फिल्महरूमध्ये एक बनायो।<ref name="Star">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/kaththi-to-bigil-vijay-starrer-films-that-became-blockbusters-despite-the-mixed-reviews/photostory/90848522.cms?picid=90848752 |title='Kaththi' to 'Bigil': Vijay starrer films that became blockbusters, despite the mixed reviews |newspaper=[[The Times of India]] |date=15 April 2022 |access-date=1 April 2023}}</ref> सन् २०१५ मा उनले निर्देशक [[Chimbu Deven]] द्वारा निर्देशित काल्पनिक फिल्म ''[[Puli 2015|Puli]]'' मा अभिनय गरे, जसले समीक्षकहरूबाट मिश्रितदेखि कमजोर प्रतिक्रिया प्राप्त गर्‍यो।<ref>{{cite news |title='Puli' is a film that everybody can enjoy: Chimbu Deven |work=News18 |date=29 September 2015 |url=https://www.news18.com/news/movies/puli-is-a-film-that-everybody-can-enjoy-chimbu-deven-1121995.html|access-date=19 May 2021|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511133916/https://www.news18.com/news/movies/puli-is-a-film-that-everybody-can-enjoy-chimbu-deven-1121995.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=1 October 2015 |title=Puli review: Vijay's fantasy drama is a fantastic flop |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/puli-review-vijay-s-fantasy-drama-is-a-fantastic-flop/story-rZTyaq7YZBPxhTfNGzI0DM.html |access-date=22 April 2020 |newspaper=[[Hindustan Times]] |archive-date=24 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324074815/https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/puli-review-vijay-s-fantasy-drama-is-a-fantastic-flop/story-rZTyaq7YZBPxhTfNGzI0DM.html |url-status=live }}</ref> यद्यपि समीक्षा कमजोर भए पनि, यो फिल्म सन् २०१५ का उच्च कमाइ गर्ने फिल्महरूमध्ये एक रह्यो।<ref>{{cite web | title=Vijay Puli ends with a below average note | website=bollywood hungama | date=4 September 2021 | url=https://www.primesworld.com/puli/ | access-date=5 June 2024 | archive-date=25 April 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240425045752/https://www.primesworld.com/puli/ | url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Puli roars at the box office |work=Bangalore Mirror |date=5 October 2015 |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/puli-roars-at-the-box-office/articleshow/49232877.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301040136/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/puli-roars-at-the-box-office/articleshow/49232877.cms|archive-date=1 March 2022|url-status=live|access-date=1 March 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Vijay's latest release crosses Rs 100 crore in pre-release business |work=Firstpost |date=17 October 2017 |url=https://www.firstpost.com/entertainment/mersal-vijay-atlees-diwali-release-crosses-rs-150-crore-in-pre-release-business-4150357.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301040828/https://www.firstpost.com/entertainment/mersal-vijay-atlees-diwali-release-crosses-rs-150-crore-in-pre-release-business-4150357.html|archive-date=1 March 2022|url-status=live|access-date=1 March 2022}}</ref> अप्रिल २०१६ मा निर्देशक [[Atlee (director)|एट्ली]] द्वारा निर्देशित एक्शन थ्रिलर ''[[Theri (film)|Theri]]'' मिश्रित समीक्षासहित रिलिज भयो।<ref>{{cite news |last=VS |first=Goutham |title=Theri movie review: Vijay's limitations as an actor exposed in a predictable storyline |newspaper=[[The Indian Express]] |date=5 June 2020 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/theri-movie-review-vijay-gimmicks-too-less-a-factor-to-be-excited-about-a-predictable-storyline/|access-date=29 June 2021|archive-date=21 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921232459/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/theri-movie-review-vijay-gimmicks-too-less-a-factor-to-be-excited-about-a-predictable-storyline/|url-status=live}}</ref> यो फिल्म सन् २०१६ को दोस्रो उच्च कमाइ गर्ने तमिल फिल्म बन्यो, जसले {{INR}}१७० करोडभन्दा बढी कमायो।<ref name="Nair"/> सन् २०१७ मा मसाला फिल्म ''[[Bairavaa]]'' रिलिज भयो, जसले पुनः मिश्रित प्रतिक्रिया पायो।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/bairavaa/movie-review/56493727.cms |title=Bairavaa movie review |newspaper=[[The Times of India]] |date=12 January 2017 |access-date=1 December 2023 |archive-date=3 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203051109/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/bairavaa/movie-review/56493727.cms |url-status=live }}</ref> सोही वर्ष एक्शन थ्रिलर ''[[Mersal (film)|Mersal]]'' रिलिज भयो, जुन व्यावसायिक रूपमा सफल भई विजयको पहिलो {{INR}}२५० करोडभन्दा बढी कमाउने फिल्म बन्यो।<ref name="Star"/><ref>{{cite news|last=Suganth|first=M|title=Mersal Review {3.5/5}: When you have a mass hero in full form like Vijay is in the film, how can things go wrong?|newspaper=[[The Times of India]]|date=18 October 2017|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/mersal/movie-review/61127534.cms|access-date=29 June 2021}}</ref> यो फिल्मले सन् २०१८ मा [[National Film Awards UK]] मा सर्वश्रेष्ठ विदेशी भाषा फिल्म पुरस्कार जित्यो र विजयलाई सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताका लागि नामांकन प्राप्त भयो।<ref>{{cite news |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-s-mersal-wins-international-award-78864 |title=Vijay's 'Mersal' wins international award |date=2 April 2018 |work=The News Minute|access-date=10 September 2018|archive-date=3 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403190357/https://www.thenewsminute.com/article/vijay-s-mersal-wins-international-award-78864|url-status=live}}</ref> यो फिल्म जापान र चीनमा रिलिज भएका विजयका केही फिल्महरूमध्ये एक थियो र दक्षिण कोरियाको [[Bucheon International Fantastic Film Festival]] मा पनि प्रदर्शन गरिएको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/vijays-mersal-screened-at-bifan-film-festival.html |title=Vijay's Mersal screened at BIFAN Film Festival |date=30 July 2018 |work=Behindwoods|access-date=10 September 2018|archive-date=3 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403231358/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/vijays-mersal-screened-at-bifan-film-festival.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/thalapathy-vijays-mersal-to-release-in-china.html |title=Thalapathy Vijay's Mersal to release in China |date=10 August 2018 |work=Behindwoods|access-date=10 August 2018|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226083456/https://m.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/thalapathy-vijays-mersal-to-release-in-china.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.sify.com/movies/puli-to-release-in-japan-and-china-news-tamil-pj0ky8fdbhgie.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928225245/http://www.sify.com/movies/puli-to-release-in-japan-and-china-news-tamil-pj0ky8fdbhgie.html|archive-date=28 September 2015 |title='Puli' to release in Japan and China? |work=[[Sify]]}}</ref> सन् २०१८ मा विजयले [[Political cinema|राजनीतिक फिल्म]] ''[[Sarkar (2018 film)|Sarkar]]'' मा अभिनय गरे, जसले रिलिज भएको दुई दिनमै [[100 Crore Club]] मा प्रवेश गर्‍यो।<ref>{{cite news |date=8 November 2018 |title=Vijay's 'Sarkar' joins Rs 100 crore club in just two days |work=The News Minute |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijays-sarkar-joins-rs-100-crore-club-just-two-days-91208|access-date=22 November 2018|archive-date=22 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122092133/https://www.thenewsminute.com/article/vijays-sarkar-joins-rs-100-crore-club-just-two-days-91208|url-status=live}}</ref> यो फिल्म ८० देशहरूमा रिलिज भयो र {{INR}}२५० करोडभन्दा बढी कमाउने उनको दोस्रो फिल्म बन्यो।<ref>{{Cite news |date=28 November 2018 |title=Sarkar box office collection: AR Murugadoss film crosses Rs 250 crore mark worldwide |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/sarkar-box-office-collection-ar-murugadoss-film-crosses-rs-250-crore-mark-worldwide-5468590/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031234546/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/sarkar-box-office-collection-ar-murugadoss-film-crosses-rs-250-crore-mark-worldwide-5468590/ |archive-date=31 October 2021 |access-date=18 August 2021 |work=[[The Indian Express]]}}</ref><ref>{{cite news |title=Vijay a man with a swag |work=The Hollywood Reporter |date=4 November 2018 |url=https://archive.org/download/the-hollywood-reporter-movie-reviews-and-latest-updates/The%20Hollywood%20Reporter%20Movie%20Reviews%20and%20Latest%20Updates.png|access-date=5 July 2021}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-s-sarkar-release-80-countries-1200-international-screens-90862 |title=Vijay's 'Sarkar' to release in 80 countries, 1200 international screens |publisher=The News Minute |date=31 October 2018|access-date=10 February 2022|archive-date=22 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122092145/https://www.thenewsminute.com/article/vijay-s-sarkar-release-80-countries-1200-international-screens-90862|url-status=live}}</ref> विजयले सन् २०१९ मा फुटबल विषयमा आधारित एक्शन फिल्म ''[[Bigil]]'' मा अभिनय गरे।<ref>{{cite news |last=Madhu |first=Vignesh |date=22 March 2019 |title=Thalapathy 63: Vijay undergoes special special training in football |url=http://onlookersmedia.in/latestnews/thalapathy-63-vijay-undergoes-special-special-training-football/|access-date=26 March 2020 |work=onlookersmedia |language=en-US|archive-date=26 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326093416/http://onlookersmedia.in/latestnews/thalapathy-63-vijay-undergoes-special-special-training-football/|url-status=live}}</ref> समीक्षकहरूबाट मिश्रित समीक्षा प्राप्त भए पनि, उनको अभिनयको प्रशंसा गरियो र फिल्म व्यावसायिक रूपमा सफल भई {{INR}}३०० करोडभन्दा बढी कमायो।<ref>{{cite news |last=Subhakeerthana |first=S |title=Bigil movie review: A star is forced to remain a star throughout |newspaper=[[The Indian Express]] |date=31 October 2019 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/bigil-movie-review-rating-vijay-6088172/|access-date=24 June 2021|archive-date=16 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210316051423/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/bigil-movie-review-rating-vijay-6088172/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Tamil Star Vijay Reportedly Earned Rs 30 crore for Bigil, Reveal IT Raids |work=News18 |date=7 February 2020 |url=https://www.news18.com/news/movies/tamil-star-vijay-reportedly-earned-rs-30-crore-for-bigil-reveal-it-raids-2491609.html|access-date=26 January 2021|archive-date=1 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101094219/https://www.news18.com/news/movies/tamil-star-vijay-reportedly-earned-rs-30-crore-for-bigil-reveal-it-raids-2491609.html|url-status=live}}</ref> यो फिल्म [[Egypt]] र [[Jordan]] मा रिलिज हुने पहिलो तमिल फिल्म पनि बन्यो।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/after-egypt-vijays-bigil-marks-an-entry-in-jordan/articleshow/71917663.cms |title=After Egypt, Vijay's 'Bigil' marks an entry in Jordan |newspaper=[[Times of India]] |access-date=10 February 2022|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210085430/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/after-egypt-vijays-bigil-marks-an-entry-in-jordan/articleshow/71917663.cms|url-status=live}}</ref> सन् २०२१ मा निर्देशक [[Lokesh Kanagaraj]] द्वारा निर्देशित उनको अर्को फिल्म ''[[Master (2021 film)|Master]]'' रिलिज भयो।<ref>{{cite news |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/thalapathy-64-eyes-a-summer-2020-release-vijay-5935094/ |title=Thalapathy 64 eyes a summer 2020 release |date=25 August 2019|access-date=8 June 2020|archive-date=8 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608120308/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/thalapathy-64-eyes-a-summer-2020-release-vijay-5935094/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Vijay's 'Master' will be postponed to May or June? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-master-will-be-postponed-to-may-or-june/articleshow/74810813.cms |newspaper=[[The Times of India]]|access-date=8 June 2020|archive-date=27 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200327185930/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-master-will-be-postponed-to-may-or-june/articleshow/74810813.cms|url-status=live}}</ref> रिलिजपछि यसले समीक्षकहरूबाट मिश्रितदेखि सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्‍यो।<ref>{{cite news |last=Arikatla |first=Venkat |title=Master Movie Review: Lacks the Desired Effect |work=Great Andhra |date=13 January 2021 |url=https://www.greatandhra.com/movies/reviews/master-review-lacks-the-desired-effect-110251|archive-url=https://web.archive.org/web/20220223052318/https://www.greatandhra.com/movies/reviews/master-review-lacks-the-desired-effect-110251|archive-date=23 February 2022|url-status=live|access-date=23 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |last=S |first=Srivatsan |title='Master' movie review: An in-form Vijay takes a backseat to have fun. But is that enough? |newspaper=[[The Hindu]] |date=13 January 2021 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/master-movie-review/article33569018.ece|url-access=subscription|access-date=29 June 2021|archive-date=8 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208063834/https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/master-movie-review/article33569018.ece|url-status=live}}</ref> यो फिल्मले विश्वव्यापी रूपमा {{INR}}३०० करोडभन्दा बढी कमायो र बक्स अफिसमा सफल घोषित भयो।<ref>{{cite news |url=https://www.thenewsminute.com/article/thalapathy-65-will-be-pan-indian-project-cinematographer-manoj-paramahamsa-144151 |title='Thalapathy 65' will be a pan-Indian project: Cinematographer Manoj Paramahamsa |publisher=The News Minute |date=25 February 2021|access-date=10 February 2022|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425094035/https://www.thenewsminute.com/article/thalapathy-65-will-be-pan-indian-project-cinematographer-manoj-paramahamsa-144151|url-status=live}}</ref> उनको अर्को फिल्म डार्क कमेडी–एक्शन फिल्म ''[[Beast (2022 Indian film)|Beast]]'' थियो, जसले समीक्षकहरूबाट मिश्रित प्रतिक्रिया प्राप्त गर्‍यो।<ref>{{cite news |last=Chatterjee |first=Saibal |title=Beast (RAW) Review |work=[[NDTV]] |date=14 April 2022 |url=https://www.ndtv.com/entertainment/beast-raw-review-an-ill-formed-creature-even-firing-on-all-cylinders-vijay-cannot-pummel-into-shape-2-5-stars-2886949|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414061156/https://www.ndtv.com/entertainment/beast-raw-review-an-ill-formed-creature-even-firing-on-all-cylinders-vijay-cannot-pummel-into-shape-2-5-stars-2886949|archive-date=14 April 2022|url-status=live|access-date=14 April 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Beast Review: Thalapathy Vijay's 'One-man Show' Is A 'True Feast' |work=Bollywood Hungama |date=14 April 2022 |url=https://ghostarchive.org/archive/jWTHp|access-date=14 April 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Thalapathy Vijay's Beast to release in April 2022. See new poster |work=India Today |date=1 January 2022 |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/thalapathy-vijay-s-beast-to-release-in-april-2022-see-new-poster-1894770-2022-01-01|access-date=4 January 2022|archive-date=1 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101125138/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/thalapathy-vijay-s-beast-to-release-in-april-2022-see-new-poster-1894770-2022-01-01|url-status=live}}</ref> यो फिल्मले अन्तर्राष्ट्रिय बक्स अफिसमा राम्रो प्रदर्शन गर्दै विश्वव्यापी रूपमा {{INR}}३०० करोडभन्दा बढी कमायो र व्यावसायिक रूपमा सफल रह्यो।<ref>{{cite news |title='Beast' USA premiere collection: Vijay starrer breaks Rajinikanth's film collection to become the Vijay's highest-grossing film |newspaper=[[The Times of India]] |date=10 April 2022 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/box-office/beast-usa-premiere-collection-vijay-starrer-breaks-rajinikanths-annaatthe-collection-to-become-the-formers-highest-grossing-film/articleshow/90761515.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416153443/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/box-office/beast-usa-premiere-collection-vijay-starrer-breaks-rajinikanths-annaatthe-collection-to-become-the-formers-highest-grossing-film/articleshow/90761515.cms|archive-date=16 April 2022|url-status=live|access-date=16 April 2022}}</ref><ref>{{cite news |title='Beast' overseas box office collection: Vijay storms the international market |newspaper=[[The Times of India]] |date=14 April 2022 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/box-office/beast-overseas-box-office-collection-vijay-storms-the-international-market/articleshow/90841888.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430055805/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/box-office/beast-overseas-box-office-collection-vijay-storms-the-international-market/articleshow/90841888.cms|archive-date=30 April 2022|url-status=live|access-date=30 April 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/nelson-dilipkumar-reveals-why-he-enjoyed-shooting-for-beast-the-most/articleshow/103353542.cms |title=Nelson Dilipkumar reveals why he enjoyed shooting for 'Beast' the most |date=4 September 2023 |newspaper=[[The Times of India]] |quote=The film was a commercial success and made more than Rs 300 crore at the box office.|access-date=29 September 2023|archive-date=8 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908143852/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/nelson-dilipkumar-reveals-why-he-enjoyed-shooting-for-beast-the-most/articleshow/103353542.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=19 April 2022 |title=Beast box office collection day 5: Vjay-starrer earns Rs 200 crore worldwide, is declared a hit |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/beast-box-office-collection-day-5-vijay-starrer-rs-200-crore-worldwide-7874311/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420193205/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/beast-box-office-collection-day-5-vijay-starrer-rs-200-crore-worldwide-7874311/ |archive-date=20 April 2022 |access-date=20 April 2022 |newspaper=[[The Indian Express]]}}</ref> यो फिल्म सन् २०२२ मा विश्वव्यापी रूपमा [[Netflix]] मा सबैभन्दा धेरै हेरिएका फिल्महरूमध्ये एक बन्यो।<ref>{{cite news|title=Beast trending worldwide on Netflix in top spots|work=[[NDTV]]|date=14 May 2022|url=https://ndtv.in/bollywood/beast-trending-at-number-one-in-india-on-netflix-vijay-thalapathy-2972013|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514070357/https://ndtv.in/bollywood/beast-trending-at-number-one-in-india-on-netflix-vijay-thalapathy-2972013|archive-date=14 May 2022|url-status=live|access-date=14 May 2022}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220514070357/https://ndtv.in/bollywood/beast-trending-at-number-one-in-india-on-netflix-vijay-thalapathy-2972013 |date=14 May 2022 }}</ref><ref>{{cite news |title=Beast TOP 10 in Netflix global – FlixPatrol |work=FlixPatrol |date=13 May 2022 |url=https://flixpatrol.com/title/beast-2022/top10/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513082925/https://flixpatrol.com/title/beast-2022/top10/|archive-date=13 May 2022|url-status=live|access-date=13 May 2022}}</ref> === २०२३–वर्तमान: निरन्तर सफलता === २०२३ मा, विजयलाई [[action drama|एक्शन ड्रामा]] फिल्म ''[[Varisu]]'' मा देखिएको थियो, जसको निर्देशन [[Vamshi Paidipally]] ले गरेका थिए।<ref>{{cite news |title='Varisu' पहिलो समीक्षा सार्वजनिक; विजयको अभिनयको प्रशंसा |newspaper=[[The Times of India]] |date=9 January 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/varisu-first-review-out-vijays-acting-receives-appreciation/articleshow/96846599.cms|access-date=10 January 2023|archive-date=10 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230110182909/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/varisu-first-review-out-vijays-acting-receives-appreciation/articleshow/96846599.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=विजयको 'Varisu' अमेरिका भरि ६०० भन्दा बढी स्थानमा प्रदर्शन; प्रिमियर बुकिङ खुला |newspaper=[[The Times of India]] |date=28 December 2022 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-varisu-to-release-over-600-locations-in-the-usa-premiere-bookings-open-now/articleshow/96562983.cms|access-date=4 January 2023|archive-date=4 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104124455/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-varisu-to-release-over-600-locations-in-the-usa-premiere-bookings-open-now/articleshow/96562983.cms|url-status=live}}</ref> उक्त फिल्म व्यावसायिक रूपमा सफल रह्यो र बक्स अफिसमा {{INR}}३०० करोडभन्दा बढी कमायो।<ref>{{cite news |title=संगीतकार एस थमनले 'Varisu' को मौलिक साउन्डट्र्याकबारे जानकारी दिए |newspaper=[[The Times of India]] |date=5 February 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/music-composer-s-thaman-breaks-the-news-on-varisu-original-sound-track/articleshow/97619826.cms|access-date=5 February 2023|archive-date=5 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205092807/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/music-composer-s-thaman-breaks-the-news-on-varisu-original-sound-track/articleshow/97619826.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title='Varisu' बक्स अफिस सङ्कलन: 'Varisu' विजयको सबैभन्दा बढी कमाउने फिल्म बन्यो, विश्वव्यापी रूपमा रु. ३०० करोड पार |newspaper=[[The Economic Times]] |date=7 February 2023 |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/varisu-box-office-collection-varisu-becomes-vijays-highest-grossing-movie-surpasses-rs-300-crore-globally/articleshow/97691510.cms|access-date=7 February 2023|archive-date=7 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207110808/https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/varisu-box-office-collection-varisu-becomes-vijays-highest-grossing-movie-surpasses-rs-300-crore-globally/articleshow/97691510.cms|url-status=live}}</ref> त्यसपछि २०२३ मा उनको अर्को रिलिज एक्शन थ्रिलर ''[[Leo (2023 Indian film)|Leo]]'' थियो।<ref>{{cite news |last=V |first=Anusha |title=विजय–लोकेश कनगराजको 'Leo' यस मितिमा रिलिज हुने |work=[[Cinema Express]] |date=3 February 2023 |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2023/feb/03/vijay-lokesh-kanagarajs-leo-to-release-on-this-date-39603.html|access-date=1 April 2023|archive-date=1 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401053824/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2023/feb/03/vijay-lokesh-kanagarajs-leo-to-release-on-this-date-39603.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=लोकेश कनगराजसँग विजयको फिल्मको नाम 'Leo' राखियो |newspaper=[[The Times of India]] |date=3 February 2023 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-film-with-lokesh-kanagaraj-titled-leo/articleshow/97581241.cms|access-date=4 February 2023|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204115239/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-film-with-lokesh-kanagaraj-titled-leo/articleshow/97581241.cms|url-status=live}}</ref> यसले समीक्षकहरूबाट मिश्रित प्रतिक्रिया पायो, तर व्यावसायिक रूपमा सफल हुँदै वर्षकै सबैभन्दा धेरै कमाउने भारतीय फिल्महरूमध्ये एक बन्यो, जसले {{INR}}६०० करोडभन्दा बढी आम्दानी गर्‍यो।<ref>{{cite news | title='Leo' लाई दर्शकबाट मिश्रित प्रतिक्रिया, समीक्षकबाट नकारात्मक प्रतिक्रिया; प्रशंसकहरूले यसलाई थलपति विजयको 'उत्कृष्ट प्रदर्शन' भने | website=CNBCTV18 | date=19 October 2023 | url=https://www.cnbctv18.com/entertainment/leo-gets-mixed-review-fans-call-it-thalapathy-vijay-best-performance-18097171.htm | access-date=4 February 2024 | archive-date=29 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231029125003/https://www.cnbctv18.com/entertainment/leo-gets-mixed-review-fans-call-it-thalapathy-vijay-best-performance-18097171.htm | url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=23 November 2023 |title=Leo विश्वव्यापी अन्तिम बक्स अफिस सङ्कलन: विजय अभिनीत फिल्म सबै समयको सबैभन्दा धेरै कमाउने तमिल फिल्म बन्यो |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/leo-worldwide-closing-box-office-collections-vijay-starrer-is-the-highest-grossing-tamil-film-of-all-time-1260510 |access-date=16 January 2024 |website=PINKVILLA |language=en |archive-date=23 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231123104528/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/leo-worldwide-closing-box-office-collections-vijay-starrer-is-the-highest-grossing-tamil-film-of-all-time-1260510 |url-status=live }}</ref> उनको एक्शन थ्रिलर फिल्म ''[[The Greatest of All Time]]'' ले पनि मिश्रित प्रतिक्रिया पायो, तर थिएटरमा {{INR}}४५० करोडभन्दा बढी आम्दानी गर्‍यो।<ref>{{Cite web |last=Dixit |first=Mohit |date=1 October 2024 |title=The GOAT अन्तिम बक्स अफिस सङ्कलन विश्वव्यापी: थलपति विजयको फिल्म रु. ४५६ करोडमा समापन; सुपरहिट |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/the-goat-final-box-office-collections-worldwide-thalapathy-vijays-action-drama-to-end-its-theatrical-showdown-at-rs-456-crore-a-super-hit-1351301 |access-date=2 October 2024 |website=[[Pinkvilla]] |language=en|archive-date=1 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241001085319/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/the-goat-final-box-office-collections-worldwide-thalapathy-vijays-action-drama-to-end-its-theatrical-showdown-at-rs-456-crore-a-super-hit-1351301 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web | author=The TOI Entertainment Desk is a dynamic | title='GOAT' पहिलो समीक्षा UK सेन्सरबाट; विजय र वेंकट प्रभुका लागि ब्लकबस्टर संकेत | website=The Times of India | date=31 August 2024 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/goat-first-review-out-from-uk-censor-a-blockbuster-status-loading-for-vijay-and-venkat-prabhu/articleshow/112942746.cms | access-date=4 September 2024 | archive-date=1 September 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240901134551/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/goat-first-review-out-from-uk-censor-a-blockbuster-status-loading-for-vijay-and-venkat-prabhu/articleshow/112942746.cms | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=Pandya | first=Sonal | title=Netflix Global Top 10: विजयको GOAT ३.८ मिलियन दृश्यसहित चौथो स्थानमा | website=Times Now | date=11 October 2024 | url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/web-series/netflix-global-top-10-vijay-goat-debuts-with-3-8-million-views-nobody-wants-this-grabs-1st-place-on-tv-list-article-114151547 | access-date=11 October 2024}}</ref> फेब्रुअरी २०२४ मा, विजयले आफूले अब केवल एउटा मात्र फिल्म गर्ने घोषणा गरे, जसको शीर्षक ''[[Jana Nayagan]]'' राखिएको छ।<ref>{{cite news |date=2 February 2024 |title=विजयले आफ्नो अन्तिम फिल्म 'Thalapathy 69' हुने पुष्टि गरे |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-confirms-his-final-film-will-be-thalapathy-69/articleshow/107351699.cms |access-date=2 February 2024 |newspaper=[[The Times of India]] |issn=0971-8257 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204101632/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-confirms-his-final-film-will-be-thalapathy-69/articleshow/107351699.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |date=2 February 2024 |title=राजनीतिक दल सुरु गरेपछि विजयले 'Thalapathy 69' अन्तिम फिल्म हुने बताए |url=https://www.thenewsminute.com/news/thalapathy-69-will-be-last-film-vijay-says-after-launching-his-political-party |access-date=2 February 2024 |work=The News Minute |archive-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202172341/https://www.thenewsminute.com/news/thalapathy-69-will-be-last-film-vijay-says-after-launching-his-political-party |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sista |first1=Pratyusha |title=Thalapathy 69 को नाम 'Jana Nayagan'; पहिलो पोस्टर सार्वजनिक |url=https://telanganatoday.com/thalapathy-69-titled-jana-nayagan-first-look-poster-released |access-date=26 January 2025 |work=[[Telangana Today]] |date=26 January 2025 |archive-date=26 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126064216/https://telanganatoday.com/thalapathy-69-titled-jana-nayagan-first-look-poster-released |url-status=live }}</ref> यो फिल्म ९ जनवरी २०२६ मा रिलिज हुने तय गरिएको थियो, तर सेन्सरसम्बन्धी समस्याका कारण ढिलाइ भयो। त्यसपछि यसको आधिकारिक प्रदर्शनभन्दा अघि नै ९ अप्रिल २०२६ मा पाइरेसी वेबसाइटहरूमा [[Jana Nayagan leak|लीक]] भएको थियो।<ref>{{Cite news |date=2026-04-11 |title=विजयको 'Jana Nayagan' विवाद: कानुनी लडाइँदेखि पाइरेसीसम्म |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thalapathy-vijay-jana-nayagan-controversy-explained-leaked-piracy-cbfc-new-release-date-tvk-kvn/article70753384.ece |access-date=2026-04-19 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ''[[The Times of India]]'' का अनुसार, उत्पादन कम्पनी [[KVN Productions]] ले बेहोरेको नोक्सानी पूर्ति गर्न विजयले अस्थायी रूपमा ''Vijay 70'' नाम दिइएको अर्को फिल्म गर्ने योजना बनाइरहेका छन्।<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title='Jana Nayagan' लीक विवादबीच विजयले KVN Productions सँग अर्को फिल्म गर्ने योजना |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijay-plans-another-film-with-kvn-productions-amid-jana-nayagan-leak-row-report/articleshow/130254509.cms |access-date=2026-04-19 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == === विवाह, सम्बन्ध र मित्रता === विजयले श्रीलंकामा जन्मिएकी तथा बेलायती तमिल मूलकी सङ्गीता सोर्नालिङ्गमसँग २५ अगस्ट १९९९ मा विवाह गरेका थिए।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/five-reasons-why-we-love-vijay/photostory/49378288.cms |title=हामी किन विजयलाई मन पराउँछौं भन्ने पाँच कारण |newspaper=[[The Times of India]]|access-date=25 August 2018|archive-date=26 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180826052512/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/five-reasons-why-we-love-vijay/photostory/49378288.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.rediff.com/movies/1998/aug/17ss.htm |title=Rediff मा दक्षिण भारतीय फिल्म उद्योगका गसिप |work=Rediff |date=17 August 1998|access-date=18 July 2010|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303181918/http://www.rediff.com/movies/1998/aug/17ss.htm|url-status=live}}</ref> उनीहरूको विवाह व्यवस्थित रूपमा सम्पन्न भएको थियो, जब सङ्गीताले १९९७ को फिल्म ''[[Kaalamellam Kaathiruppen]]'' को सेटमा एक प्रशंसकका रूपमा विजयलाई भेटेकी थिइन् र पछि दुवै परिवारबीच चिनजान भयो। उनीहरूका दुई सन्तान छन्: एक छोरा (जेसन सञ्जय) र एक छोरी (दिव्या साशा)।<ref>{{cite news |date=17 February 2021 |title=अफवाह: विजयका छोरा जेसन सञ्जयले चाँडै निर्देशनमा डेब्यू गर्ने |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rumour-has-it-vijays-son-jason-sanjay-to-direct-the-master-actors-film-soon/articleshow/81042743.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230829085004/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/rumour-has-it-vijays-son-jason-sanjay-to-direct-the-master-actors-film-soon/articleshow/81042743.cms |archive-date=29 August 2023 |access-date=29 August 2023 |newspaper=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{cite news |date=21 January 2016 |title=विजयकी छोरी 'Theri' बाट अभिनयमा डेब्यू गर्ने |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-daughter-to-make-her-debut-with-theri/articleshow/50654152.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231006085241/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijays-daughter-to-make-her-debut-with-theri/articleshow/50654152.cms |archive-date=6 October 2023 |access-date=15 September 2023 |newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> जेसन सञ्जय एक उदीयमान फिल्म निर्देशक हुन्, जसले ''Sigma'' मार्फत आफ्नो निर्देशन यात्रा सुरु गर्नेछन् र यसअघि आफ्ना बुबासँग ''Vettaikkaaran'' मा देखिएका थिए, भने दिव्या साशा पनि ''Theri'' मा आफ्ना बुबासँग देखिएकी थिइन्।<ref>{{Cite news |date=2025-12-23 |title='Sigma' टिजर: जेसन सञ्जयको निर्देशन डेब्यूले प्रभाव पारेको, प्रशंसकहरूले हिट हुने संकेत देखे |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/sigma-teaser-jason-sanjays-directorial-debut-impresses-fans-sense-a-hit/articleshow/126141509.cms |access-date=2026-04-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> २०२५ मा, सङ्गीताले सम्बन्ध विच्छेदका लागि निवेदन दिएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=Madhav |first=Pramod |date=2026-02-27 |title=अभिनेता तथा TVK प्रमुख विजयकी पत्नीले सम्बन्ध विच्छेदका लागि निवेदन दिइन् |url=https://www.indiatoday.in/movies/story/tvk-chief-and-actor-vijays-wife-files-for-divorce-accuses-him-of-infidelity-2875467-2026-02-27 |access-date=2026-02-27 |website=India Today |language=en |archive-date=28 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228005132/https://www.indiatoday.in/movies/story/tvk-chief-and-actor-vijays-wife-files-for-divorce-accuses-him-of-infidelity-2875467-2026-02-27 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Sajeev |first=Upasana |date=2026-02-27 |title=अभिनेता विजयकी पत्नीले परिवार अदालतमा सम्बन्ध विच्छेद माग गर्दै निवेदन दिइन् |url=https://www.livelaw.in/news-updates/actor-vijay-wife-divorce-petition-adultery-524930 |access-date=2026-02-27 |website=livelaw.in |language=en |archive-date=28 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228005132/https://www.livelaw.in/news-updates/actor-vijay-wife-divorce-petition-adultery-524930 |url-status=live }}</ref><ref name="N"/> २०२६ मा, उनले अर्को निवेदन दायर गर्दै विजयले आफूलाई वैवाहिक घरमा प्रवेश गर्न नदिएको र एक अज्ञात अभिनेत्रीसँग सम्बन्ध रहेको आरोप लगाइन्।<ref>{{Cite web |date=2026-03-07 |title=सङ्गीता सोर्नालिङ्गमको नयाँ निवेदन: विजयले नीलांकराइस्थित घरमा प्रवेश रोकिएको आरोप |url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/regional/sankgeetha-sornalingam-files-fresh-petition-alleges-vijay-is-denying-her-entry-to-neelankarai-home-article-13853696.html |website=Moneycontrol}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Madhav |first=Pramod |date=2026-03-07 |title=विजयकी पत्नीको निवास अधिकारसम्बन्धी निवेदन सार्वजनिक |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/vijay-thalapathy-wife-sangeetha-files-fresh-plea-to-stay-in-matrimonial-home-2878608-2026-03-07 |access-date=2026-03-08 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=विजय सम्बन्ध विच्छेद: सङ्गीताले वैवाहिक घरमा बस्न अदालतको अनुमति मागिन् |url=https://www.deccanherald.com/india/tamil-nadu/sangeetha-seeks-court-direction-to-stay-in-matrimonial-house-vijay-breaks-his-silence-over-wife-seeking-divorce-3923383 |access-date=2026-03-08 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> विजय अभिनेत्री [[Trisha Krishnan]] सँग एक कार्यक्रममा देखिएपछि यस विषयले व्यापक सञ्चार माध्यमको ध्यान आकर्षित गर्‍यो।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=TVK प्रमुख विजय विवाह समारोहमा अभिनेत्री त्रिशासँग सहभागी |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/tvk-chief-vijay-attends-wedding-reception-with-actor-trisha-days-after-his-wife-files-for-divorce-3921104 |access-date=2026-03-08 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-05 |title=पत्नीको सम्बन्ध विच्छेद निवेदनपछि विजय र त्रिशा विवाह समारोहमा देखिँदा चर्चा |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/vijay-and-trisha-attend-kalpathi-suresh-s-sons-wedding-reception-after-his-wife-sankgeetha-filed-for-divorce-watch-101772726318991.html |access-date=2026-03-08 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> सहायक कलाकारहरू [[Sanjeev Venkat]], [[Sriman (actor)|Sriman]] र [[Srinath (Tamil actor)|Srinath]] विजयका कलेजदेखिका नजिकका मित्र हुन् र उनीहरूले उनका धेरै फिल्महरूमा अभिनय गरेका छन्। प्लेब्याक गायक [[S. N. Surendar]] विजयका मामाघरका काका हुन्, भने अभिनेता तथा क्रिकेटर [[Vikranth]] उनका एक आफन्त (कजिन) हुन्, यद्यपि उनीहरूले सँगै कुनै फिल्ममा काम गरेका छैनन्। तमिलनाडुका उपमुख्यमन्त्री [[Udhayanidhi Stalin]], जसले विजयको फिल्म ''Kuruvi'' निर्माण गरेका थिए, ले विजयलाई बाल्यकालदेखि नै “नजिकका मित्र” भनेर वर्णन गरेका छन्।<ref>{{cite news |last=Nair |first=Shilpa |title=अभिनेता विजयले ‘वंशवादी स्वार्थी परिवार’को आलोचना गरे, DMK ले आधारहीन भन्यो |work=India Today |date=28 October 2024 |access-date=8 October 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/tamil-nadu/story/actor-vijay-tamilaga-vettri-kazhagam-tvk-rally-villupuram-bjp-dmk-corruption-2624107-2024-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241029051244/https://www.indiatoday.in/india/tamil-nadu/story/actor-vijay-tamilaga-vettri-kazhagam-tvk-rally-villupuram-bjp-dmk-corruption-2624107-2024-10-28 |archive-date=29 October 2024 |url-status=live}}</ref> पछि विजयको तमिझगा वेत्रि कझगमले चुनावमा प्रतिस्पर्धा गरेपछि उनीहरू राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वी बने, जहाँ उनले उदयनिधिका पिता तथा तमिलनाडुका वर्तमान मुख्यमन्त्री [[M. K. Stalin]] विरुद्ध प्रचार गरेका थिए। == पुरस्कार तथा सम्मान == [[File:IARA Award R FEmi Odelusi Vijay.jpg|thumb|सन् २०१८ मा इन्टरनेशनल अचिभमेन्ट रिकग्निसन अवार्ड्समा विजय]] सन् १९९८ मा, विजयलाई [[Government of Tamil Nadu|तमिलनाडु सरकार]] द्वारा ''[[Kalaimaamani]]'' पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। उनले सन् २००७ मा चलचित्र क्षेत्रमा गरेको उपलब्धिका लागि [[Tamil Nadu Dr. M.G.R. Medical University|डा. एम.जी.आर. विश्वविद्यालय]]बाट [[honorary doctorate|मानार्थ विद्यावारिधि]] उपाधि प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=Vijay gets Doctorate |work=[[Sify]] |url=http://www.sify.com/movies/vijay-gets-doctorate-news-tamil-kkfuGojaggbsi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411012906/http://www.sify.com/movies/vijay-gets-doctorate-news-tamil-kkfuGojaggbsi.html|archive-date=11 April 2017|access-date=24 November 2017}}</ref> उनले आफ्नो अभिनयका लागि अन्य धेरै पुरस्कार तथा सम्मानहरू समेत प्राप्त गरेका छन्।<ref>{{cite web |title=Thalapathy Vijay Wins Best Actor Award At Osaka Asian Film Festival In Japan |work=News18 |date=22 May 2023 |url=https://www.news18.com/movies/thalapathy-vijay-wins-best-actor-award-at-osaka-tamil-film-festival-in-japan-7882879.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20230522173400/https://www.news18.com/movies/thalapathy-vijay-wins-best-actor-award-at-osaka-tamil-film-festival-in-japan-7882879.html|archive-date=22 May 2023|url-status=live|access-date=22 May 2023}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/vijay-collects-his-iara-award-mersal-person-93275 |title=Vijay collects his IARA Award for 'Mersal' in person |date=13 December 2018|access-date=23 December 2020|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417121006/https://www.thenewsminute.com/article/vijay-collects-his-iara-award-mersal-person-93275#:~:text=The%20International%20Achievement%20Recognition%20Awards,gave%20the%20event%20a%20miss.|url-status=live}}</ref> सन् २०१८ मा, उनले ''Mersal'' फिल्ममा गरेको अभिनयका लागि इन्टरनेशनल अचिभमेन्ट रिकग्निसन अवार्ड्समा उत्कृष्ट अन्तर्राष्ट्रिय अभिनेता पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite web |title=Thalapathy Vijay wins Best International Actor award |work=[[India Today]] |date=23 September 2018 |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/vijay-best-international-actor-iara-awards-2018-1346857-2018-09-23|access-date=31 December 2021|archive-date=31 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211231072713/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/vijay-best-international-actor-iara-awards-2018-1346857-2018-09-23|url-status=live}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य लिङ्क== {{Commonscat|Vijay (actor)}} * {{IMDb name|0897201}} * {{twitter|actorvijay}} [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] ifx22tsw7iehvp31a6d9e5eldjuli62 0 83054 1354371 1309300 2026-05-05T21:31:11Z Sunlightson 66105 1354371 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = नदिनि गर्दिमर | image = Nadine Gordimer 01.JPG | imagesize = | caption = नदिनि गर्दिमर, २०१० | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|१९२३|११|२०}} | birth_place = [[Springs, Gauteng|Springs]], [[Transvaal Province|Transvaal]],<br/>[[दक्षिण अफ्रिका सङ्घ]] | death_date ={{Death date and age|df=yes|२०१४|०७|१३|१९२३|११|२०}} | death_place =[[जोहान्सबर्ग]], [[दक्षिण अफ्रिका]] | occupation = लेखक | language =[[अङ्ग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]] | nationality =दक्षिण अफ्रीकन | period = | genre = [[उपन्यास]], [[नाटक]] | subject = | movement = | notableworks = ''[[The Conservationist]]'', <br/> ''[[Burger's Daughter]], <br/> ''[[July's People]]'' | awards = {{awd|[[Booker Prize]]|१९७४}} {{awd|[[नोबेल पुरस्कार]]|१९९१}} | influences = | influenced = | website = |spouse=Gerald Gavron (१९४९–?; divorced; 1 child)<br>Reinhold Cassirer (१९५४–२००१; his death; 1 child) }} '''नदिनि गर्दिमर''' (२० नोबेम्बेर १९२३ – १३ जुलाई २०१४) साहित्य मा [[नोबेल पुरस्कार]] प्राप्त गर्ने [[कथाकार]]। उनको जन्म [[दक्षिण अफ्रिका]] मा भएको थियो | उनी तेतै हुर्की बढीन र पढाई पनि [[दक्षिण अफ्रिका]] नै गरिन | उनी व्यापक रूपमा मानव संवेदना को बारेमा कथा लेख्ने कथाकार हुन् । रंगभेद र उपनिवेशवाद को विरूद्ध बहुसंख्यक काला जातिहरूको अधिकार र स्वतन्त्रता को लागि संघर्ष गरेकी थिइन। ==सुरुवाती जीवन== गोरडिमरको जन्म एस्प्रिङ्स, गौटेङ नजिकै यहान्सबर्ग बाहिरको पूर्व र्यान्ड खनन शहरमा [[यहूदी]] आमाबुबाबाट भएको थियो। उनी इसिडोर गोरडिमर (१८८७–१९६२) की दोस्रो छोरी थिइन्, जो लिथुआनियाली यहूदी आप्रवासी घडी निर्माता थिए र ज़गारे (त्यो समय रुसी साम्राज्यको हिस्सा) बाट आएका थिए।<ref name=Ettin>{{cite book|last=Ettin|first=Andrew Vogel|title=Betrayals of the Body Politic: The Literary Commitments of Nadine Gordimer|year=1993|publisher=University Press of Virginia|location=Charlottesville|isbn=978-0-8139-1430-5|pages=29–30|url=https://books.google.com/books?id=20mBXbH-PGoC|quote=although she had always referred to her father as Lithuanian, in recent years she has noted that his parents lived and worked in [[Riga]], and now she identifies him as [[Latvian people|Latvian]].}}</ref><ref>{{cite book|editor-last=Newman|editor-first=Judie|title=Nadine Gordimer's 'Burger's daughter': A Casebook|year=2003|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-514717-9|page=4|url=https://books.google.com/books?id=jGFje8JWmN8C|quote=She believed for many years that he was Lithuanian (like many South African Jewish immigrants) and only discovered later in life that he was Latvian.}}</ref> र हान्ना “न्यान” ({{nee}} मायर्स) गोर्डिमर (१८९७–१९७३), लण्डनबाट आएका ब्रिटिश यहूदी आप्रवासी।<ref>{{cite book|last=Gordimer|first=Nadine|editor1-last=Bazin|editor1-first=Nancy Topping|editor2-last=Seymour|editor2-first=Marilyn Dallman|title=Conversations with Nadine Gordimer|year=1990|publisher=University Press of Mississippi|location=Jackson|isbn=978-0-87805-445-9|page=xix|url=https://archive.org/details/conversationswit0000gord|url-access=registration|quote=1923 – Born, 20 November in Springs, a small mining town in the Transvaal, South Africa. Second daughter of Isidore Gordimer, Jewish watchmaker and jeweler who had emigrated from Latvia at age 13, and Nan Myers Gordimer, a native of England.}}</ref><ref name="Wastberg">{{cite web|last=Wästberg|first=Per|title=Nadine Gordimer and the South African Experience|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1991/gordimer-article.html|work=Nobelprize.org|date=26 April 2001|access-date=16 August 2010}}</ref> उनको बाबुलाई १३ वर्षको उमेरमा परिवारसँग दक्षिण अफ्रिकामा जाने अघि ओरथोडक्स यहूदी शिक्षासँग हुर्काइएको थियो।उनकी आमा एक स्थापित परिवारकी थिइन् र उनी आफ्ना अभिभावकहरूसँग ६ वर्षको उमेरमा दक्षिण अफ्रिकामा आएकी थिइन्।गोरडिमरलाई एक धर्मनिरपेक्ष परिवारमा हुर्काइएको थियो।<ref name=Ettin/><ref>{{Cite web|url=https://dbs.bh.org.il/luminary/gordimer-nadine|title=Heroes – Trailblazers of the Jewish People|website=Beit Hatfutsot|access-date=14 November 2019|archive-date=2 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200102202021/https://dbs.bh.org.il/luminary/gordimer-nadine|url-status=dead}}</ref>उनकी आमाले धर्मनिष्ठ रूपमा पालन गर्नु हुन्नथ्यो, र प्रायः साँस्कृतिक रूपमा अपनाएको थिइन्, भने उनका बुबा स्थानीय अर्बस्र्ध सिनागगमा सदस्यता राख्थे र वार्षिक रूपमा यम किप्पुर सेवाहरूको लागि एकपटक सहभागी हुन्थे।<ref>Gordimer, Nadine.[https://www.newyorker.com/magazine/a-south-african-childhood A South African Childhood] ''The New Yorker''. 8 October 1954</ref> ==सन्दर्भ सामग्री== == बाहरी कड़ियाँ== *[http://www.livehindustan.com/news/tayaarinews/tayaarinews/article1-Earthquake-Richter-Scale-invention-67-67-439343.html '''लूट'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810010310/http://www.livehindustan.com/news/tayaarinews/tayaarinews/article1-Earthquake-Richter-Scale-invention-67-67-439343.html |date=2014-08-10 }} (नदिनि गर्दिमर को एक कहानी) [[श्रेणी:साहित्यकार]] [[श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता महिलाहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] dnwrgnmzh65p2xk86xog4zh7cvv28wq 0 98069 1354373 1353749 2026-05-05T22:01:16Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354373 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name=कोल्बी डेनियल लोपेज |image=Seth Rollins2 in September 2016.jpg |caption=मे २०१६ मा रोलिन्स |names=जिक्स<ref name=OWOW/><br>'''सेथ रोलिन्स'''<br>तेज द डिस्ट्रोयर<ref name=OWOW/><br>टाइलर ब्याक<ref name=OWOW/> |height={{height|ft=6|in=1}}<ref name=WWEprofile>{{cite web|title=सेथ रोलिन्स|url=http://www.wwe.com/superstars/seth-rollins|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=April 12, 2018}}</ref> |weight={{convert|217|lb|kg|abbr=on}}<ref name=WWEprofile/> |birth_name=कोल्बी डेनियल लोपेज |birth_date={{birth date and age|1986|5|28}} |birth_place=बफ्यालो, आयोवा, अमेरिका |resides=डेभेनपोर्ट, आयोवा, अमेरिका |billed=डेभेनपोर्ट, आयोवा<ref name=WWEprofile/> |trainer=डेनी डेनीयल्स<ref name=OWOW/> |debut=२००५<ref name="ROHroster">{{cite web|url=http://www.rohwrestling.com/tylerblack.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100509020631/http://www.rohwrestling.com/tylerblack.php|title=टाइलर ब्ल्याकको प्रफाइल|archivedate=May 9, 2010|accessdate=April 5, 2010|publisher=रिङ अफ अनर}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100509020631/http://www.rohwrestling.com/tylerblack.php |date=May 9, 2010 }}</ref> }} '''कोल्बी डेनियल लोपेज'''<ref name=OWOW>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/bios/s/seth-rollins/|title=सेथ रोलिन्स|accessdate=August 9, 2010|publisher=अनलाइन वर्ल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> (जन्म मे २८, १९८६) एक [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] व्यावसायिक [[कुस्ती]] खेलाडी र [[अभिनेता]] हुन्। उनी हाल डब्ल्युडब्ल्युईको [[डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन|स्म्याकडाउन]]मा कार्यरत छन् जहाँ उनी '''सेथ रोलिन्स''' नामले कुस्ती खेल्ने गर्छन्। उनले [[जोन मोक्सली|डिन एम्ब्रोज]] र [[रोमन रेन्ज]]सँगै द सिल्डको रूपमा [[डब्ल्युडब्ल्युई]]मा पर्दापण गरेका थिए। उनी डिन एम्ब्रोज (२), रोमन रेन्ज (१) र जेसन जोडनको (१) र ब्रन स्ट्रोम्यानसँग (१) ५ पटक ट्याग टिम विजेता पनि भएका छन्। लोपेजले डब्ल्युडब्ल्युईमा आउनुभन्दा अगाडि टाइलर ब्ल्याक नामले कुस्ती खेल्ने गरेका थिए। उनले रिङ अफ अनरमा आफ्नो व्यावसायिक कुस्ती खेलजीवन आधिकारिक रूपमा सुरु गरेका थिए जहाँ उनी एक पटक आरओएच विश्व विजेता र जिमी ज्याकब्ससँग दुई पटक आरओएच विश्व ट्याग टिम विजेता बनेका थिए। त्यसै गरी उनी सन् २००९ सरभाइबल अफ द फिटेस्टको पनि विजेता बनेका थिए। उनले आरओएच रेस्लिङ लगायत फुल इम्प्याक्ट प्रोमा पनि कुस्ती खेलेका छन् जहाँ उनी एक पटक एफआइपी विश्व ह्याभिवेट विजेता बनेका थिए। लोपेजले प्रो रेस्लिङ गोरिल्लामा पनि कुस्ती खेलेका थिए जहाँ उनी एक पटक जिम्मी ज्याकफसँग पिडब्ल्युजी विश्व ट्याग टिम विजेता बनेका थिए। सन् २०१० मा डब्ल्युडब्ल्युईमा हस्ताक्षर गरेपछि लोपेज सुरुवाती चरणमा डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा कुस्ती खेलेका थिए जहाँ उनले आफ्नो नाम सेथ रोलिन्स परिवर्तन गरेका थिए र त्यसपछि रोलिन्स पहिलो पटक आयोजना गरिएको एफसीडब्ल्यु ग्रान्ड स्ल्याम विजेता बन्न सफल भएका थिए। सन् २०११ मा एफसिडब्ल्यु एनएक्सटीमा परिवर्तन भएपछि रोलिन्सले प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा जिन्दर महललाई हराउँदै एनएक्सटीकै सबैभन्दा पहिलो विजेता बन्न सफल भएका थिए। रोलिन्सले सन् २०१२ मा द सिल्डको रूपमा डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्रमा [[जोन मोक्सली|डिन एम्ब्रोज]] र रोमन रेन्जसँग पदार्पण गरेका थिए। एम्ब्रोजले डब्ल्युडब्ल्युईको प्रमुख कार्यक्षेत्रमा समूहमै हुँदा [[रोमन रेन्ज]]सँगै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ट्याग टिम विजेता बनेका थिए। सन् २०१४ मा द सिल्डको विघटन भएपछि रोलिन्सले दुई पटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता, दुई पटक अन्तरमहादेशीय विजेता, एक पटक संयुक्त राज्य विजेता, चार पटक ट्याग टिम विजेता (रोमन रेन्ज, डिन एम्ब्रोज र जेसन जोर्डन), एक पटक युनिभर्सल विजेता, २०१४ मनी इन द ब्याङ्क, २०१५ का उत्कृष्ट खेलाडी, २९औं ट्रिपल क्राउन विजेता र १८ औँ ग्र्यान्ड स्ल्याम विजेता बन्न सफल भएका थिए। रोलिन्स डब्ल्युडब्ल्युईको विभिन्न वार्षिक कार्यक्रम र आवरण पृष्ठमा देखा परेका छन् जसमा [[रेसलमेनिया]] ३१ पनि समावेश छ। डब्ल्युडब्ल्युई र अन्य विभिन्न कुस्ती क्षेत्रका खेलाडी स्टिङले रोलिन्ससँग आफ्नो कार्यकालको अन्तिम खेल खेलेका थिए र उनले रोलिन्सलाई डब्ल्युडब्ल्युईकै सबैभन्दा उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा हेरेका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/sting-interviewed-about-night-of-champions-injuries-27958909|title=स्टिङको डब्ल्युडब्ल्युईमा अन्तिम खेल|last=एड्किन्स|first=जर्ज|date=September 23, 2015|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 25, 2015|deadurl=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925134424/http://www.wwe.com/inside/sting-interviewed-about-night-of-champions-injuries-27958909|archivedate=September 25, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925134424/http://www.wwe.com/inside/sting-interviewed-about-night-of-champions-injuries-27958909 |date=September 25, 2015 }}</ref> ==बाल्यकाल== कोल्बि डेनियल्स लोपेज सन् १९८६ मे २८ मा बफ्यालो, [[आयोवा]]मा जन्मिएका थिए। उनको पुर्खाहरू [[आर्मेनिया|अर्मेनिया]], [[जर्मनी]] र [[गणतन्त्र आयरल्यान्ड|आयरल्यान्ड]]का थिए।<ref name="chicago">{{cite web|url=http://www.chicagotribune.com/entertainment/celebrity/ct-seth-rollins-wwe-jon-stewart-20151012-column.html|title=अन्तरबार्ता: डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता सेथ रोलिन्स|publisher=द सिकागो ट्रबुन|author=गोमेज, लुइस|date=2015-10-12|accessdate=2015-10-12}}</ref><ref name="Asbarez">{{cite web|url=http://asbarez.com/133945/armenian-wrestler-named-as-new-wwe-champion/|title=अर्मेनियाका रेस्लिङ डब्ल्युडब्ल्युई विजेता|date=April 10, 2015|publisher=अरबार्ज|accessdate=}}</ref><ref name="AOW">{{cite web |url=http://www.digitalcolt.com/node/9 |title=द आर्ट अफ रेस्लिङ: ८ शृङ्खला – सेथ रोलिन्स |date=September 23, 2011 |publisher=कोल्ट कोबाना |accessdate=November 9, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141110072403/http://www.digitalcolt.com/node/9 |archivedate=November 10, 2014 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110072403/http://www.digitalcolt.com/node/9 |date=November 10, 2014 }}</ref> उनको थर लोपेज मेक्सिको-अमेरिकी बुवाबाट आएको हो। लोपेज आफ्नो किशोर अवस्थामा रक सङ्गीतको ठूलो समर्थक थिए।<ref name="tattoo">{{cite web|accessdate=May 16, 2017|url=http://www.wwe.com/videos/seth-rollins-tells-the-stories-behind-his-tattoos-superstar-ink|format=भिडियो|time=|publicationdate=August 29, 2015|website=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|first=कोरी|last=ग्रेभ्स|authorlink=|title=सेथ रोलिन्सले आफ्नो ज्यानको ट्याट्युको बारेमा बताएका छन्}}</ref> उनको अहिलेको कुस्ती खेलको नाम ब्ल्याक फ्ल्यागका साङ्गितिक समूहका पुर्व सदस्य ह्यारी रोलिन्सबाट आएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.fayobserver.com/living/wwe-smackdown-comes-to-the-crown-coliseum-july/article_a3e759a9-2809-5cae-8df6-b6d6d6600531.html|website=द भिल अवजर्भर|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन|publicationdate=July 11, 2014|first=सारा|last=क्याम्बेल|accessdate=June 8, 2016|deadurl=no|archivedate=May 16, 2017|archiveurl=https://archive.is/20170516041136/http://www.fayobserver.com/a3e759a9-2809-5cae-8df6-b6d6d6600531.html|df=}} {{Webarchive|url=https://archive.is/20170516041136/http://www.fayobserver.com/a3e759a9-2809-5cae-8df6-b6d6d6600531.html |date=May 16, 2017 }}</ref> ==कुस्ती कार्यकाल== === स्वतन्त्र सर्किट (सन् २००५–२००९) === लोपेजले सन् २००५ मा स्कट कन्ट्री रेस्लिङमा पर्दापण गरेका थिए साथै उनले आयान रोटेन्सको इन्डिपेन्डेन्ट सर्किटमा सङ्घ मध्य-दक्षिणमा पनि आफ्नो कार्यकाल सुरु गरेका थिए। २३ सेप्टेम्बर २००५ महमुद, इन्डियानामा आयोजना गरिएको टेड पेटी प्रतिस्पर्धामा रोलिन्सले साल थोमस्लीलाई हराउँदै प्रतिस्पर्धामा सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेका थिए, तर उनी म्याट साइडेलसँग हार खाँदै प्रतिस्पर्धाबाट बाहिरिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://thecubsfan.com/guest/jgagne/20050923iwams.htm|title=आइडब्ल्युए नतिजा ०९/२३/०५|last=गेग्न|first=जो|date=September 23, 2005|publisher=कब्स फ्यान डटकम}}</ref> लोपेज पछि एससिडब्ल्यु ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप जित्न सफल भए र त्यस उपाधिलाई उनले रङ्ग छरेर कालो बनाउँदै एससिडब्ल्युमा अब कालो युग छाउनेछ भन्दै सबैलाई जानकारी गराएका थिए। लोपेजले त्यसपछि एनडब्ल्युए मध्यपश्चिम रेस्लिङमा आफूलाई आवद्ध गराए र त्यहाँ उनले मेर्क ब्रेभसँग साझेदारी गर्दै एक टोली गठन गरे। लोपेज र ब्रेभको जोडि गठन भएको केही दिनपछि नै उनीहरूले एनडब्ल्युए ट्याग टिम च्याम्पियनसिप जित्न सफल भए।<ref>{{cite web|url=http://nwa-wildside.com/news/viewnews.cgi?category=all&id=1139923318|title=एनडब्ल्युए रेस्लिङ नतिजा: २००६|last=बेहरिन्स|first=बिल|date=February 14, 2006|publisher=एनडब्ल्युए वाइल्डसाइड|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071212145726/http://nwa-wildside.com/news/viewnews.cgi?category=all&id=1139923318|archivedate=December 12, 2007|df=mdy-all}}</ref> उक्त टोलीले आफ्नो उपाधि सफलतापुर्ण रायन बोज र ड्यानी ड्यानीएल्स, ब्रेट वेन र हाइप गोटी, जेसन रेन्ज र मार्को कोर्डाभा लगायत अन्य थुप्रै टोलीसँग उपाधिको लागि सामना गर्दै उनीहरूले उक्त उपाधि बचाउन सफल भएका थिए। त्यसपछि ब्ल्याकले एरिक प्रिस्ट र एजे स्टाएल्ससँग एकल कुस्ती खेल्नु परेको थियो। [[File:TylerBlack.jpg|thumb|upright|२००८ डिसेम्बरमा ब्ल्याक]] उनी टोटल नन स्टप एक्सन रेस्लिङमा (टिएनए) पनि कुस्ती खेलेका थिए जहाँ उनको जेफ लक्सन साथी थिए। उनीहरूको जोडि ल्याटिन अमेरिका एक्सचेन्ज (होमीसाएड र हर्नान्डेज) सँग २००६ अक्टोबरमा हारेको थियोे।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2006/10/06/1963914.html|title=डम्प्याक्ट|last=सोकोल|first=क्रिस|date=October 6, 2006|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|publisher=क्यानेडिएन अनलाइन एक्सप्लोवर}}</ref> २५ मे २००७ मा ब्ल्याक र उनका साथी मेर्क ब्रेभको खेल फुल इम्प्याक प्रो रेस्लिङका ट्याग टिम विजेता द ब्रिस्को ब्रदरस्सँग भएको थियो भने उक्त खेलमा ब्ल्याकका साथी ब्रेभको खेलको बीचमै खुट्टामा चोट लागेपछि उनीलाई त्यहाँबाट अस्पताल पुर्‍याइएको थियो र उनले कुस्ती खेलबाटै अवकास लिनु परेको थियो (ब्रेभ सन् २०१२ मा पुन खेलमा पर्किएका थिए)।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2006/10/06/1963914.html|title=इम्प्याक्टमा एरिक|last=सकोल|first=क्रिस|date=October 6, 2006|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|publisher=क्यानेडिएन अनलाइन एक्सप्लोवर}}</ref> उक्त घटना पछि ब्ल्याकले आफ्नो एकल कुस्ती जीवन सुरु गरेका थिए र उनी एफआइपी रेस्लिङ छाड्दै प्रो रेस्लिङ गोरिल्लामा आवद्ध भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.insidepulse.com/articles/69532/2007/08/09/fip-headlines.html|title=एफआइपी नतिजा: द ब्रिसकोफ विरुद्ध ब्ल्याक र ब्रेभ|author=एरन|date=August 9, 2007|publisher=इनसाइड पल्स|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071212141408/http://www.insidepulse.com/articles/69532/2007/08/09/fip-headlines.html|archivedate=December 12, 2007|df=mdy-all}}</ref> जुन १० मा भएको खेलमा उनले जोय रायनलाई हराएका थिए र जुन १६ मा भएको खेलमा उनले ड्यानी डेनिएल्सलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlingguerrilla.com/results/2007/show0072.html|title=रोगर डर्न नाइट|date=June 10, 2007|accessdate=August 9, 2010|publisher=प्रो रेस्लिङ गोरिल्ला}}</ref> पिडब्ल्युजीमा छँदा उनी जिम्मी ज्याकफसँग साझेदारी गर्दै एक टोली गठन गरेका थिए र ६ जुन २००८ मा उक्त जोडिले पुडब्ल्युजी ट्याग टिम च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए जहाँ उनीहरूले रोड्रिक स्ट्रङ र एल जेनेरिकोको जोडिलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.lordsofpain.net/news/2007/articles/1182008359.php|title=शटर्डे इन्डि रेस्लिङ नतिजा|last=फेरेल|first=इरोल लेगी|date=June 16, 2007|publisher=लड्स अफ पेन|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071108213703/http://www.lordsofpain.net/news/2007/articles/1182008359.php|archivedate=November 8, 2007|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071108213703/http://www.lordsofpain.net/news/2007/articles/1182008359.php |date=November 8, 2007 }}</ref> २० डिसेम्बर मा आयोजना भएको एफआइपीको एक कार्यक्रममा ब्ल्याकले गो सोभोकिलाई हराउँदै एफआइपी विश्व ह्याभवेट च्याम्पियनसिप जितेका थिए।<ref name="PWGtag">{{cite web|url=http://www.prowrestlingguerrilla.com/results/world_tag_team_champion/index.html|title=प्रो रेस्लिङ गोरिल्ला विश्व ट्याग टिम च्याम्पियनसिप|accessdate=August 9, 2010|publisher=प्रो रेस्लिङ गोरिल्ला}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlingguerrilla.com/results/world_tag_team_champion/champion021.html|title=एज अफ द फल (टाइलर ब्ल्याक र जिम्मी ज्याकफ)|date=July 6, 2008|accessdate=August 9, 2010|publisher=प्रो रेस्लिङ गोरिल्ला}}</ref> ब्ल्याक खेल खेल्न नसकेपछि २ मे २००९ मा डेभी रिचर्डलाई एफआइपी विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप हस्तान्तरण गरएको थियो।<ref name="FIPworld">{{cite web |url=http://www.fullimpactpro.com/history/heavyweighthistory.htm |title=उपाधि इतिहास: एफआइपी विश्व विजेता |accessdate=August 9, 2010 |publisher=फुल इम्प्याक्ट प्रो |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101006160130/http://fullimpactpro.com/history/heavyweighthistory.htm |archivedate=October 6, 2010 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101006160130/http://fullimpactpro.com/history/heavyweighthistory.htm |date=October 6, 2010 }}</ref> === रिङ अफ अनर === ==== द एज अफ द फल (सन् २००७–२००९) ==== [[File:Jimmy Jacobs and Tyler Black.jpg|thumb|left|upright|ब्ल्याक बाँया ज्याफ दाँया]] ब्ल्याकले सन् २००७ रिङ अफ अनरमा जिम्मी ज्याकफ र निक्रो बुचरसँग मिल्दै पर्दापण गरेका थिए जहाँ उनीहरूले ब्रिस्को ब्रदरस्लाई आक्रमण गरेका थिए र जे ब्रिस्कोलाई जोरिले झुन्डाइदिएका थिए। उक्त आक्रमण पछि त्यस टोलीले आफ्नो समूहको नाम ''द एज अफ द फल'' राखेका थिए। त्यस घटना विवादास्पक भएका कारणले आरओएचले उक्त घटनाको भिडियो मेटाउने निर्णय गरेको थियो तर आरओएचका समर्थकले त्यस भिडियोलाई पर्ण सार्वजनिक गर्न सुझाव दिएका थिए। त्यस खेलमा खिचिएको भिडियो दर्शकहरूको मागका कारण १५ सेप्टेम्बरमा आरओएचले पुन प्रसारण गरेको थियो। त्यसपछिको ओर्को हप्ताको कार्यक्रममा ब्ल्याकको सामना ज्याक इभान्ससँग एक डार्क म्याचमा भएको थियो भने ब्ल्याकका साथी ज्याकफ र बुचरको अवरोधका कारण इभान्सका साथिहरू आइसिर एयरबर्न पनि आएका थियो र उक्त खेलमा कोहिपनि विजेता बनेनन्।<ref>{{cite web|url=http://www.thedailysuplex.com/index.html?nid=709|title=आरओएच नतिजा|last=थोपस|first=ब्रायन|date=September 17, 2004|publisher=द डेली सुप्लोक्स|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071215044731/http://www.thedailysuplex.com/index.html?nid=709|archivedate=December 15, 2007|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071215044731/http://www.thedailysuplex.com/index.html?nid=709 |date=December 15, 2007 }}</ref> उक्त खेलको एक हप्ता पछि ६-पुरुष ट्याग टिम खेलमा द एज अफ द फलको सामना द आइरिस एयरबर्नसँग भएको थियो तर खेलमा सबैले एक अर्कालाई आक्रमण गरेपछि त्यस खेल त्यतिबेलै सकिएको थियो जसका कारण नेक्रो बुचरले खेलका रेफ्रिलाई आक्रमण गरेका थियो। जिम्मी ज्याकफ र नेक्रो बुचरसँगै साझेदारी गर्दै ब्ल्याकले अक्टोबरको सुरुवाती दिनमा द भल्चर स्क्वाड (ज्याक इभान्स र रकुस) सँग ह्याडिकेफ म्याच खेलेका थिए। ब्ल्याकले १ नोभेम्बरका दिन द एज अफ द फलसँग मिल्दै ज्याक इभान्स, जिक्श र रुकससँग ६-पुरुष ट्याग टिम म्याच खेलेका थिए। त्यसै रातमा ब्ल्याकले एलेक्स पेनलाई हराएका थिए तर खेलको समाप्ति पछि उनलाई द ब्रिस्को ब्रदरस्ले पछाडिबाट आक्रमण गरेका थिए जसका कारण द एज अफ द फलको खेल द ब्रिस्को ब्रदरस्सँग हुने निर्णय भएको थियो। २००७ फाइनल ब्याटल कार्यक्रममा ब्ल्याक र जिम्मी ज्याकफले द ब्रिस्को ब्रदरस्लाई हराउँदै आरओएच विश्व ट्याग टिम च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए। ब्ल्याक र ज्याकफ ट्याग टिम विजेता बनेको एक महिना पछि उनीहरूले आफ्नो पद २६ जनवरीका दिन नो रोमेर्स क्रोपस् (डेभि रिचर्ड र रकि रोमेरो) सँग गुमाउनु परेको थियो जुन खेलमा म्यान्गमेन ३ (ब्रेन्ट अल्ब्राइट र बिजे विटमर) र अस्टिन एरिज र ब्रायन डेनिएलसनको जोडि सामेली थिए। आरओएचको वार्सिक कार्यक्रम ''टेक नो प्रिजनर्स''मा ब्ल्याकले ट्याग टिम उपाधी हारेका कारण नाइजेल मेकगिनिजसँग आरओएच विश्व च्याम्पियनसिपको लागि चुनौती दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.angrymarks.com/news/View.php?ArticleID=2049|title=०९/२२/०७: केथ प्रतिवेदन|author=लिपिन्स्कि केथ|date=September 22, 2007|publisher=एङ्ग्रि मार्कस् डटकम|date=July 2013}}</ref> एट उप फर ग्र्याब कार्यक्रममा ब्ल्याक र ज्याकफको जोडिले ८ वटा टोलीलाई हराउँदै दोस्रो पटक आरओएच विश्व ट्याग टिम च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news2006/1194205692.shtml|title=आरओएच ग्रोलि बाइ अनरस् नतिजा|author=सिलिकानो, माइक|date=November 4, 2007|publisher=रेसलभ्यु}}</ref> उक्त जोडिले उनीहरूको उपाधी ''ड्रिभन'' कार्यक्रममा केभिन स्टिन र एल जेनेरिकोको जोडिसँग हार खाँदै पद गुमाएका थिए। ब्ल्याकले आरओएच विश्व च्याम्पियनसिपको लागि दोस्रो मौका पाएका थिए जुन खेल न्युयोर्कमा भएको थियो। उक्त खेलमा ब्ल्याक, डेनिएलसन, क्यास्टोग्लोनी र मेनगिनिज सामेल थिए तर मेकथिनिजले सबै प्रतिस्पर्धालाई हराउँदै आरओएच विश्व च्याम्पियनसिप आफूसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए। सन् २००८ को ''फाइनल ब्याटल'' कार्यक्रममा ब्ल्याकले आरओएच च्याम्पियनसिपको लागि पहिलो दावेदार खेलमा अस्टिन एरिजसँग हारे पछि ज्याकफले आफ्नै साथी ब्ल्याकलाई आक्रमण गरेका थिए र त्यसैमा एरिजले पछि ज्याकफको साथ दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.411mania.com/wrestling/columns/62641/411-ROH-Roundtable-Preview:-Philadelphia-&-New-York---Glory-By-Honor-VI---11-2-&-11-3.htm|title=४११ आरओएच राउन्ड टेबल प्रतिवेदन: फिलाडेल्फिडा र न्युयोर्क – ग्रोरि बाइ अनरस् – ११/२ र ११/३|author=बेरमेन, सामुएल|date=November 2, 2007|publisher=४११ मेनिया}}</ref> १६ जनवरी ''फुल सर्कल'' पे-पर-भ्यु कार्यक्रममा ब्ल्याक र नाइजेल मेकगिनिज बीचको खेल निर्धारित गरिएको थियो तर उक्त खेल च्याम्पियनसिपको लागि थिएन। उक्त खेलमा ब्ल्याकले मेकगिनिजलाई हरायन सफल भएका थिए। त्यस खेलको अर्को रात विश्व विजेताको लागि पहिलो दावेदार एरिजले मेकगिनिजसँग खृल रद्द गरेपछि मेकगिनिजको साना ब्ल्याकसँग भएको थियो तर उक्त खेलमा मेकगिनिजले ब्ल्याकलाई हराउँदै उपाधि कायम राखेका थिए। २६ जुनका दिन ब्ल्याकले ज्याकफलाई स्टिल केज म्याचमा हराउँदै उनीहरूको दुश्मनी अन्त्य गरेका थिए। ==== आरओएच विश्व विजेता (सन् २००९–२०१०) ==== २००९ सेप्टेम्बरमा ब्ल्याकको घाँटीमा सल्यक्रिया गरिएको थियो जसका कारण उनले  महिनाको लागि अवकाश लिनु परेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/wrestling/2623994/Wrestling-News-and-Gossip-from-The-Sun-Mike-Aldrens-WGN-Wrestling-Globe-Newsletter.html|title=दैनिक रेस्लिङ समाचार |date=September 5, 2009|last=एल्ड्रिन|first=माइक|accessdate=July 25, 2010|work=द सन  }}</ref> १० अक्टोबरका दिन ब्ल्याकले केनि किङ्गलाई पहिलो चरणमा हराए र दोस्रो चरणमा क्लाडिडो क्यास्टोगलोगीलाई हराए त्यस पछि क्रिस हिरो र प्रतिस्पर्धाको अन्तिममा रोड्रिक स्ट्रङलाई हराउँदै आरओएच विश्व च्याम्पियनसिपका लागि पहिलो दावेदार बन्न सफल भएका थिए।<ref name=SotF2009>{{cite web|url=http://www.cagematch.de/?id=26&nr=1481|title=२००९ सरभाइबल अफ द फिटेस्ट|accessdate=February 14, 2010|publisher=केज म्याच}}</ref> १९ डिसेम्बरका दिन आरओएचको पहिलो पे-पर-भ्युमा ब्ल्याकले आरओएच विश्व बिजेचा अस्टिन एरिजसँग उपाधिका लागि खेल खेल्न पाएका थिए तर उक्त खेल बीचमै स्थगित भएको थियो। त्यस खेल बीचमै स्थगित भएका कारणले तात्कालिक आरओएचका प्रमुख आयुक्त जिम कर्नेटले उनीहरूको खेल पुन एक पटक हुने निर्णय गरेका थिए।<ref name=FB2009>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_37521.shtml|title=रिङ अफ अनर नतिजा :अस्टिन विरुद्ध ब्ल्याक|date=December 19, 2009|first=जेम्स|last=काल्डवेल|accessdate=December 20, 2009|publisher=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref> जिम कर्नेटले आफैँ खेलको लागि निर्णयक बन्ने घोषण गरेका थिए र यदि अझै पनि खेलका कोहि पनि विजेता बनोस भन्नको कारणले कर्नेटले उनीहरूलाई एक एक वटा प्रतियोगी छनोट गर्न लगाएका थिए जसका कारण ब्ल्याकले रोड्रिक स्ट्रङ्गलाई चयन गरे भने एरिजले केनि किङ्गलाई चयन गरे।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=रिङ अफ अनर विश्व विजेताको जानकारी |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/ROH_News_29/article_38026.shtml|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=August 11, 2010|date=January 9, 2010}}</ref> उक्त खेलको अन्तिममा एरिजले ब्ल्यालाई हराउँदै पहिलो पटक आरओएच विश्व विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/ROH_News_29/article_39019.shtml|title=आरओएच सकाचार |date=February 13, 2010|last=काल्डवेल|first=जेम्स|accessdate=February 14, 2010|publisher=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_40401.shtml|title=ब्ल्याक विरुद्ध एरिज विरुद्ध स्ट्रङ्ग|date=April 3, 2010|last=रेडिकान|first=सिन|accessdate=May 9, 2010|publisher=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref> ३ अप्रिलका दिन ब्ल्याकको आफ्नो उपाधी अस्टिन एरिज र रोड्रिक स्ट्रिङका विरुद्धमा इलिमिनेसन म्याचमा सामना गर्नु परेको थियो जसमा बल्याक विजेता बन्दै च्याम्पियनसिप आफूसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/otherppvs/article_42063.shtml|title=काल्डवेल:रिङ अफ अनर|first=जेम्स|last=काल्डवेल|accessdate=August 8, 2010|publisher=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref> जुन १९ का दिन उनले च्याम्पियनसिपको लागि पुन खेल भएको थियो जहाँ उनका प्रतिस्पर्धा डेभि रिचर्ड थिए। ब्ल्याकले रिचर्डलाई हराउँदै आफ्नो उपाधीको रक्षा गर्न सफल भएको थिए।<ref name="heelturn">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1282411665|title=रिङ अफ अनर|date=August 21, 2010|first=एडम|last=मार्टिन|accessdate=August 26, 2010|publisher=रेसलभ्यु}}</ref> ब्ल्याक विश्व विजेता भएपछि उनले आफ्नो उपाधी थुप्रै कुस्ती खेलाडीबाट बचाएका थिए भने उनी आरओएच पछि डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए र त्यहिँबाट आफ्नो कुस्ती यात्रालाई कासम राख्ने सोचेका थिए।<ref name="sunint">{{cite web|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/wrestling/3133781/ROH-champ-Tyler-Black-says-WWE-move-was-a-no-brainer.html|title=ब्ल्याक डब्ल्युडब्ल्युईमा|date=September 11, 2010|last=केकनिकोलास|first=रब|accessdate=September 11, 2010|work=द सन  }}</ref> उनले आरओएच विश्व च्याम्पियनसिपलाई उनीसँग डब्ल्युडब्ल्युईमा लाने धम्की दिएका थिए र त्यसको फल स्वरुप उनी डेभि रिचर्डसँग हार्न पुगेका थिए तर उक्त खेल च्याम्पियनसिपका लागि थिएन।<ref>{{cite web|url=http://www.rohwrestling.com/news/results-from-richmond-charlotte/|title=आरओएच रेस्लिङ नतिजा|accessdate=September 11, 2010|publisher=रिङ अफ अनर}}</ref> ११ सेप्टेम्बरका दिन ब्ल्यकको आरओएचमा अन्तिम उपस्थित भएको थिए भने उनको खेल रोड्रक स्ट्रङ्गसँग च्याम्पियनसिप लागि खेल खेल्न लगाइयो र उक्त खेलमा स्ट्रङ्गको जितसँगै उनी आरओएच विश्व विजेता उपाधी विजेता बनेको २१० दिनमा गुमाएका थिए जसका कारण उनी डब्ल्युडब्ल्युईमा सरुवा भए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/otherppvs/article_43710.shtml|title=आरओएच पे-पर-भ्यु नतिजा|first=जेम्स|last=काल्डवेल|author2=रेडिकान, सिन |date=September 11, 2010|accessdate=September 11, 2010|work=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref> === [[डब्ल्युडब्ल्युई.|वर्ल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] === ==== विकासशील क्षेत्र (सन् २०१०–२०१२) ==== ८ अगस्टमा लोपेजले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङको सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://wrestleview.com/viewnews.php?id=1281292192|title=रिङ अफ अनरका विजेताले डब्ल्युडब्ल्युईमा हस्ताक्षर गरेका छन्|last=मार्टिन|first=एडम|date=August 8, 2010|accessdate=August 8, 2010|publisher=रेसलभ्यु|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120504205844/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1281292192|archivedate=May 4, 2012|df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://wrestleview.com/viewnews.php?id=1281302410|title=टाइलर ब्ल्याक डब्ल्युडब्ल्युईमा|last=मार्टिन|first=एडम|date=August 8, 2010|accessdate=August 8, 2010|publisher=रेसलभ्यू|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120504205849/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1281302410|archivedate=May 4, 2012|df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/ROH_News_29/article_42976.shtml|title=आरओएच विश्व विजेता|last=काल्डबेल|first=जेम्स|date=August 8, 2010|accessdate=August 8, 2010|publisher=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref> उनलाई टिएनए र आरओएचबाट विभिन्न प्रस्ताव आएता पनि उनी इभन बोर्नका कारण उनी डब्ल्युडब्ल्युईमै आवद्ध भएका थिए। १४ सेप्टेम्बरका दिन लोपेजले (टाइलर ब्ल्याकको रूपमा) पहिलो खेल खेलेका थिए।<ref name="SD9-14-10">{{cite web|url=http://www.profightdb.com/cards/wwe/smackdown-taping-9845.html|title=स्म्याकडाउन लाइभ नतिजा १४ सेप्टेम्बर २०१०|accessdate=July 16, 2012}}</ref> उनले आफ्नो नाम टाइलर ब्ल्याकबाट सेथ रोलिन्स राखेका थिए र ३० सेप्टेम्बरमा उनले एफसीडब्ल्युमा माइकल म्याकगिलक्युटि विरुद्ध खेल खेलेका थिए भने त्यस खेलमा भने त्यस खेलमा उनको हार भएको थियो।<ref name=SethRollins>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/content/view/17767/|title=आरओएच विश्व विजेता|first=ब्रायन|last=आरभर्ज|authorlink=ब्रायन|date=२ अक्टोबर २०१०|work=रेस्लिङ अवजर्भर न्युजलेटर|quote=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1286400482|title=टाइलर ब्ल्याक अब डब्ल्युडब्ल्युईमा|date=६ अक्टोबर २०१०|last=मार्टिन|first=एडम|accessdate=८ अक्टोबर २०१०|publisher=रेसरभ्यु}}</ref> रोलिन्सले पछि हुनिकोसँग पहिलो पटक एफसीडब्ल्यु १५ -मिनेट आइरन म्यान म्याच खेलेका थिए भने उक्त खेल १ को विरुद्ध १ मा समाप्त भएको थियो।<ref>{{cite web|last=ट्रिनिफो|first=रिचार्ड|title=एफसीडब्ल्यु टेलिभिजन प्रतिवेदन:टाइलर ब्ल्याक|url=http://pwinsider.com/article/53097/fcw-television-report-seth-rollins-and-hunico-in-the-fcw-15-challenge-peter-orlov-makes-his-debut-saxton-and-washington-continue-their-feud.html?p=1|publisher=पिडब्ल्यु इनसाइडर|accessdate=January 26, 2012}}</ref> उक्त खेलको केही दिन पश्च्यात रेलिन्स लगायत रिकि स्टिमबोट र जिन्डर महलले एफसीडब्ल्यु १५ ज्याक ब्रिस्को क्लासिकमा सहभागीता जनाएका थिए। १३ जनवरी २०११ मा रेलिन्सले प्रतिस्पर्धाको अन्तिम खेलमा हुनिकोलाई हराउँदै एफसीडब्ल्युको पहिलो एफसीडब्ल्यु १५ विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref name=FCW15JB>{{cite web|title=हप्ताको उत्कृष्ट खेलाडी:सेथ रोलिन्स|url=http://www.fcwwrestling.info/superstarmonth.html|publisher=एफसीडब्ल्यु रेस्लिङ |accessdate=April 23, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5wIVOfgkR?url=http://www.fcwwrestling.info/superstarmonth.html|archivedate=February 6, 2011|deadurl=yes|df=}}</ref><ref>{{cite web|last=ट्रिनिफो|first=रिचार्ड|title=एफसीडब्ल्यु टेलिभिजन प्रतिवेदन|url=http://www.pwinsider.com/article/55114/fcw-television-report-jack-brisco-classic-finals-go-into-overtime.html?p=1|publisher=पिडब्ल्यु इनसाइडर|accessdate=January 26, 2012}}</ref> १५ मार्च २०११ को एफसीडब्ल्युको एक प्रत्यक्ष खेलमा रोलिन्स र रिकी स्टिमबोटको जोडिले डेमिएन स्यान्डो र टाइटस ओ निललाई हराउँदै पहिलो पटक एफसीडब्ल्यु विश्व ट्याग टिम च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए तर उनीहरू विजेता बनेकै केही दिन पछि उनीहरूको जोडि बिग इ ल्याङस्टन र केभिन रिन्ससँग हार खाँदै उपाधी गुमाउन पुगेका थिए।<ref name="FCW Tag">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1301110538|title=नयाँ एफसीडब्ल्यु ट्याग टिम च्याम्पियनसिप|last=ग्रिकविक|first=स्टिभ|date=March 25, 2011|accessdate=March 26, 2011|publisher=रेसलभ्यु|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120930070603/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1301110538|archivedate=September 30, 2012|df=}}</ref><ref name="FCWchampions">{{cite web|url=http://www.fcwwrestling.info/champions.html|title=च्याम्पियसिप|accessdate=May 17, 2011|publisher=फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ|deadurl=yes|archiveurl=https://www.webcitation.org/65Ha6Tf5j?url=http://www.fcwwrestling.info/champions.html|archivedate=February 7, 2012|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120805081431/http://www.fcwwrestling.info/champions.html |date=August 5, 2012 }}</ref> एम्ब्रोज र रोलिन्सको पहिलो कुस्ती खेल अगस्ट १४ का दिन एफसीडब्ल्यु १५ च्याम्पियनसिपका लागि १५-मिनेट आइरन म्याने म्याचमा भएको थियो जुन खेल बराबरीमा समाप्त भएको थियो त्यस कारण रोलिन्सले आफ्नो च्याम्पियनसिप आफूसँगै कायम राखेका थिए। त्यस बराबरी खेलको दुई हप्तापछि उनीहरू बीच पुन खेल भयो तर खेल पहिलाको जस्तै बराबरीमा समाप्त भएको थियो।<ref>{{cite web|title=फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ|url=http://www.pwinsider.com/article/59601/florida-championship-wrestling-television-report-fcw-heavyweight-title-match-fcw-divas-title-match-dean-ambrose-makes-his-debut-with-a-promo-a-rotundo-family-reunion.html?p=1|publisher=पिडब्ल्यु इनसाइडर|accessdate=November 15, 2011}}</ref> १८ सेप्टेम्बर एफसीडब्ल्युको एक शृङ्खलामा उनीहरूको बीच ३०-मिनेट आइरन म्यान म्याच भयो जुन खेलमा दुवैले २-२ को अङ्क बाँड्दै खेललाई बराबरी टुङ्गाएका थिए र रेफ्रिले थपेको अतिरिक्त समयमा रोलिन्सले एक अङ्क ल्याउन सफल भए र खेल ३-२ मा समाप्त भयो जसमा रोलिन्स विजेता घोषित भए।<ref name=BlackMoxley>{{cite web|title=फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ टेलिभिजन प्रतिवेदन|url=http://www.pwinsider.com/article/61759/florida-championship-wrestling-television-report-how-do-you-top-the-first-two-rollinsambrose-matches-devote-the-entire-show-to-the-third-match-and-let-them-wrestle-for-35-minutes.html?p=|publisher=पिडब्ल्यु इनसाइडर|accessdate=November 15, 2011}}</ref> २२ सेप्टेम्बरका दिन एम्ब्रोजले डेमिएन स्यान्डो र सेथ रोलिन्सको बीचामा भएको च्याम्पियनसिप खेलमा अवरोध पुराउँदै स्यान्डोलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण खेलका विजेता स्यान्डो भए र रोलिन्सले आफ्नो पद गुमाउनु परेको थियो। २३ फेब्रुअरीका दिन रोलिन्सले लियो क्रुगरलाई हराउँदै पहिलो पटक नयाँ एफसीडब्ल्यु विश्व विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1320086876|title=एफसीडब्ल्यु नतिजा – १०/३१/२०११|date=October 31, 2011|last=|first=जेसन|accessdate=December 26, 2011|publisher=रेसलभ्यु}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/3-news/22292-fri-update-wwe-survey-on-moving-mania-to-wwe-network-another-wacky-wwe-show-jones-vs-rampage-odds-win-a-call-from-jay-briscoe-new-tna-girl-identified-roh-affiliate-list-for-this-weekends-tv-full-weekend-schedule-tons-more|title=एफसीडब्ल्यु टेलिभिजन प्रतिवेदन|last=आल्भरेज|first=ब्रायन|authorlink=|date=September 23, 2011|accessdate=September 23, 2011|work=रेस्लिङ अवजर्भर न्युजलेटर]}}</ref> एफसीडब्ल्युको नाम परिवर्तन गर्दै एनएक्सटीमा सारेपछि २७ जुनका दिन रोलिन्सले जिरोलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|last=काल्डबेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युईमा टाइलर ब्ल्याकको खेलहरूको प्रतिवेदन|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/quicknews/article_58301.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=July 15, 2012}}</ref> रोलिन्स त्यसपछि गोल्ड रस प्रतिस्पर्धामा भाग जनाएका थिए र उनले क्वाटरफाइनलमा ड्रु म्याकिनटाएरलाई र सेमिफाइनलमा म्उाकग्लिक्युटिलाई हराउँदै प्रतिस्पर्धाको अन्तिममा प्रवेस गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/66123/new-fcw-champions-crowned.html?p=1|accessdate=July 29, 2012|title=नयाँ एफसीडब्ल्यु नतिजा|publisher=पिडब्ल्यु इनसाइडर}}</ref> उक्त खेलका अन्तिम प्रतिस्पर्धाीको रूपमा उनको सामना जिन्डर महलसँग भएको थियो।<ref name="FCWtoNXT">{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/118-daily-updates/27030-wwe-news-fcw-name-being-phased-out|title=डब्ल्युडब्ल्युई नतिजा|accessdate=August 14, 2012|publisher=रेस्लिङ अवजर्भर}}</ref><ref name=NXT062712>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_62883.shtml|title=सेथ रोलिन्सको खेल|last=जेम्स|first=जस्टिन|work=प्रो रेस्लिङ टच|date=July 4, 2012|accessdate=July 5, 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=जर्ज|title=एनएक्सटी प्रतिवेदन|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/The_Specialists_34/article_62859.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=January 9, 2013|quote=}}</ref><ref name=NXTChampion>{{cite web|last=जेम्स|first=जस्टिन|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन : पहिलो एनएक्सटी विजेता|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_64831.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=September 8, 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=एनएक्सटीका पहिलो विजेता|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/quicknews/article_63732.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|date=July 26, 2012|accessdate=July 26, 2012}}</ref> १९ अगस्टमा दिन रोलिन्सले महललाई प्रतिस्पर्धाको अन्तिममा हराउँदै एनएक्सटीको पहिलो एनएक्सटी विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=जेम्स|first=जस्टिन|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_64512.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=August 31, 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_66664.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=December 17, 2012}}</ref> १५ नोभेम्बर एकएक्सटीको एक कार्यक्रममा रोलिन्सको सामना महलसँग भएको थियो तर उक्त खेलमा रोलिन्सले महललाई हराउँदै उपाधी आफूसँग कायम राख्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=बिसोप|first=म्याट|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: रोलिन्स विरुद्ध महल|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2012/12/13/20430246.html|work=स्ल्याम रेस्लिङ|accessdate=December 17, 2012}}</ref> २ जनवरी २०१३ एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा रोलिन्सले कोरी ग्रेभ्सलाई हराएका थिए तर उक्त खेलको अर्को हप्ता उनी बिग इ ल्याङस्टनसँग हार्दै आफ्नो उपाधी गुमाएका थिए।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन|url=http://www.pwinsider.com/article/73841/wwe-nxt-spoilers-from-florida-kevin-nash-the-shield-wade-barrett-and-much-more.html?p=1|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=January 9, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=जेम्स|first=जस्टिन|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_67768.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=January 12, 2013}}</ref> उपाधी गुमाएपछि रोलिन्सले ग्रेभ्ससँग दुश्मनी राख्न सुरु गरेको थिए र एनएक्सटी विश्व च्याम्पियनसिपको लागि पहिलो देवेदार निर्णय गर्नका लागि कोनोर ओ ब्रायन र कोरी ग्रेभ्सको बीच खेलमा रोलिन्स अवरोध पुर्‍याएका थिए जसका कारण उक्त खेल त्यतिकैमा स्थगित भएको थियो।<ref>{{cite web|last=जेम्स|first=जस्टिन|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी टेलिभिजन प्रतिवेदन |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_68995.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=August 11, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=जेम्स|first=जस्टिन|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_68995.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=August 11, 2013}}</ref> रोलिन्सले ग्रेभ्सलाई आक्रमण गरेको केही हप्ता पछि ग्रेभ्सले रोलिन्सलाई खेल खेल्नका लागि चुनौती दिएका थिए र उक्त चुनौतीलाई रोलिन्सले स्विकार गरेपछि उनीहरू बीच लम्बरज्याक खेल भएको थियो र त्यस खेलमा रोलिन्सले ग्रेभ्सलाई हराउँदै दुश्मनी अन्त्य गरेका थिए।<ref>{{cite web|last=जेम्स|first=जस्टिन|title=६ पुरुष ट्याग टिम खेल|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_69953.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=August 19, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=जेम्स|first=जस्टिन|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन :डब्ल्युडब्ल्युई क्ल्यास अफ च्याम्पियन|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_70087.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=June 18, 2013}}</ref> ==== द सिल्ड (सन् २०१२–२०१४) ==== [[File:The Shield's fist pose.jpg|thumb|left|सेथ रोलिन्स, रोमन रेन्ज र डिन एम्ब्रोज द सिल्डको रूपमा]] नोभेम्बर २०१२ मा सेथ रोलिन्ले डब्ल्युडब्ल्युईमा रोमन रेन्ज र डिन एम्ब्रोज द सिल्डको <ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/superstars/dean-ambrose |title=डिन एम्ब्रोज |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई.]]|date= July 29, 2016|accessdate=}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/superstars/roman-reigns |title=रोमन रेन्जको जानकारी |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई.]]|date=July 29, 2016 |accessdate=}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/superstars/seth-rollins |title=सेथ रोलिन्सको जानकारी |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई.]]|date=July 29, 2016|accessdate=}}</ref><ref>{{cite web|last1=प्रिट|first1=विल|title=डब्ल्युडब्ल्युई र - द सिल्डको जानकारी|url=http://prowrestling.net/article.php?37585|website=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=28 July 2015}}</ref> रूपमा देखा पर्दै सिएम पङ्क, जोन सिना र राइब्याकको बीचमा डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपको लागि खेल चलिरहेको अवस्थामा द सिल्डले अवरोध पुर्‍याउँदै राइब्यकलाई उध्घोषकको टेबलमा ट्रिपल पावरबमा हानेका थिए जसका कारण राइब्याक घायल भएका थिए।<ref name="The Shield">{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/the-shields-10-best-six-man-tag-team-matches|title=द सिल्डको १० उत्कृष्ट ट्याग टिम खेल|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई.]]|accessdate=July 29, 2016}}</ref><ref name=HortonWho>{{cite web|title=डिन एम्ब्रोज, सेथ रोलिन्स र रोमन रेन्ज को थिए र उनीहरू किन सिएप पङ्कको सहायता गरे?|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2012/dean-ambrose-seth-rollins-and-roman-reigns-who-are-they-and-why-did-they-help-punk|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=December 2, 2014}}</ref> त्यसैको मौका पार्दै सिएम पङ्कले जोनी सिनालाई पछाडिबाट आक्रमण गर्दै खेल जित्न सफल हुँदै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता पद आफूसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए।<ref name="Ambrose">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/dean-ambrose|title=डिन एम्ब्रोजको प्रोफाइल|publisher= डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=July 29, 2016}}</ref> <br><ref name="Rollins">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/seth-rollins|title=सेथ र‍ोलिन्सको जानकारी|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=July 29, 2016}}</ref> <ref name="Reigns">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/roman-reigns|title=रोमन रेन्जको विवरण|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=July 29, 2016}}</ref><ref name="Raw1126">{{cite web|title=काल्डवेल जेम्सले तयार पारेको डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' को नतिजा र खेलाडीहरूको विवरण|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_66855.shtml|accessdate=December 5, 2012|work=पिडब्ल्यु टच|last=काल्डवेल|first=जेम्स}}</ref> उनीहरूले घटनाको त्यसको अर्को हप्ता द सिल्डले ट्याग टिम विजेता [[डेनियल ब्रायन]] र केनलाई पनि नेपथ्यमा आक्रमण गरेका थिए जसका कारण पुरै डब्ल्युडब्ल्युईमा त्रास फैलिएको थियो।<ref>{{cite web|last=कल्डवेल|first=जेम्स|title=सरभाइभर सिरिजको समाचार: द सिल्ड डब्ल्युडब्ल्युईमा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_66716.shtml|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=१९ नोभेम्बर २०१२}}</ref><ref>{{cite web|last=पार्कस्|first=जर्ज|title=स्मयाकडाउनलाईभ नतिजा-डेल रियो विरुद्ध सेमस|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_76855.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 26, 2014}}</ref> रेन्डि ओर्टन र ब्राड म्याडक्सको खेलमा ओर्टन विजेता बनेका थिए र त्यस खेल सकिने बित्तिकै द सिल्डले रोन्डि ओर्टनलाई तीन तिरबाट घेर्दै उनलाई आक्रमण गर्दै उनलाई उद्धोसकको टेबुलमा पछारेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/29/randy-orton-sheamus-big-show-vs-the-shield|title=द सिल्डले रेन्डि ओर्टन, सेमस र बिग शोलाई हराउन सफल भए|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=July 29, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/extremerules/2013/extreme-rules-2013-results|title=२०१३ एक्सट्रिम रुल नतिजा|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=July 29, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/dean-ambrose-longest-reigning-united-states-champions|title=डिन एम्ब्रोज सबै लामो समय सम्म डब्ल्युडब्ल्युई संयुक्त राज्य विजेताको सुचिमा कति अौँ स्थानमा पर्छन|publisher=वर्ल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट|accessdate=July 29, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/unitedstates|title=डब्ल्युडब्ल्युई संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिप|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=October 22, 2016}}</ref> जसका कारण द सिल्डले डब्ल्युडब्ल्युईमा पहिलो पटक खेले खेल्नु परेको थियो। उक्त घटना पछि कार्यक्रममा प्रबन्धकले उनीहरूको खेल टिएलसीमा हुने घोषण गरेका थिए।<ref>{{cite web|last=केलर|first=वेड|title=द सिल्ड र ब्रे वायटको दुश्मनी|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/kellerstake/article_77088.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 26, 2014}}</ref><ref name="काल्डवेल">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_77077.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last=काल्डवेल|first=जेम्स|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 26, 2014}}</ref> डिसेम्बर १६ का दिन टिएलसी पे-पर-भ्युमा द सिल्डको सामना टिम हेल ने र राईब्याकसँग भयो र टोलीको डब्ल्युडब्ल्युईको पहिलो खेलमा द शिल्ले जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=जोन सिना विरुद्ध ब्रे वायट- डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_77520.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=April 8, 2014}}</ref> द सिल्डले त्यसपछि पनि सिएम पङ्कको लागि काम गरे र रोयल रम्बल २०१३ पछिको रातमा कैद गरिएको भिडियोमा पङ्क र उनका प्रबन्धक पल हेमेनले द सिल्ड र ब्राड म्याडोक्सलाई खरिद गरेर पङ्कको अङ्ग रक्षक बनाएको खुलाएका थिए र त्यसपछि द सिल्डले पङ्कसँग बिस्तारै काम गर्न छाडे र सिना,पङ्क र राइब्यकको विरुद्धमा द सिल्ड उत्रिए र उक्त खेल १७ फेब्रुअरी इलिमिनेसन चेम्बरमा भयो भने उक्त खेलमा पनि द सिल्डनै विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref name="pwtorch.com">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_77571.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last=काल्डवेल|first=जेम्स|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=April 8, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=एसर|first=म्याथ्युज|title=डेनिसल ब्रायनको एस मुभ्मेन्ट|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/MatMatters/2014/05/21/21687231.html|work=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=May 23, 2014}}</ref> द सिल्डको डब्ल्युडब्ल्युई रमा पहिलो खेल क्रिस जेरिको, सेमस र राइब्यकको विरुद्धमा भएको थियो भने उक्त खेलमा पनि सिल्डलेनै जितेका थिए। द सिल्डले त्यस खेलपछि सेमससँग दुश्मनी राखेता पनि सेमसले रेन्डि ओर्टन र बिग शोसँग साझेदारी गरेर एक टिम गठन गरेका कारण उनीहरूको बीच रेसलमेनिया २९ अप्रिल ७ मा दिन खेल भएको थियो तर द सिल्डको पहिलो रेसलमेनिया खेलका पनि द सिल्डले ओर्टन,शो र सेमसलाई हराउँदै बिजय प्राप्त गरेका थिए र उक्त खेल पश्चात् बिग शोले सेमस र ओर्टनलाई आक्रमण गर्दै उनीहरू बीचको सम्बन्ध तोडेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_78185.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई एक्स्ट्रिम रुल नतिजा|last=काल्डवेल|first=जेम्स|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=May 6, 2014}}</ref> डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को अर्को रात पछि द सिल्डले अंडरटेकरलाई आक्रमण गर्ने कोषिस गरेको थिए तर अंडरटेकरको रक्षाका लागि टिम हेल नो आएपछि उनीहरू पछाडि सरेका थिए। त्यसकारण अप्रिल २२ का दिन द सिल्डको सामना अंडरटेकर र टिम हेल नोसँग भएको थियो जहाँ द सिल्डले उनीहरूलाई झुक्याएर खेल आफ्नो हातमा पर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=एसर|first1=म्याथ्युज|title=डब्ल्युडब्ल्युईको नतिजा|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/06/01/21709566.html|website=स्ल्यम क्यानोई|publisher=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=June 2, 2014}}</ref> त्यस खेलको ४ दिन पछि एम्ब्रोजले उनको पहिलो खेल स्म्याकडाउनमा अंडरटेकरको विरुद्धमा खेलेका थिए तर उक्त खेल एम्ब्रोजले आत्मसमर्पण गरेका कारण अंडरटेकरले जितेका थिए, खेल समाप्त पछि द सिल्डका अन्य सदस्यले अंडरटेकरलाई आक्रमण गर्दै उनलाई उध्घोषकको टेबलमा ट्रिपल पावरबमा हानेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_67322.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last=काल्डवेल|first=जेम्स|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=December 26, 2012}}</ref> अप्रिल २९ मा श्रृङ्खलामा द सिल्डको सामना टिम हेल नो र डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता जोन सिनासँग भएको थियो भने उक्त खेलमा पनि द सिल्डले खेल जित्न सफल भएको थियो। [[File:The Shield as face 2014.jpg|thumb|300px|द सिल्ड सन् २०१४ अप्रिलमा]] २ जनवरी २०१३ एनएक्सटिको एक शृङ्खलामा द सिल्ड पहिलो पटक एनएक्स्टीमा देखा परेका भने रेन्ज र रोलिन्स भने उक्त कार्यक्रममा पहिले देखिनै खेल्दै आएका थिए जहाँ रोलिन्सले प्रतिस्पर्धाको फाइनल खेलमा जिन्डर महललाई हराउँदै कार्यक्रमकै पहिलो एनएक्सटी विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी|url=http://www.pwinsider.com/article/73841/wwe-nxt-spoilers-from-florida-kevin-nash-the-shield-wade-barrett-and-much-more.html?p=1|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=January 9, 2013}}</ref> रोलिन्सले आफ्नो पद कोरी ग्रेभ्सको विरुद्धमा खेलेको बेला खेलको बीचमा एम्ब्रोजले ग्रेभ्सलाई आक्रमण गर्दै खेललाई स्थगित बनाएका थिए भने रोलिन्सले आफ्नो पद गुमाउनु परेको थिएन।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_64831.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी नतिजा|last=जेम्स|first=जस्टिन|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=September 8, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/quicknews/article_63732.shtml|title=पपहिलो एनएक्सटी च्याम्पियन|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=July 26, 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=ट्रिरेनफो|first=रिचार्ड|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटीको प्रतिवेदन|url=http://www.pwinsider.com/article/73053/wwe-nxt-report-cesarokidd-for-the-us-title-fatal-four-way-next-week-to-determine-1-contender-big-e-langston-talks-roman-reigns-debuts-on-nxt.html?p=1|accessdate=November 4, 2012|publisher=पिडब्ल्यु इनसाइडर}}</ref> उक्त खेलको केही छिन पछि द सिल्डले एनएक्सटीको भित्री कक्षमा तहल्का मच्चाएका थिए तर उनीहरू बीग इको सामुन्ने भने जान सकेका थिएनन्।<ref name="जेम्स">{{cite web|last=जेम्स|first=जस्टिन|title=डडब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी च्याम्पियनसिप|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_67681.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=January 9, 2013}}</ref> ९ जनवरी एनएक्सटी कार्यक्रमको एक शृङ्खलामा रोलिन्सले बीग इसँग हार खाँदै उपाधी गुमाएका थिए जब अन्य कुस्ती खेलाडीले सिल्डका अन्य सदस्यलाई रिङमा प्रवेश गर्न दिएका थिएनन्।<ref name="जेम्स"/><ref>{{cite web|last=जेम्स|first=जस्टिन|title=एनएक्सटी उपाधी|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_67768.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=January 12, 2013}}</ref> द सिल्डले त्यसपछि पनि टिम हेल नोसँग चुनौती दिन थाले तर एम्ब्रोजले भने संयुक्त राज्य विजेता कोफि किङ्स्टनलाई जित्दै संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिपको लागि पहिलो दावेदार बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|title= डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउनको प्रतिवेदन ५/२४: अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिपको लागि खेल हुने|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_70839.shtml}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई र नतिजा ५/२७ प्रतक्ष प्रसारण – सिना डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किए, |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_70879.shtml}}</ref> ''र'' को एक शृङ्खला मे १३ मा द सिल्डको सामना सिना, ब्रायन र केनसँग भयो र उक्त खेलमा रेन्ज र रोलिन्सले कुस्तीको नियम तोड्दै सिनालाई आक्रकण गरेका कारण द सिल्डको अपराजय यात्रा समाप्त भएको थियो। १४ जुन, स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा द सिल्डको सामना टिम हेल नो र रेन्डि ओर्टनसँग भयो र ब्रायनले रोलिन्सलाई आत्मसमर्पण गराउँदै सिल्डको अहिलेसम्म आत्मसमर्पण नगरेको यात्रा तोडेका थिए।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई पेब्याकको नतिजा ६/१६ : एक्सल अन्तर महादेशीय विजेता बनेका छन्|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_71316.shtml}}</ref><ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई र को नतिजा ६/७ – ओर्टन विरुद्ध ब्रायन, एजे र स्टेफ्नी मिकमेन कुस्ती खेल|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_71352.shtml|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=२० जुन २०१३}}</ref> उक्त खेलको केहि महिना पछि रोमन रेन्ज र सेथ रोलिन्स टिम हेल नोलाई हराउँदै पहिलो पटक डब्ल्युडब्ल्युई ट्याग टिम विजेता बन्न सफल भएका थिए। उनीहरू ट्याग टिम विजेता बनेपछि उनीहरूको सामना द उस्सोसँग जुलाई १४ मनी इन द ब्याङ्क पे-पर-भ्युमा भएको थियो तर त्यस खेलमा रोलिन्स र रेन्जको जितसँगै उनीहरूले उपाधी बचाउन सफल भएका थिए।<ref name="MITBwin">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/moneyinthebank/2013/world-heavyweight-championship-contract-money-in-the-bank-ladder-match-26127316|title=डेमियन स्यान्डोले पहिलो पटक मनी इन द ब्याङ्क जित्दै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता बन्ने मौका पाएका छन्}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304205054/http://www.wwe.com/shows/moneyinthebank/2013/world-heavyweight-championship-contract-money-in-the-bank-ladder-match-26127316/ |date=2016-03-04 }}</ref><ref>{{cite web|title=मनी इन द ब्याङ्क पे-प,-भ्युको नतिजा |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_71942.shtml}}</ref> १५ सेप्टेम्बरका दिन रोलिन्स र रेन्जले नाइट अफ च्याम्पियन पे-पर-भ्युमा द प्राइम टाइम प्लेयर्सलाई (डेरिन योङ्ग र टाइटस ओ-नील) हराउन सफल भएका थिए। [[File:Seth Rollins November 2013.jpg|thumb|upright|नोभेम्बर २०१३ मा सेथ रोलिन्स]] अगस्ट २०१३ देखि द सिल्डले डब्ल्युडब्ल्युईका प्रमुख आयुक्त र कार्यक्रम सञ्चालक [[ट्रिपल एच]] र द अथोरिटीको लागि काम गर्न थालेका थिए।<ref>{{cite web|last=टेलवाक|first=निक|title=र: डेनियल ब्रायनको सामना अजै धेरै चुनौतीसँग हुनेछ|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2013/08/20/21059971.html|work=स्याम! स्पोर्ट्स|accessdate=३१ अगस्ट २०१३}}</ref> ६ अक्टोबरमा कोडि रोड्स र गोलडस्टले द सिल्डलाई हराएपछि उनीहरूले द सिल्डको उपाधिका लागि पहिलो देवेदार बनेका थिए जसका१४ अक्टोबरका दिन रोलिन्स र रेन्जको सामना कोडि रोड्स र गोलडस्टको विरुद्धमा भएको थियो।<ref>{{cite web|last=टेलवाक|first=निक|title=र: द सिल्डको जानकारी|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2013/08/20/21059971.html|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|accessdate=३१ अगस्ट २०१३}}</ref><ref>{{cite web|last=मार्टिन|first=एडम|title=डब्ल्युडब्ल्युई नाइट अफ च्याम्पियन – ९/१५/२०१३ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/43820-wwe-night-of-champions-ppv-results-9-15-13-orton-vs-bryan|accessdate=१८ सेप्टेम्बर २०१३|publisher=रेसलभ्यु}}</ref> उक्त खेल प्रवन्धकको भनेको अनुसार नो डिस्क्वालिफिकेसन खेल बनाइएको थियो र खेलको बीचमा बिग शोले द सिल्डलाई आक्रमण गरेपछि उनीहरू आफ्नो पद हार्न पुगेका थिए।<ref>{{cite web|last=हावेल|first=नोलान|title=टिएलसी: रोन्डि ओर्टन नयाँ डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता बनेका छन्|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2013/12/15/21339031.html|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=१८ डिसेम्बर २०१३}}</ref> २७ अक्टोबरमा आयोजना गरिएको हेल इन द सेल कार्यक्रममा द सिल्डले आफ्नो च्याम्पियनसिप पुन हात पार्न द उस्सो, कोडि रोड्स र गोलडस्टको सामना गर्नु परेको थियो तर उक्त खेलमा उनीहरू विजेता बन्न सकेनन् जसकारण उनीहरू उपाधि हाँसिल गर्न असफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई रोयल रम्बल नतिजा १/२६ |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_75919.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=२८ जनवरी २०१४}}</ref><ref>{{cite web|title=रोयल ,म्बलका खेलाडि र तथ्याङ्क|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/2014/royal-rumble-match-26171285/page-4|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई.]]|accessdate=१२ फेब्रुअरी २०१४}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170819154558/http://www.wwe.com/shows/royalrumble/2014/royal-rumble-match-26171285/page-4 |date=2017-08-19 }}</ref> एम्ब्रोज मात्र समूहमा विजेता रहेका कारण अक्टोबर २०१३ द सिल्डको आपसी मामलाका कारण तीन जना बीच तनाब बढ्दै गयो भने विषेश गरी एम्ब्रोज र रेन्जको बीच तनाब झन उच्च भएको थियो। २४ नोभेम्बर २०१३ को परम्परागत सरभाइबर सिरिजमा द सिल्डले भाग जनाएका थिए भने उक्त खेलमा एम्ब्रोज पहिला सुरुमै बाहिरीन पुगेका थिए भने रेन्ज अन्तिम समय सम्म पनि खेलमा रहिरहेर खेललाई जिताएका थिए।<ref>{{cite web|last=टायलवाक|first=निक|title=र: सिना र ओर्टन आमने सामने हुने|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/02/11/21461421.html|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोव,|accessdate=२५ फेब्रुअरी २०१४}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20140301132251/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/02/11/21461421.html |date=2014-03-01 }}</ref> टिएलसी पे-पर-भ्युमा भएको ३ को विरुद्ध १ खेलमा रेन्जले दुरघटनापुर्वक एम्ब्रोजलाई स्पिएर हानेका कारण द सिल्ड सिएम पङ्कसँग हार्न पुगेका थिए। २६ जनवरी २०१४ को ३० पुरुष रोयल रम्बलमा द सिल्डका तीन सदस्यलेनै भाग लिएका थिए भने उक्त खेलमा एम्ब्रोजले ३ रेस्लरलाई बाहिराउन सफल भए र रेन्जलाई पनि बाहिराउन कोशिश गरेका थिए तर रेन्जले दुवै एम्ब्रोज र रोलिन्सलाई खेलबाट बाहिराइ दिएका थिए। रोयल रम्बलको अर्को रात वायट फोमेलिले खेलमा अवरोध गरेका कारण द सिल्डले ब्रायन, सिना र सेमससँग हार्नु परेको थियो र इलिमिनेसन चेम्बरको लागि छनोट हुन असफल भएका थिए। ''र''को एक श्रृङ्खलामा एम्ब्रोजले खेलको नियम तोडेका कारण हारेता पनि पद भने गुमाएका थिएनन् तर त्यस खेलको केही दिन पछिको खेलमा एम्ब्रोजले मार्क हेन्रीलाई सफलतापुर्ण हराएका थिए। फेब्रुअरी २३ भएको द सिल्ड र वायट फेमिली बीचको खेलमा एम्ब्रोज बीचबाटै हराए पछि सिल्डले खेल हारेको थियो। [[File:The Shield 2014.jpg|thumb|द सिल्ड २०१४ मा]] द सिल्डको बीच स्थिति तनाब ग्रस्त भएता पनि सिल्डको दुश्मन केनसँग भयो र रेसलमेनिया ३० मा द सिल्डले केन र द न्यु एज आउटललाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|last=पार्क|first=गोज|title=सेमस, डेल रियो र द सिल्ड|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_76855.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=२६ मार्च २०१४}}</ref> रेसलमेनियाको अर्को दिन द सिल्डले ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण ट्रिपल एचले इभोलुसनलाई पुन गठन गरेका थिए जसमा बाटिस्टा, रेन्डि ओर्टन र ट्रिपल एच रहेका छन्।<ref>{{cite web|last=|first=|authorlink=वेड केलर|title=केलर सिक्स प्याक : डब्ल्युडब्ल्युई र|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/kellerstake/article_77088.shtml|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=२६ मार्च २०१४}}</ref><ref>{{cite web|last=पार्कस्|first=ग्रोज|title=स्म्याकडाउनको नतिजा- सिना भर्सेज हार्पर |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_77164.shtml|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=२२ मार्च २१४}}</ref> मे २ मा स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा एम्ब्रोजले फेटल फोर वे म्याचमा कर्टेक्स एक्सल, अलवर्टो डेल रियो र राइब्याकलाई हराउँदै संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिप आफूसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=मेकक्यारोन|first=रब|title=डब्ल्युडब्ल्युए र टिभी प्रतिवेदन – १४ अप्रिल २०१४|url=http://www.f4wonline.com/component/content/article/36482|accessdate=२३ मे २०१४}}</ref> द सिल्डको दुश्मनी पुन इभोलुसनसँग भयो र उनीहरूको सामना एक्स्ट्रिम रुलमा इभोलुसनको विरुद्धमा भयो जसको खेल स्वरुप द सिल्ड विजेता बने।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2014-06-02|website=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=June 3, 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र''|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2014-06-09|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=17 May 2016|quote=}}</ref> त्यस खेलको अर्को दिन ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेको बापत एचले एम्ब्रोजलाई बलपूर्वक<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/06/03/21714336.html|title=र: द सिल्डको बिघटन|date=३ जुन २०१४|last=वाल्डमेन|first=जोन|accessdate=२३ जुन २०१४|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|publisher=क्यानडियन अनलाइन}}</ref><ref>{{cite web|last1=|first1=जेन|title=6/20 डब्ल्युडब्ल्यई स्म्याकडाउन|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/hitsandmisses/article_79197.shtml|website=पिडब्ल्यु टच|accessdate=July 5, 2014|quote=}}</ref><ref>{{cite web|last1=पार्कस्|first1=जर्ज|title=डब्लयूडब्ल्युई स्म्याकडाउन लाइभको प्रतिवेदन|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_79145.shtml|website=पिडब्ल्यु टच|accessdate=June 21, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last1=प्लमर|first1=डेल|title=डब्ल्युडब्ल्युई मनी इन द ब्याङ्क|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/06/20/21756216.html|website=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=July 6, 2014|quote=}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20140623170552/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/06/20/21756216.html |date=June 23, 2014 }}</ref> उनको च्याम्पियनसिप २०-पुरुष ब्यटल रोयलमा प्रतिशपर्धा गर्न लगाए जसको फल स्वरूप एम्ब्रोजले उनको च्याम्पियनसिप गुमाउनु परेको थियो जसमा सेमस नयाँ संयुक्त राज्य विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_78901.shtml|website=पिडब्ल्यु टच|accessdate=June 12, 2014}}</ref><ref name="June92014">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_78923.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|website=पिडब्लयूई टच|accessdate=June 12, 2014}}</ref> द सिल्डले जुन १ मा भएको पेब्याक कार्यक्रममा द सिल्डले इभोलुसनलाई हराउँदै विजेता बन्न सफल भएका थिए जसमा द सिल्डको कोहिपनी सदस्य बाहिरिएका थिएनन्।<ref>{{cite web|last=प्ल्मर|first=डेल|title=स्म्याकडाउन!: एक्ट्रिम रुलमा एम्ब्रोजले युएस पदका लागि खेल्ने भएका छन् |url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/05/02/21645786.html|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|accessdate=२३ मे २०१४}}</ref> त्यस खेलको केही महिना पछि द सिल्डको आपसि मामलाका कारण उनीहरूको जोडि राम्रोसँग जम्न सकेको थिएन।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/48998-wwe-smackdown-results-6-13-14-wyatt-vs-ambrose/|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन नतिजा – ६/१३/२०१४ (वायट विरुद्ध एम्ब्रोज)|last1=निमर|first1=पल|website=रेसलभ्यु|accessdate=16 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|last1=फिर्ग्युसन|first1=डिरेक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=https://www.independent.co.uk/sport/general/wwe-mma-wrestling/wwe-raw-results-roman-reigns-or-dean-ambrose-which-shield-member-qualifies-for-the-money-in-the-bank-9542639.html|work=द इन्डिपेन्डेन्ट|date=June 17, 2015|accessdate=August 24, 2016}}</ref><ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई मेन इभेन्ट नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwsuperstarsreport/article_79225.shtml|website=पिडब्लयू टच|accessdate=July 6, 2014|quote=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2014/06/01/21710506.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई पेब्याक|date=१ जुन २०१४|last=एसर|first=म्याथ्युज|accessdate=८ जन २०१४ |work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|publisher=क्यानडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}}</ref> ==== द सिल्डको विक्षेदन ==== द सिल्डका सबै सदस्य डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/hitsandmisses/article_74269.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=November 27, 2013}}</ref> रेन्ज र रोलिन्स ट्याम टिम विजेता थिऐ भने एम्ब्रोज संयुक्त राज्य विजेता थिए तर रोलिन्स र रेन्ज टिम हेन्नो (डेनिएल ब्रायन र केन) सँग हार्दै ट्याग टिम च्याम्पियनसिप गुमाएका थिए तर एम्ब्रोज भने त्यतिबेला पनि संयुक्त राज्य विजेतानै रहेका थिए जसका कारण सब्याङ्को नजर एम्ब्रोजको च्याम्पियनसिपमा परेको थियो जसमा रोलिन्स र रेन्ज पनि थिए।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_74308.shtml|accessdate=November 27, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=प्लमर|first=डेल|title=द वायट फेमेली र द सिल्ड|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2013/11/22/21288706.html|work=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=November 27, 2013}}</ref> द सिल्डको कुनै अरु प्रतिस्पर्धासँग खेल भयो भने एम्ब्रोजको कारणले सिल्डले खेल धेरै चोटि गुमाएका जसकारण एम्ब्रोज सब्याङ्को आँखी बनेका थिए र उनीहरूको जोडि पनि फितलो बन्दै गएको थियो। २४ नोभेम्बर २०१३ मा भएको सरभाइभर सिरिजमा द सिल्ड रियल अमेरिकन (एन्टोनीयो सिजारो र ज्याक स्वागर) सँग जोड बन्दै रे मेस्टेरियो, द रोड्स ब्रदरस् र द उस्सोसँग उनीहरूको सामना भएको थियो जसमा एम्ब्रोज सबैभन्दा सुरुमै खेलबाट बाहिरिएका थिए तर त्यसको बाबजुद पनि द सिल्ड र रियल अमेरिकनले खेल जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई सरभाइभर सिरिज नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_74736.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=November 25, 2013}}</ref> नोभेम्बर महिनाको अन्तिम साता तिर सिएम पङ्कले ट्रिपल एचले द सिल्डलाई आफूमाथी आक्रमण गर्न लगाएको भन्दै आलोचना गरिरहेका थिए जसका कारण द सिल्डका सबै सदस्य र पङ्क एक्लै १५ डिसेम्बरका दिन टिएलसीमा खेल्नु पर्नो घोषण गरिएको थियोे।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_74769.shtml|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=December 18, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=हावेल|first=नोलेम|title=रेन्डि ओर्टन नयाँ डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता बनेका छन्|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/PPVReports/2013/12/15/21339031.html|work=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=December 18, 2013}}</ref> उक्त खेलमा रेन्जले दुरघटनापुर्वक एम्ब्रोजलाई स्पिएर हाने पछि त्यहि मौकाको फाइदा उठाँउदै पङ्कले खेल जित्न सफल भएका थिए जसका कारण पङ्कले द सिल्डलाई हराउँदै पहिलो एकल व्यक्ति बनेका थिए।<ref>{{cite web|title=सिएम पङ्कको हालको जानकारी|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_82106.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=December 5, 2014}}</ref> सन् २०१४ को सुरुवाती दिनमा पङ्कका कारणले द सिल्ड बीच तनाव उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_75386.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last=काल्डवेल|first=जेम्स|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=January 10, 2014}}</ref> ६ जनवरीमा पङ्क र रेन्ज बीच राखीएको कुस्ती खेलमा एम्ब्रोजले खेलको बीचमा पङ्कलाई अवरोध पुर्‍याउँदै खेल रेन्जले जित्न सफल भएका थिए जसका कारण रेन्ज द सिल्डमा पङ्कलाई पहिलो पटक हराउने सदस्य बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_75506.