विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 1843 1354532 1352746 2026-05-07T14:37:51Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1354532 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | type = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | name = | native_name = | nickname = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | motto = | image_skyline = भक्तपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू (वडा विभाजन).png | image_alt = | image_caption = | image_map = bhaktapur Bagmati locator.png | map_alt = | map_caption = बागमती प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | image_map1 = | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | coordinates = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रहरूको सूची|देश]] | subdivision_name = {{NPL}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | parts_type = | parts_style = coll | p1 = | p2 = | established_title = स्थापना | established_date = वि.सं २०१८ | seat_type = सदरमुकाम | seat = [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]] | leader_title = | leader_name = | leader_party = | leader_title1 = | leader_name1 = | leader_title2 = [[नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू]] | leader_name2 = | leader_title3 = [[नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|प्रदेश सभा निर्वाचन क्षेत्रहरू]] | leader_name3 = | government_footnotes = | government_type = [[जिल्ला समन्वय समिति (नेपाल)|जिल्ला समन्वय समिति]] | governing_body = [[जिल्ला समन्वय समिति (नेपाल)|जिसस]], भक्तपुर | area_footnotes = | area_total_km2 = 119 | area_note = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_min_m = | elevation_max_m = | population_footnotes = | population_total = 262624 | population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं २०७८]] | population_density_km2 = auto | population_note = | population_rank = | population_blank1_title = धरधुरीहरू | population_blank1 = 108503 | blank_name_sec1 = [[नेपालमा बोलिने भाषाहरू|मुख्य भाषा(हरू)]] | blank_info_sec1 = {{Flatlist| * [[नेपाली भाषा|नेपाली]] * [[नेवारी भाषा|नेवारी]] }} | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | timezone1 = [[नेपाली समय]] | utc_offset1 = +०५:४५ | postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = | area_code_type = [[नेपालमा टेलिफोन कोड|टेलिफोन कोड]] | area_code = ०१ | website = {{Official website|https://dccbhaktapur.gov.np/}} | footnotes = }} '''भक्तपुर''' (भादगाउँ वा ख्वःप) [[नेपाल]]को [[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र|बागमती]] [[बागमती प्रदेश|प्रदेश]] मा अवस्थित एक प्राचिन सहर हो जुन [[काठमाडौँ]]उपत्यकाको पूर्वी भागमा पर्दछ। यो सहर भक्तपुर जिल्ला अन्तर्गत भक्तपुर नगरपालिकामा पर्दछ। क्षेत्रफलको हिसावले भक्तपुर जिल्ला नेपालको सबैभन्दा सानो जिल्ला हो। मध्यपुर (थिमी) नगरपालिका पनि यही जिल्लामा पर्दछ। भक्तपुर जिल्ला [[भादगाउँले टोपी]] र [[जुजु धौ]] भनिने स्थानीय दहीको परिकारका लागि प्रशिद्ध छ। भक्तपुरमा ख्वःप कलेज र ख्वःप इन्जिनियरिङ्ग कलेजहरू छ्न् जुन [[भक्तपुर नगरपालिका]]ले सञ्चालन गर्दछ। ==जिल्लाको नामाकरण== [[Image:Nyatapole.jpg|200px|right|[[न्यातापोल]], भक्तपुरको सबैभन्दा प्रशिद्ध स्मारक]] यस जिल्लाको ऐतिहासिक पृष्ठभूमितर्फ नियाल्दा भक्तपुरको नामाकरण सम्बन्धमा विभिन्न शिलालेख र प्रमाणहरूका आधारमा विश्लेषण गर्दा लिच्छवीकालीन राजा मानदेवको पालामा देवपाटनमा रहेको रत्न संघको अभिलेखमा "खोपाङ्ग" ग्रामको उल्लेख भएको छ भने भक्तपुरको खलाछें टोलमा भएको अभिलेखमा "खृपाङ्ग" ग्राम उल्लेख भएको पाइन्छ। यसैका आधारमा भक्तपुरलाई ख्वप या खोप भन्ने चलन चलेको अनुमान छ जुन चलन हालसम्म पनि नेवारी भाषामा यद्यपि छदैछ। अर्को ऐतिहासिक प्रमाण अनुसार वि.सं. १९९२ तिर भक्तपुर नगरलाई भद्रगाउँ भन्ने नाम प्रचलनमा रहेको पनि देखिन्छ। यसै भद्रग्राम शव्दका आधारमा भादगाउँ रहन गएको भन्ने अर्को अनुमान पनि छ। भक्तपुरमा विभिन्न देवदेवीहरूका देवालय मन्दिर मठ तिर्थस्थलहरू जताततै भएको र मन्दिरमा कुँदिएको नेपाली शैलीको कलात्मक कौशल एवं सांस्कृतिक तथा धार्मिक भावनामा ओतप्रोत भएकाले र भक्तपुरका बासिन्दा ज्यादै धर्मात्मा भएकाले राणा प्रधान मन्त्री जुद्ध शम्शेरबाट साविक नाम भादगाउँको सट्टा भक्तहरूको पुर अर्थात शहर भक्तपुरको नामाकरण भएको देखिन्छ। ==भौगोलिक अवस्था== * देशान्तरः- ८५.२१" देखि ८५.३२" पूर्वी देशान्तरसम्म। * अक्षांश:- २७.३६" देखि २७.४४" उत्तरी अक्षांश सम्म छ। * सिमाना:- पूर्वमा [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]], पश्चिम र उत्तरमा [[काठमाडौँ]] र दक्षिणमा [[ललितपुर जिल्ला]] पर्दछ। * क्षेत्रफल:- ११९ वर्ग किलोमिटर * लम्वाई:- पूर्व पश्चिम लम्वाई १.६ किलोमिटर * चौडाई:- उत्तर दक्षिण चौडाई ११.२ किलोमिटर * सरदर उचाई:- यस जिल्लाका यसको सरदर उचाई समुन्द्र सतहबाट १,३३१ मिटर उचाइमा रहेको छ। * सबै भन्दा अग्लो भाग :- जिल्लाको सबैभन्दा अग्लो भूभाग [[नगरकोट]] हाइटलाई मानिन्छ जसको उचाई २१९१ मिटर छ। * सदरमुकाम:-भक्तपुर == प्रशासनिक विभाजन == भक्तपुर जिल्लामा ४ स्थानीय तहहरू छन्, जसमध्ये ४ नगरपालिका छन्।<ref>{{cite web |title=स्थानिय तह |url=https://sthaniya.gov.np/gis/ |access-date=२३ असोज २०८२ |publisher=सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय |language=नेपाली}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+भक्तपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू !क्रम !स्थानीय तह !समावेश गाविसहरू !वडा सङ्ख्या !केन्द्र !जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं २०७८]]) !क्षेत्रफल (वर्ग किमी) !जनघनत्व (वर्ग किमी) |- |१ |[[भक्तपुर नगरपालिका]] | |१० |भक्तपुर |७९,१३६ |६.८९ |११,००० |- |२ |[[सूर्यविनायक नगरपालिका]] |[[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]], [[सिपाडोल]], [[नखेल]], [[चित्तपोल]], [[बालकोट]], [[सिरुटार]], [[दधिकोट]] र [[गुण्डु]] |१० |सूर्यविनायक सिपाडोल |१,४०,०५८ |४२.४५ |३,३०० |- |३ |[[चाँगुनारायण नगरपालिका]] |[[चाँगुनारायण, भक्तपुर|चाँगुनारायण]], [[झौखेल]], [[दुवाकोट]], [[छालिङ]], [[ताथली]], [[सुडाल]], [[बागेश्वरी, भक्तपुर|बागेश्वरी]] र [[नगरकोट]] |९ |खरिपाटी, बागेश्वरी |८८,०८३ |६२.९८ |१,४०० |- |४ |[[मध्यपुर थिमी नगरपालिका]] |बोडे, नगदेश, चपाचो, बालकुमारी र लोकन्थली (वि.सं २०५३ अगाडिका गाविसहरू) |९ |मध्यपुर थिमी |१,१९,७५६ |११.४७ |१०,००० |} [[चित्र:भक्तपुर जिल्लाका गाविसहरू.png|thumb|भक्तपुर जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा]] ==धार्मिक एवं पर्यटकीय स्थलहरू== [[भक्तपुर दरबार क्षेत्र]], [[नगरकोट]], [[चाँगुनारायण मन्दिर]], [[सूर्यविनायक मन्दिर]], [[मध्यपुर थिमी नगरपालिका|ठिमी]], [[राधे राधे]], [[कैलाशनाथ महादेव मन्दिर]], [[पाइलट बाबा आश्रम]] == यो पनि हेर्नुहोस== *[[नेपालको प्रशासनिक विभाजन|नेपालको क्षेत्रीय वर्गीकरण]] {{भक्तपुर जिल्लाका गाविसहरू}} {{नेपालका जिल्लाहरू}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{incubator|kip/भक्तपुर जिल्ला| http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल खाम भाषाको विकिपिडिया}} [[श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू]] [[श्रेणी:भक्तपुर जिल्ला]] [[श्रेणी:भक्तपुर जिल्लाका ठाउँहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका जिल्लाहरू]] jcruyzomab87we77gi4e419vmk501sw 0 7137 1354594 1345868 2026-05-08T06:07:13Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध]] पृष्ठलाई [[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]]मा सारियो 1345868 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=तेश्रो नेपाल-भोट युद्ध|image=|image_size=|caption=|date=१९१०-१९११|place=[[तिब्बत]], [[नेपाल]]|result=नेपाल विजयी,<br> [[थापाथली सन्धि]]|status=|combatant1={{flag|Qing dynasty}}|combatant2=[[चित्र:Flag of Nepal (1775–1962).svg|22px]] [[नेपाल]]|commander1=सेन्था काजी, तामाङ, शेर्पा,,। भोटे|commander2=राजा सुरेन्द्र<br>[[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर राणा]]<br>बाम बहादुर राणा<br>[[धीर शमशेर राणा]] , [[खस जाति|खस]], [[मगर जाति|मगर]],, [[ठकुरि]]|strength1=९८,०००|strength2=३४,९०६|casualties1=-|casualties2=-|notes=}} '''तेश्रो नेपाल-तिब्बत युद्ध''' ({{zh|t=廓藏戰爭}}; {{lang-ne|नेपाल-भोट युद्ध}}) तिब्बतमा १९११ देखि १९१२ सम्म लडिएको युद्ध हो। १९१२ पुस मा नेपाली र तिब्बती प्रतिनिधि मण्डल सन्धि बार्ता सुरु भयो। लामो छलफल पछि, प्रतिनिधि मण्डल बीच १९१२ चैत ८ मा थापाथली दरबारमा सन्धि भएपछि युद्ध अन्त्य भयो।<ref>{{cite web |url=http://www.nepalarmy.mil.np/history.php?page=three |title=Archived copy |access-date=2017-02-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220102904/http://nepalarmy.mil.np/history.php?page=three |archive-date=2016-12-20 }}</ref> प्रधानमन्त्रीको रोलक्रम बसाउने राणा प्रथम प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर राणा]]को उदयपछि नेपालले राजनीतिक स्थायित्व पाइरहेको अवस्था थियो। जंग बहादुरले आफू शक्तिमा आएपछि सेनाको निरन्तर विकासमा लागे र उनी मानसिक रूपमा [[तिब्बत]]सँग लडाइँका लागि तयारी गर्न थाले। किनीक दोस्रो [[नेपाल]] [[तिब्बत]] चिन युद्ध पछि भएको [[बेत्रावती सन्धि|बेत्रावती सन्धी]] अपमान पूर्ण र नेपालका लागि अहितकारी थियो जंग बहादुर नेपालीको राष्ट्रिय गौरब फर्काउन चाहन्थे, चिनियाँ र ब्रिटेनमा राख्ने कार्यमा सफल भइसकेपछि जंग बहादुरले १४००० नयाँ सेना भर्ती गरे। == '''भोटको अर्घेल्याईं''' == # [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]का पालामा ढालिएका शुद्ध चाँदीका मोहर पनि चलनचल्ती गर्न भोट/तामाङ/शेर्पपा गरेको गर्‍यै छ। # मधेशे, मुसलमान, सन्यासी महाजनहरू पूर्व पश्चिमका बाटाबाट ल्हासा जान दुवै सरकारले रोक्ने, नेवार महाजनको कुरा नाइकेले पुरानो रीत बमोजिम सुन्ने भन्ने सन्धिपत्रको बन्देज पनि भोटबाट पालना भएन। # केरुङ्ग जाने व्यापारीसँग रीत छोडी जनही दुई माना चामल बढी लिने गरेको। # जिन्सी मालमा केरुङ्गका गाउँलेले पनि दुई कुरुवा चामल लिएको। # चामल च्यूराका भारीमा एक कुरुवा चामल तिर्नुपर्नेमा केरुङ्गका ढेवाले थिति नाघी एक मोहर लिने गरेको। # ढेवाले केरुङ्ग जाने महाजनका भरियासँग भारी पिच्छे दुई माना लिने गरेको। # ढेवाले महाजनका भरियासँग जनही दुई फुरु चामल पनि लिने गरेको। # केरुङ्गका ढेवाले केरुङ्गबाट झुंगा जाने महाजनसँग बेथितिसँग जनही कालामोहर ८ लिने गरेको। # ढाक्रेसँगको हाम्रो एकलौटी बेपार हुनुपर्छ भन्दै जबर्जस्ती गरी बजारको भाउमा १ रु.को नून ३।४ माना घटाई लिएको। # ढाक्रेसँग अरू जिन्सी माल अन्न चामल च्यूरा लिंदा पनि बजारको भाउमा १ रु.मा ३।४ माना बढाई लिएको। # नेपाली महाजनका गुमस्ता मारुङ्गका छोरालाई मारेको। # केरुङ्गका ढेवाले नेपाली बेपारी महाजन केरुङ्गबाट नेपाल आउँदा राहदानीबापत जनही कालामोहर १ लिने गरेको। # झुंगाका ढेवाले त्यहाँबाट केरुङ्ग आउने नेपाली महाजनसँग जनही कालामोहर १० लिने गरेको। # झुंगाका ढेवाले ल्हासाबाट अधिकार पाएको छु भनी बेपार गर्न जाने ढाक्रेसँग जनही १ मोहरको नुन लिन लाउने र बजार भाउभन्दा १ माना घटाई लिएको। # कुतीका ढेवाले नेपाली महाजन नेपाल आउँदा जनही कालामोहर १ लिई राहदानी दिने गरेको। # नेपालबाट ल्हासा, दिगर्चा जाने महाजनका भारी पिच्छे कालामोहर १ ल्हासामा लिनुपर्नेमा कुतीमै ढेवाले सेतामोहर ३ लिने गरेको। # कुतीका ढेवाले नेपालबाट कुती जाने ढाक्रेसँग जनही १ फुरु चामल लिनुपर्नेमा कालामोहर १ लिएको। # कुतीका ढेवाले ल्हासाबाट नेपाल आउने नेपाली महाजनबाट बेरीतले जनही लालमोहर १० लिएको। # कुतीका ढेवाले नेपालबाट ल्हासा, दिगर्चा जाने महाजनसँग त्यस्तै बेथितिले कालामोहर २ लिएको। # खासातर्फको सिमानाका कुरामा अघि सं. १८४९ मा लाएको सीमारेखा मिची भोटले नेपालको जग्गा दावी गरेको। भोटका यी २० अर्घेल्याईंका विषयमा जङ्गबहादुरको शासन अघि पनि चर्चा परिचर्चा हुने गरेका थिए। सं. १९०४ मा दस्तुर, भन्सार, जगातका तोक लागेको थियो। १९११ वैशाखसम्ममा कुतीतर्फका बेपारका विषय र खासासँग अपराधी सुपुर्दगी गर्ने सम्बन्धमा छुट्टाछुट्टै सम्झौता पनि भइसकेका थिए। अहिले यी सबै अर्घेल्याईं अघि सार्नुपर्ने कारण थिएन तापनि अघिदेखि नै ज्यादती गर्ने भोटले हाम्रो सीमा मिच्ने, बेपारमा नोक्सान पार्ने, नेपालीसँग बढी दस्तुर लिने गरेको देखाउन यी कुरा उधिनिएका थिए। त्यस्तै, टक पनि सं. १८४९ देखि नै नेपालमा ढाल्न मनाही गरिएकोमा नेपालले बारम्बार ढाल्दै महाजनको माध्यमबाट भोट पठाउँदै आएको थियो। अहिले युद्ध गर्नुपर्ने अरू तपसिलका कारण थपिंदै आउँदा यी अर्घेल्याईंहरू पनि देखाइए– * (क) सोलुखुम्बुका हाम्रा लिङ्ते भन्ने दोकानेलाई सं. १९०८ मा सीमामा खटिएका ढेवा नेपा दोर्जेले कुटेर मारेको। नेपाली रैती जिउ धने भोटे यतातिर विद्युत् गरी भागेर भोटका मुलुक पसेर बीचबीचमा नेपाल पसी गाईबस्तु लुट्ने गर्दा सम्झैता अनुसार भोटले नेपाललाई नसुम्पेको। * (ख) सोलुखुम्बुका तामाङ/शेर्पा/भोेटेहरूले भोटतर्फ बेपार गर्न जाँदा सिकार्जुङ्गका ढेवालाई दस्तुर वापत माङ्गताल घ्यु माराङ्ग १०८, मृगका छाला १०८, सुमाति सुरा भन्ने चौंरी १ दिने गर्दथे। ढेवा खुम्बुमा आउँदा चौंरीका साँढे (याक) २ दिनुपथ्र्यो। गोरुका भारी ३७ पनि विना मजुरी बोकिदिनुपथ्र्यो। पछि ३।४ सय गोरुका भारी जबर्जस्ती बोकाउन लागे। * (ग) खुम्बुमा ढेवा आउँदा १०० रु.को माल बेचिदिनपथ्र्यो। पछि १।२ हजारको जिन्सी माल बेचाई रु. असुल गरी लिएर जान लागे। * (घ) खुम्बुबाट ढेवा फर्केर सिकार्जुङ्ग जाँदा ३७ गोरुका भारी विनामजुरी ३ वास माथिसम्म बोकेर पुर्‍याउनुपथ्र्यो। अघिको सो रीत छाडी ३।४ सय गोरुका भारी विना मजुरी बोकाउन लागे। * (ङ) खुम्बुमा ढेवा आउँदा दुनियाँदारका चामल, च्यूरा, घ्यू आदि जिन्सी एकहट्टी गरी बेपारमा आफूखुशी किनबेच गरेको। * (च) अघि ल्हासामा नेवार र खम्पाको व्यापार चल्दथ्यो। खम्पाहरू बिकेर बाँकी रहेको माल नेवार महाजनका कोठीमा छाडेर पनि जान्थे। यस्तै व्यापारका लेनदेनकै कुरामा रुपैयाँ तिरेन भनी खम्पाले नेवार महाजनलाई बाँधी कोर्राले साफी कुटे। यो अन्याय भयो भनी नेपाली नाइकेले भोटको अदालतमा उजुर गरे। अदालतका हाकिमले निसाफ गर्नुसट्टा नेवार पनि हाम्रा रैती होइनन् खम्पा पनि होइनन् जे गर्नुपर्छ गर भनी बेरीतको जवाफ दिए। * (छ) नेपाली नाइकेले उजुर गर्न पठाएका महाजनलाई खम्पाहरूले हूल उठी मारे। * (ज) महाजन मारेको इबीमा नेवारहरू पनि जाइलाग्दा नेवार र खम्पाहरूको मारामार परी दुवैतर्फका ६ जना मानिस मर्न जाँदा खम्पाका १ घरको माल पनि लुटिंदा नाइकेको अर्घेलो हो भनी निकाल्न लाए। * (झ) खम्पाको १ घरको माल लुटिएकोमा सो फिर्ता गरिसकिएपछि अरू दुई घरको माल पनि लुटिएको छ, सो पनि दिनुपर्छ भनी अत्तो थाप्ता मामला नमिली झगडा बढ्दा यो झ्गडा अब यहाँ मिल्दैन दोसाँधमा दुई थरी बसी छिनौंला भनी भन्दा सेठाकाजीको अनुमतिले नाइके हिंडेपछि गुम्बाका मुख्य मुख्य बाँडा १०।१२ जना नाइके बसेका ठाउँमा आई ‘मिलिसकेको कुरामा किन यसो गर्छौ हामीले भनेको मानेनौ, हाम्रा मुठीभित्रका माखा हौ कहाँ जाइजाउला’ भनी नाइकेलाई नेवार महाजनहरूलाई कसैले चिया, चम्पा (सातु) सामल, आगोपानी धरी नदिनू भनी हप्काई ठाउँ ठाउँ चौकी राखिदिए।<ref>{{Cite web |title=भोटमाथि जंगबहादुरको निहुँ |url=https://www.himalkhabar.com/news/8438/ |access-date=2026-03-15 |website=himalkhabar.com}}</ref> ==तयारी== त्यसै गरी ८० वटा १२ पाउन्डरका तोपहरू २४ वटा ६ पाउन्डर का तोप हरू थुप्रै सङ्ख्यामा पहाडी मोर्टारहरू होइजारहरूको व्यवस्था गरियो। देश सुरक्षाका लागि १२००० सेना छुट्याइ पश्चिम र पूर्वी कामन्डिङ जर्नेलहरूलाई पाँच, पाँच हजार थप सेना तयार गर्न भनियो। थुप्रै प्राबिधीकलाई काम लगाइ बन्दुक, गोली, युद्ध सामग्री बनाइयो, हरेक लडाकु सैनिकलाई बख्खु तथा दोचा बनाइयो नेपाल ब्रिटेन युद्ध पछि यो नै नेपालको सबै भन्दा ठुलो युद्धको थियो। [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] लगायतका ठाँउमा नयाँ सुरक्षा चौकी स्थापना गरी शाही नेपाली सेनाका जवानहरू तैनाथ गरियो। त्यसपछि नेपालले तिब्बतलाई एक पत्र पठाउदै ताक्लाकोट, कुती, र केरूङको क्षेत्र नेपाललाई फर्काउन। नेपाली व्यापारीहरूले ब्यहोर्नु परेको घाटा बापत १ करोड चाँदीका सिक्का दिन माग गर्‍यो। तिब्बतले त्यो प्रस्ताव अस्विकार गरेपछि जंग बहादुर राणाले सन १८५५ को मार्चमा युद्धको घोषणा गरे केरूङ अभियानको नेतृत्व बम बहादुर कुँवरले २५७२८ सेनाका साथ गरे भने, कुती अभियानको नेतृत्व [[धीर शमशेर राणा|धीर शमशेर]]ले ४६७८ शाही नेपाली सेना का साथ गरे, मुस्ताङबाट कृष्ण ध्वज कुँवरले २५०० सेना का साथ अगाडि बढे त्यसैगरी वलङचुङगोला तर्फको नेतृत्व २००० सेनाका साथ पृथ्वी ध्वज कुँवरले गरे। ==भोट पक्ष== शत्रु तर्फका मुख्य सेना नायक सेथ्या काजी थिए उनी सँग ५० हजार सेना रहेको थियो। तिनी हरू मध्य ८००० दिर्गाचा मोर्चामा तैनाथ थिए भने ४० हजार सेना टिंगरी क्षेत्रमा तैनाथ थिए। ==लडाइँ== === केरूङ कब्जा === कुनै लडाइँं बिना नेपाली सेनाले केरूङ कब्जा गर्‍यो तर तिब्बती तामाङ/ शेर्पाहरू आफू अनुकुलको ठाँउमा लड्नका लागि ठुलो शक्तिका साथ बसी रहेका थिए जब नेपाली सेनाले त्यो कुरा थाह पाए जंग बहादुर राणाले थप ठुलो सेना तोप सहित [[जगत शमशेर राणा|जगत सम्शेर]] तथा कर्णेल भक्त जंग कुँवरको नेतृत्वमा त्यस तर्फ पठाए। [[बमबहादुर राणा|बम बहादुर]]ले कुकुरघाट सजिलै पार गरे दसदिन देखि झांग क्षेत्रमा लडाइँं चलिरहेकै थियो थुप्रै तिब्बती शेर्प्पा/तामााङ सेना मारिए र अन्तमा आत्मसर्मपण गरे। उच्च पाहडकोको टुप्पामा रहेको र तुरून्तै शत्रुको चाल पाउन सकिने गुना गढीमा ६५०० को मजबुत तिब्बती सैनिक टोली थियो जब नेपाली गढीको नजिकपुगे। तिब्बती हरूले फाएर खोले। अत्यान्त चिसो जलवायु साथै ठुलो हिमपात पनि रहेको थियो तिब्बती भन्दा थुप्रै नेपाली सैनिक मारिए। अन्तमा दुई छुट्टै दिसाबाट आक्रमण गरेपछि नेपाली सेना सफल भयो ६००० तिब्बती तामाङ/शेर्पा युद्ध बन्दीको रूपमा समातिए। === झुंग गढीको लडाइँ === अर्को लडाइ झुंग गढीमा भयो जुन अत्यान्त कठा चट्टाने पाहडमा बनेको थियो र त्य गढीमा १० हजार सम्म सेना राख्न सकिने व्यवस्था थियो त्याह त्यति बेला ६००० तिब्बती सेना त्यसको सुरक्षाको लागि बसेका थिए। त्यांहा पनि नेपालीका लागि प्रतिकुल जलवायु थियो थुप्रै चोटी नेपाली हरूले गढी कब्जा गर्ने प्रयास गरे अन्तमा १७२१ तिब्बती मारिएपछि ११०० [[युद्ध बन्दी]] भएपछि लडाइँं सकियो त्यो लडाइँंमा ३७२ नेपालीले पनि वीरगती प्राप्त गरेका थिए। === चुसानको लडाइँ === कुती क्षेत्रमा अगाडि बढेका जनरल [[धीर शमशेर राणा|धिर सम्शेर]] अप्रील १८५५ मा चुसानमा लडाइँंको सामना गरे र कुती कब्जा गरीयो उनले तिब्बत पस्नु अगाडि दुगुनामा किल्ला बनाए त्यसै गरी लिस्ती गाँउ जाहाबाट लजिस्टीक सपोर्ट पाइएको थियोलाई पनि सुरक्षित बनाए। सोना गुम्ब एक मजबुत किल्ला थियो जांहा ८००० तिब्बतीहरू तोप सहित बसेका थिए धिर सम्शेरले अचानक आक्रमण गरे तर दुबै तर्फका धेरैको ज्यान गयो। गारै सँग नेपालले लडाइँं जित्यो == सन्धीको कुरा == तिब्बतीहरू पछाडी हटन थाले र लडाइँं भन्दा सन्धीको कुरा गर्न थाले एक चिनियाको नेतृत्वमा एक कुटनीतिक मिसन १३ अगस्त १८५५ मा कुराकानी गर्न [[काठमाडौँ]] आइपुग्यो तर सहमती हुन सकेन। नेपाली सेना तिब्बतमै थिए अर्को बैठक सिकारजोंगमा बस्यो तिब्बतसँग नेपालले ९००००० रूपैया युद्धको क्षतिपुर्ति माग्यो तिब्बतले तिर्न इन्कार गर्‍यो तर नेपाली सेना फिर्ता गर्नुपर्ने कुरा गर्‍यो किन भनें उनीहरू ठुलो सेना पुर्नसँगठन गर्दै थिए। अन्तत १ नोभेम्बर १८५५ मा तिब्बती हरूले १५००० सेनाका साथ नेपाली हरूको कुती पोजीसनमा ठुलो प्रत्यक्रमण सुरू गरे नेपालीहरूका लागि यो अचानक आक्रमण थियो नेपाली सेना दुगुना गढी तथा लिस्ती फर्क्यो तर तिब्बती हरूले अर्को अचानक प्रत्यकक्रमण झुंगमा गरे तर कर्णेल प्रितम कुँवर राणा आफ्नो स्थानमा डटेर रहे जङ्गबहादुर राणाले जब यो खबर पाए अनि थप सेना झुंगा र कुती दुबै तर्फ पठाए [[धीर शमशेर राणा|धीर शमशेर]]ले पुन चारै तिरबाट आक्रमण शुरू गरे नेपाली हरूले पुन दुवै ठाँउका युद्द जिते। == सन्धी == नेपाली अभियान रोक्न तिब्बती हरू सन्धी गर्न राजी भए र तिब्बती हरूको एक टोली नेपाली राजधानी आइपुग्यो जनवरी १८५६ मा एक महिना पछि [[थापाथली सन्धि]]मा नेपालका प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहदुर राणा]] तथा तिब्बतका कोलान सत्रद्वारा हस्ताक्षर गरियो जुन सन्धी धेरै हदसम्म [[बेत्रावती सन्धि|बेत्रावती सन्धी]]भन्दा नेपालको पक्षमा छ। == यो पनि हेर्नु होस् == * [[थापाथली सन्धि]] * [[नेपालको इतिहास]] * [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]] * [[बेत्रावती सन्धि|बेत्रावती सन्धी]] ==सन्दर्भ== [[श्रेणी:नेपालको सेना]] [[श्रेणी:नेपालका शसस्त्र शुरक्षा बलहरू]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सेना]] [[श्रेणी:नेपाल तिब्बत सम्बन्ध]] [[श्रेणी:नेपाल सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:जङ्गबहादुर राणा]] om67ljtgxpio1if5m55bld5wiholubv 0 8952 1354558 1333188 2026-05-08T02:14:54Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354558 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=जुन २०११}} {{ज्ञानबाकस/जीवनी | नाम = उमेश श्रेष्ठ | तस्वीर = उमेश श्रेष्ठ.jpg | तस्वीर आकार = 200px | तस्वीर शीर्षक =उमेश श्रेष्ठ | उपनाम = -- | जन्म मिति = वि. सं. २०१२ माघ २० | जन्मस्थान = [[भोजपुर]] | मृत्यु मिति = | मृत्युस्थान = | कार्यक्षेत्र = व्यवसाय, शिक्षा, राजनीति | राष्ट्रियता = [[नेपाली]] | भाषा = [[नेपाली]] | काल = <!--is this for her writing period, or for her life period? I'm not sure...--> | विधा = -- | विषय = | आन्दोलन = | पहिलो कृति = | हस्ताक्षर = | वेबपेज = --- | मुख्य काम = निजी विद्यालय सञ्चालक }} '''उमेश श्रेष्ठ''' नेपालका एक व्यवसायी एवं राजनीतिज्ञ हुन् । हाल उनी [[प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय (नेपाल)|प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय]]मा राज्यरामन्त्रीका रूपमा कार्यरत छन् ।<ref>https://www.opmcm.gov.np/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250920025040/https://www.opmcm.gov.np/ |date=2025-09-20 }}</ref> यसअघि उनी स्वास्थ्य तथा जनसंख्या राज्यमन्त्री (नियुक्ति मितिः वि. सं. २०७८ साउन २०) थिए ।<ref>https://www.himalkhabar.com/news/125198{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]बाट [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली]]मार्फत् [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य (कार्यकालः वि. सं. २०७४-२०७९) पनि थिए ।<ref>https://hr.parliament.gov.np/uploads/attachments/z3qljvte6vwen2cy.pdf</ref> २०७० सालमा [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली]]मार्फत् नेपाली कांग्रेसका तर्फबाट [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०|संविधानसभा]] सदस्य निर्वाचित भएका उनले संसदको आर्थिक समिति र शिक्षा तथा स्वास्थ्य समितिको सदस्य तथा विभिन्न उपसमितिको संयोजक भएर काम गरेका थिए । व्यवसायीका रुपमा उनले शिक्षा, पर्यटन, ऊर्जा र बैंकिङ क्षेत्रमा लगानी गरेका छन् । निजी तथा आवासीय विद्यालय संगठन (प्याब्सन) र निजी उच्च माध्यमिक विद्यालयहरुको संगठन (हिसान) का पूर्वअध्यक्ष पनि हुन् । ==जन्म== उनको जन्म [[भोजपुर]]मा भएको हो । प्रवेशिकासम्म उनले भोजपुरमै पढेका थिए ।<ref>https://www.eshikshalaya.com/detail/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%BF-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==बाल्यकाल== ==शिक्षा== उनले बीए र बीएडसम्मको अध्ययन गरेका छन् । ==योगदान== *प्याब्सनका अधक्षको रूपमा। * लिटिल अन्जेल्स स्कुलका सस्थापक प्रिन्सिपलका रूपमा। == प्रतिनिधि सभा २०७९ == [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] का उम्मेदवार '''[[उमेश श्रेष्ठ]]'''ले [[चितवन जिल्ला|चितवन]] प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं २ बाट १४,९८३<ref>{{Cite web|url=https://election.ekantipur.com/pradesh-3/district-chitwan?lng=nep|title=चितवन : प्रदेश ३ - प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन २०७९ विवरण तथा नतिजा|website=election.ekantipur.com|accessdate=2022-11-29}}</ref>मत प्राप्त गरी [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]का उम्मेदवार [[रवि लामिछाने]]सँग पराजित भए।<ref>{{Cite web|url=https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx|title=मतगणना प्रगतिको विवरण|website=result.election.gov.np|accessdate=2022-11-29}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221129072853/https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx |date=2022-11-29 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==थप जीवनी== [[उदयराज पाण्डे]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९]] 5fyz23v9es1tyrknf8c78l0zk029y83 0 9957 1354567 1342951 2026-05-08T03:54:35Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354567 wikitext text/x-wiki {{India Districts |Name = किशनगञ्ज |Local = |State = बिहार |Division = [[Purnia division|Purnia]] |HQ = किशनगन्ज |Map = Bihar district location map Kishanganj.svg |Area = 1884 |Rain = |Population = 1,690,948 |Urban = |Year = २०११ |Density = 898 |Literacy = ५७.०४ % |SexRatio = 946 |Tehsils = |LokSabha = [[Kishanganj (Lok Sabha constituency)|Kishanganj]] |Assembly = [[Bahadurganj (Vidhan Sabha constituency)|Bahdurganj]], [[Thakurganj (Vidhan Sabha constituency)|Thakurganj]], [[Kishanganj (Vidhan Sabha constituency)|Kishanganj]], [[Kochadhaman (Vidhan Sabha constituency)|Kochadhaman]] |Highways = [[National Highway 31 (India)|NH 31]] |Website = http://kishanganj.bih.nic.in/ }} '''किशनगञ्ज जिल्ला''' बिहार राज्य, भारतको अडतीस जिल्लाहरू मध्ये एक हो, र किशनगञ्ज शहर यस जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो। किशनगञ्ज जिल्ला पूर्णिया विभाजनको एक भाग हो। ==इतिहास== किशनगञ्ज जिल्ला १४ जनवरी, १९९० मा गठन गरिएको थियो।<ref name=admin/> मुगल कालको समयमा यस क्षेत्र नेपालको भाग थियो र Nepalgarh भनियो। जब मुगल बादशाहको निर्देशमा, मोहम्मद राजा ले Nepalgarh किल्लामा कब्जा गरेर, त्यसको नाम Alamganj मा बदलि दिएका थिए। यो पछि किशनगञ्ज बन्यो।<ref name=admin/> ==भूगोल== किशनगञ्ज जिल्लाले १८८४ वर्ग किलोमीटर (727 वर्ग मील) ओगटेको छ,<ref name='Reference Annual'>{{cite book | last1 = Srivastava, Dayawanti et al. (ed.) | title = India 2010: A Reference Annual | chapter = States and Union Territories: Bihar: Government | edition = 54th | publisher = Additional Director General, Publications Division, [[Ministry of Information and Broadcasting (India)]], [[Government of India]] | year = 2010 | location = New Delhi, India | pages = 1118–1119 | accessdate = 2011-10-11 | isbn = 978-81-230-1617-7}}</ref> तुलनात्मक रूपमा मालाबीको बराबरको।<ref name='Islands'>{{cite web | url = http://islands.unep.ch/Tiarea.htm | title = Island Directory Tables: Islands by Land Area | accessdate = 2011-10-11 | date = 1998-02-18 | publisher = [[United Nations Environment Program]] | quote = Maui 1,888km2 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180220003634/http://islands.unep.ch/Tiarea.htm |date=2018-02-20 }}</ref> किशनगञ्ज जिल्ला पश्चिममा अररिया जिल्ला, दक्षिण - पश्चिममा पूर्णिया जिल्ला, पूर्वमा पश्चिम बङ्गालको [[उत्तर दिनाजपुर जिल्ला]] र उत्तरमा पश्चिम बङ्गालको [[दार्जिलिङ जिल्ला]]बाट घेरिएको छ। पश्चिम बङ्गालको एक साघुरो पट्टी, करिब २० किमी फराकिलो भुमीले यो [[बङ्गलादेश]]बाट अलग छ।<ref>{{cite web| url = http://www.mapsofindia.com/maps/bihar/districts/kishanganj.htm |title = Kishanganj district map |accessdate = 2010-10-08|work = |publisher =Maps of India }}</ref> किशनगञ्ज जिल्ला २५^० २०’ and २६^० ३०’ 'उत्तरी अक्षांश र ८७^० ७’ and ८८^० १९’ 'पूर्वी देशांतरको बीचमा अबस्थित छ<ref name=admin>{{cite web| url = http://kishanganj.bih.nic.in/location.htm |title = Kishanganj District (Bihar) |accessdate = 2010-10-08|work = |publisher =Kishanganj district administration }}</ref>। जिल्लाको माध्यमबाट बग्ने प्रमुख नदीहरूमा महानंदा, Kankai, Mechi, Donk, Ratua र रमजान Sudhaniहरू हुन।<ref name=admin/> ==अर्थव्यवस्था== २००६ मा पंचायती राज मन्त्रालयले देशको २५० सबभन्दा पिछडिएको जिल्लाहरू ( जम्मा ६४० को बाहिर) किशनगञ्ज लाई पनि उल्लेख गर्यो।<ref name=brgf/> यो एक बिहारमा ३६ जिल्लाहरू मध्येको एक जिल्ला हो जसले पिछडा क्षेत्र अनुदान कोष कार्यक्रम (बीआरजीएफ)बाट धन प्राप्त गरेको छ।<ref name=brgf>{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj|date=September 8, 2009|title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme|publisher=National Institute of Rural Development|url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf|accessdate=September 27, 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |date=April 5, 2012 }}</ref> ==जनसाङ्ख्यिकी== २०११ को जनगणना अनुसार किशनगञ्ज जिल्लाको आबादी १६९०९४८ छ,<ref name=districtcensus>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref> मोटामोटी रूपमा गिनी - बिसाऊ राष्ट्रको बराबर<ref name="cia">{{cite web | author = US Directorate of Intelligence | title = Country Comparison:Population | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | accessdate = 2011-10-01 | quote = Guinea-Bissau 1,596,677 July 2011 est. }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |date=2011-09-27 }}</ref> वा संयुक्त राज्य अमेरिकाको Idaho, [८] यसले भारतमा २९३ को रैंकिंग दिन्छ ( जम्मा ६४० को भित्र)<ref name=districtcensus/> जिल्लामा प्रति वर्ग किलोमीटर 898 मानिसहरु बस्दछन् (२३३० / वर्ग मील) को एक जनसङ्ख्या घनत्व छ। <ref name=districtcensus/> यसको २००१-२०११ दशकमा जनसङ्ख्या वृद्धि दर ३०.४४% थियो।<ref name=districtcensus/> किशनगञ्जमा हरेक १००० पुरुषहरूको लागि ९४६ महिलाको लिंग अनुपात छ,<ref name=districtcensus/> र ५७.०४% को साक्षरता दर छ।<ref name=districtcensus/> मानिसहरूको एक विशाल बहुमत गाउँमा बस्दछन। एक मुस्लिम बहुल क्षेत्र हो, ७० प्रतिशत मुसलमानहरूको आबादीको साथ गठन भएको छ,<ref name=districtcensus/> त्यहाँ हिन्दुहरु पनि छन, जसमा Surajpuris र अन्य पिछडिएका जातिहरू प्रबल छन। त्यहाँ पनि सानो Santal क्षेत्र छ।<ref>{{cite web|url = http://azadindia.org/about-kishan.html|title = The Socio-Economic and Political Scenario of Kishanganj District|accessdate = 2010-10-08|work = |publisher = Azad India Foundation}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050102004725/http://azadindia.org/about-kishan.html |date=2005-01-02 }}</ref><ref name=kishanganj>{{cite web|url = http://www.twocircles.net/2010jul02/kishanganj_bihar_s_most_backward_district_quest_amu_centre.html|title = Kishanganj: Bihar’s most backward district in quest for AMU centre|accessdate = 2010-10-08|work = |publisher = TwoCircles.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100711170207/http://twocircles.net/2010jul02/kishanganj_bihar_s_most_backward_district_quest_amu_centre.html |date=2010-07-11 }}</ref> किशनगञ्जको निवासीहरु धेरै जसो SURJAPURI/ Rajbongshi बोल्छन, जसलाई बङ्गाली भाषाको भाषिका र उत्तरी बङ्गालको मूल निवासी मानिन्छ। किशनगञ्ज जिल्लामा २००१ मा ३१.०२ प्रतिशतको साक्षरता दर थियो, बिहारको सबै जिल्लाहरूको बीचमा सबभन्दा कम हो। बिहारमा भएको साक्षरता दर ४७.५३ प्रतिशतमा भारतमा सबभन्दा कम हो, जसमा भारतको ६४.८४ प्रतिशत साक्षरता दर छ। जबकि किशनगञ्ज जिल्लामा पुरुष साक्षरता दर प्रतिशत ४२.८ मा खडा थियो, महिला साक्षरता १८.४९ प्रतिशत भारतमा सबभन्दा कम थियो।