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last=काल्डवेल|first=जेम्स|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=January 10, 2014}}</ref> सन् २०१४ को रोयल रम्बलमा द सिल्डका सबै सदस्य भाग जनाएका थिए भने उक्त खेलमा एम्ब्रोजले रेन्जलाई बाहिराउन कोसिस गरेका थिए तर त्यसको फल स्वरूप रेन्जले दुवै रोलिन्स र एम्ब्रोजलाई खेलबाट बाहिराइ दिएका थिए।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई रोयल रम्बल नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_75919.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=January 28, 2014}}</ref> त्यस खेलमा रेन्ज उप विजेता बनेका थिए तर रेन्जले डब्ल्युडब्ल्युईको रोयल रम्बलको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै १२ खेलाडीलाई बाहिराउँदै कृतिमान बनाएका थियो भने उक्त कृतिमान हालसम्म पनि कसैले तोडेको छैन। त्यस खेलमा रेलिन्स र एम्ब्रोजले समान तीन तीन खेलाडीलाई निस्कासन गरेका थिए भने रोलिन्सले उक्त खेलमा सिएम पङ्क पछि सबैभन्दा लामो समयसम्म खेलमा रहन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई रोयल रम्बलका सबै खेलाडीहरूको विवरण|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/2014/royal-rumble-match-26171285/page-4|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 12, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170819154558/http://www.wwe.com/shows/royalrumble/2014/royal-rumble-match-26171285/page-4 |date=August 19, 2017 }}</ref> २७ जनवरी २०१४ का दिन ''र''को एक शृङ्खलामा द सिल्डको सामना जोन सिना, डेनिएल ब्रायन र सेमससँग भएको थियो भने उक्त खेल यलिमिनेसन चेम्बरमा डब्ल्युडब्ल्युई विश्व च्याम्पियनसिपको छनोटका लागि थियो र त्यस खेलको सुरुवाती चरणमै द वायट फेमोलीले उनीहरूलाई आक्रमण गरे पछि खेल सुरुहुने बित्तिकै समाप्त भएको थियो जसका कारण सिना, ब्रायन र सेमसको जोडिले खेल जितेका थिए।<ref>{{cite web|last=टायलवाक|first=निक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/01/28/21429231.html|work=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=February 25, 2014}}</ref> द वायट फेमेली र द सिल्डको खेल पछि निर्धारित गरिएता पनि उक्त वायट फेमेली पछि सरेका कारण खेल सुरु हुन सकेको थिएन।<ref>{{cite web|last=पल्मर|first=डेल|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडनउन|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/01/31/21439376.html|work=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=February 25, 2014}}</ref> १० फेब्रुअरी ''र''को एक शृङ्खलामा एम्ब्रोजले आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युई संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिपको लागि सबै कुस्ती खेलाडीहरूलाई खुला चुनौती दिएका थिए जसको फल स्वरूप उक्त चुनौतीलाई स्विकार गर्दै मार्क हेनरी कुस्ती खेल्न आएका थिए तर सिल्डका अन्य सदस्यले खेलमा अवरो पुर्‍याएपछि विजेता मार्क हेनरी बनेका थिए तर संयुक्त राज्य उपाधी भने एम्ब्रोजसँगै कायमै रहेको थियो।<ref>{{cite web|title=सेमस र क्सचियन विरुद्ध द रियल अमेरिकन|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/hitsandmisses/article_76308.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 26, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=टुर्कर|first=बेन्जामिन|title=डब्ल्युडब्ल्युई रेसलमेनिया|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/The_Specialists_34/article_76278.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 26, 2014}}</ref> त्यस खेलको केही हप्ता पछि रेन्जले द सिल्डको कुनै पनि साथीको सहयोग बिनानै मार्क हेनरी माथि बिजय प्राप्त गरेका थिए जसका कारण रेन्स र एम्ब्रोज बीच तनाव उच्च भएको थियो।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा र विवरण|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/hitsandmisses/article_76308.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 26, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=टुर्कर|first=बेन्जिमिन|title=डब्ल्युडब्ल्युई|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/The_Specialists_34/article_76278.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 26, 2014}}</ref> २३ फेब्रुअरीमा सम्पन्न भएको इलिमिनेसन चेम्बरमा द सिल्ड वायट फेमोलीको कुस्ती खेल भएको थियो तर खेलको केही समय पछि एम्ब्रोज खेल खेल्न छाड्दै त्यहाँबाट हिँडेका थिए जसका कारण वायट फेमेलीले उक्त खेल सहजै आफ्नो हातमा पार्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=टायलवाक|first=निक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/02/11/21461421.html|work=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=February 25, 2014}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20140301132251/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/02/11/21461421.html |date=March 1, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|last=टायलवाक|first=निक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र''नतिजा|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/02/18/21477556.html|work=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=February 25, 2014}}</ref> ३ मार्चमा भएको वायट फेमेली र द सिल्डको पुनर खेलमा रोलिन्स एम्ब्रोजले जस्तै गरी खेलको बीचबाट हिडेका थिए र पछि रोलिन्सको एक अन्तरबार्तामा मैले टोलीलाई अब धेरै समयसम्म जोडि राख्न सक्दिन भनेर बताएका थिए।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई इलिमिनेसन चेम्बर|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_76567.shtml|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=February 25, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_76765.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा - ब्रायन विरुद्ध बाटिस्टा|last=काल्डवेल|first=जेम्स|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 6, 2014}}</ref> ७ मार्च २०१४ स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा द सिल्डका सबै सदस्यहरू कुस्ती खेल्ने रङ्ग आए र उनीहरू बीचको समस्या र तनावलाई अन्त्य गर्ने भन्दै रोलिन्सले आफ्नो कुरा बताय तर उक्त भेटमा पनि उनहरू बीच सम्बाद हुन सकेन र त्यस समस्यको कुनै पनि हल निस्कीन सकेको थिएन।<ref>{{cite web|last=पार्कस्|first=जर्ज|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_76855.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 26, 2014}}</ref> उक्त भेट पश्चात् द सिल्डको दुश्मनी केन र द अथोरीटिसँग बसेको थियो भने उता द अथोरिटिका सदस्यहरू बाटिस्टा, रोन्डि ओर्टन र ट्रिपल एचको एक मजबुत जोडि बनेको थियो जसका कारण उनीहरूको खेल एक्ट्रिम रुलमा निर्धारीत गरिएको थियो।<ref name="काल्डवेल"/><ref name="pwtorch.com"/><ref>{{cite web|last=केलर|first=वेड|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/kellerstake/article_77088.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 26, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=एसर|first=म्याथ्युज|title=डब्ल्युडब्ल्युई|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/MatMatters/2014/05/21/21687231.html|work=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=May 23, 2014}}</ref> उक्त खेलमा द सिल्डले अथोरिटीलाई हराउन सफल भएका थिए तर उक्त खेलको एक  दिन पछिको रातमा ट्रिपल एचले एम्ब्रोजको संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिप २० जना अन्य पुरुषसँग रक्षा गर्नु पर्ने खेलको ढाँचा तयार पारेका थिए भने त्यस खेलमा एम्ब्रोजले आफ्नो पद हार्नु परेको थियो जसको फल स्वरुप सेमस विजेता बन्दै संयुक्त राज्य विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=रेसलमेनिया ३० को नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_77520.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=April 8, 2014}}</ref> उक्त खेल पछि द सिल्डको सामना इभोलुसनसँग (ट्रिपल एच, बाटिस्टा र रोन्डि ओर्टन) पेब्याकमा खेल भएको थयो जसमा द सिल्ड विजेता बनेका थिए।<ref name="pwtorch.com"/><ref>{{cite web|last=एसर|first=म्याथ्युज|title=द सिल्ड र इभोलुसन|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/MatMatters/2014/05/21/21687231.html|work=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=May 23, 2014}}</ref> उक्त खेलको ओर्को रात ट्रिपल एचले द सिल्डसँगको दुश्मनी अजै कायम छ भन्ने धारण व्यक्त गरेका थिए तर बाटिस्टाले डब्ल्युडब्ल्युईबाट अवकाश लिएपछि उनहरूको दुश्मनी त्यही दिनबाट अन्त्य भएको थियो।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2014-06-02|website=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|accessdate=June 3, 2014}}</ref> तर उक्त भनाइ ट्रिपल एचले द सिल्डलाई झुक्याउन बनाएको योजना थियो।<ref>{{cite web|title=''र'': ९ जुन २०१४|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2014-06-09|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=17 May 2016|quote=}}</ref> त्यस पछिको अर्को रात ''र''को एक शृङ्खलामा द सिल्ड र ट्रिपल एक रिङ बाहिर रहेका बेला रोलिन्सले एम्ब्रोज र रेन्जलाई पछाडिबाट स्टिलको कुर्सीले आक्रकण गर्दै द सिल्डलाई तोड्दै द अथुरीटिको एक हिस्सा बनेका थिए जसका कारण पुरै सञ्चार माध्य र सामाजिक सञ्जालमा रोलिन्सको आलोचना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्यु इ द सिल्ड|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_78901.shtml|website=पिडब्ल्यु टच|accessdate=June 12, 2014}}</ref> ९ जुन २०१४ ''र''को एक शृङ्खलामा रोलिन्सले किन द सिल्ड छोडेको स्पस्ट पारेका थिए भने उता रेन्ज र एम्ब्रोज अझैपछि द सिल्डकै रूपमा रहेका थिए। रेन्ज र एम्ब्रोजको एक अन्तरबार्ताका एम्ब्रोजले रोलिन्सलाई द सिल्डको लागि क्यान्सरको रूपमा रहेको भने रेन्जले रोलिन्सले अहिले सम्मकै सबैभन्दा ठूलो भुल र पाप जसलाई माफ गर्न नसकीने भन्दै सञ्चार माध्यमलाई बताएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_78923.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|website=पिडब्ल्यु टच|accessdate=June 12, 2014}}</ref> उक्त अन्तरबार्ताको अर्को रात एम्ब्रोज र रोलिन्सले द सिल्डको रूपमा अन्तिम खेल खेलेका थिए जहाँ उनको साथी जोन सिना थिए भने उनीहरूको विरुद्धमा वायट फेमेली उत्रिएका थिए। त्यस अन्तिम खेल पछि पनि एम्ब्रोज र रेन्ज छुट्टिएका थिएनन् तर उनीहरूले आ-आफ्नो बाटो लागेका थिए जसमा एम्ब्रोजले रोलिन्ससँग बदला लिनेमा तल्लिन थिए भने उता रेन्ज डब्ल्युडब्ल्युई विश्व च्याम्पियनसिपको पछाडि लागि परेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/48998-wwe-smackdown-results-6-13-14-wyatt-vs-ambrose/|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन नतिजा – ६/१३/१०१४ (वायट विरुद्ध एम्ब्रोज)|last1=न्युमर|first1=पल|website=रेसलभ्यु|accessdate=16 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|last1=फेर्गुसन|first1=डेरेक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा> द सिल्डका कुन सदस्यले मनी इन द ब्याङ्क खल्न पाउने छन?|url=https://www.independent.co.uk/sport/general/wwe-mma-wrestling/wwe-raw-results-roman-reigns-or-dean-ambrose-which-shield-member-qualifies-for-the-money-in-the-bank-9542639.html|work=द इन्डिपेन्डेन्ट|date=June 17, 2015|accessdate=August 24, 2016}}</ref> उक्त घटना पछि पनि अन्य व्यक्ति र सञ्चार माध्यमा रेन्ज र एम्ब्रोज अझैपनि द सिल्डनै रहेका थिए तर १३ जुन सम्याकडाउनको एक शृङ्खलामा एम्ब्रोजले द सिल्डको पोसाक त्यागदै परम्परागत पोशाकमा नयाँ  प्रवेश सङ्गितको रूपमा देखा परेका थिए भने उता रेन्ज भने द सिल्डकै पोशाक र द सिल्डकै प्रवेश सङ्गितमा खेल हेर्न आउने दर्शको माझबाट पहिलाकै जसरीनै रिङमा आउने गर्थे जसका कारण अब सबै मानिसलाई द सिल्ड पुणतया विभाजन भएको हो भन्ने सङ्केत मिलेको थियो।<ref>{{cite web|last1=मेजरा|first1=जेन|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन लाइभ नतिजा र प्रतिवेदन|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/hitsandmisses/article_79197.shtml|website=पिडब्ल्यु टच|accessdate=July 5, 2014|quote=}}</ref><ref>{{cite web|last1=पार्कस्|first1=जर्ज|title=डब्ल्युडब्ल्युई सम्याकडाउन लाइभ नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_79145.shtml|website=पिडब्ल्यु टच|accessdate=June 21, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last1=प्लमर|first1=डेल|title=स्म्याकडाउन :मनी इन द ब्याङ्क|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/06/20/21756216.html|website=केनोइ|accessdate=July 6, 2014|quote=}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20140623170552/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/06/20/21756216.html |date=June 23, 2014 }}</ref> २४ जुन मेन इभेन्ट कार्यक्रममा रेन्जले आफू अब द सिल्डको साथ नरहेको भन्दै सबै दर्शक माझ भनेका जसका कारण द सिल्ड पुणतया विघटन भएको थियो।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई मेन इभेन्ट नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwsuperstarsreport/article_79225.shtml|website=पिडब्ल्यु टच डटकम|accessdate=July 6, 2014|quote=}}</ref> ==== डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता (सन् २०१४–२०१५) ==== [[File:Rollins, McMahon, HHH NoC14.jpg|thumb|left|upright|सेथ रोलिन्स मनी इन द ब्याङ्क समाउँदै]] २ जुन २०१४ मा बाटिस्टाले डब्ल्युडब्ल्युईबाट अवकाश लिएपछि द सिल्ड र अथोरिटीको दुश्मनी त्यही दिनबाट अन्त्य भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/06/03/21714336.html|title=''र'': द सिल्ड परिवर्तन|date=June 3, 2014|last=वाल्डमेन|first=जन|accessdate=June 23, 2014|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}}</ref> तर उक्त भनाइ ट्रिपल एचले द सिल्डलाई झुक्याउन बनाएको योजना थियो। त्यस पछिको अर्को रात रको एक श्रृङ्खलामा द सिल्ड र ट्रिपल एक रिङ बाहिर रहेका बेला रोलिन्सले एम्ब्रोज र रेन्जलाई पछाडिबाट स्टिलको कुर्सीले आक्रकण गर्दै द सिल्डलाई तोड्दै द अथुरीटिको एक हिस्सा बनेका थिए। ९ जुन २०१४ रको एक श्रृङ्खलामा रोलिन्सले किन द सिल्ड छोडेको स्पस्ट पारेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H_UJm6CeXGk|title=सेथ रोलिन्सले किन द सिल्ड छाडेको बन्ने खुलाएका छन्|website=युट्युब|date=June 6, 2015|accessdate=June 6, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CpiB5UaNEyk|title=सेथ रोलिन्स|website=युट्युव|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=June 9, 2015|accessdate=June 9, 2015}}</ref> उनले भनेका छन," मेरो बिना द सिल्डले किहि पनि गर्न सक्दैन र एम्ब्रोज र रेन्ज मेरा साथिहरू हैनन तिनहरू त केवल डब्ल्युडब्ल्युईमा मेरा साथ दिन आएका हुन् जसले मलाई यहाँ सम्म ल्याएको छ "। १९ जुन २०१४ मा रोलिन्स मनी इन द ब्याङ्कमा हुने डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको छनोट खेल खेलि रहेका अवस्थामा एम्ब्रोजले खेलको बीचमा अवरोध पुर्‍याउँदै रोलिन्सलाई पहिलो चरणबाटै बाहिराएका थिए।<ref>{{cite web|last=बुर्डिक|first=माइकल|title=सेथ रोलिन्स|url=http://www.wwe.com/shows/wwemainevent/2014-06-17/results-26403151|accessdate=June 17, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140622014004/http://www.wwe.com/shows/wwemainevent/2014-06-17/results-26403151 |date=2014-06-22 }}</ref> त्यसपछि दुवैले लगातार एक-अर्कालाई आक्रमण गर्दै र एक-अर्काको खेलमा हस्तक्षेप गर्न थाले। रोलिन्सको अनुरोधमा एम्ब्रोज २०१४ मनी इन द ब्याङ्कमा छनोट भएका थिए तर खेलको बीचमा केनले अवरोध पुर्‍याएपछि एम्ब्रोजलाई कुट्न थाले जसका कारण एम्ब्रोजले खेल जित्न असफल रहे जसका फल स्वरूप रोलिन्सले खेल जित्दै २०१४ को मिस्टर मनी इन द ब्याङ्क बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=क्लेप|first=जोन|url=http://www.wwe.com/shows/moneyinthebank/2014/money-in-the-bank-contract-ladder-match-26381682|title=सेथ रोलिन्स २०१४ को मनी इन द ब्याङ्क विजेता|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=July 20, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140726075410/http://www.wwe.com/shows/moneyinthebank/2014/money-in-the-bank-contract-ladder-match-26381682 |date=July 26, 2014 }}</ref> एम्ब्रोज २० जुलाई २०१४ ब्याटलग्राउन्डमा रोलिन्स को सामना गर्न को लागि निर्धारित गरिएको थियो तर ट्रिपल एचका अनुसार एम्ब्रोजले रोलिन्सलाई आक्रमण गरेको खुलाए पछि उनीहरूको खेल स्थगित गरिएको थियो जसका कारण एम्ब्रोजले पुन रोलिन्सलाई नेपथ्यमा आक्रमण गरेका थिए।<ref>{{cite web|last=वार्ट्समेन|first=जेम्स|url=http://www.wwe.com/shows/wwebattleground/2014/dean-ambrose-seth-rollins-26462754|title=सेथ रोलिन्सले डिन एम्ब्रोजलाई हराए|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=June 29, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190531095947/https://www.wwe.com/shows/wwebattleground/2014/dean-ambrose-seth-rollins-26462754 |date=May 31, 2019 }}</ref> उक्त घटना पछि उनीहरूको खेल अगस्ट १७ का दिन समरस्ल्याम २०१४ मा एक लम्बरज्याक खेल भएको थियो तर उक्त खेलमा पनि केनको हस्तक्षेप पछि रोलिन्सले आफ्नो मनी इन द ब्याङ्क बाकसले एम्ब्रोजलाई आक्रमण गरेका थिए जसको फल स्वरूप खेलमा रोलिन्सको जित भएको थियो।<ref>{{cite web|last=|first=मिट्च|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/2014/dean-ambrose-seth-rollins-26543956|title=सेथ रोलिन्सले डिन एम्ब्रोज माथि बिजय प्राप्त गरे (लम्बरज्याक म्याच)|publisher=डब्ल्युडब्ल्यु|accessdate=August 17, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303210139/http://www.wwe.com/shows/summerslam/2014/dean-ambrose-seth-rollins-26543956 |date=March 3, 2016 }}</ref> उक्त खेलको भएको केही समय पछि एम्ब्रोजले रोलिन्लाई पुन आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनीहरूको बीच फल्स काउन्ट एनिह्वेर खेल त्यहि दिनमा भएको थियो तर केनले खेलमा अवरोध पुर्‍याएपछि रोलिन्सले एम्ब्रोजलाई कंक्रिटको एक ब्लकमा टाउको ठोक्काइ दिएका थिए जसको कारण एम्ब्रोजको टाउकोमा चोट लागेको थियो।<ref>{{cite web|last=|first=एन्थोनी|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2014-08-18/wwe-raw-results-26579583/page-10|title=सेथ रोलिन्स र डिन एम्ब्रोजको खेल|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=August 18, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190531095946/https://www.wwe.com/shows/raw/2014-08-18/wwe-raw-results-26579583/page-10 |date=2019-05-31 }}</ref> एम्ब्रोज उक्त घटना पछि नाइट अफ च्याम्पियन २०१४ मा रिङमा फर्केए र त्यसपछि उनले रोलिन्सलाई आक्रमण गरेका थिए। त्यसपछि उनीह‌रूले लगातार एक-अर्कालाई आक्रमण गर्दै र एक-अर्काको खेलमा हस्तक्षेप गर्न थाले।<ref name="Sky">{{cite web|url=http://www1.skysports.com/other-sports/news/13043/9538767/wwe-hell-in-a-cell-2014-results-bray-wyatt-attacks-dean-ambrose-in-main-event|title=डब्ल्युडब्ल्युई हेल इन अ सेल नतिजा|publisher=|work=स्काइ स्पोटर्स|date=October 28, 2014|accessdate=November 21, 2014}}</ref> उनीहरूको कुस्ती खेल अक्टोबर २८ का दिन हेल इन अ सेल मा भएको थियो जसमा ब्रे वायटको अवरोधका कारण डिन एम्ब्रोजले खेल हार्नु परेको थियो। हेल इन अ सेलको रात पछि रोलिन्सले अथुरिटीमा जाने वित्तिकै सबै खेलमा जे र जे अङ्गरक्षक र केनको सहायताले कुनै खेल पनि हार्नु परेको थिएन जसका कारण द अथुरिटीका रोलिन्स र ओर्टनको बीच तनाव उत्पन्न भएको थियो। रोलिन्सको एक खेलमा ओर्टनले अवरोध पुर्‍याउँदा जे र जे अङ्गरक्षक र केनले उनलाई कुटेका थिए र त्यसैमा रोलिन्सले पनि ओर्टनको टाउको स्टिलको डन्डिमा ठोक्काए दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/10/26/22031761.html|title=जोन सिना र सेथ रोलिन्सको खेल|date=October 26, 2014|last=एसर|first=म्याथ्युज|accessdate=October 28, 2014|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}}</ref> २३ नोभेम्बरमा आयोजना गरिएको सरभाइभर सिरिजमा रोलिन्सले द अथुरिटीको तर्फबाट कप्तान हुने मौका पाएका थिए भने उनको विप्क्षि टोली तिर टिम सिना रहेको थियो।<ref>{{cite web|last1=मर्फी|first1=रायन|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2014/team-cena-team-authority-traditional-survivor-series-elimination-match-26758255|title=टिम सिनाले टिम अथुरिटीलाई हरायो|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=November 23, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160815173646/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2014/team-cena-team-authority-traditional-survivor-series-elimination-match-26758255/ |date=August 15, 2016 }}</ref> उक्त खेलमा रोलिन्स अथुरिटीका पर्फबाट अन्तिममा थिए भने उता टिम सिनामा डल्फ जिग्लर रहेका थिए। त्यस खेलको अन्तिम क्षणमा स्टिङ आईपुगे र ट्रिपल एचलाई र रोलिन्सलाई आक्रमण गरे पछि खेल टिम सिनाले जितेको थियो। उक्त खेल पछि रोलिन्सले सिनासँग दुश्मनी कायम गरेका थिए र उनीहरूको खेल टिएलसीमा भएको थियो जसमा सिनाको जित भएको थियो।<ref>{{cite web|last1=मर्फी|first1=रायन|url=http://www.wwe.com/shows/wwetlc/2014/john-cena-seth-rollins-tables-match-26847148|title=जोन सिनाले सेथ रोलिन्सलाई हराए|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=December 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213094838/http://www.wwe.com/shows/wwetlc/2014/john-cena-seth-rollins-tables-match-26847148 |date=December 13, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|last1=केलर|first1=वेड|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_82500.shtml|website=पिडब्ल्यु टच डटकम|accessdate=December 31, 2014}}</ref> जोनी सिनाको घाँटीमा चोट लागेका कारण उनले केही हप्ता आराम गरेका थिए जसका कारण द अथुरिटीले रोयल रम्बलमा हुन लागेको डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप खेलका सिना र ब्रक लेज्नरको साथमा रोलिन्सलाई पनि सामेल गरेको थियो तर त्यस खेलमा लेज्नरले रोलिन्स र सिनालाई जित्दै विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप आफूसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_82945.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई रोयल रम्बल नतिजा|date=January 25, 2015|accessdate=January 25, 2015|website=प्रो रेस्लिङ टच|author=काल्डवेल, जेम्स}}</ref> त्यस खेलको एक हप्ता पछि रेन्डि ओर्टन डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किँदै रोलिन्सलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनीहरू बीच रेसलमेनिया ३१ मा खेल हुने निस्चित भएको थियो।<ref>{{cite web|last1=मिलोक|first1=बबी|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/31/randy-orton-seth-rollins-27188629|title=रेन्डि ओर्टनले सेथ रोलिन्सलाई हराए|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=March 31, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129235310/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/31/randy-orton-seth-rollins-27188629 |date=January 29, 2016 }}</ref> २९ मार्च २०१५ मा आयोजना गरिएको रेसलमेनिया ३१ मा रोलिन्सको सामना ओर्टनसँग भएको थियो तर उक्त खेलमा ओर्टनले रोलिन्सलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई पिपिभी नतिजाहरू|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_84175.shtml#.VRiyVfmsXbM|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 30, 2015}}</ref> ओर्टन र रोलिन्सको उक्त खेलको केही घण्टा पछि रोलिन्सले डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको लागि रेसलमेनियाको अन्तिम खेल ब्रक लेज्नर र रोमन रेन्जको खेलको बीचमा आफ्नो मनी इन द ब्याङ्क क्यास इन गर्दै उक्त खेललाई ट्रिपल थ्रेट खेल बनाएका थिए र रोलिन्सले आफ्नो कार्यकालमा पहिलो पटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता बन्न सफल भएका थिए जसका कारण रोलिन्स डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहासमै पहिलो खेलाडी बनेका थिए जसले रेसलमेनियामा मनी इन द ब्याङ्क क्यास इन गर्दै उपाधि हात पारेका थिए।<ref>{{cite web|last1=|first1=एन्थोनी|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/31/brock-lesnar-roman-reigns-27042102|title=सेथ रोलिन्स मनी इन द ब्याङ्क क्यास इन गर्दै विश्व विजेता बनेका छन्|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=March 31, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303200419/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/31/brock-lesnar-roman-reigns-27042102 |date=March 3, 2016 }}</ref> रोलिन्सले रेसलमेनिया ३१ पछि पनि ओर्टनसँग दुश्मनी राहि रहेका थिए जसका कारण उनीहरूको खेल स्टिल केज भित्र हुने निर्णय भएको थियो जसमा केन ढोकामा बस्ने रेफ्रि बन्ने भनिएको थियो भने ओर्टनले आफ्नो अन्तिम चाल ''आरकेओ''को प्रयोग गर्न नपाउने नियम बनाइएको थियो।<ref>{{cite web|last1=|first1=एन्थोनी|date=April 13, 2015|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-04-13/wwe-raw-results-27297712/page-6|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|publisher=डब्ल्युडब्ल्यु|accessdate=September 20, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150917002508/http://www.wwe.com/shows/raw/2015-04-13/wwe-raw-results-27297712/page-6 |date=September 17, 2015 }}</ref> २६ अप्रिलमा उनीहरू बीच खेल स्टिल केजमा राखियो तर खेलमा केनले हस्तक्षेप गरेपछि रोलिन्सले खेल आफ्नो हातमा पर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=|first1=जोन|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता सेथ रोलिन्स|url=http://www.wwe.com/shows/extremerules/2015/seth-rollins-randy-orton-27258762|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 26, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129225350/http://www.wwe.com/shows/extremerules/2015/seth-rollins-randy-orton-27258762 |date=January 29, 2016 }}</ref> २०१४ मेमा रोलिन्स र केनको बीच तनाव उत्पन्न भएको थियो भने उक्त दिनको अर्को हप्ता रेलिन्सले रेन्ज र ओर्टनको विरुद्धमा आफ्नो उपाधी दाउमा राख्दै उनीहरूसँग खेल खेल्ने निर्णय गरिएको थियो तर एम्ब्रोजले रोलिन्सलाई एक खेलमा हराउँदै एम्ब्रोज पनि उक्त खेलमा जोडिने मौका पाएका थिए।<ref name="raw4272015">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ४/२७/२०१५ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/54206-wwe-raw-results-4-27-15-live-results-from-green-bay|website=रेसलभ्यु|accessdate=April 28, 2015}}</ref> उक्त खेलमा रोलिन्सले ओर्टनलाई पेडिग्री हान्दै आफ्नो पद सफलतापूर्वक आफूसँग कायम राख्न सफल भएका थिए।<ref name="raw5042015">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=ड्ल्यूडब्ल्यअंई ''र'' नतिजा – ५/४/२०१५ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/54301-wwe-raw-results-5-4-15-live-results-from-montreal|website=रेसलभ्यु|accessdate=May 5, 2015}}</ref><ref name="payback2015">{{cite web|last1=मर्फी|first1=रायन|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता सृथ रोलिन्सको जानकारी|url=http://www.wwe.com/shows/wwepayback/2015/wwe-world-heavyweight-champion-seth-rollins-roman-reigns-randy-orton-dean-ambrose-27335106|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=May 17, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151205173502/http://www.wwe.com/shows/wwepayback/2015/wwe-world-heavyweight-champion-seth-rollins-roman-reigns-randy-orton-dean-ambrose-27335106 |date=December 5, 2015 }}</ref> १४ जुन मनी इन द ब्याङ्क म्याचमा रोलिन्सले पछि आफ्नो पदका लागि एम्ब्रोजसँग खेल खेल्नु परेको थियो भने उक्त खेलमा रोलिन्सले कुस्ती खेलको नियम तोड्दै एम्ब्रोजलाई लगातार आक्रमण गरेपछि एम्ब्रोज विजेता बनेका थिए तर च्याम्पियनसिप भने जित्न सकेनन्।<ref>{{cite web|last1=एन्थोनी|first1=|title=डिन एम्ब्रोजले सेथ रोलिन्सलाई हराए|url=http://www.wwe.com/shows/eliminationchamber/2015/seth-rollins-dean-ambrose-27407200|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=May 31, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170627075518/http://www.wwe.com/shows/eliminationchamber/2015/seth-rollins-dean-ambrose-27407200 |date=June 27, 2017 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/moneyinthebank/2015/seth-rollins-dean-ambrose-ladder-match-27453310|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता सेथ रोलिन्स|publisher=डब्ल्युडब्ल्यु|last1=|first1=जोन|accessdate=2 June 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170802150337/http://www.wwe.com/shows/moneyinthebank/2015/seth-rollins-dean-ambrose-ladder-match-27453310 |date=2 August 2017 }}</ref> [[File:Seth Rollins WWE World Heavyweight Championship WrestleMania 31 2015.jpg|thumb|upright|रोलिन्स रेसलमेनिया ३१ मा विश्व विजेता बनेको केही छिन पछि]] १९ जुलाई २०१४ को ब्याटलग्राउन्डमा रोलिन्स र लेज्नको बीचमा च्याम्पियनसिप खेल आयोजना गरिएको थियो तर खेलको बीच द अंडरटेकरले अवरोध पुर्‍याउँदै लेज्नरलाई आक्रमण गरेपछि खेल रेफ्रिले स्थगित गर्नु परेको थियो।<ref name="Raw6152015">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ६/१५/२०१५|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/54849-wwe-raw-results-6-15-15-live-results-from-cleveland|website=रेसलभ्यु|accessdate=June 15, 2015}}</ref><ref name="MITB">{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_86322.shtml|website=पिडब्ल्यु टच|accessdate=July 19, 2015}}</ref> रोलिन्सले उक्त खेलपछि जोन सिनासँग दुश्मनी राखेका थिए र सिनाको संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिप जित्ने चेतावनी दिएका थिए। अगस्ट २३ मा आयोजना गरिएको समरस्ल्याममा रोलिन्स र सिनाको खेल सिनाको संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिपलाई सुरु गरिएको थियो र खेलको बीचमा जोन स्टुवर्टले सिनालाई स्टिलको कुर्सीले आक्रमण गरेका थिए जसको मौकाको फाइदा उठाँउदै रोलिन्सले संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिप हात पार्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_86507.shtml#.VbdzOflVikp|website=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=July 27, 2015}}</ref> त्यसपछि रोलिन्स संयुक्त राज्य विजेता र डब्ल्युडब्ल्युई विश्व बिजेत एकै पटक भएका थिए र उनले डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहासमै दुवै च्याम्पियनसिप जित्ने पहिलो खेलाडी बनेका थिए।<ref>{{cite web|last1=आर्टस|first1=म्याथ्युज|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता रोलिन्स विरुद्ध संयुक्त राज्य विजेता जोन सिना|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/2015/seth-rollins-john-cena-27759334|website=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|accessdate=August 23, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304053815/http://www.wwe.com/shows/summerslam/2015/seth-rollins-john-cena-27759334 |date=March 4, 2016 }}</ref> २० सेप्टेम्बरमा आयोजना हुने भनिएको नाइट अफ च्याम्पियनमा रोलिन्सले संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिप सिनासँग खेल्नु पर्ने र डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता स्टिङसँग खेल्नु पर्ने भनेर खेलको ढाँचा तयार पारिएको थियो।<ref>{{cite web|last1=मिलोक|first1=बबी|title=जोन सिनाले सेथ रोलिन्सलाई हराए|url=http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/2015/seth-rollins-john-cena-united-states-championship-27892611|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 20, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151109094435/http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/2015/seth-rollins-john-cena-united-states-championship-27892611 |date=November 9, 2015 }}</ref> रोलिन्स दुवै च्याम्पियनसिपका विजेता भएपछि रोलिन्सको सामना पुन सिनासँग भएको थियो जसमा सिना विजेता बन्दै फेरि संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिप आफ्नो हात पारेका थिए त्यस खेलको केहि स्टिङ्ग रिङमा आएका थिए र उनीहरूको विश्व विजेताका लागि खेल भएको थियो र उक्त खेलमा रोलिन्सले स्टिङ्ग हराउँदै विश्व विजेता भने कायमै राखेका थिए।<ref>{{cite web|last1=लेबुन|first1=जेल|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता सेथ रोलिन्स विरुद्ध स्टिङ्ग|url=http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/2015/seth-rollins-sting-27860041|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 20, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151119135658/http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/2015/seth-rollins-sting-27860041 |date=November 19, 2015 }}</ref> रोलिन्स र स्टिङ्गको खेलमा रोलिन्स विजेता बनेसँग‌ स्टिङ्गको उक्त खेल डब्ल्युडब्ल्युईमा अन्तिम खेल बनेको थियो। २५ अक्टोबर हेल इन अ सेल पे-पर-भ्युमा रोलिन्सको सामना केनसँग भएको थियो भने उक्त खेलमा रोलिन्सले केनलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/hellinacell/2015/seth-rollins-kane-28001063|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता सेथ रोलिन्स विरुद्ध केन|author=केभिन|website=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=October 25, 2015|accessdate=June 20, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024070620/http://www.wwe.com/shows/hellinacell/2015/seth-rollins-kane-28001063 |date=October 24, 2015 }}</ref> ४ नोभेम्बरमा डब्लीन आयरल्यान्डमा रोलिन्सको खेल केनसँग आयोजना गरिएको थियो भने उक्त खेलमा केनलाई सनसेट पावरबमाको प्रयास<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/blakeoestriecher/2015/11/07/this-week-in-wwe-biz-seth-rollins-injured-and-stripped-of-title-sting-at-survivor-series-and-more/|title=डब्ल्युडब्ल्युई सेथ रोलिन्स|website=फोर्वस्|author=|accessdate=November 13, 2015}}</ref> गर्दा उनको खुट्टा भाँचिएको थियो र उनलाई तत्काल नजिकको अस्पताल पुर्‍याइएको थियो जसका कारण उनले आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युई विश्व च्याम्पियनसिप गुमाउनु परेको थियो जसका कारण उनले ९ महिना सम्म कुस्ती खेलबाट अवकाश लिएका थिए उनी विश्व विजेता बनेको २२१ दिनमा उपाधि गुमाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051|title=सेथ रोलिन्स नयाँ डब्ल्युडब्ल्यु विश्व विजेता|website=डब्ल्युडब्ल्युई|date=November 5, 2015|accessdate=November 5, 2015|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051|archivedate=November 6, 2015|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |date=November 6, 2015 }}</ref> २१ डिसेम्बर २०१५ का दिन रोलिन्सले एक पटक डब्ल्युडब्ल्युई ''र''मा देखा पर्दै २०१५ को उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा स्लामे अवार्ड जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wwe-championship|title=डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप|website=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=July 14, 2017}}</ref> उनले उक्त कार्यक्रममा आफूलाई पुनःस्थापना र पुनर्निर्माण गर्ने र आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युई विश्व च्याम्पियनसिप पुन जित्ने प्रतिबद्ध जायर गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-21/2015-slammy-award-winners|title=२०१५ स्लामे अवार्ड विजेताहरू|author=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम स्टफ|website=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=December 21, 2015|accessdate=June 20, 2016}}</ref> ==== ट्रिपल एचसँग दुश्मनी (सन् २०१६–२०१७) ==== २२ मे २०१६ को एक्सट्रिम रुल कार्यक्रममा रोमन रेन्जको सामना एजे स्टाएल्ससँग भएको थियो जसले फेटल ४-वे म्याचमा सिजारो, एम्ब्रोर र जेरिकोलाई हराउँदै उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बनेका थिए।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई एक्सट्रिम रुल|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/05/22/extremerulesliveresults/|date=May 22, 2016|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=May 22, 2016}}</ref> रेन्ज र स्टाएल्सको खेलमा रेन्जले स्टाएल्सलाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप आफूसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/05/23/may23rawresultscomplete/|date=May 23, 2016|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=May 23, 2016}}</ref> उक्त खेलमा रेन्जको जितसँगै रोलिन्स त्यही दिन खुट्टाको चोट निको भएर डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किएका थिए र उनले खेल सकिने बित्तिकै रेन्जलाई पछाडिबाट आक्रमण गर्दै उनलाई पेडिग्रि हानेका थिए।<ref>{{cite web|last1=पावेल|first1=जेसन|title=डब्ल्युडब्ल्युई एक्सट्रिम रुल|url=http://prowrestling.net/site/2016/05/23/powells-wwe-extreme-rules-hit-list-seth-rollins-returns-roman-reigns-vs-aj-styles-dean-ambrose-vs-chris-jericho-in-an-asylum-match-the-miz-vs-kevin-owens-vs-sami-zayn-vs-cesaro-in-a-four-wa/|website=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=June 7, 2016}}</ref><ref>{{cite web|last1=ओस्टर|first1=एरन|title=एक्सट्रिम रुल नतिजा|url=http://www.baltimoresun.com/sports/pro-wrestling/ring-posts-blog/bal-seth-rollins-returns-at-extreme-rules-20160523-story.html|publisher=''द सन''|accessdate=June 7, 2016}}</ref> उक्त घटनाको अर्को हप्ताको ''र''को एक श्रृङ्खलामा रोलिन्सले रेन्जसँगको खेल माग गरेका थिए र त्यस खेल डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप लागि हुनुपर्छ भनेका थिए।<ref>{{cite web|last1=हेम्लीन|first1=जेफ|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा: सेथ रोलिन्स|url=http://www.f4wonline.com/wwe-news/wwe-raw-live-results-seth-rollins-returns-extreme-rules-fallout-213296|website=एफफो डटकम|accessdate=June 7, 2016}}</ref><ref>{{cite episode|title=डब्ल्युडब्ल्युई|series=प्रो रेस्लिङ टच|network=ब्लग टक रेडियो|date=October 19, 2016|minutes=23–25 & 28}}</ref> रोलिन्सको उक्त प्रस्ताव स्विकार्दै सेन मिकमेनले रेन्ज र रोलिन्सको खेल डब्ल्युडब्ल्युई मनी इन द ब्याङ्क पे-पर-भ्युमा हुने निस्चत गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/06/19/619-wwe-mitb-ppv-results-caldwells-ongoing-live-report/|title=डब्ल्युडब्ल्युई मनी इन द ब्याङ्क|last=काल्डवेल|first=जेम्स|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=June 19, 2016}}</ref> १९ जुन २०१६ मा आयोजना गरिएको मनी इन द ब्याङ्कमा रोलिन्सले रेनजलाई हराउँदै उनको कार्यकालमा दोस्रोपटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wwe-championship|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=29 June 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160629011310/http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wwe-championship|archivedate=June 29, 2016 }}</ref> उक्त खेल सकिने बित्तिकै एम्ब्रोज २०१६ मा मनी इन द ब्याङ्क विजेता बनेका थिए जसको कारण एम्ब्रोजले आफ्नो एम्ब्रजले रोलिन्सलाई पछाडिबाट आक्रमण गर्दै मनी इन द ब्याङ्क क्यास इन गरेका थिए र एम्ब्रोज र रोलिन्सको खेल पुन सञ्चालन भएको थियो।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/07/18/july18rawresultsfinal/|work=प्रो रेस्लिङ टच|date=July 18, 2016|accessdate=July 20, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/07/18/718-raw-update-wwe-title-match-result/|work=प्रो रेस्लिङ टच|date=July 18, 2016|accessdate=July 18, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=डिन एम्ब्रोज विरुद्ध नतिजा|url=http://www.wwe.com/shows/smackdown/2016-07-19/article/ambrose-rollins|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=July 19, 2016}}</ref> त्यस खेलमा एम्ब्रोजले रोलिन्सलाई हराउँदै उनको डब्ल्युडब्ल्युई कार्यकालमा पहिलो पटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता बन्न सफल भएका थिए। जुलाईको अन्तिम साता भएको रोलिन्स र एम्ब्रोजको पुन खेलमा रोलिन्स विश्व च्याम्पियनसिप जित्न असफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ब्याटलग्राउन्ड नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/07/24/jcbattlegroundppvreport/|work=प्रो रेस्लिङ टच|date=July 24, 2016|accessdate=July 25, 2016}}</ref> २०१६ डब्ल्युडब्ल्युईको स्म्याकडाउन र ''र''को विक्षदनमा रोलिन्स र रेन्ज ''र''मा सरेका थिए भने एम्ब्रोजले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप सहिता स्म्याकडाउनमा सरेका थिए। २४ जुलाईमा आयोजना गरिएको ब्याटलग्राउनडमा एम्ब्रोजको सामना रेन्ज र रोलिन्ससँग भएको थियो र उक्त खेलमा उपाधि कि ''र'' कि स्म्याकडाउनमा सारिने निर्णय भएको थियो।<ref>{{cite web|last1=मिलोक|first1=बबी|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता सेथ रोलिन्स विरुद्ध रोमन रेन्ज र डिन एम्ब्रोज|url=http://www.wwe.com/shows/wwebattleground/2016/dean-ambrose-seth-rollins-roman-reigns-triple-threat-results|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=July 24, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wwe-world-championship|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई.]]|accessdate=26 July 2016}}</ref> खेलमा एम्ब्रोजले रोलिन्स र रेन्जलाई हराए जसका कारण डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप स्म्याकडाउनमा सारिएको थियो।<ref>{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ७/२५/२०१६ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/64911-wwe-raw-results-72516-live-pittsburgh-fallout-battleground-new-era-raw-begins/|work=रेसलभ्यु|date=July 25, 2016|accessdate=July 25, 2016}}</ref> स्म्याकडाउनमा विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप सारेपछि ''र''ले डब्ल्युडब्ल्युई युनिभर्सल च्याम्पियनसिप निकालेको थियो।<ref>{{cite web|last1=क्ल्याप|first1=जेन|title=सेथ रोलिन्स विरुद्ध फिन ब्यालर |url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/2016/finn-balor-seth-rollins-universal-championship|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=July 25, 2016}}</ref> युनिभर्सल च्याम्पियनसिपका लागि चरण चरणमा खेल छुट्ट्इएको थियो जसका रोलिन्स र फिन ब्यालर खेलको अन्तिममा पुगेका थिए।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/08/21/summerslam2016resultsfinal/|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=August 21, 2016}}</ref> २१ अगस्टमा आयोजना भएको समरस्ल्याममा पहिलो युनिभर्सल च्याम्पियनसिपका लागि ब्यालर र रोलिन्सको खेल भएको थियो जसका रोलिन्स विजेता बन्न असफल बनेका थिए जसका कारण ब्यालर पहिलो डब्ल्युडब्ल्युई युनिभर्सल विजेता बनेका थिए। फिन ब्यनलरले रोलिन्सलाई समरस्ल्याम हराएपछि उनी डब्ल्युडब्ल्युई युनिभर्सल च्याम्पियनसिप जितेका थिए र त्यस खेलमा ब्यालको पाखुरामाचोट लागेका कारण उनले युनिभर्सल च्याम्पियनसिप विजेता बनेको १ दिनमै उपाधि गुमाउनु परेको थियो।<ref>{{cite web|last=पावेल|first=जेसन|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी टेक ओभर|url=http://prowrestling.net/site/2017/01/28/128-powells-nxt-takeover-san-antonio-live-review-shinsuke-nakamura-vs-bobby-roode-nxt-title-diy-vs-authors-pain-nxt-tag-titles-asuka-vs-nikki-cross-vs/|work=प्रो रेस्लिङ डट नेट|accessdate=January 28, 2017}}</ref> ब्यालरले च्याम्पियनसिप छाडेपछि युनिभर्सल च्याम्पियनसिपका लागि रोलिन्स, रेन्ज, केभिन ओवेन्स र बिग क्यास मैदान उत्रिएका थिए जुन खेल फेटल ४-वे इलिमिनेसन म्याच बनाइएको थियो।<ref>{{cite web|last=पावेल|first=जेसन|title=डब्ल्यडब्ल्युई रोयल रम्बल नतिजा|url=http://prowrestling.net/site/2017/01/29/129-powells-wwe-royal-rumble-kickoff-show-coverage-cesaro-sheamus-vs-luke-gallows-karl-anderson-raw-tag-titles-sasha-banks-vs-nia-jax/|work=प्रो रेस्लिङ डट नेट|accessdate=January 29, 2017}}</ref> उक्त खेलको बीच ट्रिपल एचले हस्तक्षेप गर्दै रेन्जलाई पेडिग्रि हानेका थिए जसका कारण रेन्ज खेलबाट बाहिरिएका थिए।<ref>{{cite web|last1=वार्ट्समेन|first1=जेम्स|title=स्टेफ्नि मिकमेन र सेथ रोलिन्स|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2017-01-30/article/seth-rollins-stephanie-mcmahon|website=डब्ल्युडब्ल्युई डट कम|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=January 30, 2017}}</ref> ट्रिपल एचले पुन रोलिन्सलाई आक्रमण गर्दै ओवेन्सलाई युनिभर्सल विजेता बन्न सहयोग गरेका थिए। त्यस खेलपछि रोलिन्सले ओवेन्ससँग दुश्मनी राखे र उनको उपाधीका लागि बराबर चुनौती दिन थाले।<ref>{{cite web|last1=केलर|first1=वेड|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/01/30/kellers-wwe-raw-report-130-ongoing-coverage-royal-rumble-fallout-including-owens-celebration-cut-short-ominous-strowman-news/|website=पिडब्ल्यु टच|accessdate=30 January 2017}}</ref> रोलिन्सको उक्त चुनौती स्विकार्दै ओवन्स र रोलिन्सको खेफरल युनिभर्सल च्याम्पियनसिपका लागि हेल इन अ सेल भित्र क्ल्यास अफ च्याम्पियनस् कार्यक्रममा हुने निर्णय भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/article/seth-rollins-injured-samoa-joe|title=सेथ रोलिन्स डब्ल्युडब्ल्युईको प्रतच्क्ष कार्यक्रममा|last=वार्ट्समेन|first=जेम्स|website=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 3, 2017}}</ref> रोलिन्स र ओवेन्सको खेलमा जेरिकोले अवरोध पुर्‍याउँदै हेल इन अ सेलको जाली काट्दै खेल खेलेको ठाउँमा आए र दुवै जनाले रोलिन्सलाई कुट्दै उनलाई हराउन सफल भए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/02/27/kellers-wwe-raw-report-227-goldberg-speaks-seth-rollins-speaks-jericho-speaks-fastlane-final-hype/|title=केलर पेडले तयार पारेको डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा :|date=February 27, 2017|last=केलर|first=वेड|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=February 28, 2017}}</ref> जेरिकोले ओवेन्स र रोलिन्सको खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारण रोलिन्स र जेरिकोको खेल रोडब्लक पे-पर-भ्युमा आयोजना गरिएको थियो र उक्त खेलमा रोलिन्सले जेरिकोलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/03/13/kellers-wwe-raw-report-313-wrestlemania-33-hype-including-heyman-lesnar-gloating/|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' प्रतिवेदन|last1=केलर|first1=वेड|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 13, 2017}}</ref><ref>{{cite web|last1=पावेल|first1=जेसन|title=रेसलमेनिया ३३: अंडरटेकर विरुद्ध रोमन रेन्ज, गोल्डबर्ग विरुद्ध ब्रक लेज्नर, सेथ रोलिन्स विरुद्ध ट्रिपल एच|url=http://prowrestling.net/site/2017/04/02/powells-wrestlemania-33-live-review-undertaker-vs-roman-reigns-goldberg-vs-brock-lesnar-wwe-universal-championship-aj-styles-vs-shane-mcmahon-seth-rollins-vs-triple-h/|work=प्रो रेस्लिङ डट नेट|accessdate=April 2, 2017}}</ref> २०१७ जनवरी देखि रोलिन्सले ट्रिपल एचसँग दुश्मनी राख्न सुरु गरे जसका कारण दुवै बीच स्थिति तनाव ग्रस्त बनेको थियो।<ref>{{cite web|last=पावेल|first=जेसन|title=एनएक्सटी टेक ओभर नतिजा|url=http://prowrestling.net/site/2017/01/28/128-powells-nxt-takeover-san-antonio-live-review-shinsuke-nakamura-vs-bobby-roode-nxt-title-diy-vs-authors-pain-nxt-tag-titles-asuka-vs-nikki-cross-vs/|work=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=January 28, 2017}}</ref> २८ जनवरीका दिन रोलिन्स एनएक्सटी टेक ओभर सान एन्टोनीयो कार्यक्रममा अवरोध पुर्‍याउँदै उक्त कार्यक्रममा सञ्चालक र स्थापक ट्रिपल एचलाई बोलाएकन थिए तर त्यस कार्यक्रममा ट्रिपल एचले एनएक्सटीमा कार्यरत अन्य रेफ्रि र व्यक्तिहरूलाई बोलाई रोलिन्सलाई त्यस ठाउँबाट हटाउन आग्रह गरेका थिए त्यस पछि रोलिन्सलाई सबै जनाले समात्दै उनलाई त्यस ठाउँबाट हटाएका थिए।<ref>{{cite web|last=पावेल|first=जेसन|title=डब्ल्युडब्ल्युई रोयल रम्बल नतिजा |url=http://prowrestling.net/site/2017/01/29/129-powells-wwe-royal-rumble-kickoff-show-coverage-cesaro-sheamus-vs-luke-gallows-karl-anderson-raw-tag-titles-sasha-banks-vs-nia-jax/|work=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=January 29, 2017}}</ref> ३० जनवरीका दिन रोलिन्सको खेल सेमि जेनसँग तय गरिएको थियो र त्यस खेलका विजेताले रोयल रम्बर २०१७ खेल्न पाउने नियम रहेको थियो।<ref>{{cite web|last1=वार्ट्समेन|first1=जेम्स|title=सेथ रोलिन्स र स्टेफ्नी मिकमेन|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2017-01-30/article/seth-rollins-stephanie-mcmahon|website=डब्ल्युडब्ल्युई|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=January 30, 2017}}</ref> त्यस खेलको बीचमा ट्रिपल एचको कुस्ती खेल्न आउने सङ्गीत बजाउँदै रोलिन्सलाई झुक्याइएको थियो जसका कारण खेल जेनले जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=केलर|first1=वेड|title=केलर वेडले तयार पारेको डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/01/30/kellers-wwe-raw-report-130-ongoing-coverage-royal-rumble-fallout-including-owens-celebration-cut-short-ominous-strowman-news/|website=पिडब्ल्यु टच|accessdate=30 January 2017}}</ref> रोलिन्सले त्यस खेलपछिको अर्को हप्ताको ''र''मा ट्रिपल एचलाई डाकेका थिए तर ट्रिपल एच त्यहाँ आएनन्। त्यसको अर्को रात ट्रिपल एचले बिन रोलिन्सलाई आक्रमण गरेको भन्ने कुरा खुलाएका थिए। रोलिन्स रिङमा छँदा र ट्रिपल एच बाहिर हुँदा रोलिन्सलाई पछाडिबाट समोवा जोले आक्रमण गर्दै रोलिन्सलाई बेहोस बनाएका थिए जसका कारण उनको फेरि पहिला भाँचिएको खुट्टामा चोट लागेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/article/seth-rollins-injured-samoa-joe|title=सेथ रोलिन्सलाई समोवा जोले आक्रमण गरे|last=वाड्समेन|first=जेम्स|website=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 3, 2017}}</ref> रोलिन्सले फेब्रुअरी २७ मा भएको ''र''को एक शृङ्खलामा उनी रेसलमेनियामा ट्रिपल एचसँग खेल्ने कुरा सार्वजनिक गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/02/27/kellers-wwe-raw-report-227-goldberg-speaks-seth-rollins-speaks-jericho-speaks-fastlane-final-hype/|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' प्रतिवेदन|date=February 27, 2017|last=केलर|first=वेड|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=February 28, 2017}}</ref> रोलिन्सको खुट्टामा चोट लागेपनि उनी १३ मार्चको ''र''मा मिक फोलीलाई ट्रिपल एचबाट बचाउन आएका थिए तर एचले उनको कम्जोर खुट्टामा आक्रमण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/03/13/kellers-wwe-raw-report-313-wrestlemania-33-hype-including-heyman-lesnar-gloating/|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last1=केलर|first1=वेड|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 13, 2017}}</ref> रेसलमेनिया ३३ मा रोलिन्स अशक्त हुँदा पनि उनको सामना ट्रिपल एचसँग भएको थियो र उक्त खेलमा रोलिन्सले एचले अन्तिम चालको रूपमा प्रयोग गर्ने पेडिग्रा हान्दै एचलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref name="WM33">{{cite web|last1=पावेल|first1=जेसन|title=रेसलमेनिया ३३ जानकारी|url=http://prowrestling.net/site/2017/04/02/powells-wrestlemania-33-live-review-undertaker-vs-roman-reigns-goldberg-vs-brock-lesnar-wwe-universal-championship-aj-styles-vs-shane-mcmahon-seth-rollins-vs-triple-h/|work=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=April 2, 2017}}</ref> रेसलमेनिया ३३ पछि रोलिन्सले समोवा जोसँग दुश्मनी राखेका थिए र जो र रोलिन्सको खेल २०१७ पेब्याक कार्यक्रम आयोजना हुने निस्चत गरिएको थियो। उक्त खेलमा रोलिन्सले समोवा जोलाई हराउन सफल भएका थियो भने समोवा जोको उक्त हार ''र''मा आएपछिको पहिलो हार थियो।<ref>{{cite web|url=http://prowrestling.net/site/2017/04/30/430-powells-wwe-fastlane-live-review-roman-reigns-vs-braun-strowman-kevin-owens-vs-chris-jericho-u-s-championship-samoa-joe-vs-seth-rollins-randy-orton-vs-bray-wyatt/|title=डब्ल्युडब्ल्युई पेब्याक नतिजा|last1=पावेल|first1=जेसन|work=प्रो रेस्लिङ डट नेट|accessdate=April 30, 2017}}</ref> जुन ४ मा एक्स्ट्रिम रुल कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियो जसमा रोलिन्सको सामना ब्यालर, रेन्ज, जो र वायटसँग भएको थियो र त्यस खेलका विजेताले डब्ल्युडब्ल्युई युनिभर्सल च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न पाउने प्राबधान रहेको थियो तर उक्त खेल समोवा जोले जितेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://prowrestling.net/site/2017/06/04/64-powells-wwe-extreme-rules-live-review-finn-balor-vs-samoa-joe-vs-bray-wyatt-vs-roman-reigns-vs-seth-rollins-five-way-become-no-1-contender-wwe-universal-championshi/|title=डब्ल्युडब्ल्युई एक्सट्रिम रुल नतिजा |last1=पावेल|first1=जेसन|work=प्रो रेस्लिङ डट नेट|accessdate=June 4, 2017}}</ref> ==== द सिल्डको पुनर्मिलन (सन् २०१७–२०१८)==== मिज र एम्ब्रोजको खेलमा द मिजले एम्ब्रोजलाई जित्दै अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप हात पारेका थिए र त्यसपछि पनि मिज र एम्ब्रोजको बीच पुन सत्रुता कायमै रहेको थियो जसका कारण उनीहरू बीच अन्तरमाहादेशीय च्याम्पियनसिपका लागि ग्रेट बल अफ फाएर पे-पर-भ्युमा पुन खेल भएको थियो जुन खेलमा मिजका साथी कर्टेकस् एक्सल र बो ड्यालसले खेलमा अवरोध पुर्‍याएपछि एम्ब्रोजले खेल हारेका थिए। उक्त खेलको अर्को रात एम्ब्रोजले मिजलाई नेपथ्यमा आक्रमण गरेका थिए तर मिजका अङ्गरक्षक एक्सल र ड्यालस मिलेर एम्ब्रोजलाई आक्रमण गरेका थिए तर एम्ब्रोजका पुराना साथी सेथ रोल्नसले उनलाई मिज र उनका साथिबाट बचाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/07/10/kellers-wwe-raw-report-710-fallout-great-balls-fire-including-strowman-reigns/|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last=केलर|first=वेड|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=July 10, 2017}}</ref> उक्त रातको अर्को हप्ताको ''र''मा रेलिन्सले एम्ब्रोजले पुन साथी बन्न आग्रह गरेका थिए तर एम्ब्रोजले उक्त प्रस्तावलाई अस्विकार गरेका थिए तर अर्को हप्ता फेरि मिजका साथिले रोलिन्सलाई एक्लै पारेर कुटेका बेलामा एम्ब्रोज आएर उनलाई बचाएका थिए जसका कारण उनीहरू फेरि साथी बन्न सफल भएका थिए र उक्त रात ''र''कार्यक्रमका मुख्य प्रबन्ध [[कर्ट एङ्गल]]ले एम्ब्रोज र रेलिन्सको सामना अर्को हप्ताको कार्यक्रममा मिज र उनका दुई जना साथीको विरुद्धमा हुने घोषण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/07/17/kellers-wwe-raw-report-717-reigns-vs-joe-earn-universal-title-shot-summerslam-angle-mystery-revealed/|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को नतिजा र प्रतिवेदन|last=केलर|first=वेड|date=July 17, 2017|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=July 17, 2017}}</ref> त्यस खेलमा रोलिन्स र एम्ब्रोज विजेता बन्दै द मिजसँगको दुश्मनी त्यहि अन्त्य गरेका थिए। त्यस खेलको अर्को हप्ता एम्ब्रोज र रोलिन्सले डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' ट्याग टिम बेजेता सेमस र सिजारोलाई उनीहरूको पदका लागि चुनौती दिन थाले जसका कारण उनीहरूको खेल आँउदै समरस्ल्याममा हुने घोषण गरिएको थियो।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=https://www.cbssports.com/wwe/news/wwe-raw-results-recap-main-event-set-for-summerslam-mini-shield-reunion/|publisher=सीबिएस स्पोटर्स|accessdate=27 July 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा (रेन्ज विरुद्ध स्ट्रोम्यान विरुद्ध जो)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/87587-wwe-raw-results-july-31-2017/|website=रेसलभ्यु|accessdate=8 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा र प्रतिवेदन|url=http://www.f4wonline.com/wwe-results/wwe-raw-live-results-summerslam-go-home-show-240941|publisher=''रेस्लिङ अवजर्भर''|accessdate=15 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=https://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/88187-wwe-raw-results-august-7-2017/|website=रेसलभ्यु|accessdate=8 August 2017}}</ref> २० अगस्ट २०१७ मा भएको समरस्ल्याममा एम्ब्रोज र रोलिन्सले सिजारो र सेमसलाई हराउँदै पहिलो पटक ''र'' ट्याग टिम विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=|first1=एन्थोनी|title=डिन एम्ब्रोज र सेथ रलिन्सले ''र'' ट्याग टिम विजेता सेमस र सिजारोलाई हराए|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/2017/cesaro-sheamus-dean-ambrose-seth-rollins-results|work=डब्ल्युडब्ल्युई|date=August 20, 2017|accessdate=August 21, 2017}}</ref><ref>{{cite web|last=पावेल|first=जेसन|title=समरस्ल्याम २०१७ को नतिजा र खेलाडीहरू|url=http://prowrestling.net/site/2017/08/20/powells-wwe-summerslam-2017-live-review-brock-lesnar-vs-braun-strowman-vs-samoa-joe-vs-roman-reigns-wwe-universal-championship-jinder-mahal-vs-shinsuke-nakamura-wwe-champio/|work=प्रो रेस्लिङटच|accessdate=August 20, 2017}}</ref> उक्त खेलको एक हप्ता पछि ट्याग टिम विजेताको पदमा सेमस, सिजारो र मिजका साथिहरूको नजर गएको थियो जसलाई रोलिन्स र एम्ब्रोजले आफ्नो पदका लागि खेल खेल्दै उनीहरूलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/article/new-grand-slam-winners|title=डब्ल्युडब्ल्युई नतिजा|date=August 27, 2017|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=November 9, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180312034811/http://www.wwe.com/article/new-grand-slam-winners |date=March 12, 2018 }}</ref> एक तिर ४ र अर्का तिर दुई पुरुष भएर एम्ब्रोज र रोलिन्सलाई आक्रमण गरिरहेका बेला उनका पुराना द सिल्डका साथी रोमन रेन्जपनि त्यहाँ सामिल भए र उनीहरूलाई त्यहाँ लखेटेका थिए जसका कारण रोमनले पनि उनीहरूसँग मिल्दै अक्टोबर ९ का दिन आधिकारिक रूपमा द सिल्डको पुनर्मिलन भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/2017/seth-rollins-dean-ambrose-cesaro-sheamus-results|title=''र'' ट्याग टिम विजेता रोलिन्स र एम्ब्रोजले सेमस र सिजारोलाई हराए|last1=|first1=एन्थोनी|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 24, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://prowrestling.net/site/2017/10/16/1016-powells-wwe-raw-live-tv-review-braun-strowman-vs-roman-reigns-cage-match-final-push-wwe-tlc/|title=ब्रन स्ट्रोमन विरुद्ध रोमनरेन्ज|last=पावेल|first=जेसन|date=October 16, 2017|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=October 17, 2017}}</ref> द सिल्डको सामना टिएलसीमा ब्राउन, केन, सेमस, सिजारो र द मिजसँग हुने घोषणापत्रमा हस्ताक्षर भएको थियो तर सोमनलाई सन्चो नभएका कारण उनी खेल खेल्न सकेनन् तर उनको साट्टामा ''र''का प्रबन्धक कर्ट एङ्गलले खेलमा भाग जनाएका थिए र प्रतिस्पर्धी टोलीको आपसी विवादका कारण खेल एम्ब्रोज, रोलिन्स र एङ्गलले जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwetlc/2017/kurt-angle-5-on-3-handicap-tables-ladders-chairs-match|title=कर्ट एङ्गल र ''र'' ट्यग टिम विजेता एम्ब्रोज र रोलिन्सले द मिज, केन, स्ट्रोम्यान, सेमस र सिजारोलाई हराए|last1=बुर्डिक|first1=माइकल|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=October 9, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwtorch.com/site/2017/10/09/kellers-wwe-raw-report-109-shield-reunion-continues-miz-tv-sheamus-cesaro-tlc-build-continues/|title=द सिल्डको पुनर्मिलन|last=केलर|first=वेड|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=October 9, 2017}}</ref><ref>{{citeweb|url=http://www.wwe.com/shows/wwetlc/2017/kurt-angle-dean-ambrose-seth-rollins-braun-strowman-miz-kane-cesaro-sheamush|title=डब्ल्युडब्ल्युई टिएलसी नतिजा|last1=|first1=एन्थोनी|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=October 22, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108101303/http://www.wwe.com/shows/wwetlc/2017/kurt-angle-dean-ambrose-seth-rollins-braun-strowman-miz-kane-cesaro-sheamush |date=November 8, 2017 }}</ref> एम्ब्रोज र रोलिन्सले आँउदै परम्परागत सरभाइवर सिरिजमा स्म्याकडाउनका ट्याग टिम विजेता द उस्सोको सामना गर्ने थियो तर उक्त खेलको एक हप्ता अघिको ''र''को एक शृङ्खलामा द न्यु डेको खेलमा अवरोधका कारण एम्ब्रोज र रोलिन्सले खेल हार्दै ट्याग टिम उपाधि गुमाएका थिए जसका कारण उनीहरू मात्र ७८ दिन सम्म मात्रै ट्याग टिम विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2017/dean-ambrose-seth-rollins-vs-the-usos|title=''र'' ट्यग छिम विजेता एम्ब्रोज र रोलिन्स विरुद्ध स्म्याकडाउन लाइभका ट्यग टिम विजेता दउस्सो|last1=टेलर|first1=स्कट|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=October 23, 2017}}</ref> उक्त खेलमा अवरोध पुर्‍याएको भन्दै द सिल्डले द न्यु डेसँग कुस्ती खेल्ने प्रस्ताव राखेका थिए भने उक्त प्रस्ताव ''न्यु डे''ले स्विकार गर्दै उनीहरू बीचको खेल १९ नोभेम्बरका दिन सरभाइवर सिरिजमा हुने सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://prowrestling.net/site/2017/11/06/116-powells-wwe-raw-live-tv-review-seth-rollins-dean-ambrose-vs-sheamus-cesaro-raw-tag-titles-kurt-angle-miz-tv-elias-vs-jason-jordan-guitar-pole-match/|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last=पावेल|first=जेसन|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=November 6, 2017}}</ref> उक्त खेलको अन्तिममा द सिल्डले कोफी किङ्गस्टनलाई माथिल्लो डोरीबाट ट्रिपल पावरबम हान्दै किङ्गस्टनलाई पछारेका थिए जसका कारण द सिल्डको जित भएको थियो।<ref>{{citeweb|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/raw-tag-team-championships|title=''र'' ट्याग टिम च्याम्पियनसिप}}</ref> ४ डिसेम्बरका दिन रोलिन्स र एम्ब्रोजले उनीहरूले हारेको पदको लागि सेमस र सिजारोसँग पुन खेल खेल्न पाए तर खेलको बीचमा समोवा जोले खेलमा अवरोध पुराएका कारणले उनीहरूले खेल जितेका थिए तर पद भने नित्न सकेनन् र त्यस पछि उक्त खेललाई प्रबन्धक कर्ट एङ्गलले पुन जारी गरेता पनि एम्ब्रोज र रोलिन्सले खेल हारेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2017/the-shield-the-new-day|title=द सिल्ड र न्यु डे|last1=बुर्डिक|first1=माइकल|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=November 13, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2017/the-shield-the-new-day-results|title=द सिल्डले न्यु डेलाईहराए|last1=वार्टमेन|first1=जेम्स|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=November 19, 2017}}</ref><ref>{{cite web|last=केलर|first=वेड|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र''नतिजा|url=https://www.pwtorch.com/site/2017/12/04/kellers-wwe-raw-report-12-4-reigns-defends-ic-title-mystery-opponents-sasha-vs-paige-cruiserweight-fatal-four-way-bar-vs-shield/|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=December 4, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.solowrestling.com/new/73517-jon-robinson-habla-de-los-planes-originales-para-wrestlemania-34 |title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा |publisher=सोलो रेस्लिङ|date=}}</ref> २५ डिसेम्बरका दिन ''र''को एक श्रृङ्खलामा रोलिन्सलाई ''र''का प्रबन्ध कर्ट एङ्गलले जेसन जोर्डनसँग साथी बनाइ दिएका थिए र उक्त जोडिले १ जनवरी २०१८ का दिन ''र''का ट्याग टिम विजेता सेमस र सिजारोलाई हराउँदै पहिलो पटक ट्याग टिम विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/general/wwe-tv-review-jordan-rollins-claim-tag-gold-as-owens-beats-aj-raw-a8130636.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई टेलिभिजन प्रतिवेदन|newspaper=द इन्डिपेन्डेन्ट|accessdate=February 20, 2018}}</ref> ८ जनवरी २०१८ का दिन रोलिन्स र जोर्डनले रोमन रेन्जसँग साझेदारी गर्दै फिन ब्यालर, कार्ल एन्डरसन र लुक ग्यालोजसँग ६-पुरुष ट्याग टिम खेल खेलेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/wwe-results/wwe-raw-live-results-first-episode-2018-249031|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|date=January 1, 2018|publisher=|accessdate=February 20, 2018}}</ref> उक्त ''र''को अर्को हप्ता रोलिन्सको सामना फिन ब्याफरसँग भएको थियो र खेलमा जेसन जोर्डनले अवरोध पुर्‍याएपछि रोलिन्सले ब्यालरलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://prowrestling.net/site/2018/01/08/1-8-powells-wwe-raw-live-tv-review-miz-returns-enzo-amore-vs-cedric-alexander-wwe-cruiserweight-championship-royal-rumble-developments/|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last=पावेल|first=जेम्स|date=January 8, 2018|work=प्रो रेस्लिङ डट नेट|accessdate=February 20, 2018}}</ref> २८ जनवरीका दिन आयोजना गरिएको वार्सिक रोयल रम्बल कार्यक्रममा रोलिन्स १८ अौँ स्थानमा रिङ प्रवेस गरेका थिए तर उनलाई रोमन रेन्जले खेलबाट बाहिराइ दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwtorch.com/site/2018/01/15/kellers-wwe-raw-report-1-15-angle-addresses-strowman-last-weeks-big-angle-lesnar-kane-rumble-hype-jax-vs-asuka/|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' ट्याग टिम च्याम्पियनसिप|last=केलर|first=वेड|date=January 15, 2018|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=February 20, 2018}}</ref> रोयल रम्बलको केही छिन पछि रोलिन्स र जोर्डनको सामना सेमस र सिजारो विरुद्ध भएको थियो र उक्त खेलमा रोलिन्स र जोर्डनले खेल हार्दै ट्याग टिम उपाधि गुमाउनु परेको थियो।<ref>{{cite web|last=|first=एन्थोनी|title=सिनसुके नाकामुराले डब्ल्युडब्ल्युई रोयल रम्बल जिते|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/2018/30-man-royal-rumble-match-results|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=January 28, 2018}}</ref> रोलिन्स र जोर्डन मात्र ३४ दिनको लागि ट्याग टिम विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|last=वार्टस्मेन|first=जेम्स|title=सेमस र सिजारोले जेसन जोर्डन र सेथ रोलिन्सलाई हराए |url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/2018/seth-rollins-jason-jordan-sheamus-cesaro-results|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=January 28, 2018}}</ref><ref>{{cite web|last=पावेल|first=जेसन|title=डब्ल्युडब्ल्युई रोयल रम्बल २०१८ नतिजा र खेलको जानकारी|url=https://prowrestling.net/site/2018/01/28/wwe-royal-rumble-2018-live-review-mens-womens-royal-rumble-matches-brock-lesnar-vs-braun-strowman-vs-kane-wwe-universal-championship-aj-styles-vs-kevin-owens-sami-zayn-han/|work=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=January 28, 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/general/wwe-mma-wrestling/wwe-royal-rumble-results-who-eliminated-who-watch-highlights-ronda-rousey-return-rey-mysterio-a8182831.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई रोयल रम्बल नतिजा|last=|first=ज्याक|newspaper=द इन्डिपेन्डेन्ट|date=January 29, 2018|accessdate=February 20, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/wwe-news/jason-jordan-undergoes-minimally-invasive-neck-surgery-251301|title=जेसन जोर्डनको घाँटीको सल्यक्रिया|last=कुरिएर|first=जोसेफ|work=रेस्लिङ अवजर्भर न्युजलेटर|date=February 6, 2018|accessdate=February 20, 2018}}</ref> ==== अन्तरमहादेशीय विजेता (सन् २०१८-२०१९) ==== [[File:Seth Rollins IC Champ WM34 crop.jpg|right|thumb|रोलिन्स डब्ल्युडब्ल्युई अन्तरमहादेशीय विजेता - २०१८ रेसलमेनिया ३४]] १२ फेब्रुअरीका दिन ''र''को एक श्रृङ्खलामा रोलिन्स लगायत फिन ब्यालर , ब्रे वायट, एपोलो क्रुज र म्याट हार्डिको फेटल ५-वे म्याच भएको थियो भने उक्त खेलको विजेताले इलिमिनेसन च्यामबरमा आफ्नो सहभागिता सुनिस्चित गर्ने मौका पाउने प्राबधान थियो।<ref>{{cite web|last=पावेल|first=जेसन|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=https://prowrestling.net/site/2018/02/12/wwe-raw-live-tv-review-finn-balor-vs-matt-hardy-match}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उक्त खेलमा रोलिन्स र ब्यालरले एकै पटक वायटलाई पिन गरेपछि दुवै जना खेलका विजेता घोषित भएका थिए र इलिमिनेसन च्यामबरमा आफ्नो सहभागीता जनाएका थिए।<ref>{{cite web|last=पावेल|first=जेसन|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=https://prowrestling.net/site/2018/02/19/wwe-raw-live-tv-review-braun-strowman-vs-roman-reigns-vs-john-cena-vs-finn-balor-vs-miz-vs-elias-vs-seth-rollins-gauntlet-match-match-sasha-banks-bayley-mickie-james-vs-alexa-b/|work=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=February 19, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/wwe/news/14203/11258639/wwe-raw-seven-man-gauntlet-match-sets-record|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' गनलेट म्याच|last=लेक|first=जेफरसन|date=February 20, 2018|publisher=स्काइ स्पोर्ट्स|accessdate=February 20, 2018}}</ref> उक्त इलिमिनेसन च्यामबरका विजेताले भविष्यमा युनिचर्सल च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न पाउने नियम राखिएको थियो। १९ फेब्रुअरीमा आयोजना गरिएको ६ पुरुष गनलेट म्याचमा रोलिन्सल लगायत रेन्ज, सिना, ब्यालर, स्ट्रोम्यान, द मिज र अलाएस सामेल थिए। उक्त खेलमा रोलिन्स सबैभन्दा सुरुमा खेल खेल्न आएका थिए भने उनले रेन्ज र सिना माथि बिजय हाँसील गर्न सफल भएका थिए भने उनलाई अलाएसले खेलबाट बाहिराएका थिए।<ref>{{cite web|last=|first=एन्थोनी|title=रोमन रेन्ज इलिमिनेसन चेम्बरका विजेता बने|url=http://www.wwe.com/shows/eliminationchamber/elimination-chamber-2018/mens-elimination-chamber-match-results|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 25, 2018}}</ref><ref>{{cite web|last=पावेल|first=जेसन|title=डब्ल्युडब्ल्युई इलिमिनेसन च्यामबर २०१८|url=https://prowrestling.net/site/2018/02/25/wwe-elimination-chamber-2018-live-review-mens-womens-elimination-chamber-matches-ronda-rousey-contract-signing-asuka-vs-nia-jax-matt-hardy-vs-bray-wyatt-sheamus-cesaro-vs-titus-onei/|work=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=February 25, 2018}}</ref> रोलिन्स खेलमा १ घण्टा ५ मिनेट सम्म टिक्दै डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहासमै कृतिमान राख्न सफल भएका थिए। इलिमिनेसन च्यामबर २०१८ मा रोलिन्सलाई स्ट्रोम्यानले बाहिराइ दिएका थिए जसका कारण उनले युनिभर्सल च्याम्पियनसिप खेल खेल्नबाट बन्चित भएका थिए।<ref name="Benigno">{{cite web|last=Benigno|first=Anthony|title=सेथ रोलिन्सले फिन ब्यालर र द मिजलाई हराउँदै अन्तरमहादेशीय विजेता बने |url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/wrestlemania-34/the-miz-seth-rollins-finn-balor-results|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 8, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://prowrestling.net/site/2018/04/08/powells-wrestlemania-34-live-review-aj-styles-vs-shinsuke-nakamura-for-the-wwe-championship-brock-lesnar-vs-roman-reigns-for-the-wwe-universal-championship-charlotte-flair-vs-as/|last=पावेल|first=जेसन|title=रेसलमेनिया ३४|accessdate=February 12, 2018}}</ref> रेसलमेनिया ३४ मा रोलिन्सले ब्यालर र द मिजलाई हराउँदै उनको कार्यकालमा पहिलो पटक डब्ल्युडब्ल्युई अन्तरमहादेशीय विजेता बन्न सफल भएका थिए र त्यसपछि उनी २९ अौँ ट्रिपल क्राउन विजेता र १८ अौँ ग्र्यानड स्ल्याम विजेता पनि बनेका थिए।<ref name="GrandSlam">{{cite web|url=http://www.wwe.com/article/randy-orton-new-grand-slam-winners|title=ग्र्यान्ड स्ल्याम विजेता|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=March 12, 2017|accessdate=April 12, 2018}}</ref> ==कुस्ती खेल्ने तरिका== [[File:Seth Rollins Ripcord Knee.webm|thumb|रोलिन्सले किर्बिनलाई ''रिपकर्ड नि'' प्रहार गर्दै]] [[File:Curb.webm|thumb|रोलिन्सले कोर्बिनलाई ''कर्ब स्टम्प'' प्रहार गर्दै]] [[File:Seth Rollins Avada Kedavra.webm|thumb|रोलिन्स र बेरन कोर्बिनको खेलमा आफ्नो खेल्ने तरिका अपनाउँदै]] रोलिन्स एफसीडब्ल्युमा छँदा आफ्नो प्रतिस्पर्धीलाई सुपरकिक हान्दै घुँडा टेक्न बाध्य बनाउँथे र आफ्नो अन्तिम चालको रूपमा ''अभाडा केडाभ्रा'' प्रयोग गर्दै आएका थिए भने रोलिन्सले द अथुरिटीमा<ref>https://prowrestling.net/artman/publish/WWETVreports/article10027123.shtml</ref><ref>https://superluchas.com/despues-copiarle-kenny-omega-seth-rollins-se-molesta-kushida-usa-castigo-suyo/</ref> सम्लग्न भएपछि ट्रिपल एचको पेडिग्रीलाई आफ्नो अन्तिम चाल बनाएका थिए भने हाल रोलिन्सले अन्तिम चालको रूपमा घुँडाले प्रहार गर्ने गर्छन् जसलाई किङ्गस् ल्यान्डिङ पनि भनिन्छ।<ref>https://www.skysports.com/wwe/news/14203/11247219/wwe-analysis-what-now-for-seth-rollins</ref><ref>https://www.cbssports.com/wwe/news/wwe-has-stopped-emphasizing-finishing-maneuvers-and-its-worse-off-for-it/</ref> ==अन्य मिडिया== === चलचित्र === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष ! शिर्षक ! भूमिका ! कैफियत |- |२०१६ |''सार्कनाडो'' |एस्ट्रोटेक लोपेज |चलचित्र प्रदापण |- |rowspan= "2"|२०१७ |''द जेडसन्स एण्ड डब्ल्युडब्ल्युई |सेथ रोलिन्स |स्वर मात्र |- |''आर्म रेन्पोन्स (२०१७) |ब्रेन्ट | |} === टेलिभिजनमा === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष ! शिर्षक ! भूमिका ! कैफियत |- |rowspan= "3"|२०१५ |''गुड मर्निङ अमेरिका'' |उनी आफैँ |<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wg4d-Hcb1uo|title=सेथ रोलिन्स जिएमए}}</ref> |- |''द डेली सो'' |उनी आफैँ |२ शृङ्खला |- |''एक्सट्रिम मेकओभर'' |उनी आफैँ |"पेर्ल्स" (सिजन ५, शृङ्खला ७) |} === वेब सिरिज === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष ! शीर्षक ! भूमिका ! कैफियत |- |२०१५ |''स्मोस गेम'' |उनी आफैँ |१ शृङ्खला<ref>{{citation|last=स्मोस गेम|title=डब्ल्युडब्ल्युई बिग ब्यङ्ग ब्याटल|date=March 27, 2015|url=https://www.youtube.com/watch?v=O3-i55eX1wo|accessdate=October 16, 2016}}</ref> |- |२०१६ |''सुपरस्टार इङ्क'' |उनी आफैँ |१ शृङ्खला |- |२०१५–हाल |''अपअप डाउनडाउन'' |द च्याम्प |निरन्तर उपस्थिति |} === भिडियो गेम === {|class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! शीर्षक !! कैफियत |- |२०१३ || ''डब्ल्युडब्ल्युई २के१४''<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/2k/wwe-2k14/wwe-2k14-full-roster-revealed|title='डब्ल्युडब्ल्युई २के१४ खेल|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ||   प्रदापण |- |rowspan=2 | २०१४ || ''डब्ल्युडब्ल्युई २के१५''<ref>{{cite web|url=http://uk.ign.com/wikis/wwe-2k15/Rosters|title= डब्ल्युडब्ल्युई २के१५ साहायता|publisher=आइजिएन}}</ref> || |- | ''डब्ल्युडब्ल्युई सुपरकार्डस्'' || |- |rowspan=2 | २०१५ || ''डब्ल्युडब्ल्युई २के १६''<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/2k/wwe-2k16/wwe-2k16-roster-playable-characters-superstars-divas|title=डब्ल्युडब्ल्युई २के१६ मा कुस्ती खेलाडीहरू|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> || |- | ''डब्ल्युडब्ल्युई इमोर्टल्स''<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/first-look-wwe-immortals-characters-photos#fid-27237706|title=तस्विर सङ्ग्रह|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> || |- |२०१६ || ''डब्ल्युडब्ल्युई २के१७''<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/section/wwe-2k17/gallery/wwe-2k17-roster-art-photos|title=डब्ल्युडब्ल्युई २के७ का टोलीहरू|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> || |- |rowspan=3 | २०१७ || ''डब्ल्युडब्ल्युई: च्याम्पियनस्''<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/gallery/wwe-champions-roster-reveal-photos#fid-40082015|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेताको तस्बिर सङ्ग्रह|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> || |- | ''डब्ल्युडब्ल्युई मेह्याम'' || |- | ''डब्ल्युडब्ल्युई २के१८''<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/06/19/kellers-wwe-raw-report-619-reigns-announces-wants-summerslam-hardys-vs-anderson-gallows/|title=डब्ल्युडब्ल्युई २के१९ का खेलाडीहरूको प्रतिवेदन|last1=बेलर|first1=वेड|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=June 19, 2017}}</ref> || कभर स्टार |- |२०१८ || ''डब्ल्युडब्ल्युई २के१९''<ref>{{cite web|url=https://wwe.2k.com/roster/wwe-2k19|title=डब्ल्युडब्ल्युई २के१९|website=डब्ल्युडब्ल्युई 2K|accessdate=November 9, 2018}}</ref> || |} ==व्यक्तिगत जीवन== सेथ रोलिन्सको जन्म २८ मे १९८६ मा बफ्यालो आयोवा [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]]मा भएको थियो। उनी हाल डेभेनपोर्टमा बसोबास गर्छन्। रोलिन्स सेन्ट लुइस कार्डिनल्स र सिकागो बियर्यका ठूलो अनुयायी हुन्।<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/WWERollins/status/820415024279810048|publisher=ट्विटर|accessdate=March 4, 2017|title=तस्विरहरू}}</ref><ref>{{cite web|url=https://twitter.com/WWERollins/status/820469040812556288|publisher=ट्विटर|accessdate=March 4, 2017|title=ट्विटरमा सेथ रोलिन्स}}</ref> सन् २०१४ मा लोपेज र उनका पूर्व कुस्ती खेलाडी साथी मेर्क ब्रेभसँग साझेदारी गर्दै उनले द ब्ल्याक एण्ड द ब्रेभ रेस्लिङ एकेडेमीको (एक कुस्ती विद्यालय) इलुनेसमा स्थापना गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-black-and-brave-interview|title=सेथ रोलिन्सको द ब्ल्याक एण्ड द ब्रेभ एकेडेमी|work=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|author= एन्थोनी|date=July 25, 2014|accessdate=June 6, 2016}}</ref> ९ फेब्रुअरी २०१५ मा रोलिन्सकी प्रेमिका पूर्व एनएक्सटी कुस्ती खेलाडी जारा स्क्रिबर र रोलिन्स नग्न तस्वीर सामाजिक सञ्जाल [[ट्विटर]]बाट सार्वजनिक गरिएको थियो जसलाई डब्ल्युडब्ल्युई डटकमले तुरुन्तै सार्वजनिक गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.tmz.com/2015/08/31/wwe-seth-rollins-girlfriend-nazi-pics-zahra-schreiber/|title=डब्ल्युडब्ल्युई सेथ रोलिन्सकी प्रेमिका|author=छिएमजेड|date=August 31, 2015}}</ref> उक्त तस्विर सार्वजनिक पछि रोलिन्सले सञ्चार माध्यममा माफी मागेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://ca.eonline.com/news/624305/wwe-star-seth-rollins-apologizes-after-angry-fiancee-reportedly-leaks-nude-photos-of-him-and-wwe-diva-zahra-schreiber|publisher=इ! अनलाइन|title=डब्ल्युडब्ल्युई कुस्ती खेलाडी सेथ रोलिन्सको नग्न तस्विर सार्वजनिक|author=ब्रुना|date=February 10, 2015|accessdate=February 11, 2015}}</ref> २५ फेब्रुअरी २०१६ मा रोलिन्स र स्क्रिबरको सम्बन्ध विक्षेदन भएको थियो तर जोडिले विक्षेदनको कारण खुलाएका छैनन्।<ref>{{cite news|url=http://time.com/3704618/wwe-seth-rollins-nude-photos-zahara-schreiber-leighia-schultz/|work=टाइम्स म्यागेजिन|title=सेथ रोलिन्सले आफ्नो नगन तस्बिरका लागि माफ मागेका छन्|author=केभिन|date=February 11, 2015|accessdate=February 11, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://twitter.com/WWERollins/status/565013320806445057|title=ट्विटर मार्फत छेमा याचना|website=ट्विटर डटकम|date=February 9, 2015|accessdate=October 17, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.tmz.com/2016/02/25/seth-rollins-zahra-schreiber-break-up|title=सेथ रोलिन्स |author=उसर|date=February 25, 2016|accessdate=February 25, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lhrtimes.com/2015/02/14/leighla-schultz-retaliates-posting-private-photos-seth-rollins-zahara-schreiber-237882/|work=द लाहोर टाइम्स|title=सेथ रोलिन्स र जारा|author=जोनाथन|date=February 14, 2015|accessdate=February 16, 2015|quote=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.torontosun.com/2015/02/10/nude-photos-of-wwes-seth-rollins-emerge-on-twitter|work=टोरन्टो सन|title=ट्विटरमा रोलिन्सको नग्न तस्विर सार्वजनिक भएको खबर|date=February 10, 2015|accessdate=February 11, 2015}}</ref> ==उपाधि र उपलब्धि== [[File:Seth Rollins Universal Champion.jpg|thumb|upright|रोलिन्स युनिभर्सल विजेताका रूपमा]] [[File:Seth Rollins April 2015.jpg|thumb|upright|रोलिन्स डब्ल्युडब्ल्युई विजेता]] [[File:Seth Rollins holds Money in the Bank briefcase at a WWE house show in January 2015.jpg|thumb|upright|रोलिन्स सन् २०१४ को मिस्टर मनी इन द ब्याङ्क]] * '''एब्सुलुट इन्टेन्स रेस्लिङ''' ** एआइडब्ल्यु इण्टेन्स च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref name=CageTitles>{{cite web|url=http://www.cagematch.de/?id=2&nr=2250&view=erfolge#erfolge|title=केजम्यच टाइटल}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160326235336/http://www.cagematch.de/?id=2&nr=2250&view=erfolge#erfolge |date=2016-03-26 }}</ref> * '''अल अमेरिकन रेस्लिङ''' ** एएडब्ल्यु ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (२ पटक)<ref name="AAW">{{cite web|url=http://www.aawrestling.com/titlehistory.html|title=उपाधीको इतिहास|accessdate=February 20, 2010|publisher=अल-अमेरिकन रेस्लिङ|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100921223710/http://www.aawrestling.com/titlehistory.html|archivedate=September 21, 2010|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100921223710/http://www.aawrestling.com/titlehistory.html |date=September 21, 2010 }}</ref> ** एएडब्ल्यु ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (२ पटक) – मेर्क ब्रेभ (१) र जिम्मी ज्याकफ (१)<ref name="AAW"/> * '''फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** एफसीडब्ल्यु फ्लोरिडा ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://prowrestlingtitles.tripod.com/fcwchampionshipholders/fcwfloridaheavyweightchampionship.html|title=एफसीडब्ल्यु फ्लोरिडा ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप|website=प्रो रेस्लिङ}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170804222120/http://prowrestlingtitles.tripod.com/fcwchampionshipholders/fcwfloridaheavyweightchampionship.html |date=2017-08-04 }}</ref> ** फ्लोरिडा १५-च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://prowrestlingtitles.tripod.com/fcwchampionshipholders/fcwflorida15championship.html|title=फ्लोरिडा १५ च्याम्पियनसिप|website=प्रो रेस्लिङ}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170804220552/http://prowrestlingtitles.tripod.com/fcwchampionshipholders/fcwflorida15championship.html |date=2017-08-04 }}</ref> ** एफसीडब्ल्यु फ्लोरिडा ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (१ पटक) – रिची स्टिमबोट ** ज्याक ब्रिस्को क्लासिक (२०११)<ref name="Jack Brisco Classic">{{cite web|url=http://tylerblack.net/?p=327|title=एफसीडब्ल्यु टेलिभिजन प्रतिवेदन (०२.०६.२०११)|date=February 9, 2011|accessdate=February 14, 2011|work=टाइलर ब्लेक|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110831170357/http://tylerblack.net/?p=327|archivedate=August 31, 2011|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029224638/http://tylerblack.net/?p=327 |date=October 29, 2014 }}</ref> ** पहिलो ग्र्यान्ड स्ल्याम विजेता<ref name="FCWprofile">{{cite web|url=http://www.fcwwrestling.info/Roster/Seth-Rollins.html|title=सेथ रोलिन्स – एनएक्सटी प्रोफाइल|publisher=एनएक्सटी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120818003045/http://www.fcwwrestling.info/Roster/Seth-Rollins.html|archivedate=August 18, 2012|accessdate=December 30, 2012}}</ref> * '''फुल इम्प्याक्ट प्रो''' ** एफआइपी विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (१ पटक) * '''इण्डिपेण्डेण्ट रेस्लिङ सङ्घ मध्य-दक्षिण''' ** आइडब्ल्युए मध्य-दक्षिण ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (१ पटक) * '''मिस्टर. चेन श प्रोडक्सन रेस्लिङ''' ** एमपीसिडब्ल्यु विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news2009/1242622870.php?style=dark|title=इन्डि न्युज २: मे १८|date=May 18, 2009|last=मार्टिन|first=एडम|accessdate=May 18, 2009|publisher=रेसलभ्यु}}</ref> * '''नेस्नल रेस्लिङ एलिएन्स''' ** एनडब्ल्युए मिडलवेस्ट ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (१ पटक) – मेर्क ब्रेभ * '''प्रो रेस्लिङ गोरिल्ला''' ** पिडब्ल्युजी विश्व ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (१ पटक) – जिम्मी जेकफसँग * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन''''' ** वर्षको दुश्मनी (२०१४) {{small| [[डिन एम्ब्रोज]] विरुद्ध}}<ref>{{cite journal|year=2015|journal=प्रोरेस्लिङ |volume=36|issue=2|title=पिडब्ल्युआई अवार्ड|pages=22–23}}</ref> ** वर्षको सबैभन्दा घृणित रेस्लर (२०१५)<ref name="pwi-online.com">{{cite web|url=http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html|title=पिडब्ल्युआई अवार्डस्|accessdate=January 8, 2017|work=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160121172943/http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html |date=January 21, 2016 }}</ref> ** वर्षको उत्कृष्ट ट्याग टिम (२०१३) {{small| [[रोमन रेन्ज]]}}<ref>{{cite journal|year=2014|journal=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन|volume=34|issue=2|title=द पिडब्ल्युआई अवार्डस्|pages=42–43}}</ref> ** उत्कृष्ट खेलाडी (२०१५)<ref>{{cite web|url=http://www.profightdb.com/pwi-500/2015.html|title=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन|accessdate=October 5, 2015|work=द इनटरनेट चलचित्र डेटाबेस}}</ref> * '''रिङ अफ अनर''' ** आरओएच विश्व च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref name="ROHworld">{{cite web |url=http://www.rohwrestling.com/rohworldtitle.php |title=रिङ अफ अनर उपाधी |accessdate=April 5, 2010 |publisher=रिङ हफ अनर |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412035906/http://www.rohwrestling.com/rohworldtitle.php |archivedate=April 12, 2010 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412035906/http://www.rohwrestling.com/rohworldtitle.php |date=April 12, 2010 }}</ref> ** आरओएच विश्व ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (२ पटक) – जिम्मी ज्याकफसँग<ref name="ROHtag">{{cite web|url=http://www.rohwrestling.com/rohworldtagteamtitles.php|title=रिङ अफ अनर ट्याग टिम च्याम्पियनसिप|accessdate=April 5, 2010|publisher=रिङ अफ अनर|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412035856/http://www.rohwrestling.com/rohworldtagteamtitles.php|archivedate=April 12, 2010|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412035856/http://www.rohwrestling.com/rohworldtagteamtitles.php |date=April 12, 2010 }}</ref> ** रिङ अफ अनर विश्व प्रतियोगिता<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=26&nr=748|title=आरओएच च्याम्पियनसिप}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307151116/http://www.cagematch.net/?id=26&nr=748 |date=2016-03-07 }}</ref> ** रिङ अफ अनर ट्याग टिम (२००८) – जिम्मी ज्याकफसँग<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=122&page=5&reign=25|title=आरओएच ट्याग टिम च्याम्पियनसिप|first=फिलिप|last=|website=केजम्याच}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160808004854/http://www.cagematch.net/?id=5&nr=122&page=5&reign=25 |date=2016-08-08 }}</ref> ** सरभाइभल अफ फिटेस्ट (२००९) * '''''रेस्लिङ अबजर्भर न्युजलेटर''''' ** वर्षको उत्कृष्ट ट्याग टिम (२०१३) {{small|रोमन रेन्जसँग}}<ref name="WON13">{{cite journal|last=मेल्टजर|first=डेभ|authorlink=|date=January 27, 2014|title=प्रोरेस्लिङ अवजर्भर|journal=रेस्लिङ अबजर्भर|location=क्यामबेल, क्यालिफोर्निया|issn=1083-9593|url=http://www.f4wonline.com/component/content/article/110-wrestling-observer-newsletter/35067-jan-27-2014-wrestling-observer-newsletter-2013-annual-awards-issue-best-in-the-world-in-numerous-categories-plus-all-the-news-in-pro-wrestling-and-mma-over-the-past-week-and-more|pages=1–37}}</ref> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' ** एनएक्सटी विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/nxt-championship|title=एनएक्सटी च्याम्पियनसिप|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=July 29, 2016}}</ref> ** एनएक्सटी गोल्ड रस (२०१२)<ref>{{cite web|url=http://www.sportskeeda.com/wrestling/nxt-result-september-05-2012-gold-rush-final-match-video|title=एनएक्सटी नतिजा: २ सेप्टेम्बर २०१२|date=September 7, 2012|publisher=स्पोर्ट्स किडा}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई अन्तरमहादेशीय विजता (२ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/intercontinental|title=अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 12, 2018}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई ट्याग टिम विजेता (४ पटक) – रोमन रेन्ज (१), डिन एम्ब्रोज (२) र जेसन जोर्डन (१)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wwetag/05192013-seth-rollins-roman-reigns|title=द सिल्डको पहिलो ट्याग टिम च्याम्पियनसिप|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130607164228/http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wwetag/05192013-seth-rollins-roman-reigns|archivedate=June 7, 2013|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607164228/http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wwetag/05192013-seth-rollins-roman-reigns |date=June 7, 2013 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/raw-tag-team-championships|title=''र'' ट्याग टिम च्याम्पियनसिप|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 12, 2018}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई संयुक्त राज्य विजेता (१ पटक)<ref>{{citeweb|url=https://www.sbnation.com/wrestling/2015/8/23/9195305/summerslam-2015-results-john-cena-seth-rollins-jon-stewart-wwe-world-heavyweight-championship|title=समरस्ल्याम २०१५ नतिजा: सेथ रोलिन्स विरुद्ध जोन सिना}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/unitedstates|title=संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिप |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 12, 2018}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता (२ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/31/seth-rollins-brock-lesnar-roman-reigns-27042102/page-4|title=सेथ रोलिन्सले मनी इन द ब्याङ्क क्यास इन गर्दै रेसलमेनिया ३१ मा रोमन रेन्ज र ब्रक लेज्नरलाई हराएका छन्|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=March 29, 2015|accessdate=April 12, 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170730234230/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/31/seth-rollins-brock-lesnar-roman-reigns-27042102/page-4 |date=July 30, 2017 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wwe-championship|title=डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 12, 2018}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई युनिभर्सल विजेता (१ पटक, हाल] ** मनी इन द ब्याङ्क (२०१४)<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_79316.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई मनी इन द ब्याङ्क नतिजा}}</ref> ** २९ अौँ ट्रिपल क्राउन च्याम्पियन ** १९ अौँ ग्र्यान्ड स्ल्याम च्याम्पिय ** स्लामे अवार्ड (९ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/whatsaslammy|title=स्लामे अवार्ड के हो? |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=February 23, 2008|accessdate=April 17, 2016}}</ref> *** एन्टि ग्र्याभिटी मुमेन्ट {{small|२०१४ पेब्याक}}<ref name="2014Slammy">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2014-12-08/2014-slammy-award-winners|title=२०१४ स्लामे अवार्ड विजेता|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=December 8, 2015|accessdate=April 17, 2016}}</ref> *** ब्रेकआउट स्टार अफ द इयर (२०१३) {{small|द सिल्डसँग}}<ref name="2013Slammy">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-12-09/full-slammy-award-winners-2013-26168790/page-6|title=२०१३ स्लामे अवार्ड विजेता|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=December 8, 2013|accessdate=April 17, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402235156/https://www.wwe.com/shows/raw/2013-12-09/full-slammy-award-winners-2013-26168790/page-6 |date=April 2, 2019 }}</ref> *** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२०१४) {{small|टिम सिना विरुद्ध टिम अथोरिटी (२०१४ सरभाइभर सिरिज}}<ref name="2014Slammy"/> *** वर्षको उत्कृष्ट खेलाडी (२०१५)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-21/2015-slammy-award-winners|title=२०१५ स्लामे अवार्ड विजेता|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=December 21, 2015|accessdate=April 17, 2016}}</ref> *** वर्षको ह्यासट्याग (१०१३) – #BelieveInTheShield {{small|द सिल्डसँग}}<ref name="2013Slammy"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist|3}} {{Commons category|Seth Rollins|सेथ रोलिन्स}} == बाह्य कडीहरू == * {{facebook|Seth-Rollins-503299309732157}} * {{twitter|wwerollins}} * {{IMDb name|2497048|सेथ रोलिन्स}} [[श्रेणी:अमेरिकी पुरुष व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८६ मा जन्म]] g1ocbjk7db9cp5mw28ep7knvzdelsf9 0 98862 1354337 1284986 2026-05-05T13:52:19Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354337 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = बेस्ट फ्रेन्ज फरेभर | image = Best Frenz Forever Poster.jpg | caption = चलचित्र पोस्टर | director = उत्सव प्रताप थपलिया | producer = सरिक्षा थापा<br> सन्दिप घिमिरे | writer = डा. लोचन आचार्य | starring = [[सौरभ चौधरी]]<br>मनिष न्योपाने<br>सन्दिप घिमिरे<br>[[पिङ्की शेर्पा]] | music = अर्जुन पोखरेल <BR>कमल खत्री | country = [[नेपाल]] | language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | cinematography = निर्मल मुल्मी श्रेष्ठ | editing = मुभी फ्याक्ट्री | choreography = हरपाल गुरुङ | studio = एफडि स्टुडियो | distributor = | released = {{Film date|df=yes|2016|5|27|}} | runtime = ११७ मिनेट<ref>{{cite web |title=Best Friend Forever – Nepali Movies, films |url=https://xnepali.net/tag/best-friend-forever/ |website=xnepali.net |accessdate=25 July 2018 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | budget = | gross = अज्ञात }} '''''बेस्ट फ्रेन्ज फरेभर''''' ('''बिएफएफ''') एक नेपाली कथानक चलचित्र हो । सन् २०१६ मा निर्देशक [[उत्सव प्रताप थपलिया]]द्वारा निर्माण गरिएको यो चलचित्रको कथावस्तु मित्रहरूको एकता र प्रेममा आधारित रहेको छ । उत्सवद्वारा निर्देशन गरिएको यो पहिलो चलचित्र हो । यस चलचित्रका मुख्य अभिनेताको रूपमा [[सौरभ चौधरी]], मनिष न्योपाने, सन्दिप घिमिरे रहेका छन् भने मुख्य अभिनेत्रीको भूमिकामा [[पिङ्की शेर्पा]] र [[साधना भण्डारी]] रहेकी छिन् ।<ref>{{cite web |title=Best frenz forever Party all night music video launched – NepalWAP.com |url=http://nepalwap.com/best-frenz-forever-party-all-night-music-video-launched.html |website=nepalwap.com |accessdate=25 July 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180725122900/http://nepalwap.com/best-frenz-forever-party-all-night-music-video-launched.html |date=25 July 2018 }}</ref><ref>{{cite web |title=‘बेस्ट फ्रेन्ज फरेभर’ जेठमा |url=https://www.kantipurdaily.com/printedition/2016/04/25/20160425090156.html |accessdate=25 July 2018 |language=नेपाली}}</ref> यस चलचित्रको व्यवसायिक प्रदर्शन सन् २०१६ मे २७ मा गरिएको थियो ।<ref>{{cite web |title=‘रामप्यारी’ र ‘नाई नभन्नू ल ४’ को ब्यापार यस्तो (व्यापारिक रिपोर्ट) |url=http://www.mazzakoonline.com/business-report-of-ram-pyaari-and-nai-na-bhannu-la-4/ |website=Mazzakoonline |accessdate=25 July 2018 |language=अङ्ग्रेजी }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180725153411/http://www.mazzakoonline.com/business-report-of-ram-pyaari-and-nai-na-bhannu-la-4/ |date=25 July 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.aajakokhabar.com.np/news-details.php?nid=5770 |title=Best Friend Forever |language=अङ्ग्रेजी |access-date=2018-07-26}}</ref> ==कथावस्तु== ==कलाकारहरू== {| class="wikitable" |- ! कलाकार || भूमिका |- | [[सौरभ चौधरी]] || आर्यन |- | मनिष न्योपाने || पियुष |- | सन्दिप घिमिरे || |- | [[पिङ्की शेर्पा]] || नविना |- | [[साधना भण्डारी]] || श्रेया |} ==सङ्गीत== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] faik92zy95vedzts28wfsnet8cp1jw3 0 100538 1354374 1353968 2026-05-05T23:05:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354374 wikitext text/x-wiki {{Infobox football match | title = २००२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग | image = | image_size = 200 | caption = Match programme cover | event = [[२००१–०२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग]] | team1 = [[बायर ०४ लिभरकुसेन]] | team1association = {{flagicon|GER|size=30px}} | team1score = १ | team2 = [[रियल म्याड्रिड]] | team2association = {{flagicon|ESP|size=30px}} | team2score = २ | date = १५ मे २००२ | stadium = हाम्प्डेन पार्क | city = ग्लाज्गो<ref name="hampdenpark">{{cite news |first=सिन |last=स्मिथ|title=ग्लास्गो |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/champions_league/1984838.stm |work=बिबिसी स्पोर्ट्स |publisher=बिबिसी |date=13 May 2002 |accessdate=31 December 2010 }}</ref> | man_of_the_match1a = [[जिनेदीन जिदेन]] (रियल म्याड्रिड)<ref name="attendance"/> | referee = युर्स मियर ([[स्विट्जरल्यान्ड]])<ref name="ursmeier">{{cite journal |first=म्याथ्युज |last=लिन्ड्से |title=Meier the man for job |journal=इभिनिङ टाइम्स |date=13 May 2002 |volume= |issue= |pages=52 |publisher=ProQuest Archiver |url=https://pqasb.pqarchiver.com/smgpubs/access/119493609.html?dids=119493609:119493609&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+13,+2002&author=Matthew;+Lindsay&pub=Evening+Times&desc=Meier+the+man+for+job&pqatl=google |accessdate=31 December 2010 }}{{subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104221231/http://pqasb.pqarchiver.com/smgpubs/access/119493609.html?dids=119493609:119493609&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+13,+2002&author=Matthew;+Lindsay&pub=Evening+Times&desc=Meier+the+man+for+job&pqatl=google |date=4 November 2012 }}</ref> | attendance = ५०,४९९<ref name="attendance">{{cite book |year=2017 |chapter=2. Finals |chapter-url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/EuroExperience/competitions/Publications/02/28/56/89/2285689_DOWNLOAD.pdf |chapter-format=पिडिएफ |title=युइएफए च्याम्पियन्स लिगको तथ्याङ्क |location= नियोन , स्विजरल्यान्ड|publisher=युरोपेली फुटबल महासङ्घ |page=1 |access-date=22 April 2017}}</ref> | weather = हल्का बादल, <br />{{convert|15|°C|°F}}<ref>{{cite web|url=http://www.wunderground.com/history/airport/EGPF/2002/5/15/DailyHistory.html?req_city=NA&req_state=NA&req_statename=NA|title=मैसमको इतिहास|website=www.wunderground.com}}</ref> | previous = [[२००१ युइएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनल|२००१]] | next = [[२००३ युइएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनल|२००३]] }} '''२००२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनल''' २००१-२००२ च्याम्पियन्स लिग सिजनको अन्तिम खेल थियो । यो खेला स्विट्जरल्यान्डको ग्लाज्गो सहरमा अवस्थित हम्प्डेन पार्कमा भएको थियो । यो फाइनल खेलमा जर्मनीको बायर ०४ लिभरकुसेन र स्पेनी क्लब रियल म्याड्रिड बिच भएको थियो । यो खेल १५ जुन २००२ मा भएको थियो जसमा रियल म्याड्रिड लिभरकुसेनलाई २ को बिरुद्ध १ गोल अन्तरले हराएको थियो । ==खेलको तथ्याङ्क== {{col-begin}} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+पहिलो हाप<ref name="half time report">{{cite web |url=http://www.uefa.com/newsfiles/ucl/2001/1025482_hr.pdf |title= पहिलो आधा समयको तथ्याङ्क |website=युइएफए डट कम |publisher=युरोपेली फुटबल महासङ्घ |format=पिडिएफ |date=15 May 2002 |access-date=31 December 2010}}</ref> |-पहिलो !width=100 |तथ्याङ्क !width=70 | बायर लिभरकुसेन !width=70 | रियल म्याड्रिड |- |गरेका गोलहरू || १ || २ |- |जम्मा सट || ५ || ६ |- |लक्षमा लागेको सटहरू || ३ || ३ |- |बलमा नियन्त्रण || ४२% || ५८% |- |कर्नक किक || ३ || १ |- |फल || ८ ||१९ |- |अफसाइड || ३ || २ |- |पहेंलो कार्ड || ० || १ |- |रातो कार्ड || ० || ० |} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+दोश्रो हाप<ref name="full time report">{{cite web |url=http://www.uefa.com/newsfiles/ucl/2001/1025482_fr.pdf |title=फुट टाइम रिपोर्ट |website=युइएफए डट कम |publisher=युरोपेली फुटबल महासङ्घ |format=पिडिएफ |date=15 May 2002 |access-date=1 September 2010}}</ref> |- दोस्रो हाप !width=100 |तथ्याङ्क !width=70 | बायर लिभरकुसेन !width=70 | रियल म्याड्रिड |- |गरेका गोल || ० || ० |- |जम्मा सट || ८ || ६ |- |लक्षमा लागेका सटहरू || ३ || ४ |- |बलमा नियन्त्रण || ५४% || ४६% |- |कर्नर किक || ३ || ४ |- |फल || ९ || २५ |- |अफसाइड || ० || ० |- |पहेंलो कार्ड || ० || १ |- |रातो कार्ड || ० || ० |} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |- |+सबै !width=100 |तथ्याङ्क !width=70 | बायर ०४ लिभरमुसेन !width=70 | रियल म्याड्रिड |- |गरेको गोल ||१ || २ |- |जम्मा सट || १३ || १२ |- |लक्षमा लागेका सटहरू || ६ || ९ |- |Ball possession || ४८% || ५२% |- |कर्नर किक || ६ || ५ |- |फल || १७ || ४४ |- |अफसाइड || ३ || ३ |- |पहेंलो कार्ड || ० || २ |- |रातो कार्ड || ० || ० |} {{col-end}} ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20020606170756/http://www.uefa.com/competitions/UCL/INDEX.html २००१–०२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग ] युइएफएमा [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 2wkvl5i48bicvm7hzgwisj2di80xasf 0 102062 1354350 1350848 2026-05-05T15:19:09Z पर्वत सुवेदी 31224 /* नेपालको दाबी */ 1354350 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|भारत र चीनको तिब्बत जोड्ने उच्च हिमाली भञ्ज्याङ}} {{Infobox mountain pass | name = लिपुलेक भञ्ज्याङ | photo = | photo_caption = | map = India Uttarakhand#China Tibet Ngari#Nepal Sudurpashchim Province | elevation_ft = १६७८० | elevation_ref = {{sfnp|Walton, Almora District Gazetteer|1911|p=229}} | traversed = | location = भारतको [[उत्तराखण्ड]] र चीनको [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]] बीचको सीमा<ref name="LingAbdenur2016"/> | range = [[हिमालय]] | coordinates = {{coord|30.2329|81.0285|type:pass|format=dms |display=title,inline}} | map_relief = 0 | topo = }} {{Infobox Chinese | order = st | s = 里普列克山口 | t = 里普列克山口 | p = Lǐ pǔ liè kè shānkǒu }} {{OSM Location map | coord = {{coord|30.23|81.02}} | float = right | zoom = 10 | width = 285 | height = 275 | caption = लिपुलेक भञ्ज्याङ आसपासको क्षेत्र | nolabels = 1 | map-data = Q1499 | mark-coord1 = {{coord|30.2328|81.0284}} | mark1 = Mountain pass 12x12 e.svg | mark-size1 = 12 | label1 = लिपुलेक |labela1 = भञ्ज्याङ | label-size1 = 10 | label-color1 = hard red | label-pos1 = right | label-offset-x1 = 0 | label-offset-y1 = -5 | mark-title1 = लिपुलेक भञ्ज्याङ | mark-coord2 = {{coord|30.2234|80.9123}} | mark2 = Red pog.svg | mark-size2 = 6 | label2 = कालापानी |labela2 = गाउँ | label-size2 = 10 | label-color2 = hard red | label-pos2 = top |label-offset-x2 = -8 |label-offset-y2 = 0 | mark-title2 = कालापानी गाउँ | mark-coord3 = {{coord|30.2962|81.1748}} | mark3 = Red pog.svg | mark-size3 = 6 | label3 = पुरान (बुराङ) | label-size3 = 10 | label-color3 = hard red | label-pos3 = left |label-offset-x3 = 0 |label-offset-y3 = 0 | mark-title3 = [[बुराङ सहर|पुरान]] | mark-coord4 = {{coord|30.1860407|80.8515430}} | mark4 = Red pog.svg | mark-size4 = 6 | label4 = गुन्जी | label-size4 = 10 | label-color4 = hard red | label-pos4 = right |label-offset-x4 = 0 |label-offset-y4 = 0 | mark-title4 = [[गुन्जी, उत्तराखण्ड|गुन्जी]] | mark-coord5 = {{coord|30.1795|80.9417}} | mark5 = Blue Fire.svg | mark-size5 = 12 | label5 = पि. ६१७२ | label-size5 = 10 | label-color5 = hard blue | label-pos5 = bottom |label-offset-x5 = -4 |label-offset-y5 = 0 | mark-coord6 = {{coord|30.1969443|81.0327243}} | mark6 = Blue Fire.svg | mark-size6 = 12 | label6 = ॐ पर्वत | label-size6 = 10 | label-color6 = hard blue | label-pos6 = bottom |label-offset-x6 = -24 |label-offset-y6 = 0 | mark-coord7 = {{coord|30.1941715|81.0397054}} | mark7 = Mountain pass 12x12 ne.svg | mark-size7 = 12 | label7 = टिङ्कर |labela7 = भञ्ज्याङ | label-size7 = 10 | label-color1 = hard red | label-pos7 = right |label-offset-x7 = 0 |label-offset-y7 = -5 | mark-coord8 = {{coord|30.1295|80.8834}} | mark8 = Red pog.svg | mark-size8 = 6 | label8 = छाङ्गरु | label-size8 = 10 | label-color8 = hard red | label-pos8 = top |label-offset-x8 = 15 |label-offset-y8 = 0 | mark-coord9 = {{coord|30.1355|80.9848}} | mark9 = Red pog.svg | mark-size9 = 6 | label9 = टिङ्कर | label-size9 = 10 | label-color9 = hard red | label-pos9 = top |label-offset-x9 = -4 |label-offset-y9 = 0 | mark-coord10 = {{coord|30.23565|80.94821}} | mark10 = AS-rzeka-icon.svg | mark-size10 = 11 | label10 = कालापानी |labela10 = नदी | label-size10 = 10 | label-color10 = hard blue | label-pos10 = bottom |label-offset-x10 = 10 |label-offset-y10 = 0 | mark-coord12 = {{coord|30.14814|81.01722}} | mark12 = AS-rzeka-icon.svg | mark-size12 = 11 | label12 = टिङ्कर |labela12 = खोला | label-size12 = 10 | label-color12 = hard blue | label-pos12 = right |label-offset-x12 = 0 |label-offset-y12 = 0 | mark-coord20 = {{coord|30.26|80.68}} | label20 = कुमाउँ |labela20 = (भारत) | label-size20 = 14 | label-color20 = dark grey | mark-coord21 = {{coord|30.09|80.95}} | label21 = नेपाल | label-size21 = 14 | label-color21 = dark grey | mark-coord22 = {{coord|30.30|81.0}} | label22 = तिब्बत |labela22 = (चीन) | label-size22 = 14 | label-color22 = dark grey }} '''लिपुलेक भञ्ज्याङ''' वा '''च्याङ ला''' ({{lang-zh|c=强拉山口|p=qiáng lā shānkǒu}}) भारतको [[उत्तराखण्ड]] र चीनको [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]] बीचको सीमामा पर्ने एक [[हिमालय|हिमाली]] [[भञ्ज्याङ]] हो।<ref name="LingAbdenur2016"> {{cite book|last1=Ling|first1=L.H.M.|last2=Abdenur|first2=Adriana Erthal|last3=Banerjee|first3=Payal|title=India China: Rethinking Borders and Security|url=https://books.google.com/books?id=IIsxDQAAQBAJ&pg=PA50|date=19 September 2016|publisher=University of Michigan Press|isbn=978-0-472-13006-1|pages=49–50}} </ref> यो क्षेत्र [[नेपाल]], भारत र चीनको त्रिदेशीय बिन्दु नजिकै अवस्थित छ। नेपालले यस भञ्ज्याङको दक्षिणी भागमा पर्ने [[कालापानी क्षेत्र]]माथि आफ्नो निरन्तर दाबी गर्दै आएको छ, जुन ब्रिटिस औपनिवेशिक कालदेखि नै भारतीय प्रशासनको अधीनमा रहेको छ।<ref name=myrepublica/><ref name=kathmandupost/> यो भञ्ज्याङ तिब्बतको व्यापारिक सहर [[ताक्लाकोट]] नजिकै पर्छ र प्राचीन कालदेखि नै भारत र तिब्बतबीच आवतजावत गर्ने व्यापारी, तीर्थयात्री र सन्यासीहरूले यसको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यो भञ्ज्याङ [[कैलाश पर्वत]] र [[मानसरोवर]] जाने तीर्थयात्रीहरूले पनि प्रयोग गर्छन्। == इतिहास == [[File:1879-Survey-of-India-Kalapani-territory.jpg|thumb|285p|upright=१.३|सन् १८७९ को 'सर्भे अफ इन्डिया'को नक्सा जसमा कालापानी क्षेत्रलाई भारतको कुमाउँको भागको रूपमा देखाइएको छ।]] [[File:KAILASH 4.JPG|thumb|285p|दक्षिणबाट देखिएको कैलाश पर्वत र मानसरोवर]] लिपुलेक भञ्ज्याङ ऐतिहासिक रूपमा [[उत्तराखण्डका भोटियाहरू|कुमाउँका भोटियाहरू]]ले भारत-तिब्बत सीमा व्यापारका लागि प्रयोग गर्ने भञ्ज्याङहरूमध्ये एक थियो। सीमा क्षेत्रमा रहेका भोटिया उपत्यकाहरू—गोरी, दारमा, चौदास र ब्याँस—प्रत्येकका तिब्बत जाने आफ्नै नाकाहरू थिए। तीमध्ये चौदासी (महाकाली नदी उपत्यका) र ब्याँसीहरू ([[कुटी उपत्यका|कुटी]] र [[तिङ्कर|तिङ्कर उपत्यका]]का बासिन्दा) ले लिपुलेक भञ्ज्याङ प्रयोग गर्थे।<ref>{{cite journal |last1=Bergmann |first1=Christoph |year=2016 |journal=Journal of Historical Geography |volume=51}}</ref> लिपुलेकलाई यी भञ्ज्याङहरूमध्ये सबैभन्दा "प्रसिद्ध" मानिन्थ्यो किनभने यो तिब्बती व्यापारिक केन्द्र [[पुरान सहर|पुरान]] (ताक्लाकोट) सँग सबैभन्दा नजिक छ र यसले हिन्दु तथा बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको तीर्थस्थल [[कैलाश पर्वत]]मा सिधै पुर्‍याउँछ।<ref>{{citation |first=Bishwa B. |last=Chatterjee |journal=India International Centre Quarterly |date=January 1976}}</ref> सन् १७९१ मा [[नेपालको एकीकरण|नेपाली गोर्खा राज्य]]ले कुमाउँ जितेर सम्पूर्ण क्षेत्र आफ्नो कब्जामा लिएको थियो। [[कम्पनी शासन|ब्रिटिस औपनिवेशिक शासन]]सँगको सीमा तनावका कारण [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] (सन् १८१४–१८१६) भएको थियो। अङ्ग्रेजहरूले नेपालीहरूलाई कुमाउँबाट धपाएर [[महाकाली नदी]]लाई कुमाउँ र नेपालबीचको सिमाना कायम गरेका थिए जसलाई पछि [[सुगौली सन्धि]]ले पुष्टि गरेको थियो। यद्यपि, हिमालयको माथिल्लो भेगमा "काली नदी" भन्नाले कुन मुहानलाई बुझाउँछ भन्ने विषय विवादको कारण बनेको थियो। सुरुमा, अङ्ग्रेजहरूले पश्चिममा [[कुटी उपत्यका]], पूर्वमा [[तिङ्कर उपत्यका]] र लिपुलेक भञ्ज्याङ जाने कालापानी उपत्यकालाई कुमाउँकै भागका रूपमा राखेका थिए। यी तीन उपत्यकाहरूले काली नदीका तीनवटा मुहानहरू बोकेका छन् र त्यहाँ ब्याँसीहरूको बसोबास छ। नेपालको विरोधपछि ब्रिटिस गभर्नर-जनरलले स्थानीय बासिन्दा र ब्रिटिस सर्वेक्षक (डब्लु. जे. वेब) सँग सोधपुछ गर्दै कालापानी उपत्यकाबाट बग्ने नदी नै मुख्य काली नदी भएको निर्णय गरेका थिए। सोही अनुसार पूर्वको टिङ्कर उपत्यका नेपाललाई हस्तान्तरण गरिएको थियो।{{sfnp|Atkinson, Himalayan Gazetteer, Vol. 2, Part 2|1981|pp=679–680}}<ref>{{citation |last=Hoon |first=Vineeta |year=1996 |publisher=Sage Publications |page=76}}</ref> यस व्यवस्थाले लिपुलेक भञ्ज्याङलाई कुमाऊँ, नेपाल र तिब्बत बीचको त्रिदेशीय बिन्दु बनाउने थियो। यद्यपि, सन् १८६५ को आसपास अङ्ग्रेजहरूले सिमानालाई कालापानी खोलाको सट्टा त्यसको 'जलाधार' क्षेत्रमा सारेका थिए।<ref name="District Almora map">{{citation |first1=Mangal Siddhi |last1=Manandhar |title=Nepal-India Boundary Issue: River Kali as International Boundary |journal=Tribhuvan University Journal |date=June 2001}}</ref> यसले कालापानी उपत्यकाको पूर्वमा रहेको करिब ३५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र, जुन अहिले [[कालापानी क्षेत्र]]का रूपमा चिनिन्छ, ब्रिटिस भारतको भाग बनेको थियो। यससँगै नेपाल, भारत र चीनबीचको त्रिदेशीय बिन्दु [[तिङ्कर|तिङ्कर भञ्ज्याङ]] नजिक सरेको थियो र लिपुलेक भञ्ज्याङ ब्रिटिस भारतको आन्तरिक बिन्दु बनेको थियो। यद्यपि, यो परिवर्तनका बारेमा कुनै आधिकारिक पत्राचार उपलब्ध छैन। सन् १९५४ मा भारतले चीनसँग सीमा व्यापार सम्झौता गर्दा लिपुलेक भञ्ज्याङलाई व्यापार र तीर्थयात्राका लागि प्रयोग गर्न सकिने नाकाको रूपमा उल्लेख गरेको थियो। सन् १९५६ मा कालापानीमा एउटा राज्य प्रहरी चौकी स्थापना गरिएको थियो। सन् १९६१ मा नेपालले चीनसँग सीमा सम्झौता गर्दा तीन देशको त्रिदेशीय बिन्दु तिङ्कर भञ्ज्याङ नजिक रहेको स्वीकार गर्दै त्यहाँ १ नम्बरको सीमा स्तम्भ राखिएको थियो। सन् १९६२ को [[भारत-चीन युद्ध]] पछि भारतले लिपुलेक भञ्ज्याङ बन्द गरिएको थियो। त्यसपछि कुमाऊँका ब्यासीहरूले तिब्बतसँगको व्यापारका लागि टिङ्कर भञ्ज्याङ प्रयोग गर्न थालेका थिए। सन् १९९१ मा भारत र चीन लिपुलेक नाका पुनः खोल्न सहमत हुँदै यस नाकाबाट हुने व्यापार विस्तारै बढ्दै गएको थियो।<ref>{{cite journal |last1=Kurian |first1=Nimmi |title=Prospects for Sino-Indian Trans-border Economic Linkages |journal=International Studies |volume=42 |year=2016}}</ref> == पर्यटन == यो भञ्ज्याङले भारतको [[पिथौरागढ जिल्ला]]लाई चीनको [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]]सँग जोड्दछ र यो भारतको क्षेत्रभित्रको अन्तिम विन्दु हो। हिन्दुहरूको पवित्र तीर्थयात्रा 'कैलाश मानसरोवर यात्रा' यही भञ्ज्याङ हुँदै [[कैलाश पर्वत]] र [[मानसरोवर ताल]]सम्म पुग्छन्। लिपुलेक भञ्ज्याङ तिब्बतको पुरानो व्यापारिक सहर [[पुरान सहर|पुरान]] (ताक्लाकोट) नजिकैको च्याङ लोबोचाहेलासँग जोडिएको छ। सन् २०२४ मा, उत्तराखण्ड सरकारले यस भञ्ज्याङको पश्चिमी भागमा एउटा दृश्यावलोकन विन्दु पहिचान गरेको छ, जसलाई "पुरानो लिपुलेक चुचुरो" ({{coord|30.2488|81.0237|name=Old Lipulekh Pass}}) नाम दिइएको छ। यहाँबाट [[कैलाश पर्वत]] स्पष्ट रूपमा देख्न सकिन्छ।<ref name="NDTV Jun 2023">[https://www.ndtv.com/india-news/how-uttarakhand-is-providing-closer-darshan-to-kailash-mansarovar-pilgrims-4161928 How Uttarakhand Is Providing "Closer Darshan" To Kailash-Mansarovar Pilgrims], NDTV News, 29 June 2023.</ref> == नेपालको दाबी == {{मुख्य|कालापानी क्षेत्र}} यस भञ्ज्याङको दक्षिणी भाग, जसलाई [[कालापानी क्षेत्र]] भनिन्छ, त्यसमाथि नेपालको दाबी सन् १८१६ मा तत्कालीन ब्रिटिस [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]] र नेपालबीच भएको सुगौली सन्धिमा आधारित छ। उक्त सन्धिले [[महाकाली नदी]] (जसलाई भारतमा काली वा शारदा नदी पनि भनिन्छ) लाई दुई देशबीचको सिमाना निर्धारण गरेको थियो। भारतको दाबी अनुसार यो नदी कालापानी गाउँबाट सुरु हुन्छ, जहाँ यसका सबै सहायक नदीहरू मिसिन्छन्। तर, नेपालको दाबी अनुसार यो नदी लिपुलेक भञ्ज्याङबाट सुरु हुन्छ।<ref>[https://www.deccanherald.com/opinion/main-article/india-nepal-and-the-kalapani-issue-777804.html India, Nepal and the Kalapani issue], Decan Herald, 19 November 2019.</ref> सन् १८६५ को आसपास अङ्ग्रेजहरूले कालापानी नजिकैको सिमाना नदीको सट्टा कालापानी नदीको 'जलाधार' मा सारेका थिए, जसका कारण अहिले कालापानी क्षेत्र भनिने भूभागमा उनीहरूले दाबी गरेको ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछ।<ref name="District Almora map" /> यो अङ्ग्रेजहरूको त्यस अडानसँग मिल्दोजुल्दो छ जसले काली नदी कालापानीका मुहानहरूबाट मात्र सुरु हुने मान्दथ्यो,<ref name="Almora British territory"> {{harvp|Atkinson, Himalayan Gazetteer, Vol. 3, Part 2|1981|pp=381–382}}</ref> जसको अर्थ सुगौली सन्धि ती मुहानहरूभन्दा माथिको क्षेत्रमा लागू हुँदैन भन्ने हुन्थ्यो।<ref>{{harvp|Gupta, The Context of New-Nepal|2009}}: "India holds that the river Kali begins from the meeting point of the Lipu Gad with the stream from Kalapani springs." (p. 63)</ref> सन् २०१५ मा भारतीय प्रधानमन्त्रीको चीन भ्रमणपछि, भारत र चीन लिपुलेकमा व्यापारिक केन्द्र खोल्न सहमत भएका थिए, जसमा नेपालले कडा आपत्ति जनाएको थियो।<ref name=myrepublica>{{citation |title= Resolve Lipu-Lekh Pass dispute: House panel to govt |newspaper=Republica |date=28 June 2018}}</ref><ref name=kathmandupost>[https://kathmandupost.com/miscellaneous/2015/07/09/lipulekh-dispute-ucpn-m-writes-to-pm-koirala-indian-pm-modi-chinese-prez-xi Lipulekh dispute: UCPN (M) writes to PM Koirala, Indian PM Modi & Chinese Prez Xi], The Kathmandu Post, 9 July 2015.</ref> नेपाली संसद्ले 'यसले विवादित क्षेत्रमा नेपालको सार्वभौम अधिकारको उल्लङ्घन गरेको' बताएको थियो।<ref>[http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/nepal-objects-to-india-china-trade-pact-via-lipu-lekh-pass/articleshow/47604908.cms Nepal objects to India-China trade pact via Lipu-Lekh Pass], The Economic Times, 9 June 2015.</ref> नेपालले अहिले यस मुद्दालाई भारतसँग कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान गर्ने उद्देश्य राखेको छ।