<ref name=kishanganj/><ref name=literacy>{{cite web | url =http://www.educationforallinindia.com/page157.html | title =District-specific Literates and Literacy Rates, 2001 | accessdate =2010-10-05 | work = | publisher =Registrar General, India, Ministry of Home Affairs }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100414170051/http://www.educationforallinindia.com/page157.html |date=2010-04-14 }}</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[बिहारमा साक्षरता]] ==सन्दर्भ== {{reflist}} {{Geographic location |Centre = किशनगंज जिल्ला |North = ''[[नेपाल]]'' |Northeast = [[दार्जिलिङ जिल्ला]], [[पश्चिम बङ्गाल]] |East = |Southeast = [[उत्तर दिनाजपुर जिल्ला]], [[पश्चिम बङ्गाल]] |South = |Southwest = [[पूर्णिया जिल्ला]] |West = [[अररिया जिल्ला]] |Northwest = }} {{टेम्पलेट बिहारका जिल्ला तथा प्रमण्डलहरू}} [[श्रेणी:बिहारका जिल्लाहरू]] [[श्रेणी:पूर्णिया प्रमण्डल]] {{stub}} ftdh56f3ts955et53r8j7bpqrm0hggc 0 12883 1354593 900852 2026-05-08T06:03:55Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354593 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = चरा | fossil_range = <br />{{fossilrange|121|0|[[Early Cretaceous]] ([[Aptian]]) – [[Holocene|Present]], 121–0 Mya| | earliest=160.8}} | image =Bird Diversity 2013.png|300px | image_caption = विभिन्न प्रजातिका चराहरू : [[Red-crested turaco]], [[shoebill]], [[white-tailed tropicbird]]<br />Row 2: [[Steller's sea eagle]], [[grey crowned crane]], [[मुजुर]]<br />Row 3: [[मलेवा]], [[Anna's hummingbird]], [[Atlantic puffin]]<br />Row 4: [[Southern cassowary]], [[rainbow lorikeet]], [[American flamingo]]<br />Row 5: [[Gentoo penguin]], [[grey heron]], [[blue-footed booby]]<br />Row 6: [[Bar-throated minla]], [[Eurasian eagle-owl]], [[keel-billed toucan]] | taxon = Aves | authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]<ref>{{cite web | url=http://taxonomicon.taxonomy.nl/TaxonTree.aspx?id=80129&tree=0.1 | title=Systema Naturae 2000 / Classification, Class Aves | accessdate=11 June 2012 | last=Brands | first=Sheila | date=14 August 2008 | work=Project: The Taxonomicon }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080505214909/http://taxonomicon.taxonomy.nl/TaxonTree.aspx?id=80129&tree=0.1 |date=5 May 2008 }}</ref> | subdivision_ranks = विद्यमान [[श्रेणी वर्गिकरण (जिवविज्ञान)|श्रेणी वर्गिकरण]] तथा अस्थायी सिमाङ्कन | subdivision = {{show |1=See orders |2= * Infraclass [[Palaeognathae]] ** Superorder Struthionimorphae *** [[Struthioniformes]] (Ostrichs) – 58?–0 Mya, Late [[Paleocene]]?–[[Holocene|Present]] ** Superorder [[Notopalaeognathae]] *** [[Rheiformes]] (Rheas) – 56–0 Mya, Late [[Paleocene]]–Present *** [[Tinamiformes]] (Tinamous) – 10–0 Mya, Middle [[Miocene]]–Present *** [[Casuariiformes]] (Casowaries and Emus) – 58.7–0 Mya, Late [[Paleocene]]–Present *** [[Apterygiformes]] (Kiwis) – 23.03–0 Mya, Early [[Miocene]]–Present * Infraclass [[Neognathae]] ** Superorder [[Galloanserae]] *** [[Galliformes]] (Gamebirds) – 45–0 Mya, Middle [[Eocene]]–Present *** [[Anseriformes]] (Waterfowl) – 71–0 Mya, Late [[Cretaceous]] ([[Maastrichtian]])–Present ** Superorder [[Neoaves]] *** [[Phoenicopteriformes]] (Flamingos) – 50–0 Mya, Early [[Eocene]]–Present *** [[Podicipediformes]] (Grebes) – 25–0 Mya, Late [[Oligocene]]–Present *** [[Columbiformes]] (Pigeons and doves) – 23.03–0 Mya, Early [[Miocene]]–Present *** [[Mesitornithiformes]] (Mesites) – No fossil records *** [[Pterocliformes]] (Sandgrouse) – 33.9–0 Mya, Late [[Oligocene]]–Present *** [[Apodiformes]] (swifts, treeswifts and hummingbirds) – 52–0 Mya, Early [[Eocene]]–Present *** [[Caprimulgiformes]] (Nightjars, nighthawks, potoos, oilbirds, frogmouths and owlet-nightjars) – 59.2–0 Mya, Middle [[Paleocene]]–Present *** [[Cuculiformes]] (Cuckoos, anis, etc) – 34–0 Mya, Late [[Miocene]]–Present *** [[Otidiformes]] (Bustards, floricans, etc) – 13–0 Mya, Middle [[Miocene]]–Present *** [[Musophagiformes]] (Turacos and go-away-birds) – 24–0 Mya, Late [[Oligocene]]–Present *** [[Opisthocomiformes]] (Hoatzin) – 33.9–0 Mya, Late [[Eocene]]–Present *** [[Gruiformes]] (Cranes, crakes, rails, wood-rails, fluftais, gallinules, limpkins, trumpeters, finfoots and sungrebes) – 66–0 Mya, Late [[Cretaceous]] ([[Maastrichtian]])–Present *** [[Charadriiformes]] (Plovers, crab plovers, lapwings, seagulls, puffins, auks, sandipipers, buttonquails, stilts, avocets, ibisbills, woodcocks, skuas, etc) – 75–0 Mya, Late [[Cretaceous]] ([[Campanian]])–Present *** [[Gaviiformes]] (Loons) – 70–0 Mya, Late Cretaceous (Maastrichtian)–Present *** [[Procellariiformes]] (petrels, storm petrels, albatrosses and diving petrels) – 33.9–0 Mya, Early [[Oligocene]]–Present *** [[Sphenisciformes]] (penguins) – 62–0 Mya, Early [[Paleocene]]–Present *** [[Ciconiiformes]] (storks, openbills and jabirus) – 30–0 Mya, Early [[Oligocene]]–Present *** [[Suliformes]] (boobiess, gannets, fregatbirds, cormorants, shags and anhigas) – 90–0 Mya, Late [[Cretaceous]] ([[Turonian]])–Present *** [[Pelecaniformes]] (pelicans, ibises, shoebills, egretts, herons, etc) – 66–0 Mya, Late [[Cretaceous]] ([[Maastrichtian]])–Present *** [[Eurypygiformes]] (sunbitterns and kagu) – 56–0 Mya, Late [[Paleocene]]–Present *** [[Phaethontiformes]] (tropicbirds) – 58.7–0 Mya, Late Paleocene–Present *** [[Cathartiformes]] (New World vultures) – 41–0 Mya, Middle [[Eocene]]–Present *** [[Accipitriformes]] (eagles, Old World vultures, secretary-birds, hawks, harriers, etc) – 47–0 Mya, Late Eocene–Present *** [[Strigiformes]] (owls) – 30–0 Mya, Early [[Oligocene]]–Present *** [[Coliiformes]] (mousebirds) – ~65–0 Mya, Early [[Paleocene]]–Present *** [[Leptosomiformes]] (cuckoorollers) – No fossil record *** [[Trogoniformes]] (trogons and quetzals) – 49–0 Mya, Early [[Eocene]]–Present *** [[Bucerotiformes]] (hornbills, hoopoes and wood-hoopoes) – ~40–0 Mya, Middle Eocene–Present *** [[Coraciiformes]] (rollers, bee eaters, todys, kingfishers, etc) – 41.2–0 Mya, Middle Eocene–Present *** [[Piciformes]] (woodpeckers, flickers, toucans, aracaris, motmots, etc) – 56–0 Mya, Early Eocene–Present *** [[Cariamiformes]] (seriema) – 66–0 Mya, Late [[Cretaceous]] ([[Maastrichtian]])–Present *** [[Falconiformes]] (falcons and caracaras) – 50–0 Mya, Early [[Eocene]]–Present *** [[Psittaciformes]] (parrots and cockatoos) – 50–0 Mya, Early Eocene–Present *** [[Passeriformes]] (passerines) – 52.5–0 Mya, Early Eocene–Present }} | synonyms = * Neornithes <small>Gadow, 1883</small> }} '''चरा''' वा '''पक्षी''' (एभ्स) [[जनावर|जन्तु]] जगतको एक प्राणी समूह हो । चरा समूहमा पर्ने प्राणीहरूको पहिचान प्राणीको प्वाँख,चोंच र पखेटाबाट गर्न सकिन्छ ।यिनीहरूको डुंगाको आकारको शरिर र पुच्छरले यिनीहरूलाई उड्नमा मद्दत पर्याउँछ। विश्वभरमा चराका धेरै प्रजातिहरू छन् । कतिपय प्रजातिहरू त अझै खोजविनबाटै बञ्चित छन्। नेपालमा ८८६ प्रजातिका चराहरू पाइन्छन् ।हरेक चराको आफ्नै आफ्नै विषेशता हुन्छ। == केही प्रचलित चराहरूका नाम == हाम्रो देश नेपालमा पाइने केही प्रचलित चराहरू यस प्रकार रहेका छन्। {{div col|5}} * [[डाँफे]] * [[काँडे भ्याकुर]] * [[काग]] * [[काठ फोरुवा]] * [[कालिज]] * [[कुखुरा]] * [[कोइली]] * [[कोकले]] * [[गिद्ध]] * [[चमेरो]] * [[चिबे]] * [[चील|चिल]] * [[च्याखुरा]] * [[ढुकुर]] * [[तित्रा]] * [[परेवा]] * [[प्याउँरा]] * [[फिस्टो]] * [[बकुल्लो]] * [[बट्टाई]] * [[बाज]] * [[मयूर]] * [[मुनाल]] * [[मैनाचरी]] * [[लाटोकोसेरो]] * [[लामपुच्छ्रे चरा]] * [[सारस]] * [[सुगा]] * [[हलेसो]] * [[हाँस]] {{div col end}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{Commonscat|Birds|चरा}} [[श्रेणी:चराहरू]] kevexxn6nehyfm7mxnpkozdormewkuf 0 37119 1354551 1343853 2026-05-08T00:25:02Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354551 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=अक्टोबर २०११}} [[गणित]], [[गणन]] (computing) तथा अन्य विधाहरूमा कुनै कार्यहरू सम्पन्न गर्नको लागि आवश्यक चरणहरूको [[समूह]]लाई '''अल्गोरीदम''' (algorithm) या '''कलन विधि''' भनिन्छ। अल्गोरीदमलाई कुनै स्पष्ट रूपमा पारिभाषित गणनात्मक समस्याहरूको समाधान गर्ने औजारहरू (tool)को रूपमा पनि लिइन्छ। जसमा समस्याको '''इनपुट''' र आउटपुट सामान्य भाषामा बयान गरिएको हुन्छ; यसको समाधानको रूपका आधारमा अल्गोरीद्म, क्रमगत ढङ्गले बताइन्छ कसरी इन्पुट/आउटपुट प्रकृया समापन गर्न सकिन्छ भनेर। '''केहि उदाहरणहरू: ''' १) केही सङ्ख्याहरू बिना कुनै क्रम दिइएको छ भने; यिनलाई सानो देखि ठूलो क्रम (ascending order)मा कसरी बदल्ने? २) दुई पूर्णांक सङ्ख्याहरू दिइएको भए; तिनको [[महत्तम समापवर्तक]] (Highest Common Factor) कसरी निकाल्ने ? == यो पनि हेर्नुहोस == * [[फ्लो चार्ट]] == बाह्य सूत्र == * [http://everydaymath.uchicago.edu/educators/Algorithms_final.pdf Algorithms in Everyday Mathematics ( दैनिक जीवनमा अल्गोरीद्म )] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080406072658/http://everydaymath.uchicago.edu/educators/Algorithms_final.pdf |date=2008-04-06 }} * [http://www.scriptol.org/list-of-algorithms.html '''List of algorithms, classified by purpose'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204011731/http://www.scriptol.org/list-of-algorithms.html |date=2008-12-04 }} * [http://calgo.acm.org/ Collected Algorithms] (produced by the ACM.) * [http://www.nist.gov/dads/ Dictionary of Algorithms and Data Structures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050624234059/http://www.nist.gov/dads/ |date=2005-06-24 }} * [http://www.ics.uci.edu/~eppstein/161/glossary.html Design and Analysis of Algorithms - Glossary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090403165304/http://www.ics.uci.edu/~eppstein/161/glossary.html |date=2009-04-03 }} {{Commonscat|Algorithms}} [[श्रेणी:गणित]] [[श्रेणी:गणन]] 9mw6v07sg3ucy7m1406014jm7orhv2k 0 43264 1354539 1311330 2026-05-07T16:13:57Z ~2026-27818-13 78514 1354539 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Htc new logo.svg|अङ्गुठाकार]] '''एचटिसि''' [[ताइवान]]को स्माट फोन उत्पादन गर्ने कम्पनी हो।पहिले एचटिसिको पुरारूप हाइटेक कम्प्पुटर कर्पोरेसन थियो।सुरुवाति दिनहरूमा यस कम्पनीले माइक्रोसफ्टको विइन्डोज मोबाइल अपरेटिङ सिस्टममा आधारित भइ स्माट फोन उत्पादन गर्ने गर्दथ्यो तर सन २००९ देखी विइन्डोज मोबाइल अपरेटिङ सिस्टमबाट सरेर [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]]मा आधारित फोनहरू उत्पादन गर्ने गरेको छ तर सन २०१० देखी फेरि विइन्डोजको फोनहरू पनि एन्ड्रोइडसङगै उत्पादन गरिरएको छ।एचटिसि ओपन हान्डसेट एलाईन्सको पनि सदस्य हो।ओपन हान्डसेट एलाईन्स हातेसेट उत्पादनकर्ता तथा अपरेटरहरूको समुह हो जो एन्ड्रोइड मोबाइल डिभाइस प्यालेटफमलाई विकसित गर्न उद्दत रहिआएको छ। <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{stub}} {{Commonscat|HTC Corporation}} 435swxxkxk2737uujp2n0qcy51c8zbj 0 43949 1354554 1293765 2026-05-08T01:03:06Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354554 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = आमा | image = चित्र:Aama (film poster).png | caption = | director = [[हिरासिंह खत्री]] | writer = {{plainlist| * दुर्गा श्रेष्ठ * चैत्य देवी }} | starring = {{plainlist| * [[शिवशङ्कर मानन्धर]] * [[भुवन चन्द]] * [[हरिप्रसाद रिमाल]] * [[वसुन्धरा भुसाल]] }} | studio = नेपाल सरकार सूचना तथा प्रसारण विभाग (तत्कालीन रोयल नेपाल फिल्म कर्पोरेशन) | released = वि.सं. २०२१ साल असोज २२ गते | country = [[नेपाल]] | language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] }} '''''आमा''''' [[हिरासिंह खत्री]]द्वारा निर्देशित नेपाली कथानक चलचित्र हो। दुर्गा श्रेष्ठ र चैत्य देवीद्वारा लेखिएको यस चलचित्रलाई [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र वीर विक्रम शाह]]ले तत्कालीन रोयल नेपाल फिल्म कर्पोरेशनको उत्पादनको रूपमा सार्वजनिक गरेका थिएँ। यस चलचित्रमा [[शिवशङ्कर मानन्धर]] तथा [[भुवन चन्द]]लाई प्रमुख भूमिकामा र [[वसुन्धरा भुसाल]], [[हिरासिंह खत्री]] तथा [[हरिप्रसाद रिमाल]]लाई सहायक भूमिकामा राखिएको छ। यो चलचित्रमा [[नेपाली सेना]]मा काम गरेपछि घर फर्केका युवाको कथा दर्शाइएको छ। राजा महेन्द्रको आग्रहमा हिरासिंह खत्रीले निर्देशन गरेको यस चलचित्रको अधिकतम भागको छायाङ्कन तथा उत्पादन पछिका कार्यहरू [[भारत]]को [[कोलकाता]]मा गरिएको थियो। वि.सं. २०२१ साल असोज २२ गते सार्वजनिक गरिएको यस चलचित्रलाई नेपालमा नै निर्माण गरिएको प्रथम चलचित्रको रूपमा दर्ता गरिएको छ। ==कथा सारांश== हर्कबहादुर एक जडैँया हुन् जो आफ्नी श्रीमतीसँग शारीरिक दुर्व्यवहार गर्छन्। कथा सुरु भएको समयको एक दिन पछि ऋण तिर्न नसकेको हुनाले हर्कबहादुरको बन्धकको रूपमा राखिएको घरलाई लिइने कुरा निस्कदा उनले आफ्नी श्रीमतीलाई मादक पदार्थ सेवन गर्न छोड्ने वाचा गर्छन्। त्यही दिन, पछि तिर उनी मादक पदार्थको सेवन गरी घर फर्कन्छन् र आफ्नी श्रीमतीलाई कुट्न थाल्छन् तर चट्टानले लागेर उनको मृत्यु हुन्छ। उनको मृत्यु पछि उनका छोरा मानबहादुर ([[शिवशङ्कर मानन्धर|शिवशङ्कर]]) घर छोडी सेनामा भर्ती हुन्छन्। दुई वर्ष पछि विदेशी सेनामा काम गरेर मान घर फर्कन्छन् तर आफ्नी आमालाई देख्दैनन्। उनकी आमाको मृत्यु भएको ज्ञात भएपछि उनले नेपाल छोड्ने निर्णय गर्छन् तर उनका छिमेकीहरूले "[[जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी]]" भन्दै उनलाई आफ्नो समाजको सेवा गर्ने सल्लाह दिन्छन्। अन्ततः मानले छिमेकीहरूको सुझाव मानी देशको बढ्दो अर्थतन्त्रमा सक्दो योगदान दिने निर्णय लिन्छन्। ==कलाकार== * [[शिवशङ्कर मानन्धर]] * [[भुवन चन्द]] * [[हरिप्रसाद रिमाल]] * [[वसुन्धरा भुसाल]] ==निर्माण== [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र वीर विक्रम शाह]]को आग्रहमा भारतीय चलचित्रको क्षेत्रमा काम गरिरहेका प्रख्यात नेपाली चलचित्र निर्देशक [[हिरासिंह खत्री]]ले [[पञ्चायती व्यवस्था]]को प्रवर्धन गर्नका लागि ''आमा'' चलचित्रको निर्माण गरेका थिएँ।<ref name=":1">{{Cite web|url=http://bossnepal.com/aama-movie-produced-nepal/|title=Aama, first movie produced in Nepal|trans-title=आमा, नेपालमा निर्मित प्रथम चलचित्र|website=बस नेपाल|language=अमेरिकी अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418143739/http://bossnepal.com/aama-movie-produced-nepal/|archive-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ५ गते|url-status=|access-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ४ गते}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418143739/http://bossnepal.com/aama-movie-produced-nepal/ |date=2019-04-18 }}</ref> नेपाली चलचित्रको प्रारम्भिक कालमा देशमा नै चलचित्र निर्माण, छायाङ्कन, वितरण र प्रस्तुतीकरण गर्ने उपयुक्त पूर्वाधारको निर्माण भएको थिएँन।<ref name=":5">{{Cite journal|last=महर्जन|first=हर्षमान|title=Machinery of state control: History of cinema censor board in Nepal|trans-title=नेपाली चलचित्र सेन्सर बोर्डको इतिहास|journal=बोधी|language=अङ्ग्रेजी|volume=४|issue=१|pages=१६८–१९०|issn=2091-0479|doi=10.3126/bodhi.v4i1.5818|year=वि.सं. २०२७|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theculturetrip.com/asia/nepal/articles/kollywood-the-films-of-nepal/|title=Kollywood: The Essential Films of Nepal|trans-title=कलिउड: महत्त्वपूर्ण नेपाली चलचित्रहरू|last=कोर्डेकी|first=आन्या|website=कल्चर ट्रिप|access-date=वि.सं. २०७६ साल भदौ ५ गते|archive-url=https://web.archive.org/web/20191108135354/https://theculturetrip.com/asia/nepal/articles/kollywood-the-films-of-nepal/|archive-date=वि.सं. २०७६ साल कात्तिक २२ गते|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191108135354/https://theculturetrip.com/asia/nepal/articles/kollywood-the-films-of-nepal/ |date=2019-11-08 }}</ref> त्यसबेला कुनै व्यवसायिक अभिनेता नभएका हुनाले निर्देशक खत्रीले गायक [[शिवशङ्कर मानन्धर|शिवशङ्कर]] र नाट्यशाला प्रदर्शनकर्ता [[भुवन चन्द]]लाई छानेका थिएँ।<ref name=":5" /> घरको यादमा डुबेका व्यक्तिको भूमिका निर्वाह गर्नका लागि खत्रीले शिवशङ्करलाई छानेका थिएँ।<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.kathmanducraze.com/event/interview/first-nepali-actress-bhuwan-chand/detail|title=For Every Mood and Every Move {{!}} First nepali actress: Bhuwan Chand|trans-title=सबैका लागि {{!}} प्रथम नेपाली चलचित्र: भुवन चन्द|website=काठमाडौँ क्रेज|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418143845/https://www.kathmanducraze.com/event/interview/first-nepali-actress-bhuwan-chand/detail|archive-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ५ गते|access-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ४ गते}}</ref> प्रमुख भूमिकामा रहेकी अभिनेत्री [[भुवन चन्द]]ले यस चलचित्रमा अभिनय गर्न पाउनु नै उनको जीवनको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र अविस्मरणीय घटना भएको बताएकी थिइन्।<ref name=":6" /> चौध वर्षको उमेरमा [[हरिप्रसाद रिमाल]]ले पनि ''आमा''मा सानो भूमिका निर्वाह गरी आफ्नो अभिनय जीवनको सुरुवात गरेका थिएँ।<ref>{{Cite web|url=http://www.english.ratopati.com//story/6526|title=Prominent Artist Rimal No More|trans-title=रहेनन् लोकप्रिय कलाकार हरिप्रसाद रिमाल|last=रातोपाटी|website=रातोपाटी|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418143918/http://www.english.ratopati.com//story/6526|archive-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ५ गते|access-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ४ गते}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418143918/http://www.english.ratopati.com//story/6526 |date=2019-04-18 }}</ref> यस चलचित्रको छायाङ्कन ३ देखि ४ महिनाको समयावधिमा पूरा गरिएको थियो र निर्माण पछिका कार्यहरू [[भारत]]को [[कोलकाता]]मा ६ महिनाको अवधिमा पूरा भएको थियो।<ref name=":6" /><ref name=":3">{{Cite journal|date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ४ गते|title=Development of Film City in Dolkha|trans-title=दोलखामा चलचित्र सहरको निर्माण|url=https://www.film.gov.np/content/wp-content/uploads/2017/06/filmboard.pdf|journal=चलचित्र विकास बोर्ड, नेपाल|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417181439/https://www.film.gov.np/content/wp-content/uploads/2017/06/filmboard.pdf|archive-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ५ गते}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190417181439/https://www.film.gov.np/content/wp-content/uploads/2017/06/filmboard.pdf |date=2019-04-17 }}</ref> चलचित्रका धेरैजसो दृश्यहरू एकै चोटी छायाङ्कन गरिएको थियो।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://filmsofnepal.com/aama-1964/|title=Nepali Film – Aama (1964)|trans-title=नेपाली चलचित्र - आमा (वि.सं. २०२१)|date=वि.सं. २०६६ साल जेठ १२ गते|website=फिल्म्स अफ नेपाल|language=अमेरिकी अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418143626/https://filmsofnepal.com/aama-1964/|archive-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ५ गते|access-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ४ गते}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418143626/https://filmsofnepal.com/aama-1964/ |date=2019-04-18 }}</ref> भुवन चन्दलाई यस चलचित्रमा भूमिका निर्वाह गर्नका लागि रु. ५,००० ज्यालाको रूपमा दिइएको थियो।<ref name=":6" /> चन्दले ''काठमाडौँ क्रेज''लाई भनेकी थिइन्, "चलचित्रका निर्देशकले छायाङ्कन गर्ने व्यक्तिलाई सोधेका थिएँ मलाई भाग दिने कि नदिने भनेर र उनले चाहिँ मेरो पक्षमा बोले। तसर्थ, मैले चलचित्रमा भूमिका निर्वाह गर्न पाउनुको श्रेय छायाङ्कनमा संलग्न देव र निर्देशक खत्रीलाई नै जान्छ।"<ref name=":6" /> ==सार्वजनिकीकरण== यस चलचित्रलाई वि.सं. २०२१ साल असोज २२ गते [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref name=":1" /> ''फिल्म्स अफ नेपाल''की सुनिताले लेखे अनुसार यो चलचित्र सार्वजनिक गरेपछि नै रातारात लोकप्रिय बन्यो।<ref name=":0" /> यो चलचित्रको सफलता पछि निर्देशक [[हिरासिंह खत्री]]ले नेपाली राष्ट्रवाद र देशभक्ति झल्काउने ''[[हिजो आज भोलि (चलचित्र)|हिजो आज भोलि]]'' (वि.सं. २०२४) र ''परिवर्तन'' (वि.सं. २०२८) निर्माण गरे।<ref>{{Cite web|url=https://filmsofnepal.com/hira-singh-khatri-director/|title=Hira Singh Khatri, director|trans-title=हिरासिंह खत्री, निर्देशक|date=वि.सं. २०७२ साल वैशाख ७ गते|website=फिल्म्स अफ नेपाल|language=अमेरिकी अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418143710/https://filmsofnepal.com/hira-singh-khatri-director/|archive-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ५ गते|access-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ५ गते}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418143710/https://filmsofnepal.com/hira-singh-khatri-director/ |date=2019-04-18 }}</ref> नेपालमा नै निर्माण भएको प्रथम चलचित्रको रूपमा दर्ता गरिएको ''आमा'' [[नेपाली चलचित्र]]को इतिहासमा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण चलचित्र मानिन्छ।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=http://kathmandufilms.com/filming-in-nepal-history/|title=Filming in Nepal – The history of Nepal Filming Industry|trans-title=नेपाली चलचित्र - नेपाली चलचित्र उद्योगको इतिहास|date=वि.सं. २०७४ साल मङ्सिर २१ गते|website=काठमाडौँ फिल्म्स|language=अमेरिकी अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418143717/https://kathmandufilms.com/filming-in-nepal-history/|archive-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ५ गते|access-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ४ गते}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418143717/https://kathmandufilms.com/filming-in-nepal-history/ |date=2019-04-18 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/49832/|title=Talking Nepali movies|trans-title=नेपाली चलचित्रका बारेमा|last=पौडेल|first=राहत|website=माइ रिपब्लिका|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418143800/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/49832/|archive-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ५ गते|access-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ५ गते}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418143800/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/49832/ |date=2019-04-18 }}</ref> चलचित्रको सार्वजनिकीकरण पछि त्यसमा संलग्न कलाकारहरू पनि प्रख्यात भए।<ref name=":2" /> ''काठमाडौँ फिल्म्स''मा प्रकाशित भए अनुसार "यो [''आमा''] नेपाली चलचित्रका लागि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण घटना हो।"<ref name=":3" /> ===आलोचनात्मक प्रतिक्रिया=== ''बस नेपाल''मा छापिएको थियो, "यो चलचित्रको शीर्षक पनि सुहाउँदो खाले नै छ...''आमा''ले हामीलाई के आशा राख्ने भनेर स्वतः बताउँछ र त्यो आशा पूरा गर्छ। यसको शीर्षक र चलचित्रको विषयवस्तुले एक अर्काको पूरकको रूपमा काम गर्छन्।" समालोचकले ''आमा'' एक चोटी हेर्नैपर्छ पनि भने।<ref name=":1" /> ''मिग्युल''का फिलिप क्रायन मार्शलले भनेका थिएँ, "''आमा'' स्पष्ट रूपमा नै राष्ट्र निर्माण गर्ने साधन थियो। [[दौरा सुरुवाल]] र [[ढाका टोपी]] लगाएका पुरुष र [[सारी]] र [[चोलो]] लगाएकी महिलाका साथै विश्वव्यापी रूपमा राष्ट्रिय एकता झल्काउने प्रतीकको रूपमा प्रयोग गरिने आमाको पवित्र छविद्वारा राष्ट्रियवाद र देशभक्तिका विषयवस्तुलाई दर्शाउन खोजिएको थियो, जसमा यो सफल पनि भयो।"<ref name=":2">{{Cite web|url=http://philipmarshall.net/migyul/resources/culture/numafung.htm|title=Migyul|trans-title=मिग्युल|website=फिलिप मार्शल डट नेट|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418143928/http://philipmarshall.net/migyul/resources/culture/numafung.htm|archive-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ५ गते|access-date=वि.सं. २०७६ साल वैशाख ४ गते}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418143928/http://philipmarshall.net/migyul/resources/culture/numafung.htm |date=2019-04-18 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडी== * {{IMDb title|1999819}} [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:पोखरामा छायाङ्कन गरिएका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपालमा छायाङ्कन गरिएका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] 8v6zffuzvtdiy1oqu5fcrjlbd595ejp 0 47398 1354573 1270824 2026-05-08T04:36:32Z Bishaldev100 28807 /* राजनीति प्रवेश */ 1354573 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = महेन्द्र विक्रम शाह | native_name = | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | smallimage = | alt = | caption = | order = | office4 = [[भारतको लागि नेपाली राजदुत]] | status4 = | term_start4 = १९५४ | term_end4 = १९५४ | monarch4 = राजा त्रिभुवन | primeminister4 = | predecessor4 = [[विजय शमशेर]] | successor4 = [[दमन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|दमन शमशेर जंग बहादुर राणा]] | president4 = | pronunciation = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = |occupation = राजनीति | resting_place = | citizenship = नेपाली | nationality = | spouse = | relations = | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = | father = }} '''महेन्द्र विक्रम शाह''' नेपालका विद्वान व्यक्ति तथा पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]को २००८ मंसीर १ गतेको मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री भएका थिए। == राजनीति प्रवेश == वि.स. २००३ साल कार्तिक १५ गते अखिल भारतीय नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको अधिवेशन भयो । त्यसको संयोजक हुनुहुन्थ्यो वि.पी. कोईराला । वि.स. २००९ साल श्रावण १ मा नेपाल प्रजातन्त्र कांग्रेसको महाधिवेशबाट महेन्द्र विक्रम शाह सभापति हुनु भयो । दुबै पार्टी एकिरण पश्चात [[नेपाली कांग्रेस]] गठन भयो ।  वि.स. २००६ चैत्र २७ गते कलकत्तामा (पहिलो महाधिवेशन) भयो । महाधिवेशनबाट [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृका प्रसाद कोईराला]] सभापति र महेन्द्र विक्रम शाह महामन्त्री हुनुभयो । वि.स. २००९ जेष्ठमा जनकपुरमा दोस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|वि.पी. कोईराला]] सभापति र धनमान सिंह परियार र राजेश्वरी प्रसाद उपाध्याय हुनु भयो । त्यस्तै बीरगंजमा वि.स. २०१२ माघमा तेस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शम्सेर]] सभापति हुनु भयो भने [[विश्वबन्धु थापा]] र [[तुलसी गिरी]] महामन्त्री बन्नु भयो । ==भारतको लागि नेपाली राजदुत== {{main|भारतको लागि नेपाली राजदुत}} शाहको भारतीय प्रधानमन्त्री नेहरुलगायत राजनीतिक नेतासँग निकट सम्बन्ध थियो। भारतमा राणाहरू मात्र राजदूत हुने परम्परा तोड्न उनलाई राजदूत बनाइएको थियो। २०१२ सालमा भारतबाट महेन्द्रविक्रम शाहलाई फिर्ता बोलाउनुको पछाडि भारतले दिँदै आएको बाणिज्यको कोटासम्बन्धी विवादले काम गरेको थियो । तर, तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]सँग निकट मानिने शाहलाई उनी पदबाट हटेपछि त्यही कारणले फिर्ता बोलाएको भनिन्छ ।<ref>[http://pahilonews.com/news-post/%E0%A5%AE%E0%A5%A8-%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A5%A7-%E0%A4%B8%E0%A4%AF-%E0%A5%AC%E0%A5%AD-%E0%A4%B0/ ८२ वर्षमा नेपालका १ सय ८७ राजदूत, यस्तो छ नालीबेली]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == वैवाहिक जीवन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत]] {{stub}} 44pokhsy5abwnhz2p7krkus720czb28 1354576 1354573 2026-05-08T04:42:04Z Bishaldev100 28807 1354576 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = महेन्द्र विक्रम शाह | native_name = | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | smallimage = | alt = | caption = | order = | office4 = [[भारतको लागि नेपाली राजदुत]] | status4 = | term_start4 = १९५४ | term_end4 = १९५४ | monarch4 = राजा त्रिभुवन | primeminister4 = | predecessor4 = [[विजय शमशेर]] | successor4 = [[दमन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|दमन शमशेर जंग बहादुर राणा]] | president4 = | pronunciation = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = |occupation = राजनीति | resting_place = | citizenship = नेपाली | nationality = | spouse = माया देवी शाह | relations = | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = | father = }} '''महेन्द्र विक्रम शाह''' नेपालका विद्वान व्यक्ति तथा पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]को २००८ मंसीर १ गतेको मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री भएका थिए। == राजनीति प्रवेश == वि.स. २००३ साल कार्तिक १५ गते अखिल भारतीय नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको अधिवेशन भयो । त्यसको संयोजक हुनुहुन्थ्यो वि.पी. कोईराला । वि.स. २००९ साल श्रावण १ मा नेपाल प्रजातन्त्र कांग्रेसको महाधिवेशबाट महेन्द्र विक्रम शाह सभापति हुनु भयो । दुबै पार्टी एकिरण पश्चात [[नेपाली कांग्रेस]] गठन भयो ।  वि.स. २००६ चैत्र २७ गते कलकत्तामा (पहिलो महाधिवेशन) भयो । महाधिवेशनबाट [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृका प्रसाद कोईराला]] सभापति र महेन्द्र विक्रम शाह महामन्त्री हुनुभयो । वि.स. २००९ जेष्ठमा जनकपुरमा दोस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|वि.पी. कोईराला]] सभापति र धनमान सिंह परियार र राजेश्वरी प्रसाद उपाध्याय हुनु भयो । त्यस्तै बीरगंजमा वि.स. २०१२ माघमा तेस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शम्सेर]] सभापति हुनु भयो भने [[विश्वबन्धु थापा]] र [[तुलसी गिरी]] महामन्त्री बन्नु भयो । ==भारतको लागि नेपाली राजदुत== {{main|भारतको लागि नेपाली राजदुत}} शाहको भारतीय प्रधानमन्त्री नेहरुलगायत राजनीतिक नेतासँग निकट सम्बन्ध थियो। भारतमा राणाहरू मात्र राजदूत हुने परम्परा तोड्न उनलाई राजदूत बनाइएको थियो। २०१२ सालमा भारतबाट महेन्द्रविक्रम शाहलाई फिर्ता बोलाउनुको पछाडि भारतले दिँदै आएको बाणिज्यको कोटासम्बन्धी विवादले काम गरेको थियो । तर, तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]सँग निकट मानिने शाहलाई उनी पदबाट हटेपछि त्यही कारणले फिर्ता बोलाएको भनिन्छ ।<ref>[http://pahilonews.com/news-post/%E0%A5%AE%E0%A5%A8-%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A5%A7-%E0%A4%B8%E0%A4%AF-%E0%A5%AC%E0%A5%AD-%E0%A4%B0/ ८२ वर्षमा नेपालका १ सय ८७ राजदूत, यस्तो छ नालीबेली]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == वैवाहिक जीवन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत]] {{stub}} tnvb6qhky6h14q4n3nv9wd94tcgr4ak 1354578 1354576 2026-05-08T04:48:55Z Bishaldev100 28807 1354578 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = महेन्द्र विक्रम शाह | native_name = | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | smallimage = | alt = | caption = | order = | office4 = [[भारतको लागि नेपाली राजदुत]] | status4 = | term_start4 = १९५४ | term_end4 = १९५४ | monarch4 = राजा त्रिभुवन | primeminister4 = | predecessor4 = [[विजय शमशेर]] | successor4 = [[दमन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|दमन शमशेर जंग बहादुर राणा]] | president4 = | pronunciation = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = |occupation = राजनीति | resting_place = | citizenship = नेपाली | nationality = | spouse = माया देवी शाह | relations = | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = | father = }} '''महेन्द्र विक्रम शाह''' नेपालका विद्वान व्यक्ति तथा पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]को २००८ मंसीर १ गतेको मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=श्री मातृका प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168 |access-date=2026-05-08 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=मन्त्रिमण्डल बैठकको निर्णय तथा कार्यविभाज गरिएको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2171 |access-date=2026-05-08 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> == राजनीति प्रवेश == वि.स. २००३ साल कार्तिक १५ गते अखिल भारतीय नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको अधिवेशन भयो । त्यसको संयोजक हुनुहुन्थ्यो वि.पी. कोईराला । वि.स. २००९ साल श्रावण १ मा नेपाल प्रजातन्त्र कांग्रेसको महाधिवेशबाट महेन्द्र विक्रम शाह सभापति हुनु भयो । दुबै पार्टी एकिरण पश्चात [[नेपाली कांग्रेस]] गठन भयो ।  वि.स. २००६ चैत्र २७ गते कलकत्तामा (पहिलो महाधिवेशन) भयो । महाधिवेशनबाट [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृका प्रसाद कोईराला]] सभापति र महेन्द्र विक्रम शाह महामन्त्री हुनुभयो । वि.स. २००९ जेष्ठमा जनकपुरमा दोस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|वि.पी. कोईराला]] सभापति र धनमान सिंह परियार र राजेश्वरी प्रसाद उपाध्याय हुनु भयो । त्यस्तै बीरगंजमा वि.स. २०१२ माघमा तेस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शम्सेर]] सभापति हुनु भयो भने [[विश्वबन्धु थापा]] र [[तुलसी गिरी]] महामन्त्री बन्नु भयो । ==भारतको लागि नेपाली राजदुत== {{main|भारतको लागि नेपाली राजदुत}} शाहको भारतीय प्रधानमन्त्री नेहरुलगायत राजनीतिक नेतासँग निकट सम्बन्ध थियो। भारतमा राणाहरू मात्र राजदूत हुने परम्परा तोड्न उनलाई राजदूत बनाइएको थियो। २०१२ सालमा भारतबाट महेन्द्रविक्रम शाहलाई फिर्ता बोलाउनुको पछाडि भारतले दिँदै आएको बाणिज्यको कोटासम्बन्धी विवादले काम गरेको थियो । तर, तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]सँग निकट मानिने शाहलाई उनी पदबाट हटेपछि त्यही कारणले फिर्ता बोलाएको भनिन्छ ।<ref>[http://pahilonews.com/news-post/%E0%A5%AE%E0%A5%A8-%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A5%A7-%E0%A4%B8%E0%A4%AF-%E0%A5%AC%E0%A5%AD-%E0%A4%B0/ ८२ वर्षमा नेपालका १ सय ८७ राजदूत, यस्तो छ नालीबेली]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == वैवाहिक जीवन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत]] {{stub}} 4aimivq5oty8q78koesf4sropnjw8fm 1354586 1354578 2026-05-08T05:14:12Z Bishaldev100 28807 1354586 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = महेन्द्र विक्रम शाह | native_name = | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | smallimage = | alt = | caption = | order = | office4 = [[भारतको लागि नेपाली राजदुत]] | status4 = | term_start4 = १९५४ | term_end4 = १९५४ | monarch4 = राजा त्रिभुवन | primeminister4 = | predecessor4 = [[विजय शमशेर]] | successor4 = [[दमन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|दमन शमशेर जंग बहादुर राणा]] | president4 = | pronunciation = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = |occupation = राजनीति | resting_place = | citizenship = नेपाली | nationality = | spouse = माया देवी शाह | relations = | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = | father = }} '''महेन्द्र विक्रम शाह''' नेपालका विद्वान व्यक्ति तथा पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]को २००८ मंसीर १ गतेको मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=श्री मातृका प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168 |access-date=2026-05-08 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=मन्त्रिमण्डल बैठकको निर्णय तथा कार्यविभाज गरिएको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2171 |access-date=2026-05-08 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> == राजनीति प्रवेश == वि.स. २००३ साल कार्तिक १५ गते अखिल भारतीय नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको अधिवेशन भयो । त्यसको संयोजक हुनुहुन्थ्यो वि.पी. कोईराला । वि.स. २००९ साल श्रावण १ मा नेपाल प्रजातन्त्र कांग्रेसको महाधिवेशबाट महेन्द्र विक्रम शाह सभापति हुनु भयो । दुबै पार्टी एकिरण पश्चात [[नेपाली कांग्रेस]] गठन भयो ।  वि.स. २००६ चैत्र २७ गते कलकत्तामा (पहिलो महाधिवेशन) भयो । महाधिवेशनबाट [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृका प्रसाद कोईराला]] सभापति र महेन्द्र विक्रम शाह महामन्त्री हुनुभयो । वि.स. २००९ जेष्ठमा जनकपुरमा दोस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|वि.पी. कोईराला]] सभापति र धनमान सिंह परियार र राजेश्वरी प्रसाद उपाध्याय हुनु भयो । त्यस्तै बीरगंजमा वि.स. २०१२ माघमा तेस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शम्सेर]] सभापति हुनु भयो भने [[विश्वबन्धु थापा]] र [[तुलसी गिरी]] महामन्त्री बन्नु भयो । ==भारतको लागि नेपाली राजदुत== {{main|भारतको लागि नेपाली राजदुत}} शाहको भारतीय प्रधानमन्त्री नेहरुलगायत राजनीतिक नेतासँग निकट सम्बन्ध थियो। भारतमा राणाहरू मात्र राजदूत हुने परम्परा तोड्न उनलाई राजदूत बनाइएको थियो। २०१२ सालमा भारतबाट महेन्द्रविक्रम शाहलाई फिर्ता बोलाउनुको पछाडि भारतले दिँदै आएको बाणिज्यको कोटासम्बन्धी विवादले काम गरेको थियो । तर, तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]सँग निकट मानिने शाहलाई उनी पदबाट हटेपछि त्यही कारणले फिर्ता बोलाएको भनिन्छ ।<ref>[http://pahilonews.com/news-post/%E0%A5%AE%E0%A5%A8-%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A5%A7-%E0%A4%B8%E0%A4%AF-%E0%A5%AC%E0%A5%AD-%E0%A4%B0/ ८२ वर्षमा नेपालका १ सय ८७ राजदूत, यस्तो छ नालीबेली]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == वैवाहिक जीवन == जीवनसाथी: माया देवी शाह<ref>{{Cite web |title=Engaging Saga of A Pioneering Woman |url=https://risingnepaldaily.com/news/24082 |access-date=2026-05-08 |website=GorakhaPatra}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत]] {{stub}} ndiab8n5sabqnigfq6canftdll8gb3k 1354587 1354586 2026-05-08T05:14:55Z Bishaldev100 28807 1354587 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = महेन्द्र विक्रम शाह | native_name = | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | smallimage = | alt = | caption = | order = | office4 = [[भारतको लागि नेपाली राजदुत]] | status4 = | term_start4 = १९५४ | term_end4 = १९५४ | monarch4 = राजा त्रिभुवन | primeminister4 = | predecessor4 = [[विजय शमशेर]] | successor4 = [[दमन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|दमन शमशेर जंग बहादुर राणा]] | president4 = | pronunciation = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = |occupation = राजनीति | resting_place = | citizenship = नेपाली | nationality = | spouse = माया देवी शाह | relations = | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = | father = }} '''महेन्द्र विक्रम शाह''' नेपालका विद्वान व्यक्ति तथा पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]को २००८ मंसीर १ गतेको मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=श्री मातृका प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168 |access-date=2026-05-08 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=मन्त्रिमण्डल बैठकको निर्णय तथा कार्यविभाज गरिएको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2171 |access-date=2026-05-08 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> == राजनीति प्रवेश == वि.स. २००३ साल कार्तिक १५ गते अखिल भारतीय नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको अधिवेशन भयो । त्यसको संयोजक हुनुहुन्थ्यो वि.पी. कोईराला । वि.स. २००९ साल श्रावण १ मा नेपाल प्रजातन्त्र कांग्रेसको महाधिवेशबाट महेन्द्र विक्रम शाह सभापति हुनु भयो । दुबै पार्टी एकिरण पश्चात [[नेपाली कांग्रेस]] गठन भयो ।  वि.स. २००६ चैत्र २७ गते कलकत्तामा (पहिलो महाधिवेशन) भयो । महाधिवेशनबाट [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृका प्रसाद कोईराला]] सभापति र महेन्द्र विक्रम शाह महामन्त्री हुनुभयो । वि.स. २००९ जेष्ठमा जनकपुरमा दोस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|वि.पी. कोईराला]] सभापति र धनमान सिंह परियार र राजेश्वरी प्रसाद उपाध्याय हुनु भयो । त्यस्तै बीरगंजमा वि.स. २०१२ माघमा तेस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शम्सेर]] सभापति हुनु भयो भने [[विश्वबन्धु थापा]] र [[तुलसी गिरी]] महामन्त्री बन्नु भयो । ==भारतको लागि नेपाली राजदुत== {{main|भारतको लागि नेपाली राजदुत}} शाहको भारतीय प्रधानमन्त्री नेहरुलगायत राजनीतिक नेतासँग निकट सम्बन्ध थियो।<ref name=":0" /> भारतमा राणाहरू मात्र राजदूत हुने परम्परा तोड्न उनलाई राजदूत बनाइएको थियो। २०१२ सालमा भारतबाट महेन्द्रविक्रम शाहलाई फिर्ता बोलाउनुको पछाडि भारतले दिँदै आएको बाणिज्यको कोटासम्बन्धी विवादले काम गरेको थियो । तर, तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]सँग निकट मानिने शाहलाई उनी पदबाट हटेपछि त्यही कारणले फिर्ता बोलाएको भनिन्छ ।<ref>[http://pahilonews.com/news-post/%E0%A5%AE%E0%A5%A8-%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A5%A7-%E0%A4%B8%E0%A4%AF-%E0%A5%AC%E0%A5%AD-%E0%A4%B0/ ८२ वर्षमा नेपालका १ सय ८७ राजदूत, यस्तो छ नालीबेली]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == वैवाहिक जीवन == जीवनसाथी: माया देवी शाह<ref name=":0">{{Cite web |title=Engaging Saga of A Pioneering Woman |url=https://risingnepaldaily.com/news/24082 |access-date=2026-05-08 |website=GorakhaPatra}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत]] {{stub}} slsv9zjlbp826ggczh2frcri3939qxg 1354588 1354587 2026-05-08T05:15:21Z Bishaldev100 28807 1354588 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = महेन्द्र विक्रम शाह | native_name = | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | smallimage = | alt = | caption = | order = | office4 = [[भारतको लागि नेपाली राजदुत]] | status4 = | term_start4 = १९५४ | term_end4 = १९५४ | monarch4 = राजा त्रिभुवन | primeminister4 = | predecessor4 = [[विजय शमशेर]] | successor4 = [[दमन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|दमन शमशेर जंग बहादुर राणा]] | president4 = | pronunciation = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = |occupation = राजनीति | resting_place = | citizenship = नेपाली | nationality = | spouse = माया देवी शाह<ref name=":0" /> | relations = | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = | father = }} '''महेन्द्र विक्रम शाह''' नेपालका विद्वान व्यक्ति तथा पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]को २००८ मंसीर १ गतेको मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=श्री मातृका प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168 |access-date=2026-05-08 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=मन्त्रिमण्डल बैठकको निर्णय तथा कार्यविभाज गरिएको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2171 |access-date=2026-05-08 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> == राजनीति प्रवेश == वि.स. २००३ साल कार्तिक १५ गते अखिल भारतीय नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको अधिवेशन भयो । त्यसको संयोजक हुनुहुन्थ्यो वि.पी. कोईराला । वि.स. २००९ साल श्रावण १ मा नेपाल प्रजातन्त्र कांग्रेसको महाधिवेशबाट महेन्द्र विक्रम शाह सभापति हुनु भयो । दुबै पार्टी एकिरण पश्चात [[नेपाली कांग्रेस]] गठन भयो ।  वि.स. २००६ चैत्र २७ गते कलकत्तामा (पहिलो महाधिवेशन) भयो । महाधिवेशनबाट [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृका प्रसाद कोईराला]] सभापति र महेन्द्र विक्रम शाह महामन्त्री हुनुभयो । वि.स. २००९ जेष्ठमा जनकपुरमा दोस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|वि.पी. कोईराला]] सभापति र धनमान सिंह परियार र राजेश्वरी प्रसाद उपाध्याय हुनु भयो । त्यस्तै बीरगंजमा वि.स. २०१२ माघमा तेस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शम्सेर]] सभापति हुनु भयो भने [[विश्वबन्धु थापा]] र [[तुलसी गिरी]] महामन्त्री बन्नु भयो । ==भारतको लागि नेपाली राजदुत== {{main|भारतको लागि नेपाली राजदुत}} शाहको भारतीय प्रधानमन्त्री नेहरुलगायत राजनीतिक नेतासँग निकट सम्बन्ध थियो। भारतमा राणाहरू मात्र राजदूत हुने परम्परा तोड्न उनलाई राजदूत बनाइएको थियो। २०१२ सालमा भारतबाट महेन्द्रविक्रम शाहलाई फिर्ता बोलाउनुको पछाडि भारतले दिँदै आएको बाणिज्यको कोटासम्बन्धी विवादले काम गरेको थियो । तर, तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]सँग निकट मानिने शाहलाई उनी पदबाट हटेपछि त्यही कारणले फिर्ता बोलाएको भनिन्छ ।<ref>[http://pahilonews.com/news-post/%E0%A5%AE%E0%A5%A8-%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A5%A7-%E0%A4%B8%E0%A4%AF-%E0%A5%AC%E0%A5%AD-%E0%A4%B0/ ८२ वर्षमा नेपालका १ सय ८७ राजदूत, यस्तो छ नालीबेली]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == वैवाहिक जीवन == जीवनसाथी: माया देवी शाह<ref name=":0">{{Cite web |title=Engaging Saga of A Pioneering Woman |url=https://risingnepaldaily.com/news/24082 |access-date=2026-05-08 |website=GorakhaPatra}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत]] {{stub}} 8kw2pzvx6duv0jrg7ennus7lr8x72qn 0 52690 1354591 1342979 2026-05-08T05:47:38Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354591 wikitext text/x-wiki यो विश्वभरका [[मानिस]]ले घरमा पाल्ने [[जनावर]]हरूको सूची हो। <ref name="Table of Domesticated Animals">[http://archaeology.about.com/od/dterms/a/domestication.htm Animal Domestication - Table of Dates and Places of Animal Domestication<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707075011/http://archaeology.about.com/od/dterms/a/domestication.htm |date=2011-07-07 }}</ref> ==घरपालुवा जनावरहरूको सूची== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; height:100px;" |- ! style="width: 12em;" | जाति/प्रजाति !! जंगली पुर्खा !! मिति !! उत्पति स्थान !! उपयोग !! तस्विर !! परिवर्तन !! Extent in wild vs captivity |- |valign="center"|[[कुकुर]] (''Canis lupus familiaris'') |[[ब्वाँसो]] (''Canis lupus'') |[[घरपालुवा कुकुरको सुरुवात|इपू ३०००० र इपू १५००० को बिच]] <ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/27240370/ MSNBC : World's first dog lived 31,700 years ago, ate big]</ref> | style="text-align:center;"|[[युरेसिया|युरेशिया]] | style="text-align:center;"|मासु, पाल्तु जनावर, सौख, शिकार, वैज्ञानिक अनुसन्धान, धार्मिक प्रयोजन, लडाईं, दौड, यातायात, काम गराउन, उद्दार कार्य, पथ प्रदर्शन, सेवा, पहरा, भेडाको रेखदेख |[[File:Pembroke Welsh Corgi 600.jpg|130px]] |tame; significant physical and behavioral changes |Very common in captivity, wild relatives are much less common |- |valign="center"| [[भेडा]] (''Ovis aries'') |[[मफ्लन]] (''Ovis orientalis'') |इपू ११,००० र इपू ९,००० को बिच<ref>{{cite book | author=Krebs, Robert E. & Carolyn A. | title=Groundbreaking Scientific Experiments, Inventions & Discoveries of the Ancient World | location=Westport, CT | publisher=Greenwood Press | year=2003 | isbn=0-313-31342-3}}</ref><ref name="storey">{{cite book |title=Storey's Guide to Raising Sheep |last=Simmons |first=Paula |coauthors=Carol Ekarius |year=2001 |publisher=Storey Publishing LLC |location=North Adams, MA |isbn=978-1-58017-262-2 }}</ref> | style="text-align:center;"|[[पश्चिम एसिया|दक्षिणपश्चिम एसिया]]([[इरान]]) | style="text-align:center;"|दुध, छाला, पाल्तु जनावर, सौख, दौड, धार्मिक प्रयोजन, वैज्ञानिक अनुसन्धान, पहरा, लडाईं, सजावट |[[File:Pair of Icelandic Sheep.jpg|130px]] | Some physical changes | |- |valign="center"|[[बङ्गुर|बंगुर]] (''Sus scrofa domesticus'') |[[बँदेल]] (''Sus scrofa'') |इपू ९,०००<ref>{{cite journal |author=Giuffra E, Kijas JM, Amarger V, Carlborg O, Jeon JT, Andersson L |title=The origin of the domestic pig: independent domestication र subsequent introgression |journal=Genetics |volume=154 |issue=4 |pages=1785–91 |year=2000 |month=April |pmid=10747069 |pmc=1461048 |url=http://www.genetics.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10747069}}</ref> | style="text-align:center;"|[[पूर्वी क्षेत्र]], [[चीन]] | style="text-align:center;"|मासु, छाला, वैज्ञानिक अनुसन्धान, सौख, दौड, लडाईं, काम गराउन, पाल्तु जनावर |[[File:Sow with piglet.jpg|130px]] | Some physical changes | |- |valign="center"|[[बाख्रा]] (''Capra aegagrus hircus'') |[[जङ्गली बाख्रा|जंगली बाख्रा]] (''Capra aegagrus'') |8000 BC<ref>Melinda A. Zeder, [http://web.utk.edu/~persian/goat.htm Goat busters track domestication] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204221312/http://web.utk.edu/~persian/goat.htm |date=2012-02-04 }} (Physiologic changes and evolution of goats into a domesticated animal), April 2000.</ref> | style="text-align:center;"|[[इरान]] | style="text-align:center;"|दुध, मासु, काम गराउन, छाला, रौँ, सौख, दौड, धार्मिक प्रयोजन, लडाईं, पाल्तु जनावर |[[File:Capra, Crete 4.jpg|130px]] | Slight physical changes | |- |valign="center"|[[गाई]] (''Bos primigenius taurus'') |[[अरक्स]] (''Bos primigenius'') (विलुप्त) |इपू ८,०००<ref>[http://www.comp-archaeology.org/WendorfSAA98.html Late Neolithic megalithic structures at Nabta Playa (Sahara), southwestern Egypt.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180205001131/http://www.comp-archaeology.org/WendorfSAA98.html |date=2018-02-05 }}</ref><ref>Source : Laboratoire de Préhistoire et Protohistoire de l'Ouest de la France [http://palissy.humana.univ-nantes.fr/LABOS/UMR/serveur/recherche/pruvost.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090626225631/http://palissy.humana.univ-nantes.fr/LABOS/UMR/serveur/recherche/pruvost.html |date=2009-06-26 }}, {{fr icon}}.</ref> | style="text-align:center;"|[[युरोप]], [[एसिया]] र [[उत्तर अफ्रिका]] | style="text-align:center;"|मासु, दुध, छाला, काम गराउन, खेतबारी जोत्न, रगत, यातायात, मल, लडाईं, सौख, पाल्तु जनावर, धार्मिक प्रयोजन | [[File:Cow female black white.jpg|130px]] | Some physical changes |Common in captivity, wild relatives extinct |- |valign="center"|[[जेबु]] (''Bos primigenius indicus'') |[[अरक्स]] (''Bos primigenius'') (विलुप्त) |इपू ८,००० | style="text-align:center;"|[[भारत]] | style="text-align:center;"|मासु, दुध, छाला, काम गराउन, खेतबारी जोत्न, रगत, यातायात, मल, लडाईं, सौख, दौड, धार्मिक प्रयोजन |[[File:Bos taurus indicus.jpg|130px]] | Considerable physical changes | Wild relatives extinct |- |valign="center"| [[बिरालो]] (''Felis catus'') |[[जङ्गली बिरालो|जंगली बिरालो]] (''Felis silvestris'') |इपू ७,५००<ref>''[http://news.nationalgeographic.com/news/2004/04/0408_040408_oldestpetcat.html]'', domestication of the cat on Cyprus, National Geographic.</ref><ref>{{cite web | title = Oldest Known Pet Cat? 95DOGGIES00-Year-Old Burial Found on Cyprus | url = http://news.nationalgeographic.com/news/2004/04/0408_040408_oldestpetcat.html | accessdate = 2007-03-06 |date=2004-04-08 | publisher = National Geographic News}}</ref><ref>{{cite news |first=Hazel |last=Muir |title=Ancient remains could be oldest pet cat |url=http://www.newscientist.com/article/dn4867.htm |publisher=[[New Scientist]] |date=2004-04-08 |accessdate=2007-11-23 }}</ref><ref>{{cite news |first=Marsha|last=Walton |title=Ancient burial looks like human and pet cat |url=http://edition.cnn.com/2004/TECH/science/04/08/cats.cyprus/index.html |publisher=CNN |date= April 9, 2004|accessdate=2007-11-23 }}</ref> | style="text-align:center;"|[[पूर्वी क्षेत्र]] | style="text-align:center;"|किरा नियन्त्रण, पाल्तु जनावर, सौख, मासु, वैज्ञानिक अनुसन्धान |[[File:Felis catus-cat on snow.jpg|130px]] | tame, some physical changes |Very abundant in captivity, true wildcats less abundant. Feral populations very common. |- |valign="center"|[[कुखुरा]] (''Gallus gallus domesticus'') |[[लुइँचे]] (''Gallus gallus'') |इपू ६,०००<ref>{{cite journal |doi=10.1079/WPS19890012 |author=West B., Zhou B-X. |title=Did chickens go north? New evidence for domestication |journal=World’s Poultry Science Journal |volume=45 |issue=3 |pages=205–18 |year=1989 |format=PDF |url=http://www.adelaide.edu.au/ANZCCART/publications/dom_chicken.pdf|archiveurl=http://web.archive.org/web/20040729044604/http://www.adelaide.edu.au/ANZCCART/publications/dom_chicken.pdf|archivedate=2004-07-29}}</ref> | style="text-align:center;"|[[भारतीय उपमहाद्वीप|भारत]] र [[दक्षिणपूर्व एसिया|दक्षिणपूर्वी एसिया]] | style="text-align:center;"| मासु, अण्डा, प्वाँख, छाला, सौख, दौड, सजावट, लडाईं, पाल्तु जनावर |[[File:Gallus gallus male Kaziranga 1.jpg|130px]] | Some physical changes | |- |valign="center"|[[गिनी पिग]] (''Cavia porcellus'') |[[मोन्टाने गिनी पिग]] (''Cavia tschudii'') |इपू ५,०००<ref>[http://cavyhistory.tripod.com/ ''History of the Guinea Pig'' (Cavia porcellus) ''in South America, a summary of the current state of knowledge''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111009161651/http://cavyhistory.tripod.com/ |date=2011-10-09 }}</ref> | style="text-align:center;"|[[पेरू]] | style="text-align:center;"|मासु, पाल्तु जनावर, सौख, दौड, वैज्ञानिक अनुसन्धान |[[File:Caviaklein.jpg|130px]] | Tame, slight physical changes | |- |valign="center"|[[गधा]] (''Equus Africanus asinus'') |[[अफ्रिकन जंगली गधा]] (''Equus Africannus'') |इपू ५,०००<ref>{{cite journal |author=Beja-Pereira, Albano, ''et al.'' |title=African Origins of the Domestic Donkey |journal=Science |volume=304 |issue=1781 |date=18 June 2004 |doi=10.1126/science.1096008 |laysummary=[http://www.newscientist.com/article.ns?id=dn6032 ''New Scientist''] |pmid=15205528}}</ref><ref>Roger Blench, {{PDFlink|''[http://www.animaltraction.net/donkeys/donkeys-blench-history.pdf The history and spread of donkeys in Africa]''|235&nbsp;KB}}</ref> | style="text-align:center;"|[[इजिप्ट]] | style="text-align:center;"|यातायात, काम गराउन, खेतबारी जोत्न, सवारी, मासु, दुध, पाल्तु जनावर, दौड, पहरा |[[File:Donkey 1 arp 750px.jpg|130px]] | Slight physical changes | |- |valign="center"|[[घरपालुवा हाँस]] (''Anas platyrhynchos domesticus'') |[[हरियो टाउके|हरियो टाउके हाँस]] (''Anas platyrhnchos'') |इपू ४,००० | style="text-align:center;"|[[चीन]] | style="text-align:center;"|मासु, प्वाँख, रगत, अण्डा, पाल्तु जनावर, सौख, दौड, सजावट |[[File:Taiwanese duck farm.jpg|130px]] | Considerable physical changes | |- |valign="center"|[[भैँसी|भैंसी]] (''Bubalus bubalis'') |[[अर्ना]] (''Bubalus arnee'') |इपू ४,००० | style="text-align:center;"|[[भारत]], [[चीन]] | style="text-align:center;"|काम गराउन, खेतबारी जोत्न, सवारी, लडाईं, मासु, सौख, दौड, दुध |[[File:BUFFALO159.JPG|130px]] | Mainly unchanged from wild animal | |- |valign="center"|[[घोडा]] (''Equus ferus caballus'') |[[जङ्गली घोडा]] (''Equus ferus'') |इपू ४,०००<ref>[http://www.imh.org/imh/kyhpl1b.html The Domestication of the Horse]; see also [[Domestication of the horse]]</ref> | style="text-align:center;"|[[Eurasian Steppes]] | style="text-align:center;"|मासु, यातायात, काम गराउन, पथ प्रदर्शन, सेवा, शिकार, खेतबारी जोत्न, सवारी, लडाईं, सौख, वैवाहिक प्रयोजन, दौड, धार्मिक प्रयोजन, दुध, पाल्तु जनावर |[[File:Nokota Horses cropped.jpg|130px]] | Tame, some physical changes mainly in coloration | Common in captivity, very rare in wild |- |valign="center"| [[रेसम किरा]] (''Bombyx mori'') |[[जंगली रेसम किरा]] (''Bombyx mandarina'') |3000 BC | style="text-align:center;"|[[चीन]] | style="text-align:center;"|रेसम, खाना, पाल्तु जनावर, मासु |[[File:Silkworms3000px.jpg|130px]] | Unchanged from wild population | |- |valign="center"|[[परेवा]] (''Columba livia domestica'') |[[मलेवा]] (''Columba livia'') |3000 BC | style="text-align:center;"|[[भूमध्यसागरिय तट]] | style="text-align:center;"|सौख, वैवाहिक प्रयोजन, खबर आदान प्रदान, मासु, दौड, पाल्तु जनावर |[[File:Australian saddleback tumbler.jpg|130px]] | Artificially selected into many varieties, including meat breeds, racing/messenger breeds, and fancy plumage breeds | |- |valign="center"|[[घरपालुवा पानीहाँस]] (''Anser anser domesticus'') |[[कलहाँस]] (''Anser anser'') |3000 BC | style="text-align:center;"|[[इजिप्ट]] | style="text-align:center;"|मासु, प्वाँख, अण्डा, सौख, पहरा, पाल्तु जनावर |[[File:Neugierige Hausgans.JPG|130px]] | Considerable physical changes | |- |valign="center"|[[लामा]] (''Lama glama'') |[[गुनाको]] (''Lama guanicoe'') |2400 BC<ref name="wichita1">D.L Johnson and B.K. Swartz, Jr. ''[http://soar.wichita.edu/dspace/bitstream/10057/1824/1/LAJ+2B21_p42-54.pdf Evidence for Pre-Columbian Animal Domestication in the New World]''</ref> | style="text-align:center;"|[[पेरू]] | style="text-align:center;"|यातायात, काम गराउन, सवारी, मासु, सौख, वैवाहिक प्रयोजन, दौड, पाल्तु जनावर, पहरा |[[File:Pack llamas posing near Muir Trail.jpg|130px]] | Slight physical changes | |- |valign="center"|[[अल्पाका]] (''Vicugna pacos'') |[[भिकुना]] (''Vicugna vicugna'') |2400 BC<ref name="wichita1"/> | style="text-align:center;"|[[पेरू]] | style="text-align:center;"|दुध, यातायात, मासु, सौख, पाल्तु जनावर, पहरा |[[File:Corazon Full.jpg|130px]] | Considerable physical changes | |- |valign="center"|[[घरपालुवा लौकाट]] (''Numida meleagris'') |[[लौकाट]] (''Numida melegris'') |2400 BC<ref>[http://www.thecozynest.com/guinea_fowl.htm Guinea Fowl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100623052252/http://www.thecozynest.com/guinea_fowl.htm |date=2010-06-23 }}</ref> | style="text-align:center;"|[[अफ्रिका]] | style="text-align:center;"|मासु, अण्डा, किरा नियन्त्रण, सौख, सङ्केत, पाल्तु जनावर |[[File:Numida meleagris Ngorongoro Conservation Area 1.jpg|130px]] | Mainly unaltered from wild population | |- |valign="center"|[[Ferret]] (''Mustela putorius furo'') |[[European polecat]] (''Mustela putorius'') |1500 BC | style="text-align:center;"|[[युरोप]] | style="text-align:center;"|शिकार, किरा नियन्त्रण, सौख, दौड, पाल्तु जनावर |[[File:Ferret 2008.png|130px]] | Tame, slight physical changes | |- |valign="center"|[[Ringneck dove]] (''Streptopelia risoria'') |[[अफ्रीकन कण्ठे ढुकुर]] (''streptopelia roseogrisea'') |500 BC | style="text-align:center;"|[[उत्तर अफ्रिका|उत्तरी अफ्रिका]] | style="text-align:center;"|सौख, पाल्तु जनावर |[[File:Feral Barbary Dove.jpg|130px]] | Slight physical changes | |- |valign="center"|[[Bali cattle]] (''Bos javanicus domestica'') |[[Banteng]] (''Bos javanicus'') |Unknown | style="text-align:center;"|[[दक्षिणपूर्व एसिया]], [[Java]] | style="text-align:center;"|मासु, दुध, सौख, दौड, काम गराउन, खेतबारी जोत्न, |[[File:Banteng Domesticated Bali Bull.PNG|130px]] | Slight physical changes | |- |valign="center"|[[गयल]] (''Bos frontalis'') |[[गौरीगाई]] (''Bos gaurus'') |Unknown | style="text-align:center;"|[[दक्षिणपूर्व एसिया]] | style="text-align:center;"|मासु |[[File:Bos gaurus (Gayal) male.JPG|130px]] | Slight physical changes | |- |valign="center"|[[घरपालुवा टर्की]] (''Meleagris gallopavo'') |[[जंगली टर्की]] (''Meleagris gallopavo'') |180<ref name="wichita1"/> | style="text-align:center;"|[[मेक्सिको]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य]] | style="text-align:center;"|मासु, प्वाँख, अण्डा, सौख, पाल्तु जनावर |[[File:Bronzepute 04.jpg|130px]] | Considerable physical changes | |- |valign="center"|[[सुनौलो माछा]] (''Carassius auratus auratus'') | [[प्रसियन कार्प]] (''Carassius gibelio'') |300–400 | style="text-align:center;"|[[चीन]] | style="text-align:center;"|पाल्तु जनावर, सौख, दौड, सजावट |[[File:Gullfiskur.jpg|130px]] | Tame/held captive, significant physical changes | |- |valign="center"|[[घरपालुवा खरायो]] (''Oryctolagus cuniculus'') |[[युरोपियन खरायो]] (''Oryctolagus cuniculus'') |600<ref>[http://www.albc-usa.org/news/sept1a_05.html Interesting Rabbit Domestication History]</ref> | style="text-align:center;"|[[युरोप]] | style="text-align:center;"|मासु, पाल्तु जनावर, सौख, दौड, वैज्ञानिक अनुसन्धान |[[File:EnglishSpotRabbitChocolate1(cropped).jpg|130px]] | Tame, significant physical changes | |- |valign="center"|[[Domestic Canary]] (''Serinus canaria domestica'') |[[Atlantic Canary]] (''Serinus canaria'') |15th century | style="text-align:center;"|[[Canary Islands]], [[युरोप]] | style="text-align:center;"|पाल्तु जनावर, वैज्ञानिक अनुसन्धान, सौख, mining, लडाईं |[[File:Zwei Kanarienvögel.JPG|130px]] | Slight physical changes | |- |valign="center"|[[काराबाओ]] (''Bubalus bubalis carabenesis'') |[[अर्ना]] (''Bubalus arnee'') |17th century | style="text-align:center;"|[[फिलिपिन्स]] | style="text-align:center;"|काम गराउन, खेतबारी जोत्न, सवारी, लडाईं, मासु, दुध, सौख, दौड |[[File:Carabao.jpg|130px]] | Few changes from wild population | |- |valign="center"|[[Siamese Fighting fish]] (''Betta splendens'') |Unknown species of the genus [[Betta]] |19th century | style="text-align:center;"|[[थाइल्यान्ड|थाइल्याण्ड]] | style="text-align:center;"|लडाईं, पाल्तु जनावर |[[File:HM Orange M Sarawut.jpg|130px]] | Tame/held captive, very significant physical र slight behavioral changes | |- |valign="center"|[[Koi]] (''Cyprinus carpio haematopterus'') |[[Common carp]] (''Cyprinus carpio'') |1820s | style="text-align:center;"|[[जापान]] | style="text-align:center;"|सजावट, सौख, पाल्तु जनावर |[[File:Six koi.jpg|130px]] | Tame/held captive, considerable physical changes | |- |valign="center"|[[Domesticated silver fox]] (''Vulpes vulpes'') |[[रातो फ्याउरो]] (''Vulpes vulpes'') |1950s | style="text-align:center;"|[[सोभियत सङ्घ]], [[रुस|रसिया]] | style="text-align:center;"|वैज्ञानिक अनुसन्धान, पाल्तु जनावर |[[File:Silberfuchs 08.jpg|130px]] | Tame, some physical changes | Very small domestic population, wild relatives fairly common |- |valign="center"|[[Domesticated hedgehog]] (''Atelerix albiventris'') |[[Four-toed Hedgehog]] (''Atelerix albiventris'') | 1980s | style="text-align:center;"|[[मध्य अफ्रिका|मध्य]] र [[पूर्वी अफ्रिका]] | style="text-align:center;"|पाल्तु