<ref name="tele">{{cite news |title=Post-J&K map ache spreads to Nepal |publisher=Telegraph India |date=8 November 2019}}</ref> [[file:कालापानी-लिपुलेक-लिम्पियाधुरा.png|thumb|left|250px|कालापानी-लिपुलेक-लिम्पियाधुरा]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://web.archive.org/web/20180628124729/https://www.panoramio.com/user/1734505?with_photo_id=23464252 लिपुलेक भञ्ज्याङका तस्वीरहरू] [[श्रेणी:भारत–चीन सीमा नाकाहरू]] [[श्रेणी:पिथौरागढ जिल्लाको भूगोल]] [[श्रेणी:उत्तराखण्डका पहाडी भञ्ज्याङहरू]] [[श्रेणी:तिब्बतका पहाडी भञ्ज्याङहरू]] [[श्रेणी:हिमालयका पहाडी भञ्ज्याङहरू]] [[श्रेणी:भारतका क्षेत्रीय विवादहरू]] [[श्रेणी:नेपालका क्षेत्रीय विवादहरू]] rpgbdh5on0l3tga2adfoiu9l6nnigrh 0 104284 1354369 1306385 2026-05-05T21:08:12Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354369 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = साईनो |image = Saino Movie.jpg |caption = साईनो चलचित्रमा समावेश गीतको आवरण | film name = साईनो |director = उगेन छोपेल |producer = ट्रिपल जेम्स मुभिज | starring = |music = [[रञ्जित गज्मेर]] |released = {{film date|df=y|1988|3|12}}<ref name= रिल नेपाल/> |runtime = १३८ मिनेट<ref name=रिल नेपाल>{{cite web|url=https://reelnepal.com/movie/543/saino|title=साईनो चलचित्र|author=|date=|work=रिल नेपाल|accessdate=८ मे २०१९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508041752/https://reelnepal.com/movie/543/saino |date=2019-05-08 }}</ref> |country = {{झन्डा|नेपाल}} |language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | production companies = म्युजिक नेपाल | distributor =म्युजिक नेपाल }} '''साईनो''' एक प्रख्यात नेपाली कथानक चलचित्र हो। यो चलचित्र सन् १९८७ मा सार्वजनिक गरिएको थियो भने यसका निर्देशक उगेन छोपेल हुन्। यस चलचित्रमा [[डेनी डेन्जोङ्पा]], [[भुवन केसी]], [[तृप्ती नदाकर]] र बाल कलाकार रक्षा प्रमुख भूमिकामा रहेका छन्। यस चलचित्रको सङ्गीत [[रञ्जित गज्मेर]]ले रचना गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://sikhim.blogspot.in/2009/10/there-should-be-sequel-of-nepali-film.html|title=यस नेपाली चलचित्रको भाग दुई पनि हुन पर्ने हो|publisher=सिक्किम डट ब्लगस्पोट डटकम डट आइएन|accessdate=१५ मार्च २०१२}}</ref> यस चलचित्रको कथा डेनी डेन्जोङ्पाले लेखेका थिए र संवाद भने [[तुलसी घिमिरे]]ले रचेका थिए। यस चलचित्रको सफलता पछि सन् १९९२ मा यसको पुन हिन्दी संस्करणमा सार्वजनिक गरिएको थियो जसमा उक्त चलचित्रको नाम भने बन्धु राखिएको थियो। यसको कथाबस्तुलाई [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]] चलचित्रमा पनि उतारिएको छ। यसै साईनो चलचित्रको आधारमा [[हिन्दी]] दूरदर्शन धारावाहिक अज्नवीको निर्माण गरिएको थियो। यसको अधिकाङ्स दृश्यहरू भारतको [[सिक्किम]]मा खिचिएको थियो र यसका केही दृश्यहरू भने [[मुम्बई]]मा खिचिएको थियो। यो चलचित्र बकस अफिसमा हिट भयो र यसमा समावेश गीतहरू पनि लोकप्रिय छन्।<ref>{{cite web|url=https://filmsofnepal.com/saino-1987/|title=चलचित्रको बारेमा अधिक जानकारी|author=सुनिता सञ्जेल|date=१४ फेब्रुअरी २०१५|work=फिल्म्स अफ नेपाल|accessdate=७ मे २०१९}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == कथा == तृप्ती (तृप्ती नदाकर) र आकाशको (भुवन केसी) विवाह हुन्छ र उनीहरूको एक जना छोरो विनु हुन्छ। अर्को देशमा काम गरी परिवार चलाइरहेका उनीहरू आफ्नै मातृभूमि फर्किन्छन् र उनीहरू त्यहाँ खुसीका साथ बस्छन्। एक दिन, आकाश सहर घुम्न निस्केको बेलामा उनको चलचित्रको टिकट किन्ने ठाउँमा आशा नामक एक युवतीसँग भेट हुन्छ। विस्तारै, उनीहरूले अवैध सम्बन्धको सुरुवात गर्छन्। तृप्तीलाई उनको श्रीमानको दुर्घटनामा परि मृत्यु भएको जानकारी दिइन्छ र उनको पार्थीव शरिरिलाई घर ल्याउँदा तृष्ती जोडसँग रोएको दृश्य देखाइएको छ। तृप्ती आफ्ना छोरा विनुको हेरचाह गर्दै घरमा बस्छिन्। एक दिन राती डेनी उनको घर आउँछन् र एक दिनको लागि बास माग्छन् तर तृप्तीले सुरुमा उनलाई नकार्दै नचिनेको मान्छेलाई बाँस दिन अस्वीकार गर्छिन् तर केही बेर पछि त्यही बस्ने अनुमति दिन्छिन्। डेनीले विनुसँग बलियो (मीत)को सम्बन्ध स्थापित गर्न सफल हुन्छन्। एक जना खराब मानिस मदन बाबुले तृष्तीलाई गलत नजरले हेर्छन्। उनले तृष्तीलाई आफ्नो श्रीमती बनाउने इच्छा जाहेर गर्दै हात तान्न खोज्छन् तर उसलाई डेनीले रोक्छन्। यो सबै भएतापनि मदन बाबु रोकिन्नन् र उनले डेनी र तृप्तीको सम्बन्धलाई लिएर सबै गाउँलेहरूलाई भड्काउने प्रयास गरेका थिए र उनको उदेश्य भनेको डेनीलाई गाउँबाट धपाउनु थियो। डेनीले गाउँलेहरूको प्रश्नमाथि कडा उत्तर दिँदै मदन बाबु गलत सोचाइ राख्ने मानिस भएको पुष्टि गरिदिएका थिए र त्यसलगत्तै गाउँलेहरूले मदन बाबु र उनका नोकरहरूलाई कुटपिट गरेका थिए। एक जना बुढी महिलाले उनीहरू त्यही गाउँमा रहे भने उनीहरूमाथि थुप्रै समस्यहरू आई लाग्ने भन्दै दुई जनालाई विवाह गर्ने वा त्यस ठाउँ छोडेर अन्तै जाने सल्लाह दिन्छिन्। डेनीले तृप्तीसँग कुरा गरिरहेको बेला प्रहरीको टोली त्यहाँ आइपुग्छ उनले आकाशलाई मारेको भन्दै हतकडी लगाउँछ। तृप्ती आकाशको श्रीमती भएको कुरा थाहापाएपछि डेनी अचच्ममा पर्छन् र उनले नै आकाशको हत्या गरेको कुरा स्वीकार गर्छन्। डेनीले उनकी श्रीमती आशा र आकाशले गरेको अवैध सम्बन्धलाई लिएर उनले दुईजनाकै हत्या गरेको कुरा तृप्तीलाई बताउँछन्। उनको श्रीमतीले उनीमाथि घात गरेको कुरा बताउँदै उनले तृप्तीसँग माफी माग्छन्। प्रहरीले उनलाई घतकडीले हात बान्दै गाडीमा हालेर लाँदा विनु धेरै रून्छन् र मितज्यु मितज्यु भन्दै कराउँछन् र उनीहरूलाई देखेर गाडी रोकिन्छ र दुबै आमा छोरा उक्त गाडीको अगाडि जाँदा डेनीले विनुलाई अङ्गालो हाल्छन्। तृप्ती र उनको छोरा विनुले उनलाई माफ गरिदिएको कुरा बताउँछन् र भविष्यमा एक नयाँ साईनोका साथ बाटो हेरिरहने कुरा पनि बताउँछन्। == कलाकारहरू == * [[भुवन केसी]] आकाशको रूपमा * [[तृप्ती नदाकर]] तृप्तीको रूपमा * [[डेनी डेन्जोङ्पा]] क्याप्टेनको रूपमा * '''मुरलीधर''' मदन बाबुको रूपमा ==गीतहरू== {{track listing | all_writing = | extra_column = गायक/गायीका(हरू) | title1 = सुन कथा एउटा गीत | length1 = ५:३८ | extra1 = [[डेनी डेन्जोङ्पा]] | title2 = नयाँ नयाँ सजाउँ है संसार | length2 = ५:१५ | extra2 = [[उदित नारायण झा|उदितनारायण झा]], [[आशा भोसले]] | title3 = आमैले भन्थे धाराको पानी | length3 = ४:५९ | extra3 = [[डेनी डेन्जोङ्पा]], [[उदित नारायण झा|उदितनारायण झा]], कुमार कान्छा, मुरलीधर | title4 = फेरी आयो त्यो कालो रात | length4 = ४:२९ | extra4 = [[आशा भोसले]] | title5 = झ्याउरे | length5 = ६:१८ | extra5 = [[डेनी डेन्जोङ्पा]], [[दिपा झा]] | title6 = सुन कथा एउटा गीत (अर्को संस्करण) | length6 =३:३५ | extra6 =[[डेनी डेन्जोङ्पा]] | total_length = }} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य सुत्रहरू == *[http://nepalicollection.com/album.php?id=21 नेपाली कलेक्सन डटकम नामक वेबसाइटमा ''साईनोका'' गीतहरू]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सिक्किममा छायाङ्कन गरिएका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] q9wrmway0rk7uilrmb3meedlwrxgtgu 0 104311 1354339 1352173 2026-05-05T14:24:01Z Aayushashres 77894 Added political and career journey updates 1354339 wikitext text/x-wiki {{short description|Nepalese pageant competitor}}{{Infobox person | name = अनुष्का श्रेष्ठ | image = Anushka Shrestha.jpg | birth_date = {{birth date and age|1996|01|18}} | birth_place = काठमाडौँ, नेपाल | education = वाणिज्य स्नातक (लेखा) | occupation = {{ubl|सांसद, [[प्रतिनिधि सभा]]|संस्थापक,माक्कुसे }} | party = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] | awards = मिस वर्ल्ड नेपाल २०१९ }} '''अनुष्का श्रेष्ठ''' ({{Lang-en|[[:en:Anushka Shrestha|Anushka Shrestha]]}}) नेपालकी संसद सदस्य, नेपाली राजनीतिज्ञ, उद्यमी, र [[:en:Miss_Nepal_2019|मिस नेपाल २०१९]] जितेकी सौन्दर्य प्रतियोगिताकी उपाधि विजेता हुन्। उनी गुण्डपाक र पुस्तकारी  जस्ता नेपाली मिठाईका रेसिपीहरूको प्रवर्द्धन, संरक्षण र नवीनता ल्याउने लक्ष्य राखेको नेपाली मिठाई ब्रान्ड, माक्कुसे ([https://makkuse.com Makkuse]) संस्थापक र प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन्।<ref>{{Cite web |date=2021-07-30 |title=Makkuse: The Miss Nepal's startup can make Nepal's identity more delicious - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/makkuse-miss-nepal-startup-can-make-nepal-identity-more-delicious.html |access-date=2026-05-05 |language=en-GB}}</ref> ==प्रारम्भिक जीवन तथा शिक्षा== श्रेष्ठको जन्म नेपालको काठमाडौँमा भएको थियो। उनले त्रियोग हाई स्कूलबाट [[:en:School_Leaving_Certificate_(Nepal)|एसएलसी]] र एस उच्च माध्यमिक विद्यालयबाट +२ पास गरेकी थिइन्। उनले [[:en:Australian_Catholic_University|अष्ट्रेलियन क्याथोलिक विश्वविद्यालय]] (ACU) <ref name=":0">{{Cite web |last=Pokhrel |first=Nishant |date=2019-05-10 |title=Anushka crowned MISS NEPAL WORLD 2019 |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/anushka-crowned-miss-nepal-world-2019 |access-date=2026-05-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> बाट वाणिज्यमा स्नातक डिग्री हासिल गरेकी छिन् जहाँ उनले शैक्षिक उत्कृष्टताकोलागि कार्यकारी डीनको प्रशंसा प्राप्त गरिन् र आफ्नो स्नातक कक्षाको भ्यालेडिक्टोरियन थिइन्। == व्यावसायिक जीवन == अस्ट्रेलियन क्याथोलिक विश्वविद्यालयमा वाणिज्य स्नातक (लेखा) अध्ययनका क्रममा श्रेष्ठले मार्च देखि जुन २०१६ सम्म [[:en:Secretariat_for_the_Economy|भ्याटिकन सिटीको होली सीको]] अर्थतन्त्र सचिवालयमा इन्टर्नसिप गरिन्, जहाँ उनले [[KPMG]] र [[PWC]] सँगै वित्तीय सुधार कार्यमा भाग लिइन् <ref>{{Cite web |title=मिस नेपाल अनुष्का श्रेष्ठ : उद्यमी हुँदै संसद्सम्म |url=https://ekantipur.com/politics/2026/03/23/anushkas-new-identity-39-06.html |access-date=2026-05-05 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref>। स्नातक गरेपछि उनले ACU मा अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी सल्लाहकार सहायक र पछि वित्त अधिकृतका पदहरूमा कार्य गरिन्। उनले जुन २०१८ देखि मार्च २०१९ सम्म अस्ट्रेलियाको कमनवेल्थ बैंकमा अडिट प्रशासकको पदमा पनि काम गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=Who is Miss Nepal 2019 Anushka Shrestha? |url=https://english.khabarhub.com/2019/09/19841/ |access-date=2026-05-05 |website=Khabarhub |language=en}}</ref> नेपाल फर्केपछि उनले सन् २०२० देखि जनवरी २०२६ सम्म आफ्नै मातृ संस्थाको क्षेत्रीय प्रबन्धकका रूपमा काम गरिन्। यस पदमा रहँदा उनले अस्ट्रेलिया र नेपालबीचको शैक्षिक सम्बन्ध सुदृढ गर्न नेपाली अस्पतालहरूमा अस्ट्रेलियाली नर्सिङ विद्यार्थीहरूका लागि अध्ययन भ्रमण जस्तै पायलट कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिन् ।<ref>{{Cite web |title=ACU training saving eyesight in Nepal |url=https://www.acu.edu.au/about-acu/news/2025/march/acu-training-saving-eyesight-in-nepal |access-date=2026-05-05 |website=www.acu.edu.au |language=en}}</ref> सन् २०२० मा श्रेष्ठले माक्कुसेको सह-स्थापना गरिन् — एक नेपाली परम्परागत मिठाई ब्राण्ड जुन गुण्ड्पाक र पुस्ताकारी लगायत परम्परागत नेपाली मिठाइहरूलाई पुनर्जीवित गर्न र विश्व बजारमा प्रामाणिक नेपाली स्वादलाई स्थापित गर्ने उद्देश्यले समर्पित छ।<ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=Makkuse: A local luxury brand with authentic Nepali taste |url=https://d2l6fjvu7g4rze.cloudfront.net/news/makkuse-a-local-luxury-brand-with-authentic-nepali-taste |access-date=2026-05-05 |website=d2l6fjvu7g4rze.cloudfront.net |language=English}}</ref> == सौन्दर्य प्रतियोगिता == === '''मिस नेपाल ओशिनिया २०१८''' === सन् २०१८ मा श्रेष्ठले अस्ट्रेलियामा आयोजित मिस नेपाल ओशिनिया २०१८ मा प्रतिस्पर्धा गरी विजयी भइन्। <ref>{{Cite news|url=http://www.unae.org.au/mr-miss-mrs-nepal-oceania-2017/|title=XCELTRIP Mr/Miss/Mrs Nepal Oceania 2018|work=UNAE|access-date=2026-05-05|language=en-AU}}</ref> === '''मिस नेपाल २०१९''' === श्रेष्ठले ९ मे २०१९ मा किर्तिपुरको ल्याबोरेटरी हाइ स्कूल परिसरमा मिस नेपाल २०१९ जितिन्। उनले मिस इन्टेलेक्चुअल र मिस फासिनो पुरस्कार पनि जितिन्। <ref>{{Cite web |title=अनुष्का बनिन् ‘मिस नेपाल वर्ल्ड–२०१९’को विजेता(फोटो फिचरसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/05/764780/%e0%a4%85%e0%a4%a8%e0%a5%81%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%95%e0%a4%be-%e0%a4%ac%e0%a4%a8%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a5%8d-%e0%a4%ae%e0%a4%bf%e0%a4%b8-%e0%a4%a8%e0%a5%87%e0%a4%aa%e0%a4%be%e0%a4%b2-%e0%a5%a8 |access-date=2026-05-05 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> === '''मिस वर्ल्ड २०१९''' === [[:en:Miss_Nepal|मिस वर्ल्ड नेपाल]] २०१९ को उपाधि प्रदान गरिएपछि उनले १४ डिसेम्बर २०१९ मा युनाइटेड किंगडमको लन्डनस्थित एक्ससेल लन्डनमा आयोजित [[मिस वर्ल्ड २०१९]] मा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै शीर्ष १२ मा प्रवेश गरिन्।<ref name=":0" /> उनले ब्युटी विद अ पर्पज र मल्टिमिडिया पुरस्कारका साथै हेड-टु-हेड च्यालेन्ज उपशीर्षक पनि जितिन्। <ref name=":1">{{Cite web |last=Adhikari |first=Priyanka |date=2019-12-14 |title=Miss Nepal Anushka Shrestha wins "Beauty With A Purpose" title |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/miss-nepal-anushka-shrestha-wins-beauty-with-a-purpose-title |access-date=2026-05-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> == राजनीतिक जीवन == श्रेष्ठले नेपालको [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)]] मा आवद्धता जनाइन्।<ref name=":2">{{Cite web |title=Who will represent the Rastriya Swatantra Party in proportional seats-and how are they chosen? |url=https://english.nepalnews.com/s/politics/who-will-represent-the-rastriya-swatantra-party-in-proportional-seats-and-how-are-they-chosen/ |access-date=2026-05-05 |website=Nepal News |language=en}}</ref> ५ मार्च २०२६ मा आयोजित सन् [[:en:2026_Nepalese_general_election|२०२६ को नेपाल आमनिर्वाचनमा]] श्रेष्ठ समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली अन्तर्गत आदिवासी [[:en:Janajati_people|जनजाति]] महिला समूहको प्रतिनिधित्व गर्दै प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित भइन्। <ref name=":2" />उनका संसदीय प्राथमिकता क्षेत्रहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपाली उत्पादनको प्रवर्द्धन, सार्थक आदिवासी प्रतिनिधित्व, महिला अधिकार तथा सशक्तीकरण र शिक्षा समावेश छन्। <ref>{{Cite web |date=2026-03-16 |title=3 celebrities set to appear in Parliament: Balen, Rima and Anushka - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/3-celebrities-set-to-appear-in-parliament-balen-rima-and-anushka.html |access-date=2026-05-05 |language=en-GB}}</ref> ==सम्मान तथा पुरस्कार== * {{flagicon|AUS}}मिस नेपाल ओशिनिया २०१८ <ref name=":3">{{Cite web |last=Pokhrel |first=Nishant |date=2019-05-10 |title=Anushka crowned MISS NEPAL WORLD 2019 |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/anushka-crowned-miss-nepal-world-2019 |access-date=2026-05-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> * मिस इन्टेलेक्चुअल — मिस नेपाल २०१९ <ref name=":3" /> * मिस फासिनो — मिस नेपाल २०१९ <ref name=":3" /> * मिस वर्ल्ड नेपाल २०१९ <ref name=":3" /> * ब्युटी विद अ पर्पज पुरस्कार — मिस वर्ल्ड २०१९ <ref name=":1" /> * मल्टिमिडिया पुरस्कार — मिस वर्ल्ड २०१९ <ref name=":1" /> * हेड-टु-हेड च्यालेन्ज विजेता — मिस वर्ल्ड २०१९ <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=Anushka makes it to top 12 and wins two major awards in Miss world 2019 |url=https://d2l6fjvu7g4rze.cloudfront.net/news/miss-nepal-anushka-shrestha-ends-her-miss-world-journey-with-top-12-title |access-date=2026-05-05 |website=d2l6fjvu7g4rze.cloudfront.net |language=English}}</ref> * दक्षिण एसियाका शीर्ष १० महिला उद्यमी, तेस्रो स्थान — द इनक्याप म्यागजिन, २०२२ <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=Former Miss Nepal Anushka Shrestha listed among Top 10 Women Entrepreneurs in South Asia |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/former-miss-nepal-anushka-shrestha-listed-among-top-10-women-entrepreneurs-in-south-asia |access-date=2026-05-05 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://theincap.com/top-10-women-entrepreneurs-in-south-asia-of-2022/|title=Top 10 Women Entrepreneurs in South Asia of 2022 - The InCAP|date=2022-08-06|work=The InCAP|access-date=2026-05-05|language=en-US}}</ref> * उदीयमान महिला उद्यमी पुरस्कार, बागमती प्रदेश — स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड न्युबिज बिजनेस वुमेन समिट तथा पुरस्कार, २०२३ <ref>{{Cite web |title=13 women entrepreneurs honoured at ‘Standard Chartered NewBiz Women Summit & Awards 2023’ |url=https://www.b360nepal.com/detail/169/13-women-entrepreneurs-honoured-at-standard-chartered-newbiz-women-summit-awards-2023/ |access-date=2026-05-05 |website=13 women entrepreneurs honoured at ‘Standard Chartered NewBiz Women Summit &#038; Awards 2023’}}</ref> * सक्षम नारी सम्मान — २०२३ <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM Executive Director Gyawali among nine women felicitated with Saksham Nari Samman 2079 BS |url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/news/nrm-executive-director-gyawali-among-nine-women-felicitated-with-saksham-nari-samman-2079-bs |access-date=2026-05-05 |website=www.myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref> * ग्लोकल स्किल हिरो पुरस्कार — उद्यमिता श्रेणी, २०२६ <ref>{{Cite web |last=Online |first=T. H. T. |date=2026-01-21 |title=Five veterans receive Skill Hero Award at Skill Week 2026 |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/five-veterans-receive-skill-hero-award-at-skill-week-2026 |access-date=2026-05-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> == सन्दर्भ == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य सुत्रहरू == *[https://m.facebook.com/anushka.shrestha अनुष्का श्रेष्ठको फेसबुक प्रोफाइल] *[https://www.bbc.com/nepali/news-50799373?ocid=socialflow_facebook&fbclid=IwAR3WMiav_oPH0DOvGI6Qscb7JIO-nVNH-PeG8C51IUov-IuLzbssOUVjjE4 अनुष्का श्रेष्ठ: मिस वर्ल्ड २०१९ मा दुई पुरस्कार जित्न सफल नेपाल सुन्दरीलाई प्रशंसाको ओइरो - बीबीसी] [[श्रेणी:मिस नेपाल विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९७ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सौन्दर्य प्रतियोगिता विजेताहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] ej767pc081l89mq205ixagd4kpp1ak6 0 105240 1354385 1319237 2026-05-06T06:08:42Z Bishaldev100 28807 /* नेपाल */ 1354385 wikitext text/x-wiki [[चित्र:William_Sydney_Porter_by_doubleday.jpg|alt=|thumb|286x286px| वाक्यांश ''केरा गणतन्त्र'' अमेरिकी लेखक [[ओ हेन्री|हे हेनरी]] (उर्फ [[ओ हेन्री|विलियम सिडनी पोर्टर]] ),१८६२–१९१०ले १९०१ मा सम्बोधन गरेको थियो। ]] [[राजनीति विज्ञान|राजनैतिक विज्ञानमा]], '''केरा गणतन्त्रको''' शब्द एक राजनीतिक रूपमा अस्थिर देशको वर्णन गर्दछ जुन [[केरा]] वा खनिज जस्तै एक सीमित-स्रोत उत्पादनको निर्यातमा निर्भर गर्दछ। '''बनाना रिपब्लिक''' वा '''बनाना स्टेट''' राजनीतिकरूपले अस्थिर देशको लागि अपमानजनक रूपमा प्रयोग हुने राजनीतिक विज्ञानको शब्द हो । १९०१ मा, अमेरिकी लेखक [[ओ हेन्री|हे. हेनरीले]] अमेरिकी निगमहरूको शोषणमा परेका होन्डुरस र आसपासका देशहरूको अवस्था चित्रण गर्न यो शब्दावलीको विकास गरेका थिए। सामान्यतया, '''केरा गणतन्त्र''' एक अत्यधिक समाजबद्ध सामाजिक वर्गहरू को समाज हो, सामान्यतया एक ठूलो खराब श्रमिक वर्ग र एक सभ्यता वाला वर्गीकरण धनीतन्त्र, जो कि समाजको व्यापार, राजनीतिक र सैन्य अभिजात वर्गहरूसँग सम्बन्धित छ। <ref>{{Cite book|author=Richard Alan White|title=The Morass. United States Intervention in Central America|url=https://books.google.com/books?id=X88WAAAAYAAJ&hl=en|publisher=Harper & Row|location=New York|year=1984|id={{ISBN|0-06091145-X}}|isbn=978-0-06091145-4|access-date=2016-05-14}}</ref> यस्तो शासन गर्ने वर्ग सिमित अल्प व्यक्तिहारऊले अर्थतन्त्रको सबै मुख्य प्रमुख क्षेत्रहरूमा नियन्त्रण जमाउँछ र श्रमको शोषण गर्छ । ;<ref name="GREED">{{Cite journal}}</ref> यसैले, ''केरा गणतन्त्रको'' अर्थ [[भ्रष्टाचार|भ्रष्टचार]] र शोषणलाई जनाउने तुच्छ शब्द हो । <ref name="GREED" /> अर्थशास्त्रमा, केरा गणतन्त्र यस्तो एक देश हो जुन राज्य [[पूँजीवाद|पूँजीवाद]]को अर्थव्यवस्था हो, जसको अर्थ आर्थिक मोडेल देशको निजी व्यावसायिक उद्यमको रूपमा प्रवद्र्धन वर्गको विशेष लाभको लागि सञ्चालन गरिएको छ। अर्थशास्त्रमा बनाना रिपब्लिक राज्य र [[एकाधिकार|एकाधिकारी व्यवसायीहरु]] बीचको मिलेमतो हुने अवस्थालाई मानिन्छ। बनाना रिपब्लिकमा शासनसत्ता निश्चित कुलिन घरानामा सिमित हुन्छ र अर्थतन्त्रमा उत्पादनको ठुलो हिस्सा केहि सिमित व्यापारी घरानियाको पकडमा रहने गर्दछ। अर्को शब्दमा कुनै पनि राज्यको अर्थराजनीतिमा कुलिन वर्गको बोलवाला चल्ने गर्दछ। त्यस्तो राज्यमा सिमित उत्पादन हुनुका साथै अर्थतन्त्रको ठुलो हिस्सा आयातमा निर्भर रहने गर्दछ । यो अवस्था अतिकम विकसित राष्ट्रहरूमा देखिने विशेषता हो । अर्थराजनितिक हिसाबले कमजोर रहेका मुलुकहरु व्यवहारिक रुपमै यो संक्रमण अबस्थाको सिकार हुने गर्दछन् । यस्तो शोषणको राज्य र अनुकूल आर्थिक एकाधिकारहरु बीच को भ्रम द्वारा सक्षम गरिएको छ, जसमा लाभ, सार्वजनिक भूमि को निजी शोषण देखि व्युत्पन्न, निजी सम्पत्ति हो, जबकि यस ऋण को लागि ऋण सार्वजनिक वित्त पोषण को जिम्मेदार छ। यस्तो असुरक्षित अर्थव्यवस्था शहर र गाउँको असन्तुलित आर्थिक विकासले सीमित बनाउँछ, र सामान्यतया राष्ट्रिय मुद्राको अवमुल्यन हुन्छ र देशको [[सार्वजनिक ऋण|अन्तराष्ट्रिय ऋण]] वृद्धी हुन्छ । <ref name="Hitchens">{{cite magazine|author=[[Christopher Hitchens]]|title=America the Banana Republic|magazine=Vanity Fair|url=http://www.vanityfair.com/politics/features/2008/10/hitchens200810|date=9 October 2008|accessdate=24 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120617193528/http://www.vanityfair.com/politics/features/2008/10/hitchens200810|archive-date=17 June 2012|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> == शब्द-व्युपत्ति == [[१९ औँ शताब्दी]]मा, अमेरिकी लेखक [[ओ हेन्री|ओ हेनरी]] (विलियम सिडनी पोर्टर, १८६२–१९१०)ले क्याबेज याण्ड किङ्स (१९०४) किताबमा काल्पनिक '''गणतन्त्र एङ्गुरिया'''को वर्णन गर्न ''केरा गणतन्त्र'' शब्दको विकास गरेका थिए । <ref name="Cite book">{{Cite book}}</ref> समानतासँग सम्बन्धित को सङ्ग्रह [[होन्डुरस|हन्डुरसमा]] आफ्नो अनुभवहरूबाट प्रेरित लघु कथाहरू, जहाँ उनको जनवरी १८९७ सम्म छ महिना सम्म रह्यो, ट्रुजीलो, कलोन मा एक होटलमा लुकेर रहे । जब उनी एक बैङ्क भ्रष्टाचारको लागि अमेरिकाको खोजीको सुचीमा थिए । <ref name="GREED"/> == उत्पत्ति == === होन्डुरस === === ग्वाटेमाला === == आधुनिक व्याख्या == [[चित्र:Banana_Republic_of_Slovenia_graffiti.jpg|thumb| Graffiti केरा गणतन्त्र [[स्लोभेनिया]]मा । ]] देशमा २० औँ र २१औँ शताब्दीमा औपनिवेशिक शक्तिबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गर्ने देशहरू तिनीहरूको राजनीतिमा ठूला निजी निगमहरूको प्रभावको कारणले गर्दा केरा गणतन्त्रहरूको विशेषता बाँड्नको लागि तयार भएको छ,<ref name="GREED"/> उदाहरणका लागि; [[माल्दिभ्स|माल्दिब]] (रिसोर्ट कम्पनीहरू),<ref>{{Cite news|url=http://news.asiaone.com/news/asia/maldives-election-chaos-fuels-banana-republic-fears|title=Maldives election chaos fuels 'banana republic' fears|date=20 October 2013|work=Asia One News|access-date=19 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319100011/http://news.asiaone.com/news/asia/maldives-election-chaos-fuels-banana-republic-fears|archive-date=19 March 2014|dead-url=no}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140319100011/http://news.asiaone.com/news/asia/maldives-election-chaos-fuels-banana-republic-fears |date=19 March 2014 }}</ref> चिली (विदेशी खानी कम्पनीहरू) र [[फिलिपिन्स]] (सुर्ती उद्योग, अमेरिकी सरकार र निगमहरू)। <ref>{{Cite news|url=http://www.interaksyon.com/article/80017/philippine-public-health-policy-most-susceptible-to-tobacco-industry-influence-in-asean---report|title=Which public health policy in ASEAN is most susceptible to tobacco industry influence|last=Aquino|first=Tricia|date=3 February 2014|work=Interaksyon|access-date=19 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221081109/http://www.interaksyon.com/article/80017/philippine-public-health-policy-most-susceptible-to-tobacco-industry-influence-in-asean---report|archive-date=21 February 2014|dead-url=no}}</ref><ref>{{Cite book|title=Philippines - Period of American influence|year=2014|location=UK|isbn=978-1-59339-292-5|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/456399/Philippines/23717/The-period-of-US-influence}}</ref> १४ मे १९८६ मा, अष्ट्रेलियन खजाना [[पावल केटिङ|पॉल केटिंगले]] "[[अस्ट्रेलिया]] केरा गणतन्त्र हुन सक्छ" भने। <ref>[[Wikiquote:Paul Keating]]</ref> यसले धेरै टिप्पणी र आलोचना पाएको छ <ref>{{Cite news|title=Keating gloom: $ falls|last=Barton|first=Russell|date=15 May 1986|work=The Age|publisher=Fairfax Media|last2=Short|first2=Michael}}</ref><ref>{{Cite news|title=What will we do when it's all been sold?|last=Cleary|first=Paul|date=17 May 1996|work=The Sydney Morning Herald|publisher=Fairfax Media}}</ref><ref>{{Cite news|title=If the economy's so good, how come the dollar's so bad?|last=Cleary|first=Paul|date=13 June 1998|work=The Sydney Morning Herald|publisher=Fairfax Media}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://newsweekly.com.au/article.php?id=1635|title=ECONOMICS: Australia's $403 billion foreign debt: hail the banana republic!|last=Byrne|first=Patrick J.|date=18 December 2004|work=News Weekly|access-date=7 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150107084233/http://newsweekly.com.au/article.php?id=1635|archive-date=7 January 2015|dead-url=no|publisher=National Civic Council|issue=2697}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150107084233/http://newsweekly.com.au/article.php?id=1635 |date=7 January 2015 }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://newsstore.smh.com.au/apps/viewDocument.ac?page=1&sy=smh&kw=paul+keating+and+banana+republic&pb=all_ffx&dt=selectRange&dr=entire&so=relevance&sf=text&sf=headline&rc=100&rm=200&sp=nrm&clsPage=1&docID=SMH050302JE36LD9I095|title=Worst deficit in 50 years spells banana drama|last=Garnaut|first=John|date=2 March 2005|work=Sydney Morning Herald|access-date=7 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150107105340/http://newsstore.smh.com.au/apps/viewDocument.ac?page=1&sy=smh&kw=paul+keating+and+banana+republic&pb=all_ffx&dt=selectRange&dr=entire&so=relevance&sf=text&sf=headline&rc=100&rm=200&sp=nrm&clsPage=1&docID=SMH050302JE36LD9I095|archive-date=7 January 2015|dead-url=no|publisher=Fairfax Media}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.theage.com.au/news/business/20-years-from-keating-what-price-a-banana-now/2006/05/14/1147545209134.html|title=20 years from Keating, what price a banana now?|last=Colebatch|first=Tim|date=15 May 2006|work=The Age|access-date=7 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150916135944/http://www.theage.com.au/news/business/20-years-from-keating-what-price-a-banana-now/2006/05/14/1147545209134.html|archive-date=16 September 2015|dead-url=no|publisher=Fairfax Media}}</ref><ref>{{Cite news|title=Banana republic? No, worse: like NZ|date=13 September 2007|work=The Canberra Times|publisher=Fairfax Media}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.macrobusiness.com.au/2013/06/revisiting-the-banana-republic/|title=Revisiting the banana republic|last=van Onselen|first=Leith|website=www.macrobusiness.com.au|publisher=Macro Associates Pty Ltd|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150107103625/http://www.macrobusiness.com.au/2013/06/revisiting-the-banana-republic/|archivedate=7 January 2015|dead-url=no|accessdate=7 January 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2013/dec/31/cabinet-papers-show-paul-keating-had-a-budget-emergency-of-his-own|title=Cabinet papers show Paul Keating had a 'budget emergency' of his own|last=Jericho|first=Greg|date=1 January 2014|work=The Guardian (Australia Edition)|access-date=7 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150107084205/http://www.theguardian.com/world/2013/dec/31/cabinet-papers-show-paul-keating-had-a-budget-emergency-of-his-own|archive-date=7 January 2015|dead-url=no|publisher=Guardian Media Group}}</ref>   र अस्ट्रेलियाको राजनैतिक र आर्थिक इतिहासमा एक मोडको रूपमा देखा पर्दछ। <ref name="Cite book"/> === पाकिस्तान === मार्च २०२३ मा, [[पाकिस्तान तहरिके इन्साफ|पीटीआई]] अध्यक्ष र [[पाकिस्तान]]का [[पाकिस्तानको प्रधानमन्त्री|पूर्व प्रधानमन्त्री]] [[इमरान खान]]ले आफ्नो देश "केरा गणतन्त्र" भएको बताएका थिए।<ref>{{Cite web |date=2023-03-05 |title=Pakistan becomes 'a banana republic', Imran Khan reacts to his arrest warrants |url=https://www.nation.com.pk/05-Mar-2023/pakistan-becomes-a-banana-republic-imran-khan-reacts-to-his-arrest-warrants |access-date=2023-03-17 |website=The Nation |language=en}}</ref> === नेपाल === सरकारका गतिविधिमा [[भ्रष्टाचार]] र अनैतिकता एवं गैरजिम्मेवारपूर्ण अभिव्यक्ति र व्यवहार दोहोरिंदै गएका छन् । विदेशी शक्तिकेन्द्रहरूबाट पनि सरकारको निर्माण''',''' टिकाउ र परिवर्तनमा प्रत्यक्ष'''–'''परोक्ष रूपमा गतिविधिहरू बढाउँदै जानु र किञ्चित पनि कूटनीतिक मर्यादाको पालना नहुनुले नेपाल '''‘'''बनना रिपब्लिक'''’''' मा रूपान्तरण त भएको होइन भन्ने प्रश्न उठेको छ ।<ref>{{Cite news|url=https://www.onlinekhabar.com/2021/05/959508|title=के नेपाल ‘बनना रिपब्लिक’ हुँदैछ ?|last=भुर्तेल|first=आशिष|date=२०७८ जेठ ११}}</ref> नेपालको स्थितिसँग तुलना गर्ने हो भने ‘बनाना रिपब्लिक’ का यी सबै प्रकारका अर्थ मिल्दोजुल्दो छन् । नेपाल अहिले पनि सीमित निर्यातजन्य वस्तु भएको देश हो। नेपालका मुख्य निर्यातजन्य वस्तु अलैंची, चिया, अम्लिसो, अदुवा, कफी, छुर्पी आदि हुन् । दोस्रो कुरा– नेपालको अर्थतन्त्र ठूलो मात्रामा भारतसँग आधारित छ। निर्यात भन्दा आयात झण्डै १७ गुणा बढी छ। भारत, चीन, अमेरिकाको बढ्दो राजनीतिक, आर्थिक र सामरिक स्वार्थलाई सन्तुलन गर्न नेपाललाई हम्मेहम्मे परिरहेको छ। तेस्रो– नेपालको अर्थतन्त्र र राजनीति सीमित राजनीतिक शक्ति र तिनका शीर्ष नेताहरुले कब्जा गर्दै लगेका छन् । राजनीतिक नेतृत्व, प्रशासन र व्यापारिक संस्थाको हित र मिलेमतोमा आर्थिक नीतिहरू तय हुने गर्दछन् । भ्रष्टाचार उत्तिकै बढ्दै गएको छ। अलिक असभ्य र ठाडो अवश्य सुनिन्छ, तर देश निरन्तर ‘केरा गणतन्त्र’ भन्न मिल्ने स्थितितिर गइरहेकोमा धेरैको विमति नहोला।<ref>{{Cite news|url=https://www.nepalviews.com/2023/04/18/152098/|title=के हो ‘बनाना रिपब्लिक’ ? के नेपाल ‘केरा गणतन्त्र’ बन्दैछ ?|date=५ वैशाख २०८०|work=नेपाल भ्युज}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[असफल राज्य]] == सन्दर्भहरू == [[श्रेणी:Pages with unreviewed translations]] [[श्रेणी:ओ हेन्री]] g4el5v70wjj61h2hglq1t1xotbm1l6l 0 105355 1354378 1325714 2026-05-06T05:45:52Z Bishaldev100 28807 1354378 wikitext text/x-wiki '''मर्चेन्ट बैङ्क भनेको''' [[प्रतिभूति|धितोपत्र]]को [[प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन|प्राथमिक निष्कासन]] गर्ने कामको जिम्मा लिने तथा प्रत्याभूती गर्ने संस्थालाई भनिन्छ । यी संस्थाले दरखास्त सङ्कलन गर्ने, बाँडफाँड गर्ने, पैसा फिर्ता गर्ने, प्रमाणपत्र वितरण गर्ने जस्ता कार्य गर्छन् ।<ref>{{Cite web |title=Merchant bank |url=https://www.nasdaq.com/glossary/m/merchant-bank |website=Nasdaq}}</ref> == मर्चेन्ट बैङ्क कार्यहरू == #निष्काशन व्यवस्थापन #सेयर रजिष्टर #अन्डरराइटिङ #लगानी व्यवस्थापन ==इतिहास == मर्चेन्ट बैंकहरू पहिलो आधुनिक बैंक थिए। तिनीहरू मध्य युगमा इटालियन अन्न र कपडा व्यापारी समुदायबाट देखा परेका थिए र ११ औं शताब्दीमा सेन्ट गाइल्स ([[इङ्ल्यान्ड|इङ्गल्याण्ड]]) को ठूलो युरोपेली मेलाको समयमा, त्यसपछि शैम्पेन मेलाहरू ([[फ्रान्स]]) मा विकास हुन थाले। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ठुटो}} [[श्रेणी:बैङ्किङ]] n5x8yogaxj2jpv8iir7mweewknhy2dm 0 108596 1354336 1309579 2026-05-05T13:41:10Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354336 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = बेगम हरजत महल | title = [[अवध]]की बेगम |birth_name = | image = Begum hazrat mahal.jpg | image_size = 200px | alt = | caption = | spouse = नवाब वाजिद अली शाह | spouse-type = श्रीमान | consort = | birth_date = सन् १८२० | birth_place = फैजावाद, [[अवध]] | death_date = ७ अप्रिल १८८७ | death_place = [[काठमाडौँ (स्पष्टता)|काठमाडौ]], नेपाल | religion = सिया इसलाम <ref>{{Cite web | url=https://www.mapsofindia.com/who-is-who/history/begum-hazrat-mahal.html | title=Begum Hazrat Mahal Biography, History and Facts| date=2018-02-03}}</ref> }} '''बेगम हजरत महल''' (بیگم حضرت محل‎, जन्म:सन् १८२०, मृत्यु: ७ अप्रिल १८७९) जो [[अवध]]की बेगमको नामले पनि परिचित थिइन्।<ref>{{Citation|last=Raja|first=Masood Ashraf|chapter=Competing habitus|date=2018-10-10|pages=348–359|publisher=Routledge|isbn=9781315180618|doi=10.4324/9781315180618-30|title=The Routledge Companion to Pakistani Anglophone Writing}}</ref> उनी अवधको नवाब वाजिद अली शाहको दोस्रो श्रीमती थिइन्। अङ्ग्रेजहरू द्वारा कलकत्तामा आफ्नो पतिको देशनिकाला पछि बेगम हजरत महलको समर्थकहरूको एक समूहले पुनः लखनाउमा कब्जा जमाएका थिए।<ref>{{Cite journal|last=Narayan|first=Badri|date=February 2004|title=Inventing caste history: Dalit mobilisation and nationalist past|journal=Contributions to Indian Sociology|volume=38|issue=1–2|pages=202|doi=10.1177/006996670403800108|issn=0069-9667}}</ref> आफ्नो राज्यलाई अङ्ग्रेजको कब्जाबाट बचाउन उनले आफ्नो छोरा नवाबजादे बिरजिस काद्रलाई अवधको शासक नियुक्त गर्न खोजिन् तर उनको प्रयास छिटै उनको शासनको अन्त्यका कारण असफल भएको थियो।<ref name=":0">{{cite news |date=8 April 2014 |title=A link to Indian freedom movement in Nepal |url=http://www.thehindu.com/news/international/south-asia/a-link-to-indian-freedom-movement-in-nepal/article5884467.ece |newspaper=The Hindu}}</ref> उनले सन् १८५७ मा भारतीय विद्रोहका केला ब्रिटिस इष्ट इण्डिया कम्पनीको विरुद्धमा विद्रोह गरेकी थिइन्। अन्तत उनलाई नेपालमा शरण मिल्यो जहाँ उनको सन् १८७९ मा ५९ वर्षको उमेरमा मृत्यु भएको थियो।<ref>{{Cite journal|last=Narayan|first=Badri|date=February 2004|title=Inventing caste history: Dalit mobilisation and nationalist past|journal=Contributions to Indian Sociology|volume=38|issue=1–2|pages=199|doi=10.1177/006996670403800108|issn=0069-9667}}</ref> == जीवनी == बेगम हजरत महलको नाम मुहम्मदी खानुम थियो र उनको जन्म फैजाबाद, अवधमा भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.royalark.net/India4/oudh15.htm |title=Oudh (Awadh) Genealogy |last=Buyers |first=Christopher |website=The Royal Ark}}</ref> उनी पेशाले एक तवायफ (मुगल शासनकालको समयका शाही वेश्या) थिइन् भने आमाबुबा द्वारा बेचिएपछि उनी ख्वासीनक‍ रूपमा शाही हरममा (एक पुरुषका साथ कयौँ महिलाहरू बस्ने एक स्थान जहाँ अन्य पुरुषलाई प्रवेश निषेध गरिन्छ) बस्दै आएकी थिइन् तब उनलाई शाही अधिकारीहरूको साथ बेचिएको थियो तर पछि उनको परिको रूपमा पदोन्नति भएको थियो।<ref>[[Christopher Hibbert]] (1980) ''The Great Mutiny'', Harmondsworth: Penguin; p. 371</ref> उनको पदोन्नति भएपछि उनलाई महक परिको रूपमा चिनिन थालिएको थियो। अवधका नवाबको शाही रखैलको रूिमा स्वीकार गरिएपछि उनलाई बेगमको तक्मा दिइएको थियो भने उनको छ‍रा बिरजिस कद्रको जन्म पश्चात् उनलाई हरजत महलको उपाधि दिइएको थियो। उनी अन्तिम ताजदर-ए-अवध, वानिद अली शाहकी कान्छी श्रीमती थिइन्। सन् १८५६ मा अङ्ग्रेजहरूले अवधमा कब्जा जमाएका थिए र वाजिद अली शाहलाई कलकत्तामा देशनिकाला गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.mapsofindia.com/who-is-who/history/begum-hazrat-mahal.html |title=Begum Hazrat Mahal |publisher=Mapsofindia.com |date= |accessdate=18 October 2012}}</ref> कलकत्तामा उनको श्रीमानको देशनिकाला भएपछि र बेगम र उनको श्रीमानको सम्बन्ध विच्छेदन भएतापनि बेगम हरजत महलले अवधको राजकीय मामलाहरूको सम्हाल्दै वा हेर्दै आएकी थिइन्। === सन् १८५७ भारतीय क्रान्ति === स्वतन्त्रताको पहिलो युद्धका बेला, सन् १८५७ देखि सन् १८५८ सम्म राजा जयलाल सिंहको नेतृत्वमा बेगम हजरत महलको एक समर्थन टोलीले ब्रिटिस इष्ट इण्डिया कम्पनीको विरुद्धमा आवाज उठाउन सुरु गरेका थिए भने पछि उक्त टोलीले लखनउमा पुनः कब्जा जगाउन सफल भएका थिए र उनीहरूले बेगम हजरत महलका छोरा बिरजिस कद्रलाई अवधको शासकको रूपमा घोषित गरेका थिए।<ref name="Dalrymple">William Dalrymple ''The Last Mughal; the fall of a dynasty: Delhi, 1857'', Viking Penguin, 2006, p. 69</ref> बेगम हजरत महलको प्रमुख उजुरीहरूमा एक थियो कि इष्ट इण्डिया कम्पनीले सडकहरू बनाउनका लागि मन्दिरहरू तथा मस्जिदहरूलाई आंशिक रूपमा ध्वस्त पारेको थियो। विद्रोहको अन्तिम दिनमा जारी गरिएको एक घोषणामा, उनीहरूले अङ्ग्रेज सरकारद्वारा धार्मिक स्वतन्त्रताको अनुमति दिने आश्वासनलाई खिल्ली उडाइएको थियो। <ref>{{cite news|last=Krishna|first=Sharmila|title=Far from the madding crowd she lies, forlorn & forgotten|url=http://oudh.tripod.com/bhm/bhmfar.htm|accessdate=3 September 2013|newspaper=The Indian Express - LUCKNOW|date=11 June 2002}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203001546/http://oudh.tripod.com/bhm/bhmfar.htm |date=3 December 2013 }}</ref> जब अङ्ग्रेज शासकहरूको आदेशको अनुसार सेनाले लखनउ तथा ओधको अधिकांश क्षेत्रहरूमा कब्जा गरे तब हजरत महल पछाडि हट्न बाध्य भएकी थिइन्। हजरत महल नाना साहेबसँग मिलेर काम गर्ने गरेकी थिइन् तर पछि शाहजहाँपुरमा आक्रमण पछि उनी फैजाबालको मौलवीसँग मिलेकी थिइन्। लखनउमा सन् १८५७ को क्रान्तिको नेतृत्व बेगम हजरत महलले गरेकी थिइन्। आफ्नो नाबालक छोरा बिरजिस कद्रलाई गद्दीमा बसाएर उनले अङ्ग्रेज सेनाहरूसँग आफैले लडेकी थिइन्। उनीमा सङ्गठनको अभूतपूर्व क्षमता थियो भने यसै कारण अवधको जमिनदार, किसान तथा सैनिकहरू उनको नेतृत्वमा अगाडि बढिरहेका थिए। आलमबागमा लडाइँका बेला बेगम हरजत महलले आफ्ना शक्तिशाली सिपाही तथा योद्धाहरूलाई प्रचुर मात्रामा हौसला प्रदान गरेकी थिइन् भने उनी पुरै युद्धका बेला हात्तीमा सवार हुँदै सैनिकहरूको साथ दिनरात युद्धमा सामेल थिइन्। लखनउमा पराजित भएपछि उनी अवधको गाउँमा गइन् र त्यहाँ पनि उनले क्रान्तिको आगो सल्काएकी थिइन्। बेगम हरजत महल तथा रानी लक्ष्मीबाईको सैनिक दलमा अधिकांश महिला लडाकुहरू थिए। <ref>{{cite book|last1=Harcourt|first1=E.S|title=Lucknow the Last Phase of an Oriental Culture|date=2012|publisher=Oxford University Press|location=Delhi|isbn=978-0-19-563375-7|page=76|edition=seventh}}</ref> लखनउमा बेगम हरजत महलको महिला सैनिक दलको नेतृत्व रहीमीको हातमा रहेको थियो। जसले फौजीको भेष लिएर अधिक महिलाहरूको तोप तथा बन्दुक चलाउन सिकाएका थिए। रहीमीको नेतृत्वमा महिलाहरूले अङ्ग्रेजहरूको विरुद्ध युद्ध गरेका थिए। लखनउकी शाही वेश्या हैदरीबाईमा थुप्रै अङ्ग्रेज अधिकारिहरू आउने गरेका थिए र कतिपय समयमा अङ्ग्रेजहरूले क्रान्तिकारीहरूको विरुद्धको योजनामा यहीँ छलफल गर्ने गरेका थिए। हैदरीबाईले वेश्या पेशाबाट भएपनि देशभक्तिको परिचय दिँदै यस्ता महत्त्वपूर्ण सूचनाहरू क्रान्तिकारीहरू सम्म पुराउन ठूलो मद्दत गरेकी थिइन् र पछि उनी पनि सैनिक दलमा सामेल भएकी थिइन्। === अन्तिम जीवन === आफ्नो जीवको अन्तिम तिर बेगम हजरत महल नेपालमा आउन परेको थियो जहाँ उनलाई पहिला राणाको प्रथम प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्ग बहादुर राणा]]ले शरण दिन अस्वीकार गरेका थिए तर पछि उनलाई नेपालमा शरण मिलेको थियो। सन् १८७९ मा उनक‍ मृत्यु नेपालको राजधानी काठमाण्डौमा भएको थियो र उनलाई जामे मस्जिदको मैदानमा एक अज्ञात चिहानमा गाडिएको थियो। उनको मृत्यु पश्चात् रानी भिक्टोरियाको जयन्तीको अवसरमा बेलायती सरकारले बिरजिस कद्रलाई माफ गर्दै उनलाई घर फर्किने आज्ञा दिएको थियो। == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [http://www.iloveindia.com/indian-heroes/begum-hazrat-mahal.html बेगम हरजत महलको जीवनी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180516174558/http://www.iloveindia.com/indian-heroes/begum-hazrat-mahal.html |date=2018-05-16 }} * [http://oudh.tripod.com/1857/begum.htm सन् १८५७ – बेगम हरजत महल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080108094007/http://oudh.tripod.com/1857/begum.htm |date=2008-01-08 }} * [http://www.tribuneindia.com/2007/20070510/1857/main4.htm अवाध राज्य] * [https://web.archive.org/web/20110725025549/http://www.nehru-centre.org/newsletters/2007/newsletternovember2007.pdf सन् १८५७ को आन्दोलन] [[श्रेणी:भारतीय मुसलमानहरू]] gp1jwfgpzh0dg07x0hsks04z68tl8r0 0 114566 1354332 1353599 2026-05-05T12:10:27Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354332 wikitext text/x-wiki {{Infobox YouTube personality |name=प्राजक्ता कोली |image=Prajakta Koli, March 31, 2018.jpg |caption=सन् २०१८ मा प्राजक्ता कोली |birth_date={{Birth date and age|df=yes|1993|6|27}} |birth_place=[[मुम्बई]], [[भारत]] |nationality=भारतीय |occupation={{plainlist| * [[युट्युब|युट्युबर]] * [[ब्लग|ब्लगर]] }} |website={{URL|mostlysane.in}} |channel_url=UCvCyIiKSCA1fHKSCOKJyjXA |channel_display_name=मोस्टलीसेन |years active=सन् २०१५ - अहिलेसम्म |genre={{plainlist| * हास्य * [[ब्लग]] * प्रेरणादायक }} |subscribers=५७.४ लाख |subscriber_date=१ अक्टोबर २०२० |views=७७.२ करोड |view_date=१ अक्टोबर २०२० |silver_button=yes |silver_year=सन् २०१६ |gold_button=yes |gold_year=सन् २०१९ }} '''प्राजक्ता कोली''' ({{lang-mr|प्राजक्ता कोळी}}) एक भारतीय [[युट्युब|युट्युबर]] र [[ब्लग|ब्लगर]] हुन्।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/meet-prajakta-koli-and-everything-insane-that-makes-her-mostly-sane-5290115/|title=Meet Prajakta Koli and everything insane that makes her 'Insane'|date=3 August 2018|website=indianexpress}}</ref> उनी [[युट्युब]]मा "मोस्टलीसेन" भनेर प्रसिद्ध छन्। उनका भिडियोहरूमा दैनिक जीवन र सामान्य स्थितिहरूलाई हास्य रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ।<ref>{{Cite news|url=https://www.scoopwhoop.com/prajakta-koli-mostly-sane/|title=Meet Prajakta Koli, The Funny Girl From Mumbai The Internet Is Falling In Love With|last=ScoopWhoop|date=2018-01-30|work=ScoopWhoop|access-date=2018-03-28|language=En}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327090939/https://www.scoopwhoop.com/prajakta-koli-mostly-sane/ |date=2019-03-27 }}</ref> == कार्य जीवन == उनले सन् २०१५ मा आफ्नो युट्युब च्यानल सुरु गर्नु अघि ''फिभर १०४ [[एफएम]]''मा प्रशिक्षार्थीको पदमा आफ्नो कार्य जीवनको सुरुवात गरेकी हुन्।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/story/queen-of-content-prajakta-koli-takes-us-inside-her-life-as-a-popular-youtuber-1239456-2018-05-23|title=Queen of content Prajakta Koli takes us inside her life as a popular YouTuber|website=indiatoday}}</ref> प्राजक्ता युट्युबको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत [[सुसन वोज्सिकी]]सँग युट्युबलाई युवाहरूका लागि सुरक्षित बनाउन चालिएका कदमबारे अन्तर्वार्ता गर्ने प्रथम डिजिटल निर्माता बनेकी छन्।<ref>{{Cite web|title=YouTube CEO Susan Wojcicki reveals future plans to YouTube personality Prajakta Koli - Exchange4media|url=https://www.exchange4media.com/digital-news/youtube-ceo-susan-wojcicki-reveals-future-plans-to-youtube-personality-prajakta-koli-96163.html|access-date=2020-07-16|website=Indian Advertising Media & Marketing News – exchange4media|language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Haters don't affect me: Prajakta Koli|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/haters-dont-affect-me-prajakta-koli/1688410|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-07-16|website=Outlook India Magazine}}</ref> कोलीले [[करिना कपुर|करीना कपुर खान]], [[नवाजुद्दीन सिद्दीकी]] र [[विक्की कौशल]]जस्ता [[बलिउड]] अभिनेताहरूसँग काम गरेकी छन्।<ref>{{cite web |title=Responsibility Has Become A Huge Focus For YouTube: Susan Wojcicki |url=http://www.forbesindia.com/article/special/responsibility-has-become-a-huge-focus-for-youtube-susan-wojcicki/53085/1 |website=Forbes India |accessdate=27 February 2020 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Kareena Kapoor Khan digs ground; video goes viral |url=https://www.mid-day.com/articles/kareena-kapoor-khan-digs-ground-video-goes-viral/21848178 |website=mid-day |accessdate=27 February 2020 |language=en |date=5 October 2019 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यसका साथै उनलाई [[क्याप्टेन मार्वल]]को पहिलो प्रस्तुतिमा [[ब्री लार्सन]] र [[स्याम्युएल एल ज्याक्सन]]सँग अन्तर्वार्ता गर्न [[मार्वल]]द्वारा निम्त्याइएको थियो।<ref>{{Cite web|date=2019-06-30|title=‘I can tell criticism from hate’: Prajakta Koli|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/interview-i-can-tell-criticism-from-hate-prajakta-koli-2766360|access-date=2020-07-23|website=DNA India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mar 18|first=Anuka RoyAnuka Roy / Updated:|last2=2020|last3=Ist|first3=07:30|title=A sane-sational girl|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/things-to-do/a-sane-sational-girl/articleshow/74682971.cms|access-date=2020-07-23|website=Mumbai Mirror|language=en}}</ref> सन् २०१८ मा दिल्ली र सन् २०१९ मा मुम्बईमा ''युट्युब फ्यानफेस्ट''मा प्रदर्शन गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.afaqs.com/news/digital/54782_uber-eats-vivo-5-star-do-tamasha-at-youtube-fanfest-2019|title=Uber Eats, Vivo, 5 Star do tamasha at YouTube FanFest 2019|website=afaqs!|access-date=2019-11-06}}</ref> डिसेम्बर २०१८ मा उनले [[ह्वाट्सएप]]को माध्यमबाट गलत सूचनाको प्रवाहबाट सावधान रहन सचेत गराउने विज्ञापन रेकर्ड गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.afaqs.com/news/story/54044_WhatsApps-first-India-specific-TVCs-attack-fake-news|title=WhatsApp's first India-specific TVCs attack fake news|date=2018-12-03|website=www.afaqs.com|language=en-US|access-date=2018-12-14}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190322061344/https://www.afaqs.com/news/story/54044_WhatsApps-first-India-specific-TVCs-attack-fake-news |date=2019-03-22 }}</ref><ref>{{Citation|last=WhatsApp|title=WhatsApp - जन्मदिन बाँटिये, हंसी-मजाक बाँटिये, खुसीयाँ बाँटिये, अफवाहें नहीं.|url=https://www.youtube.com/watch?v=qqHrZ5C1poY|access-date=2018-12-14}}</ref> फेब्रुअरी २०१९ मा उनी [[फोर्ब्स]]को ''३० अन्डर ३०'', [[आउटलुक]]को ''विमेन अफ वर्थ'' र [[अन्ट्रप्रनुर इन्डिया]]को ''३५ अन्डर ३५'' मा सूचिकृत भइन्।<ref>{{Cite web|url=https://wow.outlookbusiness.com/tag/prajakta-koli/|title=Prajakta Koli – Outlook Business WoW|language=en-US|access-date=2019-11-06}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191106041439/https://wow.outlookbusiness.com/tag/prajakta-koli/ |date=2019-11-06 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/slideshow/327768|title=Entrepreneur Reveals its 35 Under 35 Class of 2019|last=Sabharwal|first=Punita|date=2019-02-09|website=Entrepreneur|language=en|access-date=2019-11-06}}</ref> त्यही वर्ष उनी [[कस्मोपोलिटन]]को ''युट्युबर अफ द यर''बाट पनि पुरस्कृत भइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.headlinesoftoday.com/headlines/cosmopolitan-awards-winners-2019-see-the-full-report.html|title=Cosmopolitan Awards Winners 2019: See The Full Report|last=Satote|first=Monika|date=2019-03-27|website=Headlines of Today|language=en-US|access-date=2019-11-06}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190725120717/https://www.headlinesoftoday.com/headlines/cosmopolitan-awards-winners-2019-see-the-full-report.html |date=2019-07-25 }}</ref> २१ जनवरी २०२० मा उनको ''प्रिट्टी फिट'' नामक [[युट्युब ओरिजिनल्स]] शृङ्खलाको पहिलो भागको प्रसारण गरियो, जसमा उनले [[करिना कपुर|करीना कपुर]], [[नेहा कक्कड]], [[सानिया मल्होत्रा]], [[आरजे मलिश्का]], [[मिथिला पाल्कर]] र [[सुमुखी सुरेश]]जस्ता प्रभावकहरूसँग अन्तर्वार्ता गर्नुको साथै विभिन्न रोमान्चक खेल खेलिन्छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.socialsamosa.com/2020/01/youtube-fitness-themed-original-show-indian-market-pretty-fit/|title=YouTube announces fitness-themed Original show in Indian market|last=Samosa|first=Social|date=2020-01-17|website=Social Samosa|language=en-US|access-date=2020-01-20}}</ref> जनवरी २०२० मा कोलीलाई [[ग्राजिया इन्डिया]]को वार्षिक ''कुल लिस्ट''मा समावेश गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.grazia.co.in/video/prajakta-koli-for-grazia-cool-list-2020-i-grazia-india-4461.html|title=Prajakta Koli for Grazia Cool List 2020|website=grazia.co.in|language=en|access-date=2020-04-19}}</ref> अप्रिल २०२० मा [[बिजनेसवर्ल्ड]]को सबैभन्दा प्रभावकारी महिलाहरूको सूचिमा उनलाई राखिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/marketing-news/anushka-sharma-anita-dongre-prajakta-koli-among-business-worlds-most-influential-women-103809.html|title=Anushka Sharma, Anita Dongre & Dipali Goenka among Business World’s Most Influential Women - Exchange4media|website=Indian Advertising Media & Marketing News – exchange4media|language=en|access-date=2020-04-19}}</ref> जुलाई २०२० मा उनले [[यशपाल शर्मा]]को साथ हरियाणाका ग्रामीण क्षेत्रका महिलाहरूलाई सशक्त बनाउने छोटो चलचित्र ''खयाली पुलाव''मा देखिइन्।<ref>{{Cite web|title=Prajakta Koli Makes Her Acting Debut In Short Films With Khayali Pulav|url=https://www.femina.in/celebs/indian/prajakta-koli-makes-her-acting-debut-in-short-films-with-khayali-pulav-164015.html|access-date=2020-07-23|website=femina.in|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=YouTube Star Prajakta Koli Makes Acting Debut with Short Film 'Khayali Pulav'|url=https://www.news18.com/news/buzz/youtube-star-prajakta-koli-makes-acting-debut-with-short-film-khayali-pulav-2708641.html|access-date=2020-07-23|website=News18}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-07-14|title=Khayali Pulao review: Prajakta Koli’s short film is simple, sweet and uplifting|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/khayali-pulao-review-prajakta-koli-short-film-is-simple-sweet-and-uplifting-6505519/|access-date=2020-07-23|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == सामाजिक अभियान == ===#iPledgeToBeMe=== सन् २०१६ मा [[विश्व मानसिक स्वास्थ्य दिवस]]को अवसरमा कोलीले #iPledgeToBeMe अभियानको सुरुवात गरिन्, जसले मानसिक स्वास्थ्य र आफ्नो शरीरलाई स्वीकार्नुमा जोड दिन्छ। मे २०१७ मा उनले आफ्नो शरीरलाई स्वीकार्ने क्रममा आएका बाधाहरूबारे खुलासा गर्दै ''शेमलेस'' नामक र्याप गीत निकालिन्, जसको भिडियोमा [[रफ्तार]], [[आरजे मलिश्का]] र [[मिथिला पाल्कर]]लाई देख्न सकिन्छ।<ref>{{Citation |last=MostlySane |title=Shameless (शेमलेस) by Prajakta Koli ft. Raftaar {{!}} MostlySane {{!}} #iPledgeToBeMe |date=2017-05-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=H3vA0EJQ2mo |access-date=2019-03-08}}</ref> === #GirlsCount === सन् २०१८ मा उनले महिला शिक्षाको महत्त्वबारे चर्चा गर्दै [[वन क्याम्पेन]]को #GirlsCount अभियानमा आफ्नो सहभागिता जनाइन्।<ref>{{Cite web|last=Roy|first=Dhaval|date=2018-11-12|title=Prajakta Koli’s video to be screened by the UN|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-prajakta-koli-s-video-to-be-screened-by-the-un-2684613|access-date=2020-07-23|website=DNA India|language=en}}</ref> === द युएन एन्ड गोलकीपर्स इनिशिएटिभ === सेप्टेम्बर २०१९ मा उनी अन्तर्राष्ट्रिय सहिष्णुता दिवसको अवसरमा भारतको प्रतिनिधिको रूपमा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को सचिवालय र [[बिल र मेलिन्डा गेट्स संस्थान]]को गोलकीपर्स अभियानमा सहभागी हुन न्यू योर्क पुगेकी थिइन्।<ref name=":0" /> === क्रिएटर्स फर चेन्ज === मे २०१८ मा उनले युट्युबको [[क्रिएटर्स फर चेन्ज]]मा भाग लिएकी थिइन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/tech/aib-niharika-nm-mostlysane-join-youtube-creators-for-change-program-1743153.html|title=AIB, Niharika NM, MostlySane Join YouTube's 'Creators For Change' Program|work=News18|access-date=2018-05-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/YouTube/status/993896784207536128|title=YouTube on Twitter|website=Twitter|language=en|access-date=2018-05-10}}</ref> उनले आफ्नो प्रतिवेदनको रूपमा ''नो ओफेन्स'' नामक गीत बनाएकी थिइन्, जसलाई [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]मा अन्तर्राष्ट्रिय सहिष्णुता दिवसको अवसरमा देखाइएको थियो।<ref name="michelle obama">{{cite web | url=https://www.vogue.in/culture-and-living/content/prajakta-koli-indian-vlogger-collaboration-with-michelle-obama-creators-for-change-youtube | title=Meet the Indian vlogger who joined forces with Michelle Obama to fight for girls' education | work=[[Vogue India]] | date=17 March 2020 | accessdate=22 June 2020 | author=Agarwal, Mihika}}</ref> सन् २०२० मा क्रिएटर्स फर चेन्जको एक विशेष भागको लागि प्राजक्ताले [[मिसेल ओबामा]], [[लाइजा कोशी]] र [[थेम्बे माहलाबा]]सँग मिलेर विभिन्न देशका केटीहरूसँग उनीहरूको पढाइको अवसर र अवस्थाबारे अन्तर्वार्ता गरिन्।<ref name="michelle obama" /><ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2020/01/creators-change-michelle-obama-youtube-1202834898/|title=YouTube ‘Creators for Change’ Anticipates Michelle Obama Interview – TCA|last=Haithman|first=Diane|last2=Haithman|first2=Diane|date=2020-01-18|website=Deadline|language=en|access-date=2020-01-20}}</ref> ===द कल टु युनाइट र रूम टु रीड=== १ मे २०२० मा [[ओपरा विनफ्रे|ओपरा विनफ्री]], [[जुलिया रोबर्ट्स]], [[इभा लङ्गोरिया]], [[दीपक चोपडा]]लगायत अन्य व्यक्तित्वहरू मिलेर आयोजित ''द कल टु युनाइट''मा प्राजक्ताले भारतको प्रतिनिधित्व गरिन्।<ref>{{Cite web|title=Prajakta Koli to represent India at 'The Call To Unite' event featuring Oprah Winfrey, Julia Roberts and others - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/prajakta-koli-to-represent-india-at-the-call-to-unite-event-featuring-oprah-winfrey-julia-roberts-and-others/articleshow/75491785.cms|access-date=2020-07-29|website=The Times of India|language=en}}</ref> [[२०१९-२० कोरोना भाइरस प्रकोप]]ले प्रभावित आम जनताको समर्थन र बाल शिक्षाको महत्त्व झल्काउने उद्देश्यले आयोजित यस २४ घण्टा लामो कार्यक्रम युनाइट र [[रूम टु रीड]]को सहकार्यले सफल भयो।<ref>{{Cite web|title=Room to Read Joins The Call to Unite with Julia Roberts and Prajakta Koli|url=https://www.roomtoread.org/the-latest/room-to-read-joins-the-call-to-unite-with-julia-roberts-and-prajakta-koli/|access-date=2020-07-29|website=www.roomtoread.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=COVID-19: Prajakta Koli Joins Julia Roberts, Oprah Winfrey In The Call to Unite 24-hour Livestream|url=https://www.news18.com/news/movies/covid-19-prajakta-koli-joins-julia-roberts-oprah-winfrey-in-the-call-to-unite-24-hour-livestream-2602009.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-07-29|website=News18}}</ref> ==गायन र सङ्गीत== {| class="wikitable" |- ! वर्ष !! नाम |- | सन् २०१७ || "शेमलेस" |- | सन् २०१८ || "नो ओफेन्स" |- | सन् २०२० || "ये डिस गाना है" |- | सन् २०२० || "पर लकडाउन होगया" |} ==अभिनय== {| class="wikitable" |- style="background:#b0c4de; text-align:center;" ! वर्ष ! नाम ! भूमिका ! निर्देशक ! भाषा ! टिप्पणी |- | सन् २०२० | ''खयाली पुलाव'' | आशा | तरुण डुडेजा | हरियाणवी | युट्युबमा निकालिएको छोटो चलचित्र |- |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडी == * {{official website|https://mostlysane.in/}} * {{Facebook|MostlySaneOfficial}} * {{Twitter|iamMostlySane}} * {{Instagram|mostlysane}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय युट्युबरहरू]] [[श्रेणी:भारतीय हास्य कलाकारहरू]] [[श्रेणी:मुम्बईका अभिनेत्रीहरू]] plvx3x3cueemnxkodfpepqpy5zy6t5s 0 122817 1354372 1169044 2026-05-05T21:31:26Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354372 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=सिद्धान्त कपूर|image=Siddhanth Kapoor at a promotion of 'Haseena Parkar'.jpg|caption=सिद्धान्त कपूर|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1984|07|06}}<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2013/jul/060713-its-birthday-time-for-ranveer-singh-and-siddhanth-kapoor.htm|website=Mid day|title=Birthday time for Siddhant}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=ht />|birth_place=[[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]|nationality=[[भारतीय]]|years_active=2000–वर्तमान|occupation=अभिनेता और सहायक निर्देशक|parents=[[शक्ति कपूर]], शिवांगी कपूर|relatives=}}'''सिद्धान्त कपूर''' (जन्म जुलाई १९८४) एक भारतीय फिल्म अभिनेता हुन् जो [[बलिउड|बलिउड]] का फिल्महरुमा काम गर्छन्। उनी अभिनेता [[शक्ति कपूर]] को छोरा र अभिनेत्री [[श्रद्धा कपूर]] को भाइ हुन्। उनले २००७ को "भूल भुलैया", २००६ को "भागम भाग", २००६ को "चुप चुप के" र अरु धेरै चलचित्रमा एक सहायक निर्देशक रूपमा काम गरेर आफ्नो क्यारियर शुरुआत गरे। त्यसपछि उनले संजय गुप्ताको अपराध फिल्म शूटआउट एट वडाला (२०१३) बाट अभिनयमा डेब्यू गरे र पछि अनुराग कश्यपको मनोवैज्ञानिक थ्रिलर अग्ली (२०१४) मा अभिनय गरे। <ref name="ht">{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/I-don-t-need-a-godfather-Siddhanth-Kapoor/Article1-1003408.aspx|title=I don’t need a godfather: Siddhanth Kapoor|date=2013-01-29|publisher=हिन्दुस्तानी टाईम्स|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140313013844/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/i-don-t-need-a-godfather-siddhanth-kapoor/article1-1003408.aspx|archivedate=13 मार्च 2014|accessdate=6 February 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313013844/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/i-don-t-need-a-godfather-siddhanth-kapoor/article1-1003408.aspx |date=2014-03-13 }}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र पेशा == सिद्धान्त कपूरको जन्म ६ जुलाई १९८४ [[मुम्बई|मा मुम्बईमा]] अभिनेता [[शक्ति कपूर]] र शिवांगी कोल्हापुरेको घरमा भएको थियो। उनी अभिनेत्री [[श्रद्धा कपूर]] को भाइ तथा [[पद्मिनी कोल्हापुरे]] र तेजस्विनी कोल्हापुरेका भतिजा हुन्। <ref>{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/shraddha-kapoor-likes-to-compete-with-herself/1115579/|title=Shraddha Kapoor likes to compete with herself|date=2013-05-14|publisher=द इंडियन एक्सप्रेस|accessdate=2013-05-30}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?271382|title=Ten Questions-Shraddha Kapoor|date=2011-04-25|publisher=Outlook|accessdate=2011-04-27}}</ref> उनले ली स्ट्रासबर्ग थिएटर र फिल्म इन्स्टिच्युट मा फिल्म निर्माण र अभिनय कोर्स को अध्ययन गरे। <ref name="koimoi.com" /> उनले एक डिस्क जकी को रूप मा आफ्नो क्यारियर शुरू गरे र पछि भूल भुलैया, भागम भाग, चुप चुप के र [[ढोल]] सहित लगभग दुई बर्ष सम्म निर्देशक प्रियदर्शन संग एक सहायक निर्देशक को रूप मा काम गरे। उनी सुरुमा सोहम शाहको २०१२ को फिल्म सत्ते पे सट्टा बाट डेब्यू गर्ने सोचमा थिइन् तर फिल्म रोकिएको थियो। पछि उनले २०१३ मा [[अनिल कपुर|अनिल कपूर]], [[जोन अब्राहम]] र [[कङ्गना राणावत|कंगना रनौतको]] साथ फिल्म शुटआउट एट वडालामा अभिनयमा डेब्यू गरेकी थिइन्, त्यसपछि उनले अनुराग कश्यपलाई उनको मनोवैज्ञानिक थ्रिलर फिल्म अग्लीमा सहयोग गरे, जसमा उनले तेजस्विनी कोल्हापुरे र [[रोनित रोय|रोनित रायको]] साथमा अभिनय गरे । एउटा क्यामियो भूमिका निभाए। <ref name="koimoi.com">{{Cite web|url=https://www.koimoi.com/actor/siddhanth-kapoor/|title=Siddhanth Kapoor Archives}}</ref> <ref name="cast">{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/547370|title=Shootout At Wadala Cast & Crew|publisher=बॉलीवुड हंगामा}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[शक्ति कपूर]] * [[श्रद्धा कपूर]] == सन्दर्भ == {{Reflist}} == बाह्य लि्क == * {{IMDb name|4948769}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:मुम्बईका अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] k2fgrqxls2czv9ucs1djr36vqzyrxso 0 124706 1354392 1353896 2026-05-06T10:29:27Z ~2026-19005-53 77778 1354392 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|२०८२ देखि नेपालको प्रधानमन्त्री}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = <!-- [[WP:NCIN]] अनुसार यहाँ कुनै पनि शैली/शीर्षक नथप्नुहोस् --> | honorific_suffix = <!-- [[WP:NCIN]] अनुसार यहाँ कुनै पनि शैली/शीर्षक नथप्नुहोस् --> | name = बालेन शाह | native_name = {{nobold|बालेन्द्र शाह}} | image = | alt = चश्मा, कालो सुट ज्याकेट, कालो शर्ट र ढाका टोपी लगाएका शाहको तस्विर। | caption = शाहको आधिकारिक तस्वीर, २०८२ | office = [[नेपालको प्रधानमन्त्री|नेपालको प्रधानमन्त्री]] | term_start = १३ चैत २०८२ | term_end = | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | predecessor = [[सुशीला कार्की]] (अन्तरिम) {{Collapsed infobox section begin|थप मन्त्रालयहरू}} | 1blankname1 = मन्त्रालय र विभागहरू | 1namedata1 = * [[प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय (नेपाल)|प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय]] * [[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा मन्त्रालय]] * [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]] | term_start1 = | term_end1 = १३ चैत २०८२ | predecessor1 = [[सुशीला कार्की]] (अन्तरिम) {{Collapsed infobox section end}} | office2 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]] | term_start2 = १२ चैत २०८२ | term_end2 = | predecessor2 = [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | constituency2 = [[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]] | office3 = [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] | term_start3 = २०७९ जेठ १६ | term_end3 = २०८२ माघ ४ | deputy3 = सुनिता डङ्गोल | predecessor3 = [[विद्यासुन्दर शाक्य]] | successor3 = [[सुनिता डङ्गोल]] (कार्यवाहक) | birth_name = बालेन्द्र शाह | birth_date = {{birth date and age|1990|04|27|df=y}} | birth_place = [[काठमाडौँ]], नेपाल | party = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] | alma_mater = हिमालयन ह्वाइटहाउस इन्टरनेसनल कलेज ([[इन्जिनियरिङमा स्नातक|बिई]])<br>निट्टे मीनाक्षी इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी, कर्नाटक (भारत) ([[इन्जिनियरिङमा स्नातकोत्तर|एमटेक]]) | profession = {{hlist|राजनीतिज्ञ|र्‍र्‍यापर|स्ट्रक्चरल इन्जिनियर}} | spouse = {{marriage|सविना काफ्ले|2018}} | children = १ | parents = {{ubl|रामनारायण शाह|ध्रुवदेवी शाह}} | signature = Signature of Balen Shah.svg }} '''बालेन्द्र शाह''' (जन्म: २०४७ वैशाख १४) जसलाई '''बालेन''' भनेर चिनिन्छन्, एक नेपाली राजनीतिज्ञ, स्ट्रक्चरल इन्जिनियर र र्‍यापर हुन्। उनी वि.सं २०८२ चैत १३ का दिनदेखि नेपालको ४३औँ [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]को रूपमा कार्यरत छन्।<ref>{{Cite web |last= |first=सेतोपाटी संवाददाता:|title=बालेन शाह प्रधानमन्त्री नियुक्त |url=https://www.setopati.com/politics/385188/ |access-date=2026-03-27 |website=सेतोपाटी |language=नेपाली}}</ref> उनी [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को विजयपछि [[नेपालको प्रधानमन्त्री]] बनेका थिए। उनी नेपालको पहिलो [[मधेशी]] मूलका प्रधानमन्त्री हुन्। उनले यसअघि २०७९ देखि २०८२ सम्म [[काठमाडौँको नगर प्रमुख|काठमाडौँ महानगरपालिकाको १५औँ नगर प्रमुख]]का रूपमा सेवा गरेका थिए, जुन पद सम्हाल्ने उनी पहिलो [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र उम्मेदवार]] थिए। [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७९]]मा शाह काठमाडौँको नगर प्रमुखमा निर्वाचित भएका थिए। आफ्नो कार्यकालमा उनले फोहोर व्यवस्थापन र ट्राफिक व्यवस्थापनमा विभिन्न पहलहरू सुरु गरेका थिए। अनधिकृत संरचनाहरू भत्काउने, सुकुम्बासी बस्ती व्यवस्थापन र फुटपाथ व्यवसायीहरू विरुद्धको कारबाहीका कारण उनको प्रशासनले आलोचना र विवादको पनि सामना गर्नु परेको थियो। मेयरको रूपमा आफ्नो कार्यकालमा शाहले [[विशाल नेपाल]]को अवधारणालाई पनि प्रवद्र्धन गरेका थिए। शाह [[नेपालमा जेनजी आन्दोलन|जेनजी आन्दोलन]]को समयमा एक प्रमुख राजनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा उदाएका थिए। २०८२ माघमा उनले काठमाडौँको मेयर पदबाट राजीनामा दिँदै [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]मा प्रवेश गरी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पार्टीको प्रधानमन्त्री उम्मेदवारका रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/nepali/articles/cp37x5nny2no|title=बालेन र हर्कले दिए चुनावमा उठ्न राजीनामा, कानुनमा के छ? |last=|first=|language=नेपाली|date=२०८२ फागुन २३|website=[[बीबीसी नेपाली]]|accessdate=२०८२ चैत १२}}</ref> उनले [[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]] मा पूर्वप्रधानमन्त्री [[केपी शर्मा ओली]]लाई भारी मतले पराजित गर्दै आफ्नो पार्टीलाई ऐतिहासिक बहुमत दिलाउन सफल भएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1886502/balen-elected-in-jhapa-5-by-a-margin-of-about-50000-votes|title=झापा-५ मा ओलीसँग करिब ५० हजार मतान्तरले बालेन निर्वाचित |last=|first=|language=नेपाली|date=२०८२ फागुन २३|website=अनलाइन खबर|accessdate=२०८२ चैत १२}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == बालेन शाहको जन्म [[विक्रम सम्वत्|वि.सं.]] २०४७ वैशाख १४ गते नरदेवी, [[काठमाडौँ]]मा [[मधेशी]] परिवारमा भएको थियो र उनको [[नामकरण संस्कार|न्वारन]]को नाम बालेन्द्र शाह हो। उनी सुदी जातिका हुन्।<ref name=":1">{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/835441-1653546559.html|title=काठमाडौँका ‘लेन’मा बालेन|last=बेलवासे|first=अस्मिता|date=१२ जेठ २०७९|website=नागरीक|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526131230/https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/835441-1653546559.html|archivedate=१२ जेठ २०७९|dead-url=|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> उनी [[आयुर्वेद|आयुर्वेदिक]] चिकित्सक डा. रामनारायण शाह र उनकी दोस्रो पत्नी ध्रुवदेवी शाहका कान्छा छोरा हुन्।<ref>{{Cite web|url=https://gorkhapatraonline.com/news/13998|title=‘वालेन जितेर एक पटक गाउँ आऊ’|last=दास|first=महेशकुमार|date=११ जेठ २०७९|website=[[गोरखापत्र]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220525162723/https://gorkhapatraonline.com/news/13998|archivedate=११ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/272342|title=काठमाडौँले पर्खिरहेको मेयर बालेन शाह|last=श्रेष्ठ|first=सुदीप|date=११ जेठ २०७९|website=सेतोपाटी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526161837/https://www.setopati.com/politics/272342|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220526161837/https://www.setopati.com/politics/272342 |date=2022-05-26 }}</ref> बालेनको पुख्र्यौली घर [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] जिल्लाको [[एकडारा गाउँपालिका]]मा पर्दछ भने<ref name=":0" /> मामाघर [[धनुषा जिल्ला]]को जमुनिवास– ४ मा पर्दछ।<ref name=":0" /> शाहका हजुरबुवा मुनिलाल शाह एक जमिन्दार थिए।<ref name=":0" /> उनको परिवार अहिले [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|त्रिभुवन विमानस्थल]] नजिकै रहेको तीनकुनेको गैरीगाउँमा बस्छन्।<ref>{{Cite web|url=https://lokkalam.com/news/13051|title=काठमाडौँका मेयर उम्मेदवारले कहाँबाट गर्दैछन् मतदान ?|date=२९ वैशाख २०७९|website=लोक कलम|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526113524/https://lokkalam.com/news/13051|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> उनले ह्वाइट हाउस इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीबाट [[सिभिल इन्जिनियरिङ]]मा स्नातक र भारतको [[कर्नाटक]]मा स्थित विश्वेश्वरय्या प्राविधिक विश्वविद्यालयबाट स्ट्रक्चरल इन्जिनियरिङमा स्नातकोत्तर गरेका छन्। उनी आफ्नो पेशाको क्रममा देशका ६५ वटा जिल्ला भ्रमण गरेको एक कार्यक्रममा बताएका थिए।<ref name=":1" /> [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ सालको महाभूकम्प]]पछि उनले उद्धार र राहतको काममा सक्रिय भएर समाजसेवीको रूपमा नक्सा बनाउने कार्य गरेका थिए।<ref name=":1" /> उनले सबिना काफ्लेसँग विवाह गरेका छन्। शाहकी श्रीमती पेसाले जनस्वास्थ्यकर्मी छिन्।<ref name=":3" /> ==साङ्गीतिक जीवन== सानैदेखि बालेनको रुचि सङ्गीत र कवितामा थियो।<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/269228|title=कालो चस्माभित्र लुकेका बालेन शाह|last=सत्याल|first=मनोज|date=१६ वैशाख २०७९|website=सेतोपाटी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526185828/https://www.setopati.com/politics/269228|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220526120434/https://www.setopati.com/politics/269228 |date=2022-05-26 }}</ref> उनले आफ्नो पहिलो गीत "सडक बालक" वि.सं. २०६९ मा गाएका थिए र याे गीत उनले कक्षा ९ मा हुँदा लेखेका थिए।<ref name=":4">{{Cite web|url=https://ekagaj.com/article/society/97791/|title=स्थापित दलका उम्मेदवारमाथि एक्लै भारी बनेका बालेन शाह|last=बजगाईं|first=सुरेन्द्र|date=१९ बैशाख २०७९|website=इकागज|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220502135526/https://ekagaj.com/article/society/97791/|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220526185851/https://ekagaj.com/article/society/97791/ |date=2022-05-26 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nepallive.com/story/268882|title=र्‍यापर बालेन काठमाडौँ मेयरको उम्मेदवार बन्ने घोषणा, कलाकारहरूको समर्थन|website=नेपाल लाइभ|publisher=१३ पुस २०७८|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526134938/https://nepallive.com/story/268882|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> == काठमाडौँको नगर प्रमुख == र्‍याप र इन्जिनियरिङसँगै उनले नेपालको राजनीतिमा पनि रुचि राखेका थिए।<ref name=":3" /> विवेकशील र [[साझा पार्टी]] छुट्टिएको बेला उनी विवेकशील पार्टीसम्म पुगेर काठमाडौँको नगर प्रमुखको उम्मेदवारको रूपमा विवेकशीलबाट उठ्न चाहेका थिए।<ref name=":3" /> शाह सुरुमा [[विवेकशील नेपाली दल|विवेकशील पार्टी]]प्रति आकर्षित थिए।<ref name=":3" /> उनी त्यतिबेला गायकका रूपमा मात्र चिनिन्थे र विवेकशील पार्टीले उनलाई पार्टीमा आउन आग्रह गरेको थियो तर शाहले विवेकशीलको सदस्यता लिएनन्।<ref name=":3" /> उनले स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा चुनाव लड्ने तयारीमा लागेका थिए।<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/nepali/news-61566558|title=बालेनः स्वतन्त्र उम्मेदवार बालेन्द्र शाह कसरी काठमाण्डू महानगरमा निर्वाचित भए, अब उनका चुनौती कस्ता|date=१३ जेठ, २०७९|website=बीबीसी नेपाली|accessdate=१३ जेठ २०७९}}</ref> शाहले [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४]]मा मतदान गरेनन् र उनले वि.सं. २०७४ वैशाख ३१ गते आफ्नो [[फेसबुक]]मा "मैले आज भोट गरिनँ। म उम्मेदवार थिइनँ। मैले सिभिल इन्जिनियरिङमा स्नातक गरेँ, म स्ट्रक्चरल इन्जिनियरिङको मास्टर्सको आधा बाटोमा छुँ। मलाई देश बनाउन आउँछ। म अर्को पटक भोट गर्छु, र आफैँलाई भोट दिन्छु। म मेरो देशको विकास गर्छु। मलाई अरू कसैको भर लाग्दैन्"। भनी लेखेका थिए<ref name=":1" /><ref name=":4" /> उनले वि.सं. २०७९ वैशाखमा भएको [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७९]]मा [[काठमाडौँ महानगरपालिका निर्वाचन, २०७९|काठमाडौँ महानगरपालिकाको मेयरको पदमा चुनाव लड्ने]] घोषणा गरेका थिए।<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.setopati.com/multimedia/261977|title=र्‍यापर बालेन शाह किन उठ्दैछन् काठमाडौँका मेयर? (भिडिओ)|last=राई|first=विवेक|date=२८ माघ २०७८|website=सेतोपाटी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526123219/https://www.setopati.com/multimedia/261977|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> शाहले आफु ९०,८३५ मत ल्याएर चुनाव जित्ने दावी गरेका थिए।<ref name=":3" /> [[काठमाडौँ|काठमाडौँ महानगरपालिका]]को नगरप्रमुख पदमा स्वतन्त्र उम्मेदवारीले उनलाई थप चर्चामा ल्याएको थियो।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2022/05/26/165352625609192175.html|title=परम्परागत राजनीतिमाथि बालेन–विद्रोह|last=दाहाल|first=मणि|date=१२ जेठ २०७९|website=कान्तिपुर|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> वैशाख ११ गते शाहले आधिकारिक रूपमा उम्मेदवारी दर्ता गरेका थिए र उनको विपक्षमा एमालेबाट [[केशव स्थापित]] र काङ्ग्रेसबाट सिर्जना सिंहले उम्मेदवारी दिएका थिए।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/04/24/165078538093562386.html|title=काठमाडौँ महानगरको मेयरमा बालेन शाहद्वारा उम्मेदवारी दर्ता|date=११ वैशाख २०७९|website=कान्तिपुर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526131339/https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/04/24/165078538093562386.html|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> उनलाई वैशाख १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]ले लौरो चुनाव चिह्न दिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/04/1118516|title=बालेन शाह र अटेरीलाई लौरो चुनाव चिह्न|date=२०७९ वैशाख १७|website=अनलाइनखबर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526115336/https://www.onlinekhabar.com/2022/04/1118516|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> वैशाख ३० गते सेतोपाटीले प्रकाशित गरेको मत सर्वेक्षणको अनुसार बालेनलाई नगरप्रमुख पदमा ४२% जनताले मतदान दिएको बताएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/election/localelection/270502/|title=सेतोपाटी प्रक्षेपण: बालेन शाह चुनिने छन् काठमाडौँका मेयर|date=३० वैशाख २०७९|website=सेतोपाटी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526130123/https://www.setopati.com/election/localelection/270502/|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> वि.सं. २०७९ जेठ ११ गते उनको जित निश्चित भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/05/25/165345808613167802.html|title=काठमाडौँको मेयरमा वालेन्द्र साहको जित सुनिश्चित|date=११ जेठ २०७९|website=कान्तिपुर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526190113/https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/05/25/165345808613167802.html|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> वि.सं. २०७९ जेठ १२ गते बालेन [[काठमाडौँको नगर प्रमुख|काठमाडौँको नगरप्रमुख]]को कार्यालयमा निर्वाचित भए भने उपप्रमुखमा [[सुनिता डङ्गोल|सुनिता डङ्गोल]] निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/272420|title=काठमाडौँको मेयर बने बालेन शाह, उपमेयर सुनिता डङ्गोल|date=१२ जेठ २०७९|website=सेतोपाटी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526172752/https://www.setopati.com/politics/272420|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220526172752/https://www.setopati.com/politics/272420 |date=2022-05-26 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/05/26/165356175313176522.html|title=वालेन्द्र बने काठमाडौँ महानगरको मेयर|date=१२ जेठ २०७९|website=कान्तिपुर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526181552/https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/05/26/165356175313176522.html|archivedate=१२ जेठ २०७९|accessdate=१२ जेठ २०७९}}</ref> == चुनावी इतिहास == === २०७९ काठमाडौँ महानगरपालिका निर्वाचन === {{मुख्य|काठमाडौँ महानगरपालिका निर्वाचन, २०७९}} बालेन शाहले २०७७ देखि नै आफ्नो उम्मेदवारीको योजना बनाइरहेका थिए र २०७८ पुस २ मा उनले आफ्नो [[फेसबुक]] पेजमार्फत मेयरको स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा चुनाव लड्ने घोषणा गरेका थिए।<ref name=":3" /> उनको अभियान मुख्यतया [[फोहोर व्यवस्थापन]], [[ट्राफिक नियन्त्रण]], [[सार्वजनिक सेवा]] प्रवाह, [[भ्रष्टाचार विरोधी]] अभियान र सहरको [[सांस्कृतिक सम्पदा]] संरक्षणमा केन्द्रित थियो।<ref name="auto">{{Cite web |date=26 May 2022 |title='Balen' canes parties with the walking stick |url=https://kathmandupost.com/national/2022/05/26/balen-canes-parties-with-the-walking-stick |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526151646/https://kathmandupost.com/national/2022/05/26/balen-canes-parties-with-the-walking-stick |archive-date=26 May 2022 |access-date=26 May 2022 |website=[[The Kathmandu Post]] |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title='Balen, come to your home village after win' |url=https://risingnepaldaily.com/news/11721 |access-date=2026-03-19 |website=GorakhaPatra}}</ref> शाह २०७९ जेठ १२ मा कुल खसेको मतको ३८.६% मत प्राप्त गरी निर्वाचित भएका थिए। उनले [[नेपाली काङ्ग्रेस]]की उम्मेदवार सिर्जना श्रेष्ठ र पूर्व मेयर तथा [[नेकपा (एमाले)]]का उम्मेदवार [[केशव स्थापित]]लाई २३,००० भन्दा बढी मतको अन्तरले पराजित गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite web |date=26 May 2022 |title='लौरो' बोकेर बालेन बने काठमाण्डू महानगर प्रमुख, को हुन् उनको विजयका सारथि |url=https://www.bbc.com/nepali/news-61566558 |website=बीबीसी नेपाली |language=ne}}</ref> शाहले २०७९ जेठ १६ मा मेयरको रूपमा पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएका थिए।<ref>{{Cite web |date=30 May 2022 |title=KMC Mayor Balen Shah takes oath of office and secrecy |url=https://english.khabarhub.com/2022/30/254867/ |website=Khabarhub |language=en}}</ref> {{Election box begin|title=नगर प्रमुखको निर्वाचन परिणाम}} {{Election box winning candidate with party link||party=स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|candidate=बालेन्द्र शाह|votes=61767|percentage=३८.६%|change=''नयाँ''}} {{Election box candidate with party link|party=नेपाली काङ्ग्रेस|candidate=सिर्जना सिंह|votes=३८,३४१|percentage=२४.०%|change=+१.१%|}} {{Election box candidate with party link|party=नेकपा (एमाले)|candidate=केशव स्थापित |votes=३८,११७|percentage=२३.८%|change=-९.१%}} {{Election box candidate with party link|party=स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|candidate=सुमन सायमी |votes=१३,७७०|percentage=८.६%|change=''नयाँ''|}} {{Election box candidate with party link|party=राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|candidate=मदनदास श्रेष्ठ|votes=५,७७०|percentage=३.६%|change=''नयाँ''|}} {{Election box candidate||party=अन्य|candidate=|votes=२,१४१|percentage=१.३%|change=}} {{Election box total valid||votes=१५९,९०६|percentage=|change=}} {{Election box rejected||votes=३१,२८०|percentage=|change=}} {{Election box turnout||votes=१९१,१८६|percentage=६३.६८%|change=-९.०४%}} {{Election box registered electors||reg. electors=३००,३४२|ref=<ref name="voter">{{cite web |title=प्रेस विज्ञप्ति |url=https://election.gov.np/admin/public//storage/Local%20Election/Press%20Release/Press%20Release.pdf |website=Election Commission, Nepal|language=ne |access-date=26 May 2022}}</ref>|change=+१०.७%}} {{Election box end}} === २०८२ झापा–५ संसदीय निर्वाचन === काठमाडौँको मेयरको रूपमा आफ्नो कार्यकाल पूरा नगरी, शाहले माघ २०८२ मा मेयर पदबाट राजीनामा दिँदै [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] (रास्वपा) मा प्रवेश गरेका थिए। उनी [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] लागि पार्टीको प्रधानमन्त्री उम्मेदवार बनेका थिए।<ref>{{Cite web |date=7 March 2026 |title=RSP's Balen Shah receives victory certificate |url=https://english.khabarhub.com/2026/07/538254/ |website=Khabarhub}}</ref> शाहले [[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा निर्वाचन क्षेत्र नं. ५]] बाट उम्मेदवारी दिए, जहाँ उनले चार पटकका पूर्वप्रधानमन्त्री तथा [[नेकपा (एमाले)]]का अध्यक्ष [[केपी शर्मा ओली]]लाई चुनौती दिएका थिए। ओलीले [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|२०६४]] बाहेक त्यस क्षेत्रबाट हरेक निर्वाचन जित्दै आएका थिए। शाह २०८२ फागुन २३ मा झापा–५ बाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्यमा आधिकारिक रूपमा निर्वाचित भएका थिए। [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]ले सार्वजनिक गरेको अन्तिम नतिजा अनुसार शाहले ६८,३४८ मत प्राप्त गरेका थिए जुन नेपालको संसदीय निर्वाचनको इतिहासमा कुनै पनि उम्मेदवारले प्राप्त गरेको अहिलेसम्मकै उच्च मत हो। उनले ओलीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] मा सोही क्षेत्रमा कायम गरेको ५७,१३९ मतको रेकर्ड तोडेका थिए।<ref name="khabarhub2026">{{Cite web |date=7 March 2026 |title=RSP's Balen Shah receives victory certificate after landslide win in Jhapa-5 |url=https://english.khabarhub.com/2026/07/538254/ |access-date=7 March 2026 |website=Khabarhub}}</ref><ref name="khoj2026">{{Cite web |date=7 March 2026 |title=Balen Shah Wins Jhapa-5 with Record 68,348 Votes, Defeats Former PM KP Sharma Oli |url=https://khojsamachar.com/balen-shah-jhapa-5-record-votes-defeats-kp-sharma-oli/ |access-date=7 March 2026 |website=Khoj Samachar}}</ref><ref>{{Cite news |last=Beech |first=Hannah |last2=Ghimire |first2=Binod |last3=Pradhan |first3=Sajal |date=2026-03-10 |title=Who Is Balendra Shah, the Rapper Set to Be Nepal’s Next Prime Minister? |url=https://www.nytimes.com/2026/03/09/world/asia/balendra-shah-nepal-prime-minister.html |access-date=2026-03-10 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ओलीले १८,७३४ मत प्राप्त गरेका थिए जस अनुसार शाह ४९,६१४ मतान्तरले विजयी भएका थिए। {{Election box begin|title=संसदीय निर्वाचन परिणाम}} {{Election box winning candidate with party link||party=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी|candidate=बालेन्द्र शाह|votes=68,348|percentage=६६.७९%|change=+५४.२७%}} {{Election box candidate with party link|party=नेकपा (एमाले)|candidate=[[केपी शर्मा ओली]]|votes=१८,७३४|percentage=१८.३१%|change=-३७.३%}} {{Election box candidate with party link|party=श्रम संस्कृति पार्टी|candidate=समिर तामाङ|votes=९,२३३|percentage=९.०२%|change=''नयाँ''}} {{Election box candidate with party link|party=नेपाली काङ्ग्रेस|candidate=मन्धरा चिमरिया|votes=१,८२१|percentage=१.७८%|change=-२३.५१%}} {{Election box candidate||party=अन्य|candidate=|votes=४,२०२|percentage=४.१०%|change=-२.३६%}} {{Election box total valid||votes=१२०,३३८|percentage=|change=}} {{Election box rejected||votes=४,२३०|percentage=|change=}} {{Election box turnout||votes=१०६,५६८|percentage=६३.६८%|change=}} {{Election box registered electors||reg. electors=१६३,३७९|ref=|change=}} {{Election box end}} == व्यक्तिगत जीवन == शाहले जनस्वास्थ्य विशेषज्ञ सविना काफ्लेसँग विवाह गरेका थिए।<ref name=":269228" /> उनी आफ्नी पत्नी र छोरीका साथ काठमाडौँको तीनकुने, गैरीगाउँमा बस्छन्।<ref name=":269228">{{Cite web |last=सत्याल |first=मनोज |date=29 April 2022 |title=कालो चस्माभित्र लुकेका बालेन शाह |url=https://www.setopati.com/politics/269228/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526185828/https://www.setopati.com/politics/269228/ |archive-date=26 May 2022 |access-date=26 May 2022 |website=सेतोपाटी |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220526185828/https://www.setopati.com/politics/269228/ |date=26 May 2022 }}</ref> == सम्मान तथा पहिचान == सन् २०२३ मा प्रतिष्ठित ''[[टाइम (पत्रिका)|टाइम]]'' पत्रिकाले शाहलाई आफ्नो विश्वका १०० प्रभावशाली उदीयमान व्यक्तिहरूको सूचीमा समावेश गरेपछि उनले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा चर्चा प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite web |title=TIME100 Next 2023: Balendra Shah |url=https://time.com/collection/time100-next-2023/6311766/balendra-shah/ |publisher=Time |date=2023-09-13 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> एक स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा उनको विजयलाई राजनीतिक विश्लेषकहरूले नेपालका स्थापित राजनीतिक दलहरूको वर्चस्वका लागि एक ठूलो चुनौती र "बालेन प्रभाव"को रूपमा व्याख्या गरेका थिए।<ref>{{cite web |title=Balen Shah's victory and what it means for Nepal's politics |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/05/20/balen-shah-s-victory-and-what-it-means-for-nepal-s-politics |publisher=The Kathmandu Post |date=2022-05-20}}</ref> == गीतहरू == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |गीत ! scope="col" |टिप्पणीहरू ! scope="col" |वर्ष ! class="unsortable" scope="col" |सन्दर्भ |- !'''जय महाकाली''' | |सन् २०२६ |<ref>{{Citation |last=Balen |title=BALEN - JAY MAHAKAALI (Swapnil, Chronic Beatz, Foeseal) |date=2026-03-26 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Yse0H0mXEuQ |access-date=2026-03-27}}</ref> |- ! scope="row" |"सबै लाई हतार छ" | |सन् २०२१ | |- ! scope="row" |"स्टे ट्रु" | |सन् २०२१ | |- ! scope="row" |"बलिदान" | |सन् २०२० | |- ! scope="row" |"लोकल ठिटो" | |सन् २०२० | |- ! scope="row" |"सावेज" | |सन् २०२० | |- ! scope="row" |"आस्तिक" | |सन् २०२० | |- ! scope="row" |"गोर्खाली तोप" | |सन् २०१९ | |- ! scope="row" |"मार्फाको मदिरा" | |सन् २०१९ | |- ! scope="row" |"मन यो उड्यो" | |सन् २०१६ | |- ! scope="row" |"नेपाल हासेको" | |सन् २०१५ | |- ! scope="row" |"आम नेपाली बुवा" | |सन् २०१३ | |- ! scope="row" |"तथ्य" | |सन् २०१३ | |- ! scope="row" |"सडक बालक" |पहिलो गीत |सन् २०१२ | |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{wikiquote}} {{Commons category}} * {{IMDb name|nm14014835}} {{s-start}} {{s-par|np-lwr}} |- {{s-bef|before=[[केपी शर्मा ओली]]}} {{s-ttl|title=[[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]] का लागि प्रतिनिधि सभा सदस्य|years=वि.सं २०८२–वर्तमान}} {{s-inc}} |- {{s-off}} |- {{s-bef|before=[[सुशीला कार्की]]<br />{{small|अन्तरिम}}}} {{s-ttl|title=[[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|नेपालको प्रधानमन्त्री]]|years=वि.सं २०८२–वर्तमान}} {{s-inc}} |- {{s-bef | before = [[विद्यासुन्दर शाक्य]] }} {{s-ttl | title = [[काठमाडौँको नगर प्रमुख|काठमाडौँ महानगरपालिकाको प्रमुख]] | years = २०२२–२०२६ }} {{s-aft | after = [[सुनिता डङ्गोल]]<br />{{small|कार्यवाहक}}}} {{s-end}} {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} {{वर्तमान सार्क नेताहरू}} [[श्रेणी:नेपाली र्‍यापरहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँ महानगरपालिकाका नगरप्रमुखहरू]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:नेपालका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] tc27xjrgpps1l7zpjliqacxn7ia82v4 0 126586 1354338 1353145 2026-05-05T14:02:44Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1354338 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = File:छार्का ताङसोङ गाउँपालिका.png | image_caption = छार्का ताङसोङ गाउँपालिकाको वडा विभाजन | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = कर्णाली प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = Nepal Karnali Province#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dolpa/chharka-tangsong?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = सेनाङ गुरुङ <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = कर्म ढुण्डुप गुरुङ <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 345.57<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=59&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 1672 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.07|83.45|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[छार्का]] गाविसको कार्यालय | website = [https://chharkatangsongmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[डोल्पा जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/ |date=2017-03-12 }}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[छार्का]] र [[मुकोट]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। == जनसाङ्ख्यिकी == [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८]] अनुसार यस गाउँपालिकको कुल जनसङ्ख्या १,६७२ रहेको छ<ref name="जनगणना २०७८"/> भने यहाँ ३२० घरधुरी रहेका छन्। [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना, २०७८]] अनुसार, यहाँ ९८.७% सहित [[डोल्पो जाति]]को बाहुल्यता रहेको छ। [[बौद्ध धर्म]] मान्नेहरूको जनसङ्ख्या १,६६० अर्थात् ९९.३% रहेको छ भने [[हिन्दु धर्म]] मान्नेहरूको जनसङ्ख्या १२ अर्थात् ०.७% रहेको छ।<ref>{{cite web|title=जात जाति राष्ट्रिय जनगणना २०७८ नतिजा|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/cast-ethnicity?province=6&district=59&municipality=8|website=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|language=नेपाली|accessdate=११ असोज २०८१}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ छार्का ताङसोङ गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[छार्का]] (१-५) || ४५३ || १०२.७३ || ४.४१ |- | २ || [[छार्का]] (६-७) || १९४ || ५३.२३ || ३.६४ |- | ३ || [[छार्का]] (८-९) || १९६ || २८.३३ || ६.९२ |- | ४ || [[मुकोट]] (१-३) || २४३ || ४८.९१ || ४.९७ |- | ५ || [[मुकोट]] (४-५, ७) || ३७८ || ८७.२२ || ४.३३ |- | ६ || [[मुकोट]] (६, ८-९) || २०८ || २५.१६ || ८.२७ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १,६७२ !! ३४५.५८ !! ४.८४ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dccdolpa.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डोल्पा] {{डोल्पा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डोल्पा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] t93q206i6weckplolh5kwcf0yx1254r 0 126600 1354342 1353142 2026-05-05T14:39:37Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1354342 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = चित्र:शे फोक्सुण्डो गाउँपालिका.png | image_caption = शे फोक्सुण्डोको वडा विभाजन | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = कर्णाली प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = Nepal Karnali Province#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dolpa/shey-phoksundo?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = धावा सम्डुक गुरुङ <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = पेम्मा वाङछेन गुरुङ <small> ([[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 123.07<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=59&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 3635 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.34|83.35|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[साल्दाङ]] गाविसको कार्यालय | website = [https://shephoksundomun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[डोल्पा जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/ |date=2017-03-12 }}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[साल्दाङ]], [[भिजेर]] र [[फोक्सुण्डो]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३,६३५ रहेको छ भने यहाँ ८६१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ शे-फोक्सुण्डो गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[साल्दाङ]] (१-२, ९) || ८१८ || ७.४५ || १०९.८० |- | २ || [[साल्दाङ]] (३-४) || ६१६ || ११.४९ || ५३.६१ |- | ३ || [[साल्दाङ]] (५-६) || ५०५ || ९.७२ || ५१.९५ |- | ४ || [[साल्दाङ]] (७-८) || ६६० || २८.९८ || २२.७७ |- | ५ || [[भिजेर]] (१-७) || १९७ || ३९.७२ || ४.९६ |- | ६ || [[भिजेर]] (८) || ७२ || ९.३६ || ७.६९ |- | ७ || [[भिजेर]] (९) || १६३ || १४.४७ || ११.२६ |- | ८ || [[फोक्सुण्डो]] (१-५) || ३८८ || ६.१९ || ६२.६८ |- | ९ || [[फोक्सुण्डो]] (६-९) || २१६ || ८.५८ || २५.१८ |- ! colspan="2" | जम्मा !! ३,६३५ !! १३५.९६ !! २६.७४ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dccdolpa.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डोल्पा] {{डोल्पा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डोल्पा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] ot6eel1sr01wjwkgelcvu56yplgcdp4 0 128577 1354370 1317187 2026-05-05T21:15:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354370 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = सानु शर्मा | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = नेपाली | image = Sanu Sharma.jpg | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[परोपकार प्रसूति तथा स्त्री रोग अस्पताल|प्रसूति गृह]], [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | monuments = | nationality = नेपाली | other_names = | citizenship = | education = | alma_mater = | occupation = लेखन, नर्सिङ | years_active = | employer = | organization = | agent = | known_for = [[उपन्यास]], [[कथा]] | notable_works = ''अर्को देशमा''<br/>''उत्सर्ग''<br/>''एकादेशमा''<br/>''विप्लवी'' | style = | height = | weight = | television = | title = | term = | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = | callsign = | awards = | signature = | signature_alt = | signature_size = | website = | footnotes = }} '''सानु शर्मा''' नेपाली भाषाकी कथाकार, उपन्यासकार तथा कवि हुन्। आफ्नो लेखनका माध्यमबाट [[नेपाली साहित्य]]मा स्पष्ट उपस्थितिसहित सिर्जनारत शर्माका [[कथा]] तथा उपन्यासका पुस्तक प्रकाशित रहेका छन्।<ref name="baahrakhari1">{{cite web|url=https://baahrakhari.com/detail/53165|title=लेख्ने हुटहुटी|last=शर्मा|first=सानु|date=2018-04-14|website=https://baahrakhari.com/|accessdate=2022-11-13||}}</ref><ref name="nagarik1">{{cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/467221-1614396955.html|title=मानसिक विम्बमा प्रेम|last=निरौला|first=रञ्जना|date=2021-02-27|website=https://nagariknews.nagariknetwork.com|publisher=Nagarik News|accessdate=2022-11-13}}</ref><ref name="kantipur1">{{cite web|url=https://ekantipur.com/koseli/2017/11/25/20171125091934.html|title=नारी–पुरुष सम्बन्धबारे साहसिक दृष्टि|last=त्रिपाठी|first=गीता|date=2017-11-25|website=https://ekantipur.com|accessdate=2022-11-13}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == काठमान्डौको थापालथलीस्थित [[परोपकार प्रसूति तथा स्त्री रोग अस्पताल|प्रसूति गृह]]मा जन्मिएकी सानु शर्मा तराई र काठमाडौँमा हुर्किएकी हुन् । उनी पेसाले नर्स हुन्।<ref name="baahrakhari1" /><ref name="raman">{{cite web|url=https://ekantipur.com/koseli/2022/09/24/166398411093383853.html|title=पृथक् गन्तव्य|first=रमण|last=घिमिरे|date=2022-09-24|website=https://ekantipur.com|accessdate=2022-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231104033420/https://ekantipur.com/koseli/2022/09/24/166398411093383853.html |date=2023-11-04 }}</ref><ref name="kantipur2">{{cite web|url=https://ekantipur.com/koseli/2021/03/20/16162088920269896.html|title=एक्ला बालबालिकाका बेचैनी|first=ज्ञानु|last=अधिकारी|date=2021-03-20|website=https://ekantipur.com|accessdate=2022-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221114040759/https://ekantipur.com/koseli/2021/03/20/16162088920269896.html |date=2022-11-14 }}</ref> == लेखन जीवन == मूल लेखनका रूपमा उपन्यास तथा कथा विधामा कलम चलाउने सानु शर्माका फुटकररूपमा कविता तथा गजलहरू पनि प्रकाशित रहेका छन्। उनको पहिलो उपन्यास वि.सं. २०६० मा प्रकाशित ''अर्धविराम'' हो । उनको दोस्रो उपन्यास ''जीतको परिभाषा'' वि.सं. २०६६ मा प्रकाशित भएको हो । उनले आफ्नो तेस्रो उपन्यास ''अर्थ'' वि.सं. २०६७ मा प्रकाशित गराएकी हुन्। वि.सं. २०७४ मा उनको चौथो उपन्यास ''विप्लवी'' काठमाडौँ स्थित फिनिक्स बुकबाट प्रकाशित भयो ।<ref name="sahityap2">{{cite web|url= https://sahityapost.com/gair-aakhyan/gair-aakhyan-samicha/63400|title=कथाको मात लागेपछि|first=प्रतीक|last=ढकाल|date=2022-01-26|website=https://sahityapost.com|accessdate=2022-11-13}}</ref> 'विप्लवी' प्रकाशन भएलगत्तै वि.सं. २०७४ मा उनले आफ्नो पाँचौँ पुस्तक तथा पहिलो कथासङग्रह ''एकादेशमा'' साँग्रिला बुक्स मार्फत् प्रकाशित गराइन्। सो कथासङ्ग्रह ''एकादेशमा'' ले निकै चर्चा पाउनुका साथै वि.सं. २०७४ का लागि [[मदन पुरस्कार]]का लागि मनोनयन भयो।<ref name="break">{{cite web|url=https://breaknlinks.com/nepali/news/35117737|title=जियाको कथा बोल्ने ‘अर्थ’|first=रुमु|last=न्यौपाने|date=2021-02-24|accessdate=2022-11-13}}</ref><ref name="enepalese">{{cite web|url= https://www.enepalese.com/2020/05/271716.html|title=दिमाग हल्लाइदिने एउटी कथाकार|first=|last=|date=2020-06-14|accessdate=2022-11-13}}</ref><ref name="narad">{{cite web|url=https://nepaldristi.com/read/post/1848|title=उही पुरानै प्रवृतिको वास्तविक चित्रण - 'एकादेशमा'|first=नारद|last=निष्ठूरी|date=|accessdate=2022-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113150156/https://nepaldristi.com/read/post/1848 |date=2022-11-13 }}</ref><ref name="sahityap2" /> सानु शर्माको पाँचौँ उपन्यास ''उत्सर्ग'' र छैटौँ उपन्यास ''फरक'' क्रमशः वि.सं. २०७७ र वि.सं. २०७८ मा साँग्रिला बुक्सबाट प्रकाशित भए। शर्माको आठौँ पुस्तक तथा सातौँ उपन्यास ''ती सात दिन' २०८० साल भदौमा [[रत्न पुस्तक भण्डार]]बाट प्रकाशित भयो । शर्माले २०८० साल चैतमा फाइन प्रिन्ट नामक प्रकाशन गृहबाट आफ्नो दोस्रो कथासङ्ग्रह ''अर्को देशमा'' प्रकाशित गराइन् । कविता, गीत र गजलमा पनि कलम चलाउने शर्माका बीसवटा गजलहरू ''कैफियत २'' शीर्षकको संयुक्त गजलसङ्ग्रहमा प्रकाशित छन् ।<ref name="raman" /><ref name="sahityap">{{cite web|url= https://sahityapost.com/gair-aakhyan/gair-aakhyan-samicha/29253|title=अभिभावकले पढ्नै पर्ने पुस्तक 'उत्सर्ग' |first=गीता|last=रेग्मी|date=2021-02-24|website=https://sahityapost.com|accessdate=2022-11-13}}</ref><ref name="kantipur2" /><ref name="baahrakhari2">{{cite web|url=https://baahrakhari.com/detail/360528|title=नारी चरित्रहरूको उत्खनन|first=सुधा|last=शर्मा|date=2022-08-20|website=https://baahrakhari.com|accessdate=2022-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221114040801/https://baahrakhari.com/detail/360528 |date=2022-11-14 }}</ref> == मुख्य कृतिहरू == * ''अर्को देशमा'' (कथासङ्ग्रह) वि.सं. २०८० * ''ती सात दिन'' (उपन्यास) वि.सं. २०८० * ''फरक'' (उपन्यास) वि.सं. २०७८<ref name="raman"/> * ''उत्सर्ग'' (उपन्यास) वि.सं. २०७७<ref name="sahityap"/> * ''एकादेशमा'' (कथासङ्ग्रह) वि.सं. २०७४<ref name="kantipur1"/> * ''विप्लवी'' (उपन्यास) वि.सं. २०७४<ref name="enepalese"/> * ''अर्थ'' (उपन्यास) वि.सं. २०६७<ref name="break"/> * ''जीतको परिभाषा'' (उपन्यास) वि.सं. २०६६<ref name="enepalese"/> * ''अर्धविराम'' (उपन्यास) वि.सं. २०६०<ref name="break"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाली भाषाका साहित्यकारहरू|state=collapsed}} {{Authority control}} [[श्रेणी:नेपाली भाषाका लेखकहरू]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली महिला साहित्यकारहरू]] [[श्रेणी:त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्व विद्यार्थीहरू]] c8upikc5dr1gitbl0cna4y7jeapi09o 0 128714 1354393 1354227 2026-05-06T10:42:54Z ~2026-19005-53 77778 1354393 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}} {{Infobox political party | name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी | native_name = | abbreviation = रास्वपा | logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png | colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}} | colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]] | leader1_title = सभापति | leader1_name = [[रवि लामिछाने]] | leader2_title = वरिष्ठ नेता | leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]] | leader3_title = उपसभापति | leader3_name = [[स्वर्णिम वाग्ले]] | leader4_title = महामन्त्री | leader4_name = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] | leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष | leader5_name = लिमा अधिकारी | membership = २,४१,७९९ (२०८२)<ref>{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}</ref> | foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}} | ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]<ref name="GP"/><br />[[संवैधानिक समाजवाद]]<ref name="JOL">{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}</ref><br />[[प्रगतिवाद]]<ref name="JOL"/> | position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}} | slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने'' | symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]] | headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]] | country = नेपाल | blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति | blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]] | seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू | seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू | seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] | seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू | seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]] | seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | website = {{URL|http://rspnepal.org/}} | footnotes = {{cnote|A|यसलाई [[केन्द्र-वामपन्थी]] र [[केन्द्र-दक्षिणपन्थी]]का रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite web|date=२०८२ चैत १२|url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/170846/2025-06-21|title=रास्वपाको नीति तथा विचार|publisher=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} | leader6_name = प्रवक्ता | leader6_title = [[मनिष झा]] }} '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’ |publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}</ref> यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}</ref> == इतिहास == === स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) === १६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।<ref name="RL">{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}</ref> १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}</ref> १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।<ref name="s">{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}</ref> निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}</ref> दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}</ref> [[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।<ref>{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}</ref> उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}</ref> भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो। २०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}</ref> २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}</ref> सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}</ref> === जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) === 'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।<ref>{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}</ref> दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए। == सङ्गठन == दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।<ref name="JR">{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}</ref><ref name="RL"/> दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}</ref> == विचारधारा == दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]<ref name="GP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}</ref> दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।<ref name="RS">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}</ref><ref>{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}</ref> == नीतिगत अवधारणा == === अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप === दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}</ref><ref>{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}</ref> === निर्वाचन सुधार === रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।<ref name="RL" /><ref>{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> २०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।<ref>{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> === आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण === दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।<ref name="RSP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}</ref> === स्वास्थ्य सेवा === दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।<ref name="RSP" /> === भ्रष्टाचार निवारण === भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। === महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक === हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।<ref name="RSP" /> == जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू == === दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत === {{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}} ==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="6" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |२. |[[सुमना श्रेष्ठ]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |३. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |४. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |} ==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="7" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल !उत्तराधिकारी |- |१. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[शरतसिंह भण्डारी]] |- |२. |[[शिशिर खनाल]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[अशोककुमार राई]] |- |३. |[[तोसिमा कार्की]] | राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)'' |} == निर्वाचन परिणामहरू == <graph>{ "legends": [], "scales": [ { "type": "ordinal", "name": "x", "zero": false, "domain": { "data": "chart", "field": "x" }, "padding": 0.2, "range": "width", "nice": true }, { "type": "linear", "name": "y", "domain": { "data": "chart", "field": "y" }, "zero": true, "range": "height", "nice": true }, { "domain": { "data": "chart", "field": "series" }, "type": "ordinal", "name": "color", "range": [ "#0095DA" ] } ], "version": 2, "marks": [ { "type": "rect", "properties": { "hover": { "fill": { "value": "red" } }, "update": { "fill": { "scale": "color", "field": "series" } }, "enter": { "y": { "scale": "y", "field": "y" }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "y2": { "scale": "y", "value": 0 }, "width": { "scale": "x", "offset": -1, "band": "true" }, "fill": { "scale": "color", "field": "series", "value": "steelblue" } } }, "from": { "data": "chart" } }, { "type": "text", "properties": { "enter": { "baseline": { "value": "middle" }, "align": { "value": "right" }, "text": { "field": "y" }, "y": { "scale": "y", "offset": 4, "field": "y" }, "dy": { "scale": "x", "mult": 0.5, "band": true }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "angle": { "value": -90 }, "fontSize": { "value": 11 }, "fill": { "value": "white" } } }, "from": { "data": "chart" } } ], "height": 200, "axes": [ { "type": "x", "title": "Legislative election", "scale": "x", "format": "d", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "align": { "value": "right" }, "angle": { "value": -40 }, "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false }, { "type": "y", "title": "% of party vote", "scale": "y", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false } ], "data": [ { "format": { "parse": { "y": "number", "x": "integer" }, "type": "json" }, "name": "chart", "values": [ { "y": 10.7, "series": "y", "x": 2022 } ] } ], "width": 280 }</graph> यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}</ref> त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|निर्वाचन ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नेता ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|प्रत्यक्ष मत ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |समानुपातिक मत ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सिट संख्या ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"| ± ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |स्थान ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नतिजा |- !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± |- | rowspan="2" |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] | [[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |८,१५,०२३ | rowspan="2" |७.७७ | rowspan="2" | | rowspan="2" |११,३०,३४४ | rowspan="2" |१०.७० | rowspan="2" | | rowspan="2" |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} | rowspan="2" bgcolor="lightgrey"| | rowspan="2" |चौथो |{{yes2|गठबन्धन सरकार}} |- | [[रवि लामिछाने]] |{{no2|प्रतिपक्ष}} |- |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]] |'''[[बालेन्द्र शाह]]''' |'''४६,५०,६९७''' |'''४४.१७''' |{{Increase}} ३६.४० |'''५१,८३,४९३''' |'''४७.८४''' |{{Increase}} ३७.१४ |'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}''' |{{Increase}} १६१ |{{Increase}} प्रथम |{{yes2|बहुमतको सरकार}} |} == नेतृत्व == === पार्टी सभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- !१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१७ असार २०७९ |१३ माघ २०७९ |- !― |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१३ माघ २०७९ |१५ माघ २०७९ |- !(१) |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१५ माघ २०७९<ref name="IP">{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}</ref> |बहालवाला |} === उपसभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपसभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- ! rowspan="2" |१ |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१७ असार २०७९<ref name="rsp"/> |बहालवाला |- |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |१३ मंसिर २०८०<ref name="rsp">{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}</ref> |बहालवाला |} === संसदीय दलको नेता === * [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)<ref>{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}</ref> === सह-महामन्त्री === * [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान) * [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१) === संसदीय दलको उपनेता === * [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान) === प्रमुख सचेतक === * [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान) * [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१) === महामन्त्री === * [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान) * मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार) === प्रवक्ता === * [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान) === सह-प्रवक्ता === * प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान) === पार्टी कोषाध्यक्ष === * लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान) === उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपप्रधानमन्त्री ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="3" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |संसद ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |निर्वाचन क्षेत्र ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |प्रधानमन्त्री |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सुरुवात ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अन्त्य ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अवधि |- |१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]] |११ पुस २०७९ |१३ माघ २०७९ |३२ दिन |[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]] |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |} == संसद सदस्यहरू == === प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) === {{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !निर्वाचन क्षेत्र !पूर्ववर्ती |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|118x118px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[कृष्णभक्त पोखरेल]] |- |२. |[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ५]] |[[केपी शर्मा ओली]] |- |३. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |[[रामचन्द्र पौडेल]] |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]] |[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]] |- |५. |[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] |[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |- |६. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]] |[[जुलीकुमारी महतो]] |- |७. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |[[भिमसेनदास प्रधान]] |- |८. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |- |९. |[[हरि ढकाल]] |[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |- |१०. |[[निशा डाँगी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा १]] |[[विश्वप्रकाश शर्मा]] |- |११. |[[सोविता गौतम]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]] |[[विक्रम पाण्डे]] |- |१२. |[[विपिन कुमार आचार्य]] |[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]] |[[रेखा शर्मा]] |- |१३. |[[तोसिमा कार्की]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |[[पम्फा भुसाल]] |- |१४. |[[इन्दिरा राना मगर]] |[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा २]] |[[देवराज घिमिरे]] |- |१५. |[[गणेश पराजुली]] |[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |[[रामवीर मानन्धर]] |- |१६. |[[अमरेशकुमार सिंह]] |[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]] | - |- |१७. |जगदीश खरेल |[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]] |[[प्रेमबहादुर महर्जन]] |- |१८. |सस्मित पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] |[[प्रदिप पौडेल]] |- |१९. |[[रन्जु दर्शना]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] |[[प्रकाशमान सिंह]] |- |२०. |[[बब्लु गुप्ता]] |[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]] |[[रामशङ्कर यादव]] |- |२१. |राजुनाथ पाण्डे |[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]] |[[सन्तोष चालिसे]] |- |२२. |यज्ञमणि न्यौपाने |[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]] |[[डिगबहादुर लिम्बू]] |- |२३. |[[केपी खनाल]] |[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]] |[[अरुण कुमार चौधरी]] |- |२४. |पुकार बम |[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]] |[[गगन थापा]] |- |२५. |दीपकराज बोहरा |[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]] |[[नारायणप्रकाश साउद]] |- |२६. |सुदन गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] |[[राजेन्द्र बजगाईं]] |- |२७. |अशोककुमार चौधरी |[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[भगवती चौधरी]] |- |२८. |शिवशङ्कर यादव |[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]] |[[राजकिशोर यादव]] |- |२९. |धनञ्जय रेग्मी |[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]] |[[राजु थापा]] |- |३०. |गणेश कार्की |[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]] |[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]] |- |३१. |सागर ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]] |[[चन्द्र भण्डारी]] |- |३२. |प्रदिप बिष्ट | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]] |[[राजेन्द्रकुमार केसी]] |- |३३. |राजिव खत्री | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]] |[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]] |- |३४. |लेकजङ्ग थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]] |[[दीपक बोहरा]] |- |३५. |कृष्णहरि बुढाथोकी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]] |[[पूर्णबहादुर तामाङ]] |- |३६. |सुनिल केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |[[सोबिता गौतम]] |- |३७. |विश्वराज पोखरेल |[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]] |[[रामहरि खतिवडा]] |- |३८. |[[आशिका तामाङ]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]] |[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]] |- |३९. |सुलभ खरेल |[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] |[[विष्णुप्रसाद पौडेल]] |- |४०. |प्रकाश पाठक |[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ३]] |[[राजेन्द्र लिङ्देन]] |- |४१. |[[ताराप्रसाद जोशी]] |[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]] |[[शेरबहादुर देउवा]] |- |४२. |श्रीराम न्यौपाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]] |[[शङ्कर भण्डारी]] |- |४३. |आशा झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]] |[[योगेन्द्र मण्डल]] |- |४४. |अरविन्द साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]] |[[ज्वालाकुमारी साह]] |- |४५. |शम्भुप्रसाद ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ४]] |[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]] |- |४६. |उत्तमप्रसाद पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]] |[[विद्या भट्टराई]] |- |४७. |जगदीश खरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]] |[[गङ्गा कार्की]] |- |४८. |सुनिल लम्साल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]] |[[छबिलाल विश्वकर्मा]] |- |४९. |हरिप्रसाद भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]] |[[टोपबहादुर रायमाझी]] |- |५०. |सूर्यबहादुर तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]] |[[अम्बरबहादुर रायमाझी]] |- |५१. |सुशील खड्का | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]] |[[चित्रबहादुर केसी]] |- |५२. |आशिष गजुरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]] |[[लेखनाथ दाहाल]] |- |५३. |रुविना आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]] |[[शेखर कोइराला]] |- |५४. |बिना गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]] |दामोदर प्रसाद वैरागी |- |५५. |मधुकुमार चौलागाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]] |[[सूर्यमान दोङ तामाङ]] |- |५६. |ज्ञानेन्द्र सिंह महता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]] |[[रमेश लेखक]] |- |५७. |सोम शर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]] |[[देवेन्द्र पौडेल]] |- |५८. |हरिमोहन भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]] |[[दामोदर भण्डारी]] |- |५९. |सुरेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]] |[[सूर्यप्रसाद ढकाल]] |- |६०. |खगेन्द्र सुनार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]] |[[किशोर सिंह राठौर]] |- |६१. |गणेश धिमाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]] |[[अच्युतप्रसाद मैनाली]] |- |६२. |रुकेश रञ्जित | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]] |[[प्रेम सुवाल]] |- |६३. |ठाकुर सिंह थारु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]] |[[सञ्जयकुमार गौतम]] |- |६४. |रामजी यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]] |[[सीके राउत]] |- |६५. |लालबिक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]] |[[भिम आचार्य]] |- |६६. |तपेश्वर यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]] |[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]] |- |६७. |भरतप्रसाद पराजुली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]] |[[माधव सापकोटा]] |- |६८. |नितिमा भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]] |[[रामप्रकाश चौधरी]] |- |६९. |चन्दन कुमार सिंह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]] |[[उपेन्द्र यादव]] |- |७०. |राहबार अन्सारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]] |[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]] |- |७१. |श्रीधर पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]] |[[लालवीर चौधरी]] |- |७२. |देवराज पाठक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]] |[[मेटमणि चौधरी]] |- |७३. |कमल सुवेदी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]] |[[दीपक गिरी]] |- |७४. |बोधनारायण श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]] |[[रामनाथ अधिकारी]] |- |७५. |रामविनोद शाह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]] |[[रामकृष्ण यादव]] |- |७६. |राजकिशोर महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]] |[[रघुवीर महासेठ]] |- |७७. |गोविन्द पन्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]] |[[गोकर्ण विष्ट]] |- |७८. |कोमल ज्ञवाली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]] |[[रञ्जिता श्रेष्ठ]] |- |७९. |जगतप्रसाद जोशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]] |[[गङ्गाराम चौधरी]] |- |८०. |खेमराज कोइराला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]] |[[वीरबहादुर बलायर]] |- |८१. |आनन्दबहादुर चन्द | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]] |[[डिल्लीराज पन्त]] |- |८२. |जनक सिंह धामी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]] |[[तारा लामा तामाङ]] |- |८३. |मोहनलाल आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]] |[[बलराम अधिकारी]] |- |८४. |विक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]] |[[सुरेन्द्रराज आचार्य]] |- |८५. |खडकराज पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]] |[[मानबहादुर गुरुङ]] |- |८६. |वदन कुमार भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]] |[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]] |- |८७. |बुद्धरत्न तुलाधर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]] |[[उदयशमशेर राणा]] |- |८८. |धर्मराज केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]] |[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]] |- |८९. |प्रमोदकुमार महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]] |[[गिरीराजमणि पोखरेल]] |- |९०. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]] |[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]] |- |९१. |उज्ज्वलकुमार झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]] |[[महन्थ ठाकुर]] |- |९२. |गौरी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]] |[[महेन्द्र कुमार राय]] |- |९३. |प्रकाश गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]] |[[दीपकबहादुर सिंह]] |- |९४. |प्रशान्त उप्रेती | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]] |[[महेशकुमार बर्तौला]] |- |९५. |कृष्णकुमार कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]] |[[ऋषिकेश पोखरेल]] |- |९६. |सन्तोष राजवंशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]] |[[अमनलाल मोदी]] |- |९७. |राजन् गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]] |[[शशाङ्क कोइराला]] |- |९८. |मनिष खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]] |[[विष्णुकुमार कार्की]] |- |९९. |विक्रम तिमिल्सिना | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |[[हितबहादुर तामाङ]] |- |१००. |अच्युत लामिछाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]] |[[अर्जुननरसिंह केसी]] |- |१०१. |माधवबहादुर थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]] |[[ठाकुरप्रसाद गैरे]] |- |१०२. |विक्रम खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]] |[[विनोद चौधरी]] |- |१०३. |नरेन्द्र कुमार गुप्ता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]] |[[ध्रुवबहादुर प्रधान]] |- |१०४. |सागर भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]] |[[पदम गिरी]] |- |१०५. |बुद्धिप्रसाद पन्त | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]] |[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]] |- |१०६. |सुशील कुमार कानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]] |[[अजय चौरसिया]] |- |१०७. |रमाकान्त चौरसिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]] |[[राजकुमार गुप्ता]] |- |१०८. |टेकबहादुर शाक्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]] |[[रमेश रिजाल]] |- |१०९. |सुशान्त वैदिक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]] |[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]] |- |११०. |राजेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]] |[[माधवकुमार नेपाल]] |- |१११. |रविन्द्र पटेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]] |[[प्रभु साह]] |- |११२. |गणेश पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]] |[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]] |- |११३. |[[कन्हैया बनिया]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]] |[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]] |- |११४. |तौफिक अहमद खान | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]] |[[वासुदेव घिमिरे]] |- |११५. |[[पुष्पा कुमारी चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]] |[[नवलकिशोर साह]] |- |११६. |[[अमरकान्त चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]] |[[दिनेशकुमार यादव]] |- |११७. |[[सिताराम साह]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]] |[[तेजुललाल चौधरी]] |- |११८. |नरेन्द्र साह कलवार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]] |[[रामेश्वर राय यादव]] |- |११९. |धानन्द्र कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]] |[[श्यामकुमार घिमिरे]] |- |१२०. |रविन महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]] |[[महिन्द्र राय यादव]] |- |१२१. |पाराशमणि गेलाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]] |[[नारायण खड्का]] |- |१२२. |झबिलाल डुम्रे | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]] |[[धनराज गुरुङ]] |- |१२३. |रमेश कुमार सापकोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] |[[हृदयराम थानी]] |- |१२४. |शम्भु कुमार यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]] |[[लिलानाथ श्रेष्ठ]] |- |१२५. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]] |[[शरतसिंह भण्डारी]] |} ==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ==== {{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}} {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !समूह |- |१२६. |प्रतिभा रावल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[खस आर्य]] |- |१२७. |लिमा अधिकारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२८. |रमेश प्रसाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२९. |रिमा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="2" |[[दलित]] |- |१३०. |अमृता विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३१. |पुरुषोत्तम यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मधेशी]] |- |१३२. |समिना मियाँ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]] |- |१३३. |अफसाना बानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३४. |गलाजा समिम मिकरानी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३५. |गीता चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="4" |[[थारू जाति|थारू]] |- |१३६. |सुरेन्द्र चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३७. |प्रेमलाल चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३८. |करिश्मा कठरिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३९. |खगेन्द्र कर्ण | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="7" |[[मधेशी]] |- |१४०. |कामिनी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४१. |सरिता महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४२. |अङ्किता ठाकुर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४३. |ललिता कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४४. |निशा मेहता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४५. |पुनमकुमारी अग्रवाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४६. |बसुमाया तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="16" |[[आदिवासी जनजाति]] |- |१४७. |गङ्गा छन्त्याल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४८. |सुमरिमा उदास | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४९. |[[अनुष्का श्रेष्ठ]] |[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५०. |ओजस्वी शेरचन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५१. |सिर्जना श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५२. |रजिनी श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५३. |कुसुम महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५४. |भूमिका श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५५. |प्रमिला कुलुजु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५६. |सुजाता तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५७. |कृपा महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५८. |अलिजा गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५९. |राम लामा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६०. |खुश्बु श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६१. |[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]] |[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६२. |प्रभा ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="14" |[[खस आर्य]] |- |१६३. |ज्ञानु पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६४. |रताकुमारी थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६५. |शोभा खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६६. |प्रभा कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६७. |मञ्जु भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६८. |सृष्टि भट्टराई | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६९. |आकृति अवस्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७०. |क्रान्ति शिखा धिताल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७१. |टीका संग्रौला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७२. |श्रद्धा कुँवर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७३. |समीक्षा बास्कोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७४. |विदुषी राणा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७५. |रचना खतिवडा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७६. |प्रकाशचन्द्र परियार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="6" |[[दलित]] |- |१७७. |खिमा विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७८. |तारा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७९. |सुष्मा स्वर्णकार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८०. |स्मृति सेन्चुरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८१. |सीता वादी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |} === प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) === {{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !पूर्ववर्ती !निर्वाचन क्षेत्र |- | rowspan="2" |१. | rowspan="2" |[[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]] |१७ असार २०७९ ||१३ माघ २०७९ |{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}} |''पद सिर्जना'' | rowspan="2" |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |- |१५ माघ २०७९ | rowspan="21" |''२७ भदौ २०८२'' |{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}} |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |- |२. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |DTS|१५ वैशाख २०८० |{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}} |[[रामचन्द्र पौडेल]] |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |- |३. |[[सुमना श्रेष्ठ]] | [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]] | rowspan="3" |७ पुस २०७९ | rowspan="3" |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="3" | - | rowspan="3" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] | [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]] |- |५. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]] |- |६. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |- |७. |[[तोसिमा कार्की]] | [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[पम्फा भुसाल]] |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |- |८. |[[हरि ढकाल]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |- |९. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[भिमसेनदास प्रधान]] |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |- |१०. |[[सोविता गौतम]] |[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[माधव कुमार नेपाल]] |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |- |११. |[[गणेश पराजुली]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[रामवीर मानन्धर]] |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |- |१२. |[[सन्तोष परियार]] |[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="9" | - | rowspan="10" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |१३. |[[इन्दिरा राना मगर]] | [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१४. |[[चन्दा कार्की]] | [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१५. |[[निशा डाँगी]] | [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१६. |[[असिम शाह]] | [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१७. |[[शिव नेपाली]] |[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१८. |[[अशोककुमार चौधरी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१९. |[[विनीता कठायत]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२०. |[[लक्ष्मी तिवारी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२१. |[[बिन्दबासिनी कंसाकार]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]] |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका राजनीतिक दलहरू}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]] [[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]] hvmna0hn10h9gq64xaptvye1bhigj0a 1354394 1354393 2026-05-06T10:45:35Z ~2026-19005-53 77778 1354394 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}} {{Infobox political party | name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी | native_name = रास्वपा | logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png | colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}} | colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]] | leader1_title = सभापति | leader1_name = [[रवि लामिछाने]] | leader2_title = वरिष्ठ नेता | leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]] | leader3_title = उपसभापति | leader3_name = [[स्वर्णिम वाग्ले]] | leader4_title = महामन्त्री | leader4_name = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] | leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष | leader5_name = लिमा अधिकारी | membership = २,४१,७९९ (२०८२)<ref>{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}</ref> | foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}} | ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]<ref name="GP"/><br />[[संवैधानिक समाजवाद]]<ref name="JOL">{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}</ref><br />[[प्रगतिवाद]]<ref name="JOL"/> | position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}} | slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने'' | symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]] | headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]] | country = नेपाल | blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति | blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]] | seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू | seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू | seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] | seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू | seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]] | seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | website = {{URL|http://rspnepal.org/}} | leader6_name = प्रवक्ता | leader6_title = [[मनिष झा]] }} '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’ |publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}</ref> यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}</ref> == इतिहास == === स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) === १६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।<ref name="RL">{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}</ref> १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}</ref> १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।<ref name="s">{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}</ref> निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}</ref> दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}</ref> [[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।<ref>{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}</ref> उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}</ref> भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो। २०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}</ref> २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}</ref> सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}</ref> === जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) === 'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।<ref>{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}</ref> दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए। == सङ्गठन == दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।<ref name="JR">{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}</ref><ref name="RL"/> दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}</ref> == विचारधारा == दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]<ref name="GP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}</ref> दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।<ref name="RS">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}</ref><ref>{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}</ref> == नीतिगत अवधारणा == === अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप === दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}</ref><ref>{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}</ref> === निर्वाचन सुधार === रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।<ref name="RL" /><ref>{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> २०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।<ref>{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> === आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण === दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।<ref name="RSP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}</ref> === स्वास्थ्य सेवा === दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।<ref name="RSP" /> === भ्रष्टाचार निवारण === भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। === महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक === हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।<ref name="RSP" /> == जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू == === दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत === {{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}} ==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="6" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |२. |[[सुमना श्रेष्ठ]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |३. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |४. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |} ==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="7" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल !उत्तराधिकारी |- |१. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[शरतसिंह भण्डारी]] |- |२. |[[शिशिर खनाल]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[अशोककुमार राई]] |- |३. |[[तोसिमा कार्की]] | राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)'' |} == निर्वाचन परिणामहरू == <graph>{ "legends": [], "scales": [ { "type": "ordinal", "name": "x", "zero": false, "domain": { "data": "chart", "field": "x" }, "padding": 0.2, "range": "width", "nice": true }, { "type": "linear", "name": "y", "domain": { "data": "chart", "field": "y" }, "zero": true, "range": "height", "nice": true }, { "domain": { "data": "chart", "field": "series" }, "type": "ordinal", "name": "color", "range": [ "#0095DA" ] } ], "version": 2, "marks": [ { "type": "rect", "properties": { "hover": { "fill": { "value": "red" } }, "update": { "fill": { "scale": "color", "field": "series" } }, "enter": { "y": { "scale": "y", "field": "y" }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "y2": { "scale": "y", "value": 0 }, "width": { "scale": "x", "offset": -1, "band": "true" }, "fill": { "scale": "color", "field": "series", "value": "steelblue" } } }, "from": { "data": "chart" } }, { "type": "text", "properties": { "enter": { "baseline": { "value": "middle" }, "align": { "value": "right" }, "text": { "field": "y" }, "y": { "scale": "y", "offset": 4, "field": "y" }, "dy": { "scale": "x", "mult": 0.5, "band": true }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "angle": { "value": -90 }, "fontSize": { "value": 11 }, "fill": { "value": "white" } } }, "from": { "data": "chart" } } ], "height": 200, "axes": [ { "type": "x", "title": "Legislative election", "scale": "x", "format": "d", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "align": { "value": "right" }, "angle": { "value": -40 }, "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false }, { "type": "y", "title": "% of party vote", "scale": "y", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false } ], "data": [ { "format": { "parse": { "y": "number", "x": "integer" }, "type": "json" }, "name": "chart", "values": [ { "y": 10.7, "series": "y", "x": 2022 } ] } ], "width": 280 }</graph> यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}</ref> त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|निर्वाचन ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नेता ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|प्रत्यक्ष मत ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |समानुपातिक मत ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सिट संख्या ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"| ± ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |स्थान ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नतिजा |- !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± |- | rowspan="2" |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] | [[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |८,१५,०२३ | rowspan="2" |७.७७ | rowspan="2" | | rowspan="2" |११,३०,३४४ | rowspan="2" |१०.७० | rowspan="2" | | rowspan="2" |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} | rowspan="2" bgcolor="lightgrey"| | rowspan="2" |चौथो |{{yes2|गठबन्धन सरकार}} |- | [[रवि लामिछाने]] |{{no2|प्रतिपक्ष}} |- |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]] |'''[[बालेन्द्र शाह]]''' |'''४६,५०,६९७''' |'''४४.१७''' |{{Increase}} ३६.४० |'''५१,८३,४९३''' |'''४७.८४''' |{{Increase}} ३७.१४ |'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}''' |{{Increase}} १६१ |{{Increase}} प्रथम |{{yes2|बहुमतको सरकार}} |} == नेतृत्व == === पार्टी सभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- !१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१७ असार २०७९ |१३ माघ २०७९ |- !― |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१३ माघ २०७९ |१५ माघ २०७९ |- !(१) |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१५ माघ २०७९<ref name="IP">{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}</ref> |बहालवाला |} === उपसभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपसभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- ! rowspan="2" |१ |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१७ असार २०७९<ref name="rsp"/> |बहालवाला |- |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |१३ मंसिर २०८०<ref name="rsp">{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}</ref> |बहालवाला |} === संसदीय दलको नेता === * [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)<ref>{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}</ref> === सह-महामन्त्री === * [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान) * [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१) === संसदीय दलको उपनेता === * [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान) === प्रमुख सचेतक === * [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान) * [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१) === महामन्त्री === * [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान) * मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार) === प्रवक्ता === * [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान) === सह-प्रवक्ता === * प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान) === पार्टी कोषाध्यक्ष === * लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान) === उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपप्रधानमन्त्री ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="3" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |संसद ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |निर्वाचन क्षेत्र ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |प्रधानमन्त्री |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सुरुवात ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अन्त्य ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अवधि |- |१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]] |११ पुस २०७९ |१३ माघ २०७९ |३२ दिन |[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]] |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |} == संसद सदस्यहरू == === प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) === {{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !निर्वाचन क्षेत्र !पूर्ववर्ती |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|118x118px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[कृष्णभक्त पोखरेल]] |- |२. |[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ५]] |[[केपी शर्मा ओली]] |- |३. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |[[रामचन्द्र पौडेल]] |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]] |[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]] |- |५. |[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] |[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |- |६. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]] |[[जुलीकुमारी महतो]] |- |७. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |[[भिमसेनदास प्रधान]] |- |८. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |- |९. |[[हरि ढकाल]] |[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |- |१०. |[[निशा डाँगी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा १]] |[[विश्वप्रकाश शर्मा]] |- |११. |[[सोविता गौतम]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]] |[[विक्रम पाण्डे]] |- |१२. |[[विपिन कुमार आचार्य]] |[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]] |[[रेखा शर्मा]] |- |१३. |[[तोसिमा कार्की]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |[[पम्फा भुसाल]] |- |१४. |[[इन्दिरा राना मगर]] |[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा २]] |[[देवराज घिमिरे]] |- |१५. |[[गणेश पराजुली]] |[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |[[रामवीर मानन्धर]] |- |१६. |[[अमरेशकुमार सिंह]] |[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]] | - |- |१७. |जगदीश खरेल |[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]] |[[प्रेमबहादुर महर्जन]] |- |१८. |सस्मित पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] |[[प्रदिप पौडेल]] |- |१९. |[[रन्जु दर्शना]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] |[[प्रकाशमान सिंह]] |- |२०. |[[बब्लु गुप्ता]] |[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]] |[[रामशङ्कर यादव]] |- |२१. |राजुनाथ पाण्डे |[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]] |[[सन्तोष चालिसे]] |- |२२. |यज्ञमणि न्यौपाने |[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]] |[[डिगबहादुर लिम्बू]] |- |२३. |[[केपी खनाल]] |[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]] |[[अरुण कुमार चौधरी]] |- |२४. |पुकार बम |[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]] |[[गगन थापा]] |- |२५. |दीपकराज बोहरा |[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]] |[[नारायणप्रकाश साउद]] |- |२६. |सुदन गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] |[[राजेन्द्र बजगाईं]] |- |२७. |अशोककुमार चौधरी |[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[भगवती चौधरी]] |- |२८. |शिवशङ्कर यादव |[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]] |[[राजकिशोर यादव]] |- |२९. |धनञ्जय रेग्मी |[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]] |[[राजु थापा]] |- |३०. |गणेश कार्की |[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]] |[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]] |- |३१. |सागर ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]] |[[चन्द्र भण्डारी]] |- |३२. |प्रदिप बिष्ट | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]] |[[राजेन्द्रकुमार केसी]] |- |३३. |राजिव खत्री | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]] |[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]] |- |३४. |लेकजङ्ग थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]] |[[दीपक बोहरा]] |- |३५. |कृष्णहरि बुढाथोकी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]] |[[पूर्णबहादुर तामाङ]] |- |३६. |सुनिल केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |[[सोबिता गौतम]] |- |३७. |विश्वराज पोखरेल |[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]] |[[रामहरि खतिवडा]] |- |३८. |[[आशिका तामाङ]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]] |[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]] |- |३९. |सुलभ खरेल |[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] |[[विष्णुप्रसाद पौडेल]] |- |४०. |प्रकाश पाठक |[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ३]] |[[राजेन्द्र लिङ्देन]] |- |४१. |[[ताराप्रसाद जोशी]] |[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]] |[[शेरबहादुर देउवा]] |- |४२. |श्रीराम न्यौपाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]] |[[शङ्कर भण्डारी]] |- |४३. |आशा झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]] |[[योगेन्द्र मण्डल]] |- |४४. |अरविन्द साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]] |[[ज्वालाकुमारी साह]] |- |४५. |शम्भुप्रसाद ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ४]] |[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]] |- |४६. |उत्तमप्रसाद पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]] |[[विद्या भट्टराई]] |- |४७. |जगदीश खरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]] |[[गङ्गा कार्की]] |- |४८. |सुनिल लम्साल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]] |[[छबिलाल विश्वकर्मा]] |- |४९. |हरिप्रसाद भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]] |[[टोपबहादुर रायमाझी]] |- |५०. |सूर्यबहादुर तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]] |[[अम्बरबहादुर रायमाझी]] |- |५१. |सुशील खड्का | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]] |[[चित्रबहादुर केसी]] |- |५२. |आशिष गजुरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]] |[[लेखनाथ दाहाल]] |- |५३. |रुविना आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]] |[[शेखर कोइराला]] |- |५४. |बिना गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]] |दामोदर प्रसाद वैरागी |- |५५. |मधुकुमार चौलागाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]] |[[सूर्यमान दोङ तामाङ]] |- |५६. |ज्ञानेन्द्र सिंह महता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]] |[[रमेश लेखक]] |- |५७. |सोम शर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]] |[[देवेन्द्र पौडेल]] |- |५८. |हरिमोहन भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]] |[[दामोदर भण्डारी]] |- |५९. |सुरेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]] |[[सूर्यप्रसाद ढकाल]] |- |६०. |खगेन्द्र सुनार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]] |[[किशोर सिंह राठौर]] |- |६१. |गणेश धिमाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]] |[[अच्युतप्रसाद मैनाली]] |- |६२. |रुकेश रञ्जित | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]] |[[प्रेम सुवाल]] |- |६३. |ठाकुर सिंह थारु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]] |[[सञ्जयकुमार गौतम]] |- |६४. |रामजी यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]] |[[सीके राउत]] |- |६५. |लालबिक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]] |[[भिम आचार्य]] |- |६६. |तपेश्वर यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]] |[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]] |- |६७. |भरतप्रसाद पराजुली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]] |[[माधव सापकोटा]] |- |६८. |नितिमा भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]] |[[रामप्रकाश चौधरी]] |- |६९. |चन्दन कुमार सिंह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]] |[[उपेन्द्र यादव]] |- |७०. |राहबार अन्सारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]] |[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]] |- |७१. |श्रीधर पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]] |[[लालवीर चौधरी]] |- |७२. |देवराज पाठक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]] |[[मेटमणि चौधरी]] |- |७३. |कमल सुवेदी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]] |[[दीपक गिरी]] |- |७४. |बोधनारायण श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]] |[[रामनाथ अधिकारी]] |- |७५. |रामविनोद शाह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]] |[[रामकृष्ण यादव]] |- |७६. |राजकिशोर महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]] |[[रघुवीर महासेठ]] |- |७७. |गोविन्द पन्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]] |[[गोकर्ण विष्ट]] |- |७८. |कोमल ज्ञवाली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]] |[[रञ्जिता श्रेष्ठ]] |- |७९. |जगतप्रसाद जोशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]] |[[गङ्गाराम चौधरी]] |- |८०. |खेमराज कोइराला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]] |[[वीरबहादुर बलायर]] |- |८१. |आनन्दबहादुर चन्द | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]] |[[डिल्लीराज पन्त]] |- |८२. |जनक सिंह धामी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]] |[[तारा लामा तामाङ]] |- |८३. |मोहनलाल आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]] |[[बलराम अधिकारी]] |- |८४. |विक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]] |[[सुरेन्द्रराज आचार्य]] |- |८५. |खडकराज पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]] |[[मानबहादुर गुरुङ]] |- |८६. |वदन कुमार भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]] |[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]] |- |८७. |बुद्धरत्न तुलाधर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]] |[[उदयशमशेर राणा]] |- |८८. |धर्मराज केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]] |[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]] |- |८९. |प्रमोदकुमार महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]] |[[गिरीराजमणि पोखरेल]] |- |९०. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]] |[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]] |- |९१. |उज्ज्वलकुमार झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]] |[[महन्थ ठाकुर]] |- |९२. |गौरी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]] |[[महेन्द्र कुमार राय]] |- |९३. |प्रकाश गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]] |[[दीपकबहादुर सिंह]] |- |९४. |प्रशान्त उप्रेती | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]] |[[महेशकुमार बर्तौला]] |- |९५. |कृष्णकुमार कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]] |[[ऋषिकेश पोखरेल]] |- |९६. |सन्तोष राजवंशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]] |[[अमनलाल मोदी]] |- |९७. |राजन् गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]] |[[शशाङ्क कोइराला]] |- |९८. |मनिष खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]] |[[विष्णुकुमार कार्की]] |- |९९. |विक्रम तिमिल्सिना | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |[[हितबहादुर तामाङ]] |- |१००. |अच्युत लामिछाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]] |[[अर्जुननरसिंह केसी]] |- |१०१. |माधवबहादुर थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]] |[[ठाकुरप्रसाद गैरे]] |- |१०२. |विक्रम खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]] |[[विनोद चौधरी]] |- |१०३. |नरेन्द्र कुमार गुप्ता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]] |[[ध्रुवबहादुर प्रधान]] |- |१०४. |सागर भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]] |[[पदम गिरी]] |- |१०५. |बुद्धिप्रसाद पन्त | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]] |[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]] |- |१०६. |सुशील कुमार कानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]] |[[अजय चौरसिया]] |- |१०७. |रमाकान्त चौरसिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]] |[[राजकुमार गुप्ता]] |- |१०८. |टेकबहादुर शाक्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]] |[[रमेश रिजाल]] |- |१०९. |सुशान्त वैदिक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]] |[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]] |- |११०. |राजेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]] |[[माधवकुमार नेपाल]] |- |१११. |रविन्द्र पटेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]] |[[प्रभु साह]] |- |११२. |गणेश पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]] |[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]] |- |११३. |[[कन्हैया बनिया]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]] |[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]] |- |११४. |तौफिक अहमद खान | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]] |[[वासुदेव घिमिरे]] |- |११५. |[[पुष्पा कुमारी चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]] |[[नवलकिशोर साह]] |- |११६. |[[अमरकान्त चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]] |[[दिनेशकुमार यादव]] |- |११७. |[[सिताराम साह]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]] |[[तेजुललाल चौधरी]] |- |११८. |नरेन्द्र साह कलवार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]] |[[रामेश्वर राय यादव]] |- |११९. |धानन्द्र कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]] |[[श्यामकुमार घिमिरे]] |- |१२०. |रविन महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]] |[[महिन्द्र राय यादव]] |- |१२१. |पाराशमणि गेलाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]] |[[नारायण खड्का]] |- |१२२. |झबिलाल डुम्रे | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]] |[[धनराज गुरुङ]] |- |१२३. |रमेश कुमार सापकोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] |[[हृदयराम थानी]] |- |१२४. |शम्भु कुमार यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]] |[[लिलानाथ श्रेष्ठ]] |- |१२५. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]] |[[शरतसिंह भण्डारी]] |} ==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ==== {{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}} {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !समूह |- |१२६. |प्रतिभा रावल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[खस आर्य]] |- |१२७. |लिमा अधिकारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२८. |रमेश प्रसाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२९. |रिमा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="2" |[[दलित]] |- |१३०. |अमृता विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३१. |पुरुषोत्तम यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मधेशी]] |- |१३२. |समिना मियाँ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]] |- |१३३. |अफसाना बानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३४. |गलाजा समिम मिकरानी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३५. |गीता चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="4" |[[थारू जाति|थारू]] |- |१३६. |सुरेन्द्र चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३७. |प्रेमलाल चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३८. |करिश्मा कठरिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३९. |खगेन्द्र कर्ण | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="7" |[[मधेशी]] |- |१४०. |कामिनी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४१. |सरिता महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४२. |अङ्किता ठाकुर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४३. |ललिता कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४४. |निशा मेहता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४५. |पुनमकुमारी अग्रवाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४६. |बसुमाया तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="16" |[[आदिवासी जनजाति]] |- |१४७. |गङ्गा छन्त्याल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४८. |सुमरिमा उदास | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४९. |[[अनुष्का श्रेष्ठ]] |[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५०. |ओजस्वी शेरचन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५१. |सिर्जना श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५२. |रजिनी श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५३. |कुसुम महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५४. |भूमिका श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५५. |प्रमिला कुलुजु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५६. |सुजाता तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५७. |कृपा महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५८. |अलिजा गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५९. |राम लामा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६०. |खुश्बु श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६१. |[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]] |[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६२. |प्रभा ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="14" |[[खस आर्य]] |- |१६३. |ज्ञानु पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६४. |रताकुमारी थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६५. |शोभा खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६६. |प्रभा कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६७. |मञ्जु भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६८. |सृष्टि भट्टराई | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६९. |आकृति अवस्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७०. |क्रान्ति शिखा धिताल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७१. |टीका संग्रौला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७२. |श्रद्धा कुँवर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७३. |समीक्षा बास्कोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७४. |विदुषी राणा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७५. |रचना खतिवडा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७६. |प्रकाशचन्द्र परियार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="6" |[[दलित]] |- |१७७. |खिमा विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७८. |तारा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७९. |सुष्मा स्वर्णकार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८०. |स्मृति सेन्चुरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८१. |सीता वादी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |} === प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) === {{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !पूर्ववर्ती !निर्वाचन क्षेत्र |- | rowspan="2" |१. | rowspan="2" |[[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]] |१७ असार २०७९ ||१३ माघ २०७९ |{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}} |''पद सिर्जना'' | rowspan="2" |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |- |१५ माघ २०७९ | rowspan="21" |''२७ भदौ २०८२'' |{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}} |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |- |२. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |DTS|१५ वैशाख २०८० |{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}} |[[रामचन्द्र पौडेल]] |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |- |३. |[[सुमना श्रेष्ठ]] | [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]] | rowspan="3" |७ पुस २०७९ | rowspan="3" |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="3" | - | rowspan="3" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] | [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]] |- |५. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]] |- |६. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |- |७. |[[तोसिमा कार्की]] | [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[पम्फा भुसाल]] |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |- |८. |[[हरि ढकाल]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |- |९. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[भिमसेनदास प्रधान]] |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |- |१०. |[[सोविता गौतम]] |[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[माधव कुमार नेपाल]] |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |- |११. |[[गणेश पराजुली]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[रामवीर मानन्धर]] |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |- |१२. |[[सन्तोष परियार]] |[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="9" | - | rowspan="10" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |१३. |[[इन्दिरा राना मगर]] | [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१४. |[[चन्दा कार्की]] | [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१५. |[[निशा डाँगी]] | [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१६. |[[असिम शाह]] | [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१७. |[[शिव नेपाली]] |[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१८. |[[अशोककुमार चौधरी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१९. |[[विनीता कठायत]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२०. |[[लक्ष्मी तिवारी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२१. |[[बिन्दबासिनी कंसाकार]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]] |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका राजनीतिक दलहरू}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]] [[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]] nz6zrlic34dmxjz0o8flhskpd6ha37l 1354395 1354394 2026-05-06T10:48:00Z ~2026-19005-53 77778 1354395 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}} {{Infobox political party | name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी | native_name = रास्वपा | logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png | colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}} | colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]] | leader1_title = सभापति | leader1_name = [[रवि लामिछाने]] | leader2_title = वरिष्ठ नेता | leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]] | leader3_title = उपसभापति | leader3_name = [[स्वर्णिम वाग्ले]] | leader4_title = महामन्त्री | leader4_name = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] | leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष | leader5_name = लिमा अधिकारी | membership = २,४१,७९९ (२०८२)<ref>{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}</ref> | foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}} | ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]<ref name="GP"/><br />[[संवैधानिक समाजवाद]]<ref name="JOL">{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}</ref><br />[[प्रगतिवाद]]<ref name="JOL"/> | position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}} | slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने'' | symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]] | headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]] | country = नेपाल | blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति | blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]] | seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू | seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू | seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] | seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू | seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]] | seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | website = {{URL|http://rspnepal.org/}} | leader6_name = प्रवक्ता | leader6_title = [[मनिष झा]] | Ruling party = शक्तिशाली बहुमत प्राप्त सत्तारुढ दल }} '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’ |publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}</ref> यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}</ref> == इतिहास == === स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) === १६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।<ref name="RL">{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}</ref> १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}</ref> १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।<ref name="s">{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}</ref> निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}</ref> दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}</ref> [[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।<ref>{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}</ref> उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}</ref> भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो। २०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}</ref> २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}</ref> सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}</ref> === जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) === 'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।<ref>{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}</ref> दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए। == सङ्गठन == दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।<ref name="JR">{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}</ref><ref name="RL"/> दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}</ref> == विचारधारा == दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]<ref name="GP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}</ref> दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।<ref name="RS">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}</ref><ref>{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}</ref> == नीतिगत अवधारणा == === अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप === दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}</ref><ref>{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}</ref> === निर्वाचन सुधार === रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।<ref name="RL" /><ref>{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> २०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।<ref>{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> === आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण === दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।<ref name="RSP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}</ref> === स्वास्थ्य सेवा === दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।<ref name="RSP" /> === भ्रष्टाचार निवारण === भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। === महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक === हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।<ref name="RSP" /> == जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू == === दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत === {{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}} ==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="6" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |२. |[[सुमना श्रेष्ठ]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |३. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |४. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |} ==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="7" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल !उत्तराधिकारी |- |१. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[शरतसिंह भण्डारी]] |- |२. |[[शिशिर खनाल]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[अशोककुमार राई]] |- |३. |[[तोसिमा कार्की]] | राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)'' |} == निर्वाचन परिणामहरू == <graph>{ "legends": [], "scales": [ { "type": "ordinal", "name": "x", "zero": false, "domain": { "data": "chart", "field": "x" }, "padding": 0.2, "range": "width", "nice": true }, { "type": "linear", "name": "y", "domain": { "data": "chart", "field": "y" }, "zero": true, "range": "height", "nice": true }, { "domain": { "data": "chart", "field": "series" }, "type": "ordinal", "name": "color", "range": [ "#0095DA" ] } ], "version": 2, "marks": [ { "type": "rect", "properties": { "hover": { "fill": { "value": "red" } }, "update": { "fill": { "scale": "color", "field": "series" } }, "enter": { "y": { "scale": "y", "field": "y" }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "y2": { "scale": "y", "value": 0 }, "width": { "scale": "x", "offset": -1, "band": "true" }, "fill": { "scale": "color", "field": "series", "value": "steelblue" } } }, "from": { "data": "chart" } }, { "type": "text", "properties": { "enter": { "baseline": { "value": "middle" }, "align": { "value": "right" }, "text": { "field": "y" }, "y": { "scale": "y", "offset": 4, "field": "y" }, "dy": { "scale": "x", "mult": 0.5, "band": true }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "angle": { "value": -90 }, "fontSize": { "value": 11 }, "fill": { "value": "white" } } }, "from": { "data": "chart" } } ], "height": 200, "axes": [ { "type": "x", "title": "Legislative election", "scale": "x", "format": "d", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "align": { "value": "right" }, "angle": { "value": -40 }, "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false }, { "type": "y", "title": "% of party vote", "scale": "y", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false } ], "data": [ { "format": { "parse": { "y": "number", "x": "integer" }, "type": "json" }, "name": "chart", "values": [ { "y": 10.7, "series": "y", "x": 2022 } ] } ], "width": 280 }</graph> यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}</ref> त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|निर्वाचन ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नेता ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|प्रत्यक्ष मत ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |समानुपातिक मत ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सिट संख्या ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"| ± ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |स्थान ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नतिजा |- !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± |- | rowspan="2" |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] | [[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |८,१५,०२३ | rowspan="2" |७.७७ | rowspan="2" | | rowspan="2" |११,३०,३४४ | rowspan="2" |१०.७० | rowspan="2" | | rowspan="2" |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} | rowspan="2" bgcolor="lightgrey"| | rowspan="2" |चौथो |{{yes2|गठबन्धन सरकार}} |- | [[रवि लामिछाने]] |{{no2|प्रतिपक्ष}} |- |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]] |'''[[बालेन्द्र शाह]]''' |'''४६,५०,६९७''' |'''४४.१७''' |{{Increase}} ३६.४० |'''५१,८३,४९३''' |'''४७.८४''' |{{Increase}} ३७.१४ |'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}''' |{{Increase}} १६१ |{{Increase}} प्रथम |{{yes2|बहुमतको सरकार}} |} == नेतृत्व == === पार्टी सभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- !१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१७ असार २०७९ |१३ माघ २०७९ |- !― |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१३ माघ २०७९ |१५ माघ २०७९ |- !(१) |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१५ माघ २०७९<ref name="IP">{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}</ref> |बहालवाला |} === उपसभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपसभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- ! rowspan="2" |१ |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१७ असार २०७९<ref name="rsp"/> |बहालवाला |- |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |१३ मंसिर २०८०<ref name="rsp">{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}</ref> |बहालवाला |} === संसदीय दलको नेता === * [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)<ref>{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}</ref> === सह-महामन्त्री === * [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान) * [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१) === संसदीय दलको उपनेता === * [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान) === प्रमुख सचेतक === * [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान) * [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१) === महामन्त्री === * [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान) * मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार) === प्रवक्ता === * [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान) === सह-प्रवक्ता === * प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान) === पार्टी कोषाध्यक्ष === * लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान) === उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपप्रधानमन्त्री ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="3" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |संसद ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |निर्वाचन क्षेत्र ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |प्रधानमन्त्री |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सुरुवात ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अन्त्य ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अवधि |- |१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]] |११ पुस २०७९ |१३ माघ २०७९ |३२ दिन |[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]] |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |} == संसद सदस्यहरू == === प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) === {{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !निर्वाचन क्षेत्र !पूर्ववर्ती |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|118x118px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[कृष्णभक्त पोखरेल]] |- |२. |[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ५]] |[[केपी शर्मा ओली]] |- |३. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |[[रामचन्द्र पौडेल]] |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]] |[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]] |- |५. |[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] |[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |- |६. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]] |[[जुलीकुमारी महतो]] |- |७. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |[[भिमसेनदास प्रधान]] |- |८. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |- |९. |[[हरि ढकाल]] |[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |- |१०. |[[निशा डाँगी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा १]] |[[विश्वप्रकाश शर्मा]] |- |११. |[[सोविता गौतम]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]] |[[विक्रम पाण्डे]] |- |१२. |[[विपिन कुमार आचार्य]] |[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]] |[[रेखा शर्मा]] |- |१३. |[[तोसिमा कार्की]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |[[पम्फा भुसाल]] |- |१४. |[[इन्दिरा राना मगर]] |[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा २]] |[[देवराज घिमिरे]] |- |१५. |[[गणेश पराजुली]] |[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |[[रामवीर मानन्धर]] |- |१६. |[[अमरेशकुमार सिंह]] |[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]] | - |- |१७. |जगदीश खरेल |[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]] |[[प्रेमबहादुर महर्जन]] |- |१८. |सस्मित पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] |[[प्रदिप पौडेल]] |- |१९. |[[रन्जु दर्शना]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] |[[प्रकाशमान सिंह]] |- |२०. |[[बब्लु गुप्ता]] |[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]] |[[रामशङ्कर यादव]] |- |२१. |राजुनाथ पाण्डे |[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]] |[[सन्तोष चालिसे]] |- |२२. |यज्ञमणि न्यौपाने |[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]] |[[डिगबहादुर लिम्बू]] |- |२३. |[[केपी खनाल]] |[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]] |[[अरुण कुमार चौधरी]] |- |२४. |पुकार बम |[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]] |[[गगन थापा]] |- |२५. |दीपकराज बोहरा |[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]] |[[नारायणप्रकाश साउद]] |- |२६. |सुदन गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] |[[राजेन्द्र बजगाईं]] |- |२७. |अशोककुमार चौधरी |[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[भगवती चौधरी]] |- |२८. |शिवशङ्कर यादव |[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]] |[[राजकिशोर यादव]] |- |२९. |धनञ्जय रेग्मी |[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]] |[[राजु थापा]] |- |३०. |गणेश कार्की |[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]] |[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]] |- |३१. |सागर ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]] |[[चन्द्र भण्डारी]] |- |३२. |प्रदिप बिष्ट | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]] |[[राजेन्द्रकुमार केसी]] |- |३३. |राजिव खत्री | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]] |[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]] |- |३४. |लेकजङ्ग थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]] |[[दीपक बोहरा]] |- |३५. |कृष्णहरि बुढाथोकी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]] |[[पूर्णबहादुर तामाङ]] |- |३६. |सुनिल केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |[[सोबिता गौतम]] |- |३७. |विश्वराज पोखरेल |[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]] |[[रामहरि खतिवडा]] |- |३८. |[[आशिका तामाङ]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]] |[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]] |- |३९. |सुलभ खरेल |[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] |[[विष्णुप्रसाद पौडेल]] |- |४०. |प्रकाश पाठक |[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ३]] |[[राजेन्द्र लिङ्देन]] |- |४१. |[[ताराप्रसाद जोशी]] |[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]] |[[शेरबहादुर देउवा]] |- |४२. |श्रीराम न्यौपाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]] |[[शङ्कर भण्डारी]] |- |४३. |आशा झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]] |[[योगेन्द्र मण्डल]] |- |४४. |अरविन्द साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]] |[[ज्वालाकुमारी साह]] |- |४५. |शम्भुप्रसाद ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ४]] |[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]] |- |४६. |उत्तमप्रसाद पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]] |[[विद्या भट्टराई]] |- |४७. |जगदीश खरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]] |[[गङ्गा कार्की]] |- |४८. |सुनिल लम्साल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]] |[[छबिलाल विश्वकर्मा]] |- |४९. |हरिप्रसाद भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]] |[[टोपबहादुर रायमाझी]] |- |५०. |सूर्यबहादुर तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]] |[[अम्बरबहादुर रायमाझी]] |- |५१. |सुशील खड्का | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]] |[[चित्रबहादुर केसी]] |- |५२. |आशिष गजुरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]] |[[लेखनाथ दाहाल]] |- |५३. |रुविना आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]] |[[शेखर कोइराला]] |- |५४. |बिना गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]] |दामोदर प्रसाद वैरागी |- |५५. |मधुकुमार चौलागाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]] |[[सूर्यमान दोङ तामाङ]] |- |५६. |ज्ञानेन्द्र सिंह महता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]] |[[रमेश लेखक]] |- |५७. |सोम शर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]] |[[देवेन्द्र पौडेल]] |- |५८. |हरिमोहन भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]] |[[दामोदर भण्डारी]] |- |५९. |सुरेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]] |[[सूर्यप्रसाद ढकाल]] |- |६०. |खगेन्द्र सुनार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]] |[[किशोर सिंह राठौर]] |- |६१. |गणेश धिमाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]] |[[अच्युतप्रसाद मैनाली]] |- |६२. |रुकेश रञ्जित | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]] |[[प्रेम सुवाल]] |- |६३. |ठाकुर सिंह थारु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]] |[[सञ्जयकुमार गौतम]] |- |६४. |रामजी यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]] |[[सीके राउत]] |- |६५. |लालबिक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]] |[[भिम आचार्य]] |- |६६. |तपेश्वर यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]] |[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]] |- |६७. |भरतप्रसाद पराजुली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]] |[[माधव सापकोटा]] |- |६८. |नितिमा भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]] |[[रामप्रकाश चौधरी]] |- |६९. |चन्दन कुमार सिंह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]] |[[उपेन्द्र यादव]] |- |७०. |राहबार अन्सारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]] |[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]] |- |७१. |श्रीधर पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]] |[[लालवीर चौधरी]] |- |७२. |देवराज पाठक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]] |[[मेटमणि चौधरी]] |- |७३. |कमल सुवेदी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]] |[[दीपक गिरी]] |- |७४. |बोधनारायण श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]] |[[रामनाथ अधिकारी]] |- |७५. |रामविनोद शाह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]] |[[रामकृष्ण यादव]] |- |७६. |राजकिशोर महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]] |[[रघुवीर महासेठ]] |- |७७. |गोविन्द पन्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]] |[[गोकर्ण विष्ट]] |- |७८. |कोमल ज्ञवाली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]] |[[रञ्जिता श्रेष्ठ]] |- |७९. |जगतप्रसाद जोशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]] |[[गङ्गाराम चौधरी]] |- |८०. |खेमराज कोइराला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]] |[[वीरबहादुर बलायर]] |- |८१. |आनन्दबहादुर चन्द | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]] |[[डिल्लीराज पन्त]] |- |८२. |जनक सिंह धामी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]] |[[तारा लामा तामाङ]] |- |८३. |मोहनलाल आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]] |[[बलराम अधिकारी]] |- |८४. |विक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]] |[[सुरेन्द्रराज आचार्य]] |- |८५. |खडकराज पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]] |[[मानबहादुर गुरुङ]] |- |८६. |वदन कुमार भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]] |[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]] |- |८७. |बुद्धरत्न तुलाधर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]] |[[उदयशमशेर राणा]] |- |८८. |धर्मराज केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]] |[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]] |- |८९. |प्रमोदकुमार महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]] |[[गिरीराजमणि पोखरेल]] |- |९०. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]] |[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]] |- |९१. |उज्ज्वलकुमार झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]] |[[महन्थ ठाकुर]] |- |९२. |गौरी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]] |[[महेन्द्र कुमार राय]] |- |९३. |प्रकाश गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]] |[[दीपकबहादुर सिंह]] |- |९४. |प्रशान्त उप्रेती | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]] |[[महेशकुमार बर्तौला]] |- |९५. |कृष्णकुमार कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]] |[[ऋषिकेश पोखरेल]] |- |९६. |सन्तोष राजवंशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]] |[[अमनलाल मोदी]] |- |९७. |राजन् गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]] |[[शशाङ्क कोइराला]] |- |९८. |मनिष खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]] |[[विष्णुकुमार कार्की]] |- |९९. |विक्रम तिमिल्सिना | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |[[हितबहादुर तामाङ]] |- |१००. |अच्युत लामिछाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]] |[[अर्जुननरसिंह केसी]] |- |१०१. |माधवबहादुर थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]] |[[ठाकुरप्रसाद गैरे]] |- |१०२. |विक्रम खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]] |[[विनोद चौधरी]] |- |१०३. |नरेन्द्र कुमार गुप्ता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]] |[[ध्रुवबहादुर प्रधान]] |- |१०४. |सागर भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]] |[[पदम गिरी]] |- |१०५. |बुद्धिप्रसाद पन्त | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]] |[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]] |- |१०६. |सुशील कुमार कानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]] |[[अजय चौरसिया]] |- |१०७. |रमाकान्त चौरसिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]] |[[राजकुमार गुप्ता]] |- |१०८. |टेकबहादुर शाक्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]] |[[रमेश रिजाल]] |- |१०९. |सुशान्त वैदिक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]] |[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]] |- |११०. |राजेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]] |[[माधवकुमार नेपाल]] |- |१११. |रविन्द्र पटेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]] |[[प्रभु साह]] |- |११२. |गणेश पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]] |[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]] |- |११३. |[[कन्हैया बनिया]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]] |[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]] |- |११४. |तौफिक अहमद खान | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]] |[[वासुदेव घिमिरे]] |- |११५. |[[पुष्पा कुमारी चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]] |[[नवलकिशोर साह]] |- |११६. |[[अमरकान्त चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]] |[[दिनेशकुमार यादव]] |- |११७. |[[सिताराम साह]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]] |[[तेजुललाल चौधरी]] |- |११८. |नरेन्द्र साह कलवार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]] |[[रामेश्वर राय यादव]] |- |११९. |धानन्द्र कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]] |[[श्यामकुमार घिमिरे]] |- |१२०. |रविन महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]] |[[महिन्द्र राय यादव]] |- |१२१. |पाराशमणि गेलाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]] |[[नारायण खड्का]] |- |१२२. |झबिलाल डुम्रे | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]] |[[धनराज गुरुङ]] |- |१२३. |रमेश कुमार सापकोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] |[[हृदयराम थानी]] |- |१२४. |शम्भु कुमार यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]] |[[लिलानाथ श्रेष्ठ]] |- |१२५. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]] |[[शरतसिंह भण्डारी]] |} ==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ==== {{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}} {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !समूह |- |१२६. |प्रतिभा रावल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[खस आर्य]] |- |१२७. |लिमा अधिकारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२८. |रमेश प्रसाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२९. |रिमा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="2" |[[दलित]] |- |१३०. |अमृता विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३१. |पुरुषोत्तम यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मधेशी]] |- |१३२. |समिना मियाँ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]] |- |१३३. |अफसाना बानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३४. |गलाजा समिम मिकरानी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३५. |गीता चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="4" |[[थारू जाति|थारू]] |- |१३६. |सुरेन्द्र चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३७. |प्रेमलाल चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३८. |करिश्मा कठरिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३९. |खगेन्द्र कर्ण | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="7" |[[मधेशी]] |- |१४०. |कामिनी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४१. |सरिता महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४२. |अङ्किता ठाकुर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४३. |ललिता कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४४. |निशा मेहता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४५. |पुनमकुमारी अग्रवाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४६. |बसुमाया तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="16" |[[आदिवासी जनजाति]] |- |१४७. |गङ्गा छन्त्याल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४८. |सुमरिमा उदास | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४९. |[[अनुष्का श्रेष्ठ]] |[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५०. |ओजस्वी शेरचन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५१. |सिर्जना श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५२. |रजिनी श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५३. |कुसुम महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५४. |भूमिका श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५५. |प्रमिला कुलुजु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५६. |सुजाता तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५७. |कृपा महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५८. |अलिजा गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५९. |राम लामा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६०. |खुश्बु श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६१. |[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]] |[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६२. |प्रभा ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="14" |[[खस आर्य]] |- |१६३. |ज्ञानु पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६४. |रताकुमारी थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६५. |शोभा खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६६. |प्रभा कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६७. |मञ्जु भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६८. |सृष्टि भट्टराई | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६९. |आकृति अवस्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७०. |क्रान्ति शिखा धिताल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७१. |टीका संग्रौला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७२. |श्रद्धा कुँवर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७३. |समीक्षा बास्कोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७४. |विदुषी राणा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७५. |रचना खतिवडा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७६. |प्रकाशचन्द्र परियार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="6" |[[दलित]] |- |१७७. |खिमा विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७८. |तारा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७९. |सुष्मा स्वर्णकार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८०. |स्मृति सेन्चुरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८१. |सीता वादी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |} === प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) === {{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !पूर्ववर्ती !निर्वाचन क्षेत्र |- | rowspan="2" |१. | rowspan="2" |[[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]] |१७ असार २०७९ ||१३ माघ २०७९ |{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}} |''पद सिर्जना'' | rowspan="2" |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |- |१५ माघ २०७९ | rowspan="21" |''२७ भदौ २०८२'' |{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}} |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |- |२. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |DTS|१५ वैशाख २०८० |{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}} |[[रामचन्द्र पौडेल]] |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |- |३. |[[सुमना श्रेष्ठ]] | [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]] | rowspan="3" |७ पुस २०७९ | rowspan="3" |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="3" | - | rowspan="3" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] | [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]] |- |५. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]] |- |६. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |- |७. |[[तोसिमा कार्की]] | [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[पम्फा भुसाल]] |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |- |८. |[[हरि ढकाल]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |- |९. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[भिमसेनदास प्रधान]] |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |- |१०. |[[सोविता गौतम]] |[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[माधव कुमार नेपाल]] |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |- |११. |[[गणेश पराजुली]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[रामवीर मानन्धर]] |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |- |१२. |[[सन्तोष परियार]] |[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="9" | - | rowspan="10" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |१३. |[[इन्दिरा राना मगर]] | [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१४. |[[चन्दा कार्की]] | [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१५. |[[निशा डाँगी]] | [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१६. |[[असिम शाह]] | [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१७. |[[शिव नेपाली]] |[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१८. |[[अशोककुमार चौधरी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१९. |[[विनीता कठायत]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२०. |[[लक्ष्मी तिवारी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२१. |[[बिन्दबासिनी कंसाकार]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]] |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका राजनीतिक दलहरू}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]] [[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]] ge65rfm83abp71lau65x5ujoteiu5wn 1354402 1354395 2026-05-06T10:55:32Z ~2026-19005-53 77778 1354402 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}} {{Infobox political party | name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी | native_name = रास्वपा | logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png | colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}} | colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]] | leader1_title = सभापति | leader1_name = [[रवि लामिछाने]] | leader2_title = वरिष्ठ नेता | leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]] | leader3_title = उपसभापति | leader3_name = [[स्वर्णिम वाग्ले]] | leader4_title = महामन्त्री | leader4_name = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] | leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष | leader5_name = लिमा अधिकारी | membership = २,४१,७९९ (२०८२)<ref>{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}</ref> | foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}} | ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]<ref name="GP"/><br />[[संवैधानिक समाजवाद]]<ref name="JOL">{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}</ref><br />[[प्रगतिवाद]]<ref name="JOL"/> | position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}} | slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने'' | symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]] | headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]] | country = नेपाल | blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति | blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]] | seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू | seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू | seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] | seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू | seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]] | seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | website = {{URL|http://rspnepal.org/}} | leader6_name = प्रवक्ता | leader6_title = [[मनिष झा]] | Ruling party = शक्तिशाली बहुमत प्राप्त सत्तारुढ दल }} '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’ |publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}</ref> यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}</ref> == इतिहास == === स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) === १६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।<ref name="RL">{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}</ref> १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}</ref> १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।<ref name="s">{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}</ref> निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}</ref> दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}</ref> [[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।<ref>{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}</ref> उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}</ref> भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो। २०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}</ref> २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}</ref> सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}</ref> === जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) === 'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।<ref>{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}</ref> दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए। == सङ्गठन == दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।<ref name="JR">{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}</ref><ref name="RL"/> दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}</ref> == विचारधारा == दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]<ref name="GP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}</ref> दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।<ref name="RS">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}</ref><ref>{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}</ref> == नीतिगत अवधारणा == === अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप === दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}</ref><ref>{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}</ref> === निर्वाचन सुधार === रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।<ref name="RL" /><ref>{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> २०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।<ref>{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> === आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण === दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।<ref name="RSP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}</ref> === स्वास्थ्य सेवा === दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।<ref name="RSP" /> === भ्रष्टाचार निवारण === भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। === महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक === हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।<ref name="RSP" /> == जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू == === दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत === {{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}} ==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="6" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |२. |[[सुमना श्रेष्ठ]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |३. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |४. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |} ==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="7" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल !उत्तराधिकारी |- |१. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[शरतसिंह भण्डारी]] |- |२. |[[शिशिर खनाल]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[अशोककुमार राई]] |- |३. |[[तोसिमा कार्की]] | राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)'' |} == निर्वाचन परिणामहरू == <graph>{ "legends": [], "scales": [ { "type": "ordinal", "name": "x", "zero": false, "domain": { "data": "chart", "field": "x" }, "padding": 0.2, "range": "width", "nice": true }, { "type": "linear", "name": "y", "domain": { "data": "chart", "field": "y" }, "zero": true, "range": "height", "nice": true }, { "domain": { "data": "chart", "field": "series" }, "type": "ordinal", "name": "color", "range": [ "#0095DA" ] } ], "version": 2, "marks": [ { "type": "rect", "properties": { "hover": { "fill": { "value": "red" } }, "update": { "fill": { "scale": "color", "field": "series" } }, "enter": { "y": { "scale": "y", "field": "y" }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "y2": { "scale": "y", "value": 0 }, "width": { "scale": "x", "offset": -1, "band": "true" }, "fill": { "scale": "color", "field": "series", "value": "steelblue" } } }, "from": { "data": "chart" } }, { "type": "text", "properties": { "enter": { "baseline": { "value": "middle" }, "align": { "value": "right" }, "text": { "field": "y" }, "y": { "scale": "y", "offset": 4, "field": "y" }, "dy": { "scale": "x", "mult": 0.5, "band": true }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "angle": { "value": -90 }, "fontSize": { "value": 11 }, "fill": { "value": "white" } } }, "from": { "data": "chart" } } ], "height": 200, "axes": [ { "type": "x", "title": "Legislative election", "scale": "x", "format": "d", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "align": { "value": "right" }, "angle": { "value": -40 }, "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false }, { "type": "y", "title": "% of party vote", "scale": "y", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false } ], "data": [ { "format": { "parse": { "y": "number", "x": "integer" }, "type": "json" }, "name": "chart", "values": [ { "y": 10.7, "series": "y", "x": 2022 } ] } ], "width": 280 }</graph> यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}</ref> त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|निर्वाचन ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नेता ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|प्रत्यक्ष मत ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |समानुपातिक मत ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सिट संख्या ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"| ± ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |स्थान ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नतिजा |- !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± |- | rowspan="2" |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] | [[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |८,१५,०२३ | rowspan="2" |७.७७ | rowspan="2" | | rowspan="2" |११,३०,३४४ | rowspan="2" |१०.७० | rowspan="2" | | rowspan="2" |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} | rowspan="2" bgcolor="lightgrey"| | rowspan="2" |चौथो |{{yes2|गठबन्धन सरकार}} |- | [[रवि लामिछाने]] |{{no2|प्रतिपक्ष}} |- |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]] |'''[[बालेन्द्र शाह]]''' |'''४६,५०,६९७''' |'''४४.१७''' |{{Increase}} ३६.४० |'''५१,८३,४९३''' |'''४७.८४''' |{{Increase}} ३७.१४ |'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}''' |{{Increase}} १६१ |{{Increase}} प्रथम |{{yes2|बहुमतको सरकार}} |} == नेतृत्व == === पार्टी सभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- !१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१७ असार २०७९ |१३ माघ २०७९ |- !― |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१३ माघ २०७९ |१५ माघ २०७९ |- !(१) |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१५ माघ २०७९<ref name="IP">{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}</ref> |बहालवाला |} === उपसभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपसभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- ! rowspan="2" |१ |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१७ असार २०७९<ref name="rsp"/> |बहालवाला |- |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |१३ मंसिर २०८०<ref name="rsp">{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}</ref> |बहालवाला |} === संसदीय दलको नेता === * [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)<ref>{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}</ref> === सह-महामन्त्री === * [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान) * [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१) === संसदीय दलको उपनेता === * [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान) === प्रमुख सचेतक === * [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान) * [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१) === महामन्त्री === * [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान) * मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार) === प्रवक्ता === * [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान) === सह-प्रवक्ता === * प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान) === पार्टी कोषाध्यक्ष === * लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान) === उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपप्रधानमन्त्री ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="3" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |संसद ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |निर्वाचन क्षेत्र ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |प्रधानमन्त्री |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सुरुवात ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अन्त्य ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अवधि |- |१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]] |११ पुस २०७९ |१३ माघ २०७९ |३२ दिन |[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]] |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |} == संसद सदस्यहरू == === प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) === {{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !निर्वाचन क्षेत्र !पूर्ववर्ती |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|118x118px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[कृष्णभक्त पोखरेल]] |- |२. |[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]] | [[चित्र:Balen Shah3-cropped.png|अङ्गुठाकार|प्रधानमन्त्री]]☢ |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ५]] |[[केपी शर्मा ओली]] |- |३. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | [[चित्र:Swarnim Wagle RSP.png|अङ्गुठाकार]]☢ |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |[[रामचन्द्र पौडेल]] |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]] |[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]] |- |५. |[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] |[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |- |६. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]] |[[जुलीकुमारी महतो]] |- |७. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |[[भिमसेनदास प्रधान]] |- |८. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |- |९. |[[हरि ढकाल]] |[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |- |१०. |[[निशा डाँगी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा १]] |[[विश्वप्रकाश शर्मा]] |- |११. |[[सोविता गौतम]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]] |[[विक्रम पाण्डे]] |- |१२. |[[विपिन कुमार आचार्य]] |[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]] |[[रेखा शर्मा]] |- |१३. |[[तोसिमा कार्की]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |[[पम्फा भुसाल]] |- |१४. |[[इन्दिरा राना मगर]] |[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा २]] |[[देवराज घिमिरे]] |- |१५. |[[गणेश पराजुली]] |[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |[[रामवीर मानन्धर]] |- |१६. |[[अमरेशकुमार सिंह]] |[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]] | - |- |१७. |जगदीश खरेल |[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]] |[[प्रेमबहादुर महर्जन]] |- |१८. |सस्मित पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] |[[प्रदिप पौडेल]] |- |१९. |[[रन्जु दर्शना]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] |[[प्रकाशमान सिंह]] |- |२०. |[[बब्लु गुप्ता]] |[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]] |[[रामशङ्कर यादव]] |- |२१. |राजुनाथ पाण्डे |[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]] |[[सन्तोष चालिसे]] |- |२२. |यज्ञमणि न्यौपाने |[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]] |[[डिगबहादुर लिम्बू]] |- |२३. |[[केपी खनाल]] |[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]] |[[अरुण कुमार चौधरी]] |- |२४. |पुकार बम |[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]] |[[गगन थापा]] |- |२५. |दीपकराज बोहरा |[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]] |[[नारायणप्रकाश साउद]] |- |२६. |सुदन गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] |[[राजेन्द्र बजगाईं]] |- |२७. |अशोककुमार चौधरी |[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[भगवती चौधरी]] |- |२८. |शिवशङ्कर यादव |[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]] |[[राजकिशोर यादव]] |- |२९. |धनञ्जय रेग्मी |[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]] |[[राजु थापा]] |- |३०. |गणेश कार्की |[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]] |[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]] |- |३१. |सागर ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]] |[[चन्द्र भण्डारी]] |- |३२. |प्रदिप बिष्ट | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]] |[[राजेन्द्रकुमार केसी]] |- |३३. |राजिव खत्री | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]] |[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]] |- |३४. |लेकजङ्ग थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]] |[[दीपक बोहरा]] |- |३५. |कृष्णहरि बुढाथोकी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]] |[[पूर्णबहादुर तामाङ]] |- |३६. |सुनिल केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |[[सोबिता गौतम]] |- |३७. |विश्वराज पोखरेल |[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]] |[[रामहरि खतिवडा]] |- |३८. |[[आशिका तामाङ]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]] |[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]] |- |३९. |सुलभ खरेल |[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] |[[विष्णुप्रसाद पौडेल]] |- |४०. |प्रकाश पाठक |[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ३]] |[[राजेन्द्र लिङ्देन]] |- |४१. |[[ताराप्रसाद जोशी]] |[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]] |[[शेरबहादुर देउवा]] |- |४२. |श्रीराम न्यौपाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]] |[[शङ्कर भण्डारी]] |- |४३. |आशा झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]] |[[योगेन्द्र मण्डल]] |- |४४. |अरविन्द साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]] |[[ज्वालाकुमारी साह]] |- |४५. |शम्भुप्रसाद ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ४]] |[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]] |- |४६. |उत्तमप्रसाद पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]] |[[विद्या भट्टराई]] |- |४७. |जगदीश खरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]] |[[गङ्गा कार्की]] |- |४८. |सुनिल लम्साल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]] |[[छबिलाल विश्वकर्मा]] |- |४९. |हरिप्रसाद भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]] |[[टोपबहादुर रायमाझी]] |- |५०. |सूर्यबहादुर तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]] |[[अम्बरबहादुर रायमाझी]] |- |५१. |सुशील खड्का | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]] |[[चित्रबहादुर केसी]] |- |५२. |आशिष गजुरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]] |[[लेखनाथ दाहाल]] |- |५३. |रुविना आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]] |[[शेखर कोइराला]] |- |५४. |बिना गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]] |दामोदर प्रसाद वैरागी |- |५५. |मधुकुमार चौलागाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]] |[[सूर्यमान दोङ तामाङ]] |- |५६. |ज्ञानेन्द्र सिंह महता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]] |[[रमेश लेखक]] |- |५७. |सोम शर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]] |[[देवेन्द्र पौडेल]] |- |५८. |हरिमोहन भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]] |[[दामोदर भण्डारी]] |- |५९. |सुरेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]] |[[सूर्यप्रसाद ढकाल]] |- |६०. |खगेन्द्र सुनार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]] |[[किशोर सिंह राठौर]] |- |६१. |गणेश धिमाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]] |[[अच्युतप्रसाद मैनाली]] |- |६२. |रुकेश रञ्जित | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]] |[[प्रेम सुवाल]] |- |६३. |ठाकुर सिंह थारु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]] |[[सञ्जयकुमार गौतम]] |- |६४. |रामजी यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]] |[[सीके राउत]] |- |६५. |लालबिक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]] |[[भिम आचार्य]] |- |६६. |तपेश्वर यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]] |[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]] |- |६७. |भरतप्रसाद पराजुली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]] |[[माधव सापकोटा]] |- |६८. |नितिमा भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]] |[[रामप्रकाश चौधरी]] |- |६९. |चन्दन कुमार सिंह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]] |[[उपेन्द्र यादव]] |- |७०. |राहबार अन्सारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]] |[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]] |- |७१. |श्रीधर पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]] |[[लालवीर चौधरी]] |- |७२. |देवराज पाठक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]] |[[मेटमणि चौधरी]] |- |७३. |कमल सुवेदी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]] |[[दीपक गिरी]] |- |७४. |बोधनारायण श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]] |[[रामनाथ अधिकारी]] |- |७५. |रामविनोद शाह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]] |[[रामकृष्ण यादव]] |- |७६. |राजकिशोर महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]] |[[रघुवीर महासेठ]] |- |७७. |गोविन्द पन्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]] |[[गोकर्ण विष्ट]] |- |७८. |कोमल ज्ञवाली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]] |[[रञ्जिता श्रेष्ठ]] |- |७९. |जगतप्रसाद जोशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]] |[[गङ्गाराम चौधरी]] |- |८०. |खेमराज कोइराला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]] |[[वीरबहादुर बलायर]] |- |८१. |आनन्दबहादुर चन्द | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]] |[[डिल्लीराज पन्त]] |- |८२. |जनक सिंह धामी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]] |[[तारा लामा तामाङ]] |- |८३. |मोहनलाल आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]] |[[बलराम अधिकारी]] |- |८४. |विक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]] |[[सुरेन्द्रराज आचार्य]] |- |८५. |खडकराज पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]] |[[मानबहादुर गुरुङ]] |- |८६. |वदन कुमार भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]] |[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]] |- |८७. |बुद्धरत्न तुलाधर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]] |[[उदयशमशेर राणा]] |- |८८. |धर्मराज केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]] |[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]] |- |८९. |प्रमोदकुमार महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]] |[[गिरीराजमणि पोखरेल]] |- |९०. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]] |[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]] |- |९१. |उज्ज्वलकुमार झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]] |[[महन्थ ठाकुर]] |- |९२. |गौरी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]] |[[महेन्द्र कुमार राय]] |- |९३. |प्रकाश गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]] |[[दीपकबहादुर सिंह]] |- |९४. |प्रशान्त उप्रेती | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]] |[[महेशकुमार बर्तौला]] |- |९५. |कृष्णकुमार कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]] |[[ऋषिकेश पोखरेल]] |- |९६. |सन्तोष राजवंशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]] |[[अमनलाल मोदी]] |- |९७. |राजन् गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]] |[[शशाङ्क कोइराला]] |- |९८. |मनिष खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]] |[[विष्णुकुमार कार्की]] |- |९९. |विक्रम तिमिल्सिना | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |[[हितबहादुर तामाङ]] |- |१००. |अच्युत लामिछाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]] |[[अर्जुननरसिंह केसी]] |- |१०१. |माधवबहादुर थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]] |[[ठाकुरप्रसाद गैरे]] |- |१०२. |विक्रम खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]] |[[विनोद चौधरी]] |- |१०३. |नरेन्द्र कुमार गुप्ता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]] |[[ध्रुवबहादुर प्रधान]] |- |१०४. |सागर भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]] |[[पदम गिरी]] |- |१०५. |बुद्धिप्रसाद पन्त | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]] |[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]] |- |१०६. |सुशील कुमार कानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]] |[[अजय चौरसिया]] |- |१०७. |रमाकान्त चौरसिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]] |[[राजकुमार गुप्ता]] |- |१०८. |टेकबहादुर शाक्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]] |[[रमेश रिजाल]] |- |१०९. |सुशान्त वैदिक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]] |[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]] |- |११०. |राजेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]] |[[माधवकुमार नेपाल]] |- |१११. |रविन्द्र पटेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]] |[[प्रभु साह]] |- |११२. |गणेश पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]] |[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]] |- |११३. |[[कन्हैया बनिया]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]] |[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]] |- |११४. |तौफिक अहमद खान | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]] |[[वासुदेव घिमिरे]] |- |११५. |[[पुष्पा कुमारी चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]] |[[नवलकिशोर साह]] |- |११६. |[[अमरकान्त चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]] |[[दिनेशकुमार यादव]] |- |११७. |[[सिताराम साह]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]] |[[तेजुललाल चौधरी]] |- |११८. |नरेन्द्र साह कलवार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]] |[[रामेश्वर राय यादव]] |- |११९. |धानन्द्र कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]] |[[श्यामकुमार घिमिरे]] |- |१२०. |रविन महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]] |[[महिन्द्र राय यादव]] |- |१२१. |पाराशमणि गेलाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]] |[[नारायण खड्का]] |- |१२२. |झबिलाल डुम्रे | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]] |[[धनराज गुरुङ]] |- |१२३. |रमेश कुमार सापकोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] |[[हृदयराम थानी]] |- |१२४. |शम्भु कुमार यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]] |[[लिलानाथ श्रेष्ठ]] |- |१२५. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]] |[[शरतसिंह भण्डारी]] |} ==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ==== {{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}} {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !समूह |- |१२६. |प्रतिभा रावल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[खस आर्य]] |- |१२७. |लिमा अधिकारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२८. |रमेश प्रसाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२९. |रिमा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="2" |[[दलित]] |- |१३०. |अमृता विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३१. |पुरुषोत्तम यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मधेशी]] |- |१३२. |समिना मियाँ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]] |- |१३३. |अफसाना बानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३४. |गलाजा समिम मिकरानी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३५. |गीता चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="4" |[[थारू जाति|थारू]] |- |१३६. |सुरेन्द्र चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३७. |प्रेमलाल चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३८. |करिश्मा कठरिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३९. |खगेन्द्र कर्ण | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="7" |[[मधेशी]] |- |१४०. |कामिनी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४१. |सरिता महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४२. |अङ्किता ठाकुर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४३. |ललिता कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४४. |निशा मेहता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४५. |पुनमकुमारी अग्रवाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४६. |बसुमाया तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="16" |[[आदिवासी जनजाति]] |- |१४७. |गङ्गा छन्त्याल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४८. |सुमरिमा उदास | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४९. |[[अनुष्का श्रेष्ठ]] |[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५०. |ओजस्वी शेरचन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५१. |सिर्जना श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५२. |रजिनी श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५३. |कुसुम महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५४. |भूमिका श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५५. |प्रमिला कुलुजु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५६. |सुजाता तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५७. |कृपा महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५८. |अलिजा गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५९. |राम लामा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६०. |खुश्बु श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६१. |[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]] |[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६२. |प्रभा ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="14" |[[खस आर्य]] |- |१६३. |ज्ञानु पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६४. |रताकुमारी थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६५. |शोभा खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६६. |प्रभा कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६७. |मञ्जु भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६८. |सृष्टि भट्टराई | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६९. |आकृति अवस्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७०. |क्रान्ति शिखा धिताल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७१. |टीका संग्रौला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७२. |श्रद्धा कुँवर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७३. |समीक्षा बास्कोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७४. |विदुषी राणा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७५. |रचना खतिवडा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७६. |प्रकाशचन्द्र परियार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="6" |[[दलित]] |- |१७७. |खिमा विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७८. |तारा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७९. |सुष्मा स्वर्णकार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८०. |स्मृति सेन्चुरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८१. |सीता वादी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |} === प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) === {{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !पूर्ववर्ती !निर्वाचन क्षेत्र |- | rowspan="2" |१. | rowspan="2" |[[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]] |१७ असार २०७९ ||१३ माघ २०७९ |{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}} |''पद सिर्जना'' | rowspan="2" |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |- |१५ माघ २०७९ | rowspan="21" |''२७ भदौ २०८२'' |{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}} |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |- |२. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |DTS|१५ वैशाख २०८० |{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}} |[[रामचन्द्र पौडेल]] |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |- |३. |[[सुमना श्रेष्ठ]] | [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]] | rowspan="3" |७ पुस २०७९ | rowspan="3" |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="3" | - | rowspan="3" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] | [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]] |- |५. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]] |- |६. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |- |७. |[[तोसिमा कार्की]] | [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[पम्फा भुसाल]] |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |- |८. |[[हरि ढकाल]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |- |९. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[भिमसेनदास प्रधान]] |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |- |१०. |[[सोविता गौतम]] |[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[माधव कुमार नेपाल]] |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |- |११. |[[गणेश पराजुली]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[रामवीर मानन्धर]] |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |- |१२. |[[सन्तोष परियार]] |[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="9" | - | rowspan="10" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |१३. |[[इन्दिरा राना मगर]] | [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१४. |[[चन्दा कार्की]] | [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१५. |[[निशा डाँगी]] | [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१६. |[[असिम शाह]] | [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१७. |[[शिव नेपाली]] |[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१८. |[[अशोककुमार चौधरी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१९. |[[विनीता कठायत]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२०. |[[लक्ष्मी तिवारी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२१. |[[बिन्दबासिनी कंसाकार]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]] |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका राजनीतिक दलहरू}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]] [[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]] ezr4gqld7tr9oq116bvzojnbx63rfa9 1354405 1354402 2026-05-06T11:00:40Z ~2026-19005-53 77778 1354405 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}} {{Infobox political party | name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी | native_name = रास्वपा | logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png | colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}} | colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]] | leader1_title = सभापति | leader1_name = [[रवि लामिछाने]] | leader2_title = वरिष्ठ नेता | leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]] | leader3_title = उपसभापति | leader3_name = [[स्वर्णिम वाग्ले]] | leader4_title = महामन्त्री | leader4_name = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] | leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष | leader5_name = लिमा अधिकारी | membership = २,४१,७९९ (२०८२)<ref>{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}</ref> | foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}} | ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]<ref name="GP"/><br />[[संवैधानिक समाजवाद]]<ref name="JOL">{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}</ref><br />[[प्रगतिवाद]]<ref name="JOL"/> | position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}} | slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने'' | symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]] | headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]] | country = नेपाल | blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति | blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]] | seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू | seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू | seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] | seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू | seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]] | seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | website = {{URL|http://rspnepal.org/}} | leader6_name = प्रवक्ता | leader6_title = [[मनिष झा]] | Ruling party = शक्तिशाली बहुमत प्राप्त सत्तारुढ दल }} '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’ |publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}</ref> यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}</ref> == इतिहास == === स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) === १६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।<ref name="RL">{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}</ref> १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}</ref> १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।<ref name="s">{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}</ref> निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}</ref> दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}</ref> [[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।<ref>{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}</ref> उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}</ref> भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो। २०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}</ref> २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}</ref> सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}</ref> === जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) === 'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।<ref>{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}</ref> दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए। == सङ्गठन == दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।<ref name="JR">{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}</ref><ref name="RL"/> दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}</ref> == विचारधारा == दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]<ref name="GP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}</ref> दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।<ref name="RS">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}</ref><ref>{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}</ref> == नीतिगत अवधारणा == === अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप === दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}</ref><ref>{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}</ref> === निर्वाचन सुधार === रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।<ref name="RL" /><ref>{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> २०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।<ref>{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> === आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण === दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।<ref name="RSP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}</ref> === स्वास्थ्य सेवा === दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।<ref name="RSP" /> === भ्रष्टाचार निवारण === भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। === महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक === हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।<ref name="RSP" /> == जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू == === दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत === {{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}} ==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="6" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |२. |[[सुमना श्रेष्ठ]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |३. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |४. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |} ==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="7" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल !उत्तराधिकारी |- |१. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[शरतसिंह भण्डारी]] |- |२. |[[शिशिर खनाल]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[अशोककुमार राई]] |- |३. |[[तोसिमा कार्की]] | राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)'' |} == निर्वाचन परिणामहरू == <graph>{ "legends": [], "scales": [ { "type": "ordinal", "name": "x", "zero": false, "domain": { "data": "chart", "field": "x" }, "padding": 0.2, "range": "width", "nice": true }, { "type": "linear", "name": "y", "domain": { "data": "chart", "field": "y" }, "zero": true, "range": "height", "nice": true }, { "domain": { "data": "chart", "field": "series" }, "type": "ordinal", "name": "color", "range": [ "#0095DA" ] } ], "version": 2, "marks": [ { "type": "rect", "properties": { "hover": { "fill": { "value": "red" } }, "update": { "fill": { "scale": "color", "field": "series" } }, "enter": { "y": { "scale": "y", "field": "y" }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "y2": { "scale": "y", "value": 0 }, "width": { "scale": "x", "offset": -1, "band": "true" }, "fill": { "scale": "color", "field": "series", "value": "steelblue" } } }, "from": { "data": "chart" } }, { "type": "text", "properties": { "enter": { "baseline": { "value": "middle" }, "align": { "value": "right" }, "text": { "field": "y" }, "y": { "scale": "y", "offset": 4, "field": "y" }, "dy": { "scale": "x", "mult": 0.5, "band": true }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "angle": { "value": -90 }, "fontSize": { "value": 11 }, "fill": { "value": "white" } } }, "from": { "data": "chart" } } ], "height": 200, "axes": [ { "type": "x", "title": "Legislative election", "scale": "x", "format": "d", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "align": { "value": "right" }, "angle": { "value": -40 }, "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false }, { "type": "y", "title": "% of party vote", "scale": "y", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false } ], "data": [ { "format": { "parse": { "y": "number", "x": "integer" }, "type": "json" }, "name": "chart", "values": [ { "y": 10.7, "series": "y", "x": 2022 } ] } ], "width": 280 }</graph> यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}</ref> त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|निर्वाचन ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नेता ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|प्रत्यक्ष मत ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |समानुपातिक मत ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सिट संख्या ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"| ± ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |स्थान ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नतिजा |- !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± |- | rowspan="2" |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] | [[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |८,१५,०२३ | rowspan="2" |७.७७ | rowspan="2" | | rowspan="2" |११,३०,३४४ | rowspan="2" |१०.७० | rowspan="2" | | rowspan="2" |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} | rowspan="2" bgcolor="lightgrey"| | rowspan="2" |चौथो |{{yes2|गठबन्धन सरकार}} |- | [[रवि लामिछाने]] |{{no2|प्रतिपक्ष}} |- |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]] |'''[[बालेन्द्र शाह]]''' |'''४६,५०,६९७''' |'''४४.१७''' |{{Increase}} ३६.४० |'''५१,८३,४९३''' |'''४७.८४''' |{{Increase}} ३७.१४ |'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}''' |{{Increase}} १६१ |{{Increase}} प्रथम |{{yes2|बहुमतको सरकार}} |} == नेतृत्व == === पार्टी सभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- !१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१७ असार २०७९ |१३ माघ २०७९ |- !― |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१३ माघ २०७९ |१५ माघ २०७९ |- !(१) |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१५ माघ २०७९<ref name="IP">{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}</ref> |बहालवाला |} === उपसभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपसभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- ! rowspan="2" |१ |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१७ असार २०७९<ref name="rsp"/> |बहालवाला |- |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |१३ मंसिर २०८०<ref name="rsp">{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}</ref> |बहालवाला |} === संसदीय दलको नेता === * [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)<ref>{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}</ref> === सह-महामन्त्री === * [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान) * [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१) === संसदीय दलको उपनेता === * [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान) === प्रमुख सचेतक === * [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान) * [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१) === महामन्त्री === * [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान) * मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार) === प्रवक्ता === * [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान) === सह-प्रवक्ता === * प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान) === पार्टी कोषाध्यक्ष === * लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान) === उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपप्रधानमन्त्री ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="3" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |संसद ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |निर्वाचन क्षेत्र ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |प्रधानमन्त्री |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सुरुवात ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अन्त्य ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अवधि |- |१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]] |११ पुस २०७९ |१३ माघ २०७९ |३२ दिन |[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]] |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |} == संसद सदस्यहरू == === प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) === {{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !निर्वाचन क्षेत्र !पूर्ववर्ती |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[चित्र:Rabi Lamichhane.png|अङ्गुठाकार]]☢ |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[कृष्णभक्त पोखरेल]] |- |२. |[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]] | [[चित्र:Balen Shah3-cropped.png|अङ्गुठाकार|252x252पिक्सेल]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ५]] |[[केपी शर्मा ओली]] |- |३. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | [[चित्र:Swarnim Wagle RSP.png|अङ्गुठाकार]]☢ |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |[[रामचन्द्र पौडेल]] |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]] |[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]] |- |५. |[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] |[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |- |६. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]] |[[जुलीकुमारी महतो]] |- |७. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |[[भिमसेनदास प्रधान]] |- |८. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |- |९. |[[हरि ढकाल]] |[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |- |१०. |[[निशा डाँगी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा १]] |[[विश्वप्रकाश शर्मा]] |- |११. |[[सोविता गौतम]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]] |[[विक्रम पाण्डे]] |- |१२. |[[विपिन कुमार आचार्य]] |[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]] |[[रेखा शर्मा]] |- |१३. |[[तोसिमा कार्की]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |[[पम्फा भुसाल]] |- |१४. |[[इन्दिरा राना मगर]] |[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा २]] |[[देवराज घिमिरे]] |- |१५. |[[गणेश पराजुली]] |[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |[[रामवीर मानन्धर]] |- |१६. |[[अमरेशकुमार सिंह]] |[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]] | - |- |१७. |जगदीश खरेल |[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]] |[[प्रेमबहादुर महर्जन]] |- |१८. |सस्मित पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] |[[प्रदिप पौडेल]] |- |१९. |[[रन्जु दर्शना]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] |[[प्रकाशमान सिंह]] |- |२०. |[[बब्लु गुप्ता]] |[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]] |[[रामशङ्कर यादव]] |- |२१. |राजुनाथ पाण्डे |[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]] |[[सन्तोष चालिसे]] |- |२२. |यज्ञमणि न्यौपाने |[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]] |[[डिगबहादुर लिम्बू]] |- |२३. |[[केपी खनाल]] |[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]] |[[अरुण कुमार चौधरी]] |- |२४. |पुकार बम |[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]] |[[गगन थापा]] |- |२५. |दीपकराज बोहरा |[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]] |[[नारायणप्रकाश साउद]] |- |२६. |सुदन गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] |[[राजेन्द्र बजगाईं]] |- |२७. |अशोककुमार चौधरी |[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[भगवती चौधरी]] |- |२८. |शिवशङ्कर यादव |[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]] |[[राजकिशोर यादव]] |- |२९. |धनञ्जय रेग्मी |[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]] |[[राजु थापा]] |- |३०. |गणेश कार्की |[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]] |[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]] |- |३१. |सागर ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]] |[[चन्द्र भण्डारी]] |- |३२. |प्रदिप बिष्ट | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]] |[[राजेन्द्रकुमार केसी]] |- |३३. |राजिव खत्री | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]] |[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]] |- |३४. |लेकजङ्ग थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]] |[[दीपक बोहरा]] |- |३५. |कृष्णहरि बुढाथोकी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]] |[[पूर्णबहादुर तामाङ]] |- |३६. |सुनिल केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |[[सोबिता गौतम]] |- |३७. |विश्वराज पोखरेल |[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]] |[[रामहरि खतिवडा]] |- |३८. |[[आशिका तामाङ]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]] |[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]] |- |३९. |सुलभ खरेल |[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] |[[विष्णुप्रसाद पौडेल]] |- |४०. |प्रकाश पाठक |[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ३]] |[[राजेन्द्र लिङ्देन]] |- |४१. |[[ताराप्रसाद जोशी]] |[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]] |[[शेरबहादुर देउवा]] |- |४२. |श्रीराम न्यौपाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]] |[[शङ्कर भण्डारी]] |- |४३. |आशा झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]] |[[योगेन्द्र मण्डल]] |- |४४. |अरविन्द साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]] |[[ज्वालाकुमारी साह]] |- |४५. |शम्भुप्रसाद ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ४]] |[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]] |- |४६. |उत्तमप्रसाद पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]] |[[विद्या भट्टराई]] |- |४७. |जगदीश खरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]] |[[गङ्गा कार्की]] |- |४८. |सुनिल लम्साल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]] |[[छबिलाल विश्वकर्मा]] |- |४९. |हरिप्रसाद भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]] |[[टोपबहादुर रायमाझी]] |- |५०. |सूर्यबहादुर तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]] |[[अम्बरबहादुर रायमाझी]] |- |५१. |सुशील खड्का | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]] |[[चित्रबहादुर केसी]] |- |५२. |आशिष गजुरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]] |[[लेखनाथ दाहाल]] |- |५३. |रुविना आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]] |[[शेखर कोइराला]] |- |५४. |बिना गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]] |दामोदर प्रसाद वैरागी |- |५५. |मधुकुमार चौलागाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]] |[[सूर्यमान दोङ तामाङ]] |- |५६. |ज्ञानेन्द्र सिंह महता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]] |[[रमेश लेखक]] |- |५७. |सोम शर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]] |[[देवेन्द्र पौडेल]] |- |५८. |हरिमोहन भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]] |[[दामोदर भण्डारी]] |- |५९. |सुरेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]] |[[सूर्यप्रसाद ढकाल]] |- |६०. |खगेन्द्र सुनार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]] |[[किशोर सिंह राठौर]] |- |६१. |गणेश धिमाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]] |[[अच्युतप्रसाद मैनाली]] |- |६२. |रुकेश रञ्जित | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]] |[[प्रेम सुवाल]] |- |६३. |ठाकुर सिंह थारु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]] |[[सञ्जयकुमार गौतम]] |- |६४. |रामजी यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]] |[[सीके राउत]] |- |६५. |लालबिक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]] |[[भिम आचार्य]] |- |६६. |तपेश्वर यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]] |[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]] |- |६७. |भरतप्रसाद पराजुली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]] |[[माधव सापकोटा]] |- |६८. |नितिमा भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]] |[[रामप्रकाश चौधरी]] |- |६९. |चन्दन कुमार सिंह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]] |[[उपेन्द्र यादव]] |- |७०. |राहबार अन्सारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]] |[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]] |- |७१. |श्रीधर पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]] |[[लालवीर चौधरी]] |- |७२. |देवराज पाठक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]] |[[मेटमणि चौधरी]] |- |७३. |कमल सुवेदी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]] |[[दीपक गिरी]] |- |७४. |बोधनारायण श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]] |[[रामनाथ अधिकारी]] |- |७५. |रामविनोद शाह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]] |[[रामकृष्ण यादव]] |- |७६. |राजकिशोर महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]] |[[रघुवीर महासेठ]] |- |७७. |गोविन्द पन्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]] |[[गोकर्ण विष्ट]] |- |७८. |कोमल ज्ञवाली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]] |[[रञ्जिता श्रेष्ठ]] |- |७९. |जगतप्रसाद जोशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]] |[[गङ्गाराम चौधरी]] |- |८०. |खेमराज कोइराला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]] |[[वीरबहादुर बलायर]] |- |८१. |आनन्दबहादुर चन्द | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]] |[[डिल्लीराज पन्त]] |- |८२. |जनक सिंह धामी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]] |[[तारा लामा तामाङ]] |- |८३. |मोहनलाल आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]] |[[बलराम अधिकारी]] |- |८४. |विक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]] |[[सुरेन्द्रराज आचार्य]] |- |८५. |खडकराज पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]] |[[मानबहादुर गुरुङ]] |- |८६. |वदन कुमार भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]] |[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]] |- |८७. |बुद्धरत्न तुलाधर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]] |[[उदयशमशेर राणा]] |- |८८. |धर्मराज केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]] |[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]] |- |८९. |प्रमोदकुमार महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]] |[[गिरीराजमणि पोखरेल]] |- |९०. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]] |[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]] |- |९१. |उज्ज्वलकुमार झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]] |[[महन्थ ठाकुर]] |- |९२. |गौरी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]] |[[महेन्द्र कुमार राय]] |- |९३. |प्रकाश गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]] |[[दीपकबहादुर सिंह]] |- |९४. |प्रशान्त उप्रेती | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]] |[[महेशकुमार बर्तौला]] |- |९५. |कृष्णकुमार कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]] |[[ऋषिकेश पोखरेल]] |- |९६. |सन्तोष राजवंशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]] |[[अमनलाल मोदी]] |- |९७. |राजन् गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]] |[[शशाङ्क कोइराला]] |- |९८. |मनिष खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]] |[[विष्णुकुमार कार्की]] |- |९९. |विक्रम तिमिल्सिना | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |[[हितबहादुर तामाङ]] |- |१००. |अच्युत लामिछाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]] |[[अर्जुननरसिंह केसी]] |- |१०१. |माधवबहादुर थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]] |[[ठाकुरप्रसाद गैरे]] |- |१०२. |विक्रम खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]] |[[विनोद चौधरी]] |- |१०३. |नरेन्द्र कुमार गुप्ता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]] |[[ध्रुवबहादुर प्रधान]] |- |१०४. |सागर भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]] |[[पदम गिरी]] |- |१०५. |बुद्धिप्रसाद पन्त | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]] |[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]] |- |१०६. |सुशील कुमार कानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]] |[[अजय चौरसिया]] |- |१०७. |रमाकान्त चौरसिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]] |[[राजकुमार गुप्ता]] |- |१०८. |टेकबहादुर शाक्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]] |[[रमेश रिजाल]] |- |१०९. |सुशान्त वैदिक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]] |[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]] |- |११०. |राजेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]] |[[माधवकुमार नेपाल]] |- |१११. |रविन्द्र पटेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]] |[[प्रभु साह]] |- |११२. |गणेश पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]] |[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]] |- |११३. |[[कन्हैया बनिया]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]] |[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]] |- |११४. |तौफिक अहमद खान | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]] |[[वासुदेव घिमिरे]] |- |११५. |[[पुष्पा कुमारी चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]] |[[नवलकिशोर साह]] |- |११६. |[[अमरकान्त चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]] |[[दिनेशकुमार यादव]] |- |११७. |[[सिताराम साह]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]] |[[तेजुललाल चौधरी]] |- |११८. |नरेन्द्र साह कलवार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]] |[[रामेश्वर राय यादव]] |- |११९. |धानन्द्र कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]] |[[श्यामकुमार घिमिरे]] |- |१२०. |रविन महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]] |[[महिन्द्र राय यादव]] |- |१२१. |पाराशमणि गेलाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]] |[[नारायण खड्का]] |- |१२२. |झबिलाल डुम्रे | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]] |[[धनराज गुरुङ]] |- |१२३. |रमेश कुमार सापकोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] |[[हृदयराम थानी]] |- |१२४. |शम्भु कुमार यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]] |[[लिलानाथ श्रेष्ठ]] |- |१२५. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]] |[[शरतसिंह भण्डारी]] |} ==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ==== {{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}} {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !समूह |- |१२६. |प्रतिभा रावल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[खस आर्य]] |- |१२७. |लिमा अधिकारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२८. |रमेश प्रसाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२९. |रिमा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="2" |[[दलित]] |- |१३०. |अमृता विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३१. |पुरुषोत्तम यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मधेशी]] |- |१३२. |समिना मियाँ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]] |- |१३३. |अफसाना बानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३४. |गलाजा समिम मिकरानी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३५. |गीता चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="4" |[[थारू जाति|थारू]] |- |१३६. |सुरेन्द्र चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३७. |प्रेमलाल चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३८. |करिश्मा कठरिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३९. |खगेन्द्र कर्ण | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="7" |[[मधेशी]] |- |१४०. |कामिनी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४१. |सरिता महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४२. |अङ्किता ठाकुर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४३. |ललिता कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४४. |निशा मेहता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४५. |पुनमकुमारी अग्रवाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४६. |बसुमाया तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="16" |[[आदिवासी जनजाति]] |- |१४७. |गङ्गा छन्त्याल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४८. |सुमरिमा उदास | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४९. |[[अनुष्का श्रेष्ठ]] |[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५०. |ओजस्वी शेरचन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५१. |सिर्जना श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५२. |रजिनी श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५३. |कुसुम महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५४. |भूमिका श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५५. |प्रमिला कुलुजु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५६. |सुजाता तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५७. |कृपा महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५८. |अलिजा गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५९. |राम लामा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६०. |खुश्बु श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६१. |[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]] |[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६२. |प्रभा ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="14" |[[खस आर्य]] |- |१६३. |ज्ञानु पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६४. |रताकुमारी थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६५. |शोभा खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६६. |प्रभा कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६७. |मञ्जु भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६८. |सृष्टि भट्टराई | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६९. |आकृति अवस्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७०. |क्रान्ति शिखा धिताल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७१. |टीका संग्रौला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७२. |श्रद्धा कुँवर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७३. |समीक्षा बास्कोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७४. |विदुषी राणा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७५. |रचना खतिवडा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७६. |प्रकाशचन्द्र परियार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="6" |[[दलित]] |- |१७७. |खिमा विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७८. |तारा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७९. |सुष्मा स्वर्णकार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८०. |स्मृति सेन्चुरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८१. |सीता वादी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |} === प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) === {{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !पूर्ववर्ती !निर्वाचन क्षेत्र |- | rowspan="2" |१. | rowspan="2" |[[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]] |१७ असार २०७९ ||१३ माघ २०७९ |{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}} |''पद सिर्जना'' | rowspan="2" |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |- |१५ माघ २०७९ | rowspan="21" |''२७ भदौ २०८२'' |{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}} |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |- |२. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |DTS|१५ वैशाख २०८० |{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}} |[[रामचन्द्र पौडेल]] |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |- |३. |[[सुमना श्रेष्ठ]] | [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]] | rowspan="3" |७ पुस २०७९ | rowspan="3" |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="3" | - | rowspan="3" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] | [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]] |- |५. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]] |- |६. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |- |७. |[[तोसिमा कार्की]] | [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[पम्फा भुसाल]] |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |- |८. |[[हरि ढकाल]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |- |९. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[भिमसेनदास प्रधान]] |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |- |१०. |[[सोविता गौतम]] |[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[माधव कुमार नेपाल]] |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |- |११. |[[गणेश पराजुली]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[रामवीर मानन्धर]] |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |- |१२. |[[सन्तोष परियार]] |[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="9" | - | rowspan="10" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |१३. |[[इन्दिरा राना मगर]] | [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१४. |[[चन्दा कार्की]] | [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१५. |[[निशा डाँगी]] | [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१६. |[[असिम शाह]] | [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१७. |[[शिव नेपाली]] |[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१८. |[[अशोककुमार चौधरी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१९. |[[विनीता कठायत]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२०. |[[लक्ष्मी तिवारी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२१. |[[बिन्दबासिनी कंसाकार]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]] |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका राजनीतिक दलहरू}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]] [[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]] hw9y86tmtuxsiuoti2r1q4cfofrvjco 1354407 1354405 2026-05-06T11:03:19Z ~2026-19005-53 77778 1354407 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}} {{Infobox political party | name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी | native_name = रास्वपा | logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png | colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}} | colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]] | leader1_title = सभापति | leader1_name = [[रवि लामिछाने]] | leader2_title = वरिष्ठ नेता | leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]] | leader3_title = उपसभापति | leader3_name = [[स्वर्णिम वाग्ले]] | leader4_title = महामन्त्री | leader4_name = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] | leader5_title = पार्टी कोषाध्यक्ष | leader5_name = लिमा अधिकारी | membership = २,४१,७९९ (२०८२)<ref>{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}</ref> | foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}} | ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]<ref name="GP"/><br />[[संवैधानिक समाजवाद]]<ref name="JOL">{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}</ref><br />[[प्रगतिवाद]]<ref name="JOL"/> | position = [[केन्द्रवाद|केन्द्र]]{{cref|क}} | slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने'' | symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]] | headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]] | country = नेपाल | blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति | blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]] | seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू | seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू | seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] | seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू | seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]] | seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} | website = {{URL|http://rspnepal.org/}} | leader6_name = प्रवक्ता | leader6_title = [[मनिष झा]] | Ruling party = शक्तिशाली बहुमत प्राप्त सत्तारुढ दल }} '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’ |publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}</ref> यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}</ref> == इतिहास == === स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) === १६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।<ref name="RL">{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}</ref> १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}</ref> १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।<ref name="s">{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}</ref> निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}</ref> दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}</ref> [[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।<ref>{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}</ref> उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}</ref> भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो। २०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}</ref> २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}</ref> सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}</ref> === जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) === 'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।<ref>{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}</ref> दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए। == सङ्गठन == दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।<ref name="JR">{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}</ref><ref name="RL"/> दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}</ref> == विचारधारा == दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]<ref name="GP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}</ref> दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।<ref name="RS">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}</ref><ref>{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}</ref> == नीतिगत अवधारणा == === अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप === दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}</ref><ref>{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}</ref> === निर्वाचन सुधार === रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।<ref name="RL" /><ref>{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> २०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।<ref>{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> === आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण === दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।<ref name="RSP">{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}</ref> === स्वास्थ्य सेवा === दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।<ref name="RSP" /> === भ्रष्टाचार निवारण === भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। === महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक === हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।<ref name="RSP" /> == जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू == === दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत === {{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}} ==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="6" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |२. |[[सुमना श्रेष्ठ]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |३. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |- |४. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]] |२३ फागुन २०८० |२८ असार २०८१ |१२८ दिन |} ==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ==== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! colspan="7" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] |- !क्र.सं. !मन्त्री !पदभार !पदबहाली (वि.सं.) !पदत्याग (वि.सं.) !कार्यकाल !उत्तराधिकारी |- |१. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[शरतसिंह भण्डारी]] |- |२. |[[शिशिर खनाल]] |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[अशोककुमार राई]] |- |३. |[[तोसिमा कार्की]] | राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]] |३ माघ २०७९ |२२ माघ २०७९ |१९ दिन |[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)'' |} == निर्वाचन परिणामहरू == <graph>{ "legends": [], "scales": [ { "type": "ordinal", "name": "x", "zero": false, "domain": { "data": "chart", "field": "x" }, "padding": 0.2, "range": "width", "nice": true }, { "type": "linear", "name": "y", "domain": { "data": "chart", "field": "y" }, "zero": true, "range": "height", "nice": true }, { "domain": { "data": "chart", "field": "series" }, "type": "ordinal", "name": "color", "range": [ "#0095DA" ] } ], "version": 2, "marks": [ { "type": "rect", "properties": { "hover": { "fill": { "value": "red" } }, "update": { "fill": { "scale": "color", "field": "series" } }, "enter": { "y": { "scale": "y", "field": "y" }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "y2": { "scale": "y", "value": 0 }, "width": { "scale": "x", "offset": -1, "band": "true" }, "fill": { "scale": "color", "field": "series", "value": "steelblue" } } }, "from": { "data": "chart" } }, { "type": "text", "properties": { "enter": { "baseline": { "value": "middle" }, "align": { "value": "right" }, "text": { "field": "y" }, "y": { "scale": "y", "offset": 4, "field": "y" }, "dy": { "scale": "x", "mult": 0.5, "band": true }, "x": { "scale": "x", "field": "x" }, "angle": { "value": -90 }, "fontSize": { "value": 11 }, "fill": { "value": "white" } } }, "from": { "data": "chart" } } ], "height": 200, "axes": [ { "type": "x", "title": "Legislative election", "scale": "x", "format": "d", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "align": { "value": "right" }, "angle": { "value": -40 }, "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false }, { "type": "y", "title": "% of party vote", "scale": "y", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" } }, "grid": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "ticks": { "stroke": { "value": "#000000" } }, "axis": { "strokeWidth": { "value": 2 }, "stroke": { "value": "#000000" } }, "labels": { "fill": { "value": "#000000" } } }, "grid": false } ], "data": [ { "format": { "parse": { "y": "number", "x": "integer" }, "type": "json" }, "name": "chart", "values": [ { "y": 10.7, "series": "y", "x": 2022 } ] } ], "width": 280 }</graph> यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}</ref> त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|निर्वाचन ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नेता ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|प्रत्यक्ष मत ! colspan="3" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |समानुपातिक मत ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सिट संख्या ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"| ± ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |स्थान ! rowspan="2" style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|नतिजा |- !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|मत सङ्ख्या !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;"|% !style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" | ± |- | rowspan="2" |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] | [[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |८,१५,०२३ | rowspan="2" |७.७७ | rowspan="2" | | rowspan="2" |११,३०,३४४ | rowspan="2" |१०.७० | rowspan="2" | | rowspan="2" |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} | rowspan="2" bgcolor="lightgrey"| | rowspan="2" |चौथो |{{yes2|गठबन्धन सरकार}} |- | [[रवि लामिछाने]] |{{no2|प्रतिपक्ष}} |- |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]] |'''[[बालेन्द्र शाह]]''' |'''४६,५०,६९७''' |'''४४.१७''' |{{Increase}} ३६.४० |'''५१,८३,४९३''' |'''४७.८४''' |{{Increase}} ३७.१४ |'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}''' |{{Increase}} १६१ |{{Increase}} प्रथम |{{yes2|बहुमतको सरकार}} |} == नेतृत्व == === पार्टी सभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- !१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१७ असार २०७९ |१३ माघ २०७९ |- !― |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१३ माघ २०७९ |१५ माघ २०७९ |- !(१) |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]] |१५ माघ २०७९<ref name="IP">{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}</ref> |बहालवाला |} === उपसभापति === {| class="wikitable" |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपसभापति ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) |- ! rowspan="2" |१ |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]] |१७ असार २०७९<ref name="rsp"/> |बहालवाला |- |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |१३ मंसिर २०८०<ref name="rsp">{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}</ref> |बहालवाला |} === संसदीय दलको नेता === * [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)<ref>{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}</ref> === सह-महामन्त्री === * [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान) * [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१) === संसदीय दलको उपनेता === * [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान) === प्रमुख सचेतक === * [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान) * [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१) === महामन्त्री === * [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान) * मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार) === प्रवक्ता === * [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान) === सह-प्रवक्ता === * प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान) === पार्टी कोषाध्यक्ष === * लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान) === उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |क्र.सं. ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |उपप्रधानमन्त्री ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |तस्बिर ! colspan="3" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |कार्यकाल (वि.सं.) ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |संसद ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |निर्वाचन क्षेत्र ! rowspan="2" style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |प्रधानमन्त्री |- ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |सुरुवात ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अन्त्य ! style="background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;" |अवधि |- |१ |[[रवि लामिछाने]] |[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]] |११ पुस २०७९ |१३ माघ २०७९ |३२ दिन |[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]] |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |} == संसद सदस्यहरू == === प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) === {{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !निर्वाचन क्षेत्र !पूर्ववर्ती |- |१. |[[रवि लामिछाने]] |[[चित्र:Rabi Lamichhane.png|अङ्गुठाकार|सभापति]]☢ |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[कृष्णभक्त पोखरेल]] |- |२. |[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]] | [[चित्र:Balen Shah3-cropped.png|अङ्गुठाकार|252x252पिक्सेल|वरिष्ठ नेता एवं प्रधानमन्त्री]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ५]] |[[केपी शर्मा ओली]] |- |३. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | [[चित्र:Swarnim Wagle RSP.png|अङ्गुठाकार|उपसभापति एवं अर्थमन्त्री]]☢ |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |[[रामचन्द्र पौडेल]] |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]]पूर्व उपसभापति |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]] |[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]] |- |५. |[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] |[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|136x136px]]महामन्त्री |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |- |६. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|147x147px]]प्रवक्ता |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]] |[[जुलीकुमारी महतो]] |- |७. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|137x137px]]परराष्ट्रमंत्री |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |[[भिमसेनदास प्रधान]] |- |८. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]]उर्जामन्त्री |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |- |९. |[[हरि ढकाल]] |[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |- |१०. |[[निशा डाँगी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा १]] |[[विश्वप्रकाश शर्मा]] |- |११. |[[सोविता गौतम]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]] |[[विक्रम पाण्डे]] |- |१२. |[[विपिन कुमार आचार्य]] |[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]] |[[रेखा शर्मा]] |- |१३. |[[तोसिमा कार्की]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |[[पम्फा भुसाल]] |- |१४. |[[इन्दिरा राना मगर]] |[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा २]] |[[देवराज घिमिरे]] |- |१५. |[[गणेश पराजुली]] |[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |[[रामवीर मानन्धर]] |- |१६. |[[अमरेशकुमार सिंह]] |[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]] | - |- |१७. |जगदीश खरेल |[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]] |[[प्रेमबहादुर महर्जन]] |- |१८. |सस्मित पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] |[[प्रदिप पौडेल]] |- |१९. |[[रन्जु दर्शना]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] |[[प्रकाशमान सिंह]] |- |२०. |[[बब्लु गुप्ता]] |[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]] |[[रामशङ्कर यादव]] |- |२१. |राजुनाथ पाण्डे |[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]] |[[सन्तोष चालिसे]] |- |२२. |यज्ञमणि न्यौपाने |[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]] |[[डिगबहादुर लिम्बू]] |- |२३. |[[केपी खनाल]] |[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]] |[[अरुण कुमार चौधरी]] |- |२४. |पुकार बम |[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]] |[[गगन थापा]] |- |२५. |दीपकराज बोहरा |[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]] |[[नारायणप्रकाश साउद]] |- |२६. |सुदन गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] |[[राजेन्द्र बजगाईं]] |- |२७. |अशोककुमार चौधरी |[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[भगवती चौधरी]] |- |२८. |शिवशङ्कर यादव |[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]] |[[राजकिशोर यादव]] |- |२९. |धनञ्जय रेग्मी |[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]] |[[राजु थापा]] |- |३०. |गणेश कार्की |[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]] |[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]] |- |३१. |सागर ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]] |[[चन्द्र भण्डारी]] |- |३२. |प्रदिप बिष्ट | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]] |[[राजेन्द्रकुमार केसी]] |- |३३. |राजिव खत्री | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]] |[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]] |- |३४. |लेकजङ्ग थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]] |[[दीपक बोहरा]] |- |३५. |कृष्णहरि बुढाथोकी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]] |[[पूर्णबहादुर तामाङ]] |- |३६. |सुनिल केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |[[सोबिता गौतम]] |- |३७. |विश्वराज पोखरेल |[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]] |[[रामहरि खतिवडा]] |- |३८. |[[आशिका तामाङ]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]] |[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]] |- |३९. |सुलभ खरेल |[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] |[[विष्णुप्रसाद पौडेल]] |- |४०. |प्रकाश पाठक |[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ३]] |[[राजेन्द्र लिङ्देन]] |- |४१. |[[ताराप्रसाद जोशी]] |[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]] |[[शेरबहादुर देउवा]] |- |४२. |श्रीराम न्यौपाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]] |[[शङ्कर भण्डारी]] |- |४३. |आशा झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]] |[[योगेन्द्र मण्डल]] |- |४४. |अरविन्द साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]] |[[ज्वालाकुमारी साह]] |- |४५. |शम्भुप्रसाद ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[झापा ४]] |[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]] |- |४६. |उत्तमप्रसाद पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]] |[[विद्या भट्टराई]] |- |४७. |जगदीश खरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]] |[[गङ्गा कार्की]] |- |४८. |सुनिल लम्साल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]] |[[छबिलाल विश्वकर्मा]] |- |४९. |हरिप्रसाद भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]] |[[टोपबहादुर रायमाझी]] |- |५०. |सूर्यबहादुर तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]] |[[अम्बरबहादुर रायमाझी]] |- |५१. |सुशील खड्का | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]] |[[चित्रबहादुर केसी]] |- |५२. |आशिष गजुरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]] |[[लेखनाथ दाहाल]] |- |५३. |रुविना आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]] |[[शेखर कोइराला]] |- |५४. |बिना गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]] |दामोदर प्रसाद वैरागी |- |५५. |मधुकुमार चौलागाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]] |[[सूर्यमान दोङ तामाङ]] |- |५६. |ज्ञानेन्द्र सिंह महता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]] |[[रमेश लेखक]] |- |५७. |सोम शर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]] |[[देवेन्द्र पौडेल]] |- |५८. |हरिमोहन भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]] |[[दामोदर भण्डारी]] |- |५९. |सुरेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]] |[[सूर्यप्रसाद ढकाल]] |- |६०. |खगेन्द्र सुनार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]] |[[किशोर सिंह राठौर]] |- |६१. |गणेश धिमाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]] |[[अच्युतप्रसाद मैनाली]] |- |६२. |रुकेश रञ्जित | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]] |[[प्रेम सुवाल]] |- |६३. |ठाकुर सिंह थारु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]] |[[सञ्जयकुमार गौतम]] |- |६४. |रामजी यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]] |[[सीके राउत]] |- |६५. |लालबिक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]] |[[भिम आचार्य]] |- |६६. |तपेश्वर यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]] |[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]] |- |६७. |भरतप्रसाद पराजुली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]] |[[माधव सापकोटा]] |- |६८. |नितिमा भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]] |[[रामप्रकाश चौधरी]] |- |६९. |चन्दन कुमार सिंह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]] |[[उपेन्द्र यादव]] |- |७०. |राहबार अन्सारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]] |[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]] |- |७१. |श्रीधर पोखरेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]] |[[लालवीर चौधरी]] |- |७२. |देवराज पाठक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]] |[[मेटमणि चौधरी]] |- |७३. |कमल सुवेदी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]] |[[दीपक गिरी]] |- |७४. |बोधनारायण श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]] |[[रामनाथ अधिकारी]] |- |७५. |रामविनोद शाह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]] |[[रामकृष्ण यादव]] |- |७६. |राजकिशोर महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]] |[[रघुवीर महासेठ]] |- |७७. |गोविन्द पन्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]] |[[गोकर्ण विष्ट]] |- |७८. |कोमल ज्ञवाली | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]] |[[रञ्जिता श्रेष्ठ]] |- |७९. |जगतप्रसाद जोशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]] |[[गङ्गाराम चौधरी]] |- |८०. |खेमराज कोइराला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]] |[[वीरबहादुर बलायर]] |- |८१. |आनन्दबहादुर चन्द | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]] |[[डिल्लीराज पन्त]] |- |८२. |जनक सिंह धामी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]] |[[तारा लामा तामाङ]] |- |८३. |मोहनलाल आचार्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]] |[[बलराम अधिकारी]] |- |८४. |विक्रम थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]] |[[सुरेन्द्रराज आचार्य]] |- |८५. |खडकराज पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]] |[[मानबहादुर गुरुङ]] |- |८६. |वदन कुमार भण्डारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]] |[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]] |- |८७. |बुद्धरत्न तुलाधर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]] |[[उदयशमशेर राणा]] |- |८८. |धर्मराज केसी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]] |[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]] |- |८९. |प्रमोदकुमार महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]] |[[गिरीराजमणि पोखरेल]] |- |९०. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]] |[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]] |- |९१. |उज्ज्वलकुमार झा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]] |[[महन्थ ठाकुर]] |- |९२. |गौरी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]] |[[महेन्द्र कुमार राय]] |- |९३. |प्रकाश गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]] |[[दीपकबहादुर सिंह]] |- |९४. |प्रशान्त उप्रेती | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]] |[[महेशकुमार बर्तौला]] |- |९५. |कृष्णकुमार कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]] |[[ऋषिकेश पोखरेल]] |- |९६. |सन्तोष राजवंशी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]] |[[अमनलाल मोदी]] |- |९७. |राजन् गौतम | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]] |[[शशाङ्क कोइराला]] |- |९८. |मनिष खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]] |[[विष्णुकुमार कार्की]] |- |९९. |विक्रम तिमिल्सिना | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |[[हितबहादुर तामाङ]] |- |१००. |अच्युत लामिछाने | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]] |[[अर्जुननरसिंह केसी]] |- |१०१. |माधवबहादुर थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]] |[[ठाकुरप्रसाद गैरे]] |- |१०२. |विक्रम खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]] |[[विनोद चौधरी]] |- |१०३. |नरेन्द्र कुमार गुप्ता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]] |[[ध्रुवबहादुर प्रधान]] |- |१०४. |सागर भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]] |[[पदम गिरी]] |- |१०५. |बुद्धिप्रसाद पन्त | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]] |[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]] |- |१०६. |सुशील कुमार कानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]] |[[अजय चौरसिया]] |- |१०७. |रमाकान्त चौरसिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]] |[[राजकुमार गुप्ता]] |- |१०८. |टेकबहादुर शाक्य | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]] |[[रमेश रिजाल]] |- |१०९. |सुशान्त वैदिक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]] |[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]] |- |११०. |राजेश कुमार चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]] |[[माधवकुमार नेपाल]] |- |१११. |रविन्द्र पटेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]] |[[प्रभु साह]] |- |११२. |गणेश पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]] |[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]] |- |११३. |[[कन्हैया बनिया]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]] |[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]] |- |११४. |तौफिक अहमद खान | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]] |[[वासुदेव घिमिरे]] |- |११५. |[[पुष्पा कुमारी चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]] |[[नवलकिशोर साह]] |- |११६. |[[अमरकान्त चौधरी]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]] |[[दिनेशकुमार यादव]] |- |११७. |[[सिताराम साह]] | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]] |[[तेजुललाल चौधरी]] |- |११८. |नरेन्द्र साह कलवार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]] |[[रामेश्वर राय यादव]] |- |११९. |धानन्द्र कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]] |[[श्यामकुमार घिमिरे]] |- |१२०. |रविन महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]] |[[महिन्द्र राय यादव]] |- |१२१. |पाराशमणि गेलाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]] |[[नारायण खड्का]] |- |१२२. |झबिलाल डुम्रे | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]] |[[धनराज गुरुङ]] |- |१२३. |रमेश कुमार सापकोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] |[[हृदयराम थानी]] |- |१२४. |शम्भु कुमार यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]] |[[लिलानाथ श्रेष्ठ]] |- |१२५. |दीपक कुमार साह | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]] |[[शरतसिंह भण्डारी]] |} ==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ==== {{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}} {| class="wikitable sortable" |+ !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !समूह |- |१२६. |प्रतिभा रावल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[खस आर्य]] |- |१२७. |लिमा अधिकारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२८. |रमेश प्रसाईं | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१२९. |रिमा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="2" |[[दलित]] |- |१३०. |अमृता विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३१. |पुरुषोत्तम यादव | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |[[मधेशी]] |- |१३२. |समिना मियाँ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="3" |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]] |- |१३३. |अफसाना बानु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३४. |गलाजा समिम मिकरानी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३५. |गीता चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="4" |[[थारू जाति|थारू]] |- |१३६. |सुरेन्द्र चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३७. |प्रेमलाल चौधरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३८. |करिश्मा कठरिया | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१३९. |खगेन्द्र कर्ण | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="7" |[[मधेशी]] |- |१४०. |कामिनी कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४१. |सरिता महतो | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४२. |अङ्किता ठाकुर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४३. |ललिता कुमारी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४४. |निशा मेहता | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४५. |पुनमकुमारी अग्रवाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४६. |बसुमाया तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="16" |[[आदिवासी जनजाति]] |- |१४७. |गङ्गा छन्त्याल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४८. |सुमरिमा उदास | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१४९. |[[अनुष्का श्रेष्ठ]] |[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५०. |ओजस्वी शेरचन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५१. |सिर्जना श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५२. |रजिनी श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५३. |कुसुम महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५४. |भूमिका श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५५. |प्रमिला कुलुजु | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५६. |सुजाता तामाङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५७. |कृपा महर्जन | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५८. |अलिजा गुरुङ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१५९. |राम लामा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६०. |खुश्बु श्रेष्ठ | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६१. |[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]] |[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]] |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६२. |प्रभा ढकाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="14" |[[खस आर्य]] |- |१६३. |ज्ञानु पौडेल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६४. |रताकुमारी थापा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६५. |शोभा खनाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६६. |प्रभा कार्की | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६७. |मञ्जु भुसाल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६८. |सृष्टि भट्टराई | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१६९. |आकृति अवस्थी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७०. |क्रान्ति शिखा धिताल | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७१. |टीका संग्रौला | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७२. |श्रद्धा कुँवर | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७३. |समीक्षा बास्कोटा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७४. |विदुषी राणा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७५. |रचना खतिवडा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७६. |प्रकाशचन्द्र परियार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} | rowspan="6" |[[दलित]] |- |१७७. |खिमा विक | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७८. |तारा विश्वकर्मा | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१७९. |सुष्मा स्वर्णकार | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८०. |स्मृति सेन्चुरी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |- |१८१. |सीता वादी | |१३ चैत २०८२ | |{{Age in years and days|27 March 2026}} |} === प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) === {{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}} सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" !क्रम !सांसद !तस्विर !पदभार ग्रहण !पद मुक्त !कार्यकाल !पूर्ववर्ती !निर्वाचन क्षेत्र |- | rowspan="2" |१. | rowspan="2" |[[रवि लामिछाने]] | rowspan="2" |[[File:Rabi Lamichhane RSP.jpg|center|frameless|119x119px]] |१७ असार २०७९ ||१३ माघ २०७९ |{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}} |''पद सिर्जना'' | rowspan="2" |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |- |१५ माघ २०७९ | rowspan="21" |''२७ भदौ २०८२'' |{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}} |[[डोलप्रसाद अर्याल]] |- |२. |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | |DTS|१५ वैशाख २०८० |{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}} |[[रामचन्द्र पौडेल]] |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |- |३. |[[सुमना श्रेष्ठ]] | [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]] | rowspan="3" |७ पुस २०७९ | rowspan="3" |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="3" | - | rowspan="3" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |४. |[[डोलप्रसाद अर्याल]] | [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]] |- |५. |[[मनिष झा]] |[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]] |- |६. |[[विराजभक्त श्रेष्ठ]] |[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[जीवनराम श्रेष्ठ]] |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |- |७. |[[तोसिमा कार्की]] | [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[पम्फा भुसाल]] |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |- |८. |[[हरि ढकाल]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |- |९. |[[शिशिर खनाल]] |[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[भिमसेनदास प्रधान]] |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |- |१०. |[[सोविता गौतम]] |[[File:SobitaGautam.png|center|frameless|130x130px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[माधव कुमार नेपाल]] |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |- |११. |[[गणेश पराजुली]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[रामवीर मानन्धर]] |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |- |१२. |[[सन्तोष परियार]] |[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} | rowspan="9" | - | rowspan="10" |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित'' |- |१३. |[[इन्दिरा राना मगर]] | [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१४. |[[चन्दा कार्की]] | [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१५. |[[निशा डाँगी]] | [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१६. |[[असिम शाह]] | [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१७. |[[शिव नेपाली]] |[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]] |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१८. |[[अशोककुमार चौधरी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |१९. |[[विनीता कठायत]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२०. |[[लक्ष्मी तिवारी]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |- |२१. |[[बिन्दबासिनी कंसाकार]] | |७ पुस २०७९ |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}} |[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]] |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका राजनीतिक दलहरू}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]] [[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]] egshj2qewdeulpsg38gqw1ce59ngmp6 0 131493 1354344 1323029 2026-05-05T14:51:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354344 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = भुरागाउँ |other_name = |image = |image_caption = |pushpin_label = भुरागाउँ |pushpin_map = India Assam |coordinates = |pushpin_map_caption = असम में स्थिति |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{IND}} |subdivision_type1 = [[भारत के राज्य तथा केन्द्र-शासित प्रदेश|प्रान्त]] |subdivision_name1 = [[असम]] |subdivision_type2 = [[भारत के ज़िले|ज़िला]] |subdivision_name2 = [[मरिगाँव ज़िला]] |population_total = 9845 |population_as_of = 2011 |demographics_type1 = भाषा |demographics1_title1= प्रचलित |demographics1_info1= [[असमिया भाषा|असमिया]] |timezone1 = [[भारतीय मानक समय]] |utc_offset1 = +5:30 }} '''भुरागाउँ''' [[भारत]]को [[असम|असम राज्य]]को एउटा सहरको नाम हो। भुरागाउँ मोरिगाउँ जिल्लाको भुरागाउँ तहसीलमा अवस्थित छ। भुरागाउँ [[ब्रह्मपुत्र]]को दक्षिणी किनारमा अवस्थित छ।<ref>https://www.dailyassam.com/2020/08/buragaon-all-village.html</ref> ==व्युत्पत्ति== पहिले पभाकटीको नामले चिनिने यो ठाउँ। तर पछि भारतको स्वतन्त्रता पछि यो शहर परिवर्तन भयो। भुरागाउँ [[असमिया भाषा|असमिया]] शब्द '''भुर''' बाट आएको हो, जसको अर्थ काठ, केराको रूख, बाँस वा उकालो सामग्रीबाट बनेको समतल तैरने संरचना हो।<ref>http://www.xobdo.org/dic/%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A7%B0</ref> यो नामले सम्भवतः ब्रह्मपुत्र नदीको नजिकैको उर्वर भूमिमा रहेको शहरको स्थानलाई जनाउँछ, जुन शताब्दीयौंदेखि भुरागाउँका मानिसहरूको जीविकोपार्जनको एक महत्त्वपूर्ण स्रोत रहेको छ। ==भूगोल== भुरागाउँ भारतको आसामको मोरिगाउँ जिल्लाको एउटा सहर हो। यो जिल्ला सदरमुकाम मोरिगाउँबाट २१ किलोमिटर उत्तरमा अवस्थित छ। यो विभिन्न दिशामा विभिन्न जिल्ला र शहरहरूले घेरिएको छ। यो शहर उत्तरमा दर्राङ र सोनितपुर जिल्लाहरूसँग सिमाना जोडिएको छ। पूर्वमा, यो लहरीघाट र धिंग शहरहरू नजिक छ। यसको समृद्ध इतिहास र संस्कृतिको लागि परिचित मायोङ पश्चिममा अवस्थित छ। जिल्ला सदरमुकाम मोरिगाउँ, शहरको दक्षिणमा छ।<ref>https://morigaon.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/morigaon_epr_amtron_in_oid_2/portlet/level_2/morigaon_district_map.pdf{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ब्रह्मपुत्र नदीको किनारमा अवस्थित र हरियालीपूर्ण वन र पहाडहरूले घेरिएको यो शहर लगभग २३७.१५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ र समुद्र सतहबाट यसको औसत उचाइ ५७ मिटर छ। ==प्रशासनिक== भुरागाउँ पहिले नागांव जिल्लाको भाग थियो र २९ सेप्टेम्बर १९८९ मा मोरीगाउँलाई नागांवबाट अलग गर्दा यसलाई मोरीगाउँ जिल्लामा स्थानान्तरण गरिएको थियो। त्यसबेलादेखि, यसले मोरीगाउँ जिल्ला प्रशासन अन्तर्गत राजस्व सर्कलको रूपमा काम गर्दै आएको छ जसले आफ्नो क्षेत्राधिकार भित्रका सबै राजस्व, शासन र प्रशासनिक मामिलाहरू सम्हाल्छ। मोरीगाउँ जिल्ला एक उपायुक्तद्वारा प्रशासित छ, जो जिल्लाको सर्वोच्च पदको प्रशासनिक अधिकारी हो।<ref name=brg>{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj|title= A geographical map of Bhuragaon Revenue Circle|url=https://morigaon.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/morigaon_epr_amtron_in_oid_2/portlet/level_3/bhuragaon_rev_circle.pdf}}</ref> ==यातायात== ===सडक=== राष्ट्रिय राजमार्ग ७१५A भुरागाउँ हुँदै जानेछ। यो राष्ट्रिय राजमार्ग १५ को स्पर रोड हुनेछ। यो राजमार्गले शहरलाई जगिरोडसँग जोड्नेछ, जहाँ पूर्व-पश्चिम करिडोरको एक भाग NH37, राज्यको राजधानी गुवाहाटीतिर जानेछ। थप रूपमा, यो भारत-भुटान सीमा (समराङ) तिर जानेछ। प्रस्तावित भुरागाउँ-खारुपेटिया पुल पनि भुरागाउँ हुँदै जानेछ। यसले उत्तरी किनारमा रहेको दर्राङ जिल्लाको खारुपेटियालाई दक्षिणी किनारमा रहेको मोरिगाउँ जिल्लाको भुरागाउँसँग जोड्नेछ। यो शहर बसहरूद्वारा राम्रोसँग जोडिएको छ, विशेष गरी गुवाहाटी, माथिल्लो असम र तल्लो असमसँग। बस र भ्यान जस्ता तीन पाङ्ग्रे र चार पाङ्ग्रे सवारी साधनहरू यातायातको लागि प्रयोग गरिन्छ। शहर र नजिकैका क्षेत्रहरूमा, ई-रिक्सा (टुक-टुक) र अटो रिक्सा यातायातको प्राथमिक माध्यम हुन्। ===जलमार्गहरू=== भुरागाउँमा जलमार्ग यातायात सेवाहरू थोक सामान ढुवानी र यात्रुहरूको आवागमनको लागि प्रयोग गरिन्छ। मकै, तोरी, बदाम, जुट, आदि जस्ता वस्तुहरू यस मार्गबाट व्यापार र ढुवानी गरिन्थ्यो। ब्रह्मपुत्र नदीको किनारमा भुरागाउँका विभिन्न बन्दरगाहहरू बीच बडलीचर र दर्राङ जिल्लाका अन्य ठाउँहरूमा मानिसहरूलाई लैजान फेरी सेवाहरू उपलब्ध छन्। ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[Category:असम]] cms79sgj88sfkl2w98ys5045j15icq8 10 135376 1354387 1239511 2026-05-06T06:55:00Z Bishaldev100 28807 1354387 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Galvanic cells | state = {{{state|{{{1<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}}}}} | title = [[वैद्युत-रासायनिक सेल]] | image = [[File:Galvanic Cell.svg|150px|Galvanic cell]] | listclass = hlist | group1 = प्रकार | list1 = * [[ग्याल्भानिक सेल]] * [[Voltaic pile]] * [[विद्युतीय ब्याट्री|ब्याट्री]] ** [[Flow battery]] ** [[Trough battery]] * [[Concentration cell]] * [[फ्युल सेल]] * [[Thermogalvanic cell]] | group2 = {{longitem|[[प्राइमरी ब्याट्री|प्राइमरी ब्याट्री]]<br/>{{nobold|(रिचार्ज गर्न नमिल्ने)}}}} | list2 = <!--Alphabetic--> * [[Alkaline battery|Alkaline]] * [[Aluminium–air battery|Aluminium–air]] * [[Bunsen cell|Bunsen]] * [[Chromic acid cell|Chromic acid]] * [[Clark cell|Clark]] * [[Daniell cell|Daniell]] * [[Dry cell|Dry]] * [[Edison–Lalande cell|Edison–Lalande]] * [[Grove cell|Grove]] * [[Leclanché cell|Leclanché]] * [[Lithium metal battery|Lithium metal]] * [[Lithium–air battery|Lithium–air]] * [[Mercury battery|Mercury]] * [[Metal–air electrochemical cell|Metal–air battery]] * [[Nickel oxyhydroxide battery|Nickel oxyhydroxide]] * [[Silicon–air battery|Silicon–air]] * [[Silver oxide battery|Silver oxide]] * [[Weston cell|Weston]] * [[Zamboni pile|Zamboni]] * [[Zinc–air battery|Zinc–air]] * [[Zinc–carbon battery|Zinc–carbon]] | group3 = {{longitem|[[रिचार्जेबल ब्याट्री]]<br/>{{nobold|(रिचार्ज गर्न सकिने)}}}} | list3 = <!--Alphabetic--> * [[Automotive battery|Automotive]] * [[लिड एसिड ब्याट्री|लिड एसिड]] ** [[VRLA battery|gel–VRLA]] * [[Lithium–air battery|Lithium–air]] * [[लिथियम आयन ब्याट्री|लिथियम आयन]]<!-- do not add a hyphen here: it's not an attributive use without a noun following it --> ** [[Lithium polymer battery|Lithium–polymer]] ** [[Lithium iron phosphate battery|Lithium–iron–phosphate]] ** [[Lithium-titanate battery|Lithium–titanate]] ** [[Lithium–sulfur battery|Lithium–sulfur]] ** [[Dual carbon battery|Dual carbon]] * [[Metal–air electrochemical cell|Metal–air battery]] * [[Molten-salt battery|Molten salt]] * [[Nanopore battery|Nanopore]] * [[Nanowire battery|Nanowire]] * [[Nickel–cadmium battery|Nickel–cadmium]] * [[Nickel–hydrogen battery|Nickel–hydrogen]] * [[Nickel–iron battery|Nickel–iron]] * [[Nickel–lithium battery|Nickel–lithium]] * [[Nickel–metal hydride battery|Nickel–metal hydride]] * [[Nickel–zinc battery|Nickel–zinc]] * [[Polysulfide–bromide battery|Polysulfide–bromide]] * [[Potassium-ion battery|Potassium ion]]<!-- do not add a hyphen here: it's not an attributive use without a noun following it --> * [[Rechargeable alkaline battery|Rechargeable alkaline]] * [[Silver zinc battery|Silver–zinc]] * [[Silver–cadmium battery|Silver–cadmium]] * [[Sodium-ion battery|Sodium ion]]<!-- do not add a hyphen here: it's not an attributive use without a noun following it --> * [[Sodium–sulfur battery|Sodium–sulfur]] * [[Solid-state battery|Solid state]]<!-- do not add a hyphen here: it's not an attributive use without a noun following it --> * [[Vanadium redox battery|Vanadium redox]] * [[Zinc–bromine battery|Zinc–bromine]] * [[Zinc–cerium battery|Zinc–cerium]] | group4 = {{longitem|Other cell}} | list4 = <!--Alphabetic--> * [[फ्युल सेल]] * [[सोलार सेल]] * [[Atomic battery]] | group5 = Cell parts | list5 = * [[Anode]] * [[Binder (material)|Binder]] * [[Catalysis|Catalyst]] * [[Cathode]] * [[Electrode]] * [[Electrolyte]] * [[Half-cell]] * [[आयन]] * [[Salt bridge]] * [[Semipermeable membrane]] }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> qwkmoscwr6z4eciamw9c344aloppjl6 1354388 1354387 2026-05-06T06:58:27Z Bishaldev100 28807 1354388 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Galvanic cells | state = {{{state|{{{1<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}}}}} | title = [[वैद्युत-रासायनिक सेल]] | image = [[File:Galvanic Cell.svg|150px|Galvanic cell]] | listclass = hlist | group1 = प्रकार | list1 = * [[ग्याल्भानिक सेल]] * [[Voltaic pile]] * [[विद्युतीय ब्याट्री|ब्याट्री]] ** [[Flow battery]] ** [[Trough battery]] * [[Concentration cell]] * [[फ्युल सेल]] * [[Thermogalvanic cell]] | group2 = {{longitem|[[प्राइमरी ब्याट्री|प्राइमरी ब्याट्री]]<br/>{{nobold|(रिचार्ज गर्न नमिल्ने)}}}} | list2 = <!--Alphabetic--> * [[Alkaline battery|Alkaline]] * [[Aluminium–air battery|Aluminium–air]] * [[Bunsen cell|Bunsen]] * [[Chromic acid cell|Chromic acid]] * [[Clark cell|Clark]] * [[Daniell cell|Daniell]] * [[शुष्क सेल|शुष्क सेल]] * [[Edison–Lalande cell|Edison–Lalande]] * [[Grove cell|Grove]] * [[Leclanché cell|Leclanché]] * [[Lithium metal battery|Lithium metal]] * [[Lithium–air battery|Lithium–air]] * [[Mercury battery|Mercury]] * [[Metal–air electrochemical cell|Metal–air battery]] * [[Nickel oxyhydroxide battery|Nickel oxyhydroxide]] * [[Silicon–air battery|Silicon–air]] * [[Silver oxide battery|Silver oxide]] * [[Weston cell|Weston]] * [[Zamboni pile|Zamboni]] * [[Zinc–air battery|Zinc–air]] * [[Zinc–carbon battery|Zinc–carbon]] | group3 = {{longitem|[[रिचार्जेबल ब्याट्री]]<br/>{{nobold|(रिचार्ज गर्न सकिने)}}}} | list3 = <!--Alphabetic--> * [[Automotive battery|Automotive]] * [[लिड एसिड ब्याट्री|लिड एसिड]] ** [[VRLA battery|gel–VRLA]] * [[Lithium–air battery|Lithium–air]] * [[लिथियम आयन ब्याट्री|लिथियम आयन]]<!-- do not add a hyphen here: it's not an attributive use without a noun following it --> ** [[Lithium polymer battery|Lithium–polymer]] ** [[Lithium iron phosphate battery|Lithium–iron–phosphate]] ** [[Lithium-titanate battery|Lithium–titanate]] ** [[Lithium–sulfur battery|Lithium–sulfur]] ** [[Dual carbon battery|Dual carbon]] * [[Metal–air electrochemical cell|Metal–air battery]] * [[Molten-salt battery|Molten salt]] * [[Nanopore battery|Nanopore]] * [[Nanowire battery|Nanowire]] * [[Nickel–cadmium battery|Nickel–cadmium]] * [[Nickel–hydrogen battery|Nickel–hydrogen]] * [[Nickel–iron battery|Nickel–iron]] * [[Nickel–lithium battery|Nickel–lithium]] * [[Nickel–metal hydride battery|Nickel–metal hydride]] * [[Nickel–zinc battery|Nickel–zinc]] * [[Polysulfide–bromide battery|Polysulfide–bromide]] * [[Potassium-ion battery|Potassium ion]]<!-- do not add a hyphen here: it's not an attributive use without a noun following it --> * [[Rechargeable alkaline battery|Rechargeable alkaline]] * [[Silver zinc battery|Silver–zinc]] * [[Silver–cadmium battery|Silver–cadmium]] * [[Sodium-ion battery|Sodium ion]]<!-- do not add a hyphen here: it's not an attributive use without a noun following it --> * [[Sodium–sulfur battery|Sodium–sulfur]] * [[Solid-state battery|Solid state]]<!-- do not add a hyphen here: it's not an attributive use without a noun following it --> * [[Vanadium redox battery|Vanadium redox]] * [[Zinc–bromine battery|Zinc–bromine]] * [[Zinc–cerium battery|Zinc–cerium]] | group4 = {{longitem|Other cell}} | list4 = <!--Alphabetic--> * [[फ्युल सेल]] * [[सोलार सेल]] * [[Atomic battery]] | group5 = Cell parts | list5 = * [[Anode]] * [[Binder (material)|Binder]] * [[Catalysis|Catalyst]] * [[Cathode]] * [[Electrode]] * [[Electrolyte]] * [[Half-cell]] * [[आयन]] * [[Salt bridge]] * [[Semipermeable membrane]] }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> i6zcffjttmpqg2kagy2c30fy3zmj1z9 0 136139 1354352 1318352 2026-05-05T15:23:38Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदी ले [[अन्री मटिस]] मा पुनर्निर्देश नछोडि त्यसलाई [[अँरी मतिस]] मा सारेको हो: ɑ̃ʁi matis 1318352 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | image = Henri Matisse, 1913, photograph by Alvin Langdon Coburn.jpg | caption = Matisse in 1913 | birth_name = Henri Émile Benoît Matisse | birth_date = {{Birth date|df=yes|1869|12|31}} | birth_place = [[Le Cateau-Cambrésis]], France | death_date = {{Death date and age|df=yes|1954|11|3|1869|12|31}} | death_place = [[Nice]], France | spouse = {{marriage|Amélie Noellie Parayre|1898|1939|end=div}} | children = 3 | movement = [[Fauvism]], [[Modernism]], [[Post-Impressionism]] | awards = | patrons = [[Sergei Shchukin]], [[Gertrude Stein]], [[Etta Cone]], [[Claribel Cone]], [[Sarah Stein]], [[Albert C. Barnes]] | field = {{hlist|Painting|[[printmaking]]|sculpture|drawing|[[collage]]}} | training = {{Lang|fr|[[Académie Julian]]|italic=no}}, [[William-Adolphe Bouguereau]], [[Gustave Moreau]] | works = ''[[Woman with a Hat]]'' (1905)<br />''[[Le bonheur de vivre|The Joy of Life]]'' (1906)<br />''[[Blue Nude (Souvenir de Biskra)|Nu bleu]]'' (1907)<br />''[[Dance (Matisse)|La Danse]]'' (1909)<br />''[[L'Atelier Rouge]]'' (1911)<br />''[[The Snail]]'' (1953) |module={{Infobox person|child=yes | signature = Matisse autograph.svg}} }} '''अन्री मटिस''' फ्रान्सका एक महान चित्रकार थिए। अन्री मटिसको जन्म फ्रान्सको के लेकेतू प्रान्तमा भएको थियो। उनका पिता अन्नका व्यापारी थिए र उनी अन्री मटिसलाई कानूनी शिक्षा दिलाउन चाहन्थे। तर मटिस भने लुकीचोरी पेन्टिङ् गर्ने गर्थे। केही समयपछि मटिसले वकिलको मुन्सी भएर काम गरे। जब मटिसका पितालाई मटिसको कलाप्रतिको रूचीका बारेमा थाहा भयो तब उनले मटिसलाई कला सम्बन्धी विविध शिक्षा प्राप्त गर्नका लागि मोरोंको चित्रशालामा भर्ना गराए। प्रारम्भिक रूपमा मटिसको झुकाव फाववाद तर्फ भएपनि पछि उनको ध्यान [[भिन्सेन्त फन गोख|भिन्सेन्ट भान हअ]]का चित्रतर्फ गयो र उनैबाट प्रभावित भइ पेन्टिङ् गर्न थाले। imdndkga1hbe60hnigq779q37ysya8j 1354353 1354352 2026-05-05T15:26:58Z हिमाल सुवेदी 30817 पृष्ठको सबै सामाग्रीहरू हटाइ पृष्ठ खाली गरीँदै 1354353 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1354355 1354353 2026-05-05T15:39:35Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1354355 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|फ्रान्सेली कलाकार (सन् १८६९–१९५४)}} {{Infobox artist | image = Henri Matisse, 1913, photograph by Alvin Langdon Coburn.jpg | caption = सन् १९१३ मा मतिस | birth_name = अँरी एमिल बेनवा मतिस | birth_date = {{Birth date|df=yes|1869|12|31}} | birth_place = [[ल कातेउ-काम्ब्रेसिस]], फ्रान्स | death_date = {{Death date and age|df=yes|1954|11|3|1869|12|31}} | death_place = [[निस]], फ्रान्स | spouse = {{marriage|Amélie Noellie Parayre|1898|1939|end=div}} | children = ३, [[पियरे मतिस|पियरे]] सहित | movement = [[फाउवाद]], [[आधुनिकतावाद]], [[उत्तर-प्रभाववाद]] | awards = | patrons = | field = {{hlist|चित्रकला|[[मुद्रणकला]]|मूर्तिकला|रेखाचित्र|कोलाज}} | training = {{Lang|fr|[[एकेडेमिक युलियान]]|italic=no}}, [[विलिया-आदोल्फे बोगेरेउ]], [[गुस्ताभ मोरेउ]] | works = ''[[टोपी सहितको महिला]]'' (सन् १९०५)<br />''[[जीवनको आनन्द]]'' (सन् १९०६)<br />''[[नु ब्लाउ]]'' (सन् १९०७)<br />''[[नृत्य (मातिस)|नृत्य]]'' (सन् १९०९)<br />''[[रातो स्टुडियो]]'' (सन् १९११)<br />''[[लेस्काँगु]]'' (सन् १९५३) |module={{Infobox person|child=yes | signature = Matisse autograph.svg}} }} '''अँरी एमिल बेनवा मतिस''' ({{IPA|fr|ɑ̃ʁi emil bənwa matis|lang}}; ३१ डिसेम्बर १८६९ – ३ नोभेम्बर १९५४) एक फ्रान्सेली दृश्य कलाकार थिए, जो रङ्गको प्रयोग र तरल तथा मौलिक रेखाङ्कन कौशल दुवैका लागि परिचित छन्। उनी रेखाचित्रकार, मुद्रणकार र मूर्तिकार थिए, तर मुख्य रूपमा चित्रकारका रूपमा चिनिन्छन्।<ref>{{cite journal |last=Myers |first=Terry R. |date=July–August 2010 |title=Matisse-on-the-Move |url=http://brooklynrail.org/2010/07/artseen/matisse-on-the-move |journal=The Brooklyn Rail}}</ref> मतिसलाई साधारणतया [[पाब्लो पिकासो]]सँगै ती कलाकारहरूमध्ये एक मानिन्छ जसले बीसौँ शताब्दीको प्रारम्भिक दशकहरूमा दृश्य कलामा क्रान्तिकारी विकासहरू परिभाषित गर्न सबैभन्दा बढी सहयोग पुर्‍याए, चित्रकला र मूर्तिकलामा महत्त्वपूर्ण उपलब्धिहरूका लागि उत्तरदायी थिए।<ref>{{cite web|title=Tate Modern: Matisse Picasso|url=http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/exhibition/matisse-picasso|access-date=13 February 2010|publisher=Tate.org.uk}}</ref><ref>{{cite news|author=Adrian Searle|date=7 May 2002|title=Searle, Adrian, ''A momentous, tremendous exhibition'', The Guardian, Tuesday 7 May 2002|work=Guardian|location=UK|url=https://www.theguardian.com/culture/2002/may/07/artsfeatures|access-date=13 February 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=Trachtman, Paul, ''Matisse & Picasso'', Smithsonian, February 2003|url=http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matisse-amp-picasso-75440861/?no-ist|access-date=13 February 2010|publisher=Smithsonianmag.com}}</ref><ref>{{cite news|date=1 December 2004|title=Duchamp's urinal tops art survey|publisher=news.bbc.co.uk|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4059997.stm|access-date=10 December 2010}}</ref> सन् १९०० र १९०५ को बीचमा उनले चित्रित गरेका कृतिहरूको तीव्र रङ्गवादले उनलाई फाउवाद ([[फ्रान्सेली भाषा|फ्रान्सेली]]: "जङ्गली जनावर") मध्ये एकका रूपमा कुख्याति दिलाएको थियो। उनका धेरै उत्कृष्ट कृतिहरू सन् १९०६ पछिको एक दशक वा सोको अवधिमा सिर्जना गरिएका थिए, जब उनले चेप्टो रूप र सजावटी ढाँचामा जोड दिने एक कठोर शैली विकास गरेका थिए। सन् १९१७ मा, उनी फ्रान्सेली रिभियराको [[निस]]को एक उपनगरमा बसाइँ सरे र सन् १९२० को दशकमा उनको कृतिको अधिक आरामदायी शैलीले उनलाई फ्रान्सेली चित्रकलाको शास्त्रीय परम्पराको रक्षकको रूपमा प्रशंसा दिलाएको थियो।<ref>Wattenmaker, Richard J.; Distel, Anne, et al. (1993). ''Great French Paintings from the Barnes Foundation''. New York: Alfred A. Knopf. {{ISBN|0-679-40963-7}}. p. 272</ref> सन् १९३० पछि, उनलेरूपको साहसिक सरलीकरण अँगालेका थिए। आफ्नो अन्तिम वर्षहरूमा खराब स्वास्थ्यले चित्रकला गर्न नदिँदा, उनले काटिएको कागज [[कोलाज]]को माध्यममा कृतिहरूको एक महत्त्वपूर्ण समूह सिर्जना गरेका थिए। आधा शताब्दीभन्दा बढी फैलिएको कृतिको समूहमा प्रदर्शित रङ्ग र रेखाङ्कनको अभिव्यञ्जक भाषामा उनको निपुणताले उनलाई आधुनिक कलाको एक अग्रणी व्यक्तित्वको रूपमा मान्यता दिलाएको थियो।<ref>[http://www.metmuseum.org/toah/hd/mati/hd_mati.htm Magdalena Dabrowski Department of Nineteenth-Century, Modern, and Contemporary Art, The Metropolitan Museum of Art Source: Henri Matisse (1869–1954) {{!}} Thematic Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art] Retrieved 30 June 2010.</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == ==बाह्य लिङ्कहरू== {{Wikiquote}} {{कमन्सश्रेणी}} * [https://web.archive.org/web/20160617001410/http://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-art-20th-century/henri-matisse-1869-1954-french/ मतिस र उनका बिरालाहरू] * [https://web.archive.org/web/20120314095920/http://www.itnsource.com/compilation/S20100901/#25 भेन्स, फ्रान्समा अँरी मतिसले काम गरेको दृश्य] * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20140326120442/http://www.henri-matisse.net/ अँरी मतिस: जीवन र कार्य]}} ५०० उच्च-रिजोल्युसन तस्वीरहरू * {{MoMA artist|3832}} * [http://www.musee-matisse-nice.org/ मतिस सङ्ग्रहालय निस] * [http://www.historia-del-arte-erotico.com/1903_matisse/home.htm मतिसमा नग्नता] * [http://www.architecturalrecord.com/articles/11445-the-wild-men-of-paris गेलेट बर्जेस, "द वाइल्ड मेन अफ पेरिस, मतिस, पिकासो र ले फाउभ", आर्किटेक्चरल रेकर्ड, सन् १९१०] *[http://gildedage.omeka.net/exhibits/show/highlights/matisse गिल्डेड एजको दस्तावेजीकरण: बीसौँ शताब्दीको प्रारम्भमा न्युयोर्क सहरका प्रदर्शनीहरू] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150117212708/http://gildedage.omeka.net/exhibits/show/highlights/matisse |date=17 January 2015 }} एक न्युयोर्क आर्ट रिसोर्सेज कन्सोर्टियम परियोजना। मतिस प्रदर्शनी सूचीपत्र र ''यङ सेलर द्वितीय''को फोटोअभिलेख फाइल। * {{FrenchSculptureCensus}} * [https://web.archive.org/web/20170615040949/http://www.barnesfoundation.org/collections बार्न्स फाउन्डेसन, फिलाडेल्फिया] f3q59t6zslix9nygeza87ie0kre8mdn 1354356 1354355 2026-05-05T15:40:25Z हिमाल सुवेदी 30817 1354356 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|फ्रान्सेली कलाकार (सन् १८६९–१९५४)}} {{Infobox artist | image = Henri Matisse, 1913, photograph by Alvin Langdon Coburn.jpg | caption = सन् १९१३ मा मतिस | birth_name = अँरी एमिल बेनवा मतिस | birth_date = {{Birth date|df=yes|1869|12|31}} | birth_place = [[ल कातेउ-काम्ब्रेसिस]], फ्रान्स | death_date = {{Death date and age|df=yes|1954|11|3|1869|12|31}} | death_place = [[निस]], फ्रान्स | spouse = {{marriage|Amélie Noellie Parayre|1898|1939|end=div}} | children = ३, [[पियरे मतिस|पियरे]] सहित | movement = [[फाउवाद]], [[आधुनिकतावाद]], [[उत्तर-प्रभाववाद]] | awards = | patrons = | field = {{hlist|चित्रकला|[[मुद्रणकला]]|मूर्तिकला|रेखाचित्र|कोलाज}} | training = {{Lang|fr|[[एकेडेमिक युलियान]]|italic=no}}, [[विलिया-आदोल्फे बोगेरेउ]], [[गुस्ताभ मोरेउ]] | works = ''[[टोपी सहितको महिला]]'' (सन् १९०५)<br />''[[जीवनको आनन्द]]'' (सन् १९०६)<br />''[[नु ब्लाउ]]'' (सन् १९०७)<br />''[[नृत्य (मातिस)|नृत्य]]'' (सन् १९०९)<br />''[[रातो स्टुडियो]]'' (सन् १९११)<br />''[[लेस्काँगु]]'' (सन् १९५३) |module={{Infobox person|child=yes | signature = Matisse autograph.svg}} }} '''अँरी एमिल बेनवा मतिस''' ({{IPA|fr|ɑ̃ʁi emil bənwa matis|lang}}; ३१ डिसेम्बर १८६९ – ३ नोभेम्बर १९५४) एक फ्रान्सेली दृश्य कलाकार थिए, जो रङ्गको प्रयोग र तरल तथा मौलिक रेखाङ्कन कौशल दुवैका लागि परिचित छन्। उनी रेखाचित्रकार, मुद्रणकार र मूर्तिकार थिए, तर मुख्य रूपमा चित्रकारका रूपमा चिनिन्छन्।<ref>{{cite journal |last=Myers |first=Terry R. |date=July–August 2010 |title=Matisse-on-the-Move |url=http://brooklynrail.org/2010/07/artseen/matisse-on-the-move |journal=The Brooklyn Rail}}</ref> मतिसलाई साधारणतया [[पाब्लो पिकासो]]सँगै ती कलाकारहरूमध्ये एक मानिन्छ जसले बीसौँ शताब्दीको प्रारम्भिक दशकहरूमा दृश्य कलामा क्रान्तिकारी विकासहरू परिभाषित गर्न सबैभन्दा बढी सहयोग पुर्‍याए, चित्रकला र मूर्तिकलामा महत्त्वपूर्ण उपलब्धिहरूका लागि उत्तरदायी थिए।<ref>{{cite web|title=Tate Modern: Matisse Picasso|url=http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/exhibition/matisse-picasso|access-date=13 February 2010|publisher=Tate.org.uk}}</ref><ref>{{cite news|author=Adrian Searle|date=7 May 2002|title=Searle, Adrian, ''A momentous, tremendous exhibition'', The Guardian, Tuesday 7 May 2002|work=Guardian|location=UK|url=https://www.theguardian.com/culture/2002/may/07/artsfeatures|access-date=13 February 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=Trachtman, Paul, ''Matisse & Picasso'', Smithsonian, February 2003|url=http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matisse-amp-picasso-75440861/?no-ist|access-date=13 February 2010|publisher=Smithsonianmag.com}}</ref><ref>{{cite news|date=1 December 2004|title=Duchamp's urinal tops art survey|publisher=news.bbc.co.uk|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4059997.stm|access-date=10 December 2010}}</ref> सन् १९०० र १९०५ को बीचमा उनले चित्रित गरेका कृतिहरूको तीव्र रङ्गवादले उनलाई फाउवाद ([[फ्रान्सेली भाषा|फ्रान्सेली]]: "जङ्गली जनावर") मध्ये एकका रूपमा कुख्याति दिलाएको थियो। उनका धेरै उत्कृष्ट कृतिहरू सन् १९०६ पछिको एक दशक वा सोको अवधिमा सिर्जना गरिएका थिए, जब उनले चेप्टो रूप र सजावटी ढाँचामा जोड दिने एक कठोर शैली विकास गरेका थिए। सन् १९१७ मा, उनी फ्रान्सेली रिभियराको [[निस]]को एक उपनगरमा बसाइँ सरे र सन् १९२० को दशकमा उनको कृतिको अधिक आरामदायी शैलीले उनलाई फ्रान्सेली चित्रकलाको शास्त्रीय परम्पराको रक्षकको रूपमा प्रशंसा दिलाएको थियो।<ref>Wattenmaker, Richard J.; Distel, Anne, et al. (1993). ''Great French Paintings from the Barnes Foundation''. New York: Alfred A. Knopf. {{ISBN|0-679-40963-7}}. p. 272</ref> सन् १९३० पछि, उनलेरूपको साहसिक सरलीकरण अँगालेका थिए। आफ्नो अन्तिम वर्षहरूमा खराब स्वास्थ्यले चित्रकला गर्न नदिँदा, उनले काटिएको कागज [[कोलाज]]को माध्यममा कृतिहरूको एक महत्त्वपूर्ण समूह सिर्जना गरेका थिए। आधा शताब्दीभन्दा बढी फैलिएको कृतिको समूहमा प्रदर्शित रङ्ग र रेखाङ्कनको अभिव्यञ्जक भाषामा उनको निपुणताले उनलाई आधुनिक कलाको एक अग्रणी व्यक्तित्वको रूपमा मान्यता दिलाएको थियो।<ref>[http://www.metmuseum.org/toah/hd/mati/hd_mati.htm Magdalena Dabrowski Department of Nineteenth-Century, Modern, and Contemporary Art, The Metropolitan Museum of Art Source: Henri Matisse (1869–1954) {{!}} Thematic Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art] Retrieved 30 June 2010.</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Wikiquote}} {{कमन्सश्रेणी}} * [https://web.archive.org/web/20160617001410/http://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-art-20th-century/henri-matisse-1869-1954-french/ मतिस र उनका बिरालाहरू] * [https://web.archive.org/web/20120314095920/http://www.itnsource.com/compilation/S20100901/#25 भेन्स, फ्रान्समा अँरी मतिसले काम गरेको दृश्य] * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20140326120442/http://www.henri-matisse.net/ अँरी मतिस: जीवन र कार्य]}} ५०० उच्च-रिजोल्युसन तस्वीरहरू * [http://www.musee-matisse-nice.org/ मतिस सङ्ग्रहालय निस] * [http://www.historia-del-arte-erotico.com/1903_matisse/home.htm मतिसमा नग्नता] * [http://www.architecturalrecord.com/articles/11445-the-wild-men-of-paris गेलेट बर्जेस, "द वाइल्ड मेन अफ पेरिस, मतिस, पिकासो र ले फाउभ", आर्किटेक्चरल रेकर्ड, सन् १९१०] *[http://gildedage.omeka.net/exhibits/show/highlights/matisse गिल्डेड एजको दस्तावेजीकरण: बीसौँ शताब्दीको प्रारम्भमा न्युयोर्क सहरका प्रदर्शनीहरू] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150117212708/http://gildedage.omeka.net/exhibits/show/highlights/matisse |date=17 January 2015 }} एक न्युयोर्क आर्ट रिसोर्सेज कन्सोर्टियम परियोजना। मतिस प्रदर्शनी सूचीपत्र र ''यङ सेलर द्वितीय''को फोटोअभिलेख फाइल। * [https://web.archive.org/web/20170615040949/http://www.barnesfoundation.org/collections बार्न्स फाउन्डेसन, फिलाडेल्फिया] jgks3v28yxgk8p97juq67mm2u1yv5co 1354357 1354356 2026-05-05T15:40:51Z हिमाल सुवेदी 30817 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:सन् १९५४ मा मृत्यु]] जोडियो 1354357 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|फ्रान्सेली कलाकार (सन् १८६९–१९५४)}} {{Infobox artist | image = Henri Matisse, 1913, photograph by Alvin Langdon Coburn.jpg | caption = सन् १९१३ मा मतिस | birth_name = अँरी एमिल बेनवा मतिस | birth_date = {{Birth date|df=yes|1869|12|31}} | birth_place = [[ल कातेउ-काम्ब्रेसिस]], फ्रान्स | death_date = {{Death date and age|df=yes|1954|11|3|1869|12|31}} | death_place = [[निस]], फ्रान्स | spouse = {{marriage|Amélie Noellie Parayre|1898|1939|end=div}} | children = ३, [[पियरे मतिस|पियरे]] सहित | movement = [[फाउवाद]], [[आधुनिकतावाद]], [[उत्तर-प्रभाववाद]] | awards = | patrons = | field = {{hlist|चित्रकला|[[मुद्रणकला]]|मूर्तिकला|रेखाचित्र|कोलाज}} | training = {{Lang|fr|[[एकेडेमिक युलियान]]|italic=no}}, [[विलिया-आदोल्फे बोगेरेउ]], [[गुस्ताभ मोरेउ]] | works = ''[[टोपी सहितको महिला]]'' (सन् १९०५)<br />''[[जीवनको आनन्द]]'' (सन् १९०६)<br />''[[नु ब्लाउ]]'' (सन् १९०७)<br />''[[नृत्य (मातिस)|नृत्य]]'' (सन् १९०९)<br />''[[रातो स्टुडियो]]'' (सन् १९११)<br />''[[लेस्काँगु]]'' (सन् १९५३) |module={{Infobox person|child=yes | signature = Matisse autograph.svg}} }} '''अँरी एमिल बेनवा मतिस''' ({{IPA|fr|ɑ̃ʁi emil bənwa matis|lang}}; ३१ डिसेम्बर १८६९ – ३ नोभेम्बर १९५४) एक फ्रान्सेली दृश्य कलाकार थिए, जो रङ्गको प्रयोग र तरल तथा मौलिक रेखाङ्कन कौशल दुवैका लागि परिचित छन्। उनी रेखाचित्रकार, मुद्रणकार र मूर्तिकार थिए, तर मुख्य रूपमा चित्रकारका रूपमा चिनिन्छन्।<ref>{{cite journal |last=Myers |first=Terry R. |date=July–August 2010 |title=Matisse-on-the-Move |url=http://brooklynrail.org/2010/07/artseen/matisse-on-the-move |journal=The Brooklyn Rail}}</ref> मतिसलाई साधारणतया [[पाब्लो पिकासो]]सँगै ती कलाकारहरूमध्ये एक मानिन्छ जसले बीसौँ शताब्दीको प्रारम्भिक दशकहरूमा दृश्य कलामा क्रान्तिकारी विकासहरू परिभाषित गर्न सबैभन्दा बढी सहयोग पुर्‍याए, चित्रकला र मूर्तिकलामा महत्त्वपूर्ण उपलब्धिहरूका लागि उत्तरदायी थिए।<ref>{{cite web|title=Tate Modern: Matisse Picasso|url=http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/exhibition/matisse-picasso|access-date=13 February 2010|publisher=Tate.org.uk}}</ref><ref>{{cite news|author=Adrian Searle|date=7 May 2002|title=Searle, Adrian, ''A momentous, tremendous exhibition'', The Guardian, Tuesday 7 May 2002|work=Guardian|location=UK|url=https://www.theguardian.com/culture/2002/may/07/artsfeatures|access-date=13 February 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=Trachtman, Paul, ''Matisse & Picasso'', Smithsonian, February 2003|url=http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matisse-amp-picasso-75440861/?no-ist|access-date=13 February 2010|publisher=Smithsonianmag.com}}</ref><ref>{{cite news|date=1 December 2004|title=Duchamp's urinal tops art survey|publisher=news.bbc.co.uk|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4059997.stm|access-date=10 December 2010}}</ref> सन् १९०० र १९०५ को बीचमा उनले चित्रित गरेका कृतिहरूको तीव्र रङ्गवादले उनलाई फाउवाद ([[फ्रान्सेली भाषा|फ्रान्सेली]]: "जङ्गली जनावर") मध्ये एकका रूपमा कुख्याति दिलाएको थियो। उनका धेरै उत्कृष्ट कृतिहरू सन् १९०६ पछिको एक दशक वा सोको अवधिमा सिर्जना गरिएका थिए, जब उनले चेप्टो रूप र सजावटी ढाँचामा जोड दिने एक कठोर शैली विकास गरेका थिए। सन् १९१७ मा, उनी फ्रान्सेली रिभियराको [[निस]]को एक उपनगरमा बसाइँ सरे र सन् १९२० को दशकमा उनको कृतिको अधिक आरामदायी शैलीले उनलाई फ्रान्सेली चित्रकलाको शास्त्रीय परम्पराको रक्षकको रूपमा प्रशंसा दिलाएको थियो।<ref>Wattenmaker, Richard J.; Distel, Anne, et al. (1993). ''Great French Paintings from the Barnes Foundation''. New York: Alfred A. Knopf. {{ISBN|0-679-40963-7}}. p. 272</ref> सन् १९३० पछि, उनलेरूपको साहसिक सरलीकरण अँगालेका थिए। आफ्नो अन्तिम वर्षहरूमा खराब स्वास्थ्यले चित्रकला गर्न नदिँदा, उनले काटिएको कागज [[कोलाज]]को माध्यममा कृतिहरूको एक महत्त्वपूर्ण समूह सिर्जना गरेका थिए। आधा शताब्दीभन्दा बढी फैलिएको कृतिको समूहमा प्रदर्शित रङ्ग र रेखाङ्कनको अभिव्यञ्जक भाषामा उनको निपुणताले उनलाई आधुनिक कलाको एक अग्रणी व्यक्तित्वको रूपमा मान्यता दिलाएको थियो।<ref>[http://www.metmuseum.org/toah/hd/mati/hd_mati.htm Magdalena Dabrowski Department of Nineteenth-Century, Modern, and Contemporary Art, The Metropolitan Museum of Art Source: Henri Matisse (1869–1954) {{!}} Thematic Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art] Retrieved 30 June 2010.