जनावर |[[File:Baxter flower.jpg|130px]] | Slight physical changes | |- |valign="center"|[[Society Finch]] (''Lonchura striata domestica'') |[[White-rumped Munia]] (''Lonchura striata'') | date uncertain | style="text-align:center;"|[[जापान]] | style="text-align:center;"|पाल्तु जनावर, वैज्ञानिक अनुसन्धान |[[File:Rbruni.JPG|130px]] | Slight physical changes | |- |valign="center"|[[घरपालुवा चौरी गाई|याक]] (''Bos grunniens'') | [[जंगली याक]] (''Bos mutus'') |2500 BC | style="text-align:center;"|[[तिब्बत]] | style="text-align:center;"|दुध, यातायात, काम गराउन, खेतबारी जोत्न, सवारी, दौड, लडाईं, मासु, fibre |[[File:Bos grunniens - Syracuse Zoo.jpg|130px]] | Slight physical changes | |- |valign="center"|[[Fancy rat]] र [[Lab rat]] |[[Brown rat]] (''Rattus norvegicus'') |1800s | style="text-align:center;"|[[संयुक्त अधिराज्य]] | style="text-align:center;"|पाल्तु जनावर, वैज्ञानिक अनुसन्धान, सौख |[[File:Ratte-Vache.jpeg|130px]] | Tame, some physical र psychological changes | Common in captivity र in the wild |- |valign="center"|[[भारतिय उँट|घरपालुवा भारतिय उँट]] (''Camelus dromedarius'') |Wild Dromedary Camel (''Camelus dromedarius'') |4000 BC | style="text-align:center;"|[[अरब]] | style="text-align:center;"|यातायात, काम गराउन, शिकार, खेतबारी जोत्न, सवारी, सौख, वैवाहिक प्रयोजन, दौड, धार्मिक प्रयोजन, लडाईं, दुध, मासु |[[File:Camelus dromedarius at Tierpark Berlin (1).JPG|130px]] | Tame, few physical changes | Moderately common in captivity, small feral population, true wild dromedaries may be extinct |- |valign="center"|[[ब्याक्ट्रियन उँट|घरपालुवा ब्याक्ट्रियन उँट]] (''Camelus bactrianus'') | [[जंगली ब्याक्ट्रियन उँट]] (''Camelus bactrianus'') |2500 BC | style="text-align:center;"|[[Central एसिया]] | style="text-align:center;"|दुध, यातायात, काम गराउन, शिकार, खेतबारी जोत्न, सवारी, लडाईं, सौख, वैवाहिक प्रयोजन, दौड, धार्मिक प्रयोजन, मासु, hair |[[File:Chameau de bactriane.JPG|130px]] | Tame, few physical changes | Moderately common in captivity, critically endangered in the wild |- |valign="center"|[[Guppy]] (''Poecilia reticulata'' some strains)<ref>name="Guideon, et. al." {{cite journal|last=Guideon|first=Khoo|coauthors=Kok Fang Lim, Damien K. Y., Fan Chen, Woon Kiong Chan, Tit Meng Lim, Violet P. E. Fang|title=Genetic Diversity within र Among Feral Populations र Domesticated Strains of the Guppy (Poecilia reticulata) in Singapore|journal=Marine Biotechnology|year=2002|volume=4|issue=4|pages=367-378|doi=10.1007/s10126-002-0007-z|url=https://springerlink3.metapress.com/content/cg01hmdybtb8kmjl/resource-secured/?target=fulltext.pdf&sid=4mp2w541s41s4gkiqhs1dq0x&sh=www.springerlink.com|accessdate=3 October 2012}}</ref> | Guppy (''Poecilia reticulata'') |Unknown | style="text-align:center;"|[[Barbados]], [[Brazil]], [[Guyana]] | style="text-align:center;"|पाल्तु जनावर |[[File:Guppy coppia gialla.jpg|130px]] | Held/tame in captivity, significant physical changes | |- |valign="center"|[[Fancy mouse]] |[[House mouse]] (''Mus musculus'') |1100 BC | style="text-align:center;"|[[चीन]] | style="text-align:center;"|पाल्तु जनावर, वैज्ञानिक अनुसन्धान, दौड, खाना |[[File:Minimouse.jpg|130px]] | Tame, significant physical changes | Common in captivity र in the wild |} ==अर्ध घरपालुवा वा अवस्था खुल्न नसकेका जनावरहरू== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; height:100px;" |- ! style="width: 12em;" | जाति/प्रजाति !! जंगली पुर्खा !! मिति !! उत्पति स्थान !! उपयोग !! तस्विर !! प्रकार !! Extent in wild vs captivity |- |- |valign="center"|[[पश्चिमी घरपालुवा मौरी]] (''Apis mellifera''), तथा यसका उपप्रजातिहरू [[Italian bee]] (''Apis mellifera ligustica''), [[युरोपेली कालो मौरी]] (''Apis mellifera mellifera''), र [[Carniolan honey bee]] (''Apis mellifera carnica'') | Western honey bee (''Apis mellifera''), and appropriate subspecies |4000 BC (1880s for A.m. lingustica, modern for A.m. mellifera, uncertain for A.m. carnica) | style="text-align:center;"|[[युरोप]], [[एसिया]] र [[अफ्रिका]] | style="text-align:center;"|honey, wax, pollination |[[File:Bee-apis.jpg|130px]] | घरपालुवा | |- |valign="center"|[[Reindeer#Reindeer husbandry|Semi-domesticated Reindeer]] | Reindeer (''Rangifer tarandus'') | 3000 BC | style="text-align:center;"|[[एसिया]]n [[subarctic]]. | style="text-align:center;"|meat, milk, transportation, working, draft, mount, hides, racing, leather, antlers |[[File:Caribou using antlers.jpg|130px]] | अर्ध-घरपालुवा | |- |valign="center"|[[Addax]] (''Addax nasomaculatus'') | Addax (''Addax nasomaculatus'') |2500 BC | style="text-align:center;"|[[इजिप्ट]] | style="text-align:center;"|meat, horns, leather, skin |[[File:Addax nasomaculatus closeup.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | Small captive population, but endangered in the wild |- |valign="center"|[[Scimitar oryx]] (''Oryx dammah'') | Scimitar oryx (''Oryx dammah'') |2320-2150 BC | style="text-align:center;"|[[इजिप्ट]] | style="text-align:center;"|meat, hides, religion, ceremonies, horns |[[File:Scimitar oryx1.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | Small captive population, but nearly extinct in wild |- |valign="center"|[[एसियाली हात्ती|एशियन हात्ती]] (''Elephas maximus''), तथा उपप्रजाति [[भारतिय हात्ती]] (''Elephas maximus indicus'') | एशियन हात्ती (''Elephas maximus'') |2000 BC | style="text-align:center;"|[[Indus Valley Civilization]] | style="text-align:center;"|working, transportation, hunting, show, racing, fighting, ceremonies, religion |[[File:IndianElephant.jpg|130px]] | अर्ध-घरपालुवा | |- |valign="center"|[[मण्डारिन हाँस]] (''Aix galericulata'') | मण्डारिन हाँस (''Aix galericulata'') |[[चीनको इतिहास|आधुनिक चीन]] (समय नखुलेको) | style="text-align:center;"|[[चीन]] | style="text-align:center;"|meat, fat, ornamental |[[File:Aix galericulata - Zürich - Hafen Riesbach 2011-01-14 15-58-32.JPG|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Egyptian mongoose]] (''Herpestes ichneumon'') | Egyptian mongoose (''Herpestes ichneumon'') |[[प्राचिन इजिप्ट]] (Date uncertain) | style="text-align:center;"|[[इजिप्ट]] | style="text-align:center;"|pest control, pets, religion |[[File: Egyptian mongoose.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Asiatic honey bee]] (''Apis cerana'') | Asiatic honey bee (''Apis cerana'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[दक्षिणा]] र [[दक्षिणपूर्व एसिया|दक्षिणपूर्वी एसिया]] | style="text-align:center;"|honey, pollination |[[File:Asiatic-honey-bee.jpg|130px]] | Domesticated in captivity | |- |valign"center"|[[Fallow Deer]] (''Dama dama'') | Fallow Deer (''Dama dama'') | 1000 BC | style="text-align:center;"|[[Mediterranean Basin]] | style="text-align:center;"|meat, hides, antlers |[[File:Fallow deer in field.jpg|130px]] |domesticated | |- |valign"center"| [[Hirudo medicinalis|European medicinal leech]] (''Hirudo medicinalis'') | European medicinal leech (''Hirudo medicinalis'') |800 BC | style="text-align:center;"|[[युरोप]], [[एसिया]] | style="text-align:center;"|bloodletting, surgery |[[File:Svømmende blodigle.JPG|130px]] | | |- |valign="center"|[[Muscovy Duck]] (''Cairina moschata'') | Muscovy Duck (''Cairina moschata'') |700–600 BC<ref name="wichita1"/> | style="text-align:center;"|[[दक्षिण अमेरिका]] | style="text-align:center;"|meat, fat, feathers, eggs, show, pets |[[File:MuscovyDuck.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Cochineal]] (''Dactylopius coccus'') | Cochineal (''Dactylopius coccus'') |700–500 BC<ref name="wichita1"/> | style="text-align:center;"|चिली, [[पेरू]], [[मेक्सिको]] | style="text-align:center;"|dye |[[File:Dactylopius coccus (Barlovento) 04 ies.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | Very common in the wild |- |valign="center"|[[मुजुर|भारतिय निलो मयूर]] (''Pavo cristatus'') | भारतिय निलो मयूर (''Pavo cristatus'') |500 BC | style="text-align:center;"|[[भारत]] | style="text-align:center;"|show, feathers, meat, landscaping, ornamental, pets, garden bird, religion |[[File:Indian Peahens I IMG 9647.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | Fairly common in the wild |- |valign="center"|[[Rose-ringed Parakeet]] (''Psittacula krameri'') | Rose-ringed Parakeet (''Psittacula krameri'') |[[Classical antiquity]] (Date uncertain) | style="text-align:center;"|[[अफ्रिका]], [[एसिया]] | style="text-align:center;"|pets, talking bird |[[File:Rose-ringed Parakeet I IMG 9797.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Roman Snail]] (''Helix pomatia'') | Roman Snail (''Helix pomatia'') |100 AD | style="text-align:center;"|[[युरोप]] | style="text-align:center;"|meat |[[File:Helix pomatia 89a.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Stingless bee]] (''Melipona beecheii'') | Stingless bee (''Melipona beecheii'') | 180 AD | style="text-align:center;"|[[मेक्सिको]], [[Amazon Basin]] | style="text-align:center;"|honey, pollination |[[File:Irapuã_-_REFON.jpg|130px]] | Semidomesticated | |- |valign="center"|[[White Cockatoo]] (''Cacatua alba'') | White Cockatoo (''Cacatua alba'') |[[Tang Dynasty]] (618–907 AD) | style="text-align:center;"|[[चीन]] | style="text-align:center;"|pets, show |[[File:Cacatua alba -pet-8a.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Japanese Cormorant]] (''Phalacrocorax capillatus'') | Japanese Cormorant (''Phalacrocorax capillatus'') |960 AD | style="text-align:center;"|[[जापान]] | style="text-align:center;"|fishing |[[File:丹氏鸕鷀 展翅.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Great Cormorant]] (''Phalacrocorax carbo'') | Great Cormorant (''Phalacrocorax carbo'') |960 AD | style="text-align:center;"|[[चीन]] | style="text-align:center;"|fishing |[[File:Phalacrocorax carbo ja01.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Mute Swan]] (''Cygnus olor'') | Mute Swan (''Cygnus olor'') | 1000-1500 | style="text-align:center;"|[[युरोप]] | style="text-align:center;"|meat, landscaping, feathers, garden bird |[[File:CygneVaires.jpg|130px]] | Semidomesticated | |- |valign="center"|[[House cricket]] (''Acheta domestica'') | House cricket (''Acheta domestica'') |12th century | style="text-align:center;"|[[पश्चिम एसिया|दक्षिणपश्चिम एसिया]], [[चीन]], [[जापान]] | style="text-align:center;"|meat, food, fighting, pets |[[File:Acheta domestica male.png|130px]] | Domesticated in captivity | Somewhat common in captivity, very common in wild |- |valign="center"|[[Japanese Quail]] (''Coturnix japonica'') | Japanese Quail (''Coturnix japonica'') |1100–1900 | style="text-align:center;"|[[जापान]] | style="text-align:center;"|meat, eggs, pets |[[File:3 Japanese quails less than 1 year old.JPG|130px]] | Domesticated in captivity | |- |valign="center"|[[Common carp]] (''Cyprinus carpio'') | Common carp (''Cyprinus carpio'') |1200–1500 | style="text-align:center;"|[[युरोप]], [[एसिया]] | style="text-align:center;"|meat |[[File:LakePowellCarp5437.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Java Sparrow]] (''Padda oryzivora'') | Java Sparrow (''Padda oryzivora'') |[[Ming Dynasty]] (1368–1644 AD) | style="text-align:center;"|[[चीन]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Buberel_Lonchura_oryzivora_3.jpg|130px]] | Non-wild coloration pied and fancy colored Javas from long Asian captivity lines are hand tamable | Threatened in wild |- |valign="center"|[[Indian gray mongoose]] (''Herpestes edwardsii'') | Indian gray mongoose (''Herpestes edwardsii'') |date uncertain | style="text-align:center;"|[[भारत]] | style="text-align:center;"|fighting, pest control, pets |[[File:Herpestes edwardsii at Hyderaba.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Capybara]] (''Hydrochoerus hydrochaeris'') | Capybara (''Hydrochoerus hydrochaeris'') |date uncertain | style="text-align:center;"|[[दक्षिण अमेरिका]] | style="text-align:center;"|meat, pelt, skin, pets |[[File:Capybara Hattiesburg Zoo (70909b-42) 2560x1600.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Indian Palm Squirrel]] (''Funambulus palmarum'') | Indian Palm Squirrel (''Funambulus palmarum'') |date uncertain | style="text-align:center;"|[[भारत]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Indian Palm Squirrel Bangalore 2009.jpg|130px]] | Easy to tame | |- |valign="center"|[[Grey Francolin]] (''Francolinus pondicerianus'') | Grey Francolin (''Francolinus pondicerianus'') | date uncertain | style="text-align:center;"|[[भारत]], [[पाकिस्तान]] | style="text-align:center;"|meat, pets, fighting |[[File:Grey Francolin RWD2.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Golden Pheasant]] (''Chrysolophus pictus'') | Golden Pheasant (''Chrysolophus pictus'') |date uncertain | style="text-align:center;"|[[चीन]] | style="text-align:center;"|meat, ornamental, garden bird |[[File:Male Golden Pheasant DC.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign"center"|[[Sika deer]] (''Cervus nippon'') | Sika deer (''Cervus nippon'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[जापान]], [[चीन]] | style="text-align:center;"|meat, antlers |[[File:Sikahjort.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"| [[Apis cerana indica|Indian honey bee]] (''Apis cerana indica'') | Indian honey bee (''Apis cerana indica'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[भारत]] | style="text-align:center;"|honey, pollination |[[File:Apis indica.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Common eland]] (''Taurotragus oryx'') | Common eland (''Taurotragus oryx'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[जिम्बाब्वे]], [[दक्षिण अफ्रिका]], [[केन्या]] | style="text-align:center;"|meat, milk, leather, hides, horns |[[File:Common eland mara.jpg|130px]] | Domesticated in captivity | |- |valign="center"|[[Ostrich]] (''Struthio camelus'') | Ostrich (''Struthio camelus'') | 19th century | style="text-align:center;"|[[अफ्रिका]] | style="text-align:center;"|meat, eggs, feathers, leather, fat, oil, mount, racing |[[File:Ostriches cape point cropped.jpg|130px]] | Semidomesticated | |- |valign="center"|[[Budgerigar]] (''Melopsittacus undulatus'') | Budgerigar (''Melopsittacus undulatus'') |1850s | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets, show, talking bird |[[File:Melopsittacus undulatus -Zoo Atlanta-8a.jpg|130px]] |Plumage changes, some breeds are physically larger | Fairly common in the wild and in captivity |- |valign="center"|[[Cockatiel]] (''Nymphicus hollandicus'') | Cockatiel (''Nymphicus hollandicus'') |1870s | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets, show, talking bird |[[File:Nymphicus hollandicus -garden-8.jpg|130px]] | | Common in the wild and in captivity |- |valign="center"|[[European mink]] (''Mustela lutreola'') | युरोपan mink (''Mustela lutreola'') |1800s | style="text-align:center;"|[[युरोप]] | style="text-align:center;"|fur |[[File:Mink1.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[American mink]] (''Neovison vison'') | American mink (''Neovison vison'') |19th century | style="text-align:center;"|[[उत्तर अमेरिका]] | style="text-align:center;"|fur, pets, ratting |[[File:American mink geograph.co.uk 2083077.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Common fruit fly]] (''Drosophila melanogaster'') | Common fruit fly (''Drosophila melanogaster'') |1910s | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]], [[दक्षिण अफ्रिका]] | style="text-align:center;"|research, food |[[File:Drosophila melanogaster - side (aka).jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Yellow-collared Lovebird]] (''Agapornis personatus'') | Yellow-collared Lovebird (''Agapornis personatus'') |1920s | style="text-align:center;"|[[तान्जनिया|तान्जानिया]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Agapornis personatus -Serengeti, Tanzania-8.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Fischer's Lovebird]] (''Agapornis fischeri'') | Fischer's Lovebird (''Agapornis fischeri'') |1920s | style="text-align:center;"| पूर्व-मध्य [[अफ्रिका]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Agapornis fischeri -Ueno Zoo, Japan -three-8a-4c.jpg|130px]] | | |- |valign="center"| [[Duboulay's rainbowfish|Crimsonspotted Rainbowfish]] (''Melanotaenia duboulayi'') | Crimsonspotted Rainbowfish (''Melanotaenia duboulayi'') |1920s | style="text-align:center;"|[[पूर्व अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets, pest control |[[File:M duboulayi.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Long-tailed Chinchilla]] (''Chinchilla lanigera'') | Long-tailed Chinchilla (''Chinchilla lanigera'') |1930s | style="text-align:center;"|[[Andes]] | style="text-align:center;"|pets, fur, research |[[File:Chinchilla lanigera1.jpg|130px]] | Domesticated in captivity | |- |valign="center"|[[Short-tailed Chinchilla]] (''Chinchilla chinchilla'') | Short-tailed Chinchilla (''Chinchilla chinchilla'') |1930s | style="text-align:center;"|[[Andes]] | style="text-align:center;"|fur |[[File:Chinchilla brevicaudata.jpg|130px]] | Raised in Captivity | Critically endangered in the wild |- |valign="center"| [[Daphnia magna|Water flea]] (''Daphnia magna'') | Water flea (''Daphnia magna'') |1930s | style="text-align:center;"|[[उत्तर अमेरिका]], [[युरेसिया|युरेशिया]], [[अफ्रिका]] | style="text-align:center;"|research, animal feed |[[File:Daphnia magna-female adult.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"| [[Moose]] (''Alces alces'') | Moose (''Alces alces'') |1949 | style="text-align:center;"|[[रुस|रसिया]], [[फिनल्यान्ड]], [[स्विडेन]] | style="text-align:center;"|research, milk, antlers |[[Image:Milkmaid-and-Moose-Cow-hp4080.jpg|130px]] | Domesticated in captivity | |- |valign="center"|[[African clawed frog]] (''Xenopus laevis'') | African clawed frog (''Xenopus laevis'') |1950s | style="text-align:center;"|[[दक्षिण अफ्रिका]] | style="text-align:center;"|pets, research |[[File:Xenopus laevis 1.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Sea-Monkey]] (''Artemia salina x nyos'') |[[Brine shrimp]] (''Artemia salina'') | 1950s | style="text-align:center;"|[[Lake Urmia]], [[इरान]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:SeaMonkiesInAquarium.JPG|130px]] | | |- |valign="center"|[[Ball python]] (''Python regius'') | Ball python (''Python regius'') | 1960s | style="text-align:center;"|[[अफ्रिका]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Ball python lucy.JPG|130px]] | Captive bred | |- |valign="center"|[[Zebra Finch]] (''Taeniopygia guttata'') | Zebra Finch (''Taeniopygia guttata'') |20th century | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets, show |[[File:Zebra finch arp.jpg|130px]] | Domesticated in captivity | |- |valign="center"|[[Axolotl]] (''Ambystoma mexicanum'') | Axolotl |20th century | style="text-align:center;"|[[मेक्सिको]] | style="text-align:center;"|research, pets |[[File:Ambystoma mexicanum at Vancouver Aquarium.jpg|130px]] | Slight physical changes | Critically endangered in the wild |- |valign="center"|[[Leopard gecko]] (''Eublepharis macularius'') | Leopard gecko (''Eublepharis macularius'') | 20th century | style="text-align:center;"|[[पाकिस्तान]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Gecko léopard femelle adulte.jpg|130px]] | Slight physical modification | Somewhat common in captivity |- |valign="center"|[[American bison]] (''Bison bison'') | American bison (''Bison bison'') | 20th century | style="text-align:center;"|[[उत्तर अमेरिका]] | style="text-align:center;"|meat, leather, hides |[[File:Tatanka.jpg|130px]] | Semidomesticated | |- |valign="center"|[[Turquoise Parrot]] (''Neophema pulchella'') | Turquoise Parrot (''Neophema pulchella'') |20th century | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets, show |[[File:Neophema pulchella -Rainbow Jungle -Australia-8a.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Green and black poison dart frog]] (''Dendrobates auratus'') | Green and Black Poison Dart Frog (''Dendrobates auratus'') | Mid-to-late 20th century | style="text-allign:center;"|[[Nicaragua]]; [[Costa Rica]]; [[Panama]]; [[Colombia]] | style="text-allign:center;"|pets |[[File:Dendrobates auratus (Antwerp Zoo).jpg|130px]] | Slight physical changes; loss of toxicity | |- |valign="center"|[[Diamond Dove]] (''Geopelia cuneata'') | Diamond Dove (''Geopelia cuneata'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Geopelia cuneata03.jpg|130px]] | Domesticated in captivity | |- |valign="center"|[[Grey-banded kingsnake]] (''Lampropeltis alterna'') | Grey-banded kingsnake (''Lampropeltis alterna'') |date uncertain | style="text-align:center;"|[[Texas]], [[मेक्सिको]], [[Chihuahua (state)|Chihuahua]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Lampropeltis alterna.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Corn snake]] (''Pantherophis gutttatus'') | Corn snake (''Pantherophis guttatus'') | 1960s | style="text-align:center;"|[[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Kornnatter.jpg|130px]] | Slight physical changes | Somewhat common in captivity, common in the wild |- |valign="center"|[[Muskox]] (''Ovibos moschatus'') | Muskox (''Ovibos moschatus'') | 1960s | style="text-align:center;"|[[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य]] | style="text-align:center;"|wool, meat, milk |[[File:Ovibos moschatus qtl3.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Central Bearded Dragon]] (''Pogona vitticeps'') | Central Bearded Dragon (''Pogona vitticeps'') | 1970s | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Bartagame (fcm).jpg|130px]] | slight physical changes | |- |valign="center"|[[Eclectus Parrot]] (''Eclectus roratus'') | Eclectus Parrot (''Eclectus roratus'') | 1980s | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]], [[इन्डोनेसिया]], [[न्यू गिनी]], [[Solomon Islands]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Eclectus roratus-20030511.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Salmon-crested Cockatoo]] (''Cacatua moluccensis'') | Salmon-crested Cockatoo (''Cacatua moluccensis'') | 1980s | style="text-align:center;"|[[Maluku Islands]] | style="text-align:center;"|pets, show, talking bird |[[File:Cacatua moluccensis - closeup of head.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Sugar glider]] (''Petaurus breviceps'') | Sugar glider (''Petaurus breviceps'') | 1980s | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Petaurus breviceps 1.jpg|130px]] | Domesticated | |- |valign="center"|[[Lawson's Dragon]] (''Pogona henrylawsoni'') | Lawson's Dragon (''Pogona henrylawsoni'') |1980s | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Pogona henrylawsoni.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Buff-tailed bumblebee]] (''Bombus terrestris'') | Buff-tailed bumblebee (''Bombus terrestris'') |1980s | style="text-align:center;"|[[युरोप]] | style="text-align:center;"|wax, pollination |[[File:Bumblebee October 2007-3a.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Greater Rhea]] (''Rhea americana'') | Greater Rhea (''Rhea americana'') | 1990s | style="text-align:center;"|[[दक्षिण अमेरिका]] | style="text-align:center;"|meat, eggs, feathers, leather, fat, oil |[[File:Rhea americana -Goiania, Goias, Brasil-8a.jpg|130px]] | Semidomesticated | |- |valign="center"|[[Emu]] (''Dromaius novaehollandiae'') | Emu (''Dromaius novaehollandiae'') | 1990s | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|meat, eggs, feathers, leather, fat, oil |[[File:Emu-wild.jpg|130px]] | Semidomesticated | |- |valign="center"|[[Degu]] (''Octodon degus'') | Degu (''Octodon degus'') |1990s | style="text-align:center;"|[[Chile]]an [[Andes]] | style="text-align:center;"|pets, research |[[File:Octodon degus -Heidelberg Zoo, Germany-8a.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Mongolian gerbil]] (''Meriones unguiculatus'') | Mongolian gerbil (''Meriones unguiculatus'') |1990s | style="text-align:center;"|[[मङ्गोलिया|मंगोलिया]] | style="text-align:center;"|pets, research |[[File:Golden Agouti Male 4-1-05.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Green Iguana]] (''Iguana iguana'') | Green Iguana (''Iguana iguana'') | 1990s | style="text-align:center;"|[[दक्षिण अमेरिका]] | style="text-align:center;"|pets, meat, leather |[[File:St Thomas Marriott Iguana 9 cropped.jpg|130px]] | Captive bred | |- |valign="center"|[[Green Tree Python]] (''Morelia viridis'') | Green Tree Python (''Morelia viridis'') | mid-1990s | style="text-align:center;"|[[न्यू गिनी]], [[इन्डोनेसिया]], [[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Morelia-viridis.jpg|130px]] | Captive bred | |- |valign="center"|[[Red-tailed Black Cockatoo]] (''Calyptorhynchus banksii'') | Red-tailed Black Cockatoo (''Calyptorhynchus banksii'') | late 1990s | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Red tailed Black Cockatoo in flight.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Gouldian Finch]] (''Erythrura gouldiae'') | Gouldian Finch (''Erythrura gouldiae'') | late 1990s | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets, show |[[File:Male adult Gouldian Finch.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[अस्ट्रेलियाn green tree frog]] (''Litoria caerulea'') | अस्ट्रेलियाn Green Tree Frog |late 20th century | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Magnificent tree frog (Litoria splendida) crop.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Argentine Horned Frog]] (''Ceratophrys ornata'') | Argentine Horned Frog |late 20th century | style="text-align:center;"|[[अर्जेन्टिना]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Argentine Horned Frog (Ceratophrys ornata)1.JPG|130px]] | | |- |valign="center"|[[Cranwell's horned frog]] (''Ceratophrys cranwelli'') | Cranwell's Horned Frog |late 20th century | style="text-align:center;"|[[अर्जेन्टिना]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Cranwell's horned frog.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Crucian carp]] (''Carassius carassius'') | Crucian carp (''Carassius carassius'') | 2000s | style="text-align:center;"|[[इंग्ल्याण्ड]], [[रुस|रसिया]] | style="text-align:center;"|meat, pets |[[File:Carassius carassius Prague Vltava 2.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[King Quail]] (''Coturnix chinensis'') | King Quail (''Coturnix chinensis'') | date uncertain | style="text-align:center;"|[[एसिया]], [[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Excalfactoria chinensis (aka).jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Lowland Paca]] (''Cuniculus paca'') | Lowland Paca (''Cuniculus paca'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[मेक्सिको]], [[अर्जेन्टिना]] | style="text-align:center;"|meat, pets |[[File:Cuniculus paca.jpg|130px]] | Held/tame in captivity | |- |valign="center"|[[Steppe Lemming]] (''Lagurus lagurus'') | Steppe Lemming (''Lagurus lagururs'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[Steppes]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Lagurus lagurus.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Pale Gerbil]] (''Gerbillus perpallidus'') | Pale Gerbil (''Gerbillus perpallidus'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[इजिप्ट]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Perpallidus.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Persian jird]] (''Meriones persicus'') | Persian jird (''Meriones persicus'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[इरान]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Meriones persicus.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Fat-tailed Gerbil]] (''Pachyuromys duprasi'') | Fat-tailed Gerbil (''Pachyuromys duprasi'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[इजिप्ट]], [[लिबिया]], [[ट्युनिसिया]], [[अल्जेरिया]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Pachyuromys-duprasi PeterMaas.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Black Spiny-tailed Iguana]] (''Ctenosaura similis'') | Black Spiny-tailed Iguana (''Ctenosaura similis'') |date uncertain | style="text-align:center;"|[[मध्य अमेरिका]] | style="text-align:center;"|pets, meat |[[File:CtenosauraSimilis.jpg|130px]] | Captive bred | |- |valign="center"|[[Western Rosella]] (''Platycercus icterotis'') | Western Rosella (''Platycercus icterotis'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[दक्षिणपश्चिम अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Platycercus icterotis1.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Red-eared Slider]] (''Trachemys scripta elegans'') | [[Pond Slider]] (''Trachemys scripta'') | date uncertain | style="text-align:center;"|[[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य]] | style="text-align:center;"|pets, meat |[[File:Sheldonbasking.JPG|130px]] | Easy to domesticate | Fairly common in captivity, common in the wild |- |valign="center"|[[Rusty-spotted cat]] (''Prionailurus rubiginosus'') | Rusty-spotted cat (''Prionailurus rubiginosus'') | date uncertain | style="text-align:center;"|[[भारत]], [[श्रीलङ्का]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Rostkatze Zoo Berlin.JPG|130px]] | Easy to domesticate | |- |valign="center"|[[Star Finch]] (''Neochmia ruficauda'') | Star Finch (''Neochmia ruficauda'') |date uncertain | style="text-align:center;"|[[अस्ट्रेलिया]] | style="text-align:center;"|pets, show |[[File:Neochmia ruficauda (aka).jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Tarantula]] (''Brachypelma smithi'') | [[Mexican redknee tarantula]] (''Brachypelma smithi'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[मेक्सिको]] | style="text-align:center;"|pets, research |[[File:Brachypelma smithi 2009 G09.jpg|130px]] | | Common in captivity, getting rare in the wild. |- |valign="center"|[[Eurasian Siskin]] (''Carduelis spinus'') | Eurasian Siskin (''Carduelis spinus'') |date uncertain | style="text-align:center;"|[[युरोप]], [[एसिया]] | style="text-align:center;"|pets, singing |[[File:Carduelis spinus male.jpg|130px]] | | |- |valign="center"|[[Crested Gecko]] (''Rhacodactylus ciliatus'') | Crested Gecko (''Rhacodactylus ciliatus'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[New Caledonia]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Gekkoninae Rhacodactylus ciliatus tete.png|130px]] | Captive bred | Somewhat common in captivity, nearly extinct in wild |- |valign="center"|[[Common kusimanse]] (''Crossarchus obscurus'') | Common kusimanse (''Crossarchus obscurus'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[पश्चिम अफ्रिका]] | style="text-align:center;"|pets |[[File:Cusimanse.jpg|130px]] | Captive bred | |- |valign="center"|[[Kissing gourami]] (''Helostoma temminckii'') |[[Kissing gourami]] (''Helostoma temminckii'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[Thailand]], [[इन्डोनेसिया]] | style="text-align:center;"|meat, pets |[[File:Kissfish.jpg|130px]] | Domesticated | |- |valign="center"|[[Piranha]] (''Pygocentrus nattereri'') |[[Red-bellied piranha]] (''Pygocentrus nattereri'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|[[दक्षिण अमेरिका]] | style="text-align:center;"|meat, pets, research, fighting |[[File:Gregory Moine - Red bellied Piranha (by).jpg|130px]] | Semidomesticated | Fairly common in captivity, common in the wild |- |valign="center"|[[Dubia roach]] (''Blaptica dubia'') |[[Dubia roach]] (''Blaptica dubia'') |Date uncertain | style="text-align:center;"|मध्य र दक्षिण अमेरिका | style="text-align:center;"|animal feed, pets |[[File:Dubia-cockroach-female-near-ruler.jpg|130px]] | | |} ==सन्दर्भ सामग्री== <references /> {{reflist|2}} {{Commonscat|Domesticated animals}} [[श्रेणी:घरपालुवा जनावर|घरपालुवा जनावर]] ealt0vzdvm6669ow1kzjllbie1a9xvm 0 53162 1354557 1276986 2026-05-08T02:10:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354557 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = उमा सिंह | image = Uma_Singh_a_Nepalese_journalist_that_was_murdered.jpg | imagesize = | caption = | alt = | birth_date = २०३९ | birth_place = रजौल, [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]], नेपाल | death_date = २०६५ पुस २७ | death_place = रजौल, [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]] | death_cause = हत्या | nationality = | other_names = | ethnicity = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source --> | citizenship = नेपाली | education = | alma_mater = | years_active = | occupation = पत्रकार | other_names = | parents = रञ्जित सिंह (बुवा) | relatives = सञ्जय सिंह (दाजु) }} '''उमा सिंह''' नेपालकी रेडियो पत्रकार थिइन । [[रेडियो टुडे]]मा काम गर्ने सिंह २०६५ पुस २७ गते [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]]मा उमेश यादव नामको व्यक्तिले धारिलो हतियार प्रहार गरी हत्या गरेको थियो । सिंहको हत्याको अभियोगमा २०७० सालमा पक्राउ परेको उमेश यादवलाई जिल्ला अदालत धनुषाले २०७२ बैशाखमा जन्मकैदको फैसला सुनाएको छ। सोही अभियोगमा उनकी भाउजू ललिता सिंह र नेवलाल पासवानको पनि संग्लनता रहेको हुनाले, उनीहरूलाई पनि जन्मकैदको फैसला भएको छ। <ref name="ekantipur">{{cite web | url=http://www.ekantipur.com/np/2072/1/9/full-story/407777.html | title=पत्रकार उमासिंहका हत्यारालाई जन्मकैद | accessdate=April 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425042043/http://www.ekantipur.com/np/2072/1/9/full-story/407777.html |date=2015-04-25 }}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.rajdhani.com.np/article/0814829001429748287| title=उमासिंहका हत्यारालाई जन्मकैद| accessdate=April 2015}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सिंहको स्मृतिमा [[उमा सिंह पत्रकारिता पुरस्कार]]को स्थापना भएको छ ।<ref>[http://www.ekantipur.com/nep/2068/9/26/full-story/340987.html कान्तिपुर दैनिक]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.nepalitimes.com/gallery/mainphoto.php?id=486 नेपालटाइम्स डटकम]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.nepalitimes.com.np/2009/01/15/150 नेपालटाइम्स डटकम]</ref> ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य सूत्र== [[श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू]] [[श्रेणी:महिला पत्रकार]] [[श्रेणी:सन् १९८३ मा जन्म]] {{stub}} a73kvvv0bg48lzf35veie8kr50yhuo8 0 55033 1354548 1308464 2026-05-08T00:09:16Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354548 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=नोभेम्बर २०१३}} {{Infobox person | honorific_prefix = | name = अरुणिमा लम्साल | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = ne | image = | image_size = 240 | alt = | caption = | birth_name = <!--only use if different from name--> | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --> | baptism_date = | birth_place = [[विराटनगर महानगरपालिका|बिराटनगर]], नेपाल | disappeared_date = <!-- {{Disappeared date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (disappeared date then birth date) --> | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | death_cause = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | monuments = | residence = | nationality = {{flagicon|Nepal}} नेपाली | other_names = | ethnicity = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source --> | citizenship = | education = | alma_mater = | occupation = [[अभिनेत्री|चलचित्र अभिनेत्री]] | years_active = | employer = | organization = | agent = | known_for = | notable_works = | style = | home_town = | salary = | net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> | height = {{height|cm=165}} | weight = <!-- {{convert|weight in kg|kg|lb}} --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | movement = | opponents = | boards = | religion = <!-- Religion should be supported with a citation from a reliable source --> | denomination = <!-- Denomination should be supported with a citation from a reliable source --> | criminal_charge = <!-- Criminality parameters should be supported with citations from reliable sources --> | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = अमित अर्याल | partner = <!-- unmarried life partner; use ''Name (1950–present)'' --> | children = अक्षता लम्साल<ref>{{cite web|url=http://xnepali.net/movies/arunima-lamsal-organized-pasni-of-her-daughter/|publisher=Xnepali.net|title=Arunima Lamsal organized pasni of her daughter|accessdate=2014-06-15}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | parents = राधा लम्साल (आमा) | relatives = | callsign = | awards = उत्कृष्ट अभिनेत्री | signature = | signature_alt = | signature_size = | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | website = <!-- {{URL|Example.com}} --> | footnotes = | box_width = }} '''अरुणिमा लम्साल''' नेपाली चलचित्रकी नायिका हुन् । <ref>{{cite web|url=http://biography.lumbinimedia.com/2017/02/arunima-lamsal-biography.html|title=Arunima Lamsal Biography|publisher=Lumbini Media}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725141904/http://biography.lumbinimedia.com/2017/02/arunima-lamsal-biography.html |date=2020-07-25 }}</ref><ref name=nepaliactress>{{cite web|url=http://nepaliactress.com/nepali-actress-arunima-lamsal/ |publisher=Nepaliactress.com|title=Nepali Actress: Arunima Lamsal|date=2013-01-05|author=Anand|accessdate=2014-06-15}}</ref><ref>{{cite web |title=म्युजिक भिडियोमा देखा परिन् अरुणिमा लम्साल |url=https://deshsanchar.com/2018/11/01/115656/ |website=देशसञ्चार |accessdate=20 June 2020 |date=1 November 2018}}</ref> ==आंशिक चलचित्र सूची== ===नायिका=== {| class="wikitable sortable" |+ चलचित्रहरू |- ! साल ! शीर्षक ! भूमिका !सम्मान तथा मनोनयन |- | | ''अभिमन्यु'' | | |- | | ''आफ्नो मान्छे आफ्नै हुन्छ'' | | सम्झना डिजिटल फिल्म अवार्ड सहकलाकार (महिला)<ref name=myrepublica>{{cite web|url=http://archives.myrepublica.com/portal/index.php?action=news_details&news_id=27227|publisher=Myrepublica.com|title=Afno Manche... makes it big|date=2011-01-16|accessdate=2014-06-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141227175413/http://archives.myrepublica.com/portal/index.php?action=news_details&news_id=27227 |date=2014-12-27 }}</ref> |- | | ''अग्नि ज्वाला'' | | |- | | ''अनाडी खेलाडी'' | | |- | |''बजार'' | | |- | | ''भरोसा'' | | |- | | ''बुवाआमा'' | | |- | | ''क्यारेङ ग्याङ २'' | | |- | | ''दाग'' | | |- | | ''दाइको ससुराली'' | | |- | | ''दीपशीखा'' | | |- | | ''धड्कन'' | | |- | | ''घायल'' | | |- | | ''के यो माया हो'' | | |- | | ''खून'' | | |- | | ''मर्यादा'' | | |- | | ''मिस्टर मङ्गले''<ref>{{cite web|url=http://archives.myrepublica.com/portal/index.php?action=news_details&news_id=9534|title=Mischievous Arunima|date=2009-09-08|accessdate=2014-06-15|publisher=Myrepublica.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305151642/http://archives.myrepublica.com/cgi-sys/suspendedpage.cgi?action=news_details&news_id=9534 |date=2016-03-05 }}</ref> | | |- | | ''निगरानी'' | | |- | | ''इज्जतदार'' | | |- | | ''मेरो प्यारो माइतिघर'' | | |- | | ''मेरो राजेश दाइ'' | | |- | | ''रामबलराम'' | | |- | | ''सन्तान (नयाँ)'' | | |- | | ''यस्तै रहेछ जिन्दगी''<ref name=nepaliactress /> | | |} {{ठुटो}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस== [[रेखा थापा|■ रेखा थापा]] [[झरना थापा|■ झरना थापा]] [[करिश्मा मानन्धर|■ करिश्मा मानन्धर]] [[सञ्चिता लुइटेल|■ सञ्चिता लुईटेल]] [[श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली कलाकारहरू]] [[श्रेणी:विराटनगरका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली महिला मोडलहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] phdm63t7vo8bsp3rejcxjlwbieh6g4l 0 56281 1354546 1306417 2026-05-07T22:40:07Z MPF 20237 better pic 1354546 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = लालठुँडे चखेवा | image = Common Shellduck (Tadorna tadorna) (26499348215).jpg | image_width = 240px | image_caption = लालठुँडे चखेवाको भाले | image2 = Gravand (Tadorna-tadorna)- Ystad-2017.jpg | image2_width = 240px | image2_caption = पोथी | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=100600402 |title=''Tadorna tadorna'' |assessors=BirdLife International |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | regnum = [[जनावर|जन्तु]] जगत | phylum = हाड भएका | classis = [[चरा|पंक्षी]] | ordo = [[Anseriformes]] | familia = [[Anatidae]] | subfamilia = [[Tadorninae]] | genus = ''[[shelduck|Tadorna]]'' | species = '''''T. tadorna''''' | binomial = ''Tadorna tadorna'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map = Tadorna tadorna distribution.png | range_map_width = 240px | range_map_caption = रैथाने वासस्थान<br/>(पहेंलो: गर्मी, नीलो: जाडो, हरियो: पूरा वर्ष) | synonyms = See text }} [[File:Common Shelduck.ogv|thumb|लालठुँडे चखेवा]] '''लालठुँडे चखेवा''' [[नेपाल]]मा पाइने एक प्रकारको [[चरा]]को नाम हो । यसलाई [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]मा ''कमन सेल्डक'' (Common Shelduck) भनिन्छ । ==तस्विर सङ्ग्रह== <gallery> File:Tadorna tadorna (Linnaeus, 1758).jpg|A female ruffles up her feathers. File:Brandgans gründelnd.JPG|Adults upending, note underside and feet colors File:Shelduck mating.jpg|Adults mating in [[Lancashire]] (UK) (male right), note size difference File:Diorama Brandgänse.JPG|Nesting site [[diorama]], [[Küstenmuseum]] [[Juist]] (Germany) File:Brandgans Küken, Borkum.JPG|Ducklings on [[Borkum]] (Germany) </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Tadorna tadorna}} {{ठुटो}} [[श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू]] heaydsbqff0cnh1ps30ljwl4t942pou 0 56850 1354638 1317138 2026-05-08T09:08:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354638 wikitext text/x-wiki [[File:Master Padlock.jpg|thumb|ताल्चा]] '''ताल्चा''' सुरक्षाको लागि घरको ढोका वा कुनै बस्तु वा स्थानमा लगाईने यान्त्रिक साधन हो । यो कुनै साँचो वा कुनै कुञ्जीको माध्यमले खोल्न सकिन्छ । {{ठुटो}} ==सन्दर्भ सूची== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{wikibooks}} {{commons category|Locks}} * [http://lockwiki.com/index.php/Main_Page Lockwiki]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Commonscat|Locks}} [[श्रेणी:तालाहरू]] msilolsidhsxfpj159k8fhkduzie8hv 0 60658 1354623 1284496 2026-05-08T07:36:34Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354623 wikitext text/x-wiki {{Infobox Prime Minister | birth_name = John George Diefenbaker | honorific-prefix = The Right Honourable | name = जोन डाइफेनबेकर | honorific-suffix = PC, CH, QC | caption = | image = John G. Diefenbaker.jpg | alt = Half-length photo portrait of a man aged about 60. He has a square face, strong jaw, firm lips and piercing pale-coloured eyes under thick arched eyebrows. His full head of curly hair is streaked with grey, cut short and combed back smoothly with hair oil. He wears a neat suit and tie, and holds a document, looking at the camera with a penetrating stare. | order1 = [[List of Prime Ministers of Canada|13th]] | office1 = Prime Minister of Canada | term_start1 = जुन २१, १९५७ | term_end1 = २२ अप्रिल, १९६३ | monarch1 = [[एलिजाबेथ द्वितीय]] | governor-general1 = [[Vincent Massey]]<br>[[Georges Vanier]] | predecessor1 = [[लुइ सेन्ट लोरेन्ट|लुइस सेन्ट लोरेन्ट]] | successor1 = [[लेस्टर बी. पियरसन]] | birth_date = {{birth date|1895|9|18}} | birth_place = [[Neustadt, Ontario|Neustadt]], [[Ontario]] | death_date = {{death date|1979|8|16|1895|9|18}} | death_place = [[Ottawa]], Ontario | restingplace = Outside the Diefenbaker Centre, Saskatoon, Saskatchewan | party = [[Progressive Conservative Party of Canada|Progressive Conservative]] | religion = [[Canadian Baptist Ministries|Canadian Baptist]] | spouse = {{plainlist | * [[Edna Brower]] (1929–1951; deceased) * [[Olive Palmer]] (1953–1976; deceased) }} | children = none | alma_mater = [[University of Saskatchewan]] | profession = Lawyer | signature = John Diefenbaker Signature-.svg | signature_alt = A scrawled "J Diefenbaker" | nickname = "Dief", "The Chief" }} '''जोन डाइफेनबेकर''' [[क्यानडा]]का राजनितिज्ञ तथा [[प्रधानमन्त्री]] थिए। उनको जन्म स.न् १८९५को [[सेप्टेम्बर]] १८ मा [[ओन्टारियो]]को [[निउस्ट्राड]] सहरमा भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन== ==पारिवारिक जीवन== ==राजनितिज्ञको रूपमा== ==प्रधानमन्त्रीको रूपमा== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist}} ==बाहिरी कडीहरू== {{Commons category}} {{wikiquote}} * [http://www2.parl.gc.ca/parlinfo/Files/Parliamentarian.aspx?Item=84909dc1-9a60-44b3-a939-2393ab563089&Language=E Political Biography from the Library of Parliament], and [http://www2.parl.gc.ca/sites/lop/HFER/hfer.asp?Language=E&Search=Cres&canName=diefenbaker Diefenbaker's electoral results] * [http://wascanapark.tripod.com/diefenbakerhomestead/index.html Diefenbaker Homestead] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100328051726/http://wascanapark.tripod.com/diefenbakerhomestead/index.html |date=2010-03-28 }} * [http://www.cbc.ca/archives/categories/politics/prime-ministers/john-diefenbaker-dief-the-chief/topic---john-diefenbaker-dief-the-chief.html CBC Digital Archives&nbsp;– Dief the Chief] * [http://www.depauw.edu/news/index.asp?id=21911 १९६० Commencement Address at DePauw University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610120222/http://www.depauw.edu/news/index.asp?id=21911 |date=2011-06-10 }} * [http://www.nfb.ca/film/dief/ ''Dief'']{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, documentary film, [[National Film Board of Canada]] ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{क्यानडाका प्रधानमन्त्रीहरू}} {{Persondata | NAME = Diefenbaker, John George | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = 13th Prime Minister of Canada (1957–1963) | DATE OF BIRTH = September 18, 1895 | PLACE OF BIRTH = [[Neustadt, Ontario]] | DATE OF DEATH = August 16, 1979 | PLACE OF DEATH = [[Ottawa]] }} {{Commonscat|John Diefenbaker}} [[श्रेणी:क्यानडाका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:क्यानडाका राजनितिज्ञहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७९ मा मृत्यु]] gxk3vx6h1dmv6l034h8ujdlcema1uwm 0 61709 1354650 1354313 2026-05-08T10:10:01Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354650 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख|व्यक्तित्व}} {{Infobox person | name = दीपिका पादुकोण<br>({{en|Deepika Padukone}}) | image = Deepika Padukone Cannes 2018 (cropped).jpg | imagesize = | caption = सन् २०१८ मा पादुकोण | birth_date = {{birth date|1986|1|5}}<ref>{{cite web|title=Happy 27th b'day Deepika Padukone|trans-title=दीपिका पादुकोण को 27वाँ जन्मदिन मुबारक हो|url=http://ibnlive.in.com/photogallery/8238.html|publisher=[[सीएनएन आईबीएन]]|accessdate=13 अगस्त 2013|language=अङ्ग्रेजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130107224248/http://ibnlive.in.com/photogallery/8238.html |date=2013-01-07 }}</ref><ref name="bio">{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx|title=Biography: Deepika Padukone|trans-title=जीवनी: दीपिका पादुकोण|date=2012-07-23|work=[[हिन्दुस्तान टाईम्स]]|accessdate=13 अगस्त 2013|language=अङ्ग्रेजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231022055/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx |date=2014-12-31 }}</ref> | birth_place = [[कोपनहेगन]], [[डेनमार्क]] | occupation = अभिनेत्री | years_active = २००४–वर्तमान<ref name="summer">{{cite web|last=मेनन|first=सिता|url=http://www.rediff.com/getahead/2005/apr/21fwdeep.htm|title=Go white this summer |trans-title = इस गर्मी में सफेद जाओ |accessdate=13 अगस्त 2013|date=2005-04-21|work=[[रीडिफ.कॉम]]}}</ref> | spouse = रणवीर सिंह<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/deepika-padukone-ranveer-singh-are-married-now-wedding-ceremony-ends-in-italy/story-OrrIJnMvTwI1wSwl7JbWqM.html|title=Deepika Padukone, Ranveer Singh are married now, wedding ceremony ends in Italy|accessdate=2019-02-15}}</ref> | height = {{height|ft=5|in=8}} <ref>{{cite web|url=http://www.celebheightweight.com/2014/11/deepika-padukone-height-weight-bra-size-shoe-size-body-measurements-waist-hips/|title=Deepika Padukone Height, Weight, Bra Size, Shoe Size, Body, Measurements, Waist, Hips|publisher=Celebrity Measurements|date= |accessdate=2015-09-27}}</ref> }} '''दीपिका पादुकोण''' ({{IPA-hns|d̪iːpɪkaː pəɖʊkoːɳ|उच्चारण}}; जन्म ५ जनवरी १९८६) एक भारतीय अभिनेत्री एवं मोडल हुन्। उनी बलिउड चलचित्र उद्योगकी सबैभन्दा चर्चित अभिनेत्रीहरू मध्ये एक र सर्वाधिक पारिश्रमिक लिने भारतीय महिला अभिनेत्रीमा पर्छिन्। उनले आफ्नो जीवनयात्रा [[बलिउड]]मा स्थापित गरिसकेकी छिन् र हालसम्म दुई [[फिल्मफेयर पुरस्कार]] प्राप्त गरिसकेकी छिन्। पादुकोण, ब्याडमिन्टन खेलाडी [[प्रकाश पादुकोण]]की छोरी हुन। उनको जन्म [[कोपनहेगन]]मा भएको हो र हुर्काई [[बेङ्गलोर]]मा भएको हो। बाल्यवस्थामा उनले राष्ट्रियस्तरको ब्याडमिन्टन च्याम्पियनसिप खेलेकी छन् तर फेसन मोडल बन्नका लागि उनले ब्याडमिन्टन खेल छाडेकी थिइन्। मोडलिङ क्षेत्रबाट प्रवेश गरेकी उनले चाँडै चलचित्रमा अभिनय गर्ने अवसर प्राप्त गरिन्। सन् २००६ मा [[कन्नड चलचित्र]] ''[[ऐश्वर्य (चलचित्र)|ऐश्वर्य]]''मा मुख्य भूमिकामा उनले चलचित्र जगतमा पदार्पण गरिन्। पादुकोण त्यसपछि दोहोरो भूमिकामा उनको पहिलो बलिउड ब्लकबस्टर सन् २००७ मा प्रदर्शित ''[[ओम शान्ति ओम]]''बाट गरिन् जसले उनलाई [[सर्वश्रेष्ठ महिला पदार्पणको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार|फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार]] दिलाएको थियो। पादुकोणद्वारा अभिनित ''[[लभ आज कल]]'' (२००९) र ''[[लफङ्गे परिन्दे]]'' (२०१०) चलचित्रमा गरिएको दमदार अभिनयको लागि उनले निकै चर्चा कमाइन्। साथै त्यसै समयमा उनीद्वारा अभिनित ''[[बच्ना ए हसिनो]]'' (२००८) र हाँस्य चलचित्र ''[[हाउसफुल (२०१० चलचित्र)|हाउसफुल]]'' (२०१०) चलचित्रले नकारात्मक समीक्षा पाएको थियो। सन् २०१२ मा प्रदर्शित बक्स अफिस हिट ''[[ककटेल (२०१२ चलचित्र)|ककटेल]]'' चलचित्रले उनको अभिनय यात्रामा आयाम त थप्यो नै उनको अभिनयलाई सम्मान प्रदान गर्दै विभिन्न पुरस्कार समारोहमा उत्कृष्ट अभिनेत्रीको लागि नामाङ्कन समेत गराएको थियो। त्यसपछि उनी ''[[ये जवानी है दीवानी]]'' (२०१३), ''[[चेन्नई एक्सप्रेस]]'' (२०१३) र ''[[ह्याप्पी न्यू इअर (चलचित्र)|ह्याप्पी न्यू इयर]]'' (२०१४) जस्ता हाँस्य चलचित्र जुन [[सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने भारतीय चलचित्रहरू|सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने बलिउड चलचित्र]] रहेका थिए त्यस्ता चलचित्रमा मुख्य महिला पात्रको अभिनय गरेर बलिउडमा आफ्नो स्थान जमाइन्। उनले सन् २०१३ मा ''[[गोलियों की रासलीला राम-लीला]]'' नामक चलचित्रमा दमदार अभिनय गरेर [[सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार]] जितेकी थिइन्। अभिनय क्षेत्र बहेक पादुकोण रङ्गमञ्चमा भाग लिने गरेकी छिन् साथै उनले एक भारतीय पत्रिकाको लागि लेख समेत लेखिसकेकी छिन्। यस बाहेक उनले विभिन्न ब्रान्ड र उत्पादनको लागि स्थायी रूपमा विज्ञापन गर्ने गरेकी छिन्। महिलाको हक तथा अधिकारको लागि पनि उनले बेला बखत आवाज उठाउने गरेकी छिन्। == व्यक्तिगत जीवन र मोडलिङ करियर== दीपिका पादुकोणको जन्म ५ जनवरी १९८६ मा [[डेनमार्क]]को [[कोपनहेगन]]मा भएको हो। उनको जन्म [[कोङ्कणी भाषा|कोंकणी]] भाषी परिवारमा भएको हो।<ref name="bio1">{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx|title=Biography: Deepika Padukone|accessdate=6 August 2013|date=23 July 2012|work=Hindustan Times|archiveurl=http://web.archive.org/web/20141231022055/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx|archivedate=31 December 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231022055/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx |date=31 December 2014 }}</ref><ref>{{cite news|last=Baksi|first=Dibyojyoti|title=Shah Rukh Khan made Deepika Padukone learn Tamil|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Shah-Rukh-Khan-made-Deepika-Padukone-learn-Tamil/Article1-1075508.aspx|accessdate=18 August 2013|newspaper=Hindustan Times|date=13 June 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821034850/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Shah-Rukh-Khan-made-Deepika-Padukone-learn-Tamil/Article1-1075508.aspx |date=21 August 2013 }}</ref> उनको बुवा, [[प्रकाश पादुकोण|प्रकाश]], एक भूतपूर्व अन्तर्राष्ट्रियस्तरका सम्मानित ब्याडमिन्टन खेलाडी थिए। उनकी आमा उज्जाला एक यात्रु एजेन्ट थिइन्।<ref>{{cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-182121908.html|title=She's the model of success|work=The Star|date=4 August 2008|accessdate=29 August 2013}}{{subscription required|via=Highbeam}}</ref> उनकी कान्छी बहिनी अनिसा गोल्फ खेलाडी हुन्।<ref>{{cite news|last=Kaura|first=Neha|title=Deepika’s link-ups don’t bother us, says sister|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-11/news-interviews/32156802_1_anisha-link-ups-film-industry|accessdate=2 July 2013|newspaper=The Times of India|date=11 June 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106032230/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-11/news-interviews/32156802_1_anisha-link-ups-film-industry |date=6 January 2014 }}</ref> उनको हजुरबुवा रमेश मैसुर ब्याडमिन्टन सङ्घका प्रशासक थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/an-exciting-tournament/article3185184.ece|title=An exciting tournament|newspaper=The Hindu|date=5 January 2006|accessdate=3 August 2015}}</ref> पादुकोण जब एक वर्षकी थिइन् त्यस समय उनको परिवार [[भारत]]को [[बेङ्गलोर]] बसाइसराई गरे ।<ref name="toi interview">{{cite news|last=Gupta|first=Priya|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-13/news-interviews/34414302_1_deepika-padukone-badminton-father|title=Ranbir and I are still friends: Deepika Padukone|accessdate=29 August 2013|date=13 October 2012|newspaper=[[The Times of India]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194219/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-13/news-interviews/34414302_1_deepika-padukone-badminton-father |date=28 September 2013 }}</ref> उनले बेङ्गलोरको [[सोफिया उच्च विद्यालय]]बाट प्रारम्भिक शिक्षा प्राप्त गरेकी थिइन् र प्रवीणता प्रमाणपत्र तहको अध्ययन [[माउन्ट कार्मेल कलेज, बेङ्गलोर|माउन्ट कार्मेल कलेज]]बाट गरिन्।<ref>{{cite web|title=Just How educated are our Bollywood heroines?: Deepika Padukone|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-just-how-educated-are-bollywood-heroines/20120118.htm#3|publisher=Rediff.com|accessdate=6 August 2013}}</ref> उनी मानविकी संकाय अन्तर्गत [[समाजशास्त्र]] विषयमा [[स्नातक तह|स्नातक]] तहको पढाइ गर्न [[इन्दिरा गान्धी राष्ट्रिय खुल्ला विश्वविद्यालय]]मा भर्ना भइन् तर पछि उनले समयको व्यस्तता तथा मोडलिङ गर्ने समयको अनियमितताले पढाइ स्थगन गरिन्।<ref name="toi interview"/><ref>{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Deepika-Padukone-has-not-put-studies-on-back-burner/articleshow/2661901.cms|work=The Times of India|title=Deepika Padukone has not put studies on back-burner|accessdate=6 August 2013|date=30 December 2007|archiveurl=|archivedate=8 June 2015}}</ref> [[File:Padukone with family.jpg|thumb|left|upright=1.3|alt=Deepika Padukone is posing with her father, mother and sister|सन् २०१४ को [[५९औं फिल्मफेयर पुरस्कार]] समारोहमा दीपिका पादुकोण आफ्नो अभिभावक तथा बहिनीसँग]] पादुकोण बच्चा हुँदा कठिन सामाजिक अवस्था स्वीकार गरिन् जसले गर्दा उनको धेरै साथीहरू थिएनन्।<ref name="toi interview"/> उनको जीवनको लक्ष्य ब्याडमिन्टन थियो, जुन उनले युवा उमेरदेखि नै प्रतिस्पर्धात्मक तरिकाले खेल्ने गर्थिन्। सन् २०१२ को एक अन्तरवार्तामा पादुकोणले आफ्नो दिनचर्याको बारेमा भनेकी थिइन् "म सधैँ बिहान ५ बजे उठ्थेँ र शारीरिक कसरत गर्न जान्थे, विद्यालय जान्थे, ब्याडमिन्टन खेल्न जान्थे, आफ्नो गृहकार्य गर्थें र सुत्न जान्थेँ।"<ref name="toi interview"/> पादुकोणले विद्यालय अवधिमा ब्याडमिन्टनमा आफ्नो जीवन बनाउन जारी राखिन् र राष्ट्रियस्तरको च्याम्पियनसिपमा भाग लिइन्। उनले राज्यस्तरका बेसबल प्रतियोगितामा पनि आफ्नो सहभागिता जनाइन्।<ref>{{cite news|last=Banerjee|first=Soumyadipta|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-i-was-a-state-level-baseball-player-deepika-padukone-1349480|title=I was a state level baseball player: Deepika Padukone|work=Daily News and Analysis|accessdate=3 August 2013|date=18 February 2010}}</ref> शिक्षा तथा खेल करियरमा आफ्नो ध्यान केन्द्रित राखिरहेकै बेला पादुकोणले बाल कलाकारको रूपमा समेत कार्य गरिन्। उनी ८ वर्षको उमेरमा एक दुई विज्ञापन अभियानमा देखा परिन्।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/mp/2004/08/11/stories/2004081101100100.htm|title=The long and short of the ramp|work=The Hindu|accessdate=3 August 2013|date=11 August 2004}}</ref> १० कक्षामा अध्ययन गर्दा उनले आफ्नो ध्यान परिवर्तन गरी फेसन मोडल बन्ने निर्णय गरिन्। <ref name="model">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/613309.cms|title=Smash hit on the ramp|work=The Times of India|first=Asha|last=Chowdary|accessdate=3 August 2013|date=13 April 2004}}</ref> सन् २००४ मा उनले [[प्रसाद बिडापा]]को संरक्षणमा पूर्ण समय मोडल बन्ने कार्यमा लागिन्।<ref name="model"/><ref>{{cite news|last=Malani|first=Gaurav|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-07/news-interviews/30485701_1_deepika-padukone-badminton-short-film|title=Deepika Padukone not a part of race|accessdate=3 August 2013|date=7 December 2011|newspaper=[[The Times of India]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194256/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-07/news-interviews/30485701_1_deepika-padukone-badminton-short-film |date=28 September 2013 }}<br>{{cite news|last=Saran|first=Rhea|title=Venus Rising?|url=http://www.verveonline.com/30/people/verve/venus/excerpt.shtml|accessdate=7 August 2013|work=Verve (magazine)}}</ref> करियरको प्रारम्भिक चरणमा पादुकोणले लिरिल साबुनको टेलिभिजन विज्ञापनले पहिचान प्राप्त गरिन्। त्यस सँगै उनले विभिन्न ब्रान्ड तथा उत्पादनको लागि मोडलिङ गरिन्।