</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Wikiquote}} {{कमन्सश्रेणी}} * [https://web.archive.org/web/20160617001410/http://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-art-20th-century/henri-matisse-1869-1954-french/ मतिस र उनका बिरालाहरू] * [https://web.archive.org/web/20120314095920/http://www.itnsource.com/compilation/S20100901/#25 भेन्स, फ्रान्समा अँरी मतिसले काम गरेको दृश्य] * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20140326120442/http://www.henri-matisse.net/ अँरी मतिस: जीवन र कार्य]}} ५०० उच्च-रिजोल्युसन तस्वीरहरू * [http://www.musee-matisse-nice.org/ मतिस सङ्ग्रहालय निस] * [http://www.historia-del-arte-erotico.com/1903_matisse/home.htm मतिसमा नग्नता] * [http://www.architecturalrecord.com/articles/11445-the-wild-men-of-paris गेलेट बर्जेस, "द वाइल्ड मेन अफ पेरिस, मतिस, पिकासो र ले फाउभ", आर्किटेक्चरल रेकर्ड, सन् १९१०] *[http://gildedage.omeka.net/exhibits/show/highlights/matisse गिल्डेड एजको दस्तावेजीकरण: बीसौँ शताब्दीको प्रारम्भमा न्युयोर्क सहरका प्रदर्शनीहरू] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150117212708/http://gildedage.omeka.net/exhibits/show/highlights/matisse |date=17 January 2015 }} एक न्युयोर्क आर्ट रिसोर्सेज कन्सोर्टियम परियोजना। मतिस प्रदर्शनी सूचीपत्र र ''यङ सेलर द्वितीय''को फोटोअभिलेख फाइल। * [https://web.archive.org/web/20170615040949/http://www.barnesfoundation.org/collections बार्न्स फाउन्डेसन, फिलाडेल्फिया] [[श्रेणी:सन् १९५४ मा मृत्यु]] 64txq5s61mm6ophj2h1v8mqhwyy134i 1354358 1354357 2026-05-05T15:43:00Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1354358 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|फ्रान्सेली कलाकार (सन् १८६९–१९५४)}} {{Infobox artist | image = Henri Matisse, 1913, photograph by Alvin Langdon Coburn.jpg | caption = सन् १९१३ मा मतिस | birth_name = अँरी एमिल बेनवा मतिस | birth_date = {{Birth date|df=yes|1869|12|31}} | birth_place = [[ल कातेउ-काम्ब्रेसिस]], फ्रान्स | death_date = {{Death date and age|df=yes|1954|11|3|1869|12|31}} | death_place = [[निस]], फ्रान्स | spouse = {{marriage|Amélie Noellie Parayre|1898|1939|end=div}} | children = ३, [[पियरे मतिस|पियरे]] सहित | movement = [[फाउवाद]], [[आधुनिकतावाद]], [[उत्तर-प्रभाववाद]] | awards = | patrons = | field = {{hlist|चित्रकला|[[मुद्रणकला]]|मूर्तिकला|रेखाचित्र|कोलाज}} | training = {{Lang|fr|[[एकेडेमिक युलियान]]|italic=no}}, [[विलिया-आदोल्फे बोगेरेउ]], [[गुस्ताभ मोरेउ]] | works = ''[[टोपी सहितको महिला]]'' (सन् १९०५)<br />''[[जीवनको आनन्द]]'' (सन् १९०६)<br />''[[नु ब्लाउ]]'' (सन् १९०७)<br />''[[नृत्य (मातिस)|नृत्य]]'' (सन् १९०९)<br />''[[रातो स्टुडियो]]'' (सन् १९११)<br />''[[लेस्काँगु]]'' (सन् १९५३) |module={{Infobox person|child=yes | signature = Matisse autograph.svg}} }} '''अँरी एमिल बेनवा मतिस''' ({{IPA|fr|ɑ̃ʁi emil bənwa matis|lang}}; ३१ डिसेम्बर १८६९ – ३ नोभेम्बर १९५४) एक फ्रान्सेली दृश्य कलाकार थिए, जो रङ्गको प्रयोग र तरल तथा मौलिक रेखाङ्कन कौशल दुवैका लागि परिचित छन्। उनी रेखाचित्रकार, मुद्रणकार र मूर्तिकार थिए, तर मुख्य रूपमा चित्रकारका रूपमा चिनिन्छन्।<ref>{{cite journal |last=Myers |first=Terry R. |date=July–August 2010 |title=Matisse-on-the-Move |url=http://brooklynrail.org/2010/07/artseen/matisse-on-the-move |journal=The Brooklyn Rail}}</ref>प्रारम्भिक रूपमा मतिसको झुकाव फाउवाद तर्फ रहेको भएपनि पछि उनको ध्यान [[भिन्सेन्त फन गोख]]का चित्रतर्फ जान्छ र उनैबाट प्रभावित भइ उनले चित्र बनाउन सुरु गरेका थिए। मतिसलाई साधारणतया [[पाब्लो पिकासो]]सँगै ती कलाकारहरूमध्ये एक मानिन्छ जसले बीसौँ शताब्दीको प्रारम्भिक दशकहरूमा दृश्य कलामा क्रान्तिकारी विकासहरू परिभाषित गर्न सबैभन्दा बढी सहयोग पुर्‍याए, चित्रकला र मूर्तिकलामा महत्त्वपूर्ण उपलब्धिहरूका लागि उत्तरदायी थिए।<ref>{{cite web|title=Tate Modern: Matisse Picasso|url=http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/exhibition/matisse-picasso|access-date=13 February 2010|publisher=Tate.org.uk}}</ref><ref>{{cite news|author=Adrian Searle|date=7 May 2002|title=Searle, Adrian, ''A momentous, tremendous exhibition'', The Guardian, Tuesday 7 May 2002|work=Guardian|location=UK|url=https://www.theguardian.com/culture/2002/may/07/artsfeatures|access-date=13 February 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=Trachtman, Paul, ''Matisse & Picasso'', Smithsonian, February 2003|url=http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matisse-amp-picasso-75440861/?no-ist|access-date=13 February 2010|publisher=Smithsonianmag.com}}</ref><ref>{{cite news|date=1 December 2004|title=Duchamp's urinal tops art survey|publisher=news.bbc.co.uk|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4059997.stm|access-date=10 December 2010}}</ref> सन् १९०० र १९०५ को बीचमा उनले चित्रित गरेका कृतिहरूको तीव्र रङ्गवादले उनलाई फाउवाद ([[फ्रान्सेली भाषा|फ्रान्सेली]]: "जङ्गली जनावर") मध्ये एकका रूपमा कुख्याति दिलाएको थियो। उनका धेरै उत्कृष्ट कृतिहरू सन् १९०६ पछिको एक दशक वा सोको अवधिमा सिर्जना गरिएका थिए, जब उनले चेप्टो रूप र सजावटी ढाँचामा जोड दिने एक कठोर शैली विकास गरेका थिए। सन् १९१७ मा, उनी फ्रान्सेली रिभियराको [[निस]]को एक उपनगरमा बसाइँ सरे र सन् १९२० को दशकमा उनको कृतिको अधिक आरामदायी शैलीले उनलाई फ्रान्सेली चित्रकलाको शास्त्रीय परम्पराको रक्षकको रूपमा प्रशंसा दिलाएको थियो।<ref>Wattenmaker, Richard J.; Distel, Anne, et al. (1993). ''Great French Paintings from the Barnes Foundation''. New York: Alfred A. Knopf. {{ISBN|0-679-40963-7}}. p. 272</ref> सन् १९३० पछि, उनलेरूपको साहसिक सरलीकरण अँगालेका थिए। आफ्नो अन्तिम वर्षहरूमा खराब स्वास्थ्यले चित्रकला गर्न नदिँदा, उनले काटिएको कागज [[कोलाज]]को माध्यममा कृतिहरूको एक महत्त्वपूर्ण समूह सिर्जना गरेका थिए। आधा शताब्दीभन्दा बढी फैलिएको कृतिको समूहमा प्रदर्शित रङ्ग र रेखाङ्कनको अभिव्यञ्जक भाषामा उनको निपुणताले उनलाई आधुनिक कलाको एक अग्रणी व्यक्तित्वको रूपमा मान्यता दिलाएको थियो।<ref>[http://www.metmuseum.org/toah/hd/mati/hd_mati.htm Magdalena Dabrowski Department of Nineteenth-Century, Modern, and Contemporary Art, The Metropolitan Museum of Art Source: Henri Matisse (1869–1954) {{!}} Thematic Essay {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art] Retrieved 30 June 2010.</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Wikiquote}} {{कमन्सश्रेणी}} * [https://web.archive.org/web/20160617001410/http://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-art-20th-century/henri-matisse-1869-1954-french/ मतिस र उनका बिरालाहरू] * [https://web.archive.org/web/20120314095920/http://www.itnsource.com/compilation/S20100901/#25 भेन्स, फ्रान्समा अँरी मतिसले काम गरेको दृश्य] * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20140326120442/http://www.henri-matisse.net/ अँरी मतिस: जीवन र कार्य]}} ५०० उच्च-रिजोल्युसन तस्वीरहरू * [http://www.musee-matisse-nice.org/ मतिस सङ्ग्रहालय निस] * [http://www.historia-del-arte-erotico.com/1903_matisse/home.htm मतिसमा नग्नता] * [http://www.architecturalrecord.com/articles/11445-the-wild-men-of-paris गेलेट बर्जेस, "द वाइल्ड मेन अफ पेरिस, मतिस, पिकासो र ले फाउभ", आर्किटेक्चरल रेकर्ड, सन् १९१०] *[http://gildedage.omeka.net/exhibits/show/highlights/matisse गिल्डेड एजको दस्तावेजीकरण: बीसौँ शताब्दीको प्रारम्भमा न्युयोर्क सहरका प्रदर्शनीहरू] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150117212708/http://gildedage.omeka.net/exhibits/show/highlights/matisse |date=17 January 2015 }} एक न्युयोर्क आर्ट रिसोर्सेज कन्सोर्टियम परियोजना। मतिस प्रदर्शनी सूचीपत्र र ''यङ सेलर द्वितीय''को फोटोअभिलेख फाइल। * [https://web.archive.org/web/20170615040949/http://www.barnesfoundation.org/collections बार्न्स फाउन्डेसन, फिलाडेल्फिया] [[श्रेणी:सन् १९५४ मा मृत्यु]] 4ua5hcql864u0m2ya2607ry300parlw 0 137868 1354345 1342265 2026-05-05T14:53:20Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354345 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = भूपेन हाजरिका | image = Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg | caption = हजारिका नोभेम्बर २०११ मा | birth_date = {{Birth date|df=y|1926|09|08}} | birth_place = [[सादिया]], [[आसाम प्रान्त|आसाम]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] | death_date = {{Death date and age|df=y|2011|11|05|1926|09|08}} | death_place = [[कोकिलाबेन धीरुभाई अम्बानी अस्पताल]], [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]<ref name=death>{{cite news|title=Acclaimed singer Bhupen Hazarika dies at 85|url=http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20111106193926/http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|url-status=dead|archive-date=6 November 2011|date=5 November 1986|newspaper=[[CNN-IBN]]|access-date=5 November 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111106193926/http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html |date=6 November 2011 }}</ref> | other_names = सुधा कोन्थो | education = [[कटन कलेज, गुवाहाटी|कटन कलेज]], [[काशी हिन्दु विश्वविद्यालय|बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]], [[कोलम्बिया विश्वविद्यालय]] | occupation = [[कवि]], [[गीतकार]], [[गीतकार]], [[सङ्गीतकार|संगीतकार]], [[गायक]], [[संगीत निर्देशक]], [[फिल्म निर्माता]], [[राजनीतिज्ञ]] | years_active = १९३९–२०१० | notable_works = ''[[रुदाली]]''<br />''[[दरमियाँ: बीच में]]''<br />''[[गजगामिनी]]''<br />''[[दमन (२००१) फिल्म)|दमन]]''<br />''[[इन्द्रमालती]]'' | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] {{nowrap|(२००४–२०११)}}<ref>{{cite news |title=Bhupen Hazarika joins BJP |url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/bhupen-hazarika-joins-bjp/204181 |work=Outlook |date=27 February 2004 |language=en}}</ref> | movement = [[भारतीय जनता थिएटर संघ]] | spouse = प्रियमवदा पटेल | children = १ | parents = | relatives = [[सुदक्षिणा सरमा]] (बहिनी) [[जयन्त हजारिका]] (भाइ) | awards = [[भारत रत्न]] (२०१९) (मरणोपरान्त)<br />[[पद्म विभूषण]] (२०१२) (मरणोपरान्त)<br />[[पद्म भूषण|पद्मभूषण]] (२००१)<br />[[पद्म श्री|पद्मश्री]] (१९७७)<br />[[दादा साहेब फाल्के पुरस्कार]] (१९९२)<br />[[संगीत नाटक अकादमी साथीहरूको सूची|संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]] (2008)<br />[[असोम रत्न]] (२००९)<br />[[फ़्रेंड्स ऑफ़ लिबरेशन वॉर ऑनर]](२०११) | website = {{URL|bhupenhazarika.com}} | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | constituency1 = नाओबोइचा (विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र) | office1 = [[असम विधान सभा]] का सदस्य | predecessor1 = 'निर्वाचन क्षेत्र स्थापना' | successor1 = लिलाकान्त दास | term_start1 = १९६७ | term_end1 = १९७२ }} }} {{Listen | type = music | filename = সাগর সঙ্গমে সাঁতার কেটেছি কত.mp3 | title = सागर संगमें संतर केटेछी कत ( मम कति पटक समुन्द्रमा पौडी खेलेको छु) | description = गीतकार पुलक बनर्जी, संगीतकार, गायक भूपेन हजारिका | pos = }} ''भूपेन हजारिका'' (८ सेप्टेम्बर १९२६ – ५ नोभेम्बर २०११) एक भारतीय पार्श्व गायक, गीतकार, संगीतकार, कवि, अभिनेता, कलाकार, सम्पादक, फिल्म निर्माता, प्रोफेसर र राजनीतिज्ञ थिए। उनका गीतहरू मुख्यतया असमिया भाषामा आफैले लेखेका र गाएका थिए, मानवता र विश्वव्यापी भ्रातृत्वद्वारा चिन्हित छन् र धेरै भाषाहरूमा अनुवाद र गाइएका छन्, विशेष गरी [[बङ्गाली भाषा|बंगाली]] र [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]।<ref>{{cite news |title=Bhupen Hazarika: The Bard of Brahmaputra |url=https://www.hindustantimes.com/inspiring-lives/bhupen-hazarika-the-bard-of-brahmaputra/story-8IkggPd3dEu49dZN9D1sHJ.html |work=Hindustan Times |date=17 September 2019 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Who is Bharat Ratna Bhupen Hazarika? Key things to know about him |url=https://www.indiatoday.in/fyi/story/who-is-bharat-ratna-bhupen-hazarika-1439591-2019-01-25 |work=India Today |language=en}}</ref> साम्प्रदायिक सद्भाव, विश्वव्यापी न्याय र समानुभूतिको विषयवस्तुमा आधारित उनका गीतहरू विशेष गरी [[असम]], [[पश्चिम बङ्गाल|पश्चिम बंगाल]] र [[बङ्गलादेश|बंगलादेश]]का मानिसहरूमाझ लोकप्रिय छन्। उनले असम र [[उत्तरपूर्वी भारत|उत्तरपूर्व भारत]] को संस्कृति र लोक संगीतलाई राष्ट्रिय स्तरमा हिन्दी सिनेमामा परिचय गराएको पनि स्वीकार गरिन्छ। उनले 1975 मा [[सर्वश्रेष्ठ संगीत निर्देशनको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]], संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (1987), [[पद्म श्री|पद्मश्री]] (1977), र [[पद्म भूषण|पद्मभूषण]] (2001) प्राप्त गरे। ,<ref name="Padma Awards">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Awards |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |year=2015 |access-date=21 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=19 October 2017 }}</ref> [[दादा साहेब फाल्के अवार्ड]] (१९९२), भारतको सिनेमाको लागि सर्वोच्च पुरस्कार र [[संगीत नाटक अकादमी साथीहरूको सूची|संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]] (२००८), [[संगीत नाटक अकादमी]] को सर्वोच्च पुरस्कार ।उहाँलाई मरणोपरान्त दुबै [[पद्म विभूषण]], भारतको दोस्रो-सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार, २०१२ मा<ref>{{cite web|url= http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=79881|title= Padma Awards|publisher=pib|date= 27 January 2013 |access-date= 27 January 2013 }}</ref> र [[भारत रत्न]], भारतको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार, २०१९ मा सम्मानित गरिएको थियो।<ref>{{cite web | url=https://www.timesnownews.com/india/article/bharat-ratna-pranab-mukherjee-bhupen-hazarika-nanaji-deshmukh-ram-nath-kovind-republic-day-2019/354087 | title=Bharat Ratna for Pranab Mukherjee, Nanaji Deshmukh and Bhupen Hazarika | publisher=Times Now | date=25 January 2019 | access-date=25 January 2019 | archive-date=31 August 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200831133139/https://www.timesnownews.com/india/article/bharat-ratna-pranab-mukherjee-bhupen-hazarika-nanaji-deshmukh-ram-nath-kovind-republic-day/354087 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831133139/https://www.timesnownews.com/india/article/bharat-ratna-pranab-mukherjee-bhupen-hazarika-nanaji-deshmukh-ram-nath-kovind-republic-day/354087 |date=31 August 2020 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://risingnortheast.com/assam-celebrates-late-bhupen-hazarika-being-awarded-with-bharat-ratna/|title=Assam Celebrates Late Bhupen Hazarika being awarded with Bharat Ratna " Rising NorthEast|first=Newsdesk Rising|last=Northeast|date=26 January 2019|access-date=11 February 2019|archive-date=12 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190212011646/https://risingnortheast.com/assam-celebrates-late-bhupen-hazarika-being-awarded-with-bharat-ratna/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190212011646/https://risingnortheast.com/assam-celebrates-late-bhupen-hazarika-being-awarded-with-bharat-ratna/ |date=12 February 2019 }}</ref> हजारिकाले डिसेम्बर १९९८ देखि डिसेम्बर २००३ सम्म [[संगीत नाटक अकादमी]] को अध्यक्षको पद पनि सम्हालिन्।<ref>[http://www.india-north-east.com/2010/10/dr-bhupen-hazarika-legend-of-assam.html Dr. Bhupen Hazarika – the Legend of Assam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140826120440/http://www.india-north-east.com/2010/10/dr-bhupen-hazarika-legend-of-assam.html |date=26 August 2014 }} ''India-north-east.com''</ref> ==बाल्यकाल== हजारिकाको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९२६ मा नीलकान्त र शान्तिप्रिया हजारिकाको घरमा [[सदिया]], [[असम|आसाम]] नदीको किनारमा रहेको एउटा भित्री सहर [[[ब्रह्मपुत्र]] मा भएको थियो।<ref name="telegraphindia.com">{{cite news| url=http://www.telegraphindia.com/1111112/jsp/northeast/story_14737522.jsp | archive-url=https://archive.today/20130203145357/http://www.telegraphindia.com/1111112/jsp/northeast/story_14737522.jsp | url-status=dead | archive-date=3 February 2013 | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | title=As ashes merge into rivers | date=12 November 2011}}</ref> उनका बुबा मूल रूपमा [[नाजिरा]], [[शिवसागर जिल्ला]] मा अवस्थित सहरका थिए। दश सन्तानमध्ये जेठो, भूपेन हजारिका (साथै उनका भाइबहिनी) आफ्नी आमाको सांगीतिक प्रभावमा परेका थिए।<ref>{{cite news |title=Celebrated Indian singer Bhupen Hazarika dies |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15606150 |work=BBC News |date=5 November 2011 |access-date=25 December 2012}}</ref> उनका बुबा 1929 मा [[गुवाहाटी]] को [[भरालुमुख]] क्षेत्रमा, <ref name="telegraphindia.com" /> राम्रो सम्भावनाको खोजीमा सरे, जहाँ भूपेन हजारिकाले आफ्नो प्रारम्भिक बाल्यकाल बिताए। 1932 मा, उनका बुबा [[धुब्री]] मा सरे,<ref name="Brahmaputra Balladeer">Sushanta Talukdar, ''[http://www.thehindu.com/arts/article2615591.ece Brahmaputra Balladeer]'', The Hindu, 10 November 2011</ref> ==शिक्षा र जीवनवृति== हजारिकाले गुवाहाटीको सोनाराम हाई स्कूल, धुबरी सरकारी हाई स्कूल <ref name="telegraphindia.com"/> र १९४० मा तेजपुर हाई स्कूलबाट म्याट्रिक गरे। उनले १९४२ मा [[कटन कलेज, गुवाहाटी|कटन कलेज]] बाट आफ्नो इन्टरमिडिएट आर्ट्स, र [[काशी हिन्दु विश्वविद्यालय|बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]] बाट राजनीति शास्त्रमा बीए (१९४४) र एमए (१९४६) पूरा गरे। छोटो अवधिको लागि, उनले [[अल इन्डिया रेडियो]], गुवाहाटीमा काम गरे जब उनले [[कोलम्बिया विश्वविद्यालय]] बाट छात्रवृत्ति प्राप्त गरे र १९४९ मा न्यूयोर्कको लागि यात्रा गरे। त्यहाँ उनले आफ्नो "वयस्क शिक्षामा श्रव्य-भिजुअल प्रविधिहरू प्रयोग गर्न भारतको आधारभूत शिक्षाको तयारीका लागि प्रस्तावहरू" मा पीएचडी (1952) गरे। न्यूयोर्कमा, भूपेन हजारिकाले उहाँलाई प्रभावित गर्ने प्रख्यात नागरिक अधिकार कार्यकर्ता [[पल रोबेसन]] सँग मित्रता राखे।<ref name="Brahmaputra Balladeer"/> उनले संगीतलाई "सामाजिक परिवर्तनको साधन" को रूपमा प्रयोग गरे पल रोबेसनको मार्ग पछ्याउँदै जसले उनलाई एक पटक आफ्नो बारेमा बताउनुभयो। गितार - “Guitar is not a musical instrument, it is a social instrument.”<ref>{{Cite journal|title=Revolutionary Artist Dr. Bhupen Hazarika: Voicing the Silence of the Subaltern|url=https://ajhss.org/pdfs/Vol2Issue4/6.pdf|journal=Asian Journal of Humanities and Social Sciences|pages=9}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230509022839/https://ajhss.org/pdfs/Vol2Issue4/6.pdf |date=2023-05-09 }}</ref> कोलम्बिया विश्वविद्यालयमा, उनले प्रियमवदा पटेललाई भेटे, जसलाई उनले 1950 मा विवाह गरे। तिनीहरूको एक्लो सन्तान तेज हजारिकाको जन्म सन् १९५२ मा भएको थियो,<ref name="Bhupen Hazarika obituary">Asjad Nazir, [https://www.theguardian.com/world/2011/nov/06/bhupen-hazarika Bhupen Hazarika obituary], ''The Guardian'', 6 November 2011</ref> र उनी १९५३ मा [[भारत]] फर्किए। ==मृत्यु== हजारिकालाई सन् २०११ मा [[मुम्बई]] कोकिलाबेन धिरुभाई अम्बानी अस्पताल र मेडिकल रिसर्च इन्स्टिच्युटमा भर्ना गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20110187488&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=music&nid=147298 |title=Hazarika's death plunges Kolkata into gloom |publisher=Movies.ndtv.com |date=6 November 2011 |access-date=25 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111107200206/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20110187488&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=music&nid=147298 |archive-date=7 November 2011 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111107200206/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20110187488&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=music&nid=147298 |date=7 November 2011 }}</ref><ref>http://www.cathnewsindia.com/2011/11/07/church-condoles-hazarikas-death/{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनलाई ३० जुन २०११ मा [[सघन उपचार इकाई]] मा भर्ना गरिएको थियो। उनको ५ नोभेम्बर २०११ मा बहु-अंग विफलताको कारण मृत्यु भयो।<ref>{{cite web|title=Music Legend Bhupen Hazarika passes away|date=5 November 2011|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/bhupen-hazarika-passes-away|publisher=Bollywood Life|access-date=5 November 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|title=Bhupen Hazarika is no more.|date=5 November 2011|publisher=Indiavision news|access-date=5 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|archive-date=7 November 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more |date=7 November 2011 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15606150 |work=BBC News |title=Celebrated Indian singer Bhupen Hazarika dies |date=5 November 2011}}</ref> उनको शव गुवाहाटीको जज फिल्डमा राज्यमा राखिएको थियो र [[गौहाटी विश्वविद्यालय]] द्वारा दान गरिएको जग्गामा [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र नदी]] नजिकै ९ नोभेम्बर २०११ मा दाहसंस्कार गरियो। उनको अन्त्येष्टिमा करिब आधा लाख मानिसको उपस्थिति रहेको थियो ।<ref>{{cite web |url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |title=Lakhs aend Bhupen Hazarika's funeral |date=9 November 2011 |publisher=indiatv |access-date=13 December 2011 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120408191933/http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |date=8 April 2012 }}</ref><ref>{{cite web |author=Smitha |url=http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |title=Bollywood pays tribute to Bhupen Hazarika&nbsp;— Oneindia Entertainment |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=29 December 2011 |access-date=25 December 2012 |archive-date=6 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106082731/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106082731/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |date=6 January 2012 }}</ref> [[File:Bhupen Hazarika 2013 stamp of India.jpg|thumb|An Indian Postal Stamp commemorating Dr. Bhupen Hazarika]] ==पुरस्कार र सम्मान== ===राष्ट्रिय र राज्य सम्मान=== *[[नवौं राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]] (१९६१) मा [[आसामीमा सर्वश्रेष्ठ फिचर फिल्मको लागि राष्ट्रिय फिल्म पुरस्कार|असामीमा सर्वश्रेष्ठ फिचर फिल्म]] (''शकुन्तला''; भूपेन हजारिका द्वारा निर्देशित) को लागि पुरस्कार।<ref name="9thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|title=9th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=8 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|archive-date=2 December 2016|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx |date=2 December 2016 }}</ref> * २३ औं [[राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]] (१९७५) मा "चमेली मेमसाब" (''चमेली मेमसाब''; भूपेन हजारिकाको संगीत) को लागि सर्वश्रेष्ठ संगीत निर्देशक राष्ट्रिय पुरस्कार।<ref>{{cite web|title=NFA archives|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm23rdNFAAward.aspx?PdfName=23NFA.pdf|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]|access-date=5 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110526091043/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm23rdNFAAward.aspx?PdfName=23NFA.pdf|archive-date=26 May 2011|url-status=dead}}</ref> * [[पद्म श्री|पद्मश्री]] – भारत गणतन्त्रको चौथो सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार (१९७७) * [[अरुणाचल प्रदेश]] राज्य सरकारबाट स्वर्ण पदक "आदिवासी कल्याणमा उत्कृष्ट योगदान, र सिनेमा र संगीत मार्फत आदिवासी संस्कृतिको उत्थान" को लागी। (१९७९)<ref>{{cite news |title=Arunachal Pradesh mourns Hazarika's death |url=http://www.thehindu.com/arts/music/article2603749.ece |work=The Hindu |location=Chennai, India |date=6 November 2011 |access-date=6 November 2011}}</ref> * [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]] (१९८७) * [[दादा साहेब फाल्के पुरस्कार]] (१९९२) * [[पद्म भूषण]] – गणतन्त्र भारतको तेस्रो सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार (२००१) * [[संगीत नाटक अकादमी फेलोहरूको सूची|संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]] (२००८) * [[असोम रत्न]]&nbsp;— [[असम]] राज्यको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार, भारत (२००९) * [[फ्रेन्ड्स अफ लिबरेशन वार सम्मान]], [[बंगलादेश सरकार]] (२०११)<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraphindia.com/north-east/royal-elegy-for-bhupen/cid/327487 |title=Royal elegy for Bhupen|work=The Telegraph |access-date=1 January 2020}}</ref> * [[पद्म विभूषण]] – गणतन्त्र भारतको दोस्रो सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार (२०१२, मरणोपरान्त)<ref>{{cite web |title=Padma Awards Directory (1954–2009) |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]] |url=http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510095705/http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf |archive-date=10 May 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510095705/http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf |date=10 May 2013 }}</ref> * [[भारत रत्न]] [[File:IND Bharat Ratna BAR.png|50px]],भारत गणतन्त्रको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार (२०१९, मरणोपरान्त)<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/pranab-mukherjee-nanaji-deshmukh-bhupen-hazarika-conferred-bharat-ratna/article28905370.ece|title=Pranab Mukherjee, Nanaji Deshmukh, Bhupen Hazarika conferred Bharat Ratna|date=8 August 2019|work=The Hindu|access-date=14 August 2019|issn=0971-751X}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{भारत रत्न सम्मानित}} [[श्रेणी:सम्मान]] [[श्रेणी:भारत रत्न]] [[श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित]] [[श्रेणी:सन् १९२६ मा जन्म]] 6bruytf98zuz67law8vwynk8nliw8o4 0 138126 1354340 1354260 2026-05-05T14:37:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354340 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = भिन्सेन्त फन गोख | image = Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg | alt = A head and shoulders portrait of a thirty something man, with a red beard, facing to the left | caption = सन् १८८७ मा गोखद्वारा बनाइएको उनको आत्म प्रतिमा जसलाई सिकागो कला संस्थानमा राखिएको छ। | birth_name = भिन्सेन्त विलम फन गोख | birth_date = {{Birth date|1853|3|30|df=y}} | birth_place = जुन्दार्त, नेदरल्यान्डस् | death_date = {{Death date and age|df=yes|1890|7|29|1853|3|30}} | death_place = उभेर-सु-वाज, फ्रान्स | death_cause = गोली हानी आत्महत्या | resting_place = उभेर-सु-वाज, फ्रान्स | resting_place_coordinates = {{Coord|49.07531|2.17894|type:landmark_region:FR|format=dms|display=inline}} | movement = उत्तर-प्रभावोत्पादी | education = | field = चित्रकारिता, स्थिर-जीवन अङ्कन, आकृति र भूदृश्य चित्रहरू | family = थिओ फन गोख (भाइ) | notable_works = {{ubl|''[[सिन होर्निक|सिन होर्निक चित्र शृङ्खला]]'' (सन् १८८२-८३)|''आलु भक्षक'' (सन् १८८५)|''सूर्यमुखी फूलहरूको शृङ्खला चित्रण'' (सन् १८८७)|''आर्लेसमा सुत्नेकोठा'' (सन् १८८८)|''[[तारामय रात]]'' (सन् १८८९)|''डाक्टर गचेतको आकृति'' (सन् १८९०)|''कागहरू रहेको गहुँबारी'' (सन् १८९०)|''सियोस्ता'' (सन् १८९०)|''उभेरको गृजाघर'' (सन् १८९०)|''|''[[दुःखी वृद्ध मानिस]]'' (सन् १८९०)}} }} '''भिन्सेन्त विलम फन गोख''' ({{IPA-nl|ˈvɪnsɛnt ˈʋɪləm vɑn ˈɣɔx|lang|Nl-Vincent_van_Gogh.ogg}} (३० मार्च १८५३ – २९ जुलाई १८९०) एक नेदरल्यान्डेेेली उत्तर प्रभावोत्पादी चित्रकार थिए। उनी मरणोपरान्त पश्चिमी कला इतिहासमा सबैभन्दा प्रसिद्ध र प्रभावशाली व्यक्तित्वहरू मध्ये एक थिए। सानै उमेरदेखि चित्रकला सुरु गरेका उनले बीसको दशकको मध्यपछि आफ्नो जीवनको अन्तिम दुई वर्षमा असङ्ख्य प्रसिद्ध चित्रहरू चित्रित गरेका थिए। उनीद्वारा बनाइएका अधिकांश चित्रहरूमा भूपरिदृश्य, सूर्यमुखी, गहुँको खेतहरू आदि समावेश छन्। एक दशकको अवधिमा उनले २,१०० भन्दा बढी चित्रहरू बनाए जसमा ८६० तेल चित्र, १,३०० भन्दा बढी जलनाला, रेखाचित्र तथा भूदृश्यहरू समावेश छन्। उनका प्रारम्भिक कार्यहरू अधिकतम स्थिर जीवन र कृषक श्रमिकहरूको चित्रणमा रङ्गहरूद्वारा सङ्केत गरिएको थियो जसले उनका पछिका चित्रकर्महरूलाई त्यसबाट छुट्टाएको थियो। व्यावसायिक रूपमा असफल भएपनि उनले बनाएका चित्रहरू निकै प्रसिद्ध रहेका छन्।<ref>Tralbaut (1981), 286,287</ref><ref>Hulsker (1990), 390</ref> लामो समयदेखि मानसिक रोगबाट पीडित उनले ३७ वर्षको उमेरमा आत्महत्या गरेका थिए। एक उच्चमध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मिएका उनी आफ्नो बाल्यकालदेखिनै शान्त, गम्भीर र विचारशील थिए। युवावस्थामा उनले एक कला व्यवसायिकको रूपमा काम गरेका थिए भने यस क्रममा उनले थुप्रै ठाउँहरूको यात्रा पनि गरेका थिए। तर लन्डनमा स्थानान्तरण भएपछि उनी निकै उदास बनेका थिए। त्यसपछिका दिनहरूमा उनी धार्मिक रूपमा सक्रियता देखाउँदै दक्षिणी बेल्जियममा सेवकको रूपमा समय बिताएका थिए। सन् १८८१ मा आफ्ना आमाबुबासँग घर फर्किनुपूर्व उनले कलामा आधुनिकतावादी प्रवृत्तिहरूको बारेमा थुप्रै जानकारीहरू लिइसकेका थिए र सोही वर्षबाट उनले चित्रकर्म सुरु गरेका थिए। सन् १८८१ मा, चित्रकारिता सुरु गर्नुपूर्व उनी अस्वस्थ बनेका थिए। उनका भाइ थिओले उनलाई आर्थिक रूपमा समर्थन गरेका थिए भने उनीहरू दुवैले मिलेर आफ्ना परिवारजन तथा परिचित मानिसहरूलाई लामो पत्राचार गरेका थिए। सन् १८८६ मा उनले पेरिस बसाइँसराइ गरि एमिले बर्नार्ड र [[पल गोगाँ]] जस्ता ''[[आभँ-गार्द|अग्रगामी]]'' सदस्यहरूलाई भेटेका थिए जसले प्रभाववादी संवेदनशीलताको विरुद्धमा प्रतिक्रिया दिइरहेका थिए। उनको काम विकसित हुँदै जाँदा उनले स्थिर जीवन र स्थानीय परिदृश्यहरूका लागि एउटा नयाँ दृष्टिकोण सिर्जना गरेका थिए। उनका चित्रहरू चम्किलो रङ्गका हुँदै गएको र उनले एउटा यस्तो शैली विकास गरे जुन सन् १८८८ मा फ्रान्सको दक्षिणमा पर्ने [[आर्लेस]] बसाइका क्रममा पूर्ण रूपमा साकार भएको थियो। यस अवधिमा उनले [[जैतूनका रूखहरू (फन गोख शृङ्खला)|जैतूनका रूख]]हरू, [[गहुँ खेत (फन गोख शृङ्खला)|गहुँका खेत]]हरू र [[सूर्यमुखी (फन गोख शृङ्खला)|सूर्यमुखी]] फूलकन शृङ्खलाहरू समावेश गर्न आफ्ना विषयवस्तुहरूलाई फराकिलो बनाएका थिए। फन गोख मानसिक रोगका लहरहरू र भ्रमबाट पीडित रहेको भएतापनि उनी आफ्नो मानसिक स्थिरताको बारेमा चिन्तित थिए। उनले प्रायः आफ्नो शारीरिक स्वास्थ्यलाई बेवास्ता गर्दथे भने उनले राम्रोसँग खाना नखाने र अत्यधिक रक्सी पिउने गर्दथे। गोगाँसँगको उनको मित्रता छुरा प्रहारको विवादपछि समाप्त भएको थियो जब क्रोधमा उनले आफ्नै देब्रे कानको एक भाग काटेका थिए। त्यसपछि उनले साँ-रेमी सहितका मानसिक अस्पतालहरूमा समय बिताएका थिए। अस्पतालबाट फर्किएर पेरिस नजिकैको ओभेर-सुर-वाजमा सरेपछि, उनी [[होमियोप्याथी चिकित्सा पद्धती|होमियोप्याथिक]] चिकित्सक [[पल गचेत]]को रेखदेखमा आएका थिए। उनको डिप्रेसन जारी रहेको र सन् १८९० जुलाई २७ का दिन उनले आफ्नै छातीमा आफैले गोली हानेका थिए। त्यसको दुईदिनपछि चोटका कारण उनको मृत्यु भएको थियो। फन गोख आफ्नो जीवनकालमा असफल बनेका र उनलाई पागल र असफल व्यक्तिको रूपमा पनि लिइने गरिन्थ्यो। आफ्नो आत्महत्यापछि उनी प्रसिद्ध हुँदै गएका र सार्वजनिक कल्पनामा एक सर्वोत्कृष्ट "गलत बुझिएको प्रतिभाशाली" व्यक्तिको रूपमा अवस्थित छन्, यस्तो कलाकार "जहाँ पागलपन र रचनात्मकताका कुराहरू आपसमा जोडिन्छन्"।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 9}}</ref> २०औँ शताब्दीको प्रारम्भमा उनको चित्रकला शैलीका तत्वहरू [[फोभिवाद]] र जर्मन अभिव्यक्तिवादीहरूद्वारा आत्मसात गरिएपछि उनको ख्याति बढ्न थालेको थियो। उनले पछिल्ला दशकहरूमा व्यापक आलोचनात्मक, व्यावसायिक र लोकप्रिय सफलता प्राप्त गरेका र उनलाई एक महत्त्वपूर्ण तर दु:खद चित्रकारको रूपमा सम्झिने गरिन्छ। यस्तो खालको समस्याग्रस्त व्यक्तित्वले पीडित कलाकारको रसरङ्गमय आदर्शलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। == जीवनी == ===प्रारम्भिक वर्षहरू=== भिन्सेन्त विलेम फन गोखको जन्म सन् १८५३ मार्च ३० का दिन मा नेदरल्यान्ड्सको प्रायः क्याथोलिक प्रान्त उत्तरी ब्राबान्ट को चुन्डेर्टमा भएको थियो।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= 1}} उनी थिओडोरस फन गोख (सन् १८२२–१८८५), जो डच रिफर्म्ड चर्चका एक मन्त्री थिए र उनकी पत्नी अन्ना कोर्नेलिया कार्बेन्टस (सन् १८१९–१९०७) को सबैभन्दा जेठो जीवित सन्तान थिए। फन गोखलाई उनको हजुरबुबा र आफू जन्मिनुभन्दा ठीक एक वर्ष अगाडि मृत जन्मिएको एउटा भाइको नाम दिइएको थियो।{{efn|group=note|यो सुझाव गरिएको छ कि आफ्नो मृत जेठो दाजुसँग एउटै नाम पाउनुले युवा कलाकारमा गहिरो मनोवैज्ञानिक प्रभाव पारेको हुन सक्छ र उनको कलाका तत्वहरू, जस्तै पुरुष व्यक्तिहरूको जोडीको चित्रण, यससँग सम्बन्धित हुनसक्छ।{{sfnp|Lubin|1972|loc=82–84}}}} उनका हजुरबुबा, भिन्सेन्त (सन् १७८९–१८७४), एक प्रख्यात कला व्यापारी र सन् १८११ मा लिडेन विश्वविद्यालयबाट धर्मशास्त्रमा स्नातक धारक थिए। यी भिन्सेन्तका छ जना छोराहरू जसमध्ये तीन जना कला व्यापारी भए र उनको नाम उनको मामाको नामबाट राखिएको हुन सक्छ, जो एक मूर्तिकार थिए (सन् १७२९–१८०२)।{{sfnp|Erickson|1998|loc= 9}} फन गोखकी आमा [[हेग]]को एक सम्पन्न परिवारबाट आएकी थिइन्।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 14–16}} उनका बुबा एक मन्त्रीका कान्छा छोरा थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 59}} उनीहरूको भेट अन्नाकी कान्छी बहिनी, कोर्नेलियाले थियोडोरसका जेठो भाइ भिन्सेन्त (सन्त) सँग विवाह गरेपछि भएको थियो। फन गोखका आमाबुबाको विवाह मे १८५१ मा भएपछि उनीहरू चुन्डर्टमा सरेका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 18}} उनका भाइ थिओको जन्म १ मे १८५७ मा भएको थियो। त्यहाँ अर्को भाइ, [[कोर फन गोख|कोर्नेलिस]] (जसलाई "कोर" भनिन्छ), र तीन बहिनीहरू: एलिजाबेथ, अन्ना र [[विल फन गोख|विल]] थिए। आफ्नो जीवनका अन्तिम वर्षहरूमा फन गोख बहिनी विल र कान्छा भाइ थिओसँग मात्र सम्पर्कमा रहेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 16}} थियोडोरसको मन्त्रीको तलब निकै थोरै रहेतापनि चर्चले परिवारलाई घर, एउटी नोकर्नी, दुई भान्से, एक माली, एउटा गाडी र घोडा पनि उपलब्ध गराउँथ्यो; उनकी आमा अन्नाले बच्चाहरूमा परिवारको उच्च सामाजिक स्थिति कायम राख्ने कर्तव्य अन्तर्निहित गराएकी थिइन्।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 31–32}} फन गोख एक गम्भीर र विचारशील बालक थिए।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 13}} उनलाई प्रारम्भिक शिक्षा घरमानै उनकी आमा र एकजना महिलाबाट प्राप्त गरेका थिए भने सन् १८६० मा उनलाई गाउँको विद्यालयमा पढ्न पठाइएको थियो। सन् १८६४ मा, उनलाई जेभेनबर्जेनमा एउटा आवासीय विद्यालयमा राखियो,{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 25–35}} जहाँ उनले आफूलाई त्यागिएको महसुस गरे र उनले घर फर्कन अभियान चलाएका थिए। यसको सट्टा, सन् १८६६ मा, उनका आमाबुबाले उनलाई [[टिलबर्ग]] को माध्यमिक विद्यालय पठाएको भएतापनि उनी त्यहाँपनि अत्यधिक दु:खी बनेका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc=45–49}} कलाप्रतिको उनको रुचि सानै उमेरबाटनै सुरु भएको थियो। उनलाई बाल्यकालमा उनकी आमाले चित्र बनाउन प्रोत्साहित गरिन्,{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc=36–50}} जसकारण उनका प्रारम्भिक चित्रहरू अभिव्यञ्जक रहेतापनि {{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 25–35}} यी कलाकृतिलाई उनका पछिल्ला कामहरूको तीव्रतासँग तुलना गर्न सकिँदैन।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=8–9}} पेरिसका एकजना सफल कलाकार कन्स्ट्यान्ट कोर्नेलिस हाइस्मान्स टिलबर्गका विद्यार्थीहरूलाई पढाउँदथे। फन गोखको गहिरो दु:खले पाठहरूलाई ओझेलमा पारेको देखिन्थ्यो, जसको थोरै प्रभाव परेको थियो।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 48}} मार्च १८६८ मा, उनी अचानक घर फर्किएका थिए। उनले पछि लेखेको एक पत्रमा उनले आफ्नो युवावस्थालाई "कठोर, चिसो र बाँझो" भनेर उल्लेख गरेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let403/letter.html Letter 403]|ps= . Vincent to Theo van Gogh, Nieuw-Amsterdam, on or about Monday, 5 November 1883.}} जुलाई १८६९ मा, फन गोखका काका सेन्टले उनलाई हेगस्थित कला व्यापारीहरूको संस्था [[गोपिल ए कम्पनी]]मा एउटा पद मिलाइदिएका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc=20}} सन् १८७३ मा आफ्नो प्रशिक्षण पूरा गरेपछि, उनलाई साउथह्याम्प्टन स्ट्रिटमा रहेको गोपिलको लन्डन शाखामा सरुवा गरियो र उनले [[स्टकवेल]]को ८७ ह्याकफोर्ड रोड मा डेरा लिएका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let007/letter.html Letter 007]|ps= . Vincent to Theo van Gogh, The Hague, Monday, 5 May 1873.}} यो फन गोखका लागि खुसीको समय थियो; उनी काममा सफल थिए र २० वर्षको उमेरमा आफ्ना पिताभन्दा बढी कमाउँथे। थिओकी पत्नी फन गोख-बोङ्गरले पछि टिप्पणी गरेअनुसार यो भिन्सेन्तको जीवनको सबैभन्दा राम्रो वर्ष थियो। उनी आफ्नी घरबेटीकी छोरी युजेनी लोयरसँग प्रेममा परे, तर उनले आफ्नो भावना व्यक्त गरेपछि युजेनीले उनको प्रस्तावलाई अस्वीकार गरेकी थिइन्। उनले गोप्य रूपमा एकजना पूर्व डेरावालसँग विवाहको प्रतिज्ञा गरेकी थिइन्। यो घटना पछि उनी एक्लो र धार्मिक रूपमा कट्टर बन्दै गएका थिए। उनका पिता र काकाले सन् १८७५ मा पेरिसमा उनको सरुवाको व्यवस्था मिलाए, जहाँ उनी कला व्यापारीहरूले कलालाई वस्तुकरण गर्ने जस्ता मुद्दाहरूप्रति असन्तुष्ट बनेको एक वर्षपछि उनलाई त्यहाँबाट बर्खास्त गरिएको थियो।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 35–47}} [[चित्र:Cuesmes JPG001.jpg|thumb|केसमेस स्थित फन गोखको घर; त्यहाँ रहँदा नै उनले कलाकार बन्ने निर्णय गरेका थिए|alt=Photo of a two-storey brick house on the left partially obscured by trees with a front lawn and with a row of trees on the right]] अप्रिल १८७६ मा, उनी राम्जगेटको एउटा सानो आवासीय विद्यालयमा सहायक शिक्षकको रूपमा बेतलबी काम गर्न इङ्ल्यान्ड फर्किएका थिए। जब विद्यालयका मालिक मिडिलसेक्सको आइलवर्थमामा सरे तब फन गोख पनि उनीसँगै गएका थिए।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xxvii}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let088/letter.html Letter 088]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Isleworth, Friday, 18 August 1876.}} यो व्यवस्था सफल हुन नसकेपछि उनले त्यो स्थान छोडेर एक मेथोडिस्ट पादरीको सहायक बनेका थिए।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc=47–56}} यसैबीच उनका आमाबुबाले एटेनमा बसाइँसराइ गरेका थिए। {{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 113}} सन् १८७६ मा उनी क्रिसमसको समयमा छ महिनाका लागि घर फर्किए र डोर्डरेक्टको एउटा पुस्तक पसलमा काम सुरु गरेका थिए। उनी उक्त पदमा खुसी थिएनन् र आफ्नो समय चित्रहरू कोर्न वा बाइबलका अंशहरूलाई अङ्ग्रेजी, फ्रान्सेली र जर्मन भाषामा अनुवाद गर्नमा बिताउँथे।{{sfnp|Callow|1990|loc=54}} उनी इसाई धर्ममा तल्लीन बनेर थप रूपमा धर्मपरायण र वैरागी बन्दै गएका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 146–147}} त्यस समयका उनका कोठाका साथी पाउलस फन गोर्लिट्जका अनुसार, फन गगले मासु नखाने र खानेकुराहरू पनि एकदमै कम खाने गर्दथे।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 175}} आफ्नो धार्मिक विश्वास र पादरी बन्ने इच्छालाई समर्थन गर्न सज् १८७७ मा परिवारले उनलाई एम्स्टर्डममा रहेका उनका सम्मानित धर्मशास्त्री काका [[योहानेस स्ट्रिकर]]सँग बस्न पठाएका थिए।{{refn|{{harvp|McQuillan|1989|loc= 26}}; {{harvp|Erickson|1998|loc= 23.}}}} फन गोखले [[एम्स्टर्डम विश्वविद्यालय]]को धर्मशास्त्र प्रवेश परीक्षाको तयारी गरेतापनि{{sfnp|Grant|2014|p= 9}} उनी परीक्षामा असफल भइ जुलाई १८७८ मा काकाको घर छोडेका थिए। उनले ब्रसेल्स नजिकैको [[लाकेन]]मा रहेको एक [[प्रोटेस्टेन्ट सम्प्रदाय|प्रोटेस्टेन्ट]] मिसनरी विद्यालयमा तीन महिनाको पाठ्यक्रम लिए तर त्यसमा पनि उनी असफल बनेका थिए।{{sfnp|Hulsker|1990|loc=60–62, 73}} जनवरी १८७९ मा, उनले बेल्जियमको कोइला खानी क्षेत्रको श्रमिक बस्ती [[बोरिनाज]]को [[पेटिट-वासम्स]]{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 101}} मा मिसनरीको रूपमा पदभार ग्रहण गरेका थिए। आफ्नो गरिब समुदायप्रति समर्थन देखाउन उनले बेकरीको आफ्नो आरामदायी डेरा एक घरबारविहीन व्यक्तिलाई दिए र आफैँ एउटा सानो झुपडीमा सरे, जहाँ उनी परालमा सुत्ने गर्दथे।{{sfnp|Fell|2015|loc=17}} उनको सामान्य जीवनशैलीले चर्चका अधिकारीहरूलाई खुसी पार्न सकेन, जसले उनलाई "पादरी पदको गरिमालाई कम आँकेको" भन्दै बर्खास्त गरिदिएका थिए। त्यसपछि उनी ब्रसेल्स सम्मको {{convert|75|km|mi}} पैदल यात्रा गरी{{sfnp|Callow|1990|loc=72}} बोरिनाजको [[केसमेस]]मा केही समय बसे, तर अन्ततः आमाबुबाको दबाब आएर उनी एटेनस्थित घर फर्किएका थिए। उनी त्यहाँ मार्च १८८० सम्म बसे,{{efn|group=note|हुल्स्करले सुझाव दिएअनुसर फन गोख यस अवधिमा बोरिनाज गएर त्यसपछि पुनः एटेन फर्किएका थिए।{{sfnp|Geskó|2006|loc=48}}}} जसले गर्दा उनका आमाबुबामा चिन्ता र निराशा पैदा भएको थियो। उनका पिता विशेषगरी निराश थिए र उनले आफ्नो छोरालाई गिलको पागलखानामा भर्ना गर्न सल्लाह दिएका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 209–210, 488–489}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let186/letter.html Letter 186]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Etten, Friday, 18 November 1881.}}{{efn|group=note|हेर्नुहोस् जान हुल्स्करको भाषण ''The Borinage Episode and the Misrepresentation of Vincent van Gogh,'' Van Gogh Symposium, 10–11 May 1990.{{sfnp|Erickson|1998|loc= 67–68}}}} फन गोख अगस्ट १८८० मा केसमेस फर्किए, जहाँ उनी अक्टोबरसम्म एक कोइला खानीका मजदुरसँग बसेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let156/letter.html Letter 156]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Cuesmes, Friday, 20 August 1880.}} थिओले उनलाई गम्भीरताका साथ कला क्षेत्रमा लाग्न दिएको सुझावपछि उनले आफ्नो वरपरका मानिसहरू र दृश्यहरूमा रुचि राख्न थाले र तिनलाई रेखाचित्रहरूमा रुपान्तरण गर्न सुरु गरेका थिए। सोही वर्षको अन्त्यतिर उनी ब्रसेल्स गए, जहाँ उनले थिओको सिफारिसमा डच कलाकार [[विलेम रोएलओप्स]]सँग अध्ययन गरेका थिए। रोएलओप्स नै उनलाई ''एकेडेमीक रोयल दे बेक्स आर्ट''मा भर्ना हुन प्रोत्साहित गरेका थिए। उनले नोभेम्बर १८८० मा एकेडेमीमा नाम दर्ता गराए, जहाँ उनले शरीर रचना र छायाङ्कन तथा परिप्रेक्ष्यका मानक नियमहरूको अध्ययन गरेका थिए।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 67–71}} {{clear}} === मृत्यु === [[चित्र:Vincent-van-gogh-echo-pontoisien-august7-1890.jpg|thumb|७ अगस्ट १८९० बाट फन गोखको मृत्युको बारेमा लेख|alt=फन गोखको मृत्युको १९औँ शताब्दीको पत्रिकाको घोषणाको तस्वीर]] २७ जुलाई १८९० (आइतबार), ३७ वर्षको उमेरमा, फन गोखले [[रिभल्बर]]ले आफ्नो छातीमा गोली हानेका थिए।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 342–343}} उक्त गोलीकाण्ड उनले चित्रकला गरिरहेको गहुँको खेतमा वा स्थानीय गोठमा भएको हुन सक्ने अनुमान गरिन्छ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 669}} रिभल्भरबाट हानिएको गोलीलाई करङको एउटा भाटाले मोडेको र आन्तरिक अङ्गहरूमा कुनै स्पष्ट क्षति नगरी उसको छातीबाट छिरेको र उक्त गोली सम्भवतः उनको मेरुदण्डले रोकिएको थियो। गोलीबाट घाइते बनेका फन गोख हिँडेरै [[ओबेर्ज राभु]]सम्म फर्कन सफल भए, जहाँ दुईजना डाक्टरहरूले उनको उपचार गरेका थिए। तीमध्ये एकजना डाक्टर गचेतले, सन् १८७० को [[फ्रान्स-जर्मनी युद्ध]]मा युद्ध चिकित्सकको रूपमा सेवा गरेका थिए र उनीसँग गोली लागेको घाउको व्यापक ज्ञान थियो। भिन्सेन्तलाई रातको समयमा डाक्टर गचेतका छोरा पल लुई गचेत र रेखदेख गर्ने व्यक्ति आर्थर रावोक्सले हेरचाह गरेका थिए। भोलिपल्ट बिहान, थिओ आफ्नो दाइको छेउमा हतारिएर आइपुगेका र त्यतिबेला उनको स्वस्थ्य अवस्था केही सामान्य भएतापनि त्यसको केही घण्टाभित्रै भिन्सेन्को स्वास्थ्य बिग्रन थालेको थियो। घाउबाट भएको सङ्क्रमणबाट उनी अत्याधिक पीडामा थिए। २९ जुलाई मङ्गलबार बिहान सबेरै उनको मृत्यु भएको थियो। थिओका अनुसार, भिन्सेन्तको अन्तिम शब्दहरू यस प्रकार छन्: "यो उदासी सधैँभरि रहिरहने छ"।{{refn|{{harvp|Sweetman|1990|loc= 342–343}}; {{harvp|Hulsker|1980|loc=480–483.}}}}<ref>[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5703399s "La misère ne finira jamais", Études, 1947, p. 9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161122024925/http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5703399s |date=22 November 2016 }}, Bibliothèque nationale de France, département Philosophie, histoire, sciences de l'homme, D-33939"La tristesse durera toujours", François-Bernard Michel, ''La face humaine de Vincent Van Gogh'', Grasset, 3 November 1999, {{ISBN|978-2-246-58959-4}}</ref><ref>{{cite web |first1= Theodorus |last1= van Gogh |title= Letter from Theo van Gogh to Elisabeth van Gogh Paris, 5 August 1890 |publisher= Webexhibits.org |access-date= 28 April 2015 |url= http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/etc-Theo-Lies.htm |quote= he said, "La tristesse durera toujours" [The sadness will last forever] |archive-url= https://web.archive.org/web/20110624060011/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/etc-Theo-Lies.htm |archive-date= 24 June 2011 |url-status= live }}</ref> [[चित्र:Graves of Vincent and Théodore Van Gogh.jpg|thumb|भिन्सेन्त र थिओको समाधिस्थल|alt=दुई चिहान र दुई चिहानका ढुङ्गाहरू सँगै; हरियो पातहरूको ओछ्यान पछाडि, भिन्सेन्त र थिओ फन गोखका अवशेषहरू बोकेका छन्, जहाँ तिनीहरू ओभर-सुर-वाजको चिहानमा गाडिएको थियो। बायाँपट्टिको ढुङ्गामा लेखिएको छ: Ici Repose Vincent van Gogh (1853–1890) र दायाँपट्टिको ढुङ्गामा लेखिएको छ: Ici Repose Theodore van Gogh (1857–1891)]] फन गोखलाई ३० जुलाईमा ओभर-सुर-वाजको नगरपालिकाको समाधिस्थलमा गाडिएको थियो। अन्त्येष्टिमा थिओ फन गोख, [[आन्द्रिएस बोङ्गेर]], [[चार्ल्स लाभल]], [[लुसियन पिसारो]], इमिल बेर्नार, जुलियन ताँगी र पल गचेत लगायत बीस जना परिवारका सदस्यहरू, साथीहरू र स्थानीयहरू सहभागी थिए। थिओ [[भिरिङ्गी]]बाट पीडित थिए र उनको दाइको मृत्यु पछि उनको स्वास्थ्य झन् बिग्रन थालेको थियो। आफ्ना दाइलाई गुमाएपछि शोकले भरिएका थिओको मृत्यु भिन्सेन्तको मृत्यु भएको ६ महिनामा भएको थियो। थिओको मृत्यु २५ जनवरी १८९१ मा [[डेन दोल्देर]]मा भएको थियो।{{refn|{{harvp|Hayden|2003|loc=152}}; {{harvp|Van der Veen|Knapp|2010|loc=260–264.}}}} सन् १९१४ मा [[योहान्ना फन गोख-बोङ्गेर|यो फन गग-बोङ्गेर]]ले थिओको शवलाई उत्खनन गरी उट्रेचबाट ओभर-सुर-वाजमा भिन्सेन्तको समाधिस्थल नजिक पुन: गाड्न ल्याएकी थिइन्।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 367}} फन गोखको स्वास्थ्यको प्रकृति र उनको काममा यसको प्रभावको बारेमा धेरै बहसहरू भएका छन् र धेरै पुरानो रोग निदानहरू प्रस्ताव गरिएका छन्। यस सम्बन्धित सर्वसम्मतिले जनाएअनुसार, फन गोखलाई सामान्य कार्य अवधिको साथ एक एपिसोडिक अवस्था थियो।{{sfnp|Arnold|2004}} पेरीले सन् १९४७ मा पहिलोपटक [[द्विध्रुवी विकार]]को सुझाव दिएका थिए,{{sfnp|Perry|1947}} र यसलाई मनोचिकित्सक हेम्फिल र ब्लुमरले समर्थन गरेका छन्।{{sfnp|Hemphill|1961}}{{sfnp|Blumer|2002}} बिग्रिँदै गएको स्वस्थ्यको निदान जे भए पनि, उनको अवस्था सम्भवतः कुपोषण, धेरै काम, अनिद्रा र रक्सीले गर्दा झन् खराब भएको मानिन्छ।{{sfnp|Blumer|2002}} == पत्रहरू == फन गोखको बारेमा सबैभन्दा व्यापक प्राथमिक स्रोत उनको कान्छा भाइ, [[थिओ फन गोख|थिओ]]सँगको पत्राचार हो। उनीहरूको आजीवन मित्रता र भिन्सेन्तको विचार र कला सिद्धान्तको बारेमा ज्ञात अधिकांश कुराहरू, सन् १८७२ देखि १८९० सम्म उनीहरूले आदानप्रदान गरेका सयौँ पत्रहरूमा उल्लेख छन्।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://www.vangoghletters.org/vg "Van Gogh: The Letters"]}} थिओ फन गोख एक [[कला व्यापारी]] थिए र उनले आफ्नो दाजुलाई आर्थिक र भावनात्मक सहयोगका साथै समकालीन कला जगतमा प्रभावशाली व्यक्तिहरूसम्म पहुँच प्रदान गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} थिओले भिन्सेन्तका आफूलाई लेखेका सबै पत्रहरू सुरक्षित राखेको भएतापनि{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xv}} भिन्सेन्तले भने आफूले प्राप्त गरेका थोरै मात्र पत्रहरू राखेका थिए। दुवैको मृत्यु भएपछि, थिओकी विधवा [[योहान्ना फन गोख-बोङ्गर]]ले उनीहरूका केही पत्रहरू प्रकाशनको व्यवस्था गरेकी थिइन्। केही सन् १९०६ र १९१३ मा देखा परेका थिए भने अधिकांश पत्रहरू सन् १९१४ मा प्रकाशित भएका थिए।{{sfnp|Rewald|1986|loc= 248}}{{sfnp|Pomerans|1997|loc=ix, xv}} भिन्सेन्तका पत्रहरू सुवाचक र अभिव्यञ्जक छन् जसलाई "डायरीजस्तो आत्मीयता" भएको भनेर वर्णन गरिएको {{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} र यसका केही भागहरूलाई आत्मकथाको रूपमा लिइन्छ।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} अनुवादक [[अर्नोल्ड पोमरान्स]]ले यस विषयमा लेख्दै तिनीहरूको प्रकाशनले "फन गोखको कलात्मक उपलब्धिको बुझाइमा एउटा नयाँ आयाम थपेको र यस्तो बुझाइ व्यावहारिक रूपमा अरू कुनै चित्रकारले हामीलाई प्रदान गरेको छैनन्।"{{sfnp|Pomerans|1997|loc= ix}} {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = | header_background = | footer = भिन्सेन्त फन गोख (बायाँ) सन् १८७३ मा, जब उनले [[हेग]]मा गोपिल र किए ग्यालेरीमा काम गर्दथे;{{refn|{{harvp|Pickvance|1986|loc= 129}}; {{harvp|Tralbaut|1981|loc= 39.}}}} उनको भाइ, थिओ (दायाँको तस्वीर, सन् १८७८ मा), आजीवन समर्थक र साथी थिए। | footer_align = | footer_background = | width = | image1 = Vincent van Gogh January 1873 (restored).jpg | width1 = 160 | caption1 = | alt1 = कलाकारको नजिकैबाट लिइएको एक तस्वीरमा जवान मानिसको रूपमा उनी उपस्थित छन्। जहाँ उनको बाक्लो र अलपत्र कपालका साथै ठूलो निधार र गहिरा आँखाहरू देख्न सकिन्छ। | image2 = Theo van Gogh May 1878 (restored).jpg | width2 = 160 | caption2 = | alt2 = एक जवान मानिसको नजिकबाट लिइएको तस्वीर, भिन्सेन्तको भाइजस्तै देखिने एक व्यक्ति। }} भिन्सेन्तबाट थिओलाई ६०० भन्दा बढी र थिओबाट भिन्सेन्तलाई करिब ४० पत्रहरू लेखिएका थिए। उनकी बहिनी [[विल फन गोख|विल]]लाई २२ वटा, चित्रकार [[एन्थोन भान रापार्ड]]लाई ५८ वटा, [[एमिफ बेर्नार]]लाई २२ वटा र [[पल सिन्याक]], [[पल गोगाँ]] र समालोचक [[अल्बर्ट ओरिए]]लाई व्यक्तिगत पत्रहरू पठाइएको थियो। पठाइएका केही पत्रहरू रेखाचित्रहरू सहित चित्रित छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} धेरैजसो मितिहीन छन् तर कला इतिहासकारहरू प्रायः तिनीहरूलाई कालक्रमिक क्रममा राख्न सक्षम भएका छन्। प्रतिलेखन र मिति निर्धारणमा समस्याहरू विद्यमान रहेको र विशेषगरी आर्ल्सबाट पठाइएकाहरूमा मिति उल्लेख छैन। त्यहाँ हुँदा, भिन्सेन्तले डच, फ्रान्सेली र अङ्ग्रेजीमा करिब २०० पत्र लेखेका थिए।{{sfnp|Hughes|1990|loc=143}} उनी पेरिसमा बस्दाको दाजुभाइहरूसँगै बस्ने गरेका र पत्राचार गर्नुपर्ने आवश्यकता नभएकाले अभिलेखमा एउटा कालखण्ड देखा पर्दछ।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= i–xxvi}} उच्च पारिश्रमिक प्राप्त गर्ने समकालीन कलाकार [[जुल्स ब्रेटन]]को बारेमा भिन्सेन्तले आफ्ना पत्रहरूमा प्रायः उनलाई उल्लेख गरेको पाइन्छ। सन् १८७५ मा थिओलाई लेखेका पत्रहरूमा, भिन्सेन्तले ब्रेटनलाई [[सलुन (पेरिस)|सलुन]]मा देखेको, ब्रेटनका चित्रहरूको बारेमा छलफल गरेको र ब्रेटनको एउटा पुस्तक पठाउने कुरा गरेको तर त्यो फिर्ता गरिने सर्तमा मात्र उल्लेख गर्दछन्।<ref>{{Cite web|title=Vincent van Gogh to Theo van Gogh: 9 December 1875|url=http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/3/047.htm|access-date=1 January 2021|website=www.webexhibits.org|archive-date=3 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303174832/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/3/047.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=034 (034, 27): To Theo van Gogh. Paris, Monday, 31 May 1875. – Vincent van Gogh Letters|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let034/letter.html|access-date=1 January 2021|website=www.vangoghletters.org|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602230108/http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let034/letter.html|url-status=live}}</ref> सन् १८८४ मार्चमा रापार्डलाई लेखेको पत्रमा उनले ब्रेटनको एउटा कविताको बारेमा चर्चा गर्दछन् जसले उनको एउटा चित्रलाई प्रेरित गरेको थियो।<ref>{{Cite web|title=The Poem That Inspired a Van Gogh Painting, Written in His Hand|url=https://www.raabcollection.com/autograph/signed-poem-inspired-van-gogh-painting-written-his-hand|access-date=1 January 2021|website=The Raab Collection|language=en-US|archive-date=17 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417191452/http://www.raabcollection.com/autograph/signed-poem-inspired-van-gogh-painting-written-his-hand|url-status=live}}</ref> सन् १८८५ मा, उनले ब्रेटनको प्रसिद्ध कृति ''द सङ अफ द लार्क'' लाई "राम्रो" भनेर वर्णन गरेका थिए।<ref>{{Cite web|title=500 (503, 406): To Theo van Gogh. Nuenen, Monday, 4 and Tuesday, 5 May 1885. – Vincent van Gogh Letters|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let500/letter.html#translation|access-date=1 January 2021|website=www.vangoghletters.org|archive-date=16 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116090504/http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let500/letter.html#translation|url-status=live}}</ref> सन् १८८० मार्चमा, यी पत्रहरूको लगभग बीचमा, फन गोखले कोरिएरेस गाउँमा ब्रेटनलाई भेट्नको लागि {{convert|80|km|mi|adj=on}} पैदल यात्रामा निस्केका र उनी ब्रेटनको सफलता र उनको सम्पत्ति वरिपरिको अग्लो पर्खालबाट डराएर आफ्नो उपस्थिति जनाउन नसकी फर्किएको उल्लेख छ।<ref>{{Cite web|last=Route|first=Van Gogh|title=Vincent van Gogh in Borinage, Belgium|url=https://www.vangoghroute.com/belgium/borinage/|access-date=1 January 2021|website=Van Gogh Route|language=en|archive-date=27 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327211003/https://www.vangoghroute.com/belgium/borinage/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=hoakley|date=6 April 2017|title=Jules Breton's Eternal Harvest: 4 1877–1889|url=https://eclecticlight.co/2017/04/06/jules-bretons-eternal-harvest-4-1877-1889/|access-date=1 January 2021|website=The Eclectic Light Company|language=en|archive-date=15 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115200759/https://eclecticlight.co/2017/04/06/jules-bretons-eternal-harvest-4-1877-1889/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=AN ARTIST IS BORN|url=http://www.awesomestories.com/asset/view/AN-ARTIST-IS-BORN-Vincent-Van-Gogh|access-date=1 January 2021|website=AwesomeStories.com|language=en|archive-date=30 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030013427/https://www.awesomestories.com/asset/view/AN-ARTIST-IS-BORN-Vincent-Van-Gogh|url-status=live}}</ref> ब्रेटन, फन गोख वा उनको भ्रमणको प्रयासबाट अपरिचित रहेको देखिन्छ। दुई कलाकारहरू बीच कुनै ज्ञात पत्रहरू छैनन् र ब्रेटनको सन् १८९१ को आत्मकथा ''कलाकारको जीवनी''मा छलफल गरिएका समकालीन कलाकारहरूमध्ये फन गोख एक होइनन्। ==शैली र कृतिहरू== ===कलात्मक विकास=== [[चित्र:Vincent van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg|thumb|''[[रोन नदीमाथि तारामय रात]]'', सन् १८८८। [[Musée d'Orsay|मुजे दोर्से]], पेरिस|alt= रोन नदीमाथि चम्किला ताराहरू बिच अँध्यारो तारामय रातको दृश्य। नदीपारि, टाढाका भवनहरूबाट उज्याला बत्तीहरू रोनको अँध्यारो पानीमा प्रतिबिम्बित भइरहेका छन्।]] फन गोखले विद्यालयमा हुँदा [[जलरङ चित्रकला|जलरङ]] मार्फत चित्र बनाएर रङ भर्ने काम गर्दथे तर उनका यस्ता चित्रकलाहरूका केही उदाहरण मात्र अस्तित्वमा रहेका छन् भने केहीको लेखकत्व विवादित छ।<ref>{{sfnp|Van Heugten|1996|loc= 246–251}}</ref> जब उनले वयस्कको रूपमा कलालाई अपनाए तब उनले यसलाई प्रारम्भिक स्तरबाट सुरु गरेका थिए। सन् १८८२ को प्रारम्भमा, उनका काका कर्नेलिस मारिनसले, जो एम्स्टर्डमको समकालीन कलाको एक प्रसिद्ध ग्यालरीका मालिक थिए, हेगको रेखाचित्रहरूको लागि अनुरोध गरेको भएतापनि फन गोखको काम अपेक्षा अनुसारको भएको थिएन। मारिनसले दोस्रो कमिसन प्रस्ताव गर्दै विषयवस्तुलाई विस्तृत रूपमा निर्दिष्ट गरेतातर परिणामबाट फेरि निराशजनक बनेका थिए। फन गोखले लगनशीलता देखाउँदै उनले आफ्नो स्टुडियोमा परिवर्तनशील सटर र विभिन्न चित्रण सामग्रीहरू र प्रकाशको प्रयोग गरेका थिए। एक वर्षभन्दा बढी समयसम्म उनले एकल आकृतिहरूमा काम जारी राखी&nbsp;– कालो र सेतोमा अत्यन्त विस्तृत अध्ययनहरू गरे{{efn|group=note|कालो र सेतोमा काम गर्ने कलाकारहरू, जस्तै चित्रित पत्रपत्रिकाहरू ''[[द ग्राफिक]]'' वा ''[[द इलस्ट्रेटेड लन्डन न्युज]]'' का लागि, फन गोखका मनपर्ने कलाकारहरू मध्येका थिए। {{sfnp|Pickvance|1974}}}} जसले त्यतिबेला उनलाई केवल आलोचना मात्र दिलाएको थियो। पछि, तिनै कलाकृतिहरूलाई प्रारम्भिक उत्कृष्ट कृतिहरूको रूपमा मान्यता प्राप्त भएको थियो।{{sfnp|Dorn|Keyes|2000}} अगस्ट १८८२ मा, थिओले भिन्सेन्तलाई बाहिरी प्राकृतिक परिवेशमा काम गर्नका लागि सामग्री किन्न पैसा दिएका थिए। भिन्सेन्तले लेखेको एक पत्रमा उनी "नयाँ जोसका साथ चित्र बनाइरहन सक्छन्" भन्ने उल्लेख थियो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let253/letter.html पत्र २५३]|ps= . भिन्सेन्त फन गोखको तर्फबाट थिओ भान गोगलाई पत्र। हेग, शनिबार, ५ अगस्ट १८८२।}} सन् १८८३ को प्रारम्भदेखि, उनले बहु-आकृति रचनाहरूमा काम गर्न सुरु गरेका थिए। उनले तीमध्ये केहीको तस्वीरहरू खिचाएको भएतापनि उनका भाइले ती चित्रहरू जीवन्त नभएको टिप्पणी गरेपछि उनले ती सबै कृतिहरूलाई नष्ट गरी पुनः [[तेलचित्र|तेल चित्रकला]]तर्फ अग्रसर बनेका थिए। फन गोखले [[हागे स्कुल]]का प्रसिद्ध कलाकारहरू जस्तै [[जोहान हेन्ड्रिक वाइसेनब्रुख|वाइसेनब्रुख]] र [[बर्नार्ड ब्लोमर्स]] तर्फ ध्यान दिए र उनले उनीहरूबाट र हागे स्कुलको दोस्रो पुस्ताका [[थियोफिल द बक|द बक]] र [[हरम्यान जोहानेस भान डर वेले|भान डर वेले]] जस्ता चित्रकारहरूबाट प्राविधिक सल्लाह लिएका थिए।<ref>{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}}</ref> देन्थ्रेमा छोटो समय बिताएपछि उनी नेदरल्यान्ड्स कै अर्को सहर नुएनेन सरेका थिए थिए भने त्यहाँ उनले धेरै ठूला चित्रहरूमा काम सुरु गरे तर तीमध्ये अधिकांशलाई उनले नष्ट गरिदिएका थिए। हाल यीमध्ये ''आलु भक्षक'' र यसका केही समकक्षी कृतिहरू मात्र अस्तित्वमा रहेका छन्।<ref>{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}}</ref> [[रेज्क्सम्युजियम]]को भ्रमणपछि फन गोले [[रेम्ब्रन्ट]] र [[फ्रान्स हाल्स]] जस्ता कलाकारहरूको छिटो र लाभदायक ब्रसवर्क प्रति आफ्नो प्रशंसा व्यक्त गरेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let535/letter.html Letter 535]|ps= To Theo van Gogh. Nuenen, on or about Tuesday, 13 October 1885.}}{{efn|group=note|{{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let535/letter.html Letter 535 ]|ps= To Theo van Gogh. Nuenen, on or about Tuesday, 13 October 1885:{{paragraph break}}मैले पुराना डच चित्रहरू फेरि हेर्दा मलाई विशेषगरी के कुराले प्रभाव पार्‍यो भने ती सामान्यतया चाँडो चित्रित गरिएका थिए। हाल्स, रेम्ब्रान्ट, रुइसडेल जस्ता महान् कलाकारहरू र अन्य धेरैले चित्रहरूलाई सकेसम्म सिधै क्यानभासमा उतारेका छन् र त्यसमा उहाँहरूले धेरै पटक दोहोर्‍याए काम गर्नुभएन। यो कुरालाई पनि कृपया याद गरियोस्—कि यदि त्यो सफल भयो भने, उहाँहरूले त्यसलाई त्यसै छाडिदिन्छन्। विशेषगरी मैले रेम्ब्रन्ट र हाल्सका हातहरूको प्रशंसा गरेँ—ती हातहरू जसमा जीवन थियो तर आजकल मानिसहरूले चाहेजस्तो गरी निखारिएको थिएन... जाडोमा म पुराना चित्रहरूमा देखेका शैलीका विभिन्न कुराहरू अन्वेषण गर्नेछु। मैले आफूलाई आवश्यक पर्ने धेरै कुराहरू देखेँ तर सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा—यसलाई उनीहरू "हतारको कार्य" भन्छन्—त्यो पुराना डच चित्रकारहरूले गज्जबले गरेका थिए। त्यो—हतारको कार्य—थोरै ब्रसको स्ट्रोकहरूका साथ, उनीहरू अहिले यसको बारेमा सुन्न चाहँदैनन्—तर परिणाम कति सत्य हुन्छ।{{paragraph break}}}}}} आफ्ना धेरै कमजोरीहरू अनुभव र प्राविधिक विशेषज्ञताको कमीले गर्दा भएको कुरामा उनी सचेत थिए,{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}} त्यसैले नोभेम्बर १८८५ मा उनले सिक्न र आफ्नो सीप विकास गर्न एन्टवर्प र पछि पेरिसको यात्रा गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 708}} [[चित्र:Van_Gogh_The_Olive_Trees..jpg|thumb|''[[जैतुनका रुखहरू (फन गोख शृङ्खला)|जैतुनका रुखहरू र पृष्ठभूमिमा अल्पाइल्स]]'', सन् १८८९। आधुनिक कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क|alt=हरियो घुमाउरो जैतुनका रुखहरूको एउटा वर्गाकार चित्र; पृष्ठभूमिमा नीलो पहाडहरू र माथि नीलो आकाशमा सेतो बादलहरू।]] थिओले ''आलु भक्षक''मा प्रयोग गरिएको गाढा रङ्गको आलोचना गरेका थिए जसलाई उनले आधुनिक शैलीका लागि अनुपयुक्त ठान्दथे।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=18}} सन् १८८६ र १८८७ को बीचमा पेरिसमा रहँदा, फन गोखले एउटा नयाँ, हल्का रङ्गको रङ्गमिश्रणमा निपुणता हासिल गर्ने प्रयास गरेका थिए। उनको ''[[पेरे ताँगीको आकृति]]'' (सन् १८८७) ले उज्यालो रङ्गमिश्रणका साथ उनको सफलता देखाउँछ र यो एक विकसित व्यक्तिगत शैलीको प्रमाण पनि हो।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=18–19}} रङ्गको बारेमा [[चार्ल्स ब्लाङ्क]]को ग्रन्थले उनलाई धेरै आकर्षित गरेको र उनलाई पूरक रङ्गहरूसँग काम गर्न प्रेरित गरेको थियो। फन गोखले पछि रङ्गको प्रभाव वर्णनात्मक मात्र नभई त्यो भन्दा माथि हुन्छ भन्ने विश्वास गर्न थालेका थिए भने यस सम्बन्धमा उनले भनेका छन्, "रङ्गले आफैमा केही व्यक्त गर्दछ"।{{sfnp|Sund|1988|loc=666}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let537/letter.html Letter 537]|ps= . Vincent to Theo, Nuenen, on or about Wednesday, 28 October 1885.}} ह्युजेसका अनुसार, फन गोखले रङ्गलाई "मनोवैज्ञानिक र नैतिक वजन" भएको रूपमा बुझेका थिए, जसलाई ''[[रात्रिकालीन क्याफे]]''को भड्किलो रातो र हरियो रङ्गहरूमा उदाहरणका रूपमा हेर्न सकिन्छ। यस कार्यबाट उनले "मानवताको भयानक आवेगहरू व्यक्त गर्न" चाहेका थिए।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 7}} पहेँलो रङ्ग उनको लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण थियो, किनभने यसलाई भावनात्मक सत्यको प्रतीक मान्थ्यो। उनले पहेँलो रङ्गलाई सूर्यको प्रकाश, जीवन र ईश्वरको प्रतीकको रूपमा प्रयोग गरेका थिए।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 11}} फन गोख ग्रामीण जीवन र प्रकृतिको चित्रकार बन्न प्रयासरत थिए;{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 232}} आर्ल्समा आफ्नो पहिलो ग्रीष्मकालको समयमा उनले परिदृश्य र परम्परागत ग्रामीण जीवन चित्रण गर्न आफ्नो नयाँ रङ्गमिश्रणको प्रयोग गरेका थिए।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=20}} प्राकृतिक वस्तुहरूको पछाडि एउटा शक्ति अवस्थित हुन्छ भन्ने उनको विश्वासले उनलाई त्यो शक्तिको भाव वा प्रकृतिको सारलाई आफ्नो कलामा कैद गर्ने प्रयास गर्न प्रेरित गरेको थियो जुन कहिलेकाँही प्रतीकहरूको प्रयोग मार्फत प्रकट हुन्थ्यो।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} सुरुमा [[जँ-फ्रँस्वा मिले]]बाट प्रतिलिपि गरिएको 'बीउ छर्ने व्यक्ति' चित्रमा उनका प्रस्तुतिहरूले शारीरिक श्रमको वीरताका सम्बन्धमा [[थोमस कार्लाइल]] र [[फ्रेडरिक नित्से]]का विचारहरूको प्रभाव झल्काउँदछन्<ref>{{Cite book |last=Wamberg |first=Jacob |title=Totalitarian Art and Modernity |publisher=Aarhus University Press |year=2010 |editor-last=Rasmussen |editor-first=Mikkel Bolt |pages=36–104 |chapter=Wounded Working Heroes: Seeing Millet and van Gogh through the Cleft Lens of Totalitarianism |editor-last2=Wamberg |editor-first2=Jacob}}</ref> भने यसका साथै यसले ती व्यक्तिलाई प्रचण्ड सूर्यमुनि जीवनको बीउ छरिरहेका ख्रीष्टको रूपमा उभ्याउँदा यसले फन गोखको धार्मिक विश्वासलाई पनि दर्शाउँदछ। {{sfnp|Sund|1988|loc=668}} यी त्यस्ता विषय र प्रसङ्गहरू थिए जसमा उनी बारम्बार फर्केर परिमार्जन र विकास गरिरहन्थे।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 236}} उनका फूलका चित्रहरू प्रतीकात्मकताले भरिएको भएतापनि परम्परागत इसाई प्रतिमा विज्ञान प्रयोग गर्नुको सट्टा उनले आफ्नै नयाँ शैली बनाएका थिए जहाँ जीवन सूर्यमुनि बाँचिन्छ र काम भनेको जीवनको एउटा रूपक हो भन्ने अवधारणा राख्दछ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 12}} आर्ल्समा वसन्त ऋतुका फूलहरू चित्रण गरेर र उज्यालो सूर्यको प्रकाशलाई कैद गर्न सिकेर आत्मविश्वास प्राप्त गरेपछि, उनी 'बीउ छर्ने मानिस' चित्रण गर्न तयार भएका थिए।{{sfnp|Sund|1988|loc=666}} [[चित्र:Vincent Willem van Gogh 098.jpg|thumb|''एटेनको बगैँचाको सम्झना'', सन् १८८८। [[हेर्मिट्टाग सङ्ग्रहालय]], सेन्ट पिटर्सबर्ग|alt=दुई महिलाहरूको नजिकको एउटा वर्गाकार चित्र जसमा एकजनाले छाता समातेकी छिन् भने अर्की महिलाले फूल समातेकी छिन्। तिनीहरूको पछाडि एक जवान महिला छिन् जो जङ्गली फूलहरूको ठूलो ओछ्यानमा फूलहरू टिपिरहेकी छिन्। तिनीहरू नदीको किनारमा घुमाउरो बाटोमा बगैँचाबाट हिँडिरहेका देखिन्छन्।]] उनले "यथार्थको भेष" भन्ने परिधिभित्रै रहे{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 223}} र धेरै शैलीगत गरिएका कार्यहरूको आलोचना गरेका थिए।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} उनले पछि लेखेका थिए, ''तारामय रात''को अमूर्तता धेरै टाढा गएको र त्यसमा यथार्थ रूपमै "पृष्ठभूमिमा धेरै टाढा हराएको" थियो।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} ह्युजेसले यसलाई चरम काल्पनिक आनन्दको क्षणको रूपमा वर्णन गर्दछन् जसमा ताराहरू एउटा ठूलो घुमाउरो रूपमा छन् जसले [[होकुसाई]]को ''[[कानागावाको विशाल आँधी]]'' को सम्झना दिलाउँछ यसका साथै माथि आकाशको चाल तल पृथ्वीमा रहेको साइप्रसको रूखको चालमा प्रतिबिम्बित हुन्छ र चित्रकारको परिकल्पना "रङ्गको बाक्लो र जोडदार मिश्रण" मा अनुवाद भएको छ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8}} सन् १८८५ र १८९० मा उनको मृत्युको बीचमा, फन गोखले एउटा 'ओभर' (कृतिको सङ्ग्रह) निर्माण गरिरहेको देखिन्छ।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 224}} यो एउटा यस्तो सङ्ग्रह जसले उनको व्यक्तिगत दृष्टिकोणलाई प्रतिबिम्बित गर्थ्यो र यो व्यावसायिक रूपमा सफल हुन सक्थ्यो। उनी ब्लाङ्कको शैलीको परिभाषाबाट प्रभावित थिए, जस अनुसार एउटा साँचो चित्रकलाका लागि रङ्ग, परिप्रेक्ष्य र ब्रसको स्ट्रोकको सर्वोत्तम प्रयोग आवश्यक हुन्छ। फन गोखले आफूले निपुणता हासिल गरेको ठानेका चित्रहरूलाई "उद्देश्यपूर्ण" शब्द प्रयोग गर्दथे जबकि अन्यलाई उनले केवल अध्ययनका रूपमा लिन्थे।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=16–17}} उनले धेरै अध्ययन शृङ्खलाहरूको चित्रण गरेका {{sfnp|van Uitert|1981|loc= 223}} थिए जसमध्ये धेरैजसो निर्जीव वस्तुहरू थिए। यस्ता कलाकृतिहरू उनले रङ्गको प्रयोगको रूपमा वा साथीहरूलाई उपहार दिनका लागि बनाइएका थिए।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}} आर्ल्सको कामले उनको 'ओभर' मा ठूलो योगदान पुर्‍याएको थियो त्यस समयका उनले सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण ठानेका चित्रहरूमा ''बीउ छर्ने मानिस'', ''रात्रिकालीन क्याफे'', ''[[एटेनको बगैँचाको सम्झना (आर्ल्सका महिलाहरू)|आर्ल्सका महिलाहरू]]'' र ''तारामय रात'' थिए। तिनीहरूको फराकिलो ब्रस स्ट्रोक, आविष्कारशील परिप्रेक्ष्य, रङ्ग, रूपरेखा र डिजाइनका साथ, यी चित्रहरूले उनले खोजेको शैलीलाई प्रतिनिधित्व गर्दछन्।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} ===प्रमुख शृङ्खलाहरू=== [[चित्र:L'Arlésienne- Madame Joseph-Michel Ginoux (Marie Julien, 1848–1911) MET DT1396.jpg|thumb|upright|''लार्लेसियन: म्याडम गिनोक्स पुस्तकहरूका साथ'', नोभेम्बर १८८८। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क|alt=एउटी सुसज्जित महिला आफ्नो दायाँ तर्फ (अवलोकनकर्ताको बायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनको काखमा दुईवटा पुस्तकहरू छन् र उनले पहेंलो पृष्ठभूमिको विपरीत गाढा रङ्गका लुगाहरू लगाएकी छिन्।]] फन गोखको शैलीगत विकासहरू सामान्यतया उनले युरोपका विभिन्न स्थानहरूमा बिताएका समयहरूसँग जोडिएका छन्। उनी स्थानीय संस्कृति र प्रकाशको अवस्थामा आफूलाई समाहित गर्न रुचाउँथे, यद्यपि उनले आफ्नो कार्यकालभरि एक उच्च व्यक्तिगत दृश्य दृष्टिकोण कायम राखेका थिए। एक कलाकारको रूपमा उनको विकास ढिलो थियो र उनी आफ्ना चित्रकलाका सीमाहरूको बारेमा सचेत थिए। फन गोख प्रायः नयाँ दृश्य उत्तेजनाहरूको सम्पर्कमा आउन र त्यसको माध्यमबाट आफ्नो प्राविधिक सीप विकास गर्नका लागि घर फर्किरहन्थे।{{sfnp|McQuillan|1989|loc=138}} कला इतिहासकार मेलिसा म्याक्विलनको विश्वास अनुसार यी बसाईँसराईहरूले पछिल्ला शैलीगत परिवर्तनहरूलाई पनि प्रतिबिम्बित गर्दछन् भने फन गोखले द्वन्द्वबाट बच्न र जब आदर्शवादी कलाकारले आफ्नो तत्कालीन अवस्थाको यथार्थको सामना गर्नुपर्थ्यो, तब त्यसलाई सम्हाल्ने संयन्त्र को रूपमा यी बसाईं सराईहरूलाई प्रयोग गर्दथे।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 193}} ====व्यक्तिका आकृतिहरू ==== फन गोखले व्यक्तिचित्रण आफ्नो सबैभन्दा ठूलो रुचिको विषय भएको बताएका थिए। सन् १८९० मा उनले लेखेका थिए, "मेरो पेशामा बाँकी सबै कुराभन्दा म जे कुराप्रति सबैभन्दा बढी भावुक छु, त्यो व्यक्तिचित्र हो, आधुनिक व्यक्तिचित्र।"<ref>{{Cite web |title=879 (883, W22): To Willemien van Gogh. Auvers-sur-Oise, Thursday, 5 June 1890. - Vincent van Gogh Letters |url=https://www.vangoghletters.org/vg/letters/let879/letter.html#translation |access-date=20 October 2022 |website=www.vangoghletters.org}}</ref> यो "चित्रकलामा एक मात्र यस्तो कुरा हो जसले मलाई गहिरो रूपमा छुन्छ र मलाई अनन्तको आभास दिन्छ।"{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let652/letter.html Letter 652]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Arles, Tuesday, 31 July 1888.}} उनले आफ्नी बहिनीलाई लेखेका थिए, उनी यस्ता व्यक्तिचित्रहरू बनाउन चाहन्छन् जुन चिरस्थायी रहोस् र उनले फोटोग्राफिक यथार्थवादको लक्ष्य राख्नुको सट्टा तिनीहरूको भावना र चरित्र कैद गर्न रङ्गको प्रयोग गर्नेछन्।{{refn|{{harvp|Channing|Bradley|2007|loc=67}}; {{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let879/letter.html Letter 879]|ps= . Vincent to Willemien van Gogh. Auvers-sur-Oise, Thursday, 5 June 1890.}}}} फन गोखका सबैभन्दा नजिकका व्यक्तिहरू उनका व्यक्तिचित्रहरूमा प्रायः अनुपस्थित रहेतापनि उनले आफ्ना भाइ थिओको विरलै मात्र चित्र बनाएका थिए। उनकी आमाका व्यक्तिचित्रहरू भने तस्वीरहरूबाट बनाइएका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 198}} फन गोखले आर्ल्सका पोस्टमास्टर जोसेफ रोलिन र उनको परिवारको बारम्बार चित्र बनाएका थिए। ''ला बर्सेउज''का पाँचवटा संस्करणहरूमा, फन गोखले अगस्टिन रोलिनलाई चित्रण गरेका छन् जसले आफ्नो काखमा नदेखिने शिशु छोरीको कोक्रो हल्लाउन एउटा डोरी शान्तपूर्वक समातेकी छिन्। फन गोखले यसलाई सूर्यमुखी फूलका चित्रहरूको बीचमा राखेर एउटा 'त्रिपट्ट' (तीनवटा प्यानल भएको चित्र) को केन्द्रीय छविको रूपमा बनाउने योजना बनाएका थिए।<ref>{{Cite web |date=October 2004 |title=Vincent van Gogh (1853-1890) |url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/gogh/hd_gogh.htm |access-date=20 October 2022 |website=www.metmuseum.org}}</ref> <gallery widths="135px" heights="165px" class="center"> File:Van Gogh - Bildnis der Mutter des Künstlers.jpeg|alt=एकजना बूढी महिला राम्रो लुगा लगाएर बसेको बेला बनाइएको नजिकको चित्र जो बायाँ तर्फ (दर्शकको दायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनको ओठमा मुस्कान छ र उनले गाढा रङ्गको माथिल्लो भाग र टोपी लगाएकी छिन्, जीवन्त हरियो पृष्ठभूमिको सामु।|''कलाकारकी आमाको चित्र'', अक्टोबर १८८८, नर्टन सिमोन कला सङ्ग्रहालय, पासाडेना, क्यालिफोर्निया File:Vincent van Gogh - Eugène Boch - Google Art Project.jpg|alt=एक तीव्र युवकको नजिकको चित्र, कोट र टाईसहित राम्रो लुगा लगाएको, उनको दायाँ तर्फ (दर्शकको बायाँ) फर्किएको, उनको जुँगा र गोटी दाह्री छ र उनी पृष्ठभूमिमा तारायुक्त आकाशको सामु उभिएका छन्।|''युजिन बोख (तारामय आकाशको अगाडि कवि)'', सन् १८८८, [[मुजे दोर्से]], पेरिस File:Vincent van Gogh - Portret van de postbode Joseph Roulin.jpg|alt=जुँगा र दाह्री भएको एक मध्यम उमेरको पुरुषको चित्र कुर्सीमा बसेको उनको बायाँ तर्फ (दर्शकको दायाँ) फर्किएको। उनको अनुहारमा विचारशील भाव छ र उनका हातहरू खाली छन् जबकि उनको बायाँ हात टेबलमा टिकेको छ, उनले गाढा निलो वर्दी र टोपी लगाएका छन्, फिक्का निलो पृष्ठभूमिको सामु।|''पोस्टम्यान जोसेफ रुलिनको चित्र'' (सन् १८४१–१९०३), अगस्ट १८८८ को सुरु, बोस्टन File:Vincent Willem van Gogh 084.jpg|alt=एक बूढी राम्रो लुगा लगाएकी महिला उनको दायाँ तर्फ (दर्शकको बायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनले आफ्ना हातहरू काखमा जोडेकी छिन्, र उनले गाढा रंगको माथिल्लो भाग र हरियो पोशाक लगाएकी छिन्, जीवन्त फूलको वालपेपर पृष्ठभूमिको सामु।|''ला बेर्सेज (अगुस्तँ रुलिन)'', सन् १८८९, बोस्टन </gallery> {{clear}} ====आत्म-चित्रहरू==== [[चित्र:Self-Portrait (Van Gogh September 1889).jpg|alt= बायाँ तर्फबाट भिन्सेन्त फन गोको एउटा चित्र, जसको अत्यन्तै तीव्र, एकाग्र हेराई र रातो दाह्री छ।|thumb|180x180px|''आत्म-चित्र'', सेप्टेम्बर १८८९। [[मुजे दोर्से]]]] फन गोखले सन् १८८५ र १८८९ को बीचमा ४३ भन्दा बढी आत्म-चित्रहरू बनाएका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}}{{efn|group=note|[[रेमब्रन्ट]] थोरै प्रमुख चित्रकारहरू मध्ये एक हुन् जसले ५० भन्दा बढी आत्म-चित्रहरूको उत्पादन गरेर यो सङ्ख्यालाई उछिनेका छन् तर उनले चालीस वर्षको अवधिमा यसो गरेका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}}}} ती आत्मचित्रहरूलाई प्रायः शृङ्खलाहरूमा पूरा गरिएको थियो। उदाहरणका लागि सन् १८८७ को मध्यतिर पेरिसमा कोरिएका चित्रहरू उनको मृत्यु हुनुभन्दा केही समय अघिसम्म जारी रहेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc=263–269, 653}} सामान्यतया यी चित्रहरू अध्ययनका रूपमा थिए, जुन उनले अरूसँग घुलमिल हुन हिचकिचाउने समयमा वा मोडलहरूको अभाव हुँदा आफैलाई चित्रण गरेर बनाएका थिए।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}}{{sfnp|Sund|2002|loc= 261}} फन गोखका आत्म-चित्रहरूले उच्च स्तरको आत्म-निरीक्षण झल्काउँछन्।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 10}} यी चित्रहरू प्राय: उनको जीवनका महत्त्वपूर्ण अवधिहरूलाई अङ्कित गर्ने उद्देश्यले बनाइएका थिए; उदाहरणका लागि, सन् १८८७ को मध्यतिरको पेरिस शृङ्खला त्यस समयमा कोरिएको थियो जब उनी क्लद मोनेत, पल सेजाने र सिग्नाकबारे सचेत भएका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 265–269}} ''खैरो ह्याट टोपी सहितको स्व-चित्र''मा, रङका भारी रेखाहरू क्यानभासमा बाहिरतिर फैलिएका छन्। यो त्यस अवधिको उनको सबैभन्दा प्रसिद्ध आत्म-चित्रहरू मध्ये एक हो, "यसको अत्यधिक व्यवस्थित लयबद्ध ब्रसस्ट्रोक र नियो-इम्प्रेसनिस्ट भण्डारबाट लिइएको नवीन प्रकाश पुञ्जलाई फन गोख आफैले 'उद्देश्यपूर्ण' क्यानभास भनेका थिए"।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=83}} यिनीहरूमा शारीरिक स्वरूपका विभिन्न प्रतिनिधित्वहरू छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} फन गोखको मानसिक र शारीरिक अवस्था सामान्यतया स्पष्ट देखिन्छ; उनी अस्तव्यस्त, नकोरिएको वा उपेक्षित दाह्रीमा, धसिएका आँखाहरू, कमजोर बङ्गारा, वा दाँत झरेको अवस्थामा देखिन सक्छन्। केही चित्रमा उनलाई लामो अनुहार वा प्रस्ट देखिने खप्पर, वा तिखो र सतर्क विशेषताहरूसहित देखाइएको छ। उनका कपाललाई कहिलेकाहीँ चम्किलो रातो र कहिलेकाहीँ खरानी रङमा चित्रण गरिएको छ।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} फन गोखका स्व-चित्रहरू शैलीगत रूपमा भिन्न छन्। डिसेम्बर १८८८ पछि कोरिएका चित्रहरूमा जीवन्त रङहरूको कडा विरोधाभासले उनको छालाको थकित फिक्कापनलाई उजागर गर्दछ।{{sfnp|Sund|2002|loc= 261}} केहीले कलाकारलाई दाह्रीसहित र अरूले दाह्री बिना चित्रण गर्छन्। उनले आफ्नो कान काटेपछि कोरिएका चित्रहरूमा उनलाई पट्टि बाँधिएको अवस्थामा देखिन सकिन्छ। थोरै चित्रहरूमा मात्र उनले आफूलाई चित्रकारको रूपमा चित्रण गरेका छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} साँ-रेमीमा कोरिएका चित्रहरूले टाउकोलाई दायाँ तर्फबाट देखाउँछन्, जुन उनको क्षतिग्रस्त कानको विपरित पक्ष हो, किनकि उनले ऐनामा देखिएको आफ्नो प्रतिबिम्बलाई चित्रण गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 535–537}}{{sfnp|Cohen|2003|loc=305–306}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Vincent van Gogh - Self-portrait with grey felt hat - Google Art Project.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँबाट बनाइएको चित्र, आरामदार तर केन्द्रित दृष्टि, रातो दाह्री र खैरो टोपी लगाएका।|''खैरो ढल्केको ह्याट टोपीसहितको आत्म-चित्र'', हिउँद १८८७–८८। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम File:Van Gogh Self-Portrait with Straw Hat 1887-Metropolitan.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँ पट्टीको चित्र, आरामदायी अभिव्यक्ति, रातो दाह्री र परालको टोपी लगाएका।|''[[परालको टोपीसहितको आत्म-चित्र]]'', पेरिस, हिउँद १८८७–८८। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क File:Vincent van Gogh, Self-Portrait, 1889, NGA 106382.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँको (राम्रो कान), हातमा रङ्गमिश्रण सामग्री र ब्रसहरू। उनले निलो पोशाक लगाएका छन् भने उनको पहेँलो कपाल र दाह्री छ। पृष्ठभूमि गहिरो बैजनी रङ्गको छ।|''आत्म-चित्र'', सन् १८८९। नेसनल ग्यालरी अफ आर्ट, वासिङ्टन, डिसी। उनको साँ-रेमीका आत्म-चित्रहरूले अक्षत कान देखाउँछन्, जुन ऐनामा प्रतिबिम्बित भएअनुसार छ। File:Vincent Willem van Gogh 102.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँपट्टीको चित्र (राम्रो कान), दाह्रीविहीन।|''[[दाह्रीविहीन आत्म-चित्र]]'', (लगभग सेप्टेम्बर १८८९) यो फन गोखको अन्तिम आत्म-चित्र हुन सक्छ, जुन उनले आफ्नी आमालाई जन्मदिनको उपहारस्वरूप दिएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 131}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let806/letter.html#n-16 Letter 806, note 16]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Saturday, 28 September 1889.}} </gallery> ====साइप्रस र जैतुनका रुखहरू==== [[चित्र:Vincent van Gogh - Road with Cypress and Star - c. 12-15 May 1890.jpg|thumb|upright|''[[साइप्रस र तारासहितको सडक]]'', मे १८९०, क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो|alt= सडको छेउमा एउटा ठूलो साइप्रस रूखको चित्र, दुई व्यक्ति हिँड्दै, उनीहरूको पछाडि एउटा गाडा र घोडा र पृष्ठभूमिमा एउटा हरियो घर, तीव्र तारायुक्त आकाश मुनि।]] पन्ध्रवटा क्यानभासले साइप्रस रूखहरूलाई चित्रण गर्दछ, जुन रूखप्रति उनी आर्ल्समा मोहित भएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101, 189–191}} उनले ती रूखहरूमा जीवन भर्ने काम गरेका थिए जसलाई परम्परागत रूपमा मृत्युको प्रतीक मानिन्थ्यो।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} आर्ल्समा उनले सुरु गरेको साइप्रसको शृङ्खलामा रूखहरू टाढा, खेतहरूमा हावा रोक्ने बाधाको रूपमा चित्रित थिए; साँ-रेमीमा हुँदा उनले तिनलाई अग्रभूमिमा ल्याएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 110}} भिन्सेन्तले मे १८८९ मा थिओलाई लेखेको एक पत्र यस प्रकार छ: "साइप्रसले अझै मलाई व्यस्त राखेको छ, म तिनीहरूसँग मेरो सूर्यमुखीहरूको क्यानभासजस्तै केही गर्न चाहन्छु"; उनले थपे, "ती रेखा र अनुपातमा सुन्दर छन्, मिस्रको स्मारक स्तम्भ जस्तो।"{{sfnp|Rewald|1978|loc= 311}} सन् १८८९ को मध्यमा र उनकी बहिनी विलको अनुरोधमा, फन गोखले ''[[साइप्रस भएको गहुँको खेत]]'' का धेरै साना संस्करणहरूको चित्रण गरेका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 132–133}} यी कृतिहरू घुमाउरो र बाक्लो रङ्ग प्रयोगका कारण विशेष छन्। यी चित्रहरूमा ''तारायुक्त रात'' पर्दछ जसमा साइप्रसले अग्रभूमिमा प्रभुत्व जमाउँछन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101, 189–191}} यसका अतिरिक्त, साइप्रसहरूलाई अग्रभूमिमा राखि बनाइएका अन्य उल्लेखनीय कृतिहरूमा ''साइप्रस'' (सन् १८८९), ''दुई व्यक्तिसहितको साइप्रस'' (सन् १८८९–९०) र ''[[साइप्रस र तारासहितको सडक]]'' (सन् १८९०) आदि समावेश छन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101}} सन् १८८९ को अन्तिम छ वा सात महिनाको अवधिमा, उनले जैतुनका रूखहरूका कम्तीमा पन्ध्र चित्रहरू पनि सिर्जना गरेका थिए जसलाई उनले समयको माग वा बाध्यकारी ठान्दथे।<ref name="NGA">{{cite web |url=http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |title=The Olive Garden, 1889 |year=2011 |work=Collection |publisher=National Gallery of Art, Washington, DC |access-date=25 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510143650/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |archive-date=10 May 2011 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510143650/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |date=10 May 2011 }}</ref> यी कृतिहरूमध्ये ''[[जैतुनको रूख (फन गोख शृङ्खला)|पृष्ठभूमिमा एल्पिलस सहितको जैतुनका रूखहरू]]'' (सन् १८८९) छ, जसको बारेमा उनले आफ्नो भाइलाई लेखेको पत्रमा भने, "अन्ततः मसँग जैतुनसहितको एउटा परिदृश्य छ।"{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101}} साँ-रेमीमा हुँदा, फन गोखले आश्रय बाहिर समय बिताए, जहाँ उनले जैतुनका बगैँचामा रूखहरू चित्रित गरेका थिए। यी कृतिहरूमा, प्राकृतिक जीवनलाई बाङ्गो र ग्रन्थीले भरिएको (गठियाले ग्रस्त) रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Van Gogh Starry Night Drawing.jpg|alt=एउटा परिदृश्यको चित्र जसमा तारायुक्त रातको आकाशले चित्रको दुई-तिहाइ भाग ओगटेको छ। बायाँ अग्रभूमिमा एउटा साइप्रस रूख चित्रको तल्लो भागदेखि माथिल्लो भागसम्म फैलिएको छ। बायाँतिर, गाउँको घर र अग्लो टुप्पो भएको एउटा चर्च पर्वत शृङ्खलाको फेदमा समूहबद्ध छन्। माथि दायाँतिर एउटा चन्द्रमा छ जसलाई प्रकाशको घेराद्वार घेरिएको छ। त्यहाँ धेरै चम्किला ठूला र साना ताराहरू छन् जो प्रत्येक घुमाउरो प्रभामण्डलले घेरिएका छन्। आकाशको केन्द्रमा आकाशगङ्गालाई दोहोरो घुमाउरो भुमरीको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।|''तारामय रातमा साइप्रस'', सन् १८८९ मा बनाएको चित्र पछि फन गोखले बाँसको कलम प्रयोग गरि बनाएको चित्र File:Van Gogh - Zypressen mit zwei weiblichen Figuren.jpeg|alt=साइप्रस रूखहरूको ठूलो समूहको चित्र, जसको छेउमा दुई युवती हिँडिरहेका छन्, पृष्ठभूमिमा एउटा ठूलो घर, बादलले ढाकिएको नीलो आकाश मुनि।|''साइप्रस र दुई महिला'', फेब्रुअरी १८९०। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Vincent van Gogh - Wheat Field with Cypresses - Google Art Project.jpg|alt=उज्यालो दिउँसोको आकाश मुनि दुई ठूला साइप्रसका रूखहरूको चित्र, पहाड, झाडी, फूल र रूखहरूको परिदृश्यमा गहुँको खेतको छेउमा।|''[[साइप्रस भएको गहुँको खेत]]'', सेप्टेम्बर सन् १८८९। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क File:Vincent Van Gogh 0016.jpg|alt=दुई ठूला साइप्रस रूखहरूको चित्र, दिउँसोको अन्तिम आकाश मुनि, एउटा चन्द्रमा सहित।|''साइप्रस'', सन् १८८९। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क </gallery> ====बगैँचाहरू==== ''[[फूल फुल्ने बगैँचाहरू]]'' (''फुल्ने बगैँचाहरू'' पनि भनिने) फन गोखको फेब्रुअरी १८८८ मा आर्ल्समा आगमन पछि पूरा भएका पहिलो समूहका कृतिहरू मध्ये एक हुन्। यसमा सङ्ग्रहीत १४ वटा चित्रहरूले आशावादी, आनन्दित र दृश्यात्मक रूपमा वसन्तको विकासलाई अभिव्यक्त गर्दछन्। यी चित्रहरू संवेदनशील र मानवविहीन छन्। यस चित्र शृङ्खलालाई उनले छोटो समयमा चित्रण गरेर सकाएका र उनले यस शृङ्खलामा प्रभाववादको एउटा संस्करण ल्याएका थिए जुन यस अवधिमा व्यक्तिगत शैलीको बलियो भावनाको उभिएको थियो। फुल्ने रूखहरूको क्षणभङ्गुरता र ऋतुको समाप्ति उनको अनित्यताको भावना र आर्ल्समा नयाँ सुरुवातको विश्वाससँग मेल खाएजस्तो देखिन्थ्यो। त्यो वसन्तमा रूखहरू फुल्दा, उनले "एउटा यस्तो विषयवस्तुको संसार भेट्टाए जुन अझ बढी जापानी हुन सक्दैनथ्यो।"{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 331–333}} भिन्सेन्तले २१ अप्रिल १८८८ मा थिओलाई लेखेअनुसार, उनसँग १० वटा बगैँचाहरू छन् र "चेरीको रूखको एउटा ठूलो [चित्र] उनले बिगारेको थिए।"{{sfnp|Pickvance|1984|loc=45–53}} यस अवधिमा फन गोखले छायाँहरूको अधीनमा रहेर रूखहरूलाई चित्रण गरी प्रकाशको प्रयोगमा निपुणता हासिल गरेका थिए भने यी चित्रहरू हेर्दा तिनै चित्रित वस्तुहरू वास्तविक प्रकाशको स्रोत हुन् जस्तो देखिन्थ्यो। {{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 331–333}} अर्को वर्षको सुरुमा उनले बगैँचाहरूको अर्को सानो समूह चित्रण गरे जसमा ''[[आर्ल्सको दृश्य, फुल्ने बगैँचाहरू]]'' समावेश छ।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=385}} फन गोख दक्षिणी फ्रान्सको परिदृश्य र वनस्पतिबाट मोहित थिए भने उनी प्रायः आर्ल्स नजिकैका खेतका बगैँचाहरूमा जाने गर्दथे। भूमध्यसागरीय जलवायुको जीवन्त प्रकाशमा उनको रङ्गमिश्रण कला उल्लेखनीय रूपमा उज्ज्वल भएको थियो।{{sfnp|Fell |1997|loc= 32}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Van Gogh - Blühender Pfirsichbaum.jpeg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि काठको बार नजिकै फुल्ने बगैंचामा दुई गुलाबी आरुका रूखहरूको एक वाटरकलर|''फुलिरहेको गुलाबी आरुको रूख (मौभको सम्झना)'', जलरङ्ग चित्रण, मार्च १८८८। क्रेलर-मुलर संग्रहालय File:Vincent van Gogh - De roze boomgaard - Google Art Project.jpg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि फूल फुल्ने बगैँचाको एक चित्र।|''गुलाबी बगैँचा'', मार्च १८८८। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम File:Van Gogh - Blühender Obstgarten, von Zypressen umgeben.jpeg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि ठूला साइप्रस रूखहरूले घेरिएको काठको तगारो नजिकै धेरै रूखहरूको फूल फुल्ने बगैँचाको एक चित्र।|''साइप्रसले घेरिएको फुलिरहेको बगैँचा'', अप्रिल १८८८। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Vincent Van Gogh 0018.jpg|alt=तीनवटा फुलिरहेका रूखहरूको नजिकको दृश्य, जसको पछाडि एउटा ठूलो बगैँचा र खेत देख्न सकिन्छ जहाँ एकजना मानिस काम गरिरहेको छ, पृष्ठभूमिमा भवन र घरहरूले भरिएको एउटा गाउँ, उज्यालो आकाश मुनि।|''[[आर्ल्सको दृश्य, फुल्ने बगैँचाहरू]]'', अप्रिल १८८९। नोए पिनाकोथेके, म्युनिख </gallery> ==== गहुँका खेतहरू ==== [[चित्र:Vincent van Gogh - Wheatfield under thunderclouds - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.4|''[[गर्जनशील बादलमुनि गहुँको खेत]]'', सन् १८९०, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम, नेदरल्यान्ड्स|alt= गहुँको खेतको एक विस्तृत चित्रको बीचमा हरियो पहाडहरू र अँध्यारो तथा डरलाग्दो आकाशलाई चित्रण गरिएको छ।]] फन गोखले आर्ल्स वरपरको परिदृश्यको भ्रमणका क्रममा धेरै चित्रण यात्राहरू गरेका थिए। उनले अन्न, गहुँका खेत र क्षेत्रका अन्य ग्रामीण स्थलचिह्नहरूका चित्रहरू बनाएका थिए जसमा ''पुरानो मिल'' (सन् १८८८) पनि समावेश छ भने यो गहुँका खेतहरू भन्दा परको मनोरम संरचनाको उत्कृष्ट उदाहरण हो।{{sfnp|Pickvance|1984|loc= 177}} हेग, एन्टवर्प र पेरिसको बसाइँका विभिन्न विन्दुहरूमा फन गोखले आफ्नो झ्यालबाट देखिने दृश्य चित्रण गरेका थिए। यी कृतिहरू ''[[गहुँको खेत]]'' शृङ्खलामा परिणत भएका थिए जसमा साँ-रेमीको आश्रयमा उनको कोठाबाट देखिने दृश्य चित्रण गरिएको छ।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=390–394}} फन गोखद्वारा चित्रित उनका अन्तिम चित्रहरू प्रायः उदास किसिमका भएतापनि यिनीहरू अनिवार्य रूपमा आशावादी रहेको र यी चित्रहरूले फन गोखको मृत्युको समयसम्म पनि, स्पष्ट मानसिक स्वास्थ्यमा फर्कने उनको इच्छालाई प्रतिबिम्बित गर्दछन्। तैपनि उनका केही अन्तिम कृतिहरूले उनको गहिरिँदै गएको चिन्तालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=283}}{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 680–686}} जुलाई १८९० मा, ओभरबाट लेखेको एक पत्रमा फन गोखले "पहाडहरूको विरुद्धको विशाल मैदान, समुद्रजस्तै असीम, नाजुक पहेँलो" मा उनी तल्लीन भएका छन् भनी उल्लेख गरेका थिए।{{sfnp|Edwards|1989|loc=115}} फन गोखले मे महिनामा खेतहरूबाट मोहित बनेका थिए जतिबेला गहुँ काँचो र हरियो थियो। उनको ''सेतो घर सहित ओभरमा गहुँका खेतहरू''ले पहेँलो र नीलोको अधिक मौन रङ्गमिश्रण देखाउँदछ, जसले एक आदर्श सद्भावको भावना सिर्जना गर्दछ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 654}} लगभग १० जुलाई १८९० मा, फन गोखले थिओलाई "अशान्त आकाशमुनि गहुँका विशाल खेतहरू" बारे लेखेका थिए।{{refn|{{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let898/letter.html Letter 898]|ps= . Vincent to Theo van Gogh and Jo van Gogh-Bonger. Auvers-sur-Oise, on or about Thursday, 10 July 1890.}}}} ''[[कागहरू सहितको गहुँको खेत]]''ले आफ्नो अन्तिम दिनहरूमा कलाकारको मानसिक अवस्था देखाउँदछ; हल्स्करले यस कृतिलाई "डरलाग्दो आकाश र अपशकुन कागहरू सहितको विनाशले भरिएको चित्र" भनेर वर्णन गरेका थिए।{{sfnp|Hulsker|1990|loc=478–479}} यसको गाढा रङ्गमिश्रण र भारी ब्रसस्ट्रोकहरूले खतराको भावना व्यक्त गर्दछन्।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 680}} <gallery widths="165px" heights="135px" class="center"> File:Van Gogh - Enclosed Wheat Field with Rising Sun (KM 106.596).jpg|alt= गहुँको खेत, नदी, घरहरू, पहाडहरू र उदाउँदो सूर्यको एक उज्ज्वल लगभग वर्गाकार चित्र।|''उदाउँदो सूर्यसहितको बन्द गहुँको खेत'', मे १८८९, क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Vincent Willem van Gogh, Dutch - Rain - Google Art Project.jpg|alt= बाक्लो मुसलधारे पानीमा गहुँको खेतको एउटा लगभग वर्गाकार चित्र।|''[[वर्षा (फन गोख)|वर्षा]]'' वा ''पानीमा बन्द गहुँको खेत'', नोभेम्बर १८८९, [[फिलाडेल्फिया कला सङ्ग्रहालय]], [[फिलाडेल्फिया]] File:Evening landscape at moonrise - Van Gogh.jpg|alt= परालका थुप्राहरू भएको अँध्यारो गहुँको खेतको लगभग वर्गाकार चित्र, उदाउँदो पूर्ण जून मुनि पृष्ठभूमिमा नदी र पहाडहरू सहित।|''[[गहुँका खेतहरू]]'', जुन १८८९ को सुरुमा। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो File:Vincent van Gogh - House at Auvers - Google Art Project.jpg|alt= दिउँसोको समयमा गहुँको खेतको लगभग वर्गाकार चित्र, पृष्ठभूमिमा परिदृश्य र एउटा सेतो घर सहित।|''सेतो घर सहित ओभेरमा गहुँको खेत'', जुन १८९०, [[फिलिप्स सङ्ग्रह]], वासिङ्टन, डिसी </gallery> ====फूलहरू==== [[चित्र:Vincent Willem van Gogh 127.jpg|thumb|upright|''स्थिर जीवन: चौध सूर्यमुखीहरू सहितको फूलदानी'', अगस्ट १८८८। नेसनल ग्यालेरी, लन्डन|alt=उज्यालो पहेँलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध पहेँलो सतहमा सूर्यमुखीहरू रहेको एउटा सिरेमिक फूलदानी।]] फन गोखले फूलहरू सहित धेरै परिदृश्यहरू चित्रण गरेका थिए जसमा गुलाफ, पुस्कर र [[सूर्यमुखी]] जस्ता फूलहरू समावेश छन्। केहीले रङ्ग भाषामा उनको रुचि र जापानी [[उकियो-ए]]मा पनि उनको रुचिलाई प्रतिबिम्बित गर्दछन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 80–81, 184–187}} मर्दै गरेका सूर्यमुखीहरूको दुई शृङ्खलाहरू रहेका छन्। पहिलो सन् १८८७ मा पेरिसमा चित्रण गरिएको थियो र यसले भुइँमा सुतेका फूलहरू देखाउँदछ। दोस्रो शृङ्खला एक वर्षपछि आर्ल्समा पूरा भएको थियो र यो बिहानीको सुरुवातको उज्यालोमा राखिएको फूलदानीमा गुच्छाहरूको हो।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 413}} दुवै बाक्लो तहको रङको कामबाट निर्मित छन् जसले, लन्डन नेसनल ग्यालेरीका अनुसार, "बीउको टाउकोको बनावट" लाई उजागर गर्दछ।<ref>{{cite web|url=https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/vincent-van-gogh-sunflowers|title=Vincent van Gogh; Sunflowers; NG3863|publisher=National Gallery, London|access-date=1 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812154012/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/vincent-van-gogh-sunflowers|archive-date=12 August 2016|url-status=live}}</ref> यी शृङ्खलाहरूमा, फन गोख आफ्ना चित्रहरूलाई व्यक्तिपरकता र भावनाले भर्ने आफ्नो सामान्य रुचिमा नढालेर यसको सट्टामा दुवै शृङ्खला गोगाँलाई आफ्नो प्राविधिक कौशल र कार्य विधिहरू प्रदर्शन गर्नका लागि बनाइएको {{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 411}} थियो जसले भ्रमण गर्न लागेका थिए। सन् १८८८ का चित्रहरू कलाकारको लागि आशावादको एक दुर्लभ अवधिमा सिर्जना गरिएको थियो। भिन्सेन्तले अगस्ट १८८८ मा थिओलाई लेखेकको पत्र यसप्रकार छ; {{quote|म मार्सेइजले (मार्सेइजका मानिसहरू) बुएबेस (परिकार) खाँदाजस्तो उत्साहका साथ चित्रण गर्दै छु, यसले तपाईँलाई आश्चर्यचकित पार्दैन जब यो ठूला सूर्यमुखीहरू चित्रण गर्ने प्रश्न आउँछ&nbsp;... यदि मैले यो योजना पूरा गरेँ भने त्यहाँ एउटा दर्जन चित्रहरू हुनेछन्। त्यसैले सम्पूर्ण कुरा नीलो र पहेँलोमा एउटा तालमेल मिल्नेछ। म यसमा हरेक बिहान, सूर्योदयदेखि काम गर्दछु। किनभने फूलहरू चाँडै ओइलाउँछन् र यो सबै एकै पटकमा गर्ने कुरा हो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let666/letter.html Letter 666]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Arles, Tuesday, 21 or Wednesday, 22 August 1888.}}}} गोगाँको भ्रमणको प्रत्याशामा पर्खालहरू सजाउनको लागि सूर्यमुखीहरू चित्रण गरिएको थियो भने फन गोखले आर्ल्समा ''[[पहेँलो घरको पाहुना कोठा]]'' वरिपरि व्यक्तिगत कृतिहरू राखेका थिए। गोगाँ गहिरो रूपमा प्रभावित भए र पछि पेरिस संस्करणहरू मध्ये उनले दुईवटा प्राप्त गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 411}} गोगाँको प्रस्थान पछि, फन गोखले सूर्यमुखीहरूको दुई प्रमुख संस्करणहरूलाई ''बेर्सेज त्रिपट्ट''को एउटा अंशको रूपमा कल्पना गरे र तिनीहरूलाई आफ्नो ''ले भँ'' ब्रसेल्स प्रदर्शनीमा समावेश गरेका थिए। आज यस शृङ्खलाका प्रमुख भागहरू उनका सबैभन्दा प्रसिद्ध चित्रहरू मध्येमा पर्दछन्। यी चित्रहरू पहेँलो रङ्गको रोगसूचक अर्थ र पहेँलो घरसँग यसको सम्बन्ध, ब्रसस्ट्रोकहरूको अभिव्यञ्जनावाद र प्रायः गाढा पृष्ठभूमिहरू विरुद्धको तिनीहरूको विपरितताको लागि परिचित छ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 417}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Vincent Willem van Gogh 128.jpg|alt=फिक्का नीलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध पहेँलो सतहमा सूर्यमुखीहरू सहितको एउटा सिरेमिक फूलदानी।|''[[सूर्यमुखी (फन गोख शृङ्खला)|स्थिर जीवन: बाह्र सूर्यमुखीहरू सहितको फूलदानी]]'', अगस्ट १८८८। नोए पिनाकोथेके, म्युनिख File:Irises-Vincent van Gogh.jpg|alt=बगैँचामा उब्जिएको आइरिस। त्यहाँ खाली माटो देखिन्छ र पृष्ठभूमिमा सुन्तला रङ्गका फूलहरू छन्।|''आइरिस (चित्रकला)'', मे १८८९। जे. पल गेती सङ्ग्रहालय, लस एन्जलस File:Vincent van Gogh - Almond blossom - Google Art Project.jpg|alt=फिक्का नीलो आकाशको विरुद्ध रूखको हाँगाहरूमा फिक्का गुलाबी फूलहरू।|''बदामको फूल'', फेब्रुअरी १८९०। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम File:Vincent van Gogh - Irises - Google Art Project.jpg|alt=पहेँलो फूलदानीमा आइरिस फूलहरू र केही हरियो पातहरू।|''स्थिर जीवन: पहेँलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध आइरिसहरू सहितको फूलदानी'', मे १८९०, फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 819–820}} <!-- File:Van Gogh - Vase of Roses.jpg|alt=फिक्का हरियो पृष्ठभूमिको विरुद्ध हरियो फूलदानीमा फिक्का गुलाबी गुलाब।|''स्थिर जीवन: गुलाफहरू सहितको फूलदानी'', मे १८९०, मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 819–820}} --> </gallery> {{clear}} == प्रतिष्ठा र विरासत == [[चित्र:Jo van Gogh-Bonger, by Woodbury and Page-2.jpg|thumb|upright|[[योहाना फन गोख-बोङ्गर]], सन् १८८९|alt=एक जवान महिलाको सहज अभिव्यक्ति र हल्का मुस्कानका साथ टाउकोको औपचारिक श्यामश्वेत तस्वीर]] सन् १८८० को दशकको अन्त्यतिर फन गोखको पहिलो प्रदर्शनीहरू पछि कलाकार, कला समीक्षक, व्यापारी र सङ्कलनकर्ताहरू माझ उनको प्रतिष्ठा निरन्तर बढ्दै गएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}</ref> सन् १८८७ मा, [[अँद्रे आन्तोन]]ले पेरिसको [[थिएटर लिब्र]]मा [[जर्ज सुरात]] र [[पल सिन्याक]]का कामहरूसँगै फन गोखका चित्रहरू पनि राखेका थिए भने तीमध्ये केही जुलियन टाङ्गुईले प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 305}}</ref> सन् १८८९ मा, अल्बर्ट ओरियरले ''ल मोदेरनिस्त इलुस्त्रे'' पत्रिकामा उनको कामलाई "आगो, तीव्रता र घाम" को विशेषता भएको भनी वर्णन गरेका थिए।<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 307}}</ref> जनवरी १८९० मा ब्रसेल्सको सोस्येते दे-आर्तिस्त एँदेपाँदाँ ({{भाषा-फ्रान्सेली|Société des Artistes Indépendants}}) मा उनका १० वटा चित्रहरू प्रदर्शन गरिएका थिए।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc=72}}</ref> फ्रान्सेली राष्ट्रपति [[सादी कार्नो|मारी फ्रँस्वा सादी कार्नो]] फन गोखको कामबाट प्रभावित भएको भनिएको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/08/27/van-gogh-not-unappreciated-lifetime-myth-busting-letter-shows/ |title=Van Gogh was not unappreciated in his lifetime, myth-busting letter shows |work=The Daily Telegraph |last=Furness |first=Hannah |date=27 August 2018 |access-date=7 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180908015803/https://www.telegraph.co.uk/news/2018/08/27/van-gogh-not-unappreciated-lifetime-myth-busting-letter-shows/ |archive-date=8 September 2018 |url-status=live }}</ref> फन गोखको मृत्युपछि, ब्रसेल्स, पेरिस, हेग र एन्टवर्पमा स्मृति प्रदर्शनीहरू आयोजना गरिएका थिए। उनका कामहरू ''[[ले भँ]]''मा छवटा चित्रहरू सहित धेरै उच्च-प्रोफाइल प्रदर्शनीहरूमा देखाइएका थिए भने सन् १८९१ मा ब्रसेल्समा एक पूर्वव्यापी प्रदर्शनी भएको थियो।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc=72}}</ref> सन् १८९२ मा [[ओक्तेभे मिर्बेउ]]ले लेखेका थिए, फन गोखको आत्महत्या कलाका लागि "एक असीमित दुखद क्षति थियो... यद्यपि जनता उनको भव्य अन्त्येष्टिमा भीड लागेनन् र बिचारा भिन्सेन्त फन गोख, जसको मृत्युको अर्थ प्रतिभाको एउटा सुन्दर ज्वाला निभ्नु हो, उनी आफ्नो जीवन जस्तै गुमनाम र उपेक्षित भएर मृत्युमा गए।"<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 305}}</ref> सन् १८९१ जनवरीमा उनका भाइ थिओको मृत्युले भिन्सेन्तको सबैभन्दा ठूलो र राम्रो पहुँच भएको समर्थकलाई गुमेको थियो।<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 310}}</ref> थिओकी विधवा योहान फन गोख-बोङ्गर बीसको दशककी डच महिला थिइन् जसले न त आफ्नो पतिलाई न त जेठाजुलाई धेरै समयदेखि चिनेकी थिइन्। उनले अचानक सयौँ चित्र, पत्र र रेखाचित्रहरूका साथै आफ्नो शिशु छोरा भिन्सेन्त विलेम फन गोखको हेरचाह गर्नुपर्ने भएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}</ref>{{efn|group=note|उनको पति परिवारको एकमात्र सहारा थिए, र योहानासँग पेरिसमा एउटा कोठा, केही फर्निचरका सामानहरू र जेठाजुका चित्रहरू मात्र बाँकी थिए, जसलाई त्यस समयमा "कुनै मूल्य नभएको" रूपमा हेरिन्थ्यो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://www.webexhibits.org/vangogh/memoir/nephew/1.html Memoirs of V.W. van Gogh]}}}} गोगाँ फन गोखको प्रतिष्ठा बढाउन सहयोग गर्ने पक्षमा थिएनन् र जोका भाइ एन्ड्रिज बोङ्गर पनि उनको कामको बारेमा खासै उत्साहित देखिएनन्।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}</ref> समीक्षकहरूमध्ये फन गोखका प्रारम्भिक समर्थकहरू मध्ये एक, ओरियरको सन् १८९२ मा २७ वर्षको उमेरमा [[टाइफाइड|टाइफाइड ज्वरो]]का कारण मृत्यु भएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}</ref> [[चित्र:Vincent Van Gogh 0013.jpg|thumb|right|upright|''त्रास्कोँ जाने बाटोमा चित्रकार'', अगस्ट १८८८ (दोस्रो विश्वयुद्धमा आगोले नष्ट भएको)|alt=एउटा परालको टोपी लगाएको मानिस, क्यानभास र पेन्टबक्स बोकेर, रूखले घेरिएको, पातहरू छरिएको ग्रामीण सडकमा देब्रेतिर हिँडिरहेको चित्र]] सन् १८९२ मा, [[एमिल बेर्नार]]ले [[पेरिस]]मा फन गोखको चित्रहरूको एउटा सानो एकल प्रदर्शनी आयोजना गरेका थिए भने [[जुल्याँ ताँगी]]ले फन-गोख-बोङ्गरबाट पठाइएका धेरै चित्रहरूसहित फन गोखका अन्य चित्रहरूलाई प्रदर्शनमा राखेका थिए। अप्रिल १८९४ मा, पेरिसको [[दुराँ-रुएल]] ग्यालरीले फन गोखको कलाकृतिहरूबाट १० वटा चित्रहरू बिक्रीको लागि स्वीकार गर्न सहमति जनाएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}</ref> सन् १८९६ मा, त्यतिबेलाका एक अज्ञात कला फाभिवादी विद्यार्थी चित्रकार [[हेनरी मातिस]]ले ब्रिटनीको बेल इल टापूमा जोन रसेलसँग भेट्न गएका थिए।<ref>{{sfnp| Spurling|1998|loc= 119–138}}</ref> <ref name=abc>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/rn/arts/booktalk/stories/s1430343.htm|title=अज्ञात मातिस&nbsp;... – पुस्तक वार्ता|last=हिलरी स्पर्लिङसँग अन्तर्वार्ता|date=८ जुन २००५|work=ABC Online|access-date=१ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20111012112023/http://www.abc.net.au/rn/arts/booktalk/stories/s1430343.htm|archive-date=१२ अक्टोबर २०११|url-status=live}}</ref> रसेल फन गोखको घनिष्ठ मित्र थिए; उनले मातिसलाई डच चित्रकारको कामसँग परिचित गराएर उनलाई फन गोखको एउटा रेखाचित्र दिएका थिए। फन गोखबाट प्रभावित भएर, मातिसले माटोको रङ्गको चित्रकला छोडेर चम्किला रङ्गहरू अपनाएका थिए।<ref name=abc/>{{sfnp|Spurling|1998|loc= 138}} सन् १९०१ मा पेरिसमा, बर्नहाइम-ज्युन ग्यालरीमा फन गोखको एउटा ठूलो पूर्वव्यापी प्रदर्शनी आयोजना गरिएको थियो जसले [[आन्द्रे देराँ]] र [[मौरिस द भ्लामिङ्क]]लाई उत्साहित तुल्याएको र फाभिवादको उदयमा योगदान पुर्‍याएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}</ref> सन् १९१२ मा कोलोनमा सोन्डरबुन्ड कलाकारहरूसँग, सन् १९१३ मा न्युयोर्कमा आर्मरी प्रदर्शनी, र सन् १९१४ मा बर्लिनमा महत्वपूर्ण समूह प्रदर्शनीहरू भएका थिए,<ref>{{sfnp|Dorn|Leeman|1990}}</ref> [[हेन्क ब्रेमर]] फन गोखको बारेमा सिकाउन र बोल्नमा महत्वपूर्ण भूमिकामा थिए,<ref>{{sfnp|Rovers|2007|loc= 262}}</ref> र उनले [[हेलेन क्रोलर-मुलर]]लाई फन गोखको कलासँग परिचित गराएका थिए जो उनको कामको एक अति उत्सुक सङ्ग्रहकर्ता बनेकी थिइन्।<ref>{{sfnp|Rovers|2007|loc= 258}}</ref> जर्मनेली अभिव्यञ्जनावादका प्रारम्भिक व्यक्तित्वहरू जस्तै [[एमिल नोल्डे]]ले फन गोखको कामप्रति ऋण स्वीकार गरेका थिए।<ref>{{sfnp|Selz|1968|p= 82}}</ref> फन गोखको प्रसिद्धि [[पहिलो विश्वयुद्ध]]भन्दा पहिले [[अस्ट्रिया]] र [[जर्मनी]]मा सर्वप्रथम शिखरमा पुगेको थियो,<ref>{{sfnp|Weikop|2007|loc= 208}}</ref> जसमा उनको पत्रहरूको तीन खण्डमा १९१४ मा प्रकाशनले सहयोग पुर्‍याएको थियो।<ref>{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 867}}</ref> उनका पत्रहरू अभिव्यञ्जनात्मक र साहित्यिक छन् भने यी पत्रहरूलाई १९औँ शताब्दीको आफ्नो प्रकारको अग्रणी लेखाइको रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}}</ref> यी पत्रहरूले फन गोखको एउटा शक्तिशाली पौराणिक कथाको सुरुवात गर्दछ जसमा उनलाई एक तीव्र र समर्पित चित्रकारको रूपमा उल्लेख गरि आफ्नो कलाको लागि कष्ट भोगेको र युवावस्थामै मृत्युवरण गरेको भनी वर्णन गर्दछ।<ref>{{sfnp|Pomerans|1997|loc= x}}</ref> सन् १९३४ मा, उपन्यासकार [[अर्भिङ स्टोन]]ले फन गोखको जीवनमा आधारित एउटा जीवनीपरक उपन्यास लेखे जसको शीर्षक थियो ''[[लस्ट फर लाइफ (उपन्यास)|लस्ट फर लाइफ]]'' राखिएको थियो जुन फन गोखका भाइ थिओलाई लेखेको पत्रहरूमा आधारित थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0994883/|title=भिन्सेन्त फन गोखका लागि IMDb|website=IMDb|access-date=९ मे २०१९|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527102007/https://www.imdb.com/name/nm0994883/|archive-date=२७ मे २०१९|url-status=live}}</ref> यस उपन्यास र सन् १९५६ को यसै नामको चलचित्रले उनको प्रसिद्धिलाई अझै वृद्धि गरेको देखिन्छ। संयुक्त राज्यहरूमा स्टोनले अनुमान लगाएअनुसार, उनको अप्रत्याशित सर्वाधिक बिक्री भएका पुस्तक भन्दा पहिले केही सय मानिसहरूले मात्र फन गोखको बारेमा सुनेका थिए।<ref>{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xii}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=dlhn_Kxgm8g | archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211114/dlhn_Kxgm8g| archive-date=१४ नोभेम्बर २०२१ | url-status=live|title=अर्भिङ स्टोन अन्तर्वार्ता |work= Day at Night|first=जेम्स |last=डे |date=२३ अप्रिल १९७४ |access-date=२ अगस्ट २०१७}}</ref> ===फन गोख सङ्ग्रहालय=== {{मुख्य|फन गोख सङ्ग्रहालय}} [[चित्र:Weesp and Amsterdam (Netherland, June 2020) - 7 (50550627911).jpg|thumb|फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम]] फन गोखको भतिजा [[भिन्सेन्त विलेम फन गोख]] (सन् १८९०–१९७८),<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 253}}</ref> ले आफ्नी आमाको मृत्यु सन् १९२५ मा भएपछि उनीसँग सम्बन्धित सबै सम्पत्तिको उत्तराधिकारी बनेका थिए। सन् १९५० को दशकको प्रारम्भमा उनले चार खण्ड र धेरै भाषाहरूमा प्रस्तुत पत्रहरूको पूर्ण संस्करणको प्रकाशनको व्यवस्था गरेका थिए। त्यसपछि उनले सम्पूर्ण सङ्ग्रह खरीद गर्न र राख्नको लागि एउटा फाउन्डेसनलाई अनुदान दिन डच सरकारसँग वार्ता सुरु गरेका थिए।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 252}}</ref> थिओका छोरा विलेम फन गोखले कलाकृतिहरू सम्भवतः उत्तम अवस्थाहरूमा प्रदर्शित गरिनेछन् भन्ने उद्देश्यले यो परियोजनाको योजना बनाएका थिए। यो परियोजना सन् १९६३ मा सुरु भएको थियोे जहाँ वास्तुकार [[खेरित रितभेल्त]]लाई यसको डिजाइनको जिम्मा दिइएको र सन् १९६४ मा उनको मृत्युपछि [[किशो कुरोकावा]]ले उक्त जिम्मेवारी सम्हालेका थिए।<ref name=nga>{{citation |url=http://www.nga.gov/exhibitions/vgmsm.shtm |title=भान गोगको भान गोगहरू: भान गोग संग्रहालय |date=४ अक्टोबर १९९८ |publisher=नेसनल ग्यालेरी अफ आर्ट |access-date=२३ अप्रिल २०११ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529195527/http://www.nga.gov/exhibitions/vgmsm.shtm |archive-date=२९ मे २०१० |url-status=live }}</ref> सन् १९६० को दशकभरि काम प्रगतिमा रह्यो र यसको भव्य उद्घाटनको लागि सन् १९७२ को वर्षलाई लक्षित गरिएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 253}}</ref> [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] सन् १९७३ मा एम्स्टर्डमको [[म्युजियमप्लेन]] मा खुलेको थियो,<ref>{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xiii}}</ref> यो राइक्सम्युजियमपछि नेदरल्यान्ड्सको दोस्रो सबैभन्दा लोकप्रिय सङ्ग्रहालय बन्न सफल भएको थियो नहाँ नियमित रूपमा वार्षिक १५ लाखभन्दा बढी आगन्तुकहरू आउने गर्दथे। सन् २०१५ मा यसले कीर्तिमानी १९ लाख आगन्तुकहरू पाएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.at5.nl/artikelen/150751/bezoekersrecords_voor_van_gogh_museum_en_nemo|title=Bezoekersrecords voor Van Gogh Museum en NEMO|date=१५ डिसेम्बर २०१५|language=डच|work=AT5|access-date=४ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20160721082453/http://www.at5.nl/artikelen/150751/bezoekersrecords_voor_van_gogh_museum_en_nemo|archive-date=२१ जुलाई २०१६|url-status=live}}</ref> यस सङ्ग्रहालयमा ८५ प्रतिशत आगन्तुकहरू अन्य देशहरूबाट आएका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/culture-professionals-network/2015/sep/01/van-gogh-museum-chief-axel-ruger-interview|title=फन गोख सङ्ग्रहालय प्रमुख: हाम्रो आयका स्रोतहरू विविधीकरण गर्नु महत्वपूर्ण छ|last=Caines|first=Matthew|date=१ सेप्टेम्बर २०१५|work=द गार्डियन|access-date=४ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826101634/https://www.theguardian.com/culture-professionals-network/2015/sep/01/van-gogh-museum-chief-axel-ruger-interview|archive-date=२६ अगस्ट २०१६|url-status=live}}</ref> == टिप्पणीहरू == {{Reflist|group=note}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{sister project links|auto=1}} * [http://www.vggallery.com/ भिन्सेन्त फन गोख चित्र सङ्ग्राहलय], फन गोखका पत्र तथा कार्यहरूको सम्पूर्ण विवरण * [http://vangoghletters.org/ फन गोखद्वारा लिखित पत्रहरू] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20121025195053/http://vangoghletters.org/vg/ |date=2012-10-25 }} * [http://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/van-gogh.html/ भिन्सेन्त फन गोख] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170920143009/https://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/van-gogh.html/ |date=2017-09-20 }} शिक्षण कार्यक्रम * {{Gutenberg author | id=40599}} * {{Internet Archive author |sname=Vincent van Gogh}} * {{Librivox author |id=6171}} * {{IMDB name}} [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोख]] [[श्रेणी:सन् १८५३ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् १८९० मा मृत्यु]] [[श्रेणी:चित्रकारहरू]] [[श्रेणी:पुरुष आत्महत्या]] cmllox8uer74jjc84slmfbr12arto5b 1354343 1354340 2026-05-05T14:51:09Z हिमाल सुवेदी 30817 1354343 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = भिन्सेन्त फन गोख | image = Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg | alt = A head and shoulders portrait of a thirty something man, with a red beard, facing to the left | caption = सन् १८८७ मा गोखद्वारा बनाइएको उनको आत्म प्रतिमा जसलाई सिकागो कला संस्थानमा राखिएको छ। | birth_name = भिन्सेन्त विलम फन गोख | birth_date = {{Birth date|1853|3|30|df=y}} | birth_place = जुन्दार्त, नेदरल्यान्डस् | death_date = {{Death date and age|df=yes|1890|7|29|1853|3|30}} | death_place = उभेर-सु-वाज, फ्रान्स | death_cause = गोली हानी आत्महत्या | resting_place = उभेर-सु-वाज, फ्रान्स | resting_place_coordinates = {{Coord|49.07531|2.17894|type:landmark_region:FR|format=dms|display=inline}} | movement = उत्तर-प्रभावोत्पादी | education = | field = चित्रकारिता, स्थिर-जीवन अङ्कन, आकृति र भूदृश्य चित्रहरू | family = थिओ फन गोख (भाइ) | notable_works = {{ubl|''[[सिन होर्निक|सिन होर्निक चित्र शृङ्खला]]'' (सन् १८८२-८३)|''आलु भक्षक'' (सन् १८८५)|''सूर्यमुखी फूलहरूको शृङ्खला चित्रण'' (सन् १८८७)|''आर्लेसमा सुत्नेकोठा'' (सन् १८८८)|''[[तारामय रात]]'' (सन् १८८९)|''डाक्टर गासेको आकृति'' (सन् १८९०)|''कागहरू रहेको गहुँबारी'' (सन् १८९०)|''सियोस्ता'' (सन् १८९०)|''उभेरको गृजाघर'' (सन् १८९०)|''|''[[दुःखी वृद्ध मानिस]]'' (सन् १८९०)}} }} '''भिन्सेन्त विलम फन गोख''' ({{IPA-nl|ˈvɪnsɛnt ˈʋɪləm vɑn ˈɣɔx|lang|Nl-Vincent_van_Gogh.ogg}} (३० मार्च १८५३ – २९ जुलाई १८९०) एक नेदरल्यान्डेेेली उत्तर प्रभावोत्पादी चित्रकार थिए। उनी मरणोपरान्त पश्चिमी कला इतिहासमा सबैभन्दा प्रसिद्ध र प्रभावशाली व्यक्तित्वहरू मध्ये एक थिए। सानै उमेरदेखि चित्रकला सुरु गरेका उनले बीसको दशकको मध्यपछि आफ्नो जीवनको अन्तिम दुई वर्षमा असङ्ख्य प्रसिद्ध चित्रहरू चित्रित गरेका थिए। उनीद्वारा बनाइएका अधिकांश चित्रहरूमा भूपरिदृश्य, सूर्यमुखी, गहुँको खेतहरू आदि समावेश छन्। एक दशकको अवधिमा उनले २,१०० भन्दा बढी चित्रहरू बनाए जसमा ८६० तेल चित्र, १,३०० भन्दा बढी जलनाला, रेखाचित्र तथा भूदृश्यहरू समावेश छन्। उनका प्रारम्भिक कार्यहरू अधिकतम स्थिर जीवन र कृषक श्रमिकहरूको चित्रणमा रङ्गहरूद्वारा सङ्केत गरिएको थियो जसले उनका पछिका चित्रकर्महरूलाई त्यसबाट छुट्टाएको थियो। व्यावसायिक रूपमा असफल भएपनि उनले बनाएका चित्रहरू निकै प्रसिद्ध रहेका छन्।<ref>Tralbaut (1981), 286,287</ref><ref>Hulsker (1990), 390</ref> लामो समयदेखि मानसिक रोगबाट पीडित उनले ३७ वर्षको उमेरमा आत्महत्या गरेका थिए। एक उच्चमध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मिएका उनी आफ्नो बाल्यकालदेखिनै शान्त, गम्भीर र विचारशील थिए। युवावस्थामा उनले एक कला व्यवसायिकको रूपमा काम गरेका थिए भने यस क्रममा उनले थुप्रै ठाउँहरूको यात्रा पनि गरेका थिए। तर लन्डनमा स्थानान्तरण भएपछि उनी निकै उदास बनेका थिए। त्यसपछिका दिनहरूमा उनी धार्मिक रूपमा सक्रियता देखाउँदै दक्षिणी बेल्जियममा सेवकको रूपमा समय बिताएका थिए। सन् १८८१ मा आफ्ना आमाबुबासँग घर फर्किनुपूर्व उनले कलामा आधुनिकतावादी प्रवृत्तिहरूको बारेमा थुप्रै जानकारीहरू लिइसकेका थिए र सोही वर्षबाट उनले चित्रकर्म सुरु गरेका थिए। सन् १८८१ मा, चित्रकारिता सुरु गर्नुपूर्व उनी अस्वस्थ बनेका थिए। उनका भाइ थिओले उनलाई आर्थिक रूपमा समर्थन गरेका थिए भने उनीहरू दुवैले मिलेर आफ्ना परिवारजन तथा परिचित मानिसहरूलाई लामो पत्राचार गरेका थिए। सन् १८८६ मा उनले पेरिस बसाइँसराइ गरि एमिले बर्नार्ड र [[पल गोगाँ]] जस्ता ''[[आभँ-गार्द|अग्रगामी]]'' सदस्यहरूलाई भेटेका थिए जसले प्रभाववादी संवेदनशीलताको विरुद्धमा प्रतिक्रिया दिइरहेका थिए। उनको काम विकसित हुँदै जाँदा उनले स्थिर जीवन र स्थानीय परिदृश्यहरूका लागि एउटा नयाँ दृष्टिकोण सिर्जना गरेका थिए। उनका चित्रहरू चम्किलो रङ्गका हुँदै गएको र उनले एउटा यस्तो शैली विकास गरे जुन सन् १८८८ मा फ्रान्सको दक्षिणमा पर्ने [[आर्लेस]] बसाइका क्रममा पूर्ण रूपमा साकार भएको थियो। यस अवधिमा उनले [[जैतूनका रूखहरू (फन गोख शृङ्खला)|जैतूनका रूख]]हरू, [[गहुँ खेत (फन गोख शृङ्खला)|गहुँका खेत]]हरू र [[सूर्यमुखी (फन गोख शृङ्खला)|सूर्यमुखी]] फूलकन शृङ्खलाहरू समावेश गर्न आफ्ना विषयवस्तुहरूलाई फराकिलो बनाएका थिए। फन गोख मानसिक रोगका लहरहरू र भ्रमबाट पीडित रहेको भएतापनि उनी आफ्नो मानसिक स्थिरताको बारेमा चिन्तित थिए। उनले प्रायः आफ्नो शारीरिक स्वास्थ्यलाई बेवास्ता गर्दथे भने उनले राम्रोसँग खाना नखाने र अत्यधिक रक्सी पिउने गर्दथे। गोगाँसँगको उनको मित्रता छुरा प्रहारको विवादपछि समाप्त भएको थियो जब क्रोधमा उनले आफ्नै देब्रे कानको एक भाग काटेका थिए। त्यसपछि उनले साँ-रेमी सहितका मानसिक अस्पतालहरूमा समय बिताएका थिए। अस्पतालबाट फर्किएर पेरिस नजिकैको ओभेर-सुर-वाजमा सरेपछि, उनी [[होमियोप्याथी चिकित्सा पद्धती|होमियोप्याथिक]] चिकित्सक [[पल गासे]]को रेखदेखमा आएका थिए। उनको डिप्रेसन जारी रहेको र सन् १८९० जुलाई २७ का दिन उनले आफ्नै छातीमा आफैले गोली हानेका थिए। त्यसको दुईदिनपछि चोटका कारण उनको मृत्यु भएको थियो। फन गोख आफ्नो जीवनकालमा असफल बनेका र उनलाई पागल र असफल व्यक्तिको रूपमा पनि लिइने गरिन्थ्यो। आफ्नो आत्महत्यापछि उनी प्रसिद्ध हुँदै गएका र सार्वजनिक कल्पनामा एक सर्वोत्कृष्ट "गलत बुझिएको प्रतिभाशाली" व्यक्तिको रूपमा अवस्थित छन्, यस्तो कलाकार "जहाँ पागलपन र रचनात्मकताका कुराहरू आपसमा जोडिन्छन्"।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 9}}</ref> २०औँ शताब्दीको प्रारम्भमा उनको चित्रकला शैलीका तत्वहरू [[फोभिवाद]] र जर्मन अभिव्यक्तिवादीहरूद्वारा आत्मसात गरिएपछि उनको ख्याति बढ्न थालेको थियो। उनले पछिल्ला दशकहरूमा व्यापक आलोचनात्मक, व्यावसायिक र लोकप्रिय सफलता प्राप्त गरेका र उनलाई एक महत्त्वपूर्ण तर दु:खद चित्रकारको रूपमा सम्झिने गरिन्छ। यस्तो खालको समस्याग्रस्त व्यक्तित्वले पीडित कलाकारको रसरङ्गमय आदर्शलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। == जीवनी == ===प्रारम्भिक वर्षहरू=== भिन्सेन्त विलेम फन गोखको जन्म सन् १८५३ मार्च ३० का दिन मा नेदरल्यान्ड्सको प्रायः क्याथोलिक प्रान्त उत्तरी ब्राबान्ट को चुन्डेर्टमा भएको थियो।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= 1}} उनी थिओडोरस फन गोख (सन् १८२२–१८८५), जो डच रिफर्म्ड चर्चका एक मन्त्री थिए र उनकी पत्नी अन्ना कोर्नेलिया कार्बेन्टस (सन् १८१९–१९०७) को सबैभन्दा जेठो जीवित सन्तान थिए। फन गोखलाई उनको हजुरबुबा र आफू जन्मिनुभन्दा ठीक एक वर्ष अगाडि मृत जन्मिएको एउटा भाइको नाम दिइएको थियो।{{efn|group=note|यो सुझाव गरिएको छ कि आफ्नो मृत जेठो दाजुसँग एउटै नाम पाउनुले युवा कलाकारमा गहिरो मनोवैज्ञानिक प्रभाव पारेको हुन सक्छ र उनको कलाका तत्वहरू, जस्तै पुरुष व्यक्तिहरूको जोडीको चित्रण, यससँग सम्बन्धित हुनसक्छ।{{sfnp|Lubin|1972|loc=82–84}}}} उनका हजुरबुबा, भिन्सेन्त (सन् १७८९–१८७४), एक प्रख्यात कला व्यापारी र सन् १८११ मा लिडेन विश्वविद्यालयबाट धर्मशास्त्रमा स्नातक धारक थिए। यी भिन्सेन्तका छ जना छोराहरू जसमध्ये तीन जना कला व्यापारी भए र उनको नाम उनको मामाको नामबाट राखिएको हुन सक्छ, जो एक मूर्तिकार थिए (सन् १७२९–१८०२)।{{sfnp|Erickson|1998|loc= 9}} फन गोखकी आमा [[हेग]]को एक सम्पन्न परिवारबाट आएकी थिइन्।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 14–16}} उनका बुबा एक मन्त्रीका कान्छा छोरा थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 59}} उनीहरूको भेट अन्नाकी कान्छी बहिनी, कोर्नेलियाले थियोडोरसका जेठो भाइ भिन्सेन्त (सन्त) सँग विवाह गरेपछि भएको थियो। फन गोखका आमाबुबाको विवाह मे १८५१ मा भएपछि उनीहरू चुन्डर्टमा सरेका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 18}} उनका भाइ थिओको जन्म १ मे १८५७ मा भएको थियो। त्यहाँ अर्को भाइ, [[कोर फन गोख|कोर्नेलिस]] (जसलाई "कोर" भनिन्छ), र तीन बहिनीहरू: एलिजाबेथ, अन्ना र [[विल फन गोख|विल]] थिए। आफ्नो जीवनका अन्तिम वर्षहरूमा फन गोख बहिनी विल र कान्छा भाइ थिओसँग मात्र सम्पर्कमा रहेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 16}} थियोडोरसको मन्त्रीको तलब निकै थोरै रहेतापनि चर्चले परिवारलाई घर, एउटी नोकर्नी, दुई भान्से, एक माली, एउटा गाडी र घोडा पनि उपलब्ध गराउँथ्यो; उनकी आमा अन्नाले बच्चाहरूमा परिवारको उच्च सामाजिक स्थिति कायम राख्ने कर्तव्य अन्तर्निहित गराएकी थिइन्।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 31–32}} फन गोख एक गम्भीर र विचारशील बालक थिए।