<ref>{{cite news|last=Gahlaut|first=Kanika|url=http://indiatoday.intoday.in/story/prakash-padukone-daughter-deepika-in-new-liril-soap-ad/1/196716.html|title=Making a splash|work=India Today|accessdate=3 August 2013|date=12 April 2004|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBsSbRF|archivedate=27 September 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Deepika Padukone: Biography|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity-profile/Deepika-Padukone.htm|publisher=[[Zee News]]|accessdate=7 August 2013}}</ref> सन् २००५ मा, उनले डिजाइनर [[सुनीत वर्मा]]को लागि पहिलो पटक [[लक्मे फेसन विक]]मा भाग लिइन् र [[किङफिसर (बियर)|किङफिसर]] फेसन अवार्डमा ''मोडल अफ द इअर''को अवार्ड जित्न सफल भइन्।<ref>{{cite web|last=Menon|first=Sita|url=http://www.rediff.com/getahead/2005/apr/21fwdeep.htm|title=Go white this summer|accessdate=3 August 2013|date=21 April 2005|publisher=Rediff.com}}</ref><ref>{{cite news|last=Chowdhury|first=Smita R.|title=Glamour, glitz & grace|url=http://www.telegraphindia.com/1050405/asp/calcutta/story_4572605.asp|accessdate=3 August 2013|newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=5 May 2005}}</ref> पादुकोणको प्रसिद्धिमा त्यस समय वृद्धि भयो जब उनलाई २००६ को [[किङफिसर पात्रो|किङफिसर क्यालेन्डर]]मा स्थान दिइयो ।<ref name="meet"/> क्यालेन्डरका डिजाइनरका रूपमा रहेका [[वेन्डेल रोड्रिक्स]]ले पादुकोणमाथि टिप्पणी गर्दै भनेका थिए "[[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]पछि हामीसँग यस्तो सुन्दर र ताजा महिला थिएन्।"<ref>{{cite news|url=http://m.indiatoday.in/story/young-achievers-deepika-padukone-ms-dhoni-to-rabbi-shergill/1/181846.html|title=Young achievers: Deepika Padukone to Aditya Mittal, MS Dhoni to Rabbi Shergill|work=India Today|accessdate=3 August 2013|date=20 February 2006|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBwTlZD|archivedate=27 September 2013}}</ref> रोड्रिक्सले उनलाई गञ्जम ज्वेलरी कक्षामा हेरेका थिए र पछि उनले म्याट्रिक्स एजेन्सीका लागि पादुकोणलाई हस्ताक्षर गर्न भ्याए।<ref>{{cite book|last=Vasudev|first=Shefalee|title=Powder Room|url=http://books.google.com/books?id=DzdfsXQEtqoC&pg=PT61|publisher=Random House India|isbn=978-81-8400-297-3|page=61|year=2012}}</ref> २१ वर्षको उमेरमा पादुकोण [[मुम्बई]] बसाइँ सरिन् र आफ्नो काकीको घरमा बसिन्।<ref name="toi interview"/> त्यसै वर्ष, उनले [[हिमेश रेशमिया]]को म्युजिक भिडियो ''नाम है तेरा'' मा काम गर्ने अवसर पाइन् र त्यसमा गरेको अभिनयले व्यापक पहिचान प्राप्त गरिन्।<ref>{{cite news|last=Iyer|first=Meena|title=Deepika Padukone in awe of beauty pageant winners|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-17/news-interviews/30409840_1_beauty-pageant-beauty-contest-music-video|accessdate=3 August 2013|newspaper=The Times of India|date=17 November 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194304/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-17/news-interviews/30409840_1_beauty-pageant-beauty-contest-music-video |date=28 September 2013 }}</ref> पादुकोणले चाँडै चलचित्र भूमिकाको लागि प्रस्ताव प्राप्त गर्न सुरू गरिन्।<ref>{{cite web|title=The hottest heroine in Kannada cinema|url=http://www.rediff.com/movies/2006/aug/24sld1.htm|publisher=Rediff.com|date=24 August 2006|accessdate=6 August 2013}}</ref> आफ्नो अभिनयलाई अझ प्रभावकारी बनाउन पादुकोणले [[अनुपम खेर]]को चलचित्र संस्थानमा अभिनय कोर्समा भर्ना भइन्।<ref>{{cite news|title=On course: Deepika Padukone joins Anupam Kher's Film Academy|url=http://indiatoday.intoday.in/story/badminton-star-prakash-padukone-daughter-deepika-shifted-to-mumbai/1/193374.html|work=India Today|date=11 July 2005|accessdate=6 August 2013|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwC0HxiV|archivedate=27 September 2013}}</ref> रेशमियाको साङ्गीतिक भिडियोमा निर्देशक [[फराह खान]]ले पादुकोणको अभिनय हेरेकी थिइन् जसले गर्दा उनले पादुकोणलाई आफ्नो चलचित्र [[ह्याप्पी न्यू इअर (चलचित्र)|ह्याप्पी न्यू इअर]]मा अभिनेत्रीको रूपमा चयन गरिन्।<ref name="toi interview"/><ref name="meet"/> ==अभिनय करियर== ===चलचित्र सुरूवात र सफलता (२००६–०९)=== पादुकोणले सन् २००६ मा आफू [[इन्द्रजीत लङ्केश]]को निर्देशनमा [[कन्नड चलचित्र]] ''[[ऐश्वर्य (चलचित्र)|ऐश्वर्य]]''बाट अभिनय क्षेत्रमा प्रवेश गर्न लागेको बताएकी थिइन्। <ref name="meet">{{cite web|last=Vijayasarathy|first=R.G.|title=Meet Deepika Padukone|url=http://www.rediff.com/movies/2006/mar/14sd1.htm|publisher=Rediff.com|date=14 March 2006|accessdate=6 August 2013}}</ref> उक्त रोमान्टिक हाँस्य चलचित्र [[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] ''[[मनमधुदु]]''को रूपान्तरण रहेको थियो र पादुकोणलाई शीर्ष भूमिकामा अभिनेता [[उपेन्द्र (अभिनेता)|उपेन्द्र]]सँग तय गरिएको थियो । पादुकोण अभिनित कन्नड चलचित्रले उच्च व्यापारिक सफलता प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{cite news|last=Kumar|first=S.S|title=Ramya in a rush|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/ramya-in-a-rush/article3230859.ece|accessdate=3 August 2013|newspaper=The Hindu|date=29 September 2006}}</ref> [[रिडिफ.कम]]का आरजी विजयसारथीले पादुकोणको भूमिकाको प्रशंसा गर्दै उनलाई ''आत्मीय दृश्यमा अझ बढी काम गर्नुपर्छ'' भनी थपेका थिए ।<ref>{{cite web|last=Vijayasarathy|first=R.G.|title=Deepika's Aishwarya is a must watch|url=http://www.rediff.com/movies/2006/sep/15aish.htm|publisher=Rediff.com|date=15 September 2006|accessdate=3 August 2013}}</ref> सन् २००६ को अन्तसम्ममा फराह खानको ''ह्याप्पी न्यू इअर'' को काम रोकियो र खानले [[पुनर्जन्म]]को कथामा आधारित नाटकीय चलचित्र ''[[ओम शान्ति ओम]]'' (२००७) को लागि पादुकोणलाई चलचित्रमा लिने निर्णय गरिन्। <ref>{{cite web|title='I was pulling SRK's hair out!'|url=http://www.rediff.com/movies/2007/dec/10fchat.htm|publisher=Rediff.com|date=10 December 2007|accessdate=6 August 2013}}</ref> [[बलिउड|हिन्दी चलचित्र उद्योग]]को पृष्ठभूमिमा तैयार पारिएको यस चलचित्रले सन् १९७० ताका सङ्घर्षरत् अभिनेताको कथा भन्दछ जो आफ्नो प्रेमिकाको हत्याको साक्षी भएर मर्छ र उसको प्रेमिकाको हत्याको बदला लिन पुनर्जन्म लिन्छ। यस चलचित्रको नायकको रूपमा [[साहरुख खान|शाहरूख खान]] एक समर्थकको भूमिकामा रहेका थिए भने पादुकोण दोहोरो भूमिकामा थिइन्।{{mdash}} पहिलो भूमिका शान्तिप्रिया, १९७० को शीर्ष अभिनेत्रीको रूपमा र पछि स्यान्डी, एक इच्छुक अभिनेत्रीको भूमिकामा रूपमा रहेकी थिइन्। उनले भनिन्, "म शाहरूखलाई चलचित्रमा हेरेर ठूली भएकी हुँ र वहाँको म सधैँ अनुशरण गर्थें। वहाँसँग काम गरेर&nbsp;... म ज्यादै खुसी महसुस गरिरहेकी छु। साथै फराहलाई पनि धन्यवाद दिन चाहन्छु जसले म माथि भरोसा गरेर वहाँसँग मलाई काम गर्ने मौका दिइन्।"<ref>{{cite news|last=Ray|first=Sarit|title=I'm a shy person: Deepika|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-11-02/news-interviews/27986233_1_dream-debut-modelling-deepika-padukone|accessdate=3 August 2013|newspaper=The Times of India|date=2 November 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194317/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-11-02/news-interviews/27986233_1_dream-debut-modelling-deepika-padukone |date=28 September 2013 }}</ref> आफ्नो भूमिकाको तयारीको लागि पादुकोणले विभिन्न अभिनेत्रीहरू [[हेलन (अभिनेत्री)|हेलन]] र [[हेमा मालिनी]]को शारीरिक हाउभाउ पढ्न चलचित्र हेरिन्। जुन आजभोलिको अभिनेत्रीभन्दा ''ज्यादै भिन्न'' र ''अधिक मनोरम'' भएको महसुस गरिन ।<ref>{{cite news|last=Thakur|first=Shweta|title=I saw Hema Malini films for '70s look: Deepika|date=17 November 2007|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/I-saw-Hema-Malini-films-for-70s-look-Deepika/Article1-258255.aspx|work=Hindustan Times|accessdate=10 August 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005230414/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/I-saw-Hema-Malini-films-for-70s-look-Deepika/Article1-258255.aspx |date=5 October 2013 }}</ref> तर, उनको आवाज भने आवाज कलाकार [[मोना घोष शेट्टी]]द्वारा स्वराङ्कित थियो ।<ref name="mona dub">{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2014-01-03/news-interviews/45834895_1_deepika-padukone-dramatic-prowess-and-zest-kochadaiiyaan|title=Why is Deepika's Hindi in Kochadaiiyaan dubbed?|work=The Times of India|date=2 January 2013|accessdate=3 January 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140105062349/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2014-01-03/news-interviews/45834895_1_deepika-padukone-dramatic-prowess-and-zest-kochadaiiyaan |date=5 January 2014 }}</ref> चलचित्रमा रहेको एक गीत ''धुम ताना'' मा पादुकोण भारतीय शास्त्रीय नृत्यकर्ताको रूपमा आफुलाई ढालेर नृत्य गरिन्। वर्षको चर्चित गीतहरू मध्ये एक साबित भएपछि [[डोर्लिङ किन्डर्सले]]ले भने पादुकोणले दर्शकलाई आफ्नो ''हस्त मुद्रा'' नृत्यले मन्त्रमुग्ध पार्न सफल भइन्।<ref>{{cite book|title=The Book of Dance|url=http://books.google.com/books?id=EzKmKyugOjkC&pg=PA113|date=3 September 2012|publisher=Dorling Kindersley Limited|isbn=978-1-4093-2237-5|page=113}}</ref> ''ओम शान्ति ओम'' सन् २००७ को व्यावसायिक सफल चलचित्र बन्न सफल रहयो र चलचित्रले विश्व्यापी {{INRConvert|1.49|b}} कारोबार गरेको थियो ।<ref name="top">{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat=|title=Top All Time Worldwide Grossers Updated|publisher=[[Box Office India]]|accessdate=13 October 2013|date=11 May 2012|archiveurl=http://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat=|archivedate=26 January 2014}} {{Webarchive|url=https://archive.ph/20120708194233/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=8 July 2012 }}</ref> [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरण आदर्श]]ले चलचित्रको समिक्षा गर्दै ''दीपिकाको अभिनयमा एउटा उत्कृष्ट अभिनेत्रीसँग हुनुपर्ने सबै कला भएको भनि भनेका थिए'' ।<ref>{{cite web|last=Adarsh|first=Taran|title=Movie Review: Om Shanti Om|date=7 November 2007|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/54373|publisher=[[Bollywood Hungama]]|accessdate=18 December 2007|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBYXxYy|archivedate=27 September 2013}}</ref> [[फिल्मफेयर पुरस्कार]]को वार्षिकोत्सवमा पादुकोणलाई सन् २००८ मा [[सर्वश्रेष्ठ महिला पदार्पणको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार|फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार]] दिइएको थियो र [[सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री]] श्रेणीको लागि नामाङ्कन गरिएको थियो।<ref name="heroine">{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/gallery/top-actresses-of-bollywood-ever/9/7051.html#photo35|title=Top heroines of Bollywood|accessdate=19 July 2013|date=10 May 2013|work=India Today|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwC4LXB6|archivedate=27 September 2013}}</ref> [[File:Padukone in 2009.jpg|thumb|upright=0.9|alt=Deepika Padukone is smiling away from the camera|पादुकोण ''[[लभ आज कल]]'', २००९ को पहिलो दृश्य समारोहमा]] बलिउड हङ्गामाले ''ओम शान्ति ओम'' को सफलताले पादुकोणको अभिनय करियरमा आयाम थपेको एक रिपोर्टमा उल्लेख गरेको थियो।<ref>{{cite web|last=Tuteja|first=Joginder|title=Exploring the Box Office journey of Deepika Padukone&nbsp;– Part 1|date=2 August 2013|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/5321|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=10 August 2013|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBdY9Zu|archivedate=27 September 2013}}</ref> उनले यो सफलतालाई आफ्नो अर्को चलचित्रमा गायत्री (रणवीर कपुरको प्रेमिका)को भूमिकामा एक अस्ट्रेलियाली विद्यार्थी जो क्याब चालकको रूपमा [[यश राज फिल्म्स|यशराज फिल्म्स]]को हाँस्य रोमान्टिक चलचित्र ''[[बच्ना ए हसिनो]]'' (२००८) मा अभिनय गरिन्। यो चलचित्रले व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{cite web|title=Bachna Ae Haseeno scores at box office|url=http://www.rediff.com/movies/2008/aug/18box.htm|publisher=Rediff.com|accessdate=20 April 2013}}</ref> तर ''[[आउटलुक (पत्रिका)|आउटलुक]]'' को नम्रता जोशीले पादुकोणको अभिनयलाई सन्तोषजनक नभएको बताएकी थिइन्।।<ref>{{cite news|last=Joshi|first=Namrata|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?238292|title=Movie Review: Bachna Ae Haseeno|accessdate=19 July 2013|date=1 September 2008|work=[[Outlook (magazine)|Outlook]]|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBjSin0|archivedate=27 September 2013}}</ref> सन् २००९ को पहिलो चलचित्रको रूपमा पादुकोण र [[अक्षय कुमार]]द्वारा [[निखिल आडवाणी]]को निर्देशनमा कुङ फु हाँस्य कथानक चलचित्र ''[[चाँदनी चौक टु चाइना]]'' रहेको थियो जसमा पादुकोणले भारतीय-चिनियाँ दिदी बहिनीको दोहोरो भूमिका निभाएकी थिइन्। [[वार्नर ब्रोज]]द्वारा निर्माण गरिएको यो चलचित्रले हिन्दी चलचित्रको इतिहासमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सबैभन्दा बढी सिनेमाघरमा प्रदर्शित गरिएको थियो ।<ref>{{cite news|last=Anderson|first=Jason|title=Chandni Chowk to China: Kung fusion hustle|url=http://www.thestar.com/entertainment/2009/01/16/chandni_chowk_to_china_kung_fusion_hustle.html|work=[[Toronto Star]]|date=16 January 2009|accessdate=6 August 2013}}</ref> पादुकोणले आफ्नो भूमिकको लागि जापानी मार्सल आर्ट्स [[जुजुत्सु]]बाट सिखेकी थिइन् र आफ्नो सबै आक्रमक दृश्य आफैंले गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=Deepika's unbelievable stunt!|url=http://specials.rediff.com/movies/2008/nov/26slid1-deepika-unbelievable-stunt.htm?zcc=rl|publisher=Rediff.com|date=26 November 2008|accessdate=3 September 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Lalwani|first=Vickeya|title=Yes, I'm dating Ranbir: Deepika|date=15 March 2008|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-03-15/news-interviews/27772143_1_action-film-deepika-ranbir-yash-raj|work=The Times of India|accessdate=3 September 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012195823/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-03-15/news-interviews/27772143_1_action-film-deepika-ranbir-yash-raj |date=12 October 2013 }}</ref> तर अपेक्षा गरिएको ठिक विपरित यस चलचित्रले विश्वव्यापी {{INRConvert|554.7|m}} कमाइ गर्न सक्यो जबकि यस चलचित्रको निर्माण लागत {{INRConvert|800|m}} थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=348&catName=TGlmZXRpbWUgV29ybGR3aWRlIEluIFVTICQ=|title=Top Lifetime Grossers Worldwide (US $)|publisher=Box Office India|accessdate=11 November 2010|archiveurl=http://web.archive.org/web/20130602093609/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=312&catName=TGlmZXRpbWU=|archivedate=26 January 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602093609/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=312&catName=TGlmZXRpbWU%3D |date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Sharma|first1=Amit|last2=Verma Ambwani|first2=Meenakshi|title=Chandni Chowk to China crosses Rs 33 cr at local box office|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-20/news/27650181_1_domestic-box-office-bollywood-film-kinng|work=[[The Economic Times]]|date=20 January 2009|accessdate=6 August 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305091941/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-20/news/27650181_1_domestic-box-office-bollywood-film-kinng |date=5 March 2016 }}</ref> चलचित्र विश्लेषकहरूले पादुकोणको अभिनयलाई सामान्यत मन पराएनन्।<ref>{{cite web|title=Chandni Chowk To China (2009)|url=http://www.rottentomatoes.com/m/chandni_chowk_to_china/|publisher=[[Rotten Tomatoes]]|accessdate=7 October 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Strout|first=Justin|title=Ham Samurai|date=15 January 2009|url=http://www2.orlandoweekly.com/film/review.asp?rid=14086|work=[[Orlando Weekly]]|accessdate=29 April 2011}}</ref> त्यसै वर्ष पादुकोणले नाटकीय चलचित्र ''[[बिल्लु]]'' (''लभ मेरा हिट हिट'' नामक गीत) मा आयटम डान्स गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://entertainment.in.msn.com/gallery.aspx?cp-documentid=3034274&page=4|title=Item Number in 'Billoo Barber'|publisher=[[MSN]]|date=6 January 2009|accessdate=2 May 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314143005/http://entertainment.in.msn.com/gallery.aspx?cp-documentid=3034274&page=4 |date=14 March 2012 }}</ref> त्यस लगतै उनी [[सैफअली खान|सैफ अली खान]]सँग रोमान्टिक नाट्य चलचित्र '' [[लभ आज कल]]'' मा अभिनय गरिन् जसको कथाकार र निर्देशक [[इम्तियाज अली (निर्देशक)|इम्तियाज अली]] थिए। यस चलचित्रले युवाहरूको बदलिदो सम्बन्धलाई प्रस्तुत गरेको थियो। यस चलचित्रमा पादुकोणले एक सुदृढ सोच भएकी महिला मीरा पण्डेको भूमिका चरित्रार्थ गरेकी थिइन्। यस चलचित्रले विश्वव्यापी {{INRConvert|1.2|b}}को कारोबार गरेको थियो। ''लभ आज कल'' ले सन् २००९ को सबैभन्दा बढी पैसा कमाउने तेस्रो चलचित्रको रूपमा आफूलाई प्रमाणित गरेको थियो।<ref name="top"/> ''[[डेली न्यूज एन्ड एनालायसिस]]'' का अनिरूद्ध गुहाले पादुकोणको बारे उल्लेख गर्दै ''अहिलेसम्म अभिनय गरेका चार चलचित्रहरू मध्ये सबैभन्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन '' गरेको भनी लेखेका थिए भने ''द टाइम्स अफ इन्डिया'' का बलिउड विशेशज्ञ [[निखत काजमी]]ले पादुकोणको अभिनयलाई ''उत्कृष्ट र दृढ'' भनी व्याख्या गरेका थिए।<ref>{{cite news|last=Guha|first=Aniruddha|title=Review: Love Aaj Kal is the perfect date movie|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review-review-love-aaj-kal-is-the-perfect-date-movie-1278796|work=Daily News and Analysis|date=31 July 2009|accessdate=16 July 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Kazmi|first=Nikhat|title=Love Aaj Kal|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Love-Aaj-Kal/movie-review/4838891.cms|work=The Times of India|date=30 July 2009|accessdate=16 July 2013}}</ref> यस चलचित्रको लागि पादुकोणले [[५५औँ फिल्मफेयर पुरस्कार]]मा उत्कृष्ट अभिनेत्रीको नामाङ्कन पाएकी थिइन्।<ref name="bollywoodhungama1">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/725/|title=Nominations for 55th Idea Filmfare Awards 2009|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=27 April 2011}}</ref> ===करियर सङ्घर्ष (२०१०–११)=== सन् २०१० मा पादुकोणको पाँच चलचित्र प्रदर्शित भएको थियो। उनको पहिलो भूमिका विजय लालवाणीको [[मनोबैज्ञानिक रोमाञ्चकारी]] चलचित्र ''कार्तिक कलिङ कार्तिक'' थियो जसमा पादुकोणले एक हरेस खाइसकेको व्यक्ति ([[फरहान अख्तर]]द्वारा अभिनित) जो प्रत्येक विहान एक संदिग्ध फोन पाएर विभिन्न परिवर्तनबाट गुज्रिरहेको व्यक्तिको सहयोगी प्रेमिकाको भूमिका गरिन्। [[भराइटी (पत्रिका)|भराइटी]] पत्रिकाका डेरेक एलेले चलचित्रलाई समीक्षा गर्दै चलचित्रको कथाबस्तुले दर्शकमाझ छाप छोड्न नसकेको र पादुकोणको &nbsp;...निरीह भूमिकाले पनि चलचित्र सफल नभएको तर्क थपेका थिए ।<ref>{{cite news|last=Elley|first=Derek|title=Review: "Karthik Calling Karthik"|url=http://variety.com/2010/film/reviews/karthik-calling-karthik-1117942367/|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=8 March 2010|accessdate=16 July 2013}}</ref> व्यवसायिक रूपमा चलचित्र असफल भएको थियो।<ref name="bo2010">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=318&catName=MjAxMA==|title=Box Office 2010|publisher=Box office India|accessdate=14 May 2012|archiveurl=http://web.archive.org/web/20131014062657/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=318&catName=MjAxMA==|archivedate=26 January 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014062657/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=318&catName=MjAxMA%3D%3D |date=14 October 2013 }}</ref> सो वर्ष उनको सबैभन्दा व्यवसायिक सफल चलचित्र [[साजिद खान]]को हाँस्यप्रधान चलचित्र [[हाउसफुल (२०१० चलचित्र)|हाउसफुल]] थियो जसले {{INRConvert|1.15|b}}को कारोबार गर्न सफल भएको थियो। यस चलचित्रमा उनी [[अक्षय कुमार]], [[रितेश देशमुख]], [[लारा दत्ता]], [[अर्जुन रामपाल]], [[जिया खान]] र [[बोमन इरानी]]सँग चित्रित गरिएका थिए।<ref name="top"/> [[राजा सेन]]ले चलचित्रलाई "खराब अभिनयको चाड" र पादुकोणद्वारा कमजोर अभिनय भनी वर्णन गरेका थिए।<ref>{{cite web|last=Sen|first=Raja|title=Gags that'll make you gag|url=http://www.rediff.com/movies/review/review-housefull-is-painful/20100430.htm|publisher=Rediff.com|date=30 April 2010|accessdate=14 September 2013}}</ref> [[File:Deepika Padukone at an event.jpg|thumb|left|upright|alt=Deepika Padukone is sitting on a chair and smiling at the camera|पादुकोण ''[[लफङ्गे परिन्दे]]'', २०१० को कार्यक्रममा]] {{-}} == प्रमुख चलचित्रहरू== {{main|दीपिका पादुकोण फिल्मोग्राफी}} * [[ऐश्वर्य (चलचित्र)|ऐश्वर्य]] (सन् २००६) * [[ओम शान्ति ओम]] (सन् २००७) * [[बच्ना ए हसिनो]] (सन् २००८) * [[लभ आज कल]] (सन् २००९) * [[लफङ्गे परिन्दे]] (सन् २०१०) * [[ककटेल (२०१२ चलचित्र)|ककटेल]] (सन् २०१२) * [[ये जवानी है दीवानी]] (सन् २०१३) * [[चेन्नई एक्सप्रेस]] (सन् २०१३) * [[गोलियों की रासलीला राम-लीला]] (सन् २०१३) * [[ह्याप्पी न्यू इअर (चलचित्र)|ह्याप्पी न्यू इअर]] (सन् २०१४) * [[पीकू]] (सन् २०१५) * [[बाजीराव मस्तानी]] == प्रसिद्धि == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * {{Commonscat-inline|Deepika Padukone|दीपिका पादुकोण}} * {{IMDb name|id=2138653}} * {{Twitter|deepikapadukone|दीपिका पादुकोण}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार}} {{फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार}} {{उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि आइफा अवार्ड}} {{उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि स्क्रिन अवार्ड}} {{कमन्सश्रेणी|Deepika Padukone}} {{Persondata <!-- Metadata: see Wikipedia:Persondata. --> | NAME = Padukone, Deepika | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = Indian actor | DATE OF BIRTH = 5 January 1986 | PLACE OF BIRTH = [[Copenhagen]], Denmark | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय महिला मोडलहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८६ मा जन्म]] [[श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:बेङ्गलोरका अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:मानसिक स्वास्थ्य कार्यकर्ताहरू]] [[श्रेणी:बेङ्गलोरका महिला मोडलहरू]] dln1n0d1akfihsforo1kozup3p13zhb 10 67882 1354540 416179 2026-05-07T16:28:07Z IdiosyncraticLawyer 78515 टेम्प्लेटमा नै सानो अक्षरको शीर्षक हुनुहुँदैन। 1354540 wikitext text/x-wiki <includeonly><span>{{DISPLAYTITLE:{{#if:{{NAMESPACE}}|{{NAMESPACE}}:|}}{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}</span></includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> e2ypl56kiraau3m82vyi5hn80o35w9g 10 67895 1354544 1140579 2026-05-07T17:59:52Z IdiosyncraticLawyer 78515 Information updating 1354544 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Kendeo --> {{TOCright}} == Usage == * '''Attention: Please do not [[WP:SUBST|subst]] this template.''' Simply add the tag <code><nowiki>{{lowercase title}}</nowiki></code> at the beginning of a page (and optionally, at the beginning of its talk page). There are no parameters. The tag will only decapitalize the first letter of the page's name in the title at the beginning of the page. Examples: {| CLASS="wikitable" |- ! Page name !! Will display |- | [[EBay]], [[IPod]], etc. || eBay, iPod, etc. |- | [[Talk:EBay]] || Talk:eBay |} == Issues == The template cannot be directly combined with {{tlx|Italic title}}; if they are both placed on a page, only the latter is applied, and a DISPLAYTITLE error message is generated. Some of these combined stylizations (lowercase titles combined with fully italicized titles, potentially including non-disambigutory parentheses) can be enacted using this template's parameters, while others (lowercase titles with non-standard or disambigutory italicized substrings) require the use of {{tlx|DISPLAYTITLE}} directly. When using the template on redirect pages, the template must be moved ''after'' the redirect, since otherwise it will break the redirection. This, however, limits the template to have an effect only when viewing the redirect page directly. Nevertheless, it is still useful in this scenario in order to document the proper capitalization of a term. == Technical == This template wraps the [[Help:Magic words|magic word]] DISPLAYTITLE so that it works automatically in any namespace (main, talk, template, etc.) to decapitalise the first letter of the name of a page it is transcluded on. == See also == * [[Wikipedia:Naming conventions (technical restrictions)#Lowercase first letter]] {{WrongTitleExamples}} <includeonly> [[Category:Correct title templates]] </includeonly> 43pdo7flkz2uek8zq2q75765c3iikwe 1354545 1354544 2026-05-07T18:00:07Z IdiosyncraticLawyer 78515 Hotfix 1354545 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Kendeo --> {{TOCright}} == Usage == * '''Attention: Please do not [[WP:SUBST|subst]] this template.''' Simply add the tag <code><nowiki>{{lowercase title}}</nowiki></code> at the beginning of a page (and optionally, at the beginning of its talk page). There are no parameters. The tag will only decapitalize the first letter of the page's name in the title at the beginning of the page. Examples: {| CLASS="wikitable" |- ! Page name !! Will display |- | [[EBay]], [[IPod]], etc. || eBay, iPod, etc. |- | [[Talk:EBay]] || Talk:eBay |} == Issues == The template cannot be directly combined with {{tlx|Italic title}}; if they are both placed on a page, only the latter is applied, and a DISPLAYTITLE error message is generated. Some of these combined stylizations (lowercase titles combined with fully italicized titles, potentially including non-disambigutory parentheses) can be enacted using this template's parameters, while others (lowercase titles with non-standard or disambigutory italicized substrings) require the use of <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> directly. When using the template on redirect pages, the template must be moved ''after'' the redirect, since otherwise it will break the redirection. This, however, limits the template to have an effect only when viewing the redirect page directly. Nevertheless, it is still useful in this scenario in order to document the proper capitalization of a term. == Technical == This template wraps the [[Help:Magic words|magic word]] DISPLAYTITLE so that it works automatically in any namespace (main, talk, template, etc.) to decapitalise the first letter of the name of a page it is transcluded on. == See also == * [[Wikipedia:Naming conventions (technical restrictions)#Lowercase first letter]] {{WrongTitleExamples}} <includeonly> [[Category:Correct title templates]] </includeonly> klioswahhspc56bp0ybfs9566aryyfk 0 71114 1354568 1307826 2026-05-08T04:09:18Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354568 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = केकी अधिकारी | honorific_suffix = | native_name = | image = चित्र:Keki Adhikari at promotional event of Rajja Rani.jpg|thumb|केकी अधिकारी 'राजा रानी' फिल्मको प्रचारप्रसार कार्यक्रममा | image_size = 300px | alt = केकी अधिकारी | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1985|12|17}} | baptism_date = | birth_place = जोरपाटी, [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]] | disappeared_date = | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date = | death_place = | death_cause = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = | monuments = | residence = | nationality = [[नेपाली]] | other_names = केकू | ethnicity = | citizenship = | education = बाल सृजनालय विद्यालय, काठमाडौँ (विद्यालय)<br />ह्वाइट हाउस कलेज (+२)<br />बिआइएम प्राइम कलेज<br />एमबिए प्रेसिडेन्सियल कलेज | alma_mater = | occupation = [[अभिनेत्री]], [[मोडल (मानिस)|मोडेल]] | years_active = | employer = | organization = | agent = | known_for = | notable_works = | style = | home_town = | salary = | net_worth = | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | movement = | opponents = | boards = | religion = | denomination = | criminal_charge = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = रोहित तिवारी | partner = | children = | parents = बद्रि अधिकारी (पिता)<br />लक्ष्मी अधिकारी (आमा) | relatives = | callsign = | awards = | signature = | signature_alt = | signature_size = | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | website = {{URL|http://keki.info}} | footnotes = | box_width = }} '''केकी अधिकारी''' एक नेपाली [[अभिनेत्री]] तथा <ref>{{cite web|url=http://nepaliactress.com/tag/keki-adhikari/ |publisher=Nepaliactress.com|accessdate=2014-06-04|title=केकि अधिकारी - Nepaliactress.com}}</ref> व्यावसायिक मोडेल हुन्। उनी थुप्रै नेपाली साङ्गीतिक भिडियो, टेलिभिजन विज्ञापन तथा आधा दर्जन बढी नेपाली चलचित्रमा काम गरीसकेकी छिन्। उनले नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गर्नु पूर्व विभिन्न साङ्गीतिक भिडियोमा काम गरेकी थिइन्। उनले आफ्नो चलचित्र पदार्पण ''स्वर'' चलचित्रबाट गरेकी थिइन्। उनले अभिनय गरेका चलचित्रहरू ''आइ एम सरी'', ''मसान'', ''मायाको बारीमा'', ''महसुस'', ''बितेका पल'' र ''कोहलपुर एक्स्प्रेस''मा बलियो अभिनयले सबैको ध्यान आकर्षित गरेकी छिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=A+new+taste&NewsID=308040|title=Masan Film (short information)|publisher=TheHimalayanTimes.com|accessdate=2014-06-04}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714215708/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=A+new+taste&NewsID=308040 |date=2014-07-14 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=-S3CoveVeMM&feature=kp|title=Biteka Pal - Music Video|accessdate=2014-06-04}}</ref><ref>{{cite web|url=http://keki.info/tag/mero-best-friend/|title=Music Video - Mero Best Friend|publisher=Keki.info|accessdate=2014-06-04}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161020115225/http://keki.info/tag/mero-best-friend/ |date=2016-10-20 }}</ref> उनले हालै थिएटरमा पनि आफुलाई मजबुत पार्न सत्यमोहन जोशीद्वारा लिखित एतिहासिक नाटक चारूमतिमा अभिनय गरेकी छिन्।