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 13}} उनलाई प्रारम्भिक शिक्षा घरमानै उनकी आमा र एकजना महिलाबाट प्राप्त गरेका थिए भने सन् १८६० मा उनलाई गाउँको विद्यालयमा पढ्न पठाइएको थियो। सन् १८६४ मा, उनलाई जेभेनबर्जेनमा एउटा आवासीय विद्यालयमा राखियो,{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 25–35}} जहाँ उनले आफूलाई त्यागिएको महसुस गरे र उनले घर फर्कन अभियान चलाएका थिए। यसको सट्टा, सन् १८६६ मा, उनका आमाबुबाले उनलाई [[टिलबर्ग]] को माध्यमिक विद्यालय पठाएको भएतापनि उनी त्यहाँपनि अत्यधिक दु:खी बनेका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc=45–49}} कलाप्रतिको उनको रुचि सानै उमेरबाटनै सुरु भएको थियो। उनलाई बाल्यकालमा उनकी आमाले चित्र बनाउन प्रोत्साहित गरिन्,{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc=36–50}} जसकारण उनका प्रारम्भिक चित्रहरू अभिव्यञ्जक रहेतापनि {{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 25–35}} यी कलाकृतिलाई उनका पछिल्ला कामहरूको तीव्रतासँग तुलना गर्न सकिँदैन।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=8–9}} पेरिसका एकजना सफल कलाकार कन्स्ट्यान्ट कोर्नेलिस हाइस्मान्स टिलबर्गका विद्यार्थीहरूलाई पढाउँदथे। फन गोखको गहिरो दु:खले पाठहरूलाई ओझेलमा पारेको देखिन्थ्यो, जसको थोरै प्रभाव परेको थियो।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 48}} मार्च १८६८ मा, उनी अचानक घर फर्किएका थिए। उनले पछि लेखेको एक पत्रमा उनले आफ्नो युवावस्थालाई "कठोर, चिसो र बाँझो" भनेर उल्लेख गरेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let403/letter.html Letter 403]|ps= . Vincent to Theo van Gogh, Nieuw-Amsterdam, on or about Monday, 5 November 1883.}} जुलाई १८६९ मा, फन गोखका काका सेन्टले उनलाई हेगस्थित कला व्यापारीहरूको संस्था [[गोपिल ए कम्पनी]]मा एउटा पद मिलाइदिएका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc=20}} सन् १८७३ मा आफ्नो प्रशिक्षण पूरा गरेपछि, उनलाई साउथह्याम्प्टन स्ट्रिटमा रहेको गोपिलको लन्डन शाखामा सरुवा गरियो र उनले [[स्टकवेल]]को ८७ ह्याकफोर्ड रोड मा डेरा लिएका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let007/letter.html Letter 007]|ps= . Vincent to Theo van Gogh, The Hague, Monday, 5 May 1873.}} यो फन गोखका लागि खुसीको समय थियो; उनी काममा सफल थिए र २० वर्षको उमेरमा आफ्ना पिताभन्दा बढी कमाउँथे। थिओकी पत्नी फन गोख-बोङ्गरले पछि टिप्पणी गरेअनुसार यो भिन्सेन्तको जीवनको सबैभन्दा राम्रो वर्ष थियो। उनी आफ्नी घरबेटीकी छोरी युजेनी लोयरसँग प्रेममा परे, तर उनले आफ्नो भावना व्यक्त गरेपछि युजेनीले उनको प्रस्तावलाई अस्वीकार गरेकी थिइन्। उनले गोप्य रूपमा एकजना पूर्व डेरावालसँग विवाहको प्रतिज्ञा गरेकी थिइन्। यो घटना पछि उनी एक्लो र धार्मिक रूपमा कट्टर बन्दै गएका थिए। उनका पिता र काकाले सन् १८७५ मा पेरिसमा उनको सरुवाको व्यवस्था मिलाए, जहाँ उनी कला व्यापारीहरूले कलालाई वस्तुकरण गर्ने जस्ता मुद्दाहरूप्रति असन्तुष्ट बनेको एक वर्षपछि उनलाई त्यहाँबाट बर्खास्त गरिएको थियो।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 35–47}} [[चित्र:Cuesmes JPG001.jpg|thumb|केसमेस स्थित फन गोखको घर; त्यहाँ रहँदा नै उनले कलाकार बन्ने निर्णय गरेका थिए|alt=Photo of a two-storey brick house on the left partially obscured by trees with a front lawn and with a row of trees on the right]] अप्रिल १८७६ मा, उनी राम्जगेटको एउटा सानो आवासीय विद्यालयमा सहायक शिक्षकको रूपमा बेतलबी काम गर्न इङ्ल्यान्ड फर्किएका थिए। जब विद्यालयका मालिक मिडिलसेक्सको आइलवर्थमामा सरे तब फन गोख पनि उनीसँगै गएका थिए।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xxvii}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let088/letter.html Letter 088]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Isleworth, Friday, 18 August 1876.}} यो व्यवस्था सफल हुन नसकेपछि उनले त्यो स्थान छोडेर एक मेथोडिस्ट पादरीको सहायक बनेका थिए।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc=47–56}} यसैबीच उनका आमाबुबाले एटेनमा बसाइँसराइ गरेका थिए। {{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 113}} सन् १८७६ मा उनी क्रिसमसको समयमा छ महिनाका लागि घर फर्किए र डोर्डरेक्टको एउटा पुस्तक पसलमा काम सुरु गरेका थिए। उनी उक्त पदमा खुसी थिएनन् र आफ्नो समय चित्रहरू कोर्न वा बाइबलका अंशहरूलाई अङ्ग्रेजी, फ्रान्सेली र जर्मन भाषामा अनुवाद गर्नमा बिताउँथे।{{sfnp|Callow|1990|loc=54}} उनी इसाई धर्ममा तल्लीन बनेर थप रूपमा धर्मपरायण र वैरागी बन्दै गएका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 146–147}} त्यस समयका उनका कोठाका साथी पाउलस फन गोर्लिट्जका अनुसार, फन गगले मासु नखाने र खानेकुराहरू पनि एकदमै कम खाने गर्दथे।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 175}} आफ्नो धार्मिक विश्वास र पादरी बन्ने इच्छालाई समर्थन गर्न सज् १८७७ मा परिवारले उनलाई एम्स्टर्डममा रहेका उनका सम्मानित धर्मशास्त्री काका [[योहानेस स्ट्रिकर]]सँग बस्न पठाएका थिए।{{refn|{{harvp|McQuillan|1989|loc= 26}}; {{harvp|Erickson|1998|loc= 23.}}}} फन गोखले [[एम्स्टर्डम विश्वविद्यालय]]को धर्मशास्त्र प्रवेश परीक्षाको तयारी गरेतापनि{{sfnp|Grant|2014|p= 9}} उनी परीक्षामा असफल भइ जुलाई १८७८ मा काकाको घर छोडेका थिए। उनले ब्रसेल्स नजिकैको [[लाकेन]]मा रहेको एक [[प्रोटेस्टेन्ट सम्प्रदाय|प्रोटेस्टेन्ट]] मिसनरी विद्यालयमा तीन महिनाको पाठ्यक्रम लिए तर त्यसमा पनि उनी असफल बनेका थिए।{{sfnp|Hulsker|1990|loc=60–62, 73}} जनवरी १८७९ मा, उनले बेल्जियमको कोइला खानी क्षेत्रको श्रमिक बस्ती [[बोरिनाज]]को [[पेटिट-वासम्स]]{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 101}} मा मिसनरीको रूपमा पदभार ग्रहण गरेका थिए। आफ्नो गरिब समुदायप्रति समर्थन देखाउन उनले बेकरीको आफ्नो आरामदायी डेरा एक घरबारविहीन व्यक्तिलाई दिए र आफैँ एउटा सानो झुपडीमा सरे, जहाँ उनी परालमा सुत्ने गर्दथे।{{sfnp|Fell|2015|loc=17}} उनको सामान्य जीवनशैलीले चर्चका अधिकारीहरूलाई खुसी पार्न सकेन, जसले उनलाई "पादरी पदको गरिमालाई कम आँकेको" भन्दै बर्खास्त गरिदिएका थिए। त्यसपछि उनी ब्रसेल्स सम्मको {{convert|75|km|mi}} पैदल यात्रा गरी{{sfnp|Callow|1990|loc=72}} बोरिनाजको [[केसमेस]]मा केही समय बसे, तर अन्ततः आमाबुबाको दबाब आएर उनी एटेनस्थित घर फर्किएका थिए। उनी त्यहाँ मार्च १८८० सम्म बसे,{{efn|group=note|हुल्स्करले सुझाव दिएअनुसर फन गोख यस अवधिमा बोरिनाज गएर त्यसपछि पुनः एटेन फर्किएका थिए।{{sfnp|Geskó|2006|loc=48}}}} जसले गर्दा उनका आमाबुबामा चिन्ता र निराशा पैदा भएको थियो। उनका पिता विशेषगरी निराश थिए र उनले आफ्नो छोरालाई गिलको पागलखानामा भर्ना गर्न सल्लाह दिएका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 209–210, 488–489}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let186/letter.html Letter 186]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Etten, Friday, 18 November 1881.}}{{efn|group=note|हेर्नुहोस् जान हुल्स्करको भाषण ''The Borinage Episode and the Misrepresentation of Vincent van Gogh,'' Van Gogh Symposium, 10–11 May 1990.{{sfnp|Erickson|1998|loc= 67–68}}}} फन गोख अगस्ट १८८० मा केसमेस फर्किए, जहाँ उनी अक्टोबरसम्म एक कोइला खानीका मजदुरसँग बसेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let156/letter.html Letter 156]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Cuesmes, Friday, 20 August 1880.}} थिओले उनलाई गम्भीरताका साथ कला क्षेत्रमा लाग्न दिएको सुझावपछि उनले आफ्नो वरपरका मानिसहरू र दृश्यहरूमा रुचि राख्न थाले र तिनलाई रेखाचित्रहरूमा रुपान्तरण गर्न सुरु गरेका थिए। सोही वर्षको अन्त्यतिर उनी ब्रसेल्स गए, जहाँ उनले थिओको सिफारिसमा डच कलाकार [[विलेम रोएलओप्स]]सँग अध्ययन गरेका थिए। रोएलओप्स नै उनलाई ''एकेडेमीक रोयल दे बेक्स आर्ट''मा भर्ना हुन प्रोत्साहित गरेका थिए। उनले नोभेम्बर १८८० मा एकेडेमीमा नाम दर्ता गराए, जहाँ उनले शरीर रचना र छायाङ्कन तथा परिप्रेक्ष्यका मानक नियमहरूको अध्ययन गरेका थिए।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 67–71}} {{clear}} === मृत्यु === [[चित्र:Vincent-van-gogh-echo-pontoisien-august7-1890.jpg|thumb|७ अगस्ट १८९० बाट फन गोखको मृत्युको बारेमा लेख|alt=फन गोखको मृत्युको १९औँ शताब्दीको पत्रिकाको घोषणाको तस्वीर]] २७ जुलाई १८९० (आइतबार), ३७ वर्षको उमेरमा, फन गोखले [[रिभल्बर]]ले आफ्नो छातीमा गोली हानेका थिए।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 342–343}} उक्त गोलीकाण्ड उनले चित्रकला गरिरहेको गहुँको खेतमा वा स्थानीय गोठमा भएको हुन सक्ने अनुमान गरिन्छ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 669}} रिभल्भरबाट हानिएको गोलीलाई करङको एउटा भाटाले मोडेको र आन्तरिक अङ्गहरूमा कुनै स्पष्ट क्षति नगरी उसको छातीबाट छिरेको र उक्त गोली सम्भवतः उनको मेरुदण्डले रोकिएको थियो। गोलीबाट घाइते बनेका फन गोख हिँडेरै [[ओबेर्ज राभु]]सम्म फर्कन सफल भए, जहाँ दुईजना डाक्टरहरूले उनको उपचार गरेका थिए। तीमध्ये एकजना डाक्टर गासेले, सन् १८७० को [[फ्रान्स-जर्मनी युद्ध]]मा युद्ध चिकित्सकको रूपमा सेवा गरेका थिए र उनीसँग गोली लागेको घाउको व्यापक ज्ञान थियो। भिन्सेन्तलाई रातको समयमा डाक्टर गासेका छोरा पल लुई गासे र रेखदेख गर्ने व्यक्ति आर्थर रावोक्सले हेरचाह गरेका थिए। भोलिपल्ट बिहान, थिओ आफ्नो दाइको छेउमा हतारिएर आइपुगेका र त्यतिबेला उनको स्वस्थ्य अवस्था केही सामान्य भएतापनि त्यसको केही घण्टाभित्रै भिन्सेन्को स्वास्थ्य बिग्रन थालेको थियो। घाउबाट भएको सङ्क्रमणबाट उनी अत्याधिक पीडामा थिए। २९ जुलाई मङ्गलबार बिहान सबेरै उनको मृत्यु भएको थियो। थिओका अनुसार, भिन्सेन्तको अन्तिम शब्दहरू यस प्रकार छन्: "यो उदासी सधैँभरि रहिरहने छ"।{{refn|{{harvp|Sweetman|1990|loc= 342–343}}; {{harvp|Hulsker|1980|loc=480–483.}}}}<ref>[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5703399s "La misère ne finira jamais", Études, 1947, p. 9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161122024925/http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5703399s |date=22 November 2016 }}, Bibliothèque nationale de France, département Philosophie, histoire, sciences de l'homme, D-33939"La tristesse durera toujours", François-Bernard Michel, ''La face humaine de Vincent Van Gogh'', Grasset, 3 November 1999, {{ISBN|978-2-246-58959-4}}</ref><ref>{{cite web |first1= Theodorus |last1= van Gogh |title= Letter from Theo van Gogh to Elisabeth van Gogh Paris, 5 August 1890 |publisher= Webexhibits.org |access-date= 28 April 2015 |url= http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/etc-Theo-Lies.htm |quote= he said, "La tristesse durera toujours" [The sadness will last forever] |archive-url= https://web.archive.org/web/20110624060011/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/etc-Theo-Lies.htm |archive-date= 24 June 2011 |url-status= live }}</ref> [[चित्र:Graves of Vincent and Théodore Van Gogh.jpg|thumb|भिन्सेन्त र थिओको समाधिस्थल|alt=दुई चिहान र दुई चिहानका ढुङ्गाहरू सँगै; हरियो पातहरूको ओछ्यान पछाडि, भिन्सेन्त र थिओ फन गोखका अवशेषहरू बोकेका छन्, जहाँ तिनीहरू ओभर-सुर-वाजको चिहानमा गाडिएको थियो। बायाँपट्टिको ढुङ्गामा लेखिएको छ: Ici Repose Vincent van Gogh (1853–1890) र दायाँपट्टिको ढुङ्गामा लेखिएको छ: Ici Repose Theodore van Gogh (1857–1891)]] फन गोखलाई ३० जुलाईमा ओभर-सुर-वाजको नगरपालिकाको समाधिस्थलमा गाडिएको थियो। अन्त्येष्टिमा थिओ फन गोख, [[आन्द्रिएस बोङ्गेर]], [[चार्ल्स लाभल]], [[लुसियन पिसारो]], इमिल बेर्नार, जुलियन ताँगी र पल गासे लगायत बीस जना परिवारका सदस्यहरू, साथीहरू र स्थानीयहरू सहभागी थिए। थिओ [[भिरिङ्गी]]बाट पीडित थिए र उनको दाइको मृत्यु पछि उनको स्वास्थ्य झन् बिग्रन थालेको थियो। आफ्ना दाइलाई गुमाएपछि शोकले भरिएका थिओको मृत्यु भिन्सेन्तको मृत्यु भएको ६ महिनामा भएको थियो। थिओको मृत्यु २५ जनवरी १८९१ मा [[डेन दोल्देर]]मा भएको थियो।{{refn|{{harvp|Hayden|2003|loc=152}}; {{harvp|Van der Veen|Knapp|2010|loc=260–264.}}}} सन् १९१४ मा [[योहान्ना फन गोख-बोङ्गेर|यो फन गग-बोङ्गेर]]ले थिओको शवलाई उत्खनन गरी उट्रेचबाट ओभर-सुर-वाजमा भिन्सेन्तको समाधिस्थल नजिक पुन: गाड्न ल्याएकी थिइन्।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 367}} फन गोखको स्वास्थ्यको प्रकृति र उनको काममा यसको प्रभावको बारेमा धेरै बहसहरू भएका छन् र धेरै पुरानो रोग निदानहरू प्रस्ताव गरिएका छन्। यस सम्बन्धित सर्वसम्मतिले जनाएअनुसार, फन गोखलाई सामान्य कार्य अवधिको साथ एक एपिसोडिक अवस्था थियो।{{sfnp|Arnold|2004}} पेरीले सन् १९४७ मा पहिलोपटक [[द्विध्रुवी विकार]]को सुझाव दिएका थिए,{{sfnp|Perry|1947}} र यसलाई मनोचिकित्सक हेम्फिल र ब्लुमरले समर्थन गरेका छन्।{{sfnp|Hemphill|1961}}{{sfnp|Blumer|2002}} बिग्रिँदै गएको स्वस्थ्यको निदान जे भए पनि, उनको अवस्था सम्भवतः कुपोषण, धेरै काम, अनिद्रा र रक्सीले गर्दा झन् खराब भएको मानिन्छ।{{sfnp|Blumer|2002}} == पत्रहरू == फन गोखको बारेमा सबैभन्दा व्यापक प्राथमिक स्रोत उनको कान्छा भाइ, [[थिओ फन गोख|थिओ]]सँगको पत्राचार हो। उनीहरूको आजीवन मित्रता र भिन्सेन्तको विचार र कला सिद्धान्तको बारेमा ज्ञात अधिकांश कुराहरू, सन् १८७२ देखि १८९० सम्म उनीहरूले आदानप्रदान गरेका सयौँ पत्रहरूमा उल्लेख छन्।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://www.vangoghletters.org/vg "Van Gogh: The Letters"]}} थिओ फन गोख एक [[कला व्यापारी]] थिए र उनले आफ्नो दाजुलाई आर्थिक र भावनात्मक सहयोगका साथै समकालीन कला जगतमा प्रभावशाली व्यक्तिहरूसम्म पहुँच प्रदान गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} थिओले भिन्सेन्तका आफूलाई लेखेका सबै पत्रहरू सुरक्षित राखेको भएतापनि{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xv}} भिन्सेन्तले भने आफूले प्राप्त गरेका थोरै मात्र पत्रहरू राखेका थिए। दुवैको मृत्यु भएपछि, थिओकी विधवा [[योहान्ना फन गोख-बोङ्गर]]ले उनीहरूका केही पत्रहरू प्रकाशनको व्यवस्था गरेकी थिइन्। केही सन् १९०६ र १९१३ मा देखा परेका थिए भने अधिकांश पत्रहरू सन् १९१४ मा प्रकाशित भएका थिए।{{sfnp|Rewald|1986|loc= 248}}{{sfnp|Pomerans|1997|loc=ix, xv}} भिन्सेन्तका पत्रहरू सुवाचक र अभिव्यञ्जक छन् जसलाई "डायरीजस्तो आत्मीयता" भएको भनेर वर्णन गरिएको {{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} र यसका केही भागहरूलाई आत्मकथाको रूपमा लिइन्छ।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} अनुवादक [[अर्नोल्ड पोमरान्स]]ले यस विषयमा लेख्दै तिनीहरूको प्रकाशनले "फन गोखको कलात्मक उपलब्धिको बुझाइमा एउटा नयाँ आयाम थपेको र यस्तो बुझाइ व्यावहारिक रूपमा अरू कुनै चित्रकारले हामीलाई प्रदान गरेको छैनन्।"{{sfnp|Pomerans|1997|loc= ix}} {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = | header_background = | footer = भिन्सेन्त फन गोख (बायाँ) सन् १८७३ मा, जब उनले [[हेग]]मा गोपिल र किए ग्यालेरीमा काम गर्दथे;{{refn|{{harvp|Pickvance|1986|loc= 129}}; {{harvp|Tralbaut|1981|loc= 39.}}}} उनको भाइ, थिओ (दायाँको तस्वीर, सन् १८७८ मा), आजीवन समर्थक र साथी थिए। | footer_align = | footer_background = | width = | image1 = Vincent van Gogh January 1873 (restored).jpg | width1 = 160 | caption1 = | alt1 = कलाकारको नजिकैबाट लिइएको एक तस्वीरमा जवान मानिसको रूपमा उनी उपस्थित छन्। जहाँ उनको बाक्लो र अलपत्र कपालका साथै ठूलो निधार र गहिरा आँखाहरू देख्न सकिन्छ। | image2 = Theo van Gogh May 1878 (restored).jpg | width2 = 160 | caption2 = | alt2 = एक जवान मानिसको नजिकबाट लिइएको तस्वीर, भिन्सेन्तको भाइजस्तै देखिने एक व्यक्ति। }} भिन्सेन्तबाट थिओलाई ६०० भन्दा बढी र थिओबाट भिन्सेन्तलाई करिब ४० पत्रहरू लेखिएका थिए। उनकी बहिनी [[विल फन गोख|विल]]लाई २२ वटा, चित्रकार [[एन्थोन भान रापार्ड]]लाई ५८ वटा, [[एमिफ बेर्नार]]लाई २२ वटा र [[पल सिन्याक]], [[पल गोगाँ]] र समालोचक [[अल्बर्ट ओरिए]]लाई व्यक्तिगत पत्रहरू पठाइएको थियो। पठाइएका केही पत्रहरू रेखाचित्रहरू सहित चित्रित छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} धेरैजसो मितिहीन छन् तर कला इतिहासकारहरू प्रायः तिनीहरूलाई कालक्रमिक क्रममा राख्न सक्षम भएका छन्। प्रतिलेखन र मिति निर्धारणमा समस्याहरू विद्यमान रहेको र विशेषगरी आर्ल्सबाट पठाइएकाहरूमा मिति उल्लेख छैन। त्यहाँ हुँदा, भिन्सेन्तले डच, फ्रान्सेली र अङ्ग्रेजीमा करिब २०० पत्र लेखेका थिए।{{sfnp|Hughes|1990|loc=143}} उनी पेरिसमा बस्दाको दाजुभाइहरूसँगै बस्ने गरेका र पत्राचार गर्नुपर्ने आवश्यकता नभएकाले अभिलेखमा एउटा कालखण्ड देखा पर्दछ।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= i–xxvi}} उच्च पारिश्रमिक प्राप्त गर्ने समकालीन कलाकार [[जुल्स ब्रेटन]]को बारेमा भिन्सेन्तले आफ्ना पत्रहरूमा प्रायः उनलाई उल्लेख गरेको पाइन्छ। सन् १८७५ मा थिओलाई लेखेका पत्रहरूमा, भिन्सेन्तले ब्रेटनलाई [[सलुन (पेरिस)|सलुन]]मा देखेको, ब्रेटनका चित्रहरूको बारेमा छलफल गरेको र ब्रेटनको एउटा पुस्तक पठाउने कुरा गरेको तर त्यो फिर्ता गरिने सर्तमा मात्र उल्लेख गर्दछन्।<ref>{{Cite web|title=Vincent van Gogh to Theo van Gogh: 9 December 1875|url=http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/3/047.htm|access-date=1 January 2021|website=www.webexhibits.org|archive-date=3 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303174832/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/3/047.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=034 (034, 27): To Theo van Gogh. Paris, Monday, 31 May 1875. – Vincent van Gogh Letters|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let034/letter.html|access-date=1 January 2021|website=www.vangoghletters.org|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602230108/http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let034/letter.html|url-status=live}}</ref> सन् १८८४ मार्चमा रापार्डलाई लेखेको पत्रमा उनले ब्रेटनको एउटा कविताको बारेमा चर्चा गर्दछन् जसले उनको एउटा चित्रलाई प्रेरित गरेको थियो।<ref>{{Cite web|title=The Poem That Inspired a Van Gogh Painting, Written in His Hand|url=https://www.raabcollection.com/autograph/signed-poem-inspired-van-gogh-painting-written-his-hand|access-date=1 January 2021|website=The Raab Collection|language=en-US|archive-date=17 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417191452/http://www.raabcollection.com/autograph/signed-poem-inspired-van-gogh-painting-written-his-hand|url-status=live}}</ref> सन् १८८५ मा, उनले ब्रेटनको प्रसिद्ध कृति ''द सङ अफ द लार्क'' लाई "राम्रो" भनेर वर्णन गरेका थिए।<ref>{{Cite web|title=500 (503, 406): To Theo van Gogh. Nuenen, Monday, 4 and Tuesday, 5 May 1885. – Vincent van Gogh Letters|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let500/letter.html#translation|access-date=1 January 2021|website=www.vangoghletters.org|archive-date=16 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116090504/http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let500/letter.html#translation|url-status=live}}</ref> सन् १८८० मार्चमा, यी पत्रहरूको लगभग बीचमा, फन गोखले कोरिएरेस गाउँमा ब्रेटनलाई भेट्नको लागि {{convert|80|km|mi|adj=on}} पैदल यात्रामा निस्केका र उनी ब्रेटनको सफलता र उनको सम्पत्ति वरिपरिको अग्लो पर्खालबाट डराएर आफ्नो उपस्थिति जनाउन नसकी फर्किएको उल्लेख छ।<ref>{{Cite web|last=Route|first=Van Gogh|title=Vincent van Gogh in Borinage, Belgium|url=https://www.vangoghroute.com/belgium/borinage/|access-date=1 January 2021|website=Van Gogh Route|language=en|archive-date=27 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327211003/https://www.vangoghroute.com/belgium/borinage/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=hoakley|date=6 April 2017|title=Jules Breton's Eternal Harvest: 4 1877–1889|url=https://eclecticlight.co/2017/04/06/jules-bretons-eternal-harvest-4-1877-1889/|access-date=1 January 2021|website=The Eclectic Light Company|language=en|archive-date=15 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115200759/https://eclecticlight.co/2017/04/06/jules-bretons-eternal-harvest-4-1877-1889/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=AN ARTIST IS BORN|url=http://www.awesomestories.com/asset/view/AN-ARTIST-IS-BORN-Vincent-Van-Gogh|access-date=1 January 2021|website=AwesomeStories.com|language=en|archive-date=30 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030013427/https://www.awesomestories.com/asset/view/AN-ARTIST-IS-BORN-Vincent-Van-Gogh|url-status=live}}</ref> ब्रेटन, फन गोख वा उनको भ्रमणको प्रयासबाट अपरिचित रहेको देखिन्छ। दुई कलाकारहरू बीच कुनै ज्ञात पत्रहरू छैनन् र ब्रेटनको सन् १८९१ को आत्मकथा ''कलाकारको जीवनी''मा छलफल गरिएका समकालीन कलाकारहरूमध्ये फन गोख एक होइनन्। ==शैली र कृतिहरू== ===कलात्मक विकास=== [[चित्र:Vincent van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg|thumb|''[[रोन नदीमाथि तारामय रात]]'', सन् १८८८। [[Musée d'Orsay|मुजे दोर्से]], पेरिस|alt= रोन नदीमाथि चम्किला ताराहरू बिच अँध्यारो तारामय रातको दृश्य। नदीपारि, टाढाका भवनहरूबाट उज्याला बत्तीहरू रोनको अँध्यारो पानीमा प्रतिबिम्बित भइरहेका छन्।]] फन गोखले विद्यालयमा हुँदा [[जलरङ चित्रकला|जलरङ]] मार्फत चित्र बनाएर रङ भर्ने काम गर्दथे तर उनका यस्ता चित्रकलाहरूका केही उदाहरण मात्र अस्तित्वमा रहेका छन् भने केहीको लेखकत्व विवादित छ।<ref>{{sfnp|Van Heugten|1996|loc= 246–251}}</ref> जब उनले वयस्कको रूपमा कलालाई अपनाए तब उनले यसलाई प्रारम्भिक स्तरबाट सुरु गरेका थिए। सन् १८८२ को प्रारम्भमा, उनका काका कर्नेलिस मारिनसले, जो एम्स्टर्डमको समकालीन कलाको एक प्रसिद्ध ग्यालरीका मालिक थिए, हेगको रेखाचित्रहरूको लागि अनुरोध गरेको भएतापनि फन गोखको काम अपेक्षा अनुसारको भएको थिएन। मारिनसले दोस्रो कमिसन प्रस्ताव गर्दै विषयवस्तुलाई विस्तृत रूपमा निर्दिष्ट गरेतातर परिणामबाट फेरि निराशजनक बनेका थिए। फन गोखले लगनशीलता देखाउँदै उनले आफ्नो स्टुडियोमा परिवर्तनशील सटर र विभिन्न चित्रण सामग्रीहरू र प्रकाशको प्रयोग गरेका थिए। एक वर्षभन्दा बढी समयसम्म उनले एकल आकृतिहरूमा काम जारी राखी&nbsp;– कालो र सेतोमा अत्यन्त विस्तृत अध्ययनहरू गरे{{efn|group=note|कालो र सेतोमा काम गर्ने कलाकारहरू, जस्तै चित्रित पत्रपत्रिकाहरू ''[[द ग्राफिक]]'' वा ''[[द इलस्ट्रेटेड लन्डन न्युज]]'' का लागि, फन गोखका मनपर्ने कलाकारहरू मध्येका थिए। {{sfnp|Pickvance|1974}}}} जसले त्यतिबेला उनलाई केवल आलोचना मात्र दिलाएको थियो। पछि, तिनै कलाकृतिहरूलाई प्रारम्भिक उत्कृष्ट कृतिहरूको रूपमा मान्यता प्राप्त भएको थियो।{{sfnp|Dorn|Keyes|2000}} अगस्ट १८८२ मा, थिओले भिन्सेन्तलाई बाहिरी प्राकृतिक परिवेशमा काम गर्नका लागि सामग्री किन्न पैसा दिएका थिए। भिन्सेन्तले लेखेको एक पत्रमा उनी "नयाँ जोसका साथ चित्र बनाइरहन सक्छन्" भन्ने उल्लेख थियो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let253/letter.html पत्र २५३]|ps= . भिन्सेन्त फन गोखको तर्फबाट थिओ भान गोगलाई पत्र। हेग, शनिबार, ५ अगस्ट १८८२।}} सन् १८८३ को प्रारम्भदेखि, उनले बहु-आकृति रचनाहरूमा काम गर्न सुरु गरेका थिए। उनले तीमध्ये केहीको तस्वीरहरू खिचाएको भएतापनि उनका भाइले ती चित्रहरू जीवन्त नभएको टिप्पणी गरेपछि उनले ती सबै कृतिहरूलाई नष्ट गरी पुनः [[तेलचित्र|तेल चित्रकला]]तर्फ अग्रसर बनेका थिए। फन गोखले [[हागे स्कुल]]का प्रसिद्ध कलाकारहरू जस्तै [[जोहान हेन्ड्रिक वाइसेनब्रुख|वाइसेनब्रुख]] र [[बर्नार्ड ब्लोमर्स]] तर्फ ध्यान दिए र उनले उनीहरूबाट र हागे स्कुलको दोस्रो पुस्ताका [[थियोफिल द बक|द बक]] र [[हरम्यान जोहानेस भान डर वेले|भान डर वेले]] जस्ता चित्रकारहरूबाट प्राविधिक सल्लाह लिएका थिए।<ref>{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}}</ref> देन्थ्रेमा छोटो समय बिताएपछि उनी नेदरल्यान्ड्स कै अर्को सहर नुएनेन सरेका थिए थिए भने त्यहाँ उनले धेरै ठूला चित्रहरूमा काम सुरु गरे तर तीमध्ये अधिकांशलाई उनले नष्ट गरिदिएका थिए। हाल यीमध्ये ''आलु भक्षक'' र यसका केही समकक्षी कृतिहरू मात्र अस्तित्वमा रहेका छन्।<ref>{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}}</ref> [[रेज्क्सम्युजियम]]को भ्रमणपछि फन गोले [[रेम्ब्रन्ट]] र [[फ्रान्स हाल्स]] जस्ता कलाकारहरूको छिटो र लाभदायक ब्रसवर्क प्रति आफ्नो प्रशंसा व्यक्त गरेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let535/letter.html Letter 535]|ps= To Theo van Gogh. Nuenen, on or about Tuesday, 13 October 1885.}}{{efn|group=note|{{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let535/letter.html Letter 535 ]|ps= To Theo van Gogh. Nuenen, on or about Tuesday, 13 October 1885:{{paragraph break}}मैले पुराना डच चित्रहरू फेरि हेर्दा मलाई विशेषगरी के कुराले प्रभाव पार्‍यो भने ती सामान्यतया चाँडो चित्रित गरिएका थिए। हाल्स, रेम्ब्रान्ट, रुइसडेल जस्ता महान् कलाकारहरू र अन्य धेरैले चित्रहरूलाई सकेसम्म सिधै क्यानभासमा उतारेका छन् र त्यसमा उहाँहरूले धेरै पटक दोहोर्‍याए काम गर्नुभएन। यो कुरालाई पनि कृपया याद गरियोस्—कि यदि त्यो सफल भयो भने, उहाँहरूले त्यसलाई त्यसै छाडिदिन्छन्। विशेषगरी मैले रेम्ब्रन्ट र हाल्सका हातहरूको प्रशंसा गरेँ—ती हातहरू जसमा जीवन थियो तर आजकल मानिसहरूले चाहेजस्तो गरी निखारिएको थिएन... जाडोमा म पुराना चित्रहरूमा देखेका शैलीका विभिन्न कुराहरू अन्वेषण गर्नेछु। मैले आफूलाई आवश्यक पर्ने धेरै कुराहरू देखेँ तर सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा—यसलाई उनीहरू "हतारको कार्य" भन्छन्—त्यो पुराना डच चित्रकारहरूले गज्जबले गरेका थिए। त्यो—हतारको कार्य—थोरै ब्रसको स्ट्रोकहरूका साथ, उनीहरू अहिले यसको बारेमा सुन्न चाहँदैनन्—तर परिणाम कति सत्य हुन्छ।{{paragraph break}}}}}} आफ्ना धेरै कमजोरीहरू अनुभव र प्राविधिक विशेषज्ञताको कमीले गर्दा भएको कुरामा उनी सचेत थिए,{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}} त्यसैले नोभेम्बर १८८५ मा उनले सिक्न र आफ्नो सीप विकास गर्न एन्टवर्प र पछि पेरिसको यात्रा गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 708}} [[चित्र:Van_Gogh_The_Olive_Trees..jpg|thumb|''[[जैतुनका रुखहरू (फन गोख शृङ्खला)|जैतुनका रुखहरू र पृष्ठभूमिमा अल्पाइल्स]]'', सन् १८८९। आधुनिक कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क|alt=हरियो घुमाउरो जैतुनका रुखहरूको एउटा वर्गाकार चित्र; पृष्ठभूमिमा नीलो पहाडहरू र माथि नीलो आकाशमा सेतो बादलहरू।]] थिओले ''आलु भक्षक''मा प्रयोग गरिएको गाढा रङ्गको आलोचना गरेका थिए जसलाई उनले आधुनिक शैलीका लागि अनुपयुक्त ठान्दथे।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=18}} सन् १८८६ र १८८७ को बीचमा पेरिसमा रहँदा, फन गोखले एउटा नयाँ, हल्का रङ्गको रङ्गमिश्रणमा निपुणता हासिल गर्ने प्रयास गरेका थिए। उनको ''[[पेरे ताँगीको आकृति]]'' (सन् १८८७) ले उज्यालो रङ्गमिश्रणका साथ उनको सफलता देखाउँछ र यो एक विकसित व्यक्तिगत शैलीको प्रमाण पनि हो।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=18–19}} रङ्गको बारेमा [[चार्ल्स ब्लाङ्क]]को ग्रन्थले उनलाई धेरै आकर्षित गरेको र उनलाई पूरक रङ्गहरूसँग काम गर्न प्रेरित गरेको थियो। फन गोखले पछि रङ्गको प्रभाव वर्णनात्मक मात्र नभई त्यो भन्दा माथि हुन्छ भन्ने विश्वास गर्न थालेका थिए भने यस सम्बन्धमा उनले भनेका छन्, "रङ्गले आफैमा केही व्यक्त गर्दछ"।{{sfnp|Sund|1988|loc=666}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let537/letter.html Letter 537]|ps= . Vincent to Theo, Nuenen, on or about Wednesday, 28 October 1885.}} ह्युजेसका अनुसार, फन गोखले रङ्गलाई "मनोवैज्ञानिक र नैतिक वजन" भएको रूपमा बुझेका थिए, जसलाई ''[[रात्रिकालीन क्याफे]]''को भड्किलो रातो र हरियो रङ्गहरूमा उदाहरणका रूपमा हेर्न सकिन्छ। यस कार्यबाट उनले "मानवताको भयानक आवेगहरू व्यक्त गर्न" चाहेका थिए।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 7}} पहेँलो रङ्ग उनको लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण थियो, किनभने यसलाई भावनात्मक सत्यको प्रतीक मान्थ्यो। उनले पहेँलो रङ्गलाई सूर्यको प्रकाश, जीवन र ईश्वरको प्रतीकको रूपमा प्रयोग गरेका थिए।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 11}} फन गोख ग्रामीण जीवन र प्रकृतिको चित्रकार बन्न प्रयासरत थिए;{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 232}} आर्ल्समा आफ्नो पहिलो ग्रीष्मकालको समयमा उनले परिदृश्य र परम्परागत ग्रामीण जीवन चित्रण गर्न आफ्नो नयाँ रङ्गमिश्रणको प्रयोग गरेका थिए।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=20}} प्राकृतिक वस्तुहरूको पछाडि एउटा शक्ति अवस्थित हुन्छ भन्ने उनको विश्वासले उनलाई त्यो शक्तिको भाव वा प्रकृतिको सारलाई आफ्नो कलामा कैद गर्ने प्रयास गर्न प्रेरित गरेको थियो जुन कहिलेकाँही प्रतीकहरूको प्रयोग मार्फत प्रकट हुन्थ्यो।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} सुरुमा [[जँ-फ्रँस्वा मिले]]बाट प्रतिलिपि गरिएको 'बीउ छर्ने व्यक्ति' चित्रमा उनका प्रस्तुतिहरूले शारीरिक श्रमको वीरताका सम्बन्धमा [[थोमस कार्लाइल]] र [[फ्रेडरिक नित्से]]का विचारहरूको प्रभाव झल्काउँदछन्<ref>{{Cite book |last=Wamberg |first=Jacob |title=Totalitarian Art and Modernity |publisher=Aarhus University Press |year=2010 |editor-last=Rasmussen |editor-first=Mikkel Bolt |pages=36–104 |chapter=Wounded Working Heroes: Seeing Millet and van Gogh through the Cleft Lens of Totalitarianism |editor-last2=Wamberg |editor-first2=Jacob}}</ref> भने यसका साथै यसले ती व्यक्तिलाई प्रचण्ड सूर्यमुनि जीवनको बीउ छरिरहेका ख्रीष्टको रूपमा उभ्याउँदा यसले फन गोखको धार्मिक विश्वासलाई पनि दर्शाउँदछ। {{sfnp|Sund|1988|loc=668}} यी त्यस्ता विषय र प्रसङ्गहरू थिए जसमा उनी बारम्बार फर्केर परिमार्जन र विकास गरिरहन्थे।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 236}} उनका फूलका चित्रहरू प्रतीकात्मकताले भरिएको भएतापनि परम्परागत इसाई प्रतिमा विज्ञान प्रयोग गर्नुको सट्टा उनले आफ्नै नयाँ शैली बनाएका थिए जहाँ जीवन सूर्यमुनि बाँचिन्छ र काम भनेको जीवनको एउटा रूपक हो भन्ने अवधारणा राख्दछ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 12}} आर्ल्समा वसन्त ऋतुका फूलहरू चित्रण गरेर र उज्यालो सूर्यको प्रकाशलाई कैद गर्न सिकेर आत्मविश्वास प्राप्त गरेपछि, उनी 'बीउ छर्ने मानिस' चित्रण गर्न तयार भएका थिए।{{sfnp|Sund|1988|loc=666}} [[चित्र:Vincent Willem van Gogh 098.jpg|thumb|''एटेनको बगैँचाको सम्झना'', सन् १८८८। [[हेर्मिट्टाग सङ्ग्रहालय]], सेन्ट पिटर्सबर्ग|alt=दुई महिलाहरूको नजिकको एउटा वर्गाकार चित्र जसमा एकजनाले छाता समातेकी छिन् भने अर्की महिलाले फूल समातेकी छिन्। तिनीहरूको पछाडि एक जवान महिला छिन् जो जङ्गली फूलहरूको ठूलो ओछ्यानमा फूलहरू टिपिरहेकी छिन्। तिनीहरू नदीको किनारमा घुमाउरो बाटोमा बगैँचाबाट हिँडिरहेका देखिन्छन्।]] उनले "यथार्थको भेष" भन्ने परिधिभित्रै रहे{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 223}} र धेरै शैलीगत गरिएका कार्यहरूको आलोचना गरेका थिए।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} उनले पछि लेखेका थिए, ''तारामय रात''को अमूर्तता धेरै टाढा गएको र त्यसमा यथार्थ रूपमै "पृष्ठभूमिमा धेरै टाढा हराएको" थियो।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} ह्युजेसले यसलाई चरम काल्पनिक आनन्दको क्षणको रूपमा वर्णन गर्दछन् जसमा ताराहरू एउटा ठूलो घुमाउरो रूपमा छन् जसले [[होकुसाई]]को ''[[कानागावाको विशाल आँधी]]'' को सम्झना दिलाउँछ यसका साथै माथि आकाशको चाल तल पृथ्वीमा रहेको साइप्रसको रूखको चालमा प्रतिबिम्बित हुन्छ र चित्रकारको परिकल्पना "रङ्गको बाक्लो र जोडदार मिश्रण" मा अनुवाद भएको छ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8}} सन् १८८५ र १८९० मा उनको मृत्युको बीचमा, फन गोखले एउटा 'ओभर' (कृतिको सङ्ग्रह) निर्माण गरिरहेको देखिन्छ।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 224}} यो एउटा यस्तो सङ्ग्रह जसले उनको व्यक्तिगत दृष्टिकोणलाई प्रतिबिम्बित गर्थ्यो र यो व्यावसायिक रूपमा सफल हुन सक्थ्यो। उनी ब्लाङ्कको शैलीको परिभाषाबाट प्रभावित थिए, जस अनुसार एउटा साँचो चित्रकलाका लागि रङ्ग, परिप्रेक्ष्य र ब्रसको स्ट्रोकको सर्वोत्तम प्रयोग आवश्यक हुन्छ। फन गोखले आफूले निपुणता हासिल गरेको ठानेका चित्रहरूलाई "उद्देश्यपूर्ण" शब्द प्रयोग गर्दथे जबकि अन्यलाई उनले केवल अध्ययनका रूपमा लिन्थे।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=16–17}} उनले धेरै अध्ययन शृङ्खलाहरूको चित्रण गरेका {{sfnp|van Uitert|1981|loc= 223}} थिए जसमध्ये धेरैजसो निर्जीव वस्तुहरू थिए। यस्ता कलाकृतिहरू उनले रङ्गको प्रयोगको रूपमा वा साथीहरूलाई उपहार दिनका लागि बनाइएका थिए।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}} आर्ल्सको कामले उनको 'ओभर' मा ठूलो योगदान पुर्‍याएको थियो त्यस समयका उनले सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण ठानेका चित्रहरूमा ''बीउ छर्ने मानिस'', ''रात्रिकालीन क्याफे'', ''[[एटेनको बगैँचाको सम्झना (आर्ल्सका महिलाहरू)|आर्ल्सका महिलाहरू]]'' र ''तारामय रात'' थिए। तिनीहरूको फराकिलो ब्रस स्ट्रोक, आविष्कारशील परिप्रेक्ष्य, रङ्ग, रूपरेखा र डिजाइनका साथ, यी चित्रहरूले उनले खोजेको शैलीलाई प्रतिनिधित्व गर्दछन्।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} ===प्रमुख शृङ्खलाहरू=== [[चित्र:L'Arlésienne- Madame Joseph-Michel Ginoux (Marie Julien, 1848–1911) MET DT1396.jpg|thumb|upright|''लार्लेसियन: म्याडम गिनोक्स पुस्तकहरूका साथ'', नोभेम्बर १८८८। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क|alt=एउटी सुसज्जित महिला आफ्नो दायाँ तर्फ (अवलोकनकर्ताको बायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनको काखमा दुईवटा पुस्तकहरू छन् र उनले पहेंलो पृष्ठभूमिको विपरीत गाढा रङ्गका लुगाहरू लगाएकी छिन्।]] फन गोखको शैलीगत विकासहरू सामान्यतया उनले युरोपका विभिन्न स्थानहरूमा बिताएका समयहरूसँग जोडिएका छन्। उनी स्थानीय संस्कृति र प्रकाशको अवस्थामा आफूलाई समाहित गर्न रुचाउँथे, यद्यपि उनले आफ्नो कार्यकालभरि एक उच्च व्यक्तिगत दृश्य दृष्टिकोण कायम राखेका थिए। एक कलाकारको रूपमा उनको विकास ढिलो थियो र उनी आफ्ना चित्रकलाका सीमाहरूको बारेमा सचेत थिए। फन गोख प्रायः नयाँ दृश्य उत्तेजनाहरूको सम्पर्कमा आउन र त्यसको माध्यमबाट आफ्नो प्राविधिक सीप विकास गर्नका लागि घर फर्किरहन्थे।{{sfnp|McQuillan|1989|loc=138}} कला इतिहासकार मेलिसा म्याक्विलनको विश्वास अनुसार यी बसाईँसराईहरूले पछिल्ला शैलीगत परिवर्तनहरूलाई पनि प्रतिबिम्बित गर्दछन् भने फन गोखले द्वन्द्वबाट बच्न र जब आदर्शवादी कलाकारले आफ्नो तत्कालीन अवस्थाको यथार्थको सामना गर्नुपर्थ्यो, तब त्यसलाई सम्हाल्ने संयन्त्र को रूपमा यी बसाईं सराईहरूलाई प्रयोग गर्दथे।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 193}} ====व्यक्तिका आकृतिहरू ==== फन गोखले व्यक्तिचित्रण आफ्नो सबैभन्दा ठूलो रुचिको विषय भएको बताएका थिए। सन् १८९० मा उनले लेखेका थिए, "मेरो पेशामा बाँकी सबै कुराभन्दा म जे कुराप्रति सबैभन्दा बढी भावुक छु, त्यो व्यक्तिचित्र हो, आधुनिक व्यक्तिचित्र।"<ref>{{Cite web |title=879 (883, W22): To Willemien van Gogh. Auvers-sur-Oise, Thursday, 5 June 1890. - Vincent van Gogh Letters |url=https://www.vangoghletters.org/vg/letters/let879/letter.html#translation |access-date=20 October 2022 |website=www.vangoghletters.org}}</ref> यो "चित्रकलामा एक मात्र यस्तो कुरा हो जसले मलाई गहिरो रूपमा छुन्छ र मलाई अनन्तको आभास दिन्छ।"{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let652/letter.html Letter 652]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Arles, Tuesday, 31 July 1888.}} उनले आफ्नी बहिनीलाई लेखेका थिए, उनी यस्ता व्यक्तिचित्रहरू बनाउन चाहन्छन् जुन चिरस्थायी रहोस् र उनले फोटोग्राफिक यथार्थवादको लक्ष्य राख्नुको सट्टा तिनीहरूको भावना र चरित्र कैद गर्न रङ्गको प्रयोग गर्नेछन्।{{refn|{{harvp|Channing|Bradley|2007|loc=67}}; {{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let879/letter.html Letter 879]|ps= . Vincent to Willemien van Gogh. Auvers-sur-Oise, Thursday, 5 June 1890.}}}} फन गोखका सबैभन्दा नजिकका व्यक्तिहरू उनका व्यक्तिचित्रहरूमा प्रायः अनुपस्थित रहेतापनि उनले आफ्ना भाइ थिओको विरलै मात्र चित्र बनाएका थिए। उनकी आमाका व्यक्तिचित्रहरू भने तस्वीरहरूबाट बनाइएका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 198}} फन गोखले आर्ल्सका पोस्टमास्टर जोसेफ रोलिन र उनको परिवारको बारम्बार चित्र बनाएका थिए। ''ला बर्सेउज''का पाँचवटा संस्करणहरूमा, फन गोखले अगस्टिन रोलिनलाई चित्रण गरेका छन् जसले आफ्नो काखमा नदेखिने शिशु छोरीको कोक्रो हल्लाउन एउटा डोरी शान्तपूर्वक समातेकी छिन्। फन गोखले यसलाई सूर्यमुखी फूलका चित्रहरूको बीचमा राखेर एउटा 'त्रिपट्ट' (तीनवटा प्यानल भएको चित्र) को केन्द्रीय छविको रूपमा बनाउने योजना बनाएका थिए।<ref>{{Cite web |date=October 2004 |title=Vincent van Gogh (1853-1890) |url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/gogh/hd_gogh.htm |access-date=20 October 2022 |website=www.metmuseum.org}}</ref> <gallery widths="135px" heights="165px" class="center"> File:Van Gogh - Bildnis der Mutter des Künstlers.jpeg|alt=एकजना बूढी महिला राम्रो लुगा लगाएर बसेको बेला बनाइएको नजिकको चित्र जो बायाँ तर्फ (दर्शकको दायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनको ओठमा मुस्कान छ र उनले गाढा रङ्गको माथिल्लो भाग र टोपी लगाएकी छिन्, जीवन्त हरियो पृष्ठभूमिको सामु।|''कलाकारकी आमाको चित्र'', अक्टोबर १८८८, नर्टन सिमोन कला सङ्ग्रहालय, पासाडेना, क्यालिफोर्निया File:Vincent van Gogh - Eugène Boch - Google Art Project.jpg|alt=एक तीव्र युवकको नजिकको चित्र, कोट र टाईसहित राम्रो लुगा लगाएको, उनको दायाँ तर्फ (दर्शकको बायाँ) फर्किएको, उनको जुँगा र गोटी दाह्री छ र उनी पृष्ठभूमिमा तारायुक्त आकाशको सामु उभिएका छन्।|''युजिन बोख (तारामय आकाशको अगाडि कवि)'', सन् १८८८, [[मुजे दोर्से]], पेरिस File:Vincent van Gogh - Portret van de postbode Joseph Roulin.jpg|alt=जुँगा र दाह्री भएको एक मध्यम उमेरको पुरुषको चित्र कुर्सीमा बसेको उनको बायाँ तर्फ (दर्शकको दायाँ) फर्किएको। उनको अनुहारमा विचारशील भाव छ र उनका हातहरू खाली छन् जबकि उनको बायाँ हात टेबलमा टिकेको छ, उनले गाढा निलो वर्दी र टोपी लगाएका छन्, फिक्का निलो पृष्ठभूमिको सामु।|''पोस्टम्यान जोसेफ रुलिनको चित्र'' (सन् १८४१–१९०३), अगस्ट १८८८ को सुरु, बोस्टन File:Vincent Willem van Gogh 084.jpg|alt=एक बूढी राम्रो लुगा लगाएकी महिला उनको दायाँ तर्फ (दर्शकको बायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनले आफ्ना हातहरू काखमा जोडेकी छिन्, र उनले गाढा रंगको माथिल्लो भाग र हरियो पोशाक लगाएकी छिन्, जीवन्त फूलको वालपेपर पृष्ठभूमिको सामु।|''ला बेर्सेज (अगुस्तँ रुलिन)'', सन् १८८९, बोस्टन </gallery> {{clear}} ====आत्म-चित्रहरू==== [[चित्र:Self-Portrait (Van Gogh September 1889).jpg|alt= बायाँ तर्फबाट भिन्सेन्त फन गोको एउटा चित्र, जसको अत्यन्तै तीव्र, एकाग्र हेराई र रातो दाह्री छ।|thumb|180x180px|''आत्म-चित्र'', सेप्टेम्बर १८८९। [[मुजे दोर्से]]]] फन गोखले सन् १८८५ र १८८९ को बीचमा ४३ भन्दा बढी आत्म-चित्रहरू बनाएका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}}{{efn|group=note|[[रेमब्रन्ट]] थोरै प्रमुख चित्रकारहरू मध्ये एक हुन् जसले ५० भन्दा बढी आत्म-चित्रहरूको उत्पादन गरेर यो सङ्ख्यालाई उछिनेका छन् तर उनले चालीस वर्षको अवधिमा यसो गरेका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}}}} ती आत्मचित्रहरूलाई प्रायः शृङ्खलाहरूमा पूरा गरिएको थियो। उदाहरणका लागि सन् १८८७ को मध्यतिर पेरिसमा कोरिएका चित्रहरू उनको मृत्यु हुनुभन्दा केही समय अघिसम्म जारी रहेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc=263–269, 653}} सामान्यतया यी चित्रहरू अध्ययनका रूपमा थिए, जुन उनले अरूसँग घुलमिल हुन हिचकिचाउने समयमा वा मोडलहरूको अभाव हुँदा आफैलाई चित्रण गरेर बनाएका थिए।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}}{{sfnp|Sund|2002|loc= 261}} फन गोखका आत्म-चित्रहरूले उच्च स्तरको आत्म-निरीक्षण झल्काउँछन्।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 10}} यी चित्रहरू प्राय: उनको जीवनका महत्त्वपूर्ण अवधिहरूलाई अङ्कित गर्ने उद्देश्यले बनाइएका थिए; उदाहरणका लागि, सन् १८८७ को मध्यतिरको पेरिस शृङ्खला त्यस समयमा कोरिएको थियो जब उनी क्लद मोनेत, पल सेजाने र सिग्नाकबारे सचेत भएका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 265–269}} ''खैरो ह्याट टोपी सहितको स्व-चित्र''मा, रङका भारी रेखाहरू क्यानभासमा बाहिरतिर फैलिएका छन्। यो त्यस अवधिको उनको सबैभन्दा प्रसिद्ध आत्म-चित्रहरू मध्ये एक हो, "यसको अत्यधिक व्यवस्थित लयबद्ध ब्रसस्ट्रोक र नियो-इम्प्रेसनिस्ट भण्डारबाट लिइएको नवीन प्रकाश पुञ्जलाई फन गोख आफैले 'उद्देश्यपूर्ण' क्यानभास भनेका थिए"।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=83}} यिनीहरूमा शारीरिक स्वरूपका विभिन्न प्रतिनिधित्वहरू छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} फन गोखको मानसिक र शारीरिक अवस्था सामान्यतया स्पष्ट देखिन्छ; उनी अस्तव्यस्त, नकोरिएको वा उपेक्षित दाह्रीमा, धसिएका आँखाहरू, कमजोर बङ्गारा, वा दाँत झरेको अवस्थामा देखिन सक्छन्। केही चित्रमा उनलाई लामो अनुहार वा प्रस्ट देखिने खप्पर, वा तिखो र सतर्क विशेषताहरूसहित देखाइएको छ। उनका कपाललाई कहिलेकाहीँ चम्किलो रातो र कहिलेकाहीँ खरानी रङमा चित्रण गरिएको छ।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} फन गोखका स्व-चित्रहरू शैलीगत रूपमा भिन्न छन्। डिसेम्बर १८८८ पछि कोरिएका चित्रहरूमा जीवन्त रङहरूको कडा विरोधाभासले उनको छालाको थकित फिक्कापनलाई उजागर गर्दछ।{{sfnp|Sund|2002|loc= 261}} केहीले कलाकारलाई दाह्रीसहित र अरूले दाह्री बिना चित्रण गर्छन्। उनले आफ्नो कान काटेपछि कोरिएका चित्रहरूमा उनलाई पट्टि बाँधिएको अवस्थामा देखिन सकिन्छ। थोरै चित्रहरूमा मात्र उनले आफूलाई चित्रकारको रूपमा चित्रण गरेका छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} साँ-रेमीमा कोरिएका चित्रहरूले टाउकोलाई दायाँ तर्फबाट देखाउँछन्, जुन उनको क्षतिग्रस्त कानको विपरित पक्ष हो, किनकि उनले ऐनामा देखिएको आफ्नो प्रतिबिम्बलाई चित्रण गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 535–537}}{{sfnp|Cohen|2003|loc=305–306}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Vincent van Gogh - Self-portrait with grey felt hat - Google Art Project.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँबाट बनाइएको चित्र, आरामदार तर केन्द्रित दृष्टि, रातो दाह्री र खैरो टोपी लगाएका।|''खैरो ढल्केको ह्याट टोपीसहितको आत्म-चित्र'', हिउँद १८८७–८८। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम File:Van Gogh Self-Portrait with Straw Hat 1887-Metropolitan.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँ पट्टीको चित्र, आरामदायी अभिव्यक्ति, रातो दाह्री र परालको टोपी लगाएका।|''[[परालको टोपीसहितको आत्म-चित्र]]'', पेरिस, हिउँद १८८७–८८। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क File:Vincent van Gogh, Self-Portrait, 1889, NGA 106382.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँको (राम्रो कान), हातमा रङ्गमिश्रण सामग्री र ब्रसहरू। उनले निलो पोशाक लगाएका छन् भने उनको पहेँलो कपाल र दाह्री छ। पृष्ठभूमि गहिरो बैजनी रङ्गको छ।|''आत्म-चित्र'', सन् १८८९। नेसनल ग्यालरी अफ आर्ट, वासिङ्टन, डिसी। उनको साँ-रेमीका आत्म-चित्रहरूले अक्षत कान देखाउँछन्, जुन ऐनामा प्रतिबिम्बित भएअनुसार छ। File:Vincent Willem van Gogh 102.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँपट्टीको चित्र (राम्रो कान), दाह्रीविहीन।|''[[दाह्रीविहीन आत्म-चित्र]]'', (लगभग सेप्टेम्बर १८८९) यो फन गोखको अन्तिम आत्म-चित्र हुन सक्छ, जुन उनले आफ्नी आमालाई जन्मदिनको उपहारस्वरूप दिएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 131}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let806/letter.html#n-16 Letter 806, note 16]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Saturday, 28 September 1889.}} </gallery> ====साइप्रस र जैतुनका रुखहरू==== [[चित्र:Vincent van Gogh - Road with Cypress and Star - c. 12-15 May 1890.jpg|thumb|upright|''[[साइप्रस र तारासहितको सडक]]'', मे १८९०, क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो|alt= सडको छेउमा एउटा ठूलो साइप्रस रूखको चित्र, दुई व्यक्ति हिँड्दै, उनीहरूको पछाडि एउटा गाडा र घोडा र पृष्ठभूमिमा एउटा हरियो घर, तीव्र तारायुक्त आकाश मुनि।]] पन्ध्रवटा क्यानभासले साइप्रस रूखहरूलाई चित्रण गर्दछ, जुन रूखप्रति उनी आर्ल्समा मोहित भएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101, 189–191}} उनले ती रूखहरूमा जीवन भर्ने काम गरेका थिए जसलाई परम्परागत रूपमा मृत्युको प्रतीक मानिन्थ्यो।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} आर्ल्समा उनले सुरु गरेको साइप्रसको शृङ्खलामा रूखहरू टाढा, खेतहरूमा हावा रोक्ने बाधाको रूपमा चित्रित थिए; साँ-रेमीमा हुँदा उनले तिनलाई अग्रभूमिमा ल्याएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 110}} भिन्सेन्तले मे १८८९ मा थिओलाई लेखेको एक पत्र यस प्रकार छ: "साइप्रसले अझै मलाई व्यस्त राखेको छ, म तिनीहरूसँग मेरो सूर्यमुखीहरूको क्यानभासजस्तै केही गर्न चाहन्छु"; उनले थपे, "ती रेखा र अनुपातमा सुन्दर छन्, मिस्रको स्मारक स्तम्भ जस्तो।"{{sfnp|Rewald|1978|loc= 311}} सन् १८८९ को मध्यमा र उनकी बहिनी विलको अनुरोधमा, फन गोखले ''[[साइप्रस भएको गहुँको खेत]]'' का धेरै साना संस्करणहरूको चित्रण गरेका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 132–133}} यी कृतिहरू घुमाउरो र बाक्लो रङ्ग प्रयोगका कारण विशेष छन्। यी चित्रहरूमा ''तारायुक्त रात'' पर्दछ जसमा साइप्रसले अग्रभूमिमा प्रभुत्व जमाउँछन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101, 189–191}} यसका अतिरिक्त, साइप्रसहरूलाई अग्रभूमिमा राखि बनाइएका अन्य उल्लेखनीय कृतिहरूमा ''साइप्रस'' (सन् १८८९), ''दुई व्यक्तिसहितको साइप्रस'' (सन् १८८९–९०) र ''[[साइप्रस र तारासहितको सडक]]'' (सन् १८९०) आदि समावेश छन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101}} सन् १८८९ को अन्तिम छ वा सात महिनाको अवधिमा, उनले जैतुनका रूखहरूका कम्तीमा पन्ध्र चित्रहरू पनि सिर्जना गरेका थिए जसलाई उनले समयको माग वा बाध्यकारी ठान्दथे।<ref name="NGA">{{cite web |url=http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |title=The Olive Garden, 1889 |year=2011 |work=Collection |publisher=National Gallery of Art, Washington, DC |access-date=25 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510143650/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |archive-date=10 May 2011 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510143650/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |date=10 May 2011 }}</ref> यी कृतिहरूमध्ये ''[[जैतुनको रूख (फन गोख शृङ्खला)|पृष्ठभूमिमा एल्पिलस सहितको जैतुनका रूखहरू]]'' (सन् १८८९) छ, जसको बारेमा उनले आफ्नो भाइलाई लेखेको पत्रमा भने, "अन्ततः मसँग जैतुनसहितको एउटा परिदृश्य छ।"{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101}} साँ-रेमीमा हुँदा, फन गोखले आश्रय बाहिर समय बिताए, जहाँ उनले जैतुनका बगैँचामा रूखहरू चित्रित गरेका थिए। यी कृतिहरूमा, प्राकृतिक जीवनलाई बाङ्गो र ग्रन्थीले भरिएको (गठियाले ग्रस्त) रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Van Gogh Starry Night Drawing.jpg|alt=एउटा परिदृश्यको चित्र जसमा तारायुक्त रातको आकाशले चित्रको दुई-तिहाइ भाग ओगटेको छ। बायाँ अग्रभूमिमा एउटा साइप्रस रूख चित्रको तल्लो भागदेखि माथिल्लो भागसम्म फैलिएको छ। बायाँतिर, गाउँको घर र अग्लो टुप्पो भएको एउटा चर्च पर्वत शृङ्खलाको फेदमा समूहबद्ध छन्। माथि दायाँतिर एउटा चन्द्रमा छ जसलाई प्रकाशको घेराद्वार घेरिएको छ। त्यहाँ धेरै चम्किला ठूला र साना ताराहरू छन् जो प्रत्येक घुमाउरो प्रभामण्डलले घेरिएका छन्। आकाशको केन्द्रमा आकाशगङ्गालाई दोहोरो घुमाउरो भुमरीको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।|''तारामय रातमा साइप्रस'', सन् १८८९ मा बनाएको चित्र पछि फन गोखले बाँसको कलम प्रयोग गरि बनाएको चित्र File:Van Gogh - Zypressen mit zwei weiblichen Figuren.jpeg|alt=साइप्रस रूखहरूको ठूलो समूहको चित्र, जसको छेउमा दुई युवती हिँडिरहेका छन्, पृष्ठभूमिमा एउटा ठूलो घर, बादलले ढाकिएको नीलो आकाश मुनि।|''साइप्रस र दुई महिला'', फेब्रुअरी १८९०। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Vincent van Gogh - Wheat Field with Cypresses - Google Art Project.jpg|alt=उज्यालो दिउँसोको आकाश मुनि दुई ठूला साइप्रसका रूखहरूको चित्र, पहाड, झाडी, फूल र रूखहरूको परिदृश्यमा गहुँको खेतको छेउमा।|''[[साइप्रस भएको गहुँको खेत]]'', सेप्टेम्बर सन् १८८९। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क File:Vincent Van Gogh 0016.jpg|alt=दुई ठूला साइप्रस रूखहरूको चित्र, दिउँसोको अन्तिम आकाश मुनि, एउटा चन्द्रमा सहित।|''साइप्रस'', सन् १८८९। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क </gallery> ====बगैँचाहरू==== ''[[फूल फुल्ने बगैँचाहरू]]'' (''फुल्ने बगैँचाहरू'' पनि भनिने) फन गोखको फेब्रुअरी १८८८ मा आर्ल्समा आगमन पछि पूरा भएका पहिलो समूहका कृतिहरू मध्ये एक हुन्। यसमा सङ्ग्रहीत १४ वटा चित्रहरूले आशावादी, आनन्दित र दृश्यात्मक रूपमा वसन्तको विकासलाई अभिव्यक्त गर्दछन्। यी चित्रहरू संवेदनशील र मानवविहीन छन्। यस चित्र शृङ्खलालाई उनले छोटो समयमा चित्रण गरेर सकाएका र उनले यस शृङ्खलामा प्रभाववादको एउटा संस्करण ल्याएका थिए जुन यस अवधिमा व्यक्तिगत शैलीको बलियो भावनाको उभिएको थियो। फुल्ने रूखहरूको क्षणभङ्गुरता र ऋतुको समाप्ति उनको अनित्यताको भावना र आर्ल्समा नयाँ सुरुवातको विश्वाससँग मेल खाएजस्तो देखिन्थ्यो। त्यो वसन्तमा रूखहरू फुल्दा, उनले "एउटा यस्तो विषयवस्तुको संसार भेट्टाए जुन अझ बढी जापानी हुन सक्दैनथ्यो।"{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 331–333}} भिन्सेन्तले २१ अप्रिल १८८८ मा थिओलाई लेखेअनुसार, उनसँग १० वटा बगैँचाहरू छन् र "चेरीको रूखको एउटा ठूलो [चित्र] उनले बिगारेको थिए।"{{sfnp|Pickvance|1984|loc=45–53}} यस अवधिमा फन गोखले छायाँहरूको अधीनमा रहेर रूखहरूलाई चित्रण गरी प्रकाशको प्रयोगमा निपुणता हासिल गरेका थिए भने यी चित्रहरू हेर्दा तिनै चित्रित वस्तुहरू वास्तविक प्रकाशको स्रोत हुन् जस्तो देखिन्थ्यो। {{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 331–333}} अर्को वर्षको सुरुमा उनले बगैँचाहरूको अर्को सानो समूह चित्रण गरे जसमा ''[[आर्ल्सको दृश्य, फुल्ने बगैँचाहरू]]'' समावेश छ।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=385}} फन गोख दक्षिणी फ्रान्सको परिदृश्य र वनस्पतिबाट मोहित थिए भने उनी प्रायः आर्ल्स नजिकैका खेतका बगैँचाहरूमा जाने गर्दथे। भूमध्यसागरीय जलवायुको जीवन्त प्रकाशमा उनको रङ्गमिश्रण कला उल्लेखनीय रूपमा उज्ज्वल भएको थियो।{{sfnp|Fell |1997|loc= 32}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Van Gogh - Blühender Pfirsichbaum.jpeg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि काठको बार नजिकै फुल्ने बगैंचामा दुई गुलाबी आरुका रूखहरूको एक वाटरकलर|''फुलिरहेको गुलाबी आरुको रूख (मौभको सम्झना)'', जलरङ्ग चित्रण, मार्च १८८८। क्रेलर-मुलर संग्रहालय File:Vincent van Gogh - De roze boomgaard - Google Art Project.jpg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि फूल फुल्ने बगैँचाको एक चित्र।|''गुलाबी बगैँचा'', मार्च १८८८। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम File:Van Gogh - Blühender Obstgarten, von Zypressen umgeben.jpeg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि ठूला साइप्रस रूखहरूले घेरिएको काठको तगारो नजिकै धेरै रूखहरूको फूल फुल्ने बगैँचाको एक चित्र।|''साइप्रसले घेरिएको फुलिरहेको बगैँचा'', अप्रिल १८८८। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Vincent Van Gogh 0018.jpg|alt=तीनवटा फुलिरहेका रूखहरूको नजिकको दृश्य, जसको पछाडि एउटा ठूलो बगैँचा र खेत देख्न सकिन्छ जहाँ एकजना मानिस काम गरिरहेको छ, पृष्ठभूमिमा भवन र घरहरूले भरिएको एउटा गाउँ, उज्यालो आकाश मुनि।|''[[आर्ल्सको दृश्य, फुल्ने बगैँचाहरू]]'', अप्रिल १८८९। नोए पिनाकोथेके, म्युनिख </gallery> ==== गहुँका खेतहरू ==== [[चित्र:Vincent van Gogh - Wheatfield under thunderclouds - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.4|''[[गर्जनशील बादलमुनि गहुँको खेत]]'', सन् १८९०, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम, नेदरल्यान्ड्स|alt= गहुँको खेतको एक विस्तृत चित्रको बीचमा हरियो पहाडहरू र अँध्यारो तथा डरलाग्दो आकाशलाई चित्रण गरिएको छ।]] फन गोखले आर्ल्स वरपरको परिदृश्यको भ्रमणका क्रममा धेरै चित्रण यात्राहरू गरेका थिए। उनले अन्न, गहुँका खेत र क्षेत्रका अन्य ग्रामीण स्थलचिह्नहरूका चित्रहरू बनाएका थिए जसमा ''पुरानो मिल'' (सन् १८८८) पनि समावेश छ भने यो गहुँका खेतहरू भन्दा परको मनोरम संरचनाको उत्कृष्ट उदाहरण हो।{{sfnp|Pickvance|1984|loc= 177}} हेग, एन्टवर्प र पेरिसको बसाइँका विभिन्न विन्दुहरूमा फन गोखले आफ्नो झ्यालबाट देखिने दृश्य चित्रण गरेका थिए। यी कृतिहरू ''[[गहुँको खेत]]'' शृङ्खलामा परिणत भएका थिए जसमा साँ-रेमीको आश्रयमा उनको कोठाबाट देखिने दृश्य चित्रण गरिएको छ।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=390–394}} फन गोखद्वारा चित्रित उनका अन्तिम चित्रहरू प्रायः उदास किसिमका भएतापनि यिनीहरू अनिवार्य रूपमा आशावादी रहेको र यी चित्रहरूले फन गोखको मृत्युको समयसम्म पनि, स्पष्ट मानसिक स्वास्थ्यमा फर्कने उनको इच्छालाई प्रतिबिम्बित गर्दछन्। तैपनि उनका केही अन्तिम कृतिहरूले उनको गहिरिँदै गएको चिन्तालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=283}}{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 680–686}} जुलाई १८९० मा, ओभरबाट लेखेको एक पत्रमा फन गोखले "पहाडहरूको विरुद्धको विशाल मैदान, समुद्रजस्तै असीम, नाजुक पहेँलो" मा उनी तल्लीन भएका छन् भनी उल्लेख गरेका थिए।{{sfnp|Edwards|1989|loc=115}} फन गोखले मे महिनामा खेतहरूबाट मोहित बनेका थिए जतिबेला गहुँ काँचो र हरियो थियो। उनको ''सेतो घर सहित ओभरमा गहुँका खेतहरू''ले पहेँलो र नीलोको अधिक मौन रङ्गमिश्रण देखाउँदछ, जसले एक आदर्श सद्भावको भावना सिर्जना गर्दछ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 654}} लगभग १० जुलाई १८९० मा, फन गोखले थिओलाई "अशान्त आकाशमुनि गहुँका विशाल खेतहरू" बारे लेखेका थिए।{{refn|{{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let898/letter.html Letter 898]|ps= . Vincent to Theo van Gogh and Jo van Gogh-Bonger. Auvers-sur-Oise, on or about Thursday, 10 July 1890.}}}} ''[[कागहरू सहितको गहुँको खेत]]''ले आफ्नो अन्तिम दिनहरूमा कलाकारको मानसिक अवस्था देखाउँदछ; हल्स्करले यस कृतिलाई "डरलाग्दो आकाश र अपशकुन कागहरू सहितको विनाशले भरिएको चित्र" भनेर वर्णन गरेका थिए।{{sfnp|Hulsker|1990|loc=478–479}} यसको गाढा रङ्गमिश्रण र भारी ब्रसस्ट्रोकहरूले खतराको भावना व्यक्त गर्दछन्।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 680}} <gallery widths="165px" heights="135px" class="center"> File:Van Gogh - Enclosed Wheat Field with Rising Sun (KM 106.596).jpg|alt= गहुँको खेत, नदी, घरहरू, पहाडहरू र उदाउँदो सूर्यको एक उज्ज्वल लगभग वर्गाकार चित्र।|''उदाउँदो सूर्यसहितको बन्द गहुँको खेत'', मे १८८९, क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Vincent Willem van Gogh, Dutch - Rain - Google Art Project.jpg|alt= बाक्लो मुसलधारे पानीमा गहुँको खेतको एउटा लगभग वर्गाकार चित्र।|''[[वर्षा (फन गोख)|वर्षा]]'' वा ''पानीमा बन्द गहुँको खेत'', नोभेम्बर १८८९, [[फिलाडेल्फिया कला सङ्ग्रहालय]], [[फिलाडेल्फिया]] File:Evening landscape at moonrise - Van Gogh.jpg|alt= परालका थुप्राहरू भएको अँध्यारो गहुँको खेतको लगभग वर्गाकार चित्र, उदाउँदो पूर्ण जून मुनि पृष्ठभूमिमा नदी र पहाडहरू सहित।|''[[गहुँका खेतहरू]]'', जुन १८८९ को सुरुमा। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो File:Vincent van Gogh - House at Auvers - Google Art Project.jpg|alt= दिउँसोको समयमा गहुँको खेतको लगभग वर्गाकार चित्र, पृष्ठभूमिमा परिदृश्य र एउटा सेतो घर सहित।|''सेतो घर सहित ओभेरमा गहुँको खेत'', जुन १८९०, [[फिलिप्स सङ्ग्रह]], वासिङ्टन, डिसी </gallery> ====फूलहरू==== [[चित्र:Vincent Willem van Gogh 127.jpg|thumb|upright|''स्थिर जीवन: चौध सूर्यमुखीहरू सहितको फूलदानी'', अगस्ट १८८८। नेसनल ग्यालेरी, लन्डन|alt=उज्यालो पहेँलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध पहेँलो सतहमा सूर्यमुखीहरू रहेको एउटा सिरेमिक फूलदानी।]] फन गोखले फूलहरू सहित धेरै परिदृश्यहरू चित्रण गरेका थिए जसमा गुलाफ, पुस्कर र [[सूर्यमुखी]] जस्ता फूलहरू समावेश छन्। केहीले रङ्ग भाषामा उनको रुचि र जापानी [[उकियो-ए]]मा पनि उनको रुचिलाई प्रतिबिम्बित गर्दछन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 80–81, 184–187}} मर्दै गरेका सूर्यमुखीहरूको दुई शृङ्खलाहरू रहेका छन्। पहिलो सन् १८८७ मा पेरिसमा चित्रण गरिएको थियो र यसले भुइँमा सुतेका फूलहरू देखाउँदछ। दोस्रो शृङ्खला एक वर्षपछि आर्ल्समा पूरा भएको थियो र यो बिहानीको सुरुवातको उज्यालोमा राखिएको फूलदानीमा गुच्छाहरूको हो।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 413}} दुवै बाक्लो तहको रङको कामबाट निर्मित छन् जसले, लन्डन नेसनल ग्यालेरीका अनुसार, "बीउको टाउकोको बनावट" लाई उजागर गर्दछ।<ref>{{cite web|url=https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/vincent-van-gogh-sunflowers|title=Vincent van Gogh; Sunflowers; NG3863|publisher=National Gallery, London|access-date=1 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812154012/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/vincent-van-gogh-sunflowers|archive-date=12 August 2016|url-status=live}}</ref> यी शृङ्खलाहरूमा, फन गोख आफ्ना चित्रहरूलाई व्यक्तिपरकता र भावनाले भर्ने आफ्नो सामान्य रुचिमा नढालेर यसको सट्टामा दुवै शृङ्खला गोगाँलाई आफ्नो प्राविधिक कौशल र कार्य विधिहरू प्रदर्शन गर्नका लागि बनाइएको {{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 411}} थियो जसले भ्रमण गर्न लागेका थिए। सन् १८८८ का चित्रहरू कलाकारको लागि आशावादको एक दुर्लभ अवधिमा सिर्जना गरिएको थियो। भिन्सेन्तले अगस्ट १८८८ मा थिओलाई लेखेकको पत्र यसप्रकार छ; {{quote|म मार्सेइजले (मार्सेइजका मानिसहरू) बुएबेस (परिकार) खाँदाजस्तो उत्साहका साथ चित्रण गर्दै छु, यसले तपाईँलाई आश्चर्यचकित पार्दैन जब यो ठूला सूर्यमुखीहरू चित्रण गर्ने प्रश्न आउँछ&nbsp;... यदि मैले यो योजना पूरा गरेँ भने त्यहाँ एउटा दर्जन चित्रहरू हुनेछन्। त्यसैले सम्पूर्ण कुरा नीलो र पहेँलोमा एउटा तालमेल मिल्नेछ। म यसमा हरेक बिहान, सूर्योदयदेखि काम गर्दछु। किनभने फूलहरू चाँडै ओइलाउँछन् र यो सबै एकै पटकमा गर्ने कुरा हो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let666/letter.html Letter 666]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Arles, Tuesday, 21 or Wednesday, 22 August 1888.}}}} गोगाँको भ्रमणको प्रत्याशामा पर्खालहरू सजाउनको लागि सूर्यमुखीहरू चित्रण गरिएको थियो भने फन गोखले आर्ल्समा ''[[पहेँलो घरको पाहुना कोठा]]'' वरिपरि व्यक्तिगत कृतिहरू राखेका थिए। गोगाँ गहिरो रूपमा प्रभावित भए र पछि पेरिस संस्करणहरू मध्ये उनले दुईवटा प्राप्त गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 411}} गोगाँको प्रस्थान पछि, फन गोखले सूर्यमुखीहरूको दुई प्रमुख संस्करणहरूलाई ''बेर्सेज त्रिपट्ट''को एउटा अंशको रूपमा कल्पना गरे र तिनीहरूलाई आफ्नो ''ले भँ'' ब्रसेल्स प्रदर्शनीमा समावेश गरेका थिए। आज यस शृङ्खलाका प्रमुख भागहरू उनका सबैभन्दा प्रसिद्ध चित्रहरू मध्येमा पर्दछन्। यी चित्रहरू पहेँलो रङ्गको रोगसूचक अर्थ र पहेँलो घरसँग यसको सम्बन्ध, ब्रसस्ट्रोकहरूको अभिव्यञ्जनावाद र प्रायः गाढा पृष्ठभूमिहरू विरुद्धको तिनीहरूको विपरितताको लागि परिचित छ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 417}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Vincent Willem van Gogh 128.jpg|alt=फिक्का नीलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध पहेँलो सतहमा सूर्यमुखीहरू सहितको एउटा सिरेमिक फूलदानी।|''[[सूर्यमुखी (फन गोख शृङ्खला)|स्थिर जीवन: बाह्र सूर्यमुखीहरू सहितको फूलदानी]]'', अगस्ट १८८८। नोए पिनाकोथेके, म्युनिख File:Irises-Vincent van Gogh.jpg|alt=बगैँचामा उब्जिएको आइरिस। त्यहाँ खाली माटो देखिन्छ र पृष्ठभूमिमा सुन्तला रङ्गका फूलहरू छन्।|''आइरिस (चित्रकला)'', मे १८८९। जे. पल गेती सङ्ग्रहालय, लस एन्जलस File:Vincent van Gogh - Almond blossom - Google Art Project.jpg|alt=फिक्का नीलो आकाशको विरुद्ध रूखको हाँगाहरूमा फिक्का गुलाबी फूलहरू।|''बदामको फूल'', फेब्रुअरी १८९०। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम File:Vincent van Gogh - Irises - Google Art Project.jpg|alt=पहेँलो फूलदानीमा आइरिस फूलहरू र केही हरियो पातहरू।|''स्थिर जीवन: पहेँलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध आइरिसहरू सहितको फूलदानी'', मे १८९०, फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 819–820}} <!-- File:Van Gogh - Vase of Roses.jpg|alt=फिक्का हरियो पृष्ठभूमिको विरुद्ध हरियो फूलदानीमा फिक्का गुलाबी गुलाब।|''स्थिर जीवन: गुलाफहरू सहितको फूलदानी'', मे १८९०, मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 819–820}} --> </gallery> {{clear}} == प्रतिष्ठा र विरासत == [[चित्र:Jo van Gogh-Bonger, by Woodbury and Page-2.jpg|thumb|upright|[[योहाना फन गोख-बोङ्गर]], सन् १८८९|alt=एक जवान महिलाको सहज अभिव्यक्ति र हल्का मुस्कानका साथ टाउकोको औपचारिक श्यामश्वेत तस्वीर]] सन् १८८० को दशकको अन्त्यतिर फन गोखको पहिलो प्रदर्शनीहरू पछि कलाकार, कला समीक्षक, व्यापारी र सङ्कलनकर्ताहरू माझ उनको प्रतिष्ठा निरन्तर बढ्दै गएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}</ref> सन् १८८७ मा, [[अँद्रे आन्तोन]]ले पेरिसको [[थिएटर लिब्र]]मा [[जर्ज सुरात]] र [[पल सिन्याक]]का कामहरूसँगै फन गोखका चित्रहरू पनि राखेका थिए भने तीमध्ये केही जुलियन टाङ्गुईले प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 305}}</ref> सन् १८८९ मा, अल्बर्ट ओरियरले ''ल मोदेरनिस्त इलुस्त्रे'' पत्रिकामा उनको कामलाई "आगो, तीव्रता र घाम" को विशेषता भएको भनी वर्णन गरेका थिए।<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 307}}</ref> जनवरी १८९० मा ब्रसेल्सको सोस्येते दे-आर्तिस्त एँदेपाँदाँ ({{भाषा-फ्रान्सेली|Société des Artistes Indépendants}}) मा उनका १० वटा चित्रहरू प्रदर्शन गरिएका थिए।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc=72}}</ref> फ्रान्सेली राष्ट्रपति [[सादी कार्नो|मारी फ्रँस्वा सादी कार्नो]] फन गोखको कामबाट प्रभावित भएको भनिएको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/08/27/van-gogh-not-unappreciated-lifetime-myth-busting-letter-shows/ |title=Van Gogh was not unappreciated in his lifetime, myth-busting letter shows |work=The Daily Telegraph |last=Furness |first=Hannah |date=27 August 2018 |access-date=7 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180908015803/https://www.telegraph.co.uk/news/2018/08/27/van-gogh-not-unappreciated-lifetime-myth-busting-letter-shows/ |archive-date=8 September 2018 |url-status=live }}</ref> फन गोखको मृत्युपछि, ब्रसेल्स, पेरिस, हेग र एन्टवर्पमा स्मृति प्रदर्शनीहरू आयोजना गरिएका थिए। उनका कामहरू ''[[ले भँ]]''मा छवटा चित्रहरू सहित धेरै उच्च-प्रोफाइल प्रदर्शनीहरूमा देखाइएका थिए भने सन् १८९१ मा ब्रसेल्समा एक पूर्वव्यापी प्रदर्शनी भएको थियो।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc=72}}</ref> सन् १८९२ मा [[ओक्तेभे मिर्बेउ]]ले लेखेका थिए, फन गोखको आत्महत्या कलाका लागि "एक असीमित दुखद क्षति थियो... यद्यपि जनता उनको भव्य अन्त्येष्टिमा भीड लागेनन् र बिचारा भिन्सेन्त फन गोख, जसको मृत्युको अर्थ प्रतिभाको एउटा सुन्दर ज्वाला निभ्नु हो, उनी आफ्नो जीवन जस्तै गुमनाम र उपेक्षित भएर मृत्युमा गए।"<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 305}}</ref> सन् १८९१ जनवरीमा उनका भाइ थिओको मृत्युले भिन्सेन्तको सबैभन्दा ठूलो र राम्रो पहुँच भएको समर्थकलाई गुमेको थियो।<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 310}}</ref> थिओकी विधवा योहान फन गोख-बोङ्गर बीसको दशककी डच महिला थिइन् जसले न त आफ्नो पतिलाई न त जेठाजुलाई धेरै समयदेखि चिनेकी थिइन्। उनले अचानक सयौँ चित्र, पत्र र रेखाचित्रहरूका साथै आफ्नो शिशु छोरा भिन्सेन्त विलेम फन गोखको हेरचाह गर्नुपर्ने भएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}</ref>{{efn|group=note|उनको पति परिवारको एकमात्र सहारा थिए, र योहानासँग पेरिसमा एउटा कोठा, केही फर्निचरका सामानहरू र जेठाजुका चित्रहरू मात्र बाँकी थिए, जसलाई त्यस समयमा "कुनै मूल्य नभएको" रूपमा हेरिन्थ्यो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://www.webexhibits.org/vangogh/memoir/nephew/1.html Memoirs of V.W. van Gogh]}}}} गोगाँ फन गोखको प्रतिष्ठा बढाउन सहयोग गर्ने पक्षमा थिएनन् र जोका भाइ एन्ड्रिज बोङ्गर पनि उनको कामको बारेमा खासै उत्साहित देखिएनन्।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}</ref> समीक्षकहरूमध्ये फन गोखका प्रारम्भिक समर्थकहरू मध्ये एक, ओरियरको सन् १८९२ मा २७ वर्षको उमेरमा [[टाइफाइड|टाइफाइड ज्वरो]]का कारण मृत्यु भएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}</ref> [[चित्र:Vincent Van Gogh 0013.jpg|thumb|right|upright|''त्रास्कोँ जाने बाटोमा चित्रकार'', अगस्ट १८८८ (दोस्रो विश्वयुद्धमा आगोले नष्ट भएको)|alt=एउटा परालको टोपी लगाएको मानिस, क्यानभास र पेन्टबक्स बोकेर, रूखले घेरिएको, पातहरू छरिएको ग्रामीण सडकमा देब्रेतिर हिँडिरहेको चित्र]] सन् १८९२ मा, [[एमिल बेर्नार]]ले [[पेरिस]]मा फन गोखको चित्रहरूको एउटा सानो एकल प्रदर्शनी आयोजना गरेका थिए भने [[जुल्याँ ताँगी]]ले फन-गोख-बोङ्गरबाट पठाइएका धेरै चित्रहरूसहित फन गोखका अन्य चित्रहरूलाई प्रदर्शनमा राखेका थिए। अप्रिल १८९४ मा, पेरिसको [[दुराँ-रुएल]] ग्यालरीले फन गोखको कलाकृतिहरूबाट १० वटा चित्रहरू बिक्रीको लागि स्वीकार गर्न सहमति जनाएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}</ref> सन् १८९६ मा, त्यतिबेलाका एक अज्ञात कला फाभिवादी विद्यार्थी चित्रकार [[हेनरी मातिस]]ले ब्रिटनीको बेल इल टापूमा जोन रसेलसँग भेट्न गएका थिए।<ref>{{sfnp| Spurling|1998|loc= 119–138}}</ref> <ref name=abc>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/rn/arts/booktalk/stories/s1430343.htm|title=अज्ञात मातिस&nbsp;... – पुस्तक वार्ता|last=हिलरी स्पर्लिङसँग अन्तर्वार्ता|date=८ जुन २००५|work=ABC Online|access-date=१ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20111012112023/http://www.abc.net.au/rn/arts/booktalk/stories/s1430343.htm|archive-date=१२ अक्टोबर २०११|url-status=live}}</ref> रसेल फन गोखको घनिष्ठ मित्र थिए; उनले मातिसलाई डच चित्रकारको कामसँग परिचित गराएर उनलाई फन गोखको एउटा रेखाचित्र दिएका थिए। फन गोखबाट प्रभावित भएर, मातिसले माटोको रङ्गको चित्रकला छोडेर चम्किला रङ्गहरू अपनाएका थिए।<ref name=abc/>{{sfnp|Spurling|1998|loc= 138}} सन् १९०१ मा पेरिसमा, बर्नहाइम-ज्युन ग्यालरीमा फन गोखको एउटा ठूलो पूर्वव्यापी प्रदर्शनी आयोजना गरिएको थियो जसले [[आन्द्रे देराँ]] र [[मौरिस द भ्लामिङ्क]]लाई उत्साहित तुल्याएको र फाभिवादको उदयमा योगदान पुर्‍याएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}</ref> सन् १९१२ मा कोलोनमा सोन्डरबुन्ड कलाकारहरूसँग, सन् १९१३ मा न्युयोर्कमा आर्मरी प्रदर्शनी, र सन् १९१४ मा बर्लिनमा महत्वपूर्ण समूह प्रदर्शनीहरू भएका थिए,<ref>{{sfnp|Dorn|Leeman|1990}}</ref> [[हेन्क ब्रेमर]] फन गोखको बारेमा सिकाउन र बोल्नमा महत्वपूर्ण भूमिकामा थिए,<ref>{{sfnp|Rovers|2007|loc= 262}}</ref> र उनले [[हेलेन क्रोलर-मुलर]]लाई फन गोखको कलासँग परिचित गराएका थिए जो उनको कामको एक अति उत्सुक सङ्ग्रहकर्ता बनेकी थिइन्।<ref>{{sfnp|Rovers|2007|loc= 258}}</ref> जर्मनेली अभिव्यञ्जनावादका प्रारम्भिक व्यक्तित्वहरू जस्तै [[एमिल नोल्डे]]ले फन गोखको कामप्रति ऋण स्वीकार गरेका थिए।<ref>{{sfnp|Selz|1968|p= 82}}</ref> फन गोखको प्रसिद्धि [[पहिलो विश्वयुद्ध]]भन्दा पहिले [[अस्ट्रिया]] र [[जर्मनी]]मा सर्वप्रथम शिखरमा पुगेको थियो,<ref>{{sfnp|Weikop|2007|loc= 208}}</ref> जसमा उनको पत्रहरूको तीन खण्डमा १९१४ मा प्रकाशनले सहयोग पुर्‍याएको थियो।<ref>{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 867}}</ref> उनका पत्रहरू अभिव्यञ्जनात्मक र साहित्यिक छन् भने यी पत्रहरूलाई १९औँ शताब्दीको आफ्नो प्रकारको अग्रणी लेखाइको रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}}</ref> यी पत्रहरूले फन गोखको एउटा शक्तिशाली पौराणिक कथाको सुरुवात गर्दछ जसमा उनलाई एक तीव्र र समर्पित चित्रकारको रूपमा उल्लेख गरि आफ्नो कलाको लागि कष्ट भोगेको र युवावस्थामै मृत्युवरण गरेको भनी वर्णन गर्दछ।<ref>{{sfnp|Pomerans|1997|loc= x}}</ref> सन् १९३४ मा, उपन्यासकार [[अर्भिङ स्टोन]]ले फन गोखको जीवनमा आधारित एउटा जीवनीपरक उपन्यास लेखे जसको शीर्षक थियो ''[[लस्ट फर लाइफ (उपन्यास)|लस्ट फर लाइफ]]'' राखिएको थियो जुन फन गोखका भाइ थिओलाई लेखेको पत्रहरूमा आधारित थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0994883/|title=भिन्सेन्त फन गोखका लागि IMDb|website=IMDb|access-date=९ मे २०१९|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527102007/https://www.imdb.com/name/nm0994883/|archive-date=२७ मे २०१९|url-status=live}}</ref> यस उपन्यास र सन् १९५६ को यसै नामको चलचित्रले उनको प्रसिद्धिलाई अझै वृद्धि गरेको देखिन्छ। संयुक्त राज्यहरूमा स्टोनले अनुमान लगाएअनुसार, उनको अप्रत्याशित सर्वाधिक बिक्री भएका पुस्तक भन्दा पहिले केही सय मानिसहरूले मात्र फन गोखको बारेमा सुनेका थिए।<ref>{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xii}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=dlhn_Kxgm8g | archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211114/dlhn_Kxgm8g| archive-date=१४ नोभेम्बर २०२१ | url-status=live|title=अर्भिङ स्टोन अन्तर्वार्ता |work= Day at Night|first=जेम्स |last=डे |date=२३ अप्रिल १९७४ |access-date=२ अगस्ट २०१७}}</ref> ===फन गोख सङ्ग्रहालय=== {{मुख्य|फन गोख सङ्ग्रहालय}} [[चित्र:Weesp and Amsterdam (Netherland, June 2020) - 7 (50550627911).jpg|thumb|फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम]] फन गोखको भतिजा [[भिन्सेन्त विलेम फन गोख]] (सन् १८९०–१९७८),<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 253}}</ref> ले आफ्नी आमाको मृत्यु सन् १९२५ मा भएपछि उनीसँग सम्बन्धित सबै सम्पत्तिको उत्तराधिकारी बनेका थिए। सन् १९५० को दशकको प्रारम्भमा उनले चार खण्ड र धेरै भाषाहरूमा प्रस्तुत पत्रहरूको पूर्ण संस्करणको प्रकाशनको व्यवस्था गरेका थिए। त्यसपछि उनले सम्पूर्ण सङ्ग्रह खरीद गर्न र राख्नको लागि एउटा फाउन्डेसनलाई अनुदान दिन डच सरकारसँग वार्ता सुरु गरेका थिए।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 252}}</ref> थिओका छोरा विलेम फन गोखले कलाकृतिहरू सम्भवतः उत्तम अवस्थाहरूमा प्रदर्शित गरिनेछन् भन्ने उद्देश्यले यो परियोजनाको योजना बनाएका थिए। यो परियोजना सन् १९६३ मा सुरु भएको थियोे जहाँ वास्तुकार [[खेरित रितभेल्त]]लाई यसको डिजाइनको जिम्मा दिइएको र सन् १९६४ मा उनको मृत्युपछि [[किशो कुरोकावा]]ले उक्त जिम्मेवारी सम्हालेका थिए।<ref name=nga>{{citation |url=http://www.nga.gov/exhibitions/vgmsm.shtm |title=भान गोगको भान गोगहरू: भान गोग संग्रहालय |date=४ अक्टोबर १९९८ |publisher=नेसनल ग्यालेरी अफ आर्ट |access-date=२३ अप्रिल २०११ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529195527/http://www.nga.gov/exhibitions/vgmsm.shtm |archive-date=२९ मे २०१० |url-status=live }}</ref> सन् १९६० को दशकभरि काम प्रगतिमा रह्यो र यसको भव्य उद्घाटनको लागि सन् १९७२ को वर्षलाई लक्षित गरिएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 253}}</ref> [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] सन् १९७३ मा एम्स्टर्डमको [[म्युजियमप्लेन]] मा खुलेको थियो,<ref>{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xiii}}</ref> यो राइक्सम्युजियमपछि नेदरल्यान्ड्सको दोस्रो सबैभन्दा लोकप्रिय सङ्ग्रहालय बन्न सफल भएको थियो नहाँ नियमित रूपमा वार्षिक १५ लाखभन्दा बढी आगन्तुकहरू आउने गर्दथे। सन् २०१५ मा यसले कीर्तिमानी १९ लाख आगन्तुकहरू पाएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.at5.nl/artikelen/150751/bezoekersrecords_voor_van_gogh_museum_en_nemo|title=Bezoekersrecords voor Van Gogh Museum en NEMO|date=१५ डिसेम्बर २०१५|language=डच|work=AT5|access-date=४ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20160721082453/http://www.at5.nl/artikelen/150751/bezoekersrecords_voor_van_gogh_museum_en_nemo|archive-date=२१ जुलाई २०१६|url-status=live}}</ref> यस सङ्ग्रहालयमा ८५ प्रतिशत आगन्तुकहरू अन्य देशहरूबाट आएका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/culture-professionals-network/2015/sep/01/van-gogh-museum-chief-axel-ruger-interview|title=फन गोख सङ्ग्रहालय प्रमुख: हाम्रो आयका स्रोतहरू विविधीकरण गर्नु महत्वपूर्ण छ|last=Caines|first=Matthew|date=१ सेप्टेम्बर २०१५|work=द गार्डियन|access-date=४ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826101634/https://www.theguardian.com/culture-professionals-network/2015/sep/01/van-gogh-museum-chief-axel-ruger-interview|archive-date=२६ अगस्ट २०१६|url-status=live}}</ref> == टिप्पणीहरू == {{Reflist|group=note}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{sister project links|auto=1}} * [http://www.vggallery.com/ भिन्सेन्त फन गोख चित्र सङ्ग्राहलय], फन गोखका पत्र तथा कार्यहरूको सम्पूर्ण विवरण * [http://vangoghletters.org/ फन गोखद्वारा लिखित पत्रहरू] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20121025195053/http://vangoghletters.org/vg/ |date=2012-10-25 }} * [http://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/van-gogh.html/ भिन्सेन्त फन गोख] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170920143009/https://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/van-gogh.html/ |date=2017-09-20 }} शिक्षण कार्यक्रम * {{Gutenberg author | id=40599}} * {{Internet Archive author |sname=Vincent van Gogh}} * {{Librivox author |id=6171}} * {{IMDB name}} [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोख]] [[श्रेणी:सन् १८५३ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् १८९० मा मृत्यु]] [[श्रेणी:चित्रकारहरू]] [[श्रेणी:पुरुष आत्महत्या]] 59uzb17njzm4w02gbcn9lm3lljgn2q5 0 140858 1354365 1297826 2026-05-05T19:14:30Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354365 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=वागडी |nativename=''भिलोडी'' |states=[[भारत]] |region=[[वागड]], [[राजस्थान]] |ethnicity=[[भील]] |speakers= ३३ लाख ९० हजार |date=सन् २०११ को जनगणना |ref=<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2018-07-07}}</ref> |familycolor=Indo-European |fam1=[[भारोपेली भाषा परिवार]] |fam2=[[आर्य इरानेली भाषा परिवार|आर्य इरानेली]] |fam3=[[आर्य भाषा परिवार|आर्य]] |fam4=[[आर्य भाषा परिवार|पश्चिमी आर्य]] |fam5=[[भिली भाषाहरू|भिली]] |fam6=उत्तरी |iso3=wbr |glotto=wagd1238 |glottorefname=वागडी }} '''वागडी''' भारतको एउटा भिल भाषा हो जुन मुख्यतया दक्षिणी [[राजस्थान]] डुङ्गरपुर र बांसवाडा जिल्लाहरूमा बोलिन्छ। वागडीलाई भिलीको बोलीको रूपमा चित्रण गरिएको छ।<ref>{{Cite thesis|url=http://eprints.soas.ac.uk/14048|title=Dialect Continuum in the Bhil Tribal Belt: Grammatical Aspects (Thesis submitted for the degree of PhD in Linguistics 2012)|last=Phillips|first=Maxwell P.|publisher=University of London|year=2012|pages=9|doi=10.25501/SOAS.00014048|type=phd}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200531172318/https://eprints.soas.ac.uk/14048// |date=2020-05-31 }}</ref> वागडीका चारवटा बोलीहरू छन्ः अस्पुर, खेरवारा, सागवारा र आदिवासी वागडी। == व्याकरण == === नामहरू === * त्यहाँ दुई नम्बरहरू छन्ः एकवचन र बहुवचन। * दुई लिङ्गः मर्दानी र महिला लिङ्ग। * तीन केसहरूः सरल, तिरछा, र भोकेटिभ। केस मार्किङ आंशिक रूपमा इन्फ्लेकसनल र आंशिक रूपमा पोस्टपोजिसनल हुन्छ। * नामहरू तिनीहरूको अन्तिम खण्डहरू अनुसार अस्वीकार गरिन्छ। * सबै सर्वनामहरू सङ्ख्या र केसका लागि प्रभावित हुन्छन् तर लिङ्ग तेस्रो व्यक्ति एकवचन सर्वनामहरूमा मात्र छुट्याइन्छ। * तेस्रो व्यक्ति सर्वनामहरू प्रत्येक लिङ्गमा निकटता/दूरी आयाममा छुट्याइन्छ। * दस सम्मका कार्डिनल सङ्ख्याहरू प्रभावित हुन्छन्। * वर्तमान र विगतका सहभागीहरू दुवैले विशेषणको रूपमा कार्य गर्छन्। === क्रियाहरू === * त्यहाँ तिन काल र चार मनोदशा छन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{भारतमा बोलिने भाषाहरू}} {{आर्य भाषा परिवार}} [[श्रेणी:आर्य भाषा परिवार]] [[श्रेणी:पश्चिमी आर्य भाषा परिवार]] [[श्रेणी:भारतमा बोलिने भाषाहरू]] sf2l1tmbr4kns5u0pp2zm02tybauage 0 141174 1354389 1250044 2026-05-06T08:14:42Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदी ले [[र्‍होडियम]] मा पुनर्निर्देश नछोडि त्यसलाई [[रोडियम]] मा सारेको हो 1250044 wikitext text/x-wiki '''र्‍होडियम''' एउटा [[रसायनिक तत्व|रासायनिक तत्व]] हो-यसको [[रासायनिक सङ्केत|प्रतीक]] Rh र [[परमाणु क्रमाङ्क|परमाणु सङ्ख्या]] ४५ हो। यो एउटा दुर्लभ, चाँदी झैँ, कडा, जंग प्रतिरोधी संक्रमण धातु हो। यसको प्राकृतिक रूपमा पाइने एउटा [[समस्थानिक|आइसोटोप]] छ, जुन १०३ हो। यो दुर्लभ र सार्‍है महँगो धातु हो। र्‍होडियम समूह 9 तत्व हो। [[श्रेणी:तत्व]] gef38y09i82kptjywos5ed92qugiasm 0 141266 1354386 1265893 2026-05-06T06:31:18Z Bishaldev100 28807 1354386 wikitext text/x-wiki '''लाइसेन्स ''राज''''' वा '''पर्मिट राज''' [[भारतको अर्थतन्त्र|भारतीय अर्थव्यवस्था]] कडा सरकारी नियन्त्रण र नियमनको प्रणालीका लागि अपमानजनक शब्दावली हो जुन १९५० देखि १९९० को दशकको सुरुसम्म थियो।<ref>Oxford English Dictionary, 2nd edition, 1989: from [[Sanskrit|Skr.]] ''rāj'': to reign, rule; cognate with [[Latin|L.]] ''rēx'', ''rēg-is'', [[Old Irish|OIr.]] ''rī'', ''rīg'' king (see RICH).</ref> यस प्रणालीअन्तर्गत, भारतमा व्यवसाय सञ्चालन गर्नाका लागि सरकारबाट इजाजतपत्र प्राप्त गर्न आवश्यक थियो, र यी इजाजतपत्रहरू प्राप्त गर्न प्रायः गाह्रो हुन्थ्यो।<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/867050270|title=India's Innovation Blueprint: How the Largest Democracy is Becoming an innovation Super Power|location=Oxford}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/913733544|title=Economic Reforms in India: Achievements and Challenges|location=Chennai}}</ref><ref>[http://www.swaminomics.org/articles/20011125_streethawking.htm Street Hawking Promise Jobs in Future] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080329023451/http://www.swaminomics.org/articles/20011125_streethawking.htm|date=March 29, 2008}}, ''[[टाइम्स अफ इन्डिया|The Times of India]]'', 2001-11-25</ref> '''लाइसेन्स राज'''को उद्देश्य भारतीय उद्योगको [[संरक्षणवाद|संरक्षण]] गर्नु, आत्मनिर्भरतालाई बढावा दिनु र क्षेत्रीय समानता सुनिश्चित गर्नु थियो।<ref>{{Cite journal |last=Aghion |first=Philippe |last2=Burgess |first2=Robin |last3=Redding |first3=Stephen |last4=Zilibotti |first4=F. |date=2005 |title=The Unequal Effects of Liberalization: Evidence fromDismantling the License Raj in India |url=https://ideas.repec.org//p/cep/stidep/45.html |journal=STICERD - Development Economics Papers - from 2008 This Series Has Been Superseded by Economic Organisation and Public Policy Discussion Papers |language=en}}</ref> निजी कम्पनीहरूले केही उत्पादन गर्नअघि ८० वटा सरकारी निकायहरूबाट स्वीकृती लिनुपर्थ्यो र यदि अनुमति दिइयो भने सरकारले उत्पादनलाई नियमन गर्थ्यो।<ref name="bbcindia1998">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/55427.stm|title=India: the economy|publisher=BBC|year=1998}}</ref> == इतिहास == रुसी क्रान्ति पछि, भारतमा समाजवादी चिन्तकहरूले पूर्व-क्रान्ति रूसी [[सर्वहारा|सर्वहारा वर्ग]] र औपनिवेशिक शासन अन्तर्गत भारतीय जनता बीच समानान्तरहरू चित्रण गर्न थाले। <ref>{{Cite journal |last=Saxena |first=Chandni |date=2011 |title=Emergence of Socialism in Early 20 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=72 |pages=1515–1516 |jstor=44145782}}</ref> [[भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम|भारतीय स्वतन्त्रता]] पछि यी समाजवादी गुटहरू, सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण रूपमा [[जवाहरलाल नेहरू|जवाहरलाल नेहरूको]] लोकतान्त्रिक समाजवादको अवधारणाले लाइसेन्स राजको नीतिहरूलाई प्रभाव पार्यो। <ref>{{Cite journal |last=Kaushik |first=P.D. |date=1985 |title=Economic Creed of the Post Independence Congress: The Nehru-Indira Phase |journal=The Indian Journal of Political Science |volume=46 |issue=4 |pages=474–486 |jstor=41855200}}</ref> उनले दशकौंको [[उपनिवेशकालीन भारत|औपनिवेशिक शासनले]] गरिब भएको भारतीय अर्थतन्त्रलाई आधुनिकीकरण गर्ने तरिकाको रूपमा सरकारी हस्तक्षेपलाई हेरे। <ref>{{Cite journal |last=Ahanger |first=Javid Ahmad |date=2018 |title=Revisiting Nehru: The politics of nonalignment and secularism |journal=World Affairs: The Journal of International Issues |volume=22 |issue=2 |pages=24–33 |jstor=48520062}}</ref> यद्यपि, नेहरूले [[सोभियत सङ्घ|सोभियत संघ]]मा जस्तै निजी क्षेत्रलाई पूर्ण रूपमा उन्मूलन गर्न खोजेनन्। बरु, उनले भारतमा मिश्रित अर्थतन्त्र सिर्जना गर्ने नीति अपनाए, जसमा राज्यको नियन्त्रणमा रहेको रणनीतिक उद्योगहरू र सार्वजनिक क्षेत्रका निगमहरूले लगानीलाई मार्गदर्शन गर्ने, साथै निजी क्षेत्र र बजार शक्तिहरूको लागि महत्त्वपूर्ण भूमिकाको लागि अनुमति दिए। <ref>{{Cite journal |last=Thakur |first=Ramesh |date=January 1993 |title=Restoring India's economic health |journal=Third World Quarterly |volume=14 |issue=1 |pages=137–157 |doi=10.1080/01436599308420317 |jstor=3992587}}</ref> == विशेषताहरू == लाइसेन्स राजको मुख्य विशेषता भनेको योजना आयोग हो जसले केन्द्रीकृत रुपमा सञ्चालन गरेको थियो । कमाण्ड अर्थव्यवस्था जस्तै, [[सोभियत सङ्घ|सोभियत संघको]] पञ्चवर्षीय योजनाको तर्जमा भारतसँग पञ्चवर्षीय योजनाहरू थिए। यद्यपि, सोभियत संघको विपरीत, निजी क्षेत्रले पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। देशमा उपलब्ध स्रोतसाधनको सर्वेक्षण गर्न र जीवनस्तर उकास्ने योजना तर्जुमा गर्न सन् १९५० मा योजना आयोगको स्थापना भएको थियो । <ref>{{Cite web |last=Bhawan |first=Yojana |date=October 19, 2019 |title=Government of India Planning Commission: History |url=https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/aboutus/history/index.php?about=aboutbdy.htm |access-date=November 1, 2020}}</ref> लाइसेन्स राजको अर्को मुख्य विशेषता उद्योगमा कडा नियमन थियो। औद्योगिक विकास नियमन अधिनियम १९५१ बाट उद्योगलाई नियमन गर्नको लागि कानून सुरु भयो, जसले औद्योगिक मेसिनरी, दूरसञ्चार र रासायनिक उत्पादनलाई अनुसूची १को रूपमा तोकिएका उद्योगहरूमा इजाजतपत्र प्रतिबन्धहरू राख्यो। <ref>{{Cite web |date=October 31, 1951 |title=THE INDUSTRIES (DEVELOPMENT AND REGULATION) ACT, 1951 |url=http://legislative.gov.in/sites/default/files/A1951-65.pdf |publisher=New Delhi: Parliament of India}}</ref> त्यसपछि, १९५६ को औद्योगिक नीति रिजोल्युसनले अनुसूची A भनिने निश्चित उद्योगहरूलाई विशेष रूपमा राज्यको नियन्त्रणमा र अनुसूची B अन्तर्गतका केही उद्योगहरूलाई बहुमत राज्यको स्वामित्वमा राखेर यी प्रतिबन्धहरू विस्तार गर्यो। <ref>{{Cite journal |last=Sivadasan |first=Jagadeesh |date=2006 |title=Regulatory Regime in India: 1947 to 1998 |url=http://webuser.bus.umich.edu/jagadees/other/indmfg_data/Reg_history_india.pdf |url-status=dead |journal=The B.E. Journal of Economic Analysis & Policy |volume=9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124112442/http://webuser.bus.umich.edu/jagadees/other/indmfg_data/Reg_history_india.pdf |archive-date=2020-11-24 |access-date=2020-09-28 |via=University of Michigan}}</ref> अनुसूची A मा उद्योगहरू रक्षा उत्पादन, धातु विज्ञान, खानी, र यातायात समावेश थिए। <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://eaindustry.nic.in/handbk/chap001.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150528135133/http://eaindustry.nic.in/handbk/chap001.pdf |archive-date=28 May 2015 |access-date=29 March 2013}}</ref> लाइसेन्स राजको एउटा नतिजा यो थियो कि यसले ठूला निगमहरूलाई फाइदा पुर्‍यायो तर साना व्यवसायहरूले यसले मूल्य चुकाउनु पर्‍यो । किनकि ठूला निगमहरूले लाइसेन्स राजको जटिल नोकरशाहीलाई राम्रोसँग बुझ्न र आवश्यक इजाजतपत्रहरू सुरक्षित गर्न सक्षम भएकाले तिनीहरूले अर्थतन्त्रका धेरै क्षेत्रहरूमा प्रभुत्व जमाउन सक्षम भए। यसले साना व्यवसायहरूलाई प्रतिस्पर्धा गर्न गाह्रो बनायो, र केही ठूला निगमहरूको हातमा आर्थिक शक्तिको [[एकाधिकार]]मा योगदान पुर्‍यायो। <ref>{{Cite journal |last=Kapparashetty |first=Sri B. V. |date=2018-04-01 |title=Impact of MRTP Act for Development of Nation- A Study |url=https://papers.ssrn.com/abstract=3690822 |language=en |location=Rochester, NY |ssrn=3690822}}</ref> भारतमा लाइसेन्स प्रणालीको अर्को आलोचना यो थियो कि यो [[भ्रष्टाचार]]को जोखिममा थियो, किनकि व्यवसाय र व्यक्तिहरूले लाइसेन्स र अनुमतिहरू प्राप्त गर्नको लागि एक जटिल नोकरशाहीलाई बुझ्न पर्थ्यो, र आवश्यक स्वीकृतिहरू प्राप्त गर्न घूस तिर्न वा अन्य प्रकारका भ्रष्टाचारमा संलग्न हुन सक्छ। । यो भ्रष्टाचार भारतमा भ्रष्टाचारको फराकिलो वातावरणले उत्तेजित भएको थियो, जुन सरकारमा पारदर्शिता र जवाफदेहिताको कमी, कमजोर कानुनी प्रणाली, र भ्रष्टाचारको संस्कृतिले धेरै वर्षसम्म जारी रहन अनुमति दिएको थियो। <ref>{{Cite web |last=Jordan |first=Joshua |date=2022-01-24 |title=From the Permit Raj to the Billionaire Raj: Corruption, Liberalization, and Income Inequality in India |url=https://globalanticorruptionblog.com/2022/01/24/from-the-permit-raj-to-the-billionaire-raj-corruption-liberalization-and-income-inequality-in-india/ |access-date=2023-01-06 |website=GAB {{!}} The Global Anticorruption Blog |language=en}}</ref> == लाइसेन्स राजको पतन == [[चित्र:Visit_of_Narasimha_Rao,_Indian_Minister_for_Foreign_Affairs,_to_the_CEC_(cropped).jpg|अङ्गुठाकार|166x166पिक्सेल|पी. वी. नरसिंह राव]] [[चित्र:Manmohansingh04052007.jpg|अङ्गुठाकार|235x235पिक्सेल|[[मनमोहन सिंह]]]] चार दशकदेखि लाइसेन्स राज प्रणाली लागू थियो । प्रधानमन्त्री [[पी. वी. नरसिंह राव|पीवी नरसिम्हा राव]] र वित्तमन्त्री [[मनमोहन सिंह]] लगायत [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|कांग्रेसका]]का धेरै सदस्यहरू उदारीकरणका बलियो समर्थक थिए र यी परिवर्तनहरू लागू गर्नमा प्रमुख भूमिका खेलेका थिए। १९९१ मा, प्रधानमन्त्री नरसिंह राव, जो उद्योग मन्त्री पनि थिए, भारतमा [[उदारीकरण]]को नीति सुरु गरे। यो नीतिले अर्थतन्त्रमा सरकारी हस्तक्षेप घटाउने र आर्थिक समस्याको बजारमा आधारित समाधानलाई प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य राखेको थियो । <ref>[http://www.ficci.com/media-room/speeches-presentations/2005/nov/nov17-saarc-somak.htm Address by Mr. Somak Ghosh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060519124909/http://www.ficci.com/media-room/speeches-presentations/2005/nov/nov17-saarc-somak.htm|date=2006-05-19}}</ref> सन् १९९१ पछि ल्याइएका सुधार नीतिहरूले धेरै आर्थिक प्रतिबन्धहरू हटाइए। मदिरा, सूर्तिजन्य पदार्थ, खतरनाक रसायन, औद्योगिक विस्फोटक पदार्थ, इलेक्ट्रोनिक्स, एयरोस्पेस र औषधि बाहेक लगभग सबै उत्पादन वर्गका लागि औद्योगिक इजाजतपत्र खारेज गरियो। == लाइसेन्स राजको पतनको परिणाम == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:भारतको अर्थतन्त्र]] oghnbkwf181urzkvjuxy0h5e7a7tgri 10 141997 1354383 1326365 2026-05-06T06:01:22Z Bishaldev100 28807 1354383 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Electric machines | state = {{{state|<includeonly>{{{1|autocollapse}}}</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | title = [[विद्युतीय उपकरण]] | image = | above = * AC - [[एसी करेन्ट]] * DC - [[डिसी करेन्ट]] * PM - [[चुम्बक|स्थायी चुम्बक]] * SC - Self-[[Commutator (electric)|commutated]] | group1 = {{longitem|Components and<br />accessories}} | list1 = * [[आर्मेचर]] * [[Braking chopper]] * [[Brush (electric)|Brush]] * [[Coil winding technology]] * [[Commutator (electric)|Commutator]] * [[Damper winding]] * [[DC injection braking]] * [[Field coil]] * [[रोटर (विद्युत)|रोटर]] * [[Slip ring]] * [[Stator]] * [[Electromagnetic coil|Winding]] | group2 = [[जेनेरेटर |जेनेरेटर ]] | list2 = * [[अल्टरनेटर]] * [[विद्युत जेनरेटर]] *[[डाइनामो]] | group3 = [[विद्युतीय मोटर|मोटर]] | list3 = * [[एसी मोटर]] ** [[इन्डक्सन मोटर]] *** [[Shaded-pole motor|Shaded-pole]] *** [[Dahlander pole changing motor]] *** [[Wound rotor motor|Wound-rotor (WRIM)]] *** [[Linear induction motor|Linear induction]] ** [[सिङ्क्रोनस मोटर]] ** [[Repulsion motor|Repulsion]] * [[डिसी मोटर]] ** [[Homopolar motor|Homopolar]] ** [[डिसी_मोटर#ब्रश_युक्त|ब्रश डिसी मोटर]] ** [[डिसी_मोटर#ब्रसलेस|ब्रसलेस डिसी मोटर]] ** [[Unipolar motor|Unipolar]] * [[Universal motor|Universal]] * [[Switched reluctance motor|Switched reluctance (SRM)]] * [[Reluctance motor|Reluctance]] * [[Doubly fed electric machine|Doubly fed]] * [[लिनियर मोटर]] * [[Permanent magnet motor|Permanent magnet]] * [[Dual-rotor permanent magnet induction motor|Dual-rotor permanent magnet induction motor (DRPMIM)]] * [[सर्भोमोटर]] * [[स्टेपर मोटर|स्टेपर]] * [[Traction motor|Traction]] * [[Electrostatic motor|Electrostatic]] * [[Piezoelectric motor|Piezoelectric]] * [[Ultrasonic motor|Ultrasonic]] * [[TEFC motor|TEFC]] * [[Axial flux motor|Axial flux]] | group11 = मोटर कन्ट्रोलर | list11 = * [[AC-to-AC converter]] ** [[Cycloconverter]] * [[Amplidyne]] * [[मोटर ड्राइभ]] ** [[भेरियबल फ्रिक्वेन्सी ड्राइभ]] *** [[Direct torque control|Direct torque control]] *** [[भेक्टर कन्ट्रोल]] * [[Metadyne]] * [[मोटर सफ्ट स्टार्टर]] * [[Ward Leonard control]] | group12 = {{longitem|History, education,<br />recreational use}} | list12 = * [[Timeline of the electric motor]] * [[Ball bearing motor]] * [[Barlow's wheel]] * [[Lynch motor]] * [[Mendocino motor]] * [[Mouse mill motor]] | group13 = Experimental, futuristic | list13 = * [[Coilgun]] * [[Railgun]] * [[Superconducting electric machine|Superconducting machine]] | group14 = सम्बन्धित विषय | list14 = * [[Blocked rotor test|Blocked-rotor test]] * [[Circle diagram]] * [[विद्युत्चुम्बकत्व]] * [[Open-circuit test]] * [[Open-loop controller]] * [[Power-to-weight ratio]] * [[टु फेज विद्युत]] * [[थ्री फेज विद्युत|थ्री फेज विद्युत]] * [[Inchworm motor]] * [[Starter (engine)|Starter]] * [[Voltage controller]] | group15 = व्यक्तिहरू | list15 = * [[François Arago|Arago]] * [[Peter Barlow (mathematician)|Barlow]] * [[Giuseppe Domenico Botto|Botto]] * [[Thomas Davenport (inventor)|Davenport]] * [[Robert Davidson (inventor)|Davidson]] * [[Mikhail Dolivo-Dobrovolsky|Dolivo-Dobrovolsky]] * [[माइकल फराडे|फराडे]] * [[Galileo Ferraris|Ferraris]] * [[Zénobe Gramme|Gramme]] * [[Joseph Henry|Henry]] * [[Moritz von Jacobi|Jacobi]] * [[Ányos Jedlik|Jedlik]] * [[Emil Lenz|Lenz]] * [[जेम्स क्लर्क माक्सवेल|माक्सवेल]] * [[Hans Christian Ørsted|Ørsted]] * [[Robert H. Park|Park]] * [[Antonio Pacinotti|Pacinotti]] * [[Hippolyte Pixii|Pixii]] * [[Joseph Saxton|Saxton]] * [[वर्नर भोन सिमेन्स|सिमेन्स]] * [[Frank J. Sprague|Sprague]] * [[Charles Proteus Steinmetz|Steinmetz]] * [[William Sturgeon|Sturgeon]] * [[निकोला टेस्ला|टेस्ला]] }}<noinclude> {{doc|content= {{collapsible option}} [[Category:Technology and applied science navigational boxes]] [[Category:Physics navigational boxes]] }}</noinclude> g177b16oeocu94h1wcsxetjalj6u5ck 1354384 1354383 2026-05-06T06:03:44Z Bishaldev100 28807 1354384 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Electric machines | state = {{{state|<includeonly>{{{1|autocollapse}}}</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | title = [[विद्युतीय उपकरण]] | image = | above = * AC - [[एसी करेन्ट]] * DC - [[डिसी करेन्ट]] * PM - [[चुम्बक|स्थायी चुम्बक]] * SC - Self-[[Commutator (electric)|commutated]] | group1 = {{longitem|Components and<br />accessories}} | list1 = * [[आर्मेचर]] * [[Braking chopper]] * [[Brush (electric)|Brush]] * [[Coil winding technology]] * [[Commutator (electric)|Commutator]] * [[Damper winding]] * [[DC injection braking]] * [[Field coil]] * [[रोटर (विद्युत)|रोटर]] * [[Slip ring]] * [[Stator]] * [[Electromagnetic coil|Winding]] | group2 = [[जेनेरेटर |जेनेरेटर ]] | list2 = * [[अल्टरनेटर]] * [[विद्युत जेनरेटर]] *[[डाइनामो]] | group3 = [[विद्युतीय मोटर|मोटर]] | list3 = * [[एसी मोटर]] ** [[इन्डक्सन मोटर]] *** [[Shaded-pole motor|Shaded-pole]] *** [[Dahlander pole changing motor]] *** [[Wound rotor motor|Wound-rotor (WRIM)]] *** [[Linear induction motor|Linear induction]] ** [[सिङ्क्रोनस मोटर]] ** [[Repulsion motor|Repulsion]] * [[डिसी मोटर]] ** [[Homopolar motor|Homopolar]] ** [[डिसी_मोटर#ब्रश_युक्त|ब्रश डिसी मोटर]] ** [[डिसी_मोटर#ब्रसलेस|ब्रसलेस डिसी मोटर]] ** [[Unipolar motor|Unipolar]] * [[Universal motor|Universal]] * [[Switched reluctance motor|Switched reluctance (SRM)]] * [[Reluctance motor|Reluctance]] * [[Doubly fed electric machine|Doubly fed]] * [[लिनियर मोटर]] * [[Permanent magnet motor|Permanent magnet]] * [[Dual-rotor permanent magnet induction motor|Dual-rotor permanent magnet induction motor (DRPMIM)]] * [[सर्भोमोटर]] * [[स्टेपर मोटर|स्टेपर]] * [[Traction motor|Traction]] * [[Electrostatic motor|Electrostatic]] * [[Piezoelectric motor|Piezoelectric]] * [[Ultrasonic motor|Ultrasonic]] * [[TEFC motor|TEFC]] * [[Axial flux motor|Axial flux]] | group11 = मोटर कन्ट्रोलर | list11 = * [[AC-to-AC converter]] ** [[Cycloconverter]] * [[Amplidyne]] * [[मोटर ड्राइभ]] ** [[भेरियबल फ्रिक्वेन्सी ड्राइभ]] *** [[Direct torque control|Direct torque control]] *** [[भेक्टर कन्ट्रोल]] * [[Metadyne]] * [[मोटर सफ्ट स्टार्टर]] * [[Ward Leonard control]] | group12 = {{longitem|History, education,<br />recreational use}} | list12 = * [[Timeline of the electric motor]] * [[Ball bearing motor]] * [[Barlow's wheel]] * [[Lynch motor]] * [[Mendocino motor]] * [[Mouse mill motor]] | group13 = Experimental, futuristic | list13 = * [[Coilgun]] * [[Railgun]] * [[Superconducting electric machine|Superconducting machine]] | group14 = सम्बन्धित विषय | list14 = * [[Blocked rotor test|Blocked-rotor test]] * [[Circle diagram]] * [[विद्युत्चुम्बकत्व]] * [[Open-circuit test]] * [[Open-loop controller]] * [[Power-to-weight ratio]] * [[टु फेज विद्युत]] * [[थ्री फेज विद्युत|थ्री फेज विद्युत]] * [[Inchworm motor]] * [[Starter (engine)|Starter]] * [[Voltage controller]] | group15 = व्यक्तिहरू | list15 = * [[François Arago|Arago]] * [[Peter Barlow (mathematician)|Barlow]] * [[Giuseppe Domenico Botto|Botto]] * [[Thomas Davenport (inventor)|Davenport]] * [[Robert Davidson (inventor)|Davidson]] * [[Mikhail Dolivo-Dobrovolsky|Dolivo-Dobrovolsky]] * [[माइकल फराडे|फराडे]] * [[Galileo Ferraris|Ferraris]] * [[Zénobe Gramme|Gramme]] * [[Joseph Henry|Henry]] * [[Moritz von Jacobi|Jacobi]] * [[Ányos Jedlik|Jedlik]] * [[Emil Lenz|Lenz]] * [[जेम्स क्लर्क माक्सवेल|माक्सवेल]] * [[ह्यान्स क्रिश्चियन ओर्स्टेड|ओर्स्टेड]] * [[Robert H. Park|Park]] * [[Antonio Pacinotti|Pacinotti]] * [[Hippolyte Pixii|Pixii]] * [[Joseph Saxton|Saxton]] * [[वर्नर भोन सिमेन्स|सिमेन्स]] * [[Frank J. Sprague|Sprague]] * [[Charles Proteus Steinmetz|Steinmetz]] * [[William Sturgeon|Sturgeon]] * [[निकोला टेस्ला|टेस्ला]] }}<noinclude> {{doc|content= {{collapsible option}} [[Category:Technology and applied science navigational boxes]] [[Category:Physics navigational boxes]] }}</noinclude> j96pznd20350c4c3jns19dwq94g21l3 0 142331 1354382 1322653 2026-05-06T05:58:33Z Bishaldev100 28807 1354382 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Silniki_by_Zureks.jpg|अङ्गुठाकार|[[थ्री फेज विद्युत|थ्री फेज]] इन्डक्सन मोटर]] '''इन्डक्सन मोटर''' वा '''एसिंक्रोनस मोटर''' एक प्रकारको [[एसी मोटर]] हो जसमा स्टेटर वाइन्डिङको [[चुम्बकीय क्षेत्र]]बाट [[विद्युत चुम्बकीय उपपादन]]बाट [[रोटर (विद्युत)|रोटर]]मा प्राप्त हुने विद्युत धाराबाट [[टर्क]] उत्पादन गरिन्छ। <ref>IEC 60050 (Publication date: 1990-10). Section 411-31: Rotation Machinery – General, [http://www.electropedia.org/iev/iev.nsf/display?openform&ievref=411-31-10 IEV ref. 411-31-10: "'''Induction Machine''' – an asynchronous machine of which only one winding is energized".]</ref> त्यसैले इन्डक्सन मोटरको [[रोटर (विद्युत)|रोटर]]मा विद्युतीय जडान आवश्यक पर्दैन।{{efn|That is, no [[commutator (electric)|mechanical commutation]], separate-excitation or self-excitation for all or part of the energy transferred from stator to rotor as found in [[universal motor|universal]], [[DC motor|DC]] and [[Synchronous motor|synchronous]] motors.}}इन्डक्सन मोटरको [[रोटर (विद्युत)|रोटर]] वुन्ड प्रकार वा स्क्वाइरल केज प्रकारको हुन सक्छ। [[थ्री फेज विद्युत|थ्री फेज]] स्क्वाइरल केज इन्डक्शन मोटर व्यापक रूपमा औद्योगिक ड्राइभको रूपमा प्रयोग गरिन्छ किनभने यी मोटरहरू सेल्फ स्टार्टिङ (सुरुवात हुन अर्को सर्किटको आवश्यकता नहुने), भरपर्दो, र किफायती हुन्छन्। [[सिङ्गल फेज विद्युत|सिङ्गल-फेज]] मोटरहरू साना भारहरूका लागि व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ, जस्तै फोहोर डिस्पोजल र अचल विद्युतीय उपकरणहरू। यद्यपि परम्परागत रूपमा स्थिर-गति सेवाकाको लागी प्रयोग हुने भए पनि , भेरीएबल-फ्रिक्वेन्सी ड्राइभहरू (VFD) प्रयोग गरेर [[सिङ्गल फेज विद्युत|सिङ्गल फेज]] - र [[थ्री फेज विद्युत|थ्री फेज]] '''इन्डक्सन मोटर'''हरू बदलिदो -गति उपयोगहरूमा बढ्दो रूपमा प्रयोग भइरहेको छ। भिएफडीले [[पङ्खा|फ्यान]], [[पम्प]] र [[कम्प्रेसर]]हरू जस्ता उपकरणहरूमा इन्डक्सन मोटरहरूका लागि ऊर्जा बचत अवसरहरू प्रदान गर्दछ जुन परिवर्तनीय लोड हुन्छ। == इतिहास == १८२४ मा, फ्रान्सेली भौतिकशास्त्री फ्रांकोइस अरागोले घुम्ने चुम्बकीय क्षेत्रहरूको अस्तित्व पत्ता लगाए जसलाई अरागोको परिक्रमा भनिन्छ। म्यानुअल रूपमा स्विचहरू अन र अफ गरेर, वाल्टर बेलीले यसलाई १८७९ मा प्रदर्शन गरे, प्रभावकारी रूपमा पहिलो आरम्भको इन्डक्शन मोटर थियो। <ref name="Babbage (1825)">{{cite journal |last=Babbage |first=C. |author2=Herschel, J. F. W. |date=Jan 1825 |title=Account of the Repetition of M. Arago's Experiments on the Magnetism Manifested by Various Substances during the Act of Rotation |url=https://archive.org/stream/philtrans03806447/03806447#page/n0/mode/2up |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society |volume=115 |pages=467–496 |bibcode=1825RSPT..115..467B |doi=10.1098/rstl.1825.0023 |access-date=2 December 2012 |doi-access=free}}</ref><ref name="Thompson (1895)">{{cite book|last=[[Silvanus Phillips Thompson|Thompson]]|first=Silvanus Phillips|title=Polyphase Electric Currents and Alternate-Current Motors|year=1895|publisher=E. & F.N. Spon|pages=261|location=London|url=https://archive.org/stream/polyphaseelectri00thomuoft#page/n5/mode/2up|access-date=2 December 2012|edition=1st}}</ref><ref name="Bailey (1879)">{{Cite journal |last=Baily |first=Walter |date=28 June 1879 |title=A Mode of producing Arago's Rotation |url=https://books.google.com/books?id=85AOAAAAIAAJ&pg=PA286 |journal=Philosophical Magazine |publisher=Taylor & Francis |volume=3 |issue=1 |pages=115–120 |bibcode=1879PPSL....3..115B |doi=10.1088/1478-7814/3/1/318}}</ref><ref name="Vuckovic (2006)">{{cite journal |last=Vučković |first=Vladan |date=November 2006 |title=Interpretation of a Discovery |url=http://www.doiserbia.nb.rs/img/doi/1451-4869/2006/1451-48690603202V.pdf |journal=The Serbian Journal of Electrical Engineers |volume=3 |issue=2 |access-date=10 February 2013}}</ref><ref name="Volume 5. 1890">The Electrical engineer, Volume 5. (February 1890)</ref><ref>The Electrician, Volume 50. 1923</ref><ref>Official gazette of the United States Patent Office: Volume 50. (1890)</ref> [[जनरल इलेक्ट्रिक कम्पनी]]ले १८९१ मा थ्री-फेज इन्डक्सन मोटरहरू विकास गर्न सुरु गर्‍यो।<ref name="Alger (1976)">{{cite journal|last=Alger|first=P.L.|author2=Arnold, R.E.|title=The History of Induction Motors in America|journal=Proceedings of the IEEE|year=1976|volume=64|issue=9|pages=1380–1383|doi=10.1109/PROC.1976.10329|s2cid=42191157}}<!--|access-date=1 December 2012--></ref><ref name="Alger (1976)" /> १८९६ सम्ममा, जनरल इलेक्ट्रिक र वेस्टिङहाउसले बार-वाइन्डिङ-रोटर डिजाइनको लागि क्रस-लाइसेन्सिङ सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे, जसलाई पछि स्क्वायरल-केज रोटर भनिन्छ।<ref name="Alger (1976)" /> आर्थर ई. केनेली एसी समस्याहरूको विश्लेषणमा ९०º रोटेशन अपरेटर निर्दिष्ट गर्न जटिल संख्याहरूको पूर्ण महत्त्व प्रकाशमा ल्याउने पहिलो व्यक्ति थिए। <ref name="Kenelly (1893)">{{cite journal |last1=Kennelly |first1=Arthur E. |date=Jan 1893 |title=Impedance |url=https://zenodo.org/record/1793959 |journal=Transactions of the American Institute of Electrical Engineers |volume=X |pages=172–232 |doi=10.1109/T-AIEE.1893.4768008 |s2cid=264022523}}</ref> जनरल इलेक्ट्रिकका चार्ल्स प्रोटियस स्टाइनमेट्जले एसी जटिल मात्राको प्रयोगमा सुधार ल्याए र इन्डक्सन मोटर स्टेनमेट्ज इक्विभलेन्ट सर्किट भनिने विश्लेषणात्मक मोडेलको विकास गरे। <ref name="Alger (1976)" /><ref name="Steinmetz (1897a)">{{cite journal |last=Steinmetz |first=Charles Proteus |year=1897 |title=The Alternating Current Induction Motor |journal=AIEE Trans |volume=XIV |issue=1 |pages=183–217 |doi=10.1109/T-AIEE.1897.5570186 |s2cid=51652760}}</ref><ref name="Banihaschemi (1973)">{{cite book|last=Banihaschemi|first=Abdolmajid|title=Determination of the Losses in Induction Machines Due to Harmonics|year=1973|publisher=University of New Brunswick|location=Fredericton, N.B.|pages=1, 5–8|url=http://dspace.hil.unb.ca:8080/bitstream/handle/1882/44564/Thesis%20E%2054.pdf?sequence=4|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130704154739/http://dspace.hil.unb.ca:8080/bitstream/handle/1882/44564/Thesis%20E%2054.pdf?sequence=4|archive-date=4 July 2013}}</ref><ref name="Steinmetz (1897b)">{{cite book|last=Steinmetz|first=Charles Proteus|title=Theory and Calculation of Alternating Current Phenomena|year=1897|publisher=McGraw Publishing Company|author2=Berg, Ernst J.|ol=7218906M}}</ref> यी आविष्कारहरू र आविष्कारहरूबाट प्रवाहित इन्डक्सन मोटर सुधारहरू यस्तो थिए कि आधुनिक १००-[[हर्स पावर|हर्सपावर]] इन्डक्शन मोटरको १८९७ मा ७.५-[[हर्स पावर|हर्सपावर]] मोटरको रूपमा उस्तै माउन्टिंग आकार छन्। <ref name="Alger (1976)" />[[चित्र:Tesla's_induction_motor.jpg|अङ्गुठाकार|बेलग्रेड, सर्बियाको टेस्ला संग्रहालय [[निकोला टेस्ला]]को पहिलो इन्डक्सन मोटरको मोडेल]] == सिद्धान्त== === थ्री फेज मोटर === [[चित्र:Rotatingfield.png|बायाँ|अङ्गुठाकार|थ्री फेज विद्युत आपूर्तिले इन्डक्सन मोटरमा घुम्ने चुम्बकीय क्षेत्र प्रदान गर्दछ।]] [[चित्र:Asynchronmotor_animation.gif|अङ्गुठाकार|इनहेरन्ट स्लिप-स्टेटर क्षेत्र र रोटरको असमान रोटेशन फ्रिक्वेन्सी]] इन्डक्सन र सिंक्रोनस दुवै मोटरहरूमा, मोटरको स्टेटरमा आपूर्ति गरिएको एसी पावरले चुम्बकीय क्षेत्र सिर्जना गर्दछ जुन एसी सिङ्क्रोनिज्ममा घुम्छ। जबकि एक सिंक्रोनस मोटरको रोटर स्टेटर फिल्डको समान दरमा घुम्छ, इन्डक्सन मोटरको रोटरको घुम्ने गति स्टेटर फिल्डभन्दा केही ढिलो हुन्छ। त्यसकारण इन्डक्सन मोटर स्टेटरको चुम्बकीय क्षेत्र रोटरको सापेक्षमा परिवर्तन भइरहेको हुन्छ वा घुमिरहेको हुन्छ। यसले रोटरमा प्रतिरोधी करेन्ट सिर्जना गर्दछ।<ref name="Knowlton (1949)">{{Cite book|editor-last1=Beaty|editor-first1=H. Wayne|url={{google books |plainurl=y |id=GVFZFIHoi5IC}}|title=Standard Handbook for Electrical Engineers Sixteenth Edition|editor-last2=Fink|editor-first2=Donald G.|date=2012-09-03|publisher=McGraw Hill Professional|isbn=978-0-07-176231-1|language=en|edition=16|chapter='Induction Machines' sub-section of Sec. 7 – Alternating-Current Generators and Motors|first=Philip L.|last=Alger|display-authors=etal}}</ref> घुम्ने चुम्बकीय फ्लक्सले रोटर वाइन्डिङमा करेन्ट इन्ड्युस गर्छ,<ref name="NSWHSCOnline">{{cite web |title=AC Motors |url=http://hsc.csu.edu.au/physics/core/motors/2698/Phy935net.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030072941/http://hsc.csu.edu.au/physics/core/motors/2698/Phy935net.htm |archive-date=30 October 2012 |access-date=2 December 2012 |publisher=NSW HSC Online – Charles Sturt University }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121030072941/http://hsc.csu.edu.au/physics/core/motors/2698/Phy935net.htm |date=30 October 2012 }}</ref>[[ट्रान्सफर्मर]] सेकेन्डरी वाइन्डिङ मा करेन्ट इन्ड्युस गरेको जस्तै । रोटर वाइन्डिङ पैदा भएको करेन्टले रोटरमा चुम्बकीय क्षेत्रहरू सिर्जना गर्दछ जसले स्टेटर फिल्डको बिरूद्ध प्रतिक्रिया गर्दछ। लेन्जको नियम अनुसार, रोटर चुम्बकीय क्षेत्रको दिशाले रोटर वाइन्डिङमा करेन्टको परिवर्तनलाई रोक्ने प्रयास गर्छ । त्यसैले रोटर वाइन्डिङमा करेन्टको परिवर्तन लाई रोक्न रोटर स्टेटर चम्बकीय क्षेत्रको दिशामा घुम्छ। रोटर करेन्ट र टर्कले रोटरको लोडलाई सन्तुलित नगरेसम्म रोटरको गति बढ्छ । सिंक्रोनस गतिको घुमाईले रोटर करेन्ट पैदा गर्दैन (इन्ड्युस हुँदैन), त्यसकारण इन्डक्सन मोटर सधैं सिंक्रोनस गति भन्दा अलि सुस्त सञ्चालन हुन्छ। वास्तविक र सिंक्रोनस गति बीचको भिन्नतालाई "स्लिप" भनिन्छ र मानक डिजाइन बी टर्क कर्भ इन्डक्सन मोटरका लागि यो भिन्नाता ०.५% देखी ५.०% सम्म हुन्छ। <ref name="NEMAMG1C">{{cite book|last=NEMA MG-1 2007 Condensed|title=Information Guide for General Purpose Industrial AC Small and Medium Squirrel-Cage Induction Motor Standards|year=2008|url=http://www.nema.org/Standards/Pages/Information-Guide-for-General-Purpose-Industrial-AC-Small-and-Medium-Squirrel-Cage-Induction-Motor-Standards.aspx|access-date=2 December 2012|publisher=NEMA|location=Rosslyn, Virginia US|page=29 (Table 11)}}</ref> सिंक्रोनस वा डीसी मेसिनहरूमा रोटर अलग एक्साइटेसन वा चुम्बकीय रोटरको आवश्यकता पर्छ। इन्डक्सन मोटरमा त्यसको आवश्यक्ता नहुनु नै यसको विशेषता हो।<ref name="Knowlton (1949)">{{Cite book|url={{google books |plainurl=y |id=GVFZFIHoi5IC}}|title=Standard Handbook for Electrical Engineers Sixteenth Edition|date=2012-09-03}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAlger2012">Alger, Philip L.; et&nbsp;al. (3 September 2012). "'Induction Machines' sub-section of Sec. 7 – Alternating-Current Generators and Motors". In Beaty, H. Wayne; Fink, Donald G. (eds.). [https://books.google.com/books?id=GVFZFIHoi5IC ''Standard Handbook for Electrical Engineers Sixteenth Edition''] (16&nbsp;ed.). McGraw Hill Professional. [[आइएसबिएन|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-07-176231-1|<bdi>978-0-07-176231-1</bdi>]].</cite></ref> === सिङ्क्रोनस गति === एसी मोटरको सिंक्रोनस गति <math>f_s</math> , स्टेटरको चुम्बकीय क्षेत्रको घूर्णन गति हो, <math>f_s = {2f \over p}</math> : यहाँ, <math>f</math>: विद्युत आपूर्तिको आवृत्ति हो, <math>p</math> : चुम्बकीय ध्रुवहरूको सङ्ख्या हो, र <math>f_s</math> मेसिनको सिंक्रोनस गति हो। == दक्षता == पूर्ण-लोड मोटर दक्षता ८५-९७% सम्म हुन्छ, जसमा उर्जाको क्षय निम्नानुसार हुन्छ: <ref name="USDOE (2008)">{{Cite web |last=U.S. DOE |year=2008 |title=Improving Motor and Drive System Performance: A Sourcebook for Industry |url=https://www1.eere.energy.gov/manufacturing/tech_assistance/pdfs/motor.pdf |access-date=31 December 2012 |page=27}}</ref> * घर्षण र विन्डेज, ५-१५% * फलाम वा कोर हानिहरू, १५-२५ % * स्टेटर्स हानि, २५-४०% * रोटर हानि, १५-२५ % * स्ट्रे लोड हानि, १०-२०%। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[एसी मोटर]] * [[इन्डक्सन जेनेरेटर]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{notelist}} {{Nikola Tesla}} {{Electric machines}} [[श्रेणी:विद्युतीय उपकरण]] q45x80d890vk35hqvf3ghfzyrs2cnvg 0 146839 1354381 1322546 2026-05-06T05:53:59Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1354381 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Single-phase-pole-transformer-d335.jpg|अङ्गुठाकार|क्यानाडामा सिंगल फेज पोलमाउन्ट स्टेपडाउन ट्रान्सफर्मर। उपयोगिताबाट एक आपूर्ति चरण (चरण-देखि-तटस्थ) ग्राहकहरूका लागि विभाजन-चरणमा रूपान्तरण गरिन्छ।]] सिंगल फेज विद्युत (abbreviated 1φ′) [[एसी करेन्ट]] को सबैभन्दा सरल रुप हो जुन बिजुली आपूर्ति गर्न प्रयोग गरिन्छ। सिंगल फेज प्रणालीमा, सबै [[भोल्टेज|भोल्टेजहरू]] एकसाथ भिन्न हुन्छन्, सिंगल अल्टरनेनिङ वेभफर्म सिर्जना गर्दछ। यस प्रकारको विद्युत व्यापक रूपमा घरायसी प्रायोजन , साना व्यवसायहरू, र अन्य उपयोगिताका लागि प्रयोग गरिन्छ जहाँ मुख्य आवश्यकताहरू प्रकाश, ताप, र साना उपकरणहरूका लागि हुन्छ। [[थ्री फेज विद्युत|थ्री फेज]] प्रणालीहरूको विपरीत, सिंगल फेज बिद्युतले स्वाभाविक रूपमा घुम्ने चुम्बकीय क्षेत्र उत्पादन गर्दैन, त्यसैले यसका लागि डिजाइन गरिएको मोटरहरूलाई सुरु गर्न अतिरिक्त कम्पोनेन्टहरू चाहिन्छ र सामान्यतया कम पावर रेटिङहरू हुन्छन् (विरलै १० किलोवाट भन्दा माथि। किनभने प्रत्येक चक्रको समयमा भोल्टेज दुई पटक अधिकतम हुन्छ, यसको शक्ति प्रदान स्थिर हुँदैन, जसले यसलाई ठुलो मेसिनरी चलाउनका लागि कम कुशल हुन्छ। &nbsp; विश्वका अधिकांश सिंगल फेज प्रणालीहरू ५० वा ६० हर्जको मानक फ्रिक्वेन्सीमा सञ्चालन हुन्छन्। केही विशेष प्रणालीहरू, जस्तै विद्युतीय रेलवेहरूका लागि कर्षण शक्ति सञ्जालहरू, अन्य फ्रिक्वेन्सीहरू जस्तै १६.६७ हर्ज प्रयोग गर्न सक्छन्।&nbsp;&nbsp;<ref name="AEH">Terrell Croft and Wilford Summers (ed), ''American Electricians' Handbook, Eleventh Edition'', McGraw Hill, New York (1987) {{ISBN|0-07-013932-6}}, chapter 3, pages 3-10, 3-14 to 3-22.</ref> == प्रयोग == सिंगल फेज विद्युत विद्युतीय रेलवेका लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ-विश्वको सबैभन्दा ठूलो सिंगल फेज जेनेरेटर, नेकरवेस्टहेम आणविक उर्जा संयन्त्रमा, एक समर्पित कर्षण पावर नेटवर्कमा रेलवे प्रणाली आपूर्ति गरियो। == ग्राउन्डिङ == ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[थ्री फेज विद्युत|थ्री फेज विद्युत शक्ति]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:विद्युत]] hfoqmk2mtdogvx5yyahjecrnvtatgg6 0 147159 1354379 1325678 2026-05-06T05:46:57Z Bishaldev100 28807 1354379 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Verzameling_van_een_meenigte_tulipaanen_p15.png|अङ्गुठाकार|"द भाइसरय" (भिसेरोइज) भनेर चिनिने ट्यूलिपलाई सन् १६३७ को डच क्याटलग भर्जामेलिङ भ्यान एन मिनिग्टे ट्यूलिपानेन (ट्यूलिपको भीडको सङ्ग्रह) मा प्रदर्शन गरिएको थियो। यसको बल्ब ३,००० र ४,२०० गिल्डरहरू (फ्लोरिनहरू) वजनको आधारमा ({{Lang|nl|gewooge}}) बिक्रीको लागि प्रस्ताव गरिएको थियो। त्यस समय एकजना कुशल कालिगढले एक वर्षमा लगभग ३०० गिल्डर कमाउँथे।<ref name="Nus">{{Harvnb|Nusteling|1985|pp=114, 252, 254, 258}}</ref>]] '''ट्यूलिप मेनिया''' डच स्वर्ण युग अवधि थियो। त्यतिबेला [[घण्टी फूल|ट्यूलिप]]का केही बल्बहरू करार मूल्य असाधारण रूपमा उच्च स्तरमा पुगेको थियो। प्रमुख वृद्धि सन् १६३४ मा सुरु भयो र त्यसपछि फेब्रुअरी १६३७ मा नाटकीय रूपमा ध्वस्त भयो। सामान्यतया यसलाई इतिहासमा अभिलेख गरिएको पहिलो सट्टेबाजी बबल मानिन्छ। धेरै हिसाबमामा, ''ट्यूलिप मेनिया'' एक महत्त्वपूर्ण [[वित्तीय सङ्कट|आर्थिक सङ्कट]] भन्दा तत्कालीन अज्ञात [[अर्थशास्त्र|सामाजिक-आर्थिक]] घटना थियो। डच गणतन्त्र को समृद्धिमा यसको कुनै महत्वपूर्ण प्रभाव थिएन। डच गणतन्त्र १७ औं शताब्दीमा विश्वको अग्रणी आर्थिक र वित्तीय शक्तिहरू मध्ये एक थियो, जसको प्रति व्यक्ति आय लगभग १६०० देखि १७२० सम्म विश्वको सबैभन्दा उच्च थियो।<ref>[[Anatole Kaletsky|Kaletsky, Anatole]]: ''Capitalism 4.0: The Birth of a New Economy in the Aftermath of Crisis''. (PublicAffairs, 2010), pp. 109–10. [[Anatole Kaletsky]]: "The bursting of the tulip bubble in 1637 did not end Dutch economic hegemony. Far from it. Tulipmania was followed by a century of Dutch leadership in almost every branch of global commerce, finance, and manufacturing."</ref><ref>Gieseking, Jen Jack; Mangold, William; et al.: ''The People, Place, and Space Reader''. (Routledge, 2014, {{ISBN|978-0-415-66497-4}}), p. 151. As [[Witold Rybczynski]] (1987) notes, the 17th-century Dutch Republic "had few natural resources—no mines, no forests—and what little land there was needed constant protection from the sea. But this "low" country surprisingly quickly established itself as a major power. In a short time it became the most advanced shipbuilding nation in the world and developed large naval, fishing, and merchant fleets.</ref> ट्यूलिप मेनिया शब्द अहिले प्रायः कुनै पनि ठूलो आर्थिक बबलको सन्दर्भमा रूपक रूपमा प्रयोग गरिन्छ जब सम्पत्तिको मूल्य आन्तरिक मानक स्तरहरूबाट विचलित हुन्छ।<ref name="French 2006 3">{{Harvnb|French|2006|p=3}}</ref><ref>{{cite book |last1=Fowler |first1=Mark |last2=Felton |first2=Bruce |title=The Best, Worst, & Most Unusual: Noteworthy Achievements, Events, Feats & Blunders of Every Conceivable Kind |date=1 August 2004 |publisher=Galahad |isbn=978-0-88365-861-1 |ref=72}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{वित्तीय सङ्कट}} jgy963170e5sk5gk00czhhtcpauyiwx 0 149285 1354335 1350093 2026-05-05T13:25:48Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354335 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = विष्णु प्रसाद श्रेष्ठ | native_name = विष्णु श्रेष्ठ कुलकर्णी | native_name_lang = ne | birth_date = {{birth year and age|1975}} | birth_place = [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]], [[नेपाल]] | occupation = गोर्खा सैनिक ([[८औँ गोर्खा राइफल्स]]) | known_for = मौर्य एक्सप्रेस डकैती घटनामा देखाएको साहस | awards = [[सेना पदक]]<br> [[उत्तम जीवन रक्षा पदक]] }} '''विष्णु प्रसाद श्रेष्ठ'''<ref name="pibgovindia" /> (जन्म १९७५) एक [[नेपाली]] [[गोर्खा]] सैनिक हुन्, जो [[भारतीय सेना]] (७औँ बटालियन, [[८औँ गोर्खा राइफल्स]]) मा कार्यरत रहेका छन्। उनी साहसका लागि [[सेना पदक]]<ref name= Sena368>{{cite press release | url= https://archive.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=79889| title= 368 Republic Day Gallantry and other Defence Decorations Announced| publisher= Press Information Bureau, Ministry of Defence, Government of India| date= 25 January 2012 | url-status= live| archiveurl= https://web.archive.org/web/20230213100837/https://archive.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=79889| archivedate= 13 February 2023| accessdate= 29 April 2025}}</ref> तथा सशस्त्र रेल डकैतीका क्रममा देखाएको वीरतापूर्ण कार्यका लागि [[उत्तम जीवन रक्षा पदक]]<ref name= "pibgovindia">{{cite press release |url= http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2012PR2065 |title=Jeevan Raksha Padak announced |publisher= Press Information Bureau, Indian Government| website= pibmumbai.gov.in |date=6 January 2012 | place= Mumbai |url-status= dead| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130807180349/http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2012PR2065| archivedate= 7 August 2013 |accessdate= 29 April 2025}}</ref><ref name="xnepali">{{cite web| url= https://xnepali.net/a-gurkha-soldier-who-fought-40-train-robbers-to-be-felicitated-in-the-republic-day-of-india/| title= A Gurkha soldier, who fought 30 train robbers| first= Anand| last= Nepal| website= XNepali.com| date= 16 January 2011| publisher= | accessdate= 29 April 2025}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> प्राप्त गरेका हुन्। == प्रारम्भिक जीवन, परिवार तथा शिक्षा == श्रेष्ठको जन्म पश्चिमी [[नेपाल]]को [[पर्वत जिल्ला|पर्वत जिल्ला]] अन्तर्गत वडा नं. ९, बच्छा देउराली खोलामा भएको थियो। भारतीय [[गोर्खा रेजिमेन्ट (भारत)|गोर्खा रेजिमेन्ट]]मा भर्ना भएपछि उनी र उनको परिवार [[पोखरा]] सरेका थिए। उनका पिता गोपाल बाबु पनि सोही ७/८ प्लाटुनमा कार्यरत थिए र सन् १९८१ मा अवकाश प्राप्त गरेका थिए।