<ref>{{cite web|url=http://xnepali.net/movies/keki-adhikari-to-be-featured-as-charumati-in-her-debut-play/|title=Charumati|publisher=Xnepali.net|accessdate=2014-06-04}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107045843/https://xnepali.net/keki-adhikari-to-be-featured-as-charumati-in-her-debut-play/ |date=2019-01-07 }}</ref> ==शिक्षा== केकी अधिकारीले मानब संसाधन ब्यबस्थापनमा केअफए बिजनेस स्कुलबाट २०१६ मा डिग्री हासिल गरेकी हुन्।<ref>{{cite web|url=http://xnepali.net/movies/keki-adhikari-graduates-with-a-mba-degree/|title=Keki Adhikari graduates with a MBA degree|publisher=xnepali.net|accessdate=2016-08-07}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107045832/https://xnepali.net/keki-adhikari-graduates-with-a-mba-degree/ |date=2019-01-07 }}</ref> उनले स्नातक तह २०१३ मा त्रिभुवन युनिभर्सिटीबाट पास गरेकी हुन्। केकीले बाल सिरिजनालय स्कुल, काठमाडौँबाट एसएलसी पास गरेकी हुन्। उनले प्रमाणपत्र तह ह्वाइटहाउस कलेजबाट गरेकी हुन्।<ref>{{cite web|url=http://keki.info/2013/01/09/keki-graduated-graduation-photos/|title=Keki Adhikari graduation photos|publisher=keki.info|accessdate=2016-08-07}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160818161213/http://keki.info/2013/01/09/keki-graduated-graduation-photos/ |date=2016-08-18 }}</ref> ==अभिनय यात्रा== केकी अधिकारीको प्रथम अभिनय रहेको सिनेमा स्वर हो। यस सिनेमा पछि उनी नेपाली सिनेमाको क्षेत्रमा आफ्नो छुटै छाप छोड्न सफल भईन। ==अभिनित चलचित्रहरू== {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="4" style="background: apple;" | चलचित्र |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! style="background: #apple;" | वर्ष ! style="background: #apple;" | चलचित्र ! style="background: #apple;" | भूमिका ! style="background: #apple;" | टिप्पणी |- |२०१० | ''स्वोर'' | |विपरीत राज्बलाव कोइराला |- |२०११ | ''मसान'' | हेलेन | गोपाल प्रसाद रिमालको जीवनमा आधारित |- | २०१२ | [[आई एम सरी]] | श्रुति | विपरीत आर्यन सिग्देल |- | २०१३ | ''महसुस'' | | |- | २०१३ | ''बितेका पल'' | निमा/नुमा | निर्देशक सुरज सुब्बा नाल्बोल |- | २०१४ | ''मेरो बेस्ट फ्रेन्ड'' | | |- | २०१४ | ''श्री पाच अम्बरे'' | | बिपरित सौगात मल्ल |- | २०१४ | ''मिउट-द हार्ट बिलोंग टु यु'' | | बिपरित बिम्लेस अधिकारी |- | २०७२ वि.सं. | ''[[फन्को |फन्को]]'' | मीठु | |- | २०१५ | ''बाग्मती'' | | |- | २०१५ | ''पुनर्जन्म'' | | |- | २०१६ | ''भाग सानी भाग'' | सानी | |- | २०१६ | ''हाउ फन्नी'' | पुष्पा | |- |२०१६ |''सावीत्री'' |सावीत्री | छोटो चलचित्र भवानी भिक्षुको जीवन मा आधारित |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[नम्रता श्रेष्ठ]] * [[प्रियङ्का कार्की|प्रियंका कार्की]] * [[निशा अधिकारी]] * [[ऋचा शर्मा]] * [[रिमा विश्वकर्मा]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली कलाकारहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८९ मा जन्म]] 3fbarrpivad2kw0ql40j5p5q1x36ucg 0 80452 1354560 1315395 2026-05-08T02:22:28Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354560 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Actress Reecha Sharma at 81st Venice International Film Festival for Pouja, Sir.jpg | caption = ऋचा शर्मा | name = ऋचा शर्मा | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1985|07|16}}<ref>{{cite web|title=ऋचा शर्मा|url=http://www.thikthak.com/entertainment/celebrities/reecha-sharma.php|website=टिकठाक डटकम|accessdate=२४ अक्टोबर २०११}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208165537/http://www.thikthak.com/entertainment/celebrities/reecha-sharma.php |date=2015-12-08 }}</ref> | birth_place = [[धनगडी]] | birth_name = ऋचा शर्मा | residence = [[काठमाडौँ]], नेपाल | occupation = [[अभिनेत्री]], [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | nationality = {{flagicon|Nepal}} नेपाली | years active = २००७{{ndash}}अहिलेसम्म | website = | height = {{convert|5|ft|4.5|in|cm|0|abbr=on}}<ref name="miss nepal">{{cite web|url=http://www.missnepal.com.np/2.php|archiveurl=http://web.archive.org/web/20120404163618/http://www.missnepal.com.np/2.php|archivedate=2012-04-04|title=मिस नेपाल}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120404163618/http://www.missnepal.com.np/2.php |date=2012-04-04 }}</ref> }} '''ऋचा शर्मा''' [[नेपाली चलचित्र]] क्षेत्रकी एक अभिनेत्री, मोडल र उद्घोषक हुन्। उनी [[मिस नेपाल २००७]] सौन्दर्य प्रतियोगिताकी उत्कृष्ट दश भित्र परेकी थिइन्।<ref name="miss nepal" /><ref>[https://kathmandutribune.com/a-talanted-nepali-actress-reecha-sharma-5-interesting-facts-you-need-to-know ऋचा शर्माको ५ रोचक तथ्य]</ref> उनी त्यसपश्चात सङ्गीत भिडियोमा अभिनय गरी लोकप्रिय बनेकी थिइन्।<ref>[http://purenepalibeauty.blogspot.com/2011/01/richa-sharma-to-act-in-movie-first-love.html ऋचा शर्माले उनको पहिलो चलचित्र फस्ट लभमा काम गर्ने भएकी छिन्]</ref> उनले नेपाली चलचित्र [[फस्ट लभ (चलचित्र)|फस्ट लभ]] (२०१०)बाट नेपाली चलचित्र उद्योगमा प्रवेश गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=नेपाली चलचित्र फस्ट लभ|url=http://xnepali.net/movies/nepali-movie-first-love-2010/|website=एक्स नेपाली}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.lexlimbu.com/2010/08/first-loves-pahilo-show.html फस्ट लभको पहिलो कार्यक्रम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712122358/http://www.lexlimbu.com/2010/08/first-loves-pahilo-show.html |date=2011-07-12 }}</ref> उनले त्यसपछि सन् २०११ मेरो लभ स्टोरी र हाइवेमा काम गरिन्। सन् २०१४ मा [[लुट (चलचित्र)|लुट]] नामक नेपाली चलचित्रमा अभिनय गरेपछि उक्त चलचित्रले बक्स अफिस उत्कृष्ट व्यापार गरेको थियो जसले गर्दा उनको अभिनय कार्यकालमै एक नयाँ मोड आएको थियो।<ref>{{cite web|title=उत्कृष्ट व्यापार गर्न सफल नेपाली चलचित्र लुट २|url=http://bossnepal.com/most-successful-nepali-movie-loot/|website=बोस नेपाल|accessdate=१५ अक्टोबर २०१५}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191001181753/http://bossnepal.com/most-successful-nepali-movie-loot/ |date=2019-10-01 }}</ref> उनी सन् २०१२ मा युवा-केन्द्रित चलचित्र भिसा गर्लमा काम गरेकि थिइन्।<ref>{{cite web|title=भिसा गर्ल (२०१२)|url=http://reelnepal.com/movies/21165/visa-girl/cast|website=रिल नेपाल}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604073458/http://reelnepal.com/movies/21165/visa-girl/cast |date=2016-06-04 }}</ref> उनले पनि सन् २०१४ आलोचनात्मक प्रशंसित चलचित्र टलकजङ भर्सेर टुल्केमा पनि काम गरेकी थिइन्। ==जीवनी== ऋचा शर्माको जन्म १६ जुलाई १९८५ मा [[धनगडी]]मा भएको हो । उनी [[कैलाली जिल्ला]]मा हुर्किन र अहिले उनी [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]]मा बस्ने गर्छिन् ।<ref>{{cite web|title=जीवनी: ऋचा शर्मा|url=http://nfilmreviews.com/biography/richa-sharma/|website=एन फिल्म रिभ्युज}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161106070104/http://nfilmreviews.com/biography/richa-sharma/ |date=2016-11-06 }}</ref> == चलचित्रहरू == {| class="wikitable" |- ! colspan=4  | चलचित्रहरू |- ! वर्ष ! शिर्षक ! भूमिका ! टिप्पणी |- |२०१० |''फस्ट लभ'' | प्रमुख भूमिका | |- | २०११ | ''मेरो लभ स्टोरी'' | प्रमुख भूमिका | |- | २०११ | ''हाइवे'' | प्रमुख भूमिका | |- | २०१२ | ''लूट'' | सहयोगी भूमिका | |- | २०१२ | ''भिसा गर्ल'' | प्रमुख भूमिका | |- | २०१४ | ''टलकजंग भर्सेस टुल्के'' | फुली | |- | २०१५ | ''जिन्दगी रक्स'' | | |- | २०१६ |केरी अन कुट्टोन् |ज्योतीकि मौसी | |- | २०१६ |बाटो मुनिको फूल २ |जुनेली | |- | २०१६ | ''को आफ्नो'' | | |- | २०१८ | ''सुनकेसरी'' | सुनकेसरी | |- | २०१८ |''चक्कर'' | |- | २०१८ |''न् यता न् उता'' | |} ===टेलिभिजन शृङ्खला=== {| class="wikitable" |- ! colspan=4 | टेलिभिजन |- ! वर्ष ! शिर्षक ! भुमिका ! टिप्पणी |- |२०११||''हाम्रो टिम''|| सीमा || टेलिभिजन प्रदापण |- |} ===चलचित्र=== {| class="wikitable" |- ! colspan=4 | चलचित्रहरू |- ! वर्ष ! शिर्षक ! भुमिका ! नोटहरू |- |२०१० |''फस्ट लभ'' |मुख्य भुमिका | |- | २०११ | ''मेरो लभ स्टोरी'' | मुख्य भुमिका | |- | २०११ | ''हाइवे'' | मुख्य भुमिका | |- | २०१२ | ''[[लुट (चलचित्र)|लूट]]'' | सहायक भूमिका | |- | २०१२ | ''भिसा गर्ल'' | मुख्य भुमिका | |- | २०१४ | टलकजंग भर्सेस टुल्के | फुली | |- | २०१५ | जिन्दगी रक्स | | |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * {{IMDb name|id=850413}} * [http://www.reechasharma.com/ ऋचा शर्माको आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130127015624/http://www.reechasharma.com/ |date=2013-01-27 }} * [http://www.missnepal.com.np मिस नेपाल आधिकारिक वेबसाइट] [[श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:रङ्गकर्मी]] [[श्रेणी:नेपाली कलाकारहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८५ मा जन्म]] [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका मानिसहरू]] fux6xkj3dnwt6nc4uo6w0mvuj0p8m7p 0 80627 1354564 1349526 2026-05-08T03:41:22Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354564 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = कान्छी | image = कान्छी (चलचित्र).jpg | border = | caption = चलचित्र पर्चापत्र | director = [[बिएस थापा]] | producer = [[भगवान थापा]] | writer = | screenplay = | story = | based_on = | starring = | narrator = | music = [[गोपाल योञ्जन]] | cinematography = | editing = | studio = | distributor = | released = | runtime = | country = नेपाल | language = नेपाली | budget = | gross = }} '''कान्छी (चलचित्र)''' सन् १९८४ मा प्रदर्शन गरिएको एक नेपाली कथानक चलचित्र हो। यो चलचित्रको निर्देशक बिएस थापा र निर्माता भगवान दास श्रेष्ठ हुन्।<ref>{{cite web|url=http://filmsofnepal.com/kanchhi-1984/|title=Nepali Film – Kanchhi (1984)|publisher=FilmsofNepal.com|accessdate=8 August 2016}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो चलचित्रमा [[शिव श्रेष्ठ]], [[शर्मिला मल्ल]], मौसमी मल्ल मुख्य भूमिकामा रहेका छन्। यो चलचित्र सो समयको सफल चलचित्र रहेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.brtnepal.com/2017/12/01/28425.html |title=पुरानो चलचित्र ‘कान्छी’का नायक नायिका शिव र शर्मिलालाई नयाँ ‘कान्छी’का श्वेता र आकाशको सम्मान |website=बिआरटी नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2020-11-16 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==पात्रहरू== * शिव श्रेष्ठ * शर्मिला मल्ल * मौसमी मल्ल ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:नेपाली प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८४ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:पोखरामा छायाङ्कन गरिएका चलचित्रहरू]] cjbvv7zqo392dt9poxxw3w5e9z8oll6 0 81330 1354553 1318522 2026-05-08T00:51:34Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354553 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = आई एम सरी |image = आई एम सरी (चलचित्र).jpg |caption = |director = [[दिनेश राउत]] |producer = हरि महत |writer = प्रदीप भारद्वाज |starring = [[आर्यन सिग्देल]]<br>[[केकी अधिकारी]]<br>श्याम अर्याल<br>[[नीता ढुङ्गाना]]<br>केशव भट्टराई<br>बिएस राणा<!-- Per "profile" reference, Bishal Sapkota does not star in the movie. --> |music = [[ताराप्रकाश लिम्बू]] |cinematography = पुरुषोत्तम प्रधान |editing = सुरेन्द्र पौडेल |distributor = सहान मुभि मेकर्स |released = २०६८ माघ २७ |runtime = |country = [[नेपाल]] |language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] |budget = [[नेपाली रुपैयाँ|नेरू]] १.५ करोड<ref>{{cite news|url=http://moviesnepal.com/i-am-sorry-released-on-february-10/|archive-url=https://archive.today/20150419092031/http://moviesnepal.com/i-am-sorry-released-on-february-10/|url-status=dead|archive-date=2015-04-19|title='I am Sorry' released on February 10|date=2012-02-11|work=Nepali Movies|publisher=archive.is|accessdate=2017-11-26}}</ref> }} '''आई एम सरी''' [[दिनेश राउत]]द्वारा निर्देशित २०६८ माघ २७ मा प्रदर्शनमा आएको एक [[नेपाली चलचित्र]] हो। [[आर्यन सिग्देल]], [[केकी अधिकारी]], श्याम अर्याल, [[नीता ढुङ्गाना]], [[केशव भट्टराई]] र बिएस राणाले अभिनय गरेका थिए।<ref name=profile>{{cite news|url=https://filmsofnepal.com/nepali-film-i-am-sorry-2012/|title=Nepali Film – I Am Sorry (2012)|date=2015-04-19|work=Films of Nepal|accessdate=2017-11-26}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> चलचित्रको कथानक दुई प्रेमीहरूमा केन्द्रित छ: श्रुति (केकी अधिकारी), एक करोडपति जसले आफ्नो व्यस्त र व्यस्त तालिकाबाट टाढा जानको लागि आफ्नो घर छोड्छिन् र गौरव (आर्यन सिग्देल), एक ट्याक्सी चालक जसले उनलाई नयाँ आवास खोज्न मद्दत गर्दछन्।<ref name=xnepali>{{cite news|url=http://xnepali.net/i-am-sorry-movie-review/|title=I am Sorry – Movie Review|date=2012-02-10|work=Nepali Movies, films|accessdate=2017-11-26}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==पात्रहरू== *[[आर्यन सिग्देल]] *[[केकी अधिकारी]] *श्याम अर्उाल *[[नीता ढुङ्गाना]] *केशव भट्टराई *बिएस राणा *विशाल सापकोटा == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[http://homecast.blogspot.com/2016/06/i-am-sorry-nepali-movie.html ''{{पृष्ठको नाम}}'' होमकास्ट]मा *[https://filmsofnepal.com/nepali-film-i-am-sorry-2012/ ''{{पृष्ठको नाम}}'' फिल्म्स अफ नेपाल]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}मा [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] obphibj5ihq89pjbjke30efx8cb3w07 0 82849 1354555 1336833 2026-05-08T01:08:21Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354555 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आरती अग्रवाल <br/>Aarthi Agarwal | image = Aarthi Agarwal.jpg | birth_date = {{Birth date|mf=y|1984|03|05}} | birth_place = [[न्यु जर्सी|न्यू जर्सी]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] | death_date = {{Death date and age|2015|06|06|1984|03|05|mf=y}} | death_place = [[न्यु जर्सी|न्यू जर्सी]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] | other_names = Aarti Agarwal<br />Nandhu | spouse = {{marriage|उज्ज्वल कुवर अग्रवाल|2007|2009|reason=छोड पत्र}}<ref>{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/breaking-news-aarti-agarwal-marries-an-nri-at-arya-samaj-telugu-news-34797.html|title=Breaking news: Aarti Agarwal marries an NRI at Arya Samaj|work=indiaglitz.com|accessdate=June 8, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150630124544/http://www.indiaglitz.com/breaking-news-aarti-agarwal-marries-an-nri-at-arya-samaj-telugu-news-34797.html |date=June 30, 2015 }}</ref><ref name=AAdivorce>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/article140068.ece|title=Aarthi Agarwal divorces Tasval Kumar|work=The New Indian Express|accessdate=June 8, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160503201731/http://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/article140068.ece |date=May 3, 2016 }}</ref> | occupation = अभिनेत्री, मोडेल<ref>{{cite web|url=http://www.browsebiography.com/bio-arthi_agarwal.html|title=Arthi Agarwal biography, birth date, birth place and pictures|author=Arthi Agarwal|work=browsebiography.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150711173517/http://www.browsebiography.com/bio-arthi_agarwal.html |date=2015-07-11 }}</ref> | years_active = २००१–२०१५ }} '''आरती अग्रवाल''' (५ मार्च १९८४ – ६ जून २०१५) एक अमेरिकी अभिनेत्री थिइन् जसले मुख्य रूपमा [[तेलुगू सिनेमा]]मा काम गरिन्।<ref name=tollywood>{{cite news|last=Ma|first=Myles|title=Tollywood actress was attempting comeback before her death|publisher=NJ Advance Media|date=June 7, 2015|url=http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/06/tollywood_actress_was_attempting_comeback_before_d.html#incart_river|accessdate=June 7, 2015}}</ref> ६ जून २०१५मा न्यू जर्सीको एटलान्टिक नगरको एटलान्टीकेयर रीजनल मेडिकल सेन्टरमा उनको निधन भएको थियो। अग्रवालको मृत्यु [[हृदयघात]]को कारणले भएको थियो र निधन भन्दा छ हप्ता पहिले नै उनको शल्यचिकित्सा गरिएको थियो। उनको प्रबन्धकको अनुसार उनको निधन हृदयघात को कारणले भएको थियो। उनी एग हार्बर टाउनशिपमा अपनु माता-पितासँग बस्ने गर्थिन।<ref>{{cite web|url=http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/06/indian_actress_aarthi_agarwal_dies_in_nj_during_li.html#incart_2box_nj-homepage-featured|title=Indian actress Aarthi Agarwal dies in N.J. hospital|work=NJ.com|accessdate=June 8, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.greatandhra.com/movies/movie-news/tollywood-mourns-the-death-of-aarti-agarwal--66692.html|title=Tollywood Mourns The Death Of Aarti Agarwal|work=greatandhra.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150608215521/http://www.greatandhra.com/movies/movie-news/tollywood-mourns-the-death-of-aarti-agarwal--66692.html |date=2015-06-08 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/regional/telugu-actor-aarthi-agarwal-dies-at-31-769315|title=Telugu Actor Aarthi Agarwal Dies at 31|work=NDTVMovies.com|accessdate=June 8, 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.andhrajyothy.com/Artical.aspx?SID=117012&SupID=24|title=జయమాలిని కోసం మరో 3 కేజీలు తగ్గే ప్రయత్నంలో..|accessdate=2015-06-06|publisher=Andhra Jyothy|language=Telugu}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150611131514/http://www.andhrajyothy.com/Artical.aspx?SID=117012&SupID=24 |date=2015-06-11 }}</ref><ref> {{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/aarthi-agarwals-father-manager-surgeon-speak-about-her-liposuction-death-635027|title=Aarthi Agarwal's Father, Manager, Surgeon Speak About her Liposuction, Death|date=June 7, 2015|work=International Business Times}}</ref> <ref>{{cite news|title=31 વર્ષની ઉંમરે અભિનેત્રીનું થયું નિધન, શુક્રવારે રીલિઝ થઈ અંતિમ ફિલ્મ|url=http://www.divyabhaskar.co.in/news/ENT-BNE-telugu-and-bollywood-actress-aarti-agarwal-no-more-5015072-PHO.html|work=Divya Bhaskar.com|accessdate=June 8, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/150606/entertainment-tollywood/article/telugu-actress-aarthi-aagrwal-passes-away-31|title=Telugu actress Aarthi Aggarwal passes away at 31|work=Deccan Chronicle|accessdate=June 8, 2015}}</ref><ref>Wheatstone, Richard. [http://www.mirror.co.uk/news/world-news/bollywood-actress-aarthi-agarwal-dead-5844036 "Bollywood actress Aarthi Agarwal dead after 'liposuction surgery gone wrong'"], ''[[Daily Mirror]]'', June 8, 2015; accessed June 8, 2015. "But she had seen her career fade in recent years and was living with her parents in her home town of Egg Harbor Township."</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * {{IMDb name|1140669|आरती अग्रवाल}} [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०१५ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:तमिल चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सिनेमा पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:गुजराती मानिसहरू]] [[श्रेणी:मुम्बईका अभिनेत्रीहरू]] hqyk60ogo3op9dpfsosp0nn9el5vibh 0 83054 1354654 1354371 2026-05-08T10:44:00Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354654 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = नदिनि गर्दिमर | image = Nadine Gordimer 01.JPG | imagesize = | caption = नदिनि गर्दिमर, २०१० | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|१९२३|११|२०}} | birth_place = [[Springs, Gauteng|Springs]], [[Transvaal Province|Transvaal]],<br/>[[दक्षिण अफ्रिका सङ्घ]] | death_date ={{Death date and age|df=yes|२०१४|०७|१३|१९२३|११|२०}} | death_place =[[जोहान्सबर्ग]], [[दक्षिण अफ्रिका]] | occupation = लेखक | language =[[अङ्ग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]] | nationality =दक्षिण अफ्रीकन | period = | genre = [[उपन्यास]], [[नाटक]] | subject = | movement = | notableworks = ''[[The Conservationist]]'', <br/> ''[[Burger's Daughter]], <br/> ''[[July's People]]'' | awards = {{awd|[[Booker Prize]]|१९७४}} {{awd|[[नोबेल पुरस्कार]]|१९९१}} | influences = | influenced = | website = |spouse=Gerald Gavron (१९४९–?; divorced; 1 child)<br>Reinhold Cassirer (१९५४–२००१; his death; 1 child) }} '''नदिनि गर्दिमर''' (२० नोबेम्बेर १९२३ – १३ जुलाई २०१४) साहित्य मा [[नोबेल पुरस्कार]] प्राप्त गर्ने [[कथाकार]]। उनको जन्म [[दक्षिण अफ्रिका]] मा भएको थियो | उनी तेतै हुर्की बढीन र पढाई पनि [[दक्षिण अफ्रिका]] नै गरिन | उनी व्यापक रूपमा मानव संवेदना को बारेमा कथा लेख्ने कथाकार हुन् । रंगभेद र उपनिवेशवाद को विरूद्ध बहुसंख्यक काला जातिहरूको अधिकार र स्वतन्त्रता को लागि संघर्ष गरेकी थिइन। ==सुरुवाती जीवन== गोरडिमरको जन्म एस्प्रिङ्स, गौटेङ नजिकै यहान्सबर्ग बाहिरको पूर्व र्यान्ड खनन शहरमा [[यहूदी]] आमाबुबाबाट भएको थियो। उनी इसिडोर गोरडिमर (१८८७–१९६२) की दोस्रो छोरी थिइन्, जो लिथुआनियाली यहूदी आप्रवासी घडी निर्माता थिए र ज़गारे (त्यो समय रुसी साम्राज्यको हिस्सा) बाट आएका थिए।<ref name=Ettin>{{cite book|last=Ettin|first=Andrew Vogel|title=Betrayals of the Body Politic: The Literary Commitments of Nadine Gordimer|year=1993|publisher=University Press of Virginia|location=Charlottesville|isbn=978-0-8139-1430-5|pages=29–30|url=https://books.google.com/books?id=20mBXbH-PGoC|quote=although she had always referred to her father as Lithuanian, in recent years she has noted that his parents lived and worked in [[Riga]], and now she identifies him as [[Latvian people|Latvian]].}}</ref><ref>{{cite book|editor-last=Newman|editor-first=Judie|title=Nadine Gordimer's 'Burger's daughter': A Casebook|year=2003|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-514717-9|page=4|url=https://books.google.com/books?id=jGFje8JWmN8C|quote=She believed for many years that he was Lithuanian (like many South African Jewish immigrants) and only discovered later in life that he was Latvian.}}</ref> र हान्ना “न्यान” ({{nee}} मायर्स) गोर्डिमर (१८९७–१९७३), लण्डनबाट आएका ब्रिटिश यहूदी आप्रवासी।<ref>{{cite book|last=Gordimer|first=Nadine|editor1-last=Bazin|editor1-first=Nancy Topping|editor2-last=Seymour|editor2-first=Marilyn Dallman|title=Conversations with Nadine Gordimer|year=1990|publisher=University Press of Mississippi|location=Jackson|isbn=978-0-87805-445-9|page=xix|url=https://archive.org/details/conversationswit0000gord|url-access=registration|quote=1923 – Born, 20 November in Springs, a small mining town in the Transvaal, South Africa. Second daughter of Isidore Gordimer, Jewish watchmaker and jeweler who had emigrated from Latvia at age 13, and Nan Myers Gordimer, a native of England.}}</ref><ref name="Wastberg">{{cite web|last=Wästberg|first=Per|title=Nadine Gordimer and the South African Experience|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1991/gordimer-article.html|work=Nobelprize.org|date=26 April 2001|access-date=16 August 2010}}</ref> उनको बाबुलाई १३ वर्षको उमेरमा परिवारसँग दक्षिण अफ्रिकामा जाने अघि ओरथोडक्स यहूदी शिक्षासँग हुर्काइएको थियो।उनकी आमा एक स्थापित परिवारकी थिइन् र उनी आफ्ना अभिभावकहरूसँग ६ वर्षको उमेरमा दक्षिण अफ्रिकामा आएकी थिइन्।गोरडिमरलाई एक धर्मनिरपेक्ष परिवारमा हुर्काइएको थियो।<ref name=Ettin/><ref>{{Cite web|url=https://dbs.bh.org.il/luminary/gordimer-nadine|title=Heroes – Trailblazers of the Jewish People|website=Beit Hatfutsot|access-date=14 November 2019|archive-date=2 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200102202021/https://dbs.bh.org.il/luminary/gordimer-nadine|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200102202021/https://dbs.bh.org.il/luminary/gordimer-nadine |date=2 January 2020 }}</ref>उनकी आमाले धर्मनिष्ठ रूपमा पालन गर्नु हुन्नथ्यो, र प्रायः साँस्कृतिक रूपमा अपनाएको थिइन्, भने उनका बुबा स्थानीय अर्बस्र्ध सिनागगमा सदस्यता राख्थे र वार्षिक रूपमा यम किप्पुर सेवाहरूको लागि एकपटक सहभागी हुन्थे।<ref>Gordimer, Nadine.[https://www.newyorker.com/magazine/a-south-african-childhood A South African Childhood] ''The New Yorker''. 8 October 1954</ref> ==सन्दर्भ सामग्री== == बाहरी कड़ियाँ== *[http://www.livehindustan.com/news/tayaarinews/tayaarinews/article1-Earthquake-Richter-Scale-invention-67-67-439343.html '''लूट'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810010310/http://www.livehindustan.com/news/tayaarinews/tayaarinews/article1-Earthquake-Richter-Scale-invention-67-67-439343.html |date=2014-08-10 }} (नदिनि गर्दिमर को एक कहानी) [[श्रेणी:साहित्यकार]] [[श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता महिलाहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] fla3nm4jdej6bbkrejccrfwzwe3cln2 0 83346 1354634 1279004 2026-05-08T08:48:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354634 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ड्रिम्स | image = ड्रिम्स.jpg | size = | caption = | starring = [[अनमोल केसी]]<br>[[सम्राज्ञी राज्यलक्ष्मी शाह]]<br>[[सन्ध्या केसी]] | director = [[भुवन केसी]] | writer = | producer = [[भुवन केसी]] | cinematography = पुरूस्वतम प्रधान | editing = बनिस शाह | DOP = na | runtime = १६६ मिनेट | studio = | distributor = | music = हरकुलिस बस्नेत | lyrics = | released = {{Film date|2016|3|4|df=y}} | country = [[नेपाल]] | language = [[नेपाली]] | budget = {{INRConvert|1|c}} | gross = {{INRConvert|2|c}}<br/>(दुई दिन) }} '''ड्रिम्स''' एक नेपाली कथानक चलचित्र हो। भुवन केसीद्वारा निर्देशित यो चलचित्र २०१६ मार्च ४ मा नेपालभर प्रदर्शित भएको थियो। यस चलचित्रमा अहिलेका नाम चलेका नायक [[अनमोल केसी]] प्रमुख भुमिकामा रहेका छन्। भने प्रमुख नायिकाका रूपमा नव नायिका [[सम्राज्ञी राज्यलक्ष्मी शाह]]लाई देख्न सकिन्छ।<ref>[http://glamournepal.net/dreams-images-anmol-kc-samragyee-rl-shah/ नेपाली चलचित्र पोस्टर]</ref><ref>[http://www.nepalimovieworld.com/2015/01/dreams-coming-soon.html/ अनमोलको ड्रिम्स] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160207095253/http://www.nepalimovieworld.com/2015/01/dreams-coming-soon.html/ |date=2016-02-07 }}</ref><ref>[http://xnepali.net/movies/anmol-kc-bodyguard-stunt-and-dreams-popularity/ अनमोलको ड्रिम्सको चर्चा]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०१६ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:पोखरामा छायाङ्कन गरिएका चलचित्रहरू]] hp8o9ajvap3xwzl3z2jabu5p0tld0nh 0 86507 1354635 1299285 2026-05-08T08:48:46Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354635 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ड्वेन जोनसन<br/>Dwayne Johnson | image = Dwayne Johnson 2, 2013.jpg | caption = मार्च २०१३ मा जोनसन | birth_name = डे्वेन डुग जोनसन | birth_date = {{Birth date and age|1972|5|2}} | birth_place = हेवार्ड, क्यालिफोर्निया, [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] | residence = | party = रिपब्लिकन पार्टी<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2016/03/25/politics/dwayne-the-rock-johnson-president-campaign/index.html|title=Dwayne 'The Rock' Johnson entertains presidential campaign|accessdate=September 11, 2016|work=CNN |location=New York City |first=Tal|last=Kopan|date=March 25, 2016}}</ref> | occupation = कुस्तीबाज, [[अभिनेता]] | years_active = १९९६–२००४; २०११–वर्तमान (कुस्तीबाज)<br />१९९९–वर्तमान (अभिनेता) | spouse = डेनी गारसिया (१९९७-२००७)<br />लोरेन हसैन (वि। २०१९–वर्तमान) | partner = | children = ३ | module = {{Infobox professional wrestler|child=yes | names = ड्वेन जोनसन<ref>{{cite web|title=The Rock|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=960&name=|publisher=Cagematch|accessdate=August 27, 2016}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br>फ्लेक्स कवना<br>रकी माइविया<br>'''द रक'''<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/wrestlemaniaxxvii/miz-cena|title=WWE च्याम्पियन द मिज डेफ जोन सेना|last=वार्टमन|first=जेम्स|publisher=WWE}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716005616/http://www.wwe.com/ |date=2012-07-16 }}</ref> | height = {{height|ft=6|in=5}}<ref name="wwebio">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/therock|title=Dwayne "The Rock" Johnson|publisher=WWE|accessdate=March 9, 2012}}</ref> | weight = {{convert|275|lb|kg|abbr=on}}<ref name="oscarinterview">{{cite web|url=http://www.theoscarigloo.com/2006/breakingtheice/gridirongang.html|title=An interview with Dwayne "The Rock" Johnson|last=Shoquist|first=Lee|accessdate=April 21, 2008|publisher=The Oscar Igloo|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080204164637/http://www.theoscarigloo.com/2006/breakingtheice/gridirongang.html|archivedate=February 4, 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080204164637/http://www.theoscarigloo.com/2006/breakingtheice/gridirongang.html |date=February 4, 2008 }}</ref> | billed = मायामी | trainer = पेट पिटरसन<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.de/?id=2&nr=960&gimmick=The+Rock |title=The Rock « Wrestler-Datenbank « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database|publisher=Cagematch.de|date=|accessdate=August 13, 2014}}</ref><br />रकी जनसन<br />टम प्रिचर्ड | debut = १९९६ | retired = }} }} '''डे्वेन डुग जोनसन''' (जन्म: सन् १९७२ मे २) एक अमेरिकी [[अभिनेता]], चलचित्र निर्देशक, चलचित्र निर्माता तथा कुस्तीबाज हुन्। उनलाई आफ्नो कुस्ती खेलको नाम '''द रक''' ले चिनिन्छ। <ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/wwealumni/therock/|title=The Rock's WWE Alumni Profile|publisher=World Wrestling Entertainment|accessdate=June 4, 2007}}</ref> जनसन कलेजमा अध्ययन गर्दा एक फुटबाल खेलाडी थिए। सन् १९९१ मा उनी मायामी विश्वविद्यालयको राष्ट्रिय च्याम्पियनसिप टोलीमा सहभागी रहेका थिए। पछि उनले काल्ग्यारी स्टेमम्पेडेर्सको लागि क्यानेडियाली फुटबल लिगबाट खेले तर उनलाई सन् १९९५ मा दुई महिनाको लागि प्रतिबन्धित गरियो।<ref name="calgarystampeders">{{cite web|url=http://calsun.canoe.ca/Sports/Football/2007/09/24/4521230-sun.html|title=Sticking to the Gameplan|accessdate=September 27, 2007|last=Baines|first=Tim|publisher=The Calgary Sun}}</ref> जसको परिणाम स्वरूप उनले आफ्नो हजुरबुबा पिटर माइविया र बुबा रकी जनसन जस्तै कुश्तीबाज बन्ने निर्णय लिए।<ref>{{cite web | title = 20 Surprising Facts About Dwayne ‘The Rock’ Johnson | publisher = Hollywood.com | url = http://www.hollywood.com/celebrities/things-you-didnt-know-about-the-rock-60361722/ | accessdate = August 27, 2015}}</ref> सन् १९९१ मा जोनसनले कुस्ती खेलमा पदार्पण गरेका हुन्। उनलाई [[डब्ल्युडब्ल्युएफ]]द्वारा लोकप्रियता प्राप्त भयो जसलाई वर्तमान समयमा [[डब्ल्युडब्ल्युई]] भनेर चिनिन्छ। जनसनलाई छिट्टै 'रकी माइविया'को नामले एउटा राम्रो भूमिकामा पेश गरियो। पछि गएर उनले आफ्नो नाम 'द रक' राखे। डब्ल्युडब्ल्युएफमा आएको दुई वर्षमै उनले डब्ल्युडब्ल्युएफ प्रतियोगिता जिते र कम्पनीको इतिहासमा सर्वाधिक लोकप्रिय कुश्तीबाज बन्न पुगे।<ref>{{cite web|url=http://theallsportstv.com/soccer-info-online/wwe-15-greatest-mic-workers-of-all-time|title=WWE: 15 Greatest Mic Workers of All time|accessdate=November 14, 2011|publisher=All Sports}}</ref><ref>{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/612857-wwe-power-rankings-the-top-25-mic-workers-in-wrestling-history/|title=WWE Power Rankings: The Top 25 Mic Workers in Wrestling History|accessdate=November 14, 2011|publisher=Bleacher Report}}</ref> जनसनलाई अहिले सम्मको महान कुश्तीबाज मध्ये एक मानिन्छ।<ref>{{cite web|http://www.ugo.com/tv/ugos-top-50-wrestlers-of-all-time?page=10|title=The Greatest Professional Wrestlers of All Time|accessdate=May 20, 2011|publisher=UGO}}</ref><ref>{{cite web|url=http://wrestlingperspective.com/100wrestlers.html|title=The Top 100 Pro Wrestlers of All time Reviewed in Wrestling Perspective|accessdate=November 14, 2011|publisher=Wrestling Perspective}}</ref> उनले कुल १६ प्रतियोगिता जितेका छन् जिसमा नौ विश्व हेभिवेट प्रतियोगिता, दुई डब्ल्युडब्ल्युएफ अन्तर्खण्डीय प्रतियोगिता र पाँच डब्ल्युडब्ल्युएफ ट्याग टिम प्रतियोगिता सामेल छ। जनसनको आत्मकथा 'द रक सेज...' सन् २००० मा प्रकाशित भएको थियो, जसलाई उनले जो लेडनसँग मिलेर लेखेको थिए। पुस्तकले [[न्युयोर्क सहर|न्यू योर्क]]को सर्वश्रेष्ठ बिक्री हुने किताबहरूको सूचीमा धेरै सातासम्म आफ्नो स्थान शीर्षमा सुरक्षित राखेको थियो। जनसनले मुख्य अभिनेताको रूपमा सन् २००२ मा बनेको हलिउड चलचित्र '[[द स्कोर्पियन किङ]]' मा देखा परे। उनलाई यस चलचित्रको भूमिकाको लागि एक नयाँ अभिनेतालाई अहिलेसम्म दिइएको सबैभन्दा धेरै रकम, $५५ लाख दिइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1808442134/bio|title=Dwayne Johnson|accessdate=October 31, 2010}}</ref> यस पछि उनले धेरै हिट फिल्ममा काम गरे, जसमा '[[द रनडाउन]]', 'बी कुल', 'द गेम प्लेन', 'गेट स्मार्ट', 'रेस टु विच माउन्टेन', 'फास्टर' तथा '[[फास्ट फाइभ]]' सामेल छ जसमा उनले [[भेन डिजेल]] र [[पल वाल्कर]]सँग काम गरेका छन्। == बाल्यकाल == ==प्रमुख चलचित्रहरू== {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष ! शीर्षक ! भूमिका ! class="unsortable" | नोटस् |- | २००१ | '[[द मम्मी रिटर्न्स्]]' | | |- | २००२ | '[[द स्कोर्पियन किङ]]' | द स्कोर्पियन किङ | |- | २००३ | ''[[द रनडाउन]]' | बेक | |- | २००४ | '[[वाकिङ टल (२००४ चलचित्र)|वाकिङ टल]]' | च्रिस वौघन | |- | rowspan="2"| २००५ | '[[बी कुल]]' | इलोट विलहम | |- | '[[डुम (चलचित्र)|डुम]]' | सर्ग | |- | २००७ | '[[द गेम प्लान (चलचित्र)|द गेम प्लान]]' | जोइ किङ्म्यान | |- | २००८ | '[[गेट स्मार्ट (चलचित्र)|गेट स्मार्ट]]' | एजेन्ट २३ | |- | २००९ | '[[रेस टु विच माउन्टेन]]' | ज्याक ब्रुनो | |- |- | rowspan="3"|२०१० | '[[टुथ फेयरी (२०१० चलचित्र)|टुथ फेयरी]]' | टुथ फेयरी | |- | '[[द अदर गाइज]]' | क्रिस्टोफर डेनसन | |- | '[[फास्टर (२०१० चलचित्र)|फास्टर]]' | जेम्स | |- | २०११ | '[[फास्ट फाइभ]]' | ल्युक हब्स | |- | २०१२ | '[[जर्नी २: द मिस्टेरियस आइल्यान्ड|जर्नी २]]' | ह्यान्क परसन्स | |- | २०१३ | '[[फास्ट एन्ड फ्युरियस ६]]' | ल्युक हब्स | |- | २०१४ | '[[हर्कुलस (२०१४ चलचित्र)|हर्कुलस]]' | हर्कुलस | |- | rowspan="2"|२०१५ | '[[फ्युरियस ७]]' | ल्युक हब्स | |- | '[[सान एन्ड्रियास (चलचित्र)|सान एन्ड्रियास]]' | रे गेन्स | |- | rowspan="3"|२०१७ | '[[फास्ट ८]]' | ल्युक हब्स | |- | '[[बेवाच (चलचित्र)|बेवाच]]' | मिथ बुचनोन | |- | '[[जमान्जी (२०१७ चलचित्र)|जुमान्जी]]' | डा ब्रेभस्टोन<ref>[http://www.comingsoon.net/movies/news/763247-the-rock-shares-concept-art-from-jumanji-sequel-plus-new-details-revealed#/slide/1]</ref> | |} <!-- Per WP:CRYSTAL and WP:NFF, DO NOT add films not yet in production. --> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist|colwidth=30em}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Dwayne Johnson|ड्वेन जोनसन}} * {{Official website|http://www.dwaynetherockjohnson.net}} * {{IMDb name|425005|ड्वेन जोनसन}} * {{Facebook|DwayneJohnson}} * {{Instagram|TheRock}} * {{Twitter|TheRock}} [[श्रेणी:ड्वेन जोनसन]] [[श्रेणी:सन् १९७२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अफ्रिकी-अमेरिकी अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी अभिनेता-खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:क्यानडेली चलचित्र अभिनेताहरू‎]] [[श्रेणी:क्यानडेली टेलिभिजन अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:क्यानडेली आवाज अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी आवाज अभिनेताहरू]] 2zgthb7k270ol4hvjqmmzg6pyuwxlw7 0 91278 1354549 1308476 2026-05-08T00:19:19Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 6 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354549 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |image=File:Bir Bikram (ARPAN THAPA).jpg |caption=अर्पण थापा |birth name=<!-- only use if different from name above --> |birth_name=<!-- only use if different from name above --> |birth date={{Birth date and age|df=yes|१९७९|११|१५}} |birth_date={{Birth date and age|df=yes|१९७९|११|१५}} |birth place=[[काठमाडौँ|काठमाण्डौ]], नेपाल<ref>{{cite web |url=http://radiokantipur.ekantipur.com/red-carpet/69/Arpan-Thapa/ |title=Radio Kantipur- 96.1, 101.8 MHz: Nepal’s most listened Radio Station |website=Radiokantipur.ekantipur.com |date= |accessdate=2016-06-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094310/http://radiokantipur.ekantipur.com/red-carpet/69/Arpan-Thapa/ |date=2016-03-04 }}</ref> |resting place coordinates=<!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} -->|resting_place_coordinates=<!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> |nationality={{flagcountry|नेपाल}} |ethnicity=<!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source --> |occupation=अभिनेता, निर्देशक, लेखक |years active=सन् २००७–वर्तमान् |net worth=<!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source -->|net_worth=<!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> |height={{height|m=१.७४}}|weight=<!-- {{convert|X|kg|lb|0|abbr=on}} or {{convert|X|lb|kg|0|abbr=on}} -->|religion=<!-- Religion should be supported with a citation from a reliable source -->|denomination=<!-- Denomination should be supported with a citation from a reliable source -->|criminal charge=<!-- Criminality parameters should be supported with citations from reliable sources -->|criminal_charge=<!-- Criminality parameters should be supported with citations from reliable sources -->|website=<!-- {{URL|example.com}} -->}} '''अर्पण थापा''' (जन्म: १ मङ्सिर, २०३६) नेपाली चलचित्र निर्देशक, लेखक एवम् अभिनेता हुन् ।<ref name="reel-nepal"/> उनको अभिनयको शिखर भने छड्के चलचित्रको ''बोक्सी'' र [[मुखौटा (चलचित्र)]]को ''पण्डित'' चरित्रबाट पुगेको थियो । उनले ''बिरामी सहर'' नामक चलचित्रबाट अभिनय सुरू गरेका थिए जसमा उनले शीर्ष भूमिका ''कृष्ण'' निभाएका थिए ।<ref>http://m.imdb.com/title/tt1884254/</ref> त्यस्तै उनले [[मुखौटा (चलचित्र)]] सन् २०१४ मा निर्देशन गरेका थिए ।<ref>http://xnepali.net/nepali-movie-mukhauta/{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले करियरको सुरूवात अघि मुम्बईको किशोर नमित कपुर अभिनय ईन्स्टिच्युटबाट अभिनय अध्ययन गरेका थिए ।<ref name="reel-nepal"/> मुम्बईमा चलचित्रसम्बन्धी कोर्स अध्ययन गरेपश्चात उनी नेपाल फर्केका थिए । उनले साथीको व्यापार प्रवर्द्धनको निम्ति महाबौद्धमा सिडि पनि बेचेका थिए जहाँ मुर्रे केर नामक निर्देशकसँग भेट हुने मौका मिल्यो ।<ref name="living.com.np">{{cite web|url=http://living.com.np/features/hillrazers|title=अर्पण थापाको अन्तरवार्ता}}</ref> पछि तिनै केरको चलचित्रमा अभिनय गर्ने मौका पाए । उनी डेनियल डे लुइसलाई प्रेरणा मान्दछन् र<ref name="living.com.np" /> विभिन्न नेपाली अभिनेताहरू जस्तै [[हरिवंश आचार्य]], [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] आदि नि प्रेरणा भएको बताउँछन् ।<ref name="reel-nepal">{{cite web|url=http://reelnepal.com/name/33537/arpan-thapa/biography|title=अर्पन थापाको जीवनी|website=Reel Nepal|publisher=Qubex|accessdate=23 November 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151118013829/http://reelnepal.com/name/33537/arpan-thapa/biography |date=18 November 2015 }}</ref> == कार्य == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !वर्ष !चलचित्र !भूमिका !स्रोत |- | २०१० | ''ब्याच नं. १६'' | गुरू | फिल्मस् अफ नेपाल <ref>{{cite web|url=http://filmsofnepal.com/nepali-film-batch-no-16-2011/|title=Nepali Film – Batch No. 16 (2011)|last=Devi|first=Mia|date=2013-10-24|publisher=Films of Nepal|accessdate=2016-06-02}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | २०११ | ''बिरामी सहर'' | कृष्ण | नेपाली टाइम्स <ref>{{cite web|url=http://nepalitimes.com/news.php?id=18056#.VksPv9KrS70|title=Signs of life|publisher=Nepali Times|accessdate=17 November 2015|last1=Thapa|first1=Rabi}}</ref> |- | २०१२ | ''धन्दा'' | अर्जुन | रिल नेपाल <ref>{{cite web|url=http://reelnepal.com/movies/21190/dhanda/cast|title=Dhanda(2012) - Nepali Movie - Full Cast|date=|website=Reelnepal.com|accessdate=2016-06-02}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309045042/http://reelnepal.com/movies/21190/dhanda/cast |date=2016-03-09 }}</ref> |- | २०१३ | ''छड्के'' | बोक्सी | फिल्मस् अफ नेपाल <ref>{{cite web|url=http://filmsofnepal.com/nepali-film-chadke-2013/|title=Nepali Film – Chadke (2013)|last=Devi|first=Mia|date=2013-02-24|publisher=Films of Nepal|accessdate=2016-06-02}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | २०१३ | ''बधशाला'' | क्याप्टेन थापा | फिल्मस् अफ नेपाल <ref>{{cite web|url=http://filmsofnepal.com/nepali-film-badhashala-2013/|title=Nepali Film – Badhashala (2013)|last=Devi|first=Mia|date=2013-11-08|publisher=Films of Nepal|accessdate=2016-06-02}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | २०१३ | ''काठमाण्डौ'', उन एस्पेजो एन एल सिएलो | युवा शिक्षक | ब्लोगस्पट <ref>{{cite web|url=http://enciclopediacineespa-fernando.blogspot.com/2013/12/katmandu-un-espejo-en-el-cielo-2011.html|title=Enciclopedia del Cine Español: Katmandú, un espejo en el cielo (2011)|date=|website=Enciclopediacineespa-fernando.blogspot.com|accessdate=2016-06-02|author=Alesves}}</ref> |- | २०१३ | ''मौन'' | अमन | फिल्मस् अफ नेपाल<ref>{{cite web|url=http://filmsofnepal.com/nepali-film-maun-2013/|title=Nepali Film – Maun (2013)|last=Devi|first=Mia|date=2013-09-28|publisher=Films of Nepal|accessdate=2016-06-02}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | २०१४ | ''[[मुखौटा (चलचित्र)]]'' | पण्डित |- | २०१४ | ''सुन्तली'' | टेलर | कान्तिपुर <ref>{{cite web|url=http://www.ekantipur.com/nefta2015/index.php/index/nominee/26|title=NEFTA Film Award 2015 Qatar : An event by Nepal Film Technical Association|date=1979-11-17|website=Ekantipur.com|accessdate=2016-06-02}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304062349/http://www.ekantipur.com/nefta2015/index.php/index/nominee/26 |date=2016-03-04 }}</ref> |- | २०१५ | ''डाईङ्ग क्यान्डल'' | मुकुन्द | ईएमडीबी <ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt3552320/|title=Dying Candle (2016)|website=IMDb.com\Accessdate=2016-06-02}}</ref> |- | २०१५ | ''वीर विक्रम'' | आइते | एक्स नेपाली मुभिज <ref>{{cite web|url=http://xnepali.net/movies/bir-bikram-a-movie-by-milan-chams-to-feature-diya/|title=Bir Bikram, a movie by Milan Chams to feature Diya » Nepali Movies, Nepali Films|date=|website=Xnepali.net|accessdate=2016-06-02|author=}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | २०१५ | ''बाटो मुनिको फूल २'' | अभय | फेसबुक <ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/batomunikophool2/info?tab=page_info|title=Bato Muniko Phool 2 - बाटो मुनिको फूल २|date=2016-04-22|publisher=Facebook|accessdate=2016-06-02}}</ref> |- | २०१५ | ''ह्यामलेट'' | ह्यामलेट | ''द हिमालयन टाइम्स्'' <ref>{{cite news|url=http://thehimalayantimes.com/art-culture/drama/hamlet-to-exact-revenge-in-capital/|title=Hamlet to exact revenge in Capital|newspaper=[[The Himalayan Times]]|date=|accessdate=2016-06-02}}</ref> |- | २०१६ | ''अनागत'' | सुरेश | ''फुर्सद नेपाल'' <ref>{{cite web|url=http://fursadnepal.com/priyanka-will-be-onscreen-wife-of-arpan-thapa-in-anaagat/|title=Priyanka Will Be Onscreen Wife Of Arpan Thapa In ‘Anaagat’ – Fursad Nepal|date=|website=Fursadnepal.com|accessdate=2016-06-02|author=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160510121657/http://fursadnepal.com/priyanka-will-be-onscreen-wife-of-arpan-thapa-in-anaagat/ |date=2016-05-10 }}</ref> |} == सन्दर्भहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य स्रोत == * {{IMDb name|4405897|id=4405897}} {{कमन्सश्रेणी|Arpan Thapa}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:चलचित्र निर्देशक]] [[श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७९ मा जन्म]] gi7o4i3tht1lcaznj885nhzx2hjfcoz 0 93926 1354659 1353139 2026-05-08T11:07:44Z Bishaldev100 28807 /* थिति */ 1354659 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = राम शाह | image = King Ram Shah.jpg | caption = राजा राम शाह | title = गोरखाको राजा | predecessor = [[छत्र शाह]] | successor = [[डम्बर शाह]] | royal house = [[शाह वंश]] | house-type = वंश | father = [[पुरेन्द्र शाह]] | mother = | full name = स्वस्ति श्री गिरिराज चक्रचुडामणि नारायणेत्यादी विविध विरूद्धवली विराजमान मनोनत श्रीमन्त महाराजधिराज राम शाह | issue = [[डम्बर शाह]]<br>प्राण शाह <br>नारायण शाह<br> विक्रम शाह | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] | birth_date = अन्दाजी बि.सं १६४३ | death_date = वि.सं. १६९० |reign = वि.सं. १६६३ - १६९० |spouse = |birth_place= [[सल्यान राज्य]] |death_place= }} '''राम शाह''' [[गोरखा राज्य]]का चौथो शाह वंशीय राजा हुन्। उनी राजा [[पुरन्दर शाह]]का छोरा र राजा [[छत्र शाह]]का भाइ हुन् ।<ref>http://www.royalark.net/Nepal/nepal2.htm</ref> दाजु [[छत्र शाह]]को मृत्युमा यिनी राजा घोषित भएका हुन्। उनको शासनकाल कहिलेदेखी कहिले सम्म कायम थियो भन्नेमा इतिहासकारहरू बीच भिन्न मत छ। [[योगी नरहरिनाथ|योगी नरहरि नाथ]]को अनुसार उनको शासनकाल ई. १६०६-१६३३, [[सूर्यविक्रम ज्ञवाली|सूर्यविक्रम ज्ञावली]]का अनुसार सन् १६०६-१६३६, [[दिनेशराज पन्त]]का अनुसार बि.सं १६७१-१६९३ प्रमाणिक मिति हो । <ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=दिनेशराज |date=Number 1, 1973 |title=रामशाहको राज्यकाल |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/kailash/pdf/kailash_01_01_06.pdf |journal=Kailash |volume=1 |issue=1}}</ref> विष्णु प्रसाद श्रेष्ठले उनको शासनकाल बि सं १६६३-१६९० सम्म उल्लेख गरेका छन् ।<ref>{{cite book|title=नेपालको शाह र राणा वंशावली|author=विष्णु प्रसाद श्रेष्ठ|page=४|date=बि.सं. २०६३|publisher=श्रीमती देब बदन श्रेष्ठ|isbn=|url=https://pustakalaya.org/documents/detail/d46b8c46-5fca-4e50-8cb3-08e903e04c05/}}</ref> डेनियल राइटका अनुसार साके १५२८ देखी २७ वर्ष थियो। उनले ''स्वस्ति श्री गिरिराज चक्रचुडामणि नारायणेत्यादी विविध विरूद्धवली विराजमान मनोनत श्रीमन्त महाराजधिराज'' को उपाधि धारण गरेका थिए। राम शाह गोरखाली राजाहरूमा सबैभन्दा प्रख्यात राजा थिए।<ref name="सुवेदी2">{{cite book|last=सुवेदी|first=राजाराम|author-link=राजाराम सुवेदी|year=फागुन २०६१|title=नेपालको तथ्य इतिहास|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|url=|isbn=99933-2-406-X|pages=166-167}}</ref> उनका सुधारहरूमा आर्थिक पक्षमा मानापाथी, ढक तराजु, जमिनको श्रेणीविभाजन र भूमी नापजाँच पर्दथे भने वाणिज्य क्षेत्रमा पाटनका राजा [[सिद्धिनरसिंह मल्ल]]सँग सन्धि गरी गोरखामा २४ कोठी खोल्ने, तिब्बत सँगको व्यापारमा विस्तारलाई लिन सकिन्छ। गोरखाको राज्यविस्तार गरी त्यसै नेतृत्वमा बिशाल राज्यको स्थापना गर्ने आरम्भ राजा राम शाहकै राज्यकालबाट भएको थियो। त्यो योजना श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहबाट बल्ल पूरा भयो ।<ref name="सुवेदी2" /> == प्रारम्भिक जीवन र गद्दीरोहण == राजा पुरन्दर शाहका दुई रानीहरू थिए । मन परेकी रानीबाट छत्र शाहको जन्म भएको थियो । छत्र शाह राजाको उत्तराधिकारी थिए । मन नपरेकी रानी गर्भवती भएको बेलामा सौता सौताको झगडा हुन गयो। र कान्छी रानी "मेरा उपर राजाको पनि प्रिति छैन। मन नपरेकी छु। यहाँ मैले बस्नु छैन।" भनि सल्यानमा आई बसिन् ।<ref name=":0">{{Cite journal |title=गोर्खा वंशावलि |journal=प्राचीन नेपाल |volume=28 |issue=1 |pages=4}}</ref> राम शाहको जन्म सल्यानमा नै भयो त्यसै क्रममा ३५ वर्ष राज्यभोग गरी शाके १५२७ (ईश्वी १६०५)<ref>{{Cite journal |last=ज्ञावली |first=सूर्यविक्रम |title=शाह वंशका केही राजाहरूका राज्यकालका विषयमा विचार |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_09_04.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |volume=9 |issue=4 |pages=33 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240807221846/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_09_04.pdf |date=2024-08-07 }}</ref> मा राजा पुरन्दर शाहको मृत्यु भयो। उनीपछी छत्र शाह राज भए तर ७ महिना पछी उनी पनि स्वर्गे भए । उनको कुनै उत्तराधिकारी नभएकाले गोर्खामा बडो खलबल भयो । त्यहाँदेखी गोर्खाका सब पञ्चहरूले "कान्छी महारानीको पनि गर्भ भएको थियो । साहेबज्यु पैदा हुनुभएको छ, सल्यानमा हुनुहुन्छ भनेए सुनिन्छ । चलाउन जाउ ।"<ref name=":0" /> भनि उनलाई सल्यानदेखि गोर्खामा ल्याए । === गद्दीरोहण === सल्यानदेखी गोर्खामा सब पञ्चहरू बसी दिप गणेश्पूजनपूर्वक ब्राह्मणदि टिका चढाए । राम शाहले सिंहासनमा बसे। त्यहाँदेखी बडादसैमा सल्यानबाट गोर्खा दरबारमा फुलपाती भित्राउने गरिन्छ । ==शासनकाल== उनले आफ्नो राज्यमा ढक, तराजु, [[माना]], मुरि, दाम, पैसाको प्रचलन र जिन्सिमा २५ प्रतिशत र नगदमा १० प्रतिशत भन्दा बढी ब्याज लिन नपाउने चलन चलाए।<ref name="सुवेदी">{{cite book|last=राइट|first=डेनियल|author-link=डेनियल राइट|year=1877|title=History of Nepal|publisher=क्याम्ब्रिज युनिभर्सिटी प्रेस|url=https://pahar.in/pahar/Books%20and%20Articles/Nepal/1877%20History%20of%20Nepal%20by%20Wright%20s.pdf|isbn=|pages=२७९}}</ref> पानी, पँधेरो, कुलो आदिको प्रयोग पालैसँग गर्ने चलन चलाए । राम शाहको न्याय प्रियताले गर्दा ''न्याय नपाए गोर्खा जानू'' भन्ने उक्ति चलेको थियो । उनका अनेकौँ प्रजा हितकारी कामले गर्दा केहि छिमेकी राज्य राम शाहको प्रशासनिक कौशलबाट प्रभावित भइ गोरखामा मिल्न गएका थिए भने उनका सुधारका काम छिमेकी राज्यलाई प्रेरणा बनेको थियो । यिनी नेपालका राष्ट्रिय विभूति हुन्। यिनले लकाङ, मिर्कोट देउराली, धुवाँकोट, च्याङ्ली, मझुवा, आठार सय खोला आदि विजय गरी राज्य सुदृढ गर्ने काम गरेका थिए। यिनले वि.सं. १६७१ मा गोरखाको पोखरी थोकमा मुरली नारायणको मन्दिर, वि.सं. १६९३ मा रामेश्वर महादेवको मन्दिर स्थापना गरेका थिए। ३७ वर्ष शासन गरी वि.सं. १६९० मर्स्याङ्दी र दरौंदीको दोभानमा पर्ने मझुवा खैरेनीमा यिनको मृत्यु भएको थियो। === राज्य विस्तार === राम शाह अत्यन्त महत्त्वाकांक्षी राजा थिए।<ref name=":2">{{Cite book|last=Shrestha|first=D.B.|url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/rarebooks/downloads/History_Ancient_Medieval_Nepal.pdf|title=The History of Ancient and Medieval Nepal|last2=Singh|first2=C.B.|publisher=[[University of Cambridge]]|year=1972|edition=1st|location=Kathmandu|pages=85 |language=English}}</ref> लिगलिग, गोरखा, सिरानचोक र अजीरगढ मिलेर बनेको सानो राज्यबाट उनी सन्तुष्ट थिएनन्। उनी गोरखालाई ठूलो राज्य बनाउने चाहनामा थिए। गोरखाको वरपर गुरुङ, भोटिया र राजपूतहरूले शासन गरेका धेरै साना राज्यहरू थिए, जसलाई समेटेर उनले आफ्नो राज्य विस्तार गर्न सक्थे। सबभन्दा पहिले उनले आफ्नो सैनिक शक्ति बढाए। उनले राम्रो अनुशासनमा रहको, तालिमप्राप्त र पूर्ण रूपमा सुसज्जित सेना तयार गरे। त्यसपछि उनले [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]] र [[जुम्ला राज्य|जुम्ला]]का शक्तिशाली पहाडी राजाहरू तथा ललितपुरका सिद्धिनरसिंह मल्लसँग मैत्री सम्बन्ध गाँसे। त्यसपछि उनले सैनिक अभियान सुरू गरे र बारपाक, श्यारटाङ, अठारसय खोला, फेरुङ, खारी, मेघी चराँगे, निवर्चोक, धादिङ लगायतका क्षेत्रहरू एकपछि अर्को गरी विजय गरे। उनले [[तनहुँ राज्य|तनहुँ]]का सेन राजा पनि आफ्नो अधीनमा ल्याए। यी विजयहरूका कारण उनको राज्य पूर्वमा [[त्रिशूली नदी|त्रिशूली]], पश्चिममा [[मर्स्याङ्दी नदी|मर्स्याङ्दी]], उत्तरमा रसुवा र दक्षिणमा [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारत पर्वत]] शृंखलासम्म फैलिएको थियो। गोरखाको बढ्दो शक्ति देखेर [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]]का राजा '''अचिन्द्र शाह''' डराए र गोरखाको शक्ति नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले गोरखा आक्रमण गरे, तर राम शाहले लमजुङको सेना [[मर्स्याङ्दी नदी|मर्स्याङ्दी]] पारि धकेले। त्यसको बदला लिन लमजुङका राजा अचिन्द्र'शाहले [[वार्पाक|वारपाक]] निवासीहरूलाई उचालेर गोरखाको सरहदमा वागी भई घुस्न लगाए । त्यो षडयन्त्रबाट गोरखाली शंकालू देखिंदा राम शाह बालुवा व्याशीमा शिकारमा गएको मौका पारी उनमाथि हमला गरी मार्न लगाए । तर त्यो योजना पनि सफल भएन । <ref>{{cite book|title=गोरखाको इतिहास १|author=दिनेशराज पन्त|page=28|date=बि.सं. २०४१|publisher=दिनेशराज पन्त|isbn=|url=}}</ref> त्यसपछि लमजुङका राजाले दोस्रोपटक गोरखा आक्रमण गर्ने साहस गरेनन्। === थिति === <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |'''स्वस्ति श्री ९ महाराजधिराज रामसाहबाट वाधि वक्स्याको थिति '''<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=https://repository.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/08/मुलुकी-ऐन-१९१०.pdf |website=नेपाल राजपत्र}}</ref> '''प्रथम थिति''' ।। ।। श्रीनन्दामिश्रज्यूलाइ गुरु तुल्याइ वक्सनु भै हाम्रा संतानले तपाईका संतानलाइ गुरु तुल्याउनु अरुलाइ न तुल्याउनु भन्न्या धर्म गरि वक्सनु भयो ... ... ... | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |- | | valign="top" |'''दोश्रो थिति''' ।। ।। पैल्हे वाँसका ढुंग्राले डालाले आह्रिले भर्न्या वस्तु भरिकन लिनु दिनु गर्थ्या एस्ता तरहको लिनु दिनु गर्दा विथिति हुनाले १० मुठिको १ मानु ८ मानाको १ पाथि २० पाथिको १ मुरि गरि चलन गर्नु भनि माना पाथिमा छाप लाई वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''तेश्रो थिति''' ।। ।। तुलो ढकको पनि अघि विथिति हुनाले १० लालको १ मासा १० मासाको १ [[तोला]] १८ लालको १ पल २७ तोलाको वोडि १०८ तोलाको १ विसौली २ विसौलीको १ [[धार्नी|धार्नि]] तुल्याई चलन गर्नु भनि तुलामा अंक काटि ढक्मा छापलाई वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''चौथो थिति''' ।। ।। अंनको पहिले असामिले साहुछेउ लियाको कर्जा तिर्न नसकि जति सुकै वर्ष रह्या पनि वर्षै प्रतिको व्याज हिसाब गरि लिदा ढेरै वर्षमा रिन तिर्न न सकन्या भया पनि वर्ष प्रतिको व्याजमा हुनाले कहिले पनि रिन तिर्ननसकदा मुलुक्मा कोहिता कहिले पनि साहु देषि छुटि नहुन्या भै सवै रिनग्राहि भया तस्कारण १ वर्षको पचउदका हिसावले दस वर्षमा ३ गुन हुँछ साहुले तेवर लिनु असामिले साउ व्याज केहि पनि तिर्न नसकि १० वर्ष देषी उभो जति सुकै वर्ष रह्या पनि फेरि सकन्या भै तिर्दाका बेलामा वर्षै प्रतिको व्याज साहुले नलिनु तेवरमात्र लिनु भंन्या थिति वांधी वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''पाँचौ थिति''' ।। ।। दामको पनि पहिले असामिले साहुछेउ लियाको कर्जा तिर्न नसकी जति सुकै वर्ष रह्या पनि वर्षै प्रतिको व्याज जमा हुनाले कहिले पनि रिन तिर्न न सक्दा मुलुकमा कोहिता कैले पनि साहुदेषी छुट्टी न हुन्या भै सवै रिनग्राहि भया तस्कारण १ वर्षका हिसावले दसौदका १० वर्षमा दोवर हुंछ साहुले दोवर लिनु असामिले साउँ पनि व्याज पनि तिर्न न सकि १० वर्ष देषि उभो जतिसुकै वर्ष रह्यो भन्या पनि फेरि सकन्या भै तिर्दाका बेलामा वर्ष प्रतिको व्याज साहुले न लिनु दोवरमात्रै लिनु भंन्या थिति वाँधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''छेटौं थिति''' ।। ।। पध्याराको थोरो थोरो झगरा नसुंनु भंन्या हुकुम भयो क्या अर्थले भन्या पध्यारामा वहुत स्त्रिजाति जान्या ताहा देषी अरु कोही चाकर जान्या पानि न भै भन्या कसैको पनि काम नचलन्या तसर्थ जोअघि पध्यारामा लिन पुग्यो तेसैले अघिवाट ल्याउनु अर्काले म लैजान्छु न भंनु तेस पछिकाले तेसै पछि लै जानु यस्तै क्रमले पानि ल्याउनु तेस्मा पनि कसैले अलिकति कुरामा झगरा ग¥यो भन्या कचहरि जोरि झगरा नसुंनु भंन्या थिति वाँधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''सातौ थिति''' ।। ।। कोलको पनि थोरो थोरो झगरा नसुंनु भंन्या हुकुम भयो किन भन्या ढेरै घरको कोल यकै हुँछ आफ्ना आफ्ना पालाले पेलनु अर्काले म अघिवाट पेलछु न भंनु तस्मा पनि ढेरै स्त्रिजाति अरु कोहि चाकर वाकरै हुँछं कदाचित थोरो झगरा भयो भन्या कचहरिमा ल्याइ झगरा नसुंनु भंन्या थिति वाँधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''आठौं थिति''' ।। ।। कुलाको पनि झगरा नसुंनु भंन्या हुकुम भयो क्या निमित्त भन्या कुलामा पनि बहुधा वाधा कमारा चाकरै जाँछन्तसर्थ आफ्ना आफ्ना षेतको हिसाबमा आयाको पानिको भाग पालीपालासित लाउनु आफ्ना पाला बाहिक र आफ्ना हिसाब वाहेक अर्काले पानि न लाउनु तस्मा पनि थोरो झगरा भयो भन्या कचहरिमा जोरि झगरा नसुंनु भन्या यस्तै थिति वाँधि वक्सनु भयो ... ... | |- | | valign="top" |'''नवौं थिति''' ।। ।। अघि व्राम्हणलाई विर्ता दिदामा पनि फलानु डाडो फलानु षोलो फलानु पहरो फलानु कांल्हो भित्रको जगा विर्ता दिञ्यु भन्याको मात्रै एति मुरि यति रोपनि येति षेत भंन्या ठेगाना केही न हुनाले व्राम्हणको विर्ताको र रैकर जगाका साध किलाको वंदेज न भयाको नजर हुदा कस्तो हुकुम भयो भन्या अव उप्रान्त व्राम्हणलाइ विर्ता संकल्प परि वक्सदा श्री ५ महाराजाको भुमि चौतरियाको झारि काजिको विंति व्राम्हणको हात दान गर्नाले येति षेत येति रोपनि येति मुरि भनि संकल्प गर्नु संकल्प गराउन्याले पनि संकल्प वाक्ये यही येति षेत येति रोपनि येति मुरि भंन्या वाक्ये परि संकल्प गराउनु विर्ता लिनु अरूलाई दिलाउनु पनि श्री ५ माहाराजाका हुकुमले थर घर पाँचहरू गै साधलाई ४ किल्ला गाडि येति षेत येति रोपनि भनि साधलाइ श्री ५ महाराजाका वाहुलिवाट संकल्प भयामा घटि बढि कत्ति नपारि जति संकल्प भयाको छ तति साधलाई आउनु भन्या थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''दसौं थिति''' ।। ।। श्री देवताको गुठ धर्मसालाको गुठ. व्राम्हणहरूलाइ विर्ता संकल्प गरि वक्सदा [[चौतारिया|चौतरिया]]को झारि भन्याकोक्या निमित्त हो भन्या चौतरिया भन्याका आफ्ना भाइ भाइ भन्याका मुषे अंग हुन्अंग पुर्न गरि दान ग¥या आफुलाइ यथोक्त फल हुँछ भनी चौतरियाको झारि भन्याको कारण येति हो, काजिको विंति भन्याको क्या अर्थ भन्या पनपक्षे न गरि योग्ययोग्य विचार गरि काजिले विंति गर्नु काजिको विंति भन्याको येति हो. पाँचको साध भन्याको क्या अर्थ हो भन्या छ थर प्रभृति अरु पाँच साध भाइ वसि येति षेत येति रोपनि येति मुरि येति षेतको घड्यारि येति पाषो भनि निकास पैसार संधि सर्पनकोविचार राषि चार किल्ला गाडी साधलाइ दिनुपाँचको साध भन्याको यो हो भन्या थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''येघारौं थिति''' ।। ।। पाँडे पंथ अज्र्याल षनाल राना वोहरा तिमिहरु छ थर भयौ मितिहरूलाइ छ थर भन्याको वाध्याको क्या अर्थले हो भन्या चौतरिया काजि सर्दार इ प्रभृति अरु जो कोहि अन्याय अनरितिमा लागि गादिको विगार्नामा र निसाफ विगार्नामा पस्नन्तिनको कत्ति मोहवद मोलाहिजा नराषि जो भयाको विस्तार विंति गर्न आउनु भनि मर्जि भै छ थर भंन्या व्यवस्ता वाधि वक्सनु भयो तिमिहरूका संन्तान, दरसन्तानलाइ हाम्रा संतान दरसंतानले गादिको सोझो गरंज्यालसम्म थामि वक्सौला भनि हुकुम भै थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''वाह्रौ थिति''' ।। ।। गौचर राषनु भन्या हुकुम भयो गौ व्राम्हणलाई षाना कन दुःख हुन्छ र राजालाइ प्रत्यवायलागछ भंना निमित्त गाउ गाउमा निकास पैसार को चल्दो मिल्दो पारि गौचर राषनु भंन्या थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''तेह्रौ थिति''' ।। ।। वाटाका रूष राषनु भंन्या हुकुम भयो क्या अर्थले भन्या दुषी गरीव काज काम गरि थाकि आउन्या बोझा वोकि हिडन्या अरु जो कोहि वाटामा हिडन्या मानिस पनि गर्मी हुन्छ भनि छाहारि वस्न खोजछन्भंना निमित्त वाटाका रूष पालनु वाटाका रूष जो काटतछ ५ रूपैञा दंड गरि लिनु भंन्या मर्जि भै थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''चौधौं थिति''' ।। ।। पध्यारामा वन पालनु रूष न भया देषी जैले षोज्यो तैले पानि रहदैन सुकी जान्छ वन ढेरै फाडिया पैरो पनी जान्छ ढेरै पैरो गया उपधाहा चल्छ उपधाले षेत पनि लैजान्छ वन न भया गृहस्तिको कौनै काम पनि चल्दैन तसर्थ पध्याराको वन जो काटला तेसलाई पनि ५ रूपैञा दंड गरि लिनु भन्या थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''पंध्रौ थिति''' ।। ।। चौतरिया भाई गोतिया इनहरूले जिय संवंधि ठूलो विराउ ग¥या मुडि विदेस गराउनु संन्यासि वैरागि भाट इनले पनि ठूलो विराउ ग¥या भन्या मुडि विदेस निकाला गराउनु भाइ चौतरिया गोतियालाइ विदेस गराउनुभन्याको क्या अर्थ भन्या जिउ मारिन्या पिराउ ग¥यो भन्या जिउ लिन्याको जिउ लिनु भंन्या सास्त्रमा पनि कह्याको छ जिउमा¥या भन्या गोत्रहत्या लागन्या नमा¥या देषी भन्या राजालाइ प्रत्वाय लागन्या तसर्थ देसनिकाला गर्नु पनि मा¥यै तुल्यछ भनिविदेश गराउनु भन्याको हो व्राम्हणलाइ पनि मा¥या व्रम्हहत्या लागन्या न मा¥या राजालाइ प्रत्यवाव लागन्या तस्कारण मुडनु पनि मा¥यै तुल्य छ भनि मुडी विदेस गराउनु भन्याको हो वैरागि संन्यासी भेष लियाका हुनाले अवध्य छन् भाट पनि अवध्य छन् भनि देश निकाला गर्नु भन्याको हो तसर्थ यसै गर्नु थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''सोह्रौं थिति''' ।। ।। षस मगर नेवार प्रभृति जात मध्यमा जियेसंवधि विराउ ग¥या भन्या जसले विरायाको छ उसैको मात्र जिये मार्नु जस्को पाप उस्को गर्धन भंन्या थिति वाधि वक्सनु भयो ... ...... | |- | | valign="top" |'''सत्रौं थिति''' ।। ।। सुवर्ण का गहना श्री पाटवंदि माहारानिले मात्र पाउमा पैह्रनु क्या अर्थले भन्या सुवर्ण भन्याको नारायणको अंश राजा भन्या का पनि नारायणका अंश हुन पाटवंदि महारानि भन्याका लक्ष्मीका अंश हुनाले पाटवंदि महारानिले सुवर्णका गहना पाउमा पैह्रनु भैयाद चौतरियाहरुका चौतार्निहरुले ता श्री ५ महाराजा श्रीमहारानीवाट वक्स्या मात्रै पाउमा न लाउनु वक्सी त पाउवाहेक मात्रमा लाउनु भाई चौतरियाका रौतेला रौतेली लाइ वालषकालमा मात्र पाउमा लाउनु ब्राम्हण षस मगर प्रभृति अरु जातिले त श्रीमहाराजावाट वक्स्या मात्र हातमा लाउनु. भनि थिति वाधि वक्सनु भयो... ... ... | |- | | valign="top" |'''अठारौं थिति''' ।। ।। | |- | | valign="top" |'''उनिसौं थिति''' ।। ।। चार पुरोहित तुल्याइ वक्सनु भयो अज्र्याललाइ अज्र्यालि होतु अचार्ज वगाल्या लाइ होतु विहा¥या लाइ अज्र्यालि आचार्ये षनाल लाइ ब्राम्हण भट्टराइ लाई गणेश ति चार पुरोहितका व्यवस्थाको