<ref name= "myrepublica1">{{cite web |url=http://archives.myrepublica.com/portal/index.php?action=news_details&news_id=27100 |title=Lone Nepali Gorkha who subdued 40 train robbers |publisher= |first1=Manoj |last1=Adhirkari |first2=Santosh |last2=Pokharel |work=myrepublica.com |date=13 January 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131222133313/http://archives.myrepublica.com/portal/index.php?action=news_details&news_id=27100 |archivedate=22 December 2013 |accessdate=28 April 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131222133313/http://archives.myrepublica.com/portal/index.php?action=news_details&news_id=27100 |date=22 December 2013 }}</ref><ref name="myrepublica2">{{cite web |url=http://archives.myrepublica.com/portal/index.php?action=news_details&news_id=27132 |title=Govt's special honor for gallant Gorkha |date=13 January 2011 |place=Kathmandu |publisher= |work=myrepublica.com |archive-date=3 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103142216/http://archives.myrepublica.com/portal/index.php?action=news_details&news_id=27132 |url-status=dead |accessdate=29 April 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140103142216/http://archives.myrepublica.com/portal/index.php?action=news_details&news_id=27132 |date=3 January 2014 }}</ref> == रेल डकैती घटना == [[File:Sena Medal.jpg|thumb|right|भारतीय सरकारद्वारा प्रदान गरिने [[सेना पदक]], "''कर्तव्यप्रति असाधारण समर्पण वा साहसका त्यस्ता व्यक्तिगत कार्यहरूका लागि जसले सेनाका लागि विशेष महत्व राख्छ''"|282x282px]] सेप्टेम्बर २०१० मा विष्णु श्रेष्ठ ३५{{efn|कहिलेकाहीँ ४५ वर्षको रूपमा पनि उल्लेख गरिएको छ<ref name= "takes on" />}} वर्षीय अवकाशप्राप्त गोर्खा सैनिक थिए।<ref name= "myrepublica1" /> उनी [[राँची]]बाट [[गोरखपुर, उत्तर प्रदेश]]तर्फ मौर्य एक्सप्रेस (हाटिया–गोरखपुर) रेलमार्ग हुँदै यात्रा गरिरहेका थिए। यस क्रममा [[पश्चिम बंगाल]]को [[चित्तरञ्जन]] नजिक १५ देखि ४०<ref name= "telegraphindia">{{cite news |url= http://www.telegraphindia.com/1100904/jsp/bengal/story_12895050.jsp |archive-url= https://archive.today/20130204044854/http://www.telegraphindia.com/1100904/jsp/bengal/story_12895050.jsp |url-status=dead |archive-date=4 February 2013 |title= 6 arrested for train robbery, injuring 20 |publisher= | work= telegraphindia.com |date=3 September 2010 |accessdate=3 January 2014}}</ref><ref name= "myrepublica1" /> जना हतियारधारी डाँकुहरूले ("बन्दुक, छुरा र टाँगी" सहित) रेल रोकेर यात्रुहरूलाई लुटपाट गर्नुका साथै घाइते बनाएका थिए।<ref name= "takes on" /> श्रेष्ठ सुतिरहेका बेला डाँकुहरू उनको नजिक पुगेका थिए।<ref name= "takes on" /> उनी ब्युँझिएपछि आफ्ना बहुमूल्य सामान सुम्पन तयारी गरिरहेका थिए, तर उनको छेउमा बसेकी १८ वर्षीया युवतीलाई डाँकुहरूले समाते र बलात्कार गर्ने प्रयास गरे। ती युवती आफ्ना अभिभावकसँग यात्रा गरिरहेकी थिइन्<ref name= "myrepublica1" /> र उनले सहयोगका लागि गुहार गरिन्। त्यही बेला एक डाँकुले एक महिलाको कानको बाला खोस्दै गर्दा श्रेष्ठले गोर्खा सैनिकहरूले बोक्ने ठूलो, बाङ्गो [[खुकुरी]] निकालेर आक्रमण गरे र कम्तीमा तीन जनालाई घाइते बनाए,<ref name="telegraphindia" /> यद्यपि अर्को विवरणअनुसार तीन जना डाँकु मारिए र थप आठ जना घाइते भएका थिए।<ref name= "myrepublica1" /> श्रेष्ठले ''[[टाइम्स अफ इन्डिया]]''सँग भने: {{quote|म एक सैनिक हुँ र यस देशका नागरिकहरूको सुरक्षा गर्नका लागि पारिश्रमिक पाउँछु। यात्रुहरूलाई लुटिँदै गरेको हेरेर म चुप लागेर बस्न सक्दिनथेँ। मैले मेरो खुकुरी निकालेर अपराधीहरूमाथि आक्रमण गरेँ। कम्तीमा तीन जनामा प्रहार गर्न सफल भएँ। प्रहार गम्भीर थियो र उनीहरूले अस्पताल जानु परेको हुन सक्छ। त्यसपछि अपराधीहरूले पनि प्रतिकार गर्न थाले। उनीहरूले गोली चलाए, जुन मलाई लागेन। एक समयमा मेरो हातबाट खुकुरी खस्यो र म उनीहरूको नियन्त्रणमा परेँ। उनीहरूले त्यही खुकुरी उठाएर ममाथि नै प्रयोग गरे।<ref name= "takes on">{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Soldier-takes-on-dacoits-on-trainGang-Of-30/articleshow/6488820.cms | title=Soldier takes on dacoits on train Gang Of 30 | publisher= | work= [[Times of India]] | date=4 September 2010 | accessdate=19 September 2014}}</ref>}} रगताम्मे र घाइते अवस्थामै पनि श्रेष्ठले ती युवतीमाथि हुने आक्रमण रोक्न सफल भए, तर डाँकुहरूले अन्य यात्रुहरूलाई लुट्न भने जारी राखे।<ref name= "takes on" /> एक सुरक्षा कमाण्डेन्टका अनुसार छ जना डाँकुहरू पक्राउ परेका थिए<ref name="telegraphindia" /> र उनीहरूको साथबाट रु १०,४७० नगद, ३३ वटा मोबाइल फोन, १४ वटा घडी, एउटा एटिएम कार्ड, दुईवटा पिस्तोल, जीवित गोलीहरू र सातवटा छुरा बरामद गरिएको थियो।<ref name="telegraphindia"/> श्रेष्ठले दुई महिनाको उपचारपछि आफ्नो घाइते हातको पूर्ण प्रयोग पुनः प्राप्त गरे। अर्को स्रोतअनुसार फरार डाँकुहरूले रेलमा छोडेका करिब ४ लाख भारतीय रुपैयाँ नगद, ४० वटा सुनका सिक्री, २०० मोबाइल फोन, ४० ल्यापटप लगायतका सामान पनि बरामद गरिएको उल्लेख छ,<ref name= "myrepublica1" /> यद्यपि यी विवरणहरू आधिकारिक रूपमा पुष्टि गरिएको हो कि होइन भन्ने स्पष्ट गरिएको छैन। == परिणाम == श्रेष्ठले आफूले प्राप्त गरेको प्रशंसाबाट सन्तुष्टि व्यक्त गर्दै समाचारलाई प्राथमिकताका साथ प्रस्तुत गरेकोमा सञ्चारमाध्यमप्रति आभार व्यक्त गरे। उनले भने: {{quote|भारतीय सञ्चारमाध्यमले यस घटनालाई सार्वजनिक गर्‍यो र [[नेपालको सञ्चारमाध्यम]]ले पनि यसलाई उचित महत्व दियो। यदि ती युवती र भारतीय सञ्चारमाध्यमले मेरो समर्थन नगरेको भए, मलाई उल्टै डकैतीको आरोपमा जेल पठाइने सम्भावना पनि थियो। मेरो आफ्नै [[बैदाम]] (मेरो छिमेक) मा समेत मलाई खासै चिनिँदैनथ्यो। अहिले भने सारा देशले मलाई चिन्छ।<ref name="myrepublica2" />}} उनलाई आमाहरूका समूह, विद्यालयहरू तथा राजनीतिक नेताहरू लगायत सार्वजनिक र निजी विभिन्न संस्थाहरूले सम्मान गरेका थिए।<ref name="myrepublica2" /> बलात्कारको प्रयासबाट जोगाइएकी युवतीको परिवारले नगद पुरस्कार दिन प्रस्ताव गरे पनि उनले अस्वीकार गरे। उनले भने, “युद्धमा शत्रुसँग लड्नु मेरो सैनिकको कर्तव्य हो भने रेलमा गुन्डाहरूसँग जुध्नु मेरो मानवीय कर्तव्य हो।”<ref name="myrepublica1"/> यद्यपि, उनको रेजिमेन्टले उनलाई रु. ५०,००० नगद पुरस्कार प्रदान गर्‍यो र उनको स्वेच्छिक अवकाश रद्द गर्दै पदक प्राप्त गरेपछि परम्परागत रूपमा पदोन्नति पाउने व्यवस्था गरियो। साथै, उनलाई सरकारी पुरस्कार तथा केही हवाई र रेल यात्रामा विशेष छुटहरू पनि प्रदान गरिएको थियो।<ref name="xnepali" /> == लोकप्रिय संस्कृतिमा == बलिउडका संगीत निर्देशक, गायक तथा अभिनेता [[हिमेश रेशमिया]]ले [[मौर्य एक्सप्रेस]] रेल डकैतीमा देखाएको उनको वीरतामा आधारित एक [[जीवनी चलचित्र]] (बायोपिक) निर्माण गर्ने घोषणा गरेका छन्।<ref>{{cite news|url=https://www.bhaskar.com/bollywood/news/himesh-reshammiya-acquired-rights-of-biopic-on-an-army-officer-bishnu-shrestha-01510361.html| title= कन्फर्म / आर्मी ऑफिसर बिष्णु श्रेष्ठ की बायोपिक बनाएंगे हिमेश रेशमिया, 4 नई फिल्मों में खुद करेंगे एक्टिंग| work= [[Dainik Bhaskar]]| language= hi| trans-title= Confirmed / Himesh Reshammiya will make the biopic of Army Officer Bishnu Shrestha, will himself act in 4 new films| date=31 March 2019| accessdate=1 April 2019}}</ref><ref>{{cite news |url= https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/himesh-reshammiya-buys-the-rights-of-the-bishnu-shrestha-biopic/articleshow/68654305.cms | title=Himesh Reshammiya buys the rights of the Bishnu Shrestha biopic| website=[[The Times of India]]| agency= TNN| date=31 March 2019| accessdate= 28 April 2025}}</ref> == संदर्भ== a4acos2z97r4i2ceolcdluhxezdf0cq 0 149907 1354368 1352997 2026-05-05T19:54:21Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354368 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = वैभव सूर्यवंशी | birth_date = {{birth date and age |2011|3|27|df=y}} | birth_place = [[Samastipur district|समस्तीपुर]], बिहार, भारत | batting = बाँया हातले खेल्ने | bowling = [[Slow left-arm orthodox]] | role = [[Batting order (cricket)#Top order|टप-अर्डर ब्याट्सम्यान]] | club1 = [[Bihar cricket team|बिहार]] | year1 = {{nowrap|2023/24–present}} | club2 = [[Rajasthan Royals]] | year2 = {{nowrap|2025–present}} | columns = 3 | column1 = [[First-class cricket|FC]] | matches1 = 8 | runs1 = 207 | bat avg1 = 17.25 | 100s/50s1 = 0/1 | top score1 = 93 | deliveries1 = 84 | wickets1 = 2 | bowl avg1 = 28.50 | fivefor1 = 0 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = 1/7 | catches/stumpings1 = 2/– | column2 = [[List A cricket|LA]] | matches2 = 8 | runs2 = 353 | bat avg2 = 44.12 | 100s/50s2 = 1/1 | top score2 = 190 | deliveries2 = 60 | wickets2 = 0 | bowl avg2 = – | fivefor2 = – | tenfor2 = – | best bowling2 = – | catches/stumpings2 = 3/– | column3 = [[Twenty20|T20]] | matches3 = 26 | runs3 = 1058 | bat avg3 = 42.32 | 100s/50s3 = 4/3 | top score3 = 144 | deliveries3 = 17 | wickets3 = 0 | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = 2/– | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/vaibhav-suryavanshi-1408688 ESPNcricinfo | date = 25 April | year = 2026 | medaltemplates = {{MedalSport|Men's [[cricket]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Under-19 Men's Cricket World Cup|ICC U19 World Cup]]}} {{Medal|W|[[2026 Under-19 Men's Cricket World Cup|2026 Zimbabwe & Namibia]]}} {{MedalCompetition|[[Under-19 Men's Asia Cup|ACC U19 Asia Cup]]}} {{Medal|RU|[[2024 ACC Under-19 Asia Cup|2024 UAE]]}} {{Medal|RU|[[2025 ACC Under-19 Asia Cup|2025 UAE]]}} | caption = Sooryavanshi in 2025 }} '''वैभव सूर्यवंशी''' (जन्म २७ मार्च २०११), जसलाई '''सूर्यवंशी''' पनि लेखिन्छ, एक भारतीय [[cricket|क्रिकेट]] खेलाडी हुन्, जसले घरेलु क्रिकेटमा [[Bihar cricket team|बिहार]] र [[Indian Premier League]] मा [[Rajasthan Royals]] का लागि खेल्छन्। बायाँहाते [[Batting (cricket)|ब्याट्सम्यान]]का रूपमा, उनले जनवरी २०२४ मा आफ्नो [[first-class cricket|प्रथम श्रेणी]] डेब्यू गरेका थिए। उनी भारतका सबैभन्दा कम उमेरका [[List A cricket|लिस्ट ए]] डेब्यू गर्ने खेलाडी हुन् र केवल १३ वर्षको उमेरमै [[Indian Premier League]] मा डेब्यू गर्ने सबैभन्दा कान्छा खेलाडी पनि हुन्।<ref>{{cite web|website=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/cx2lznqkezro|date=25 November 2024|accessdate=25 November 2024|title= Anderson, 42, fails to earn IPL deal but 13-year-old signed}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == वैभव सूर्यवंशीको जन्म २७ मार्च २०११ मा [[Bihar|बिहार]] को [[Mithila (region)|मिथिला क्षेत्र]] अन्तर्गत पर्ने [[Samastipur district|समस्तीपुर जिल्ला]] को ताजपुर नगरमा भएको थियो।<ref name="bihar">{{cite web|title= Vaibhav Suryavanshi - The 12-Year-Old Who Broke Sachin Tendulkar And Yuvraj Singh's Record|first=Amit|last=Kumar|date=Jan 29, 2024|url= https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/exclusive-vaibhav-suryavanshi-the-12-year-old-who-broke-sachin-tendulkar-and-yuvraj-singhs-record/articleshow/107229054.cms|website=Times of India|accessdate=1 October 2024}}</ref> उनका पिता सञ्जीव, जो एक इच्छुक क्रिकेटर थिए, ले उनको करियर निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए।<ref>{{Cite news |title=Vaibhav Suryavanshi's family: How the father and mother of RR's 14-year-old prodigy fueled his cricket dream |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/vaibhav-suryavanshis-family-parents-how-the-father-and-mother-of-rrs-14-year-old-prodigy-fueled-his-cricket-dream-101745862006323.html |work=[[Hindustan Times]]}}</ref> वैभवले चार वर्षको उमेरदेखि आफ्नै गाउँमा क्रिकेट प्रशिक्षण सुरु गरेका थिए। उनको प्रतिभा पहिचान गर्दै उनका बुवाले उनलाई आठ वर्षको उमेरमा [[Patna|पटना]] स्थित मनीष ओझाको ''GenNex Cricket Academy'' मा भर्ना गराए। प्रशिक्षणका लागि वैभव र उनका बुवा समस्तीपुरबाट पटना सम्म करिब १०० किलोमिटर दूरी एक दिन छोडेर यात्रा गर्थे। उनका बाल्यकालका प्रशिक्षक ओझाले उनलाई छिटो सिक्ने खेलाडीको रूपमा वर्णन गरेका छन्।<ref>{{Cite web |date=2025-08-05 |title=Suryavanshi far from a one-dimension player: Coach Ojha |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/suryavanshi-far-from-a-one-dimension-player-coach-ojha-101754414188271.html |access-date=2025-12-09 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref name="cricket-com-overview">{{Cite web |title=Vaibhav Suryavanshi Overview |work=cricket.com |access-date=28 April 2025 |url=https://www.cricket.com/players/vaibhav-suryavanshi-114349 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428164802/https://www.cricket.com/players/vaibhav-suryavanshi-114349 |archive-date=28 April 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250428164802/https://www.cricket.com/players/vaibhav-suryavanshi-114349 |date=28 April 2025 }}</ref> उनी वेस्ट इन्डिजका प्रसिद्ध ब्याट्सम्यान [[Brian Lara]] का प्रशंसक हुन्।<ref>{{Cite web |last=B |first=Venkata Krishna |date=2024-11-25 |title=Vaibhav Suryavanshi becomes youngest ever at 13 years 188 days, to score international century |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/vaibhav-suryavanshi-13-fastest-hundred-u19-tests-ind-vs-aus-9597390/ |access-date=2025-12-13 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> == युवा करियर == वैभवले १२ वर्षको उमेरमा [[Vinoo Mankad Trophy]] मा बिहारको अन्डर–१९ टोलीका लागि खेलेका थिए।<ref>{{cite web|first=Syad|last=Hussain|date=6 January 2024|url=https://www.espncricinfo.com/story/ranji-trophy-vaibhav-suryavanshi-makes-first-class-debut-aged-12-two-bihar-squads-named-for-opener-1415801|title=A 12-year-old makes his first-class debut as two Bihar squads are named for Ranji game in crumbling stadium |website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref name="economic"/> सन् २०२३ मा उनले भारत बी अन्डर–१९ टोलीका लागि क्वाड्राङ्गुलर शृङ्खलामा खेले, जहाँ उनले ६ इनिङ्समा १७७ रन बनाए, जसमा दुई अर्धशतक समावेश थिए।<ref name="economic">{{cite web|url= https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/vaibhav-suryavanshi-a-12-year-old-bihar-cricketer-makes-his-first-class-debut-in-the-ranji-trophy/articleshow/106599509.cms |website=Economic Times|accessdate=1 October 2024|date=6 January 2024|title= Vaibhav Suryavanshi, a 12-year-old Bihar cricketer, makes his first-class debut in the Ranji Trophy}}</ref> सेप्टेम्बर २०२४ मा उनले [[India national under-19 cricket team|भारत अन्डर–१९]] टोलीबाट [[Australia national under-19 cricket team|अस्ट्रेलिया अन्डर–१९]] विरुद्ध डेब्यू गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/vaibhav-suryavanshi-smashes-fastest-hundred-for-india-u19-in-unofficial-youth-test-vs-australia-u19-2024-10-01-954855|first=Sumeet|last=Kathvale|title=13-year-old Vaibhav Suryavanshi smashes fastest hundred for India U19 in Youth Test vs Australia|website=India TV news|date=1 October 2024|accessdate=1 October 2024}}</ref> उनले आफ्नो अन्डर–१९ टेस्ट डेब्यूमै ५८ बलमा शतक प्रहार गरे, जुन भारतीय अन्डर–१९ खेलाडीका लागि सबैभन्दा छिटो शतक थियो, तर १०४ रनमा रनआउट भए।<ref>{{cite web|title= IND vs AUS: 13-year-old Vaibhav Suryavanshi hits 58-ball hundred in youth Test|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/vaibhav-suryavanshi-fastest-u19-test-hundred-india-vs-australia-youth-chennai-2609169-2024-10-01 |date=1 October 2024|website=India Today|accessdate=1 October 2024}}</ref><ref>{{cite web |date=1 October 2024 |title=Highlights: 13-year-old India opener Vaibhav Suryavanshi smashes 58-ball 100 vs Australia U19 |url=https://www.wisden.com/cricket-news/highlights-13-year-old-india-opener-vaibhav-suryavanshi-smashes-58-ball-100-vs-australia-u19 |accessdate=14 April 2025 |website=Wisden.com}}</ref> यो अन्डर–१९ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा दोस्रो सबैभन्दा छिटो शतक थियो।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/vaibhav-suryavanshi-13-fastest-hundred-u19-tests-ind-vs-aus-9597390/lite/|website=Indian Express|accessdate=1 October 2024|title= 13-year-old Vaibhav Suryavanshi scores fastest hundred in U19 Tests, second quickest overall|date=1 October 2024}}</ref> [[2024 ACC Under-19 Asia Cup]] मा, वैभवले युएई अन्डर–१९ विरुद्ध ४६ बलमा ७६ रन बनाए,<ref>{{cite news |title=Vaibhav Suryavanshi hits 46-ball 76 vs UAE in ACC Under-19 Asia Cup; India beats UAE by 10 wickets |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/vaibhav-suryavanshi-batting-score-u19-asia-cup-score-rr-rajasthan-royals-ipl-auction/article68946275.ece |access-date=8 December 2024 |work=Sportstar |date=4 December 2024 |language=en}}</ref> त्यसपछि सेमिफाइनलमा [[Sri Lanka national under-19 cricket team|श्रीलंका अन्डर–१९]] विरुद्ध ३६ बलमा ६७ रन बनाए।<ref>{{cite news |title=Vaibhav Suryavanshi stars as India beat Sri Lanka to make U19 Asia Cup final |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/vaibhav-suryavanshi-stars-as-india-beat-sri-lanka-to-make-u19-asia-cup-final/articleshow/116046555.cms |access-date=8 December 2024 |work=The Times of India |date=6 December 2024}}</ref> नोभेम्बर २०२५ मा, उनले [[India A cricket team|भारत ए]] का लागि [[United Arab Emirates national cricket team|संयुक्त अरब इमिरेट्स]] विरुद्ध [[Asia Cup Rising Stars]] टी२० खेलमा मात्र ४२ बलमा १४४ रन बनाए। उनले आफ्नो शतक केवल ३२ बलमै पूरा गरेका थिए।<ref>{{Cite web |date=2025-11-14 |title=Vaibhav Suryavanshi hits astonishing century in India A victory |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c7v84dvm6dmo |access-date=2025-11-15 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> [[2026 ICC Under-19 Cricket World Cup]] को फाइनलमा, वैभवले इङ्ग्ल्यान्ड विरुद्ध ८० बलमा १७५ रन बनाए, जसमा उनले १५ चौका र १५ छक्का प्रहार गर्दै कीर्तिमानी पारी खेले।<ref>{{Cite web |date=2026-02-06 |title=Vaibhav Suryavanshi: India teenager, 14, makes 175 from 80 balls in Under-19 World Cup final against England |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c4grglkyxjjo |access-date=2026-02-09 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> == घरेलु करियर == वैभवले जनवरी २०२४ मा १२ वर्ष २८४ दिनको उमेरमा [[First-class cricket|प्रथम श्रेणी]] क्रिकेटमा [[Bihar cricket team|बिहार]] का लागि [[Mumbai cricket team|मुम्बई]] विरुद्ध डेब्यू गरेका थिए।<ref>{{cite web |last=Waris |first=Sarah |date=Jan 5, 2024 |title=Cricketer with age listed as 12 years old makes Ranji Trophy debut |url=https://www.wisden.com/cricket-news/cricketer-with-age-listed-as-12-years-old-makes-ranji-trophy-debut |accessdate=14 April 2025 |website=Wisden.com}}</ref><ref>{{cite web|website=Cric Tracker|title= 13-year-old Vaibhav Suryavanshi slams fastest century for India in U-19 Tests, second quickest overall|url= https://www.crictracker.com/cricket-news/13-year-old-vaibhav-suryavanshi-slams-fastest-century-for-india-in-u-19-tests-second-quickest-overall/ |accessdate=1 October 2024|date=1 October 2024}}</ref> यससँगै उनी बिहारका लागि [[Ranji Trophy]] मा खेल्ने दोस्रो सबैभन्दा कम उमेरका खेलाडी बने, र समग्रमा चौथो सबैभन्दा कान्छा खेलाडी बने।<ref>{{cite web|first=Dev|last=Sharma|title=13-year-old Vaibhav Suryavanshi sets a record for the fastest century by an Indian in Under-19 Tests|url=https://www.sportskeeda.com/cricket/news-13-year-old-vaibhav-suryavanshi-sets-record-fastest-century-indian-under-19-tests#google_vignette|website=SportsKeeda|accessdate=1 October 2024|date=1 October 2024}}</ref> उनी आधुनिक युगका सबैभन्दा कम उमेरका खेलाडी बने, जसले [[Yuvraj Singh]] (१५ वर्ष ५७ दिन) को कीर्तिमान तोडे, जबकि समग्र रूपमा सबैभन्दा कम उमेरमा प्रथम श्रेणी डेब्यू गर्ने भारतीय खेलाडीको कीर्तिमान [[Alimuddin (cricketer)|अलिमुद्दीन]] सँग छ, जसले १९४२–४३ सिजनमा राजपुताना का लागि १२ वर्ष ७३ दिनको उमेरमा डेब्यू गरेका थिए।<ref name="bihar"/> नोभेम्बर २०२४ मा, उनले १३ वर्ष २४१ दिनको उमेरमा [[T20 cricket|टी२०]] क्रिकेटमा डेब्यू गर्दै सबैभन्दा कम उमेरका खेलाडी बने, जहाँ उनले [[2024–25 Syed Mushtaq Ali Trophy]] मा बिहारका लागि राजस्थान विरुद्ध खेलेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/youngest-players-305268|title=Youngest players in T20s|work=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/syed-mushtaq-ali-trophy-2024-25-1445827/bihar-vs-rajasthan-group-a-1445974/full-scorecard|title=Rajasthan vs Bihar, Group A at Rajkot, SMAT, Nov 23 2024 - Full Scorecard|work=ESPNcricinfo}}</ref> डिसेम्बर २०२४ मा, उनले [[List A cricket|लिस्ट ए]] क्रिकेटमा डेब्यू गर्दै १३ वर्ष २६९ दिनको उमेरमा बिहारका लागि [[2024–25 Vijay Hazare Trophy]] मा [[Madhya Pradesh]] विरुद्ध खेल्दै सबैभन्दा कम उमेरका भारतीय खेलाडी बने।<ref>{{cite web|url= https://www.hindustantimes.com/cricket/vaibhav-suryavanshi-rajasthan-royals-13-year-old-crorepati-creates-new-record-in-list-a-cricket-101734840726116.html|website=Hindustan Times|accessdate=22 December 2024|title= Vaibhav Suryavanshi, Rajasthan Royals' 13-year-old crorepati, creates new record in List-A cricket|date=22 December 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Vaibhav Suryavanshi sets all-time record in Vijay Hazare Trophy |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/vaibhav-suryavanshi-sets-all-time-record-in-vijay-hazare-trophy/articleshow/116541864.cms |access-date=19 April 2025 |work=The Times of India |date=9 January 2025}}</ref> डिसेम्बर २०२५ मा, [[2025–26 Vijay Hazare Trophy]] को क्रममा, वैभवले [[Arunachal Pradesh cricket team|अरुणाचल प्रदेश]] विरुद्ध ३६ बलमा शतक प्रहार गर्दै १४ वर्ष २७२ दिनको उमेरमा लिस्ट ए क्रिकेटमा शतक बनाउने विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका खेलाडी बने। सोही खेलमा उनले [[AB de Villiers]] को लिस्ट ए क्रिकेटमा सबैभन्दा छिटो १५० रन बनाउने कीर्तिमान पनि तोडे, जसलाई उनले केवल ५९ बलमा पूरा गरे, र अन्ततः ८४ बलमा १९० रन बनाए, जसमा १६ चौका र १५ छक्का समावेश थिए।<ref>{{Cite web |last=Kishore |first=Shashank |date= |title=VHT: Suryavanshi slams 36-ball ton for Bihar, becomes the youngest List A centurion |url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/47404287/vijay-hazare-trophy-vaibhav-suryavanshi-slams-36-ball-century-bihar |access-date=24 December 2025 |website=ESPN |language=en}}</ref> == फ्रेन्चाइज करियर == नोभेम्बर २०२४ मा, सूर्यवंशी [[इन्डियन प्रिमियर लिग]] (आईपीएल) को सम्झौता गर्ने सबैभन्दा कम उमेरका खेलाडी बने, जब उनलाई १३ वर्षको उमेरमा [[राजस्थान रोयल्स]] ले {{INRconvert|1.1|c|lk=on}} मा अनुबन्धित गर्यो।<ref>{{cite web|website=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/cx2lznqkezro|date=25 November 2024|accessdate=25 November 2024|title= Anderson, 42, fails to earn IPL deal but 13-year-old signed}}</ref> १९ अप्रिल २०२५ मा, सूर्यवंशीले [[राजस्थान रोयल्स]] का लागि [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] विरुद्ध १४ वर्ष २३ दिनको उमेरमा आफ्नो आईपीएल डेब्यु गरे, जससँगै उनी आईपीएल इतिहासका सबैभन्दा कम उमेरका डेब्यु गर्ने खेलाडी बने।<ref>{{cite news |last1=Shetty |first1=Varun |title=IPL's youngest debutants: Vaibhav Suryavanshi makes history |url=https://www.espncricinfo.com/story/vaibhav-suryavanshi-tops-list-of-youngest-ipl-debutants-1481989 |access-date=19 April 2025 |work=ESPNcricinfo |date=19 April 2025}}</ref> उनी आईपीएल (२००८) सुरु भएपछि जन्मिएका पहिलो खेलाडी पनि हुन्।<ref>{{cite news |title=RR vs LSG: Vaibhav Suryavanshi, 14, becomes youngest player to make IPL debut |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/rr-vs-lsg-vaibhav-suryavanshi-14-becomes-youngest-player-to-make-ipl-debut-2711534-2025-04-19 |access-date=19 April 2025 |work=India Today |date=19 April 2025 |language=en}}</ref> आफ्नो डेब्यु खेलमा उनले २० बलमा ३४ रन बनाए, जसमा पहिलो बलमै छक्का पनि समावेश थियो।<ref>{{cite news |title=14-year old Vaibhav Suryavanshi kicks off IPL career with first-ball six |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-youngest-debutant-vaibhav-suryavanshi-hits-first-ball-six-off-shardul-thakur-1482123 |access-date=19 April 2025 |work=ESPNcricinfo}}</ref> २८ अप्रिल २०२५ मा, सूर्यवंशी १४ वर्ष ३२ दिनको उमेरमा आईपीएलमा शतक बनाउने सबैभन्दा कम उमेरका खेलाडी बने,<ref>{{Cite web |last=Malik |first=Varun |date=2025-04-28 |title=Vaibhav Suryavanshi creates history in IPL 2025, surpasses Jos Buttler in major Rajasthan Royals record |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/vaibhav-suryavanshi-creates-history-in-ipl-2025-surpasses-jos-buttler-in-major-rajasthan-royals-record-2025-04-28-987740 |access-date=2025-04-28 |website=India TV News |language=en}}</ref> जब उनले [[गुजरात टाइटन्स]] विरुद्ध ३८ बलमा १०१ रन बनाए। उनले आफ्नो शतक केवल ३५ बलमै पूरा गरे, जसले यसलाई आईपीएल इतिहासको दोस्रो सबैभन्दा छिटो शतक बनायो, जुन केवल [[क्रिस गेल]] (३० बल) पछि पर्छ, र भारतीय खेलाडीमध्ये सबैभन्दा छिटो हो।<ref>{{Cite news |date=2025-04-28 |title=14-year-old Vaibhav Suryavanshi smashes his maiden half-century in just 17 balls |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/14-year-old-vaibhav-suryavanshi-smashes-his-maiden-half-century-in-just-17-balls/articleshow/120703826.cms |access-date=2025-04-28 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> उक्त इनिङ्सका क्रममा उनले सबै टी२० प्रतियोगितामा ५० भन्दा बढी रन बनाउने सबैभन्दा कम उमेरका खेलाडी बन्ने कीर्तिमान पनि बनाए र आईपीएलको एक इनिङ्समा भारतीय खेलाडीले प्रहार गरेको सबैभन्दा धेरै छक्काको कीर्तिमान (११) लाई बराबरी गरे, जुन [[मुरली विजय]] द्वारा स्थापित गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=2025-04-28 |title=Stats - Vaibhav Suryavanshi rewrites men's T20 records |url=https://africa.espn.com/cricket/story/_/id/44904261/vaibhav-suryavanshi-rewrites-mens-t20-records-ipl-2025-outing |access-date=2025-04-29 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> == उमेर विवाद == सूर्यवंशीको आधिकारिक जन्ममितिको प्रामाणिकताबारे शंका उठाइएको छ।<ref>{{cite web |date=3 October 2024 |title=Explained: Why there is confusion around the age of Vaibhav Suryavanshi, India U19's 13-year-old opener |url=https://www.wisden.com/cricket-news/explained-why-there-is-confusion-around-the-age-of-vaibhav-suryavanshi-india-u19s-13-year-old-opener |accessdate=14 April 2025 |website=Wisden}}</ref> सन् २०२३ मा दिएको एक अन्तर्वार्तामा, सूर्यवंशीले २७ सेप्टेम्बर २०२३ मा आफू १४ वर्ष पुग्ने बताएका थिए, जसले उनको आधिकारिक उमेरभन्दा करिब डेढ वर्ष बढी भएको सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |date=6 April 2023 |title=Vaibhav Suryavanshi 14 Years Old Cricketer Interview to BNN News Benipattiin Benipatti High School BPL 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=sFIBWZlUijA |accessdate=30 April 2025 |website=Youtube}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/who-is-vaibhav-suryavanshi-13-year-old-indian-prodigy-who-smoked-australia-u19-attack-for-58-ball-century-in-youth-test-101727844782102.html|title=Who is Vaibhav Suryavanshi? 13-year-old Indian prodigy who smoked Australia U19 attack for 58-ball century in youth Test|website=Hindustan Times|date=2 October 2024|accessdate=7 October 2024}}</ref> नोभेम्बर २०२४ मा, उनका पिता सञ्जीव सूर्यवंशीले आधिकारिक जन्ममिति सही रहेको दाबी गर्दै उनले साढे आठ वर्षको उमेरमा [[भारतीय क्रिकेट नियन्त्रण बोर्ड]] (बीसीसीआई) द्वारा सञ्चालन गरिएको [[बोन एज|हड्डी उमेर परीक्षण]] (bone density test) पास गरेको बताएका थिए।<ref>{{cite news |last1=Javaid |first1=Arfa |title=How Old Is Vaibhav Suryavanshi Bought By RR For Rs 1 Cr At IPL Auction? What's The Controversy? |url=https://www.news18.com/viral/how-old-is-vaibhav-suryavanshi-bought-by-rr-for-rs-1-cr-at-ipl-auction-whats-the-controversy-9134316.html |access-date=3 May 2025 |work=News18 |date=26 November 2024 |language=en}}</ref> उनले यो पनि बताएका थिए कि वैभवले बीसीसीआईद्वारा अनिवार्य गरिएका उमेर प्रमाणीकरणका लागि महत्वपूर्ण हड्डी परीक्षणहरू नियमित रूपमा उत्तीर्ण गरेका छन्।<ref>{{Cite web |date=2025-05-02 |title=Cricketer Vaibhav Suryavanshi age controversy explained |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/559648/cricketer-vaibhav-suryavanshi-age-controversy-explained |access-date=2026-03-31 |website=RNZ |language=en-nz}}</ref> उनको शक्तिशाली ब्याटिङ प्रदर्शनपछि पनि प्रश्नहरू उठेका थिए, जहाँ पाकिस्तानका पूर्व क्रिकेटर [[जुनैद खान (क्रिकेटर)|जुनैद खान]] ले १३ वर्षको खेलाडीले यति लामो छक्का प्रहार गर्न सक्नेबारे प्रश्न उठाएका थिए।<ref>{{Cite news |title=India's 13-Year-Old Sensation Vaibhav Suryavanshi Accused Of Age Fraud By Ex-Pakistan Cricketer |url=https://sports.ndtv.com/cricket/ex-pakistan-star-reignites-age-fraud-row-over-indias-13-year-old-sensation-vaibhav-suryavanshi-7208337 |archive-url=http://web.archive.org/web/20251010193953/https://sports.ndtv.com/cricket/ex-pakistan-star-reignites-age-fraud-row-over-indias-13-year-old-sensation-vaibhav-suryavanshi-7208337 |archive-date=2025-10-10 |access-date=2026-03-31 |work=NDTV Sports }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251010193953/https://sports.ndtv.com/cricket/ex-pakistan-star-reignites-age-fraud-row-over-indias-13-year-old-sensation-vaibhav-suryavanshi-7208337 |date=2025-10-10 }}</ref> == सम्मान == === राष्ट्रिय सम्मान === * २०२५ – [[प्रधानमन्त्री राष्ट्रिय बाल पुरस्कार|राष्ट्रिय बाल पुरस्कार]], बालबालिकाका लागि सर्वोच्च नागरिक सम्मान <ref>{{cite news |last1=Pavithran |first1=Lekshmy |title=Vaibhav Suryavanshi's stellar year: India’s 14-year-old cricket star to receive top civilian award |url=https://gulfnews.com/sport/cricket/vaibhav-suryavanshis-stellar-year-indias-14-year-old-cricket-star-to-receive-top-civilian-award-1.500390844 |access-date=31 December 2025 |work=[[Gulf News]] |date=26 December 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Cricket prodigy Vaibhav Suryavanshi conferred with Rashtriya Bal Puraskar |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/cricket-prodigy-vaibhav-suryavanshi-conferred-with-rashtriya-bal-puraskar/article70442582.ece |access-date=31 December 2025 |work=[[The Hindu]] |agency=[[Press Trust of India]] |date=27 December 2025 |language=en-IN}}</ref> === खेलकुद सम्मान === * [[१९ वर्षमुनिको पुरुष क्रिकेट विश्वकप|आईसीसी अन्डर–१९ विश्वकप]] – प्रतियोगिताको उत्कृष्ट खेलाडी: [[२०२६ अन्डर–१९ पुरुष क्रिकेट विश्वकप|२०२६]] == सन्दर्भ == {{reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Sooryavanshi, Vaibhav}} [[Category:भारतीय क्रिकेट खेलाडी]] [[Category:२१औँ शताब्दीका भारतीय खेलाडी]] [[Category:बिहारका क्रिकेट खेलाडी]] [[Category:राजस्थान रोयल्सका क्रिकेट खेलाडी]] [[Category:२०११ जन्म]] [[Category:बिहारका क्रिकेट खेलाडी]] [[Category:जीवित व्यक्तिहरू]] [[Category:समस्तीपुरका व्यक्ति]] 1vomcxnudlaxcblgns9cqtycgiqxyow 0 149971 1354341 1353636 2026-05-05T14:39:13Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354341 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Vincent Willem van Gogh 102.jpg|thumb|[[भिन्सेन्त फन गोख]], ''दाह्री बिनाको आत्म-चित्र'', सेप्टेम्बर १८८९ को अन्त्य, क्यानभासमा तेल रङ, ४० × ३१ सेमी, निजी सङ्कलन। यो फन गोखको अन्तिम आत्म-चित्र हुन सक्छ। यो उनले आफ्नी आमालाई जन्मदिनको उपहारको रूपमा दिएका थिए।<ref name="pick">Pickvance (1986), 131</ref>]] [[भिन्सेन्त फन गोख]] (सन् १८५३–१८९०) का चित्रहरूमा उनका आफ्नै [[आत्म-चित्र]]हरू, अन्य कलाकारहरूले बनाएका उनका चित्रहरू र डच कलाकारका तस्वीरहरू समावेश छन् जसमध्ये एउटा चित्र शङ्कास्पद छ। फन गोखका दर्जनौँ आत्म-चित्रहरू एक चित्रकारको रूपमा उनको कलाकृतिका महत्त्वपूर्ण अंश थिए। सम्भवतः, फन गोखका आत्म-चित्रहरूले उनको अनुहारलाई ऐनामा देखिएको प्रतिविम्बको रूपमा चित्रण गर्छन्, अर्थात् चित्रमा देखिएको उनको दाहिने तर्फको भाग वास्तवमा उनको अनुहारको देब्रे भाग हो। फन गोखले आफ्ना प्रसिद्ध आत्म-चित्रहरू शौखका लागि मात्र नभई बाध्यता र अभ्यासका लागि बनाएका थिए। पेरिसमा रहँदा (सन् १८८६–१८८८), उनीसँग मोडलहरूलाई पैसा तिर्ने आर्थिक अवस्था नभएकाले उनले ऐना किनेर आफ्नै अनुहारको चित्र बनाउन थालेका थिए। उनका चित्रहरूमा उनको मानसिक अवस्था र शारीरिक परिवर्तनहरू स्पष्ट देखिन्छन्।<ref>Walther, Ingo F. (2000). ''Vincent van Gogh, 1853–1890: Vision and Reality''. Taschen. p. 74.</ref> == आत्म-चित्रहरू == {{मुख्य|आत्म-चित्रण}} === सन् १८८५ === १४ जुलाई २०२२ मा, फन गोखको सन् १८८५ को चित्रकला "श्रमिक महिलाको टाउको"को मुनि उनको एउटा लगभग निश्चित रूपमा आधिकारिक आत्म-चित्र फेला परेको थियो। स्कटल्यान्डको आधुनिक कला राष्ट्रिय सङ्ग्रहालयकी एक संरक्षक लेस्ली स्टिभेन्सनले आफ्ना विद्यमान कलाकृतिहरूको एक्स-रे परीक्षणको क्रममा यसलाई फेला पारेकी थिइन्। यसले दाह्री पालेका फन गोखलाई किनारा भएको टोपी र घाँटीमा रुमाल बाँधेको अवस्थामा देखाउँछ। उनको देब्रे कान स्पष्ट रूपमा देखिन्थ्यो।<ref>{{Cite web |last=Ogg |first=Jordan |date=2022-07-14 |title=Hidden Van Gogh self-portrait discovered |url=https://www.nationalgalleries.org/art-and-artists/features/hidden-van-gogh-self-portrait-discovered |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220714110456/https://www.nationalgalleries.org/art-and-artists/features/hidden-van-gogh-self-portrait-discovered |archive-date=2022-07-14 |website=National Galleries of Scotland}}</ref> यो चित्र कार्डबोर्ड र ग्लुको तहमुनि ढाकिएको छ, जसलाई विशेषज्ञहरूले यसको आधिकारिकता पुष्टि गर्न हटाउने तरिकाहरू खोजिरहेका छन्। <ref>{{Cite news |last=Timsit |first=Annabelle |date=2022-07-14 |title=Secret Van Gogh self-portrait discovered by X-ray of another painting |language=en-US |newspaper=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/14/van-gogh-self-portrait-discovery-scotland/ |access-date= |issn=0190-8286}}</ref> उनीहरूका अनुसार यो चित्र फन गोख फ्रान्स सरेको बेला र त्यहाँका प्रभाववादीहरूको कामको बारेमा सिकेको समयमा कोरिएको थियो, जसले उनको आज धेरै प्रशंसा गरिने रङ्गीन र अभिव्यक्त शैलीलाई प्रभाव पारेको थियो। फन गोख पैसा बचाउनका लागि प्रायः आफ्ना क्यानभासहरू पुन: प्रयोग गर्ने वा त्यसको उल्टो भागमा काम गर्ने गर्दथे। यो एक्स-रे छवि एडिनबर्गमा हुने रोयल स्कटिस एकेडेमी प्रदर्शनीमा विशेष रूपमा बनाइएको लाइटबक्स प्रयोग गरी प्रदर्शन गरिएको थियो।<ref>{{Cite news |title=Vincent Van Gogh: Self-portrait discovered in Scotland – CBBC Newsround |language=en |url=https://www.bbc.co.uk/newsround/62160305 |access-date=2022-07-15}}{{Cite news |date=2022-07-14 |title=Hidden Van Gogh self-portrait found behind painting in Scotland |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/uk/hidden-van-gogh-self-portrait-found-behind-painting-scotland-2022-07-14/ |access-date=2022-07-18}}</ref> === पेरिस, सन् १८८६ === फन गोखको अस्तित्वमा रहेको पहिलो आत्म-चित्र सन् १८८६ को हो। <gallery widths="140px" heights="140px" perrow="4"> चित्र:Vangoghmuseum-d0432V1962r-800.jpg|'' दुई आत्म-चित्रहरू र विभिन्न विवरणहरू, रेखाचित्र, पेरिस'', सन् १८८६, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Zelfportret als schilder - s0160V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''गाढा कालो ढल्किएको टोपी र चित्र झुन्ड्याउने काठको साधन सहितको आत्म-चित्र,'' सन् १८८६, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Zelfportret - s0159V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''पाइपसँगको आत्म-चित्र'', सन् १८८६, एम्स्टर्डम File:Vincent van Gogh - Self-portrait with pipe - Google Art Project.jpg|''पाइपसँगको आत्म-चित्र'', सन् १८८६, एम्स्टर्डम File:Zelfportret met vilthoed - s0162V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''ढल्किएको गाढा कालो टोपी सहितको आत्म-चित्र'', सन् १८८६, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Self-Portrait1.jpg|''आत्म-चित्र'', सन् १८८६ शरद ऋतु, पेरिस, [[गेमेन्ते म्युजियम देन हेग]], हेग File:Self-Portrait6.jpg|''आत्म-चित्र'', हिउँद १८८६/८७, वाड्सवर्थ एन्थेनियम, हार्टफोर्ड File:Zelfportret - s0097V1962v - Van Gogh Museum.jpg|''आत्म-चित्र'', हिउँद १८८६/८७ [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Zelfportret - s0155V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''आत्म-चित्र'', हिउँद १८८६/८७ [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Self-portrait - Vincent van Gogh.jpg|''आत्म-चित्र'', हिउँद १८८६/८७ [[क्रोलर-मुलर सङ्ग्रहालय]], ओटर्लो File:Zelfportret Rijksmuseum SK-A-3262.jpeg|''आत्म-चित्र'', सज् १८८७, पास्टबोर्डमा तेल चित्र, ४२ सेमी x ३४ सेमी, रिज्क म्युजियम, एम्स्टर्डम </gallery> === पेरिस, सन् १८८७ === <gallery widths="140px" heights="140px" perrow="4"> File:Zelfportret met glas - s0161V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''पाइप र गिलाससँगको आत्म-चित्र'', सन् १८८७, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Vincent van Gogh - Self-portrait with pipe - Google Art Project.jpg|''पाइपसँगको आत्म-चित्र'', सन् १८८६, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Zelfportret met vilthoed - s0162V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''गाढा कालो रङ्गको टोपी सहितको आत्म-चित्र'', सन् १८८६, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Self-Portrait1.jpg|''आत्म-चित्र'', शरद ऋतु १८८६, पेरिस, [[गेमेन्ते मुजेम देन हाग]], हेग File:Self-Portrait6.jpg|''आत्म-चित्र'', हिउँद १८८६/८७, हार्टफोर्ड File:Zelfportret - s0097V1962v - Van Gogh Museum.jpg|''आत्म-चित्र'', हिउँद १८८६/८७ [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Zelfportret - s0155V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''आत्म-चित्र'', हिउँद १८८६/८७ [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Self-portrait - Vincent van Gogh.jpg|''आत्म-चित्र'', हिउँद १८८६/८७ [[क्रोलर-मुलर सङ्ग्रहालय]], ओटर्लो File:Zelfportret Rijksmuseum SK-A-3262.jpeg|''आत्म-चित्र'', सन् १८८७, पास्टबोर्डमा तेल चित्र, ४२ सेमी x ३४ सेमी, एम्स्टर्डम </gallery> === पेरिस, सन् १८८७ === <gallery widths="140px" heights="140px" perrow="4"> File:Zelfportret met glas - s0161V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''पाइप र गिलाससँगको आत्म-चित्र'', सन् १८८७, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Zelfportret - s0156V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''खरानी रङको टोपी सहितको आत्म-चित्र'', मार्च/अप्रिल १८८७, पास्टबोर्डमा तेल चित्र, १९ × १४ सेमी, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg|''आत्म-चित्र'', १८८७, आर्टिस्ट बोर्डमा तेल चित्र, ४१ × ३२.५ सेमी, सिकागो कला संस्थान File:Vincent van Gogh - Zelfportret - Google Art Project.jpg|''परालको टोपीसँगको आत्म-चित्र'', ग्रीष्म १८८७, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Van Gogh - Selbstbildnis mit Strohhut1.jpeg|''परालको टोपीसँगको आत्म-चित्र'' (उल्टो छवि), सन् १८८७, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Van Gogh - Selbstbildnis mit Strohhut2.jpeg|''परालको टोपीसँगको आत्म-चित्र'', ग्रीष्म १८८७, पास्टबोर्डमा तेल चित्र, ३४.९ × २६.७ सेमी, डिट्रोइट कला संस्थान File:Van Gogh Self-Portrait with Straw Hat 1887-Metropolitan.jpg|''परालको टोपीसँगको आत्म-चित्र'', सन् १८८७, [[मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय]] File:Zelfportret met strohoed en pijp - s0068V1962v - Van Gogh Museum.jpg|''परालको टोपी र पाइपसँगको आत्म-चित्र'' (उल्टो छवि), सन् १८८७, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Zelfportret - s0065V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''आत्म-चित्र'', ग्रीष्म १८८७, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Zelfportret - s0135V1962v - Van Gogh Museum.jpg|''आत्म-चित्र'', ग्रीष्म १८८७, पेरिस, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], [[एम्स्टर्डम]] File:Zelfportret - s0071V1962v - Van Gogh Museum.jpg|''आत्म-चित्र'', ग्रीष्म १८८७, पेरिस, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], [[एम्स्टर्डम]] File:Van Gogh Self-Portrait Autumn 1887.jpg|''आत्म-चित्र'', शरद ऋतु १८८७, क्यानभासमा तेल चित्र, ४७ × ३५ सेमी, [[मुजे दोर्सो]], पेरिस File:Van Gogh - Selbstbildnis mit japanischen Druck.jpeg|''जापानी प्रिन्टसँगको आत्म-चित्र'' डिसेम्बर, १८८७ कुन्स्टमुजेम, बासेल (एमिली ड्रेफ्स फाउन्डेसनबाट ऋणमा) File:Zelfportret met grijze vilthoed - s0016V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''खरानी रङको फेल्ट ह्याटसँगको आत्म-चित्र'', हिउँद १८८७/८८ क्यानभासमा तेल चित्र, ४४ × ३७.५ सेमी, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Van Gogh - Selbstbildnis27.jpeg|''आत्म-चित्र'', सन् १८८७–८८, File:Van Gogh - Selbstbildnis 29.jpeg|''आत्म-चित्र'', सन् १८८७–८८, जुरिच File:Zelfportret als schilder - s0022V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''चित्रकारको रूपमा आत्म-चित्र'', डिसेम्बर १८८७ – फेब्रुअरी १८८८, क्यानभासमा तेल चित्र, ६५.१ सेमी × ५० सेमी, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम </gallery> === आर्ल्स === <gallery widths="140px" heights="140px" perrow="4"> File:Zelfportret met pijp en strohoed - s0163V1962 - Van Gogh Museum.jpg|''पाइप र परालको टोपीसँगको आत्म-चित्र'', ग्रीष्म १८८८, पास्टबोर्डमा तेल चित्र, ४२ × ३१ सेमी, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम File:Van Gogh self-portrait dedicated to Gauguin.jpg|''पल गोगाँलाई समर्पित आत्म-चित्र'', सेप्टेम्बर १८८८, क्यानभासमा [[तेल चित्र]], ६२ × ५२ सेमी, फोग कला सङ्ग्रहालय, क्याम्ब्रिज File:Van Gogh - Selbstbildnis34.jpeg|''चार्ल्स लाभललाई समर्पित आत्म-चित्र,'' आर्ल्स, नोभेम्बर/डिसेम्बर १८८८, निजी सङ्ग्रह File:Van Gogh - Selbstbildnis mit verbundenem Ohr und Pfeife.jpeg|''ब्यान्डेज गरिएको कानसँगको आत्म-चित्र'', जनवरी १८८९, क्यानभासमा तेल चित्र, ५१ × ४५ सेमी, निजी सङ्ग्रह File:Self-Portrait with a Bandaged Ear - Vincent van Gogh.jpg|''ब्यान्डेज लगाइएको कान, चित्र झुन्डाउन प्रयोग गरिने सामग्री र जापानी प्रिन्ट सहितको आत्म-चित्र'', जनवरी १८८९, क्यानभासमा तेल चित्र, ६० × ४९ सेमी, कोर्टआउल्ड इन्स्टिच्युट ग्यालरिज, लन्डन File:Vincent Van Gogh 0013.jpg|''काममा जाँदै गरेका चित्रकार'': मोन्टमाजोरको सडकमा भिन्सेन्त फन गोख, अगस्ट १८८८, क्यानभासमा तेल चित्र, ४८ × ४४ सेमी, [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]मा आगोले नष्ट भएको मानिन्छ। </gallery> === साँ-रेमी === साँ-रेमीमा बनाइएका सबै आत्म-चित्रहरूले कलाकारको टाउकोलाई देब्रे तर्फबाट देखाउँछन्, अर्थात् नकाटिएको कान भएको भाग। <gallery widths="140px" heights="140px" perrow="4"> File:Vincent_van_Gogh_-Self-Portrait-Google_Art_Project(719161).jpg|alt= देब्रे तर्फबाट (राम्रो कान) हातमा रङको प्लेट र ब्रस समातेका भिन्सेन्त फन गोखको चित्र। उनले नीलो लुगा लगाएका छन् र कपाल तथा दाह्री पहेँलो छ। पृष्ठभूमि गाढा बैजनी छ।|''आत्म-चित्र'', अगस्ट १८८९, क्यानभासमा तेल चित्र, ५७ × ४३,५ सेमी, नेसनल ग्लालरी अफ आर्ट, वासिङ्टन डिसी<ref>{{cite web|title=Vincent Van Gogh – Self-portrait|url=http://www.nga.gov/fcgi-bin/tinfo_f?object=106382|work=Online catalogue|publisher=नेसनल ग्यालरी अफ आर्ट, वासिङ्टन, डिसी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130303061913/http://www.nga.gov/fcgi-bin/tinfo_f?object=106382 |date=2013-03-03 }}</ref><ref>{{cite web|title=To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Thursday, 5 and Friday, 6 September 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let800/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=Note 4|quote=People say – and I’m quite willing to believe it – that it's difficult to know oneself ...|access-date=26 February 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160814055544/http://vangoghletters.org/vg/letters/let800/letter.html |date=14 August 2016 }}</ref><ref>{{cite web|title= To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, on or about Friday, 20 September 1889|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let805/letter.html|work= Vincent van Gogh: The Letters|publisher= Van Gogh Museum|at= Note 14|quote= I have another one which is an attempt from when I was ill.|access-date= 26 February 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160803160336/http://vangoghletters.org/vg/letters/let805/letter.html |date=3 August 2016 }}</ref><ref>{{cite web|title= To Willemien van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Thursday, 19 September 1889|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let804/letter.html|work= Vincent van Gogh: The Letters|publisher= Van Gogh Museum|at= Note 16|quote= Lately I’ve done two portraits of myself, one of which is quite in character, I think, ...|access-date= 26 February 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160929193253/http://vangoghletters.org/vg/letters/let804/letter.html |date=29 September 2016 }}</ref> File:Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project.jpg|''[[आत्म-चित्र (फन गोख, पेरिस)|आत्म-चित्र]]'', सेप्टेम्बर १८८९, क्यानभासमा तेल चित्र, ६५ × ५४ सेमी, [[मुजे दोर्से]], [[पेरिस]]। यो फन गोखको अन्तिम आत्म-चित्र हुन सक्छ।<ref>{{sfn|Walther|2000|p=74}}</ref> Image:Vincent Willem van Gogh 102.jpg|''[[दाह्री बिनाको आत्म-चित्र]]'', सेप्टेम्बर १८८९ को अन्त्यतिर, क्यानभासमा तेल चित्र, ४० × ३१ सेमी, निजी सङ्ग्रह। फन गोखको अन्तिम आत्म-चित्र हुने अर्को दाबेदार </gallery> === ओभर-सुर-ओइज === फन गोखले आफ्नो जीवनको अन्तिम हप्ताहरूमा ओभर-सुर-ओइजमा कुनै पनि आत्म-चित्रहरू बनाएका थिएनन्। == तस्वीरहरू == <gallery widths="140" heights="140" perrow="4"> File:Koning Willem II Hogere Burgerschool te Tilburg (1866) (Vincent) (cropped).jpg|भिन्सेन्त फन गोखको तस्वीर, १३ वर्षको उमेरमा, सन् १८६६ File:Vincent van Gogh January 1873.jpeg|भिन्सेन्त फन गोखको तस्वीर, १९ वर्षको उमेरमा, {{अन्दाजी|१८७३}} File:Vincent van Gogh photo.jpg|भिक्टर मोरिनद्वारा खिचिएको तस्वीर, {{अन्दाजी|सन् १८८६}}, क्युबेक। सन् १९९० को दशकको सुरुतिर फेला परेको, फन गोखको एक विवादित र अपुष्ट तस्वीर।<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2004/feb/24/arts.highereducation|title=A portrait of the artist as a middle-aged man?|website=TheGuardian.com |date=24 February 2004}}</ref> </gallery> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोखद्वारा बनाइएका चित्रहरू]] sakkpmq4ekdi4qkdmgvpg03ra0qqcag 0 150025 1354354 1353941 2026-05-05T15:30:34Z पर्वत सुवेदी 31224 1354354 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपाली राजनीतिज्ञ}} {{Infobox officeholder | name = भीष्मराज आङदेम्बे | native_name = | native_name_lang = | image = | caption = आधिकारिक तस्विर, २०८२ | office = [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)|प्रतिपक्ष दलको नेता]] | term_start = १४ वैशाख २०८३ | term_end = | prime_minister = [[बालेन शाह]] | predecessor = [[पुष्पकमल दाहाल]] (२०८२) | successor = | office1 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य | term_start1 = १३ चैत २०८२ | term_end1 = | constituency1 = [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व|समानुपातिक]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | office2 = [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]को सह-महामन्त्री | term_start2 = १ पुस २०७८ | term_end2 = २ माघ २०८२ | president2 = [[शेरबहादुर देउवा]] | predecessor2 = [[प्रकाशशरण महत]] | successor2 = | office3 = सदस्य, [[नेपालको दोस्रो संविधान सभा|संविधान सभा / व्यवस्थापिका संसद]] | term_start3 = ७ माघ २०७० | term_end3 = २८ असोज २०७४ | predecessor3 = डम्बरसिंह सम्बाहाम्फे | successor3 = ''निर्वाचन क्षेत्र खारेज'' | constituency3 = पाँचथर २ | party = [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | birth_place = [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]], कोशी प्रदेश, नेपाल }} '''भीष्मराज आङदेम्बे''' एक [[नेपाली भाषा|नेपाली]] राजनीतिज्ञ हुन्। [[नेपालको तेस्रो सङ्घीय संसद]]मा उनी [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)|प्रतिपक्षी दलको नेता]] हुन्।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस सहमहामन्त्रीमा आदिवासी जनजातितर्फ भीष्मराज आङदेम्बे ७९८ मतान्तरले विजयी |url=https://baahrakhari.com/news-details/336897/ |access-date=2021-12-17 |website=कांग्रेस सहमहामन्त्रीमा आदिवासी जनजातितर्फ भीष्मराज आङदेम्बे ७९८ मतान्तरले विजयी}}</ref> उनी नेपाली काङ्ग्रेसका [[संसदीय दलको नेता]] समेत हुन्।<ref>{{Cite web |title=भीष्मराज आङ्देम्बेलाई संसदीय दलको नेता बनाउने कांग्रेसको निर्णय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1919368/congress-decides-to-make-bhishmaraj-angdembe-the-parliamentary-party-leader |access-date=2026-04-27 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> उनी [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली]]अन्तर्गत निर्वाचित भएका थिए। उनी नेपाली काङ्ग्रेसको १२औँ र १३औँ महाधिवेशन मा नेपाली काङ्ग्रेसको कार्यकारी समितिको सदस्य निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Election Commission Nepal |url=http://election.gov.np/CA2070/CAResults/reportBody.php?selectedMenu=3&rand=1461492716}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bhisma Raj Angdembe |url=http://election.ujyaaloonline.com/candidates/2117/Bhisma-Raj-Angdembe/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160505131447/http://election.ujyaaloonline.com/candidates/2117/Bhisma-Raj-Angdembe/ |archive-date=2016-05-05 |access-date=2016-04-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160505131447/http://election.ujyaaloonline.com/candidates/2117/Bhisma-Raj-Angdembe/ |date=2016-05-05 }}</ref><ref>{{Cite web |title=NC General Convention: CWC members under provincial category elected |url=https://kathmandupost.com/national/2016/03/14/nc-general-convention-cwc-members-under-provincial-category-elected |website=kathmandupost.com}}</ref> २०७० को दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा पाँचथर क्षेत्र नं २ बाट संविधानसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। संविधानसभा सदस्यमा निर्वाचित भएपछि उनले संविधानसभा अन्तर्गत उद्योग, वाणिज्य तथा उपभोक्ता हकहित समितिको सभापतिको जिम्मेवारीमा रहेर आर्थिक नीति, व्यापार व्यवस्था र उपभोक्ता अधिकारका विषयमा नेतृत्वदायी भूमिका सम्हालेका थिए।<ref>{{Cite web |title=भीष्मराज बने कांग्रेस संसदीय दलको नेता |url=https://ekantipur.com/politics/2026/04/27/bhishma-raj-becomes-leader-of-the-nepali-congress-parliamentary-party-17-45.html |access-date=2026-05-02 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–]] [[श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:पाँचथर जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] 0av56fna8s5pqgb4ewi34pn8ah5l4kn 0 150062 1354359 1354315 2026-05-05T16:00:49Z Bishaldev100 28807 1354359 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Air_damper.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार|225x225पिक्सेल|ड्याम्पर।]] '''ड्याम्पर''' भनेको [[डक्ट (प्रवाह)|डक्ट]], चिम्नी, भिएभी बक्स, एयर ह्यान्डलर, वा अन्य एयर-ह्यान्डलिङ युनिट भित्र हावाको प्रवाह रोक्ने वा नियन्त्रण गर्ने भल्भ वा प्लेट हो। यसको सञ्चालन म्यानुअल वा स्वचालित (अटोमेटिक) हुन सक्छ। म्यानुअल ड्याम्पर डक्टको बाहिरी भागमा ह्यान्डलद्वारा खोल्ने वा बन्द गर्ने गरिन्छ। स्वचालित ड्याम्पर हावाको निरन्तर प्रवाहलाई नियन्त्रण गर्न प्रयोग गरिन्छ र यसको सञ्चालन [[विद्युतीय मोटर|विद्युत]] वा न्युमेटिक मोटरहरूद्वारा हुन्छ, मोटरलाई थर्मोस्टेट वा भवन स्वचालन प्रणालीद्वारा नियन्त्रण गरिन्छ। <ref>{{Cite web |last=Matot |first=Cece |date=2019-10-17 |title=What are Dampers? |url=https://www.kelairdampers.com/blog/what-are-dampers |access-date=2023-11-17 |language=en}}</ref> [[चित्र:Zone_Damper_1.jpg|अङ्गुठाकार|225x225पिक्सेल|मोटराइज्ड ड्याम्पर । ड्याम्पर लाई "खुला" स्थितिमा देखाइएको छ।]] == फायर ड्याम्पर == '''फायर ड्याम्पर''' आगो नियन्त्रण रणनीतिको एक भागको रूपमा आगो कम्पार्टमेन्टको पर्खाल र आगो पर्दा पार गर्ने डक्टमा लगाइन्छ। सामान्य परिस्थितिहरूमा, यी ड्याम्पर फ्यूजिबल लिङ्कको माध्यमबाट खुला राखिन्छ। आगो लागेको बेलामा, यी लिङ्क पग्लन्छ र स्प्रिङको प्रभावले ड्याम्पर बन्द हुन्छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{HVAC}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:हिटिङ, भेन्टिलेसन एन्ड एयर कन्डिसनिङ]] 4wknmbwjmokocl3hbcajq7fjj77hos1 1354360 1354359 2026-05-05T16:01:58Z Bishaldev100 28807 1354360 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Air_damper.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार|225x225पिक्सेल|ड्याम्पर।]] '''ड्याम्पर''' भनेको [[डक्ट (प्रवाह)|डक्ट]], चिम्नी, भिएभी बक्स, एयर ह्यान्डलर, वा अन्य एयर-ह्यान्डलिङ युनिट भित्र हावाको प्रवाह रोक्ने वा नियन्त्रण गर्ने भल्भ वा प्लेट हो। यसको सञ्चालन म्यानुअल वा स्वचालित (अटोमेटिक) हुन सक्छ। म्यानुअल ड्याम्पर डक्टको बाहिरी भागमा ह्यान्डलद्वारा खोल्ने वा बन्द गर्ने गरिन्छ। स्वचालित ड्याम्पर हावाको निरन्तर प्रवाहलाई नियन्त्रण गर्न प्रयोग गरिन्छ र यसको सञ्चालन [[विद्युतीय मोटर|विद्युत]] वा न्युमेटिक मोटरहरूद्वारा हुन्छ, मोटरलाई थर्मोस्टेट वा भवन स्वचालन प्रणालीद्वारा नियन्त्रण गरिन्छ। <ref>{{Cite web |last=Matot |first=Cece |date=2019-10-17 |title=What are Dampers? |url=https://www.kelairdampers.com/blog/what-are-dampers |access-date=2023-11-17 |language=en}}</ref> [[चित्र:Zone_Damper_1.jpg|अङ्गुठाकार|225x225पिक्सेल|मोटराइज्ड ड्याम्पर । ड्याम्पर लाई "खुला" स्थितिमा देखाइएको छ।]] ==प्रकार== ===भोलुम कन्ट्रोल ड्याम्पर=== === फायर ड्याम्पर === '''फायर ड्याम्पर''' आगो नियन्त्रण रणनीतिको एक भागको रूपमा आगो कम्पार्टमेन्टको पर्खाल र आगो पर्दा पार गर्ने डक्टमा लगाइन्छ। सामान्य परिस्थितिहरूमा, यी ड्याम्पर फ्यूजिबल लिङ्कको माध्यमबाट खुला राखिन्छ। आगो लागेको बेलामा, यी लिङ्क पग्लन्छ र स्प्रिङको प्रभावले ड्याम्पर बन्द हुन्छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{HVAC}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:हिटिङ, भेन्टिलेसन एन्ड एयर कन्डिसनिङ]] 6emmqk1brzpxdw40u3qfgh6tsxz127w 1354361 1354360 2026-05-05T16:03:20Z Bishaldev100 28807 /* प्रकार */ 1354361 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Air_damper.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार|225x225पिक्सेल|ड्याम्पर।]] '''ड्याम्पर''' भनेको [[डक्ट (प्रवाह)|डक्ट]], चिम्नी, भिएभी बक्स, एयर ह्यान्डलर, वा अन्य एयर-ह्यान्डलिङ युनिट भित्र हावाको प्रवाह रोक्ने वा नियन्त्रण गर्ने भल्भ वा प्लेट हो। यसको सञ्चालन म्यानुअल वा स्वचालित (अटोमेटिक) हुन सक्छ। म्यानुअल ड्याम्पर डक्टको बाहिरी भागमा ह्यान्डलद्वारा खोल्ने वा बन्द गर्ने गरिन्छ। स्वचालित ड्याम्पर हावाको निरन्तर प्रवाहलाई नियन्त्रण गर्न प्रयोग गरिन्छ र यसको सञ्चालन [[विद्युतीय मोटर|विद्युत]] वा न्युमेटिक मोटरहरूद्वारा हुन्छ, मोटरलाई थर्मोस्टेट वा भवन स्वचालन प्रणालीद्वारा नियन्त्रण गरिन्छ। <ref>{{Cite web |last=Matot |first=Cece |date=2019-10-17 |title=What are Dampers? |url=https://www.kelairdampers.com/blog/what-are-dampers |access-date=2023-11-17 |language=en}}</ref> [[चित्र:Zone_Damper_1.jpg|अङ्गुठाकार|225x225पिक्सेल|मोटराइज्ड ड्याम्पर । ड्याम्पर लाई "खुला" स्थितिमा देखाइएको छ।]] ==प्रकार== ===भोलुम कन्ट्रोल ड्याम्पर=== === फायर ड्याम्पर === '''फायर ड्याम्पर''' आगो नियन्त्रण रणनीतिको एक भागको रूपमा आगो कम्पार्टमेन्टको पर्खाल र आगो पर्दा पार गर्ने डक्टमा लगाइन्छ। सामान्य परिस्थितिहरूमा, यी ड्याम्पर फ्यूजिबल लिङ्कको माध्यमबाट खुला राखिन्छ। आगो लागेको बेलामा, यी लिङ्क पग्लन्छ र स्प्रिङको प्रभावले ड्याम्पर बन्द हुन्छ। ===नन रिटर्न ड्याम्पर=== ===मोटराइज्ड ड्याम्पर=== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{HVAC}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:हिटिङ, भेन्टिलेसन एन्ड एयर कन्डिसनिङ]] k149cqf3o8d23yog1rbx4z546nopwc5 0 150064 1354346 2026-05-05T15:09:36Z हिमाल सुवेदी 30817 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|फ्रान्सेली चिकित्सक जसले चित्रकार भिन्सेन्त फन गोखको अन्तिम हप्ताहरूमा उपचार गरेका थिए}} {{Infobox person | name = पल गासे | image = Paul Gachet.jpg | alt = A head-and-sholders, photographic portrait of a middle-aged, balding man with a Van Dyk... 1354346 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|फ्रान्सेली चिकित्सक जसले चित्रकार भिन्सेन्त फन गोखको अन्तिम हप्ताहरूमा उपचार गरेका थिए}} {{Infobox person | name = पल गासे | image = Paul Gachet.jpg | alt = A head-and-sholders, photographic portrait of a middle-aged, balding man with a Van Dyke style beard. | caption = | birth_name = | post-nominals = | other_names = | alma_mater = [[पेरिस विश्वविद्यालय]] | birth_date = {{Birth date|1828|07|30|df=y}} | birth_place = [[लिल]], फ्रान्स | death_date = {{Death date and age|1909|01|09|1828|06|30|df=y}} | death_place = | resting_place =[[पेर लासे चिहान]], पेरिस | occupation = चिकित्सक | years_active = | known_for = | notable_works = | children = मार्गुरिट गासे (सन् १८६९–१९४९), पल गासे जुनियर (सन् १८७३–१९६२) }} '''पल-फेर्दिनोँ गासे''' ({{भाषा-फ्रान्सेली|'''Paul-Ferdinand Gachet'''}}, जन्म:३० जुलाई १८२८ – मृत्यु: ९ जनवरी १९०९) एक फ्रान्सेली [[चिकित्सक]] थिए जो [[ओभर-सुर-वाज]]मा चित्रकार [[भिन्सेन्त फन गोख]]को अन्तिम हप्ताहरूमा उनको उपचारका लागि सबैभन्दा प्रसिद्ध छन्। गासे कलाकारहरू र प्रभाववादी आन्दोलनका ठूला समर्थक थिए। उनी एक चित्रकार पनि थिए, जसले आफ्नो जन्मस्थानलाई सङ्केत गर्दै आफ्ना कृतिहरूमा "पल फन रिसेल" भनेर हस्ताक्षर गर्दथे।<ref> ''रिसेल'' लिल सहरको डच नाम हो। त्यसैगरी, गासेका छोरा पल-लुईले लुइ फोन रिसेल भनेर हस्ताक्षर गर्दथे।</ref>उनले सेजान, रेन्वार र माने जस्ता तत्कालीन समयका विवादास्पद तर प्रतिभाशाली प्रभाववादी कलाकारहरूलाई आर्थिक र नैतिक समर्थन गरेका थिए। ==गासे र भिन्सेन्त फन गोख == [[चित्र:Vincent_Van_Gogh_(1853-1890)Dokter_Paul_Gachet-_Musée_d'Orsay_Parijs_22-8-2017_16-34-24_22-8-2017_16-34-24.JPG|thumb|''पल गासे'', भिन्सेन्त फन गगद्वारा कोरिएको चित्र (सन् १८९०), दोस्रो संस्करण (तल हेर्नुहोस्)]] भिन्सेन्त फन गोख एक मानसिक विकारबाट पीडित थिए र उनले ८ मे १८८९ मा आफैँलाई एक शरणस्थान मा भर्ना गरेका थिए। उनी १६ मे १८९० मा शरणस्थानबाट मुक्त भए, तर उनलाई निरन्तर चिकित्सकीय रेखदेखको आवश्यकता थियो, जसमा फन गोखलाई निगरानीमा राख्नु समावेश थियो। भिन्सेन्तका भाइ, [[थिओ फन गोख गग (कला व्यापारी)|थिओ फन गोख]]ले गासेको पृष्ठभूमि र कलाकारहरूप्रतिको संवेदनशीलताले गर्दा उनी भिन्सेन्तको स्वास्थ्य लाभको समयमा एक आदर्श डाक्टर हुनेछन् भनेर सोचेका थिए। तर, गासेसँग भेटघाट सुरु गरेको केही समयमै भिन्सेन्तले डाक्टरको उपयोगितामा शङ्का गर्न थालेका थिए।<ref>{{cite web |title=भिन्सेन्त फन गोखले थिओ फन गोखलाई लेखेको पत्र, ओभर-सुर-वाज, १० जुलाई १८९० |url=http://webexhibits.org/vangogh/letter/21/648.htm |publisher=Webexhibits.org}}</ref> भिन्सेन्तले गासेलाई यसरी वर्णन गरेमा छन्: "मलाई लाग्छ, उनी मभन्दा बढी बिरामी छन् वा भनौँ ठ्याक्कै म जस्तै छन्।" यद्यपि, गासेसँग केही समयको भेटघाटपछि फन गोखको उनीप्रतिको धारणामा सुधार आएको थियो। फन गोखले उनमा एक मित्रमन हुनुपर्ने गुण भेट्टाएका थिए उनले गासे केवल एक प्रेरणा मात्र नभई एक हेरचाहकर्ता पनि थिए भनेर गासेको वर्णन गरेका थिए। भिन्सेन्तले डाक्टरको बारेमा लेखेका छन्, 'मैले उनीमा एक पूर्ण मित्र पाएको छु, यहाँसम्म कि एक नयाँ भाइ जस्तै...'।<ref>{{Cite web |last=Puchko |first=Kristy |date=2016-02-09 |title=फन गोखको डा. गासेको तस्विर बारे तपाईँलाई थाहा नभएका १५ कुराहरू |url=https://www.mentalfloss.com/article/74774/15-things-you-didnt-know-about-van-goghs-portrait-dr-gachet |access-date=2023-08-13 |website=Mental Floss |language=en}}</ref> फन गोखको आत्महत्यालाई लिएर वर्षौंदेखि गासेको आलोचना हुँदै आएको छ। फन गोखका जीवनी लेखक विल्फ्रेड अर्नोल्डका अनुसार, "त्यस समयका कुनै पनि चिकित्सकसँग भिन्सेन्तको बिरामीको दिशा परिवर्तन गर्न सक्ने खासै केही उपलब्ध थिएन,"<ref>{{Cite book |last=Arnold |first=Wilfred Niels |title=Vincent Van Gogh: chemical, crisis, and creativity |date=1992 |publisher=Birkhäuser |isbn=978-3-7643-3616-5 |location=Boston Basel Berlin |pages=66}}</ref> र उनले विभिन्न डाक्टरहरूबाट फन गोखले पाएको उपचारलाई यसरी सङ्क्षेपमा प्रस्तुत गरेका छन्: "समग्र मूल्याङ्कन यो हो कि उनीहरूले एक अपरिचित रोग र एक गाह्रो बिरामीको साथमा अपेक्षा गरिएअनुसार नै राम्रो काम गरे।"<ref>अर्नोल्ड, उद्धृत कार्य, पृष्ठ २१६।</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} {{in lang|fr}} * [https://web.archive.org/web/20130126235507/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/gachet.htm ज्याकलिन सोनोलेटद्वारा जीवनी टिपोट र पल गासेका डिजिटल गरिएका कृतिहरू] * [http://www.bium.parisdescartes.fr बिआइयुएम] द्वारा, यसको डिजिटल पुस्तकालय [https://web.archive.org/web/20141007025741/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm हेर्नुहोस्@] kvigkb4i973wgclaixqz0r319drkbjt 1354347 1354346 2026-05-05T15:10:47Z हिमाल सुवेदी 30817 /* गासे र भिन्सेन्त फन गोख */ 1354347 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|फ्रान्सेली चिकित्सक जसले चित्रकार भिन्सेन्त फन गोखको अन्तिम हप्ताहरूमा उपचार गरेका थिए}} {{Infobox person | name = पल गासे | image = Paul Gachet.jpg | alt = A head-and-sholders, photographic portrait of a middle-aged, balding man with a Van Dyke style beard. | caption = | birth_name = | post-nominals = | other_names = | alma_mater = [[पेरिस विश्वविद्यालय]] | birth_date = {{Birth date|1828|07|30|df=y}} | birth_place = [[लिल]], फ्रान्स | death_date = {{Death date and age|1909|01|09|1828|06|30|df=y}} | death_place = | resting_place =[[पेर लासे चिहान]], पेरिस | occupation = चिकित्सक | years_active = | known_for = | notable_works = | children = मार्गुरिट गासे (सन् १८६९–१९४९), पल गासे जुनियर (सन् १८७३–१९६२) }} '''पल-फेर्दिनोँ गासे''' ({{भाषा-फ्रान्सेली|'''Paul-Ferdinand Gachet'''}}, जन्म:३० जुलाई १८२८ – मृत्यु: ९ जनवरी १९०९) एक फ्रान्सेली [[चिकित्सक]] थिए जो [[ओभर-सुर-वाज]]मा चित्रकार [[भिन्सेन्त फन गोख]]को अन्तिम हप्ताहरूमा उनको उपचारका लागि सबैभन्दा प्रसिद्ध छन्। गासे कलाकारहरू र प्रभाववादी आन्दोलनका ठूला समर्थक थिए। उनी एक चित्रकार पनि थिए, जसले आफ्नो जन्मस्थानलाई सङ्केत गर्दै आफ्ना कृतिहरूमा "पल फन रिसेल" भनेर हस्ताक्षर गर्दथे।<ref> ''रिसेल'' लिल सहरको डच नाम हो। त्यसैगरी, गासेका छोरा पल-लुईले लुइ फोन रिसेल भनेर हस्ताक्षर गर्दथे।</ref>उनले सेजान, रेन्वार र माने जस्ता तत्कालीन समयका विवादास्पद तर प्रतिभाशाली प्रभाववादी कलाकारहरूलाई आर्थिक र नैतिक समर्थन गरेका थिए। ==गासे र भिन्सेन्त फन गोख == [[चित्र:Vincent Van Gogh (1853-1890) Dokter Paul Gachet - Musée d'Orsay Parijs 22-8-2017 16-34-24 22-8-2017 16-34-24.JPG|thumb|''पल गासे'', भिन्सेन्त फन गगद्वारा कोरिएको चित्र (सन् १८९०), दोस्रो संस्करण (तल हेर्नुहोस्)]] भिन्सेन्त फन गोख एक मानसिक विकारबाट पीडित थिए र उनले ८ मे १८८९ मा आफैँलाई एक शरणस्थान मा भर्ना गरेका थिए। उनी १६ मे १८९० मा शरणस्थानबाट मुक्त भए, तर उनलाई निरन्तर चिकित्सकीय रेखदेखको आवश्यकता थियो, जसमा फन गोखलाई निगरानीमा राख्नु समावेश थियो। भिन्सेन्तका भाइ, [[थिओ फन गोख गग (कला व्यापारी)|थिओ फन गोख]]ले गासेको पृष्ठभूमि र कलाकारहरूप्रतिको संवेदनशीलताले गर्दा उनी भिन्सेन्तको स्वास्थ्य लाभको समयमा एक आदर्श डाक्टर हुनेछन् भनेर सोचेका थिए। तर, गासेसँग भेटघाट सुरु गरेको केही समयमै भिन्सेन्तले डाक्टरको उपयोगितामा शङ्का गर्न थालेका थिए।<ref>{{cite web |title=भिन्सेन्त फन गोखले थिओ फन गोखलाई लेखेको पत्र, ओभर-सुर-वाज, १० जुलाई १८९० |url=http://webexhibits.org/vangogh/letter/21/648.htm |publisher=Webexhibits.org}}</ref> भिन्सेन्तले गासेलाई यसरी वर्णन गरेमा छन्: "मलाई लाग्छ, उनी मभन्दा बढी बिरामी छन् वा भनौँ ठ्याक्कै म जस्तै छन्।" यद्यपि, गासेसँग केही समयको भेटघाटपछि फन गोखको उनीप्रतिको धारणामा सुधार आएको थियो। फन गोखले उनमा एक मित्रमन हुनुपर्ने गुण भेट्टाएका थिए उनले गासे केवल एक प्रेरणा मात्र नभई एक हेरचाहकर्ता पनि थिए भनेर गासेको वर्णन गरेका थिए। भिन्सेन्तले डाक्टरको बारेमा लेखेका छन्, 'मैले उनीमा एक पूर्ण मित्र पाएको छु, यहाँसम्म कि एक नयाँ भाइ जस्तै...'।<ref>{{Cite web |last=Puchko |first=Kristy |date=2016-02-09 |title=फन गोखको डा. गासेको तस्विर बारे तपाईँलाई थाहा नभएका १५ कुराहरू |url=https://www.mentalfloss.com/article/74774/15-things-you-didnt-know-about-van-goghs-portrait-dr-gachet |access-date=2023-08-13 |website=Mental Floss |language=en}}</ref> फन गोखको आत्महत्यालाई लिएर वर्षौंदेखि गासेको आलोचना हुँदै आएको छ। फन गोखका जीवनी लेखक विल्फ्रेड अर्नोल्डका अनुसार, "त्यस समयका कुनै पनि चिकित्सकसँग भिन्सेन्तको बिरामीको दिशा परिवर्तन गर्न सक्ने खासै केही उपलब्ध थिएन,"<ref>{{Cite book |last=Arnold |first=Wilfred Niels |title=Vincent Van Gogh: chemical, crisis, and creativity |date=1992 |publisher=Birkhäuser |isbn=978-3-7643-3616-5 |location=Boston Basel Berlin |pages=66}}</ref> र उनले विभिन्न डाक्टरहरूबाट फन गोखले पाएको उपचारलाई यसरी सङ्क्षेपमा प्रस्तुत गरेका छन्: "समग्र मूल्याङ्कन यो हो कि उनीहरूले एक अपरिचित रोग र एक गाह्रो बिरामीको साथमा अपेक्षा गरिएअनुसार नै राम्रो काम गरेका थिए।"<ref>अर्नोल्ड, उद्धृत कार्य, पृष्ठ २१६।</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} {{in lang|fr}} * [https://web.archive.org/web/20130126235507/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/gachet.htm ज्याकलिन सोनोलेटद्वारा जीवनी टिपोट र पल गासेका डिजिटल गरिएका कृतिहरू] * [http://www.bium.parisdescartes.fr बिआइयुएम] द्वारा, यसको डिजिटल पुस्तकालय [https://web.archive.org/web/20141007025741/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm हेर्नुहोस्@] feynrl69k43q83uzhfx40axt9tg7188 1354348 1354347 2026-05-05T15:11:20Z हिमाल सुवेदी 30817 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:सन् १९०९ मा मृत्यु]] जोडियो 1354348 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|फ्रान्सेली चिकित्सक जसले चित्रकार भिन्सेन्त फन गोखको अन्तिम हप्ताहरूमा उपचार गरेका थिए}} {{Infobox person | name = पल गासे | image = Paul Gachet.jpg | alt = A head-and-sholders, photographic portrait of a middle-aged, balding man with a Van Dyke style beard. | caption = | birth_name = | post-nominals = | other_names = | alma_mater = [[पेरिस विश्वविद्यालय]] | birth_date = {{Birth date|1828|07|30|df=y}} | birth_place = [[लिल]], फ्रान्स | death_date = {{Death date and age|1909|01|09|1828|06|30|df=y}} | death_place = | resting_place =[[पेर लासे चिहान]], पेरिस | occupation = चिकित्सक | years_active = | known_for = | notable_works = | children = मार्गुरिट गासे (सन् १८६९–१९४९), पल गासे जुनियर (सन् १८७३–१९६२) }} '''पल-फेर्दिनोँ गासे''' ({{भाषा-फ्रान्सेली|'''Paul-Ferdinand Gachet'''}}, जन्म:३० जुलाई १८२८ – मृत्यु: ९ जनवरी १९०९) एक फ्रान्सेली [[चिकित्सक]] थिए जो [[ओभर-सुर-वाज]]मा चित्रकार [[भिन्सेन्त फन गोख]]को अन्तिम हप्ताहरूमा उनको उपचारका लागि सबैभन्दा प्रसिद्ध छन्। गासे कलाकारहरू र प्रभाववादी आन्दोलनका ठूला समर्थक थिए। उनी एक चित्रकार पनि थिए, जसले आफ्नो जन्मस्थानलाई सङ्केत गर्दै आफ्ना कृतिहरूमा "पल फन रिसेल" भनेर हस्ताक्षर गर्दथे।<ref> ''रिसेल'' लिल सहरको डच नाम हो। त्यसैगरी, गासेका छोरा पल-लुईले लुइ फोन रिसेल भनेर हस्ताक्षर गर्दथे।</ref>उनले सेजान, रेन्वार र माने जस्ता तत्कालीन समयका विवादास्पद तर प्रतिभाशाली प्रभाववादी कलाकारहरूलाई आर्थिक र नैतिक समर्थन गरेका थिए। ==गासे र भिन्सेन्त फन गोख == [[चित्र:Vincent Van Gogh (1853-1890) Dokter Paul Gachet - Musée d'Orsay Parijs 22-8-2017 16-34-24 22-8-2017 16-34-24.JPG|thumb|''पल गासे'', भिन्सेन्त फन गगद्वारा कोरिएको चित्र (सन् १८९०), दोस्रो संस्करण (तल हेर्नुहोस्)]] भिन्सेन्त फन गोख एक मानसिक विकारबाट पीडित थिए र उनले ८ मे १८८९ मा आफैँलाई एक शरणस्थान मा भर्ना गरेका थिए। उनी १६ मे १८९० मा शरणस्थानबाट मुक्त भए, तर उनलाई निरन्तर चिकित्सकीय रेखदेखको आवश्यकता थियो, जसमा फन गोखलाई निगरानीमा राख्नु समावेश थियो। भिन्सेन्तका भाइ, [[थिओ फन गोख गग (कला व्यापारी)|थिओ फन गोख]]ले गासेको पृष्ठभूमि र कलाकारहरूप्रतिको संवेदनशीलताले गर्दा उनी भिन्सेन्तको स्वास्थ्य लाभको समयमा एक आदर्श डाक्टर हुनेछन् भनेर सोचेका थिए। तर, गासेसँग भेटघाट सुरु गरेको केही समयमै भिन्सेन्तले डाक्टरको उपयोगितामा शङ्का गर्न थालेका थिए।<ref>{{cite web |title=भिन्सेन्त फन गोखले थिओ फन गोखलाई लेखेको पत्र, ओभर-सुर-वाज, १० जुलाई १८९० |url=http://webexhibits.org/vangogh/letter/21/648.htm |publisher=Webexhibits.org}}</ref> भिन्सेन्तले गासेलाई यसरी वर्णन गरेमा छन्: "मलाई लाग्छ, उनी मभन्दा बढी बिरामी छन् वा भनौँ ठ्याक्कै म जस्तै छन्।" यद्यपि, गासेसँग केही समयको भेटघाटपछि फन गोखको उनीप्रतिको धारणामा सुधार आएको थियो। फन गोखले उनमा एक मित्रमन हुनुपर्ने गुण भेट्टाएका थिए उनले गासे केवल एक प्रेरणा मात्र नभई एक हेरचाहकर्ता पनि थिए भनेर गासेको वर्णन गरेका थिए। भिन्सेन्तले डाक्टरको बारेमा लेखेका छन्, 'मैले उनीमा एक पूर्ण मित्र पाएको छु, यहाँसम्म कि एक नयाँ भाइ जस्तै...'।<ref>{{Cite web |last=Puchko |first=Kristy |date=2016-02-09 |title=फन गोखको डा. गासेको तस्विर बारे तपाईँलाई थाहा नभएका १५ कुराहरू |url=https://www.mentalfloss.com/article/74774/15-things-you-didnt-know-about-van-goghs-portrait-dr-gachet |access-date=2023-08-13 |website=Mental Floss |language=en}}</ref> फन गोखको आत्महत्यालाई लिएर वर्षौंदेखि गासेको आलोचना हुँदै आएको छ। फन गोखका जीवनी लेखक विल्फ्रेड अर्नोल्डका अनुसार, "त्यस समयका कुनै पनि चिकित्सकसँग भिन्सेन्तको बिरामीको दिशा परिवर्तन गर्न सक्ने खासै केही उपलब्ध थिएन,"<ref>{{Cite book |last=Arnold |first=Wilfred Niels |title=Vincent Van Gogh: chemical, crisis, and creativity |date=1992 |publisher=Birkhäuser |isbn=978-3-7643-3616-5 |location=Boston Basel Berlin |pages=66}}</ref> र उनले विभिन्न डाक्टरहरूबाट फन गोखले पाएको उपचारलाई यसरी सङ्क्षेपमा प्रस्तुत गरेका छन्: "समग्र मूल्याङ्कन यो हो कि उनीहरूले एक अपरिचित रोग र एक गाह्रो बिरामीको साथमा अपेक्षा गरिएअनुसार नै राम्रो काम गरेका थिए।"<ref>अर्नोल्ड, उद्धृत कार्य, पृष्ठ २१६।</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} {{in lang|fr}} * [https://web.archive.org/web/20130126235507/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/gachet.htm ज्याकलिन सोनोलेटद्वारा जीवनी टिपोट र पल गासेका डिजिटल गरिएका कृतिहरू] * [http://www.bium.parisdescartes.fr बिआइयुएम] द्वारा, यसको डिजिटल पुस्तकालय [https://web.archive.org/web/20141007025741/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm हेर्नुहोस्@] [[श्रेणी:सन् १९०९ मा मृत्यु]] hyuz3fwegvvgasu6002fm8n5suod2rc 1354351 1354348 2026-05-05T15:20:06Z हिमाल सुवेदी 30817 /* गासे र भिन्सेन्त फन गोख */ 1354351 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|फ्रान्सेली चिकित्सक जसले चित्रकार भिन्सेन्त फन गोखको अन्तिम हप्ताहरूमा उपचार गरेका थिए}} {{Infobox person | name = पल गासे | image = Paul Gachet.jpg | alt = A head-and-sholders, photographic portrait of a middle-aged, balding man with a Van Dyke style beard. | caption = | birth_name = | post-nominals = | other_names = | alma_mater = [[पेरिस विश्वविद्यालय]] | birth_date = {{Birth date|1828|07|30|df=y}} | birth_place = [[लिल]], फ्रान्स | death_date = {{Death date and age|1909|01|09|1828|06|30|df=y}} | death_place = | resting_place =[[पेर लासे चिहान]], पेरिस | occupation = चिकित्सक | years_active = | known_for = | notable_works = | children = मार्गुरिट गासे (सन् १८६९–१९४९), पल गासे जुनियर (सन् १८७३–१९६२) }} '''पल-फेर्दिनोँ गासे''' ({{भाषा-फ्रान्सेली|'''Paul-Ferdinand Gachet'''}}, जन्म:३० जुलाई १८२८ – मृत्यु: ९ जनवरी १९०९) एक फ्रान्सेली [[चिकित्सक]] थिए जो [[ओभर-सुर-वाज]]मा चित्रकार [[भिन्सेन्त फन गोख]]को अन्तिम हप्ताहरूमा उनको उपचारका लागि सबैभन्दा प्रसिद्ध छन्। गासे कलाकारहरू र प्रभाववादी आन्दोलनका ठूला समर्थक थिए। उनी एक चित्रकार पनि थिए, जसले आफ्नो जन्मस्थानलाई सङ्केत गर्दै आफ्ना कृतिहरूमा "पल फन रिसेल" भनेर हस्ताक्षर गर्दथे।<ref> ''रिसेल'' लिल सहरको डच नाम हो। त्यसैगरी, गासेका छोरा पल-लुईले लुइ फोन रिसेल भनेर हस्ताक्षर गर्दथे।</ref>उनले सेजान, रेन्वार र माने जस्ता तत्कालीन समयका विवादास्पद तर प्रतिभाशाली प्रभाववादी कलाकारहरूलाई आर्थिक र नैतिक समर्थन गरेका थिए। ==गासे र भिन्सेन्त फन गोख == [[चित्र:Vincent Van Gogh (1853-1890) Dokter Paul Gachet - Musée d'Orsay Parijs 22-8-2017 16-34-24 22-8-2017 16-34-24.JPG|thumb|''पल गासे'', भिन्सेन्त फन गगद्वारा कोरिएको चित्र (सन् १८९०), दोस्रो संस्करण (तल हेर्नुहोस्)]] भिन्सेन्त फन गोख एक मानसिक विकारबाट पीडित थिए र उनले ८ मे १८८९ मा आफैँलाई एक शरणस्थान मा भर्ना गरेका थिए। उनी १६ मे १८९० मा शरणस्थानबाट मुक्त भए, तर उनलाई निरन्तर चिकित्सकीय रेखदेखको आवश्यकता थियो, जसमा फन गोखलाई निगरानीमा राख्नु समावेश थियो। भिन्सेन्तका भाइ, [[थिओ फन गोख गग (कला व्यापारी)|थिओ फन गोख]]ले गासेको पृष्ठभूमि र कलाकारहरूप्रतिको संवेदनशीलताले गर्दा उनी भिन्सेन्तको स्वास्थ्य लाभको समयमा एक आदर्श डाक्टर हुनेछन् भनेर सोचेका थिए। तर, गासेसँग भेटघाट सुरु गरेको केही समयमै भिन्सेन्तले डाक्टरको उपयोगितामा शङ्का गर्न थालेका थिए।<ref>{{cite web |title=भिन्सेन्त फन गोखले थिओ फन गोखलाई लेखेको पत्र, ओभर-सुर-वाज, १० जुलाई १८९० |url=http://webexhibits.org/vangogh/letter/21/648.htm |publisher=Webexhibits.org}}</ref> भिन्सेन्तले गासेलाई यसरी वर्णन गरेमा छन्: "मलाई लाग्छ, उनी मभन्दा बढी बिरामी छन् वा भनौँ ठ्याक्कै म जस्तै छन्।" यद्यपि, गासेसँग केही समयको भेटघाटपछि फन गोखको उनीप्रतिको धारणामा सुधार आएको थियो। फन गोखले उनमा एक मित्रमन हुनुपर्ने गुण भेट्टाएका थिए उनले गासे केवल एक प्रेरणा मात्र नभई एक हेरचाहकर्ता पनि थिए भनेर गासेको वर्णन गरेका थिए। भिन्सेन्तले डाक्टरको बारेमा लेखेका छन्, 'मैले उनीमा एक पूर्ण मित्र पाएको छु, यहाँसम्म कि एक नयाँ भाइ जस्तै...'।<ref>{{Cite web |last=Puchko |first=Kristy |date=2016-02-09 |title=फन गोखको डा. गासेको तस्विर बारे तपाईँलाई थाहा नभएका १५ कुराहरू |url=https://www.mentalfloss.com/article/74774/15-things-you-didnt-know-about-van-goghs-portrait-dr-gachet |access-date=2023-08-13 |website=Mental Floss |language=en}}</ref> फन गोखको आत्महत्यालाई लिएर वर्षौंदेखि गासेको आलोचना हुँदै आएको छ। फन गोखका जीवनी लेखक विल्फ्रेड अर्नोल्डका अनुसार, "त्यस समयका कुनै पनि चिकित्सकसँग भिन्सेन्तको बिरामीको दिशा परिवर्तन गर्न सक्ने खासै केही उपलब्ध थिएन,"<ref>{{Cite book |last=Arnold |first=Wilfred Niels |title=Vincent Van Gogh: chemical, crisis, and creativity |date=1992 |publisher=Birkhäuser |isbn=978-3-7643-3616-5 |location=Boston Basel Berlin |pages=66}}</ref> र उनले विभिन्न डाक्टरहरूबाट फन गोखले पाएको उपचारलाई यसरी सङ्क्षेपमा प्रस्तुत गरेका छन्: "समग्र मूल्याङ्कन यो हो कि उनीहरूले एक अपरिचित रोग र एक गाह्रो बिरामीको साथमा अपेक्षा गरिएअनुसार नै राम्रो काम गरेका थिए।"<ref>अर्नोल्ड, उद्धृत कार्य, पृष्ठ २१६।</ref> ==कलाको विषयवस्तु== गासे पिसारो, रेन्वार, माने, सेजान र [[नोबेर्त गोनोएत|गोनोएत]] लगायतका धेरै कलाकारहरूका साथी र चिकित्सक थिए। सन् १९०९ मा आफ्नो मृत्यु हुनुअघि उनले प्रभाववादी कलाका कृतिहरूको ठूलो सङ्ग्रह जम्मा गरिसकेका थिए। गासे, उनकी पत्नी र उनको घर प्रसिद्ध कलाकारहरूका धेरै कलाकृतिहरूको विषयवस्तु बनेका थिए। <gallery widths="160" heights="180"> File:Portrait of Dr. Gachet.jpg|''डा. गासेको चित्र'', भिन्सेन्त फन गोखको चित्रकला (सन् १८९०), पहिलो संस्करण File:Vincent van Gogh - Man with a Pipe (Portrait of Dr. Paul Gachet).jpg|''डा. गाशे'', भिन्सेन्त फन गोखद्वारा बनाइएको गासेको आकृति (सन् १८९०) File:Paul Gachet by Leandre.jpg|''पल गासे'', चार्ल्स लेआन्द्रेद्वारा (सन् १८८७) File:Paul Gachet by Detrez.jpg|''पल गाशे'', आम्ब्रोआ दत्रेजद्वारा (१८५०-१८५२) File:Norbert Gœneutte - Le Docteur Paul Gachet.jpg|''पल गासे'', नोबेर गोनोएतद्वारा बनाइएको चित्रकला (सन् १८९१), [[मुजे डोर्से]], पेरिस File:La Maison du Docteur Gachet à Auvers, par Paul Cézanne.jpg|पल सेजान, ''ओभरमा डा. गासेको घर'' (सन् १८७२-१८७३) मुजे डोर्से </gallery> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} {{in lang|fr}} * [https://web.archive.org/web/20130126235507/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/gachet.htm ज्याकलिन सोनोलेटद्वारा जीवनी टिपोट र पल गासेका डिजिटल गरिएका कृतिहरू] * [http://www.bium.parisdescartes.fr बिआइयुएम] द्वारा, यसको डिजिटल पुस्तकालय [https://web.archive.org/web/20141007025741/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm हेर्नुहोस्@] [[श्रेणी:सन् १९०९ मा मृत्यु]] ta9q6r0029hxrgvvakgetuphgmliw39 3 150065 1354349 2026-05-05T15:16:42Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1354349 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Radha Mangbungज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,७०३]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Radha Mangbung|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:०१, ५ मे २०२६ (नेपाली समय) 8nt372fxhswuqy0w9zkg2ufanlbshxc 0 150066 1354375 2026-05-05T23:51:26Z Srsh101 60743 "[[:hi:Special:Redirect/revision/6383751|शून्य]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1354375 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = | image = Cero maya.svg | caption = माय लिपिमा प्रयोग हुने सुन्नाको अक्षर }} '''सुन्ना (०)''' एउटा [[अङ्क]] हो, जुन आज प्रयोग गरिने सबै स्थानमान प्रणालीहरूमा अनिवार्य प्रतीक हो। यसबाहेक, यो आफैंमा एउटा [[संख्यात्मक अङ्क|संख्या]] पनि हो। दुवै रूपहरूमा यसले [[गणित]]मा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। यो पूर्णांक र वास्तविक संख्याहरूका लागि जोड को पहिचान तत्व हो। [[श्रेणी:गणित]] r1r1jkud5yi4tven0xw7bjsl9prnzhd 3 150067 1354390 2026-05-06T10:01:40Z ~2026-27402-84 78491 /* welcome */ नयाँ खण्ड 1354390 wikitext text/x-wiki == welcome == <nowiki>{{welcome}}</nowiki> [[विशेष:Contributions/&#126;2026-27402-84|&#126;2026-27402-84]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-27402-84|वार्तालाप]]) १५:४६, ६ मे २०२६ (नेपाली समय) gzqfiyrcjebbxv2z85mjsao45ucsxl4 1354391 1354390 2026-05-06T10:02:21Z ~2026-27402-84 78491 1354391 wikitext text/x-wiki == welcome == {{welcome}} [[विशेष:Contributions/&#126;2026-27402-84|&#126;2026-27402-84]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-27402-84|वार्तालाप]]) १५:४६, ६ मे २०२६ (नेपाली समय) 56uhd6d9znxnga2qr63c2nr46nf7cm1 0 150068 1354396 2026-05-06T10:48:02Z Bishaldev100 28807 "[[:en:Special:Redirect/revision/1339917479|Sodium]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1354396 wikitext text/x-wiki '''सोडियम''' एक [[रसायनिक तत्व|रासायनिक तत्व]] हो-यसको [[रासायनिक सङ्केत|प्रतीक]] Na (ल्याटिन न्याट्रियमबाट) र [[परमाणु क्रमाङ्क|परमाणु सङ्ख्या]] ११ हुन्छ। यो एक नरम, चाँदी-सेतो, अत्यधिक प्रतिक्रियात्मक [[धातु]] हो। सोडियम एक अल्काली धातु हो, [[पेरियोडिक तालिका]]को ग्रुप १ मा रहेको छ। यसको एक मात्र स्थिर [[समस्थानिक|आइसोटोप]] ²³ हो। यो धातु अत्यधिक प्रतिक्रियात्मक हुने भएकाले स्वतन्त्र रुपमा प्रकृतिमा पाइँदैन र यौगिकहरूबाट अलग गर्नुपर्छ। सोडियम [[पृथ्वी|पृथ्वीको]] सतहमा छैटौं सबैभन्दा प्रचुर तत्व हो । फेल्डस्पार्स, सोडालाइट, र हलाइट (NaCl) जस्ता धेरै [[खनिज]]को रुपमा प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। सोडियमका धेरै लवणहरू पानीमा अत्यधिक घुलनशील हुन्छन्ः सोडियम आयनहरू युगौ देखि पृथ्वीका खनिजहरूबाट पानीको क्रियाबाट घुल्दै आएका छन्।, र यसैले सोडियम र [[क्लोरिन]] महासागरहरूमा वजनको आधारमा सबैभन्दा आम घुलनशील तत्व हुन्।&nbsp;&nbsp; पहिलो पटक १८०७ मा हम्फ्री डेभीले सोडियमलाई सोडियम हाइड्रोक्साइडको इलेक्ट्रोलिसिसद्वारा अलग गरेका थिए। अन्य धेरै उपयोगी सोडियम यौगिकहरू मध्ये, सोडियम हाइड्रोक्साइड [[साबुन|साबुन निर्माण]] को लागि प्रयोग गरिन्छ। सोडियम क्लोराइड (खाने योग्य नुन) एक डि-आइसिङ एजेन्ट र मानव सहित जनावरहरूका लागि एक पोषक तत्व हो। == प्रयोग == सोडियम धातुको महत्त्वपूर्ण प्रयोग उपयोगिता भनेको सोडियम यौगिकको प्रयोग हो। वार्षिक रूपमा लाखौँ टन सोडियम क्लोराइड, हाइड्रोक्साइड र कार्बोनेट उत्पादन गरिन्छ। सोडियम क्लोराइड व्यापक रूपमा एन्टी-आइसिङ र डि-आइसिङ को लागि प्रयोग गरिन्छ र सोडियम बाइकार्बोनेटको प्रयोग बेकिङ, र सोडाब्लास्टिङ को लागि गरिन्छ । । पोटासियमको साथसाथै, धेरै महत्त्वपूर्ण औषधिहरूमा जैव उपलब्धता सुधार गर्न सोडियम थप गरिन्छ, यद्यपि पोटेशियम धेरै जसो अवस्थामा राम्रो आयन हो, सोडियम यसको कम मूल्य र आणविक वजनको लागि छानिन्छ।<ref>{{cite book|last=Remington|first=Joseph P.|title=Remington: The Science and Practice of Pharmacy|date=2006|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-7817-4673-1|pages=365–366|edition=21st|editor-last=Beringer|editor-first=Paul|oclc=60679584}}</ref> सोडियम हाइड्राइड विभिन्न प्रतिक्रियाहरूका लागि आधारको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । === ताप स्थानान्तरण === तरल सोडियम ''सोडियम-कूल्ड फास्ट रिएक्टर''हरूमा ताप स्थानान्तरण तरल पदार्थको रूपमा प्रयोग गरिन्छ<ref name="sodiumcoolant">[http://www.ne.doe.gov/pdfFiles/SodiumCoolant_NRCpresentation.pdf Sodium as a Fast Reactor Coolant] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113134710/http://www.ne.doe.gov/pdfFiles/SodiumCoolant_NRCpresentation.pdf|date=13 January 2013}} presented by Thomas H. Fanning. Nuclear Engineering Division. U.S. Department of Energy. U.S. Nuclear Regulatory Commission. Topical Seminar Series on Sodium Fast Reactors. 3 May 2007</ref> । यसमा उच्च थर्मल चालकता र रिएक्टरमा उच्च न्युट्रोन फ्लक्स प्राप्त गर्न आवश्यक न्युट्रॉन अवशोषण क्रस सेक्शन छ। सोडियमको उच्च उबलने बिन्दुले रिएक्टरलाई परिवेशमा सञ्चालन गर्न अनुमति दिन्छ (सामान्य दबाव, तर कमजोरीहरूमा यसको अपारदर्शिता समावेश छ, जसले दृश्य मर्मतसम्भारमा बाधा पुर्याउँछ, र यसको कडा रूपमा कम गर्ने गुणहरू। सोडियम पानीको सम्पर्कमा विस्फोट हुनेछ, यद्यपि यो हावामा बिस्तारै जलेको हुन्छ।<ref>{{Cite book|title=Fire and Explosion Hazards|page=363}}</ref> == सुरक्षा र सावधानी == {{Chembox|Section7={{Chembox Hazards | ExternalSDS = | GHSPictograms = {{GHS02}}{{GHS05}} | GHSSignalWord = Danger | HPhrases = {{H-phrases|260|314}} | PPhrases = {{P-phrases|223|231+232|280|305+351+338|370+378|422}}<ref>{{cite web|url=https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/262714|title=Sodium 262714|website=Sigma-Aldrich|access-date=1 October 2018|archive-date=15 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115025601/http://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/262714|url-status=live}}</ref> | NFPA-H = 3 | NFPA-F = 1 | NFPA-R = 2 | NFPA-S = w | NFPA_ref =<ref>[http://www.ehs.neu.edu/laboratory_safety/general_information/nfpa_hazard_rating/documents/NFPAratingSZ.htm Hazard Rating Information for NFPA Fire Diamonds] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150217135922/http://www.ehs.neu.edu/laboratory_safety/general_information/nfpa_hazard_rating/documents/NFPAratingSZ.htm |date=17 February 2015 }}. Ehs.neu.edu. Retrieved on 11 November 2015.</ref> }}}}सोडियमले पानीको सम्पर्कमा प्रज्वालनशील हाइड्रोजन र कास्टिक सोडियम हाइड्रोक्साइड बनाउँछ;<ref>{{cite book|author1-link=Robert Angelici|author=Angelici, R. J.|title=Synthesis and Technique in Inorganic Chemistry|publisher=University Science Books|place=Mill Valley, CA|date=1999|isbn=978-0-935702-48-4}}</ref> निल्दा वा भिझेको छाला वा आँखाको सम्पर्कमा आउँदा गम्भीर जलन निम्त्याउन सक्छ।<ref name=":0">{{cite tech report|first=Routley J.|last=Gordon|title=Sodium explosion critically burns firefighters, Newton, Massachusetts|number=75|institution=[[United States Fire Administration]]|date=1993-10-25}}</ref><ref name="prudent">{{cite book|title=Prudent Practices in the Laboratory: Handling and Disposal of Chemicals|year=1995|url=https://archive.org/details/prudentpractices00coun_887|url-access=limited|author1=((U.S. National Research Council Committee on Prudent Practices for Handling, Storage, and Disposal of Chemicals in Laboratories))|publisher=National Academies|page=[https://archive.org/details/prudentpractices00coun_887/page/n403 390]|isbn=978-0-309-05229-0}}</ref> हाइड्रोजन (अत्यधिक विस्फोटक) र सोडियम हाइड्रोक्साइड (जुन पानीमा घुलनशील हुन्छ) पैदा हुने भएकाले पानीको उपस्थितिमा सोडियम स्वतः विस्फोट हुन्छ। यद्यपि, सोडियम हावाको सम्पर्कमा आउँदा र {{Cvt|290|C}}<ref>{{cite journal |last1=An |first1=Deukkwang |last2=Sunderland |first2=Peter B. |last3=Lathrop |first3=Daniel P. |date=2013 |title=Suppression of sodium fires with liquid nitrogen |url=http://terpconnect.umd.edu/~pbs/2013-An-et-al-FSJ.pdf |journal=Fire Safety Journal |volume=58 |pages=204–207 |bibcode=2013FirSJ..58..204A |doi=10.1016/j.firesaf.2013.02.001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808160323/http://terpconnect.umd.edu/~pbs/2013-An-et-al-FSJ.pdf |archive-date=8 August 2017}}</ref> तापक्रम पुग्यो भने हल्का आगो देखिन्छ।{{सानो पेरियोडिक तालिका}}{{Sodium compounds}} [[श्रेणी:तत्व]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] qd44gcbwzekgl12azs3hvlfn8zcylij 1354397 1354396 2026-05-06T10:48:25Z Bishaldev100 28807 /* सुरक्षा र सावधानी */ 1354397 wikitext text/x-wiki '''सोडियम''' एक [[रसायनिक तत्व|रासायनिक तत्व]] हो-यसको [[रासायनिक सङ्केत|प्रतीक]] Na (ल्याटिन न्याट्रियमबाट) र [[परमाणु क्रमाङ्क|परमाणु सङ्ख्या]] ११ हुन्छ। यो एक नरम, चाँदी-सेतो, अत्यधिक प्रतिक्रियात्मक [[धातु]] हो। सोडियम एक अल्काली धातु हो, [[पेरियोडिक तालिका]]को ग्रुप १ मा रहेको छ। यसको एक मात्र स्थिर [[समस्थानिक|आइसोटोप]] ²³ हो। यो धातु अत्यधिक प्रतिक्रियात्मक हुने भएकाले स्वतन्त्र रुपमा प्रकृतिमा पाइँदैन र यौगिकहरूबाट अलग गर्नुपर्छ। सोडियम [[पृथ्वी|पृथ्वीको]] सतहमा छैटौं सबैभन्दा प्रचुर तत्व हो । फेल्डस्पार्स, सोडालाइट, र हलाइट (NaCl) जस्ता धेरै [[खनिज]]को रुपमा प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। सोडियमका धेरै लवणहरू पानीमा अत्यधिक घुलनशील हुन्छन्ः सोडियम आयनहरू युगौ देखि पृथ्वीका खनिजहरूबाट पानीको क्रियाबाट घुल्दै आएका छन्।, र यसैले सोडियम र [[क्लोरिन]] महासागरहरूमा वजनको आधारमा सबैभन्दा आम घुलनशील तत्व हुन्।&nbsp;&nbsp; पहिलो पटक १८०७ मा हम्फ्री डेभीले सोडियमलाई सोडियम हाइड्रोक्साइडको इलेक्ट्रोलिसिसद्वारा अलग गरेका थिए। अन्य धेरै उपयोगी सोडियम यौगिकहरू मध्ये, सोडियम हाइड्रोक्साइड [[साबुन|साबुन निर्माण]] को लागि प्रयोग गरिन्छ। सोडियम क्लोराइड (खाने योग्य नुन) एक डि-आइसिङ एजेन्ट र मानव सहित जनावरहरूका लागि एक पोषक तत्व हो। == प्रयोग == सोडियम धातुको महत्त्वपूर्ण प्रयोग उपयोगिता भनेको सोडियम यौगिकको प्रयोग हो। वार्षिक रूपमा लाखौँ टन सोडियम क्लोराइड, हाइड्रोक्साइड र कार्बोनेट उत्पादन गरिन्छ। सोडियम क्लोराइड व्यापक रूपमा एन्टी-आइसिङ र डि-आइसिङ को लागि प्रयोग गरिन्छ र सोडियम बाइकार्बोनेटको प्रयोग बेकिङ, र सोडाब्लास्टिङ को लागि गरिन्छ । । पोटासियमको साथसाथै, धेरै महत्त्वपूर्ण औषधिहरूमा जैव उपलब्धता सुधार गर्न सोडियम थप गरिन्छ, यद्यपि पोटेशियम धेरै जसो अवस्थामा राम्रो आयन हो, सोडियम यसको कम मूल्य र आणविक वजनको लागि छानिन्छ।<ref>{{cite book|last=Remington|first=Joseph P.|title=Remington: The Science and Practice of Pharmacy|date=2006|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-7817-4673-1|pages=365–366|edition=21st|editor-last=Beringer|editor-first=Paul|oclc=60679584}}</ref> सोडियम हाइड्राइड विभिन्न प्रतिक्रियाहरूका लागि आधारको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । === ताप स्थानान्तरण === तरल सोडियम ''सोडियम-कूल्ड फास्ट रिएक्टर''हरूमा ताप स्थानान्तरण तरल पदार्थको रूपमा प्रयोग गरिन्छ<ref name="sodiumcoolant">[http://www.ne.doe.gov/pdfFiles/SodiumCoolant_NRCpresentation.pdf Sodium as a Fast Reactor Coolant] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113134710/http://www.ne.doe.gov/pdfFiles/SodiumCoolant_NRCpresentation.pdf|date=13 January 2013}} presented by Thomas H. Fanning. Nuclear Engineering Division. U.S. Department of Energy. U.S. Nuclear Regulatory Commission. Topical Seminar Series on Sodium Fast Reactors. 3 May 2007</ref> । यसमा उच्च थर्मल चालकता र रिएक्टरमा उच्च न्युट्रोन फ्लक्स प्राप्त गर्न आवश्यक न्युट्रॉन अवशोषण क्रस सेक्शन छ। सोडियमको उच्च उबलने बिन्दुले रिएक्टरलाई परिवेशमा सञ्चालन गर्न अनुमति दिन्छ (सामान्य दबाव, तर कमजोरीहरूमा यसको अपारदर्शिता समावेश छ, जसले दृश्य मर्मतसम्भारमा बाधा पुर्याउँछ, र यसको कडा रूपमा कम गर्ने गुणहरू। सोडियम पानीको सम्पर्कमा विस्फोट हुनेछ, यद्यपि यो हावामा बिस्तारै जलेको हुन्छ।<ref>{{Cite book|title=Fire and Explosion Hazards|page=363}}</ref> == सुरक्षा र सावधानी == {{Chembox|Section7={{Chembox Hazards | ExternalSDS = | GHSPictograms = {{GHS02}}{{GHS05}} | GHSSignalWord = Danger | HPhrases = {{H-phrases|260|314}} | PPhrases = {{P-phrases|223|231+232|280|305+351+338|370+378|422}}<ref>{{cite web|url=https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/262714|title=Sodium 262714|website=Sigma-Aldrich|access-date=1 October 2018|archive-date=15 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115025601/http://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/262714|url-status=live}}</ref> | NFPA-H = 3 | NFPA-F = 1 | NFPA-R = 2 | NFPA-S = w | NFPA_ref =<ref>[http://www.ehs.neu.edu/laboratory_safety/general_information/nfpa_hazard_rating/documents/NFPAratingSZ.htm Hazard Rating Information for NFPA Fire Diamonds] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150217135922/http://www.ehs.neu.edu/laboratory_safety/general_information/nfpa_hazard_rating/documents/NFPAratingSZ.htm |date=17 February 2015 }}. Ehs.neu.edu. Retrieved on 11 November 2015.</ref> }}}}सोडियमले पानीको सम्पर्कमा प्रज्वालनशील हाइड्रोजन र कास्टिक सोडियम हाइड्रोक्साइड बनाउँछ;<ref>{{cite book|author1-link=Robert Angelici|author=Angelici, R. J.|title=Synthesis and Technique in Inorganic Chemistry|publisher=University Science Books|place=Mill Valley, CA|date=1999|isbn=978-0-935702-48-4}}</ref> निल्दा वा भिझेको छाला वा आँखाको सम्पर्कमा आउँदा गम्भीर जलन निम्त्याउन सक्छ।<ref name=":0">{{cite tech report|first=Routley J.|last=Gordon|title=Sodium explosion critically burns firefighters, Newton, Massachusetts|number=75|institution=[[United States Fire Administration]]|date=1993-10-25}}</ref><ref name="prudent">{{cite book|title=Prudent Practices in the Laboratory: Handling and Disposal of Chemicals|year=1995|url=https://archive.org/details/prudentpractices00coun_887|url-access=limited|author1=((U.S. National Research Council Committee on Prudent Practices for Handling, Storage, and Disposal of Chemicals in Laboratories))|publisher=National Academies|page=[https://archive.org/details/prudentpractices00coun_887/page/n403 390]|isbn=978-0-309-05229-0}}</ref> हाइड्रोजन (अत्यधिक विस्फोटक) र सोडियम हाइड्रोक्साइड (जुन पानीमा घुलनशील हुन्छ) पैदा हुने भएकाले पानीको उपस्थितिमा सोडियम स्वतः विस्फोट हुन्छ। यद्यपि, सोडियम हावाको सम्पर्कमा आउँदा र {{Cvt|290|C}}<ref>{{cite journal |last1=An |first1=Deukkwang |last2=Sunderland |first2=Peter B. |last3=Lathrop |first3=Daniel P. |date=2013 |title=Suppression of sodium fires with liquid nitrogen |url=http://terpconnect.umd.edu/~pbs/2013-An-et-al-FSJ.pdf |journal=Fire Safety Journal |volume=58 |pages=204–207 |bibcode=2013FirSJ..58..204A |doi=10.1016/j.firesaf.2013.02.001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808160323/http://terpconnect.umd.edu/~pbs/2013-An-et-al-FSJ.pdf |archive-date=8 August 2017}}</ref> तापक्रम पुग्यो भने हल्का आगो देखिन्छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{सानो पेरियोडिक तालिका}}{{Sodium compounds}} [[श्रेणी:तत्व]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] 3putefimjckpovexhb4glsmczw1m3i1 1354398 1354397 2026-05-06T10:49:10Z Bishaldev100 28807 /* प्रयोग */ 1354398 wikitext text/x-wiki '''सोडियम''' एक [[रसायनिक तत्व|रासायनिक तत्व]] हो-यसको [[रासायनिक सङ्केत|प्रतीक]] Na (ल्याटिन न्याट्रियमबाट) र [[परमाणु क्रमाङ्क|परमाणु सङ्ख्या]] ११ हुन्छ। यो एक नरम, चाँदी-सेतो, अत्यधिक प्रतिक्रियात्मक [[धातु]] हो। सोडियम एक अल्काली धातु हो, [[पेरियोडिक तालिका]]को ग्रुप १ मा रहेको छ। यसको एक मात्र स्थिर [[समस्थानिक|आइसोटोप]] ²³ हो। यो धातु अत्यधिक प्रतिक्रियात्मक हुने भएकाले स्वतन्त्र रुपमा प्रकृतिमा पाइँदैन र यौगिकहरूबाट अलग गर्नुपर्छ। सोडियम [[पृथ्वी|पृथ्वीको]] सतहमा छैटौं सबैभन्दा प्रचुर तत्व हो । फेल्डस्पार्स, सोडालाइट, र हलाइट (NaCl) जस्ता धेरै [[खनिज]]को रुपमा प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। सोडियमका धेरै लवणहरू पानीमा अत्यधिक घुलनशील हुन्छन्ः सोडियम आयनहरू युगौ देखि पृथ्वीका खनिजहरूबाट पानीको क्रियाबाट घुल्दै आएका छन्।, र यसैले सोडियम र [[क्लोरिन]] महासागरहरूमा वजनको आधारमा सबैभन्दा आम घुलनशील तत्व हुन्।&nbsp;&nbsp; पहिलो पटक १८०७ मा हम्फ्री डेभीले सोडियमलाई सोडियम हाइड्रोक्साइडको इलेक्ट्रोलिसिसद्वारा अलग गरेका थिए। अन्य धेरै उपयोगी सोडियम यौगिकहरू मध्ये, सोडियम हाइड्रोक्साइड [[साबुन|साबुन निर्माण]] को लागि प्रयोग गरिन्छ। सोडियम क्लोराइड (खाने योग्य नुन) एक डि-आइसिङ एजेन्ट र मानव सहित जनावरहरूका लागि एक पोषक तत्व हो। == प्रयोग == सोडियम धातुको महत्त्वपूर्ण प्रयोग उपयोगिता भनेको सोडियम यौगिकको प्रयोग हो। वार्षिक रूपमा लाखौँ टन सोडियम क्लोराइड, हाइड्रोक्साइड र कार्बोनेट उत्पादन गरिन्छ। सोडियम क्लोराइड व्यापक रूपमा एन्टी-आइसिङ र डि-आइसिङ को लागि प्रयोग गरिन्छ र सोडियम बाइकार्बोनेटको प्रयोग बेकिङ, र सोडाब्लास्टिङ को लागि गरिन्छ। पोटासियमको साथसाथै, धेरै महत्त्वपूर्ण औषधिहरूमा जैव उपलब्धता सुधार गर्न सोडियम थप गरिन्छ, यद्यपि पोटेशियम धेरै जसो अवस्थामा राम्रो आयन हो, सोडियम कम मूल्य र आणविक वजनको लागि छानिन्छ।<ref>{{cite book|last=Remington|first=Joseph P.|title=Remington: The Science and Practice of Pharmacy|date=2006|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-7817-4673-1|pages=365–366|edition=21st|editor-last=Beringer|editor-first=Paul|oclc=60679584}}</ref> सोडियम हाइड्राइड विभिन्न प्रतिक्रियाहरूका लागि आधारको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । === ताप स्थानान्तरण === तरल सोडियम ''सोडियम-कूल्ड फास्ट रिएक्टर''हरूमा ताप स्थानान्तरण तरल पदार्थको रूपमा प्रयोग गरिन्छ<ref name="sodiumcoolant">[http://www.ne.doe.gov/pdfFiles/SodiumCoolant_NRCpresentation.pdf Sodium as a Fast Reactor Coolant] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113134710/http://www.ne.doe.gov/pdfFiles/SodiumCoolant_NRCpresentation.pdf|date=13 January 2013}} presented by Thomas H. Fanning. Nuclear Engineering Division. U.S. Department of Energy. U.S. Nuclear Regulatory Commission. Topical Seminar Series on Sodium Fast Reactors. 3 May 2007</ref> । यसमा उच्च थर्मल चालकता र रिएक्टरमा उच्च न्युट्रोन फ्लक्स प्राप्त गर्न आवश्यक न्युट्रॉन अवशोषण क्रस सेक्शन छ। सोडियमको उच्च उबलने बिन्दुले रिएक्टरलाई परिवेशमा सञ्चालन गर्न अनुमति दिन्छ (सामान्य दबाव, तर कमजोरीहरूमा यसको अपारदर्शिता समावेश छ, जसले दृश्य मर्मतसम्भारमा बाधा पुर्याउँछ, र यसको कडा रूपमा कम गर्ने गुणहरू। सोडियम पानीको सम्पर्कमा विस्फोट हुनेछ, यद्यपि यो हावामा बिस्तारै जलेको हुन्छ।<ref>{{Cite book|title=Fire and Explosion Hazards|page=363}}</ref> == सुरक्षा र सावधानी == {{Chembox|Section7={{Chembox Hazards | ExternalSDS = | GHSPictograms = {{GHS02}}{{GHS05}} | GHSSignalWord = Danger | HPhrases = {{H-phrases|260|314}} | PPhrases = {{P-phrases|223|231+232|280|305+351+338|370+378|422}}<ref>{{cite web|url=https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/262714|title=Sodium 262714|website=Sigma-Aldrich|access-date=1 October 2018|archive-date=15 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115025601/http://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/262714|url-status=live}}</ref> | NFPA-H = 3 | NFPA-F = 1 | NFPA-R = 2 | NFPA-S = w | NFPA_ref =<ref>[http://www.ehs.neu.edu/laboratory_safety/general_information/nfpa_hazard_rating/documents/NFPAratingSZ.htm Hazard Rating Information for NFPA Fire Diamonds] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150217135922/http://www.ehs.neu.edu/laboratory_safety/general_information/nfpa_hazard_rating/documents/NFPAratingSZ.htm |date=17 February 2015 }}. Ehs.neu.edu. Retrieved on 11 November 2015.</ref> }}}}सोडियमले पानीको सम्पर्कमा प्रज्वालनशील हाइड्रोजन र कास्टिक सोडियम हाइड्रोक्साइड बनाउँछ;<ref>{{cite book|author1-link=Robert Angelici|author=Angelici, R. J.|title=Synthesis and Technique in Inorganic Chemistry|publisher=University Science Books|place=Mill Valley, CA|date=1999|isbn=978-0-935702-48-4}}</ref> निल्दा वा भिझेको छाला वा आँखाको सम्पर्कमा आउँदा गम्भीर जलन निम्त्याउन सक्छ।<ref name=":0">{{cite tech report|first=Routley J.|last=Gordon|title=Sodium explosion critically burns firefighters, Newton, Massachusetts|number=75|institution=[[United States Fire Administration]]|date=1993-10-25}}</ref><ref name="prudent">{{cite book|title=Prudent Practices in the Laboratory: Handling and Disposal of Chemicals|year=1995|url=https://archive.org/details/prudentpractices00coun_887|url-access=limited|author1=((U.S. National Research Council Committee on Prudent Practices for Handling, Storage, and Disposal of Chemicals in Laboratories))|publisher=National Academies|page=[https://archive.org/details/prudentpractices00coun_887/page/n403 390]|isbn=978-0-309-05229-0}}</ref> हाइड्रोजन (अत्यधिक विस्फोटक) र सोडियम हाइड्रोक्साइड (जुन पानीमा घुलनशील हुन्छ) पैदा हुने भएकाले पानीको उपस्थितिमा सोडियम स्वतः विस्फोट हुन्छ। यद्यपि, सोडियम हावाको सम्पर्कमा आउँदा र {{Cvt|290|C}}<ref>{{cite journal |last1=An |first1=Deukkwang |last2=Sunderland |first2=Peter B. |last3=Lathrop |first3=Daniel P. |date=2013 |title=Suppression of sodium fires with liquid nitrogen |url=http://terpconnect.umd.edu/~pbs/2013-An-et-al-FSJ.pdf |journal=Fire Safety Journal |volume=58 |pages=204–207 |bibcode=2013FirSJ..58..204A |doi=10.1016/j.firesaf.2013.02.001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808160323/http://terpconnect.umd.edu/~pbs/2013-An-et-al-FSJ.pdf |archive-date=8 August 2017}}</ref> तापक्रम पुग्यो भने हल्का आगो देखिन्छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{सानो पेरियोडिक तालिका}}{{Sodium compounds}} [[श्रेणी:तत्व]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] k4aydgv6hlfus69ptr6cjx8dxxfdx6t 1354399 1354398 2026-05-06T10:52:31Z Bishaldev100 28807 1354399 wikitext text/x-wiki '''सोडियम''' एक [[रसायनिक तत्व|रासायनिक तत्व]] हो-यसको [[रासायनिक सङ्केत|प्रतीक]] Na (ल्याटिन न्याट्रियमबाट) र [[परमाणु क्रमाङ्क|परमाणु सङ्ख्या]] ११ हुन्छ। यो एक नरम, चाँदी-सेतो, अत्यधिक प्रतिक्रियात्मक [[धातु]] हो। सोडियम एक अल्काली धातु हो, [[पेरियोडिक तालिका]]को ग्रुप १ मा रहेको छ। यसको एक मात्र स्थिर [[समस्थानिक|आइसोटोप]] ²³ हो। यो धातु अत्यधिक प्रतिक्रियात्मक हुने भएकाले स्वतन्त्र रुपमा प्रकृतिमा पाइँदैन र यौगिकहरूबाट अलग गर्नुपर्छ। सोडियम [[पृथ्वी|पृथ्वीको]] सतहमा छैटौं सबैभन्दा प्रचुर तत्व हो । फेल्डस्पार्स, सोडालाइट, र हलाइट (NaCl) जस्ता धेरै [[खनिज]]को रुपमा प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। सोडियमका धेरै लवणहरू पानीमा अत्यधिक घुलनशील हुन्छन्ः सोडियम आयनहरू युगौ देखि पृथ्वीका खनिजहरूबाट पानीको क्रियाबाट घुल्दै आएका छन्।, र यसैले सोडियम र [[क्लोरिन]] महासागरहरूमा वजनको आधारमा सबैभन्दा आम घुलनशील तत्व हुन्।&nbsp;&nbsp; पहिलो पटक १८०७ मा हम्फ्री डेभीले सोडियमलाई सोडियम हाइड्रोक्साइडको इलेक्ट्रोलिसिसद्वारा अलग गरेका थिए। अन्य धेरै उपयोगी सोडियम यौगिकहरू मध्ये, सोडियम हाइड्रोक्साइड [[साबुन|साबुन निर्माण]] को लागि प्रयोग गरिन्छ। सोडियम क्लोराइड (खाने योग्य नुन) एक डि-आइसिङ एजेन्ट र मानव सहित जनावरहरूका लागि एक पोषक तत्व हो। == प्रयोग == सोडियम धातुको महत्त्वपूर्ण प्रयोग उपयोगिता भनेको सोडियम यौगिकको प्रयोग हो। वार्षिक रूपमा लाखौँ टन सोडियम क्लोराइड, हाइड्रोक्साइड र कार्बोनेट उत्पादन गरिन्छ। सोडियम क्लोराइड व्यापक रूपमा एन्टी-आइसिङ र डि-आइसिङ को लागि प्रयोग गरिन्छ र सोडियम बाइकार्बोनेटको प्रयोग बेकिङ, र सोडाब्लास्टिङ को लागि गरिन्छ। पोटासियमको साथसाथै, धेरै महत्त्वपूर्ण औषधिहरूमा जैव उपलब्धता सुधार गर्न सोडियम थप गरिन्छ, यद्यपि पोटेशियम धेरै जसो अवस्थामा राम्रो आयन हो, सोडियम कम मूल्य र आणविक वजनको लागि छानिन्छ।<ref>{{cite book|last=रेमिङ्टन|first=जोसेफ पि.|title=Remington: The Science and Practice of Pharmacy|date=2006|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-7817-4673-1|pages=365–366|edition=21st|editor-last=बेरिङ्गर|editor-first=पल|oclc=60679584}}</ref> सोडियम हाइड्राइड विभिन्न प्रतिक्रियाहरूका लागि आधारको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । === ताप स्थानान्तरण === तरल सोडियम ''सोडियम-कूल्ड फास्ट रिएक्टर''हरूमा ताप स्थानान्तरण तरल पदार्थको रूपमा प्रयोग गरिन्छ<ref name="sodiumcoolant">[http://www.ne.doe.gov/pdfFiles/SodiumCoolant_NRCpresentation.pdf Sodium as a Fast Reactor Coolant] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113134710/http://www.ne.doe.gov/pdfFiles/SodiumCoolant_NRCpresentation.pdf|date=13 January 2013}} presented by Thomas H. Fanning. Nuclear Engineering Division. U.S. Department of Energy. U.S. Nuclear Regulatory Commission. Topical Seminar Series on Sodium Fast Reactors. 3 May 2007</ref> । यसमा उच्च थर्मल चालकता र रिएक्टरमा उच्च न्युट्रोन फ्लक्स प्राप्त गर्न आवश्यक न्युट्रॉन अवशोषण क्रस सेक्शन छ। सोडियमको उच्च उबलने बिन्दुले रिएक्टरलाई परिवेशमा सञ्चालन गर्न अनुमति दिन्छ (सामान्य दबाव, तर कमजोरीहरूमा यसको अपारदर्शिता समावेश छ, जसले दृश्य मर्मतसम्भारमा बाधा पुर्याउँछ, र यसको कडा रूपमा कम गर्ने गुणहरू। सोडियम पानीको सम्पर्कमा विस्फोट हुनेछ, यद्यपि यो हावामा बिस्तारै जलेको हुन्छ।<ref>{{Cite book|title=Fire and Explosion Hazards|page=363}}</ref> == सुरक्षा र सावधानी == {{Chembox|Section7={{Chembox Hazards | ExternalSDS = | GHSPictograms = {{GHS02}}{{GHS05}} | GHSSignalWord = Danger | HPhrases = {{H-phrases|260|314}} | PPhrases = {{P-phrases|223|231+232|280|305+351+338|370+378|422}}<ref>{{cite web|url=https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/262714|title=Sodium 262714|website=Sigma-Aldrich|access-date=1 October 2018|archive-date=15 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115025601/http://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/262714|url-status=live}}</ref> | NFPA-H = 3 | NFPA-F = 1 | NFPA-R = 2 | NFPA-S = w | NFPA_ref =<ref>[http://www.ehs.neu.edu/laboratory_safety/general_information/nfpa_hazard_rating/documents/NFPAratingSZ.htm Hazard Rating Information for NFPA Fire Diamonds] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150217135922/http://www.ehs.neu.edu/laboratory_safety/general_information/nfpa_hazard_rating/documents/NFPAratingSZ.htm |date=17 February 2015 }}. Ehs.neu.edu. Retrieved on 11 November 2015.</ref> }}}}सोडियमले पानीको सम्पर्कमा प्रज्वालनशील हाइड्रोजन र कास्टिक सोडियम हाइड्रोक्साइड बनाउँछ;<ref>{{cite book|author1-link=|author=रोबर्ट अङेलिकी|title=Synthesis and Technique in Inorganic Chemistry|publisher=University Science Books|place=Mill Valley, CA|date=1999|isbn=978-0-935702-48-4}}</ref> निल्दा वा भिझेको छाला वा आँखाको सम्पर्कमा आउँदा गम्भीर जलन निम्त्याउन सक्छ।<ref name=":0">{{cite tech report|first=Routley J.|last=Gordon|title=Sodium explosion critically burns firefighters, Newton, Massachusetts|number=75|institution=[[United States Fire Administration]]|date=1993-10-25}}</ref><ref name="prudent">{{cite book|title=Prudent Practices in the Laboratory: Handling and Disposal of Chemicals|year=1995|url=https://archive.org/details/prudentpractices00coun_887|url-access=limited|author1=((U.S. National Research Council Committee on Prudent Practices for Handling, Storage, and Disposal of Chemicals in Laboratories))|publisher=National Academies|page=[https://archive.org/details/prudentpractices00coun_887/page/n403 390]|isbn=978-0-309-05229-0}}</ref> हाइड्रोजन (अत्यधिक विस्फोटक) र सोडियम हाइड्रोक्साइड (जुन पानीमा घुलनशील हुन्छ) पैदा हुने भएकाले पानीको उपस्थितिमा सोडियम स्वतः विस्फोट हुन्छ। यद्यपि, सोडियम हावाको सम्पर्कमा आउँदा र {{Cvt|290|C}}<ref>{{cite journal |last1=An |first1=Deukkwang |last2=Sunderland |first2=Peter B. |last3=Lathrop |first3=Daniel P. |date=2013 |title=Suppression of sodium fires with liquid nitrogen |url=http://terpconnect.umd.edu/~pbs/2013-An-et-al-FSJ.pdf |journal=Fire Safety Journal |volume=58 |pages=204–207 |bibcode=2013FirSJ..58..204A |doi=10.1016/j.firesaf.2013.02.001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808160323/http://terpconnect.umd.edu/~pbs/2013-An-et-al-FSJ.pdf |archive-date=8 August 2017}}</ref> तापक्रम पुग्यो भने हल्का आगो देखिन्छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{सानो पेरियोडिक तालिका}}{{Sodium compounds}} [[श्रेणी:तत्व]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] 636vig6p6nn2jgs9eqgljliyimt7voi 0 150069 1354401 2026-05-06T10:52:59Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[आवर्त सारणी]] पृष्ठलाई [[पेरियोडिक तालिका]]मा सारियो 1354401 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[पेरियोडिक तालिका]] 7cuk9531ivw7a9avkeilpkz1rhapiax 10 150070 1354409 2026-05-06T11:09:21Z Bishaldev100 28807 नयाँ पृष्ठ: title="{{{title|{{{3|}}}, {{{2|}}}}}}"<!-- {{{3|}}} = symbol --> style="text-align:center;<!-- --> background-color:{{{bg|{{element color|{{{6|white}}}|default=&#x23;ffffff}}}}}; color:inherit;<!-- --> border:{{#ifeq:{{PAGENAME}}|{{{link|{{{2|}}}}}}|3px solid black|none}};<!-- --> {{{style|}}};"<!-- -->| <span class="nowrap">{{#if:{{{link|{{{2|}}}}}} |[[{{{link|{{{2|}}}}}}{{#if:{{{3|}}}|{{!}}<span style="display:block">{{trim|{{{3|}}}}}}}</span>]]|<span style="... 1354409 wikitext text/x-wiki title="{{{title|{{{3|}}}, {{{2|}}}}}}"<!-- {{{3|}}} = symbol --> style="text-align:center;<!-- --> background-color:{{{bg|{{element color|{{{6|white}}}|default=&#x23;ffffff}}}}}; color:inherit;<!-- --> border:{{#ifeq:{{PAGENAME}}|{{{link|{{{2|}}}}}}|3px solid black|none}};<!-- --> {{{style|}}};"<!-- -->| <span class="nowrap">{{#if:{{{link|{{{2|}}}}}} |[[{{{link|{{{2|}}}}}}{{#if:{{{3|}}}|{{!}}<span style="display:block">{{trim|{{{3|}}}}}}}</span>]]|<span style="display:block">{{trim|{{{3|}}}}}</span>}}</span><!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> trc3w3vbwbde3ekr3vj7wcuepjk4mj5 10 150071 1354410 2026-05-06T11:10:55Z Bishaldev100 28807 नयाँ पृष्ठ: <includeonly> <div role="presentation" id="periodic-table-legend" style="border: 1px solid #a2a9b1; width:100%; line-height:120%; text-align:center; vertical-align:top; background:{{element color|table5}};color:inherit; margin:{{yesno|{{{child|yes}}}|yes=0|no=0.5em 0 0 0}}; {{{style|}}}"><!-- If not explicitly not a child, add a div with a navbar. -->{{yesno|{{{child|yes}}}|yes=|no= <div style="font-size:112%;/* back to 100% */margin:2px;">{{navbar-header| ''... 1354410 wikitext text/x-wiki <includeonly> <div role="presentation" id="periodic-table-legend" style="border: 1px solid #a2a9b1; width:100%; line-height:120%; text-align:center; vertical-align:top; background:{{element color|table5}};color:inherit; margin:{{yesno|{{{child|yes}}}|yes=0|no=0.5em 0 0 0}}; {{{style|}}}"><!-- If not explicitly not a child, add a div with a navbar. -->{{yesno|{{{child|yes}}}|yes=|no= <div style="font-size:112%;/* back to 100% */margin:2px;">{{navbar-header| '''{{{caption|Legend for the [[Periodic table|periodic table]]}}}''' | Template:Periodic table legend }}</div>}}<!-- Erroneous (unnumbered) parameters: -->{{#if:{{{text|}}}{{{theme|}}}{{{unknown|}}}|<br />{{error|Error using {{tl|Periodic table legend}}: use numbered parameters: {{para|theme''1''}}, {{para|unknown''1''}}|tag=span}}}}<!-- Invoke sub-components: --><div style="{{yesno|{{{child|yes}}}|yes=|no=border-top: 1px solid #a2a9b1;}}padding:0.3em;"> {{Periodic table legend/{{ucfirst:{{{theme1|error}}}}}|theme={{{theme1|}}}|text={{#ifeq:{{{text1|¬}}}|¬|%omitted%|{{#ifeq:{{{text1|}}}||%blank%|{{{text1|<!--impossible-->}}}}}}}|unknown={{{unknown1|}}}|predicted={{{predicted1|}}}|sa={{{sa1|}}}|eka-sa={{{eka-sa1|}}}|border={{{border1|}}}}} </div><!-- -->{{#if:{{{theme2|}}}|<div style="border-top: 1px solid #a2a9b1;padding:0.3em;"> {{Periodic table legend/{{ucfirst:{{{theme2|error}}}}}|theme={{{theme2|}}}|text={{#ifeq:{{{text2|¬}}}|¬|%omitted%|{{#ifeq:{{{text2|}}}||%blank%|{{{text2|<!--impossible-->}}}}}}}|unknown={{{unknown2|}}}|predicted={{{predicted2|}}}|sa={{{sa2|}}}|eka-sa={{{eka-sa2|}}}|border={{{border2|}}}}} </div>}}<!-- -->{{#if:{{{theme3|}}}|<div style="border-top: 1px solid #a2a9b1;padding:0.3em;"> {{Periodic table legend/{{ucfirst:{{{theme3|error}}}}}|theme={{{theme3|}}}|text={{#ifeq:{{{text3|¬}}}|¬|%omitted%|{{#ifeq:{{{text3|}}}||%blank%|{{{text3|<!--impossible-->}}}}}}}|unknown={{{unknown3|}}}|predicted={{{predicted3|}}}|sa={{{sa3|}}}|eka-sa={{{eka-sa3|}}}|border={{{border3|}}}}} </div>}}<!-- -->{{#if:{{{theme4|}}}|<div style="border-top: 1px solid #a2a9b1;padding:0.3em;"> {{Periodic table legend/{{ucfirst:{{{theme4|error}}}}}|theme={{{theme4|}}}|text={{#ifeq:{{{text4|¬}}}|¬|%omitted%|{{#ifeq:{{{text4|}}}||%blank%|{{{text4|<!--impossible-->}}}}}}}|unknown={{{unknown4|}}}|predicted={{{predicted4|}}}|sa={{{sa4|}}}|eka-sa={{{eka-sa4|}}}|border={{{border4|}}}}} </div>}} </div></includeonly><!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> gj9gbxx1wxy51ftk79d0ibjuypfjbop 10 150072 1354411 2026-05-06T11:11:35Z Bishaldev100 28807 नयाँ पृष्ठ: <!-- BLOCK COMPACT (full width) --> {| style="width:100%; line-height:1.2em; table-layout:fixed; overflow:hidden; text-align:center; {{{style|}}}" | style="padding:0 1px; background:{{element color|s-block}};color:inherit;" | [[s-block]] {{#ifeq:{{{unknown|no}}}|yes| {{!}} rowspan=1 style="padding:0 1px; background:{{element color|g-block}};color:inherit;" {{!}} [[g-block]]}} | style="padding:0 1px; background:{{element color|f-block}};color:inherit;"... 1354411 wikitext text/x-wiki <!-- BLOCK COMPACT (full width) --> {| style="width:100%; line-height:1.2em; table-layout:fixed; overflow:hidden; text-align:center; {{{style|}}}" | style="padding:0 1px; background:{{element color|s-block}};color:inherit;" | [[s-block]] {{#ifeq:{{{unknown|no}}}|yes| {{!}} rowspan=1 style="padding:0 1px; background:{{element color|g-block}};color:inherit;" {{!}} [[g-block]]}} | style="padding:0 1px; background:{{element color|f-block}};color:inherit;" | [[f-block]] | style="padding:0 1px; background:{{element color|d-block}};color:inherit;" | [[d-block]] | style="padding:0 1px; background:{{element color|p-block}};color:inherit;" | [[p-block]] |} 936wf6beuzqd4lylxy9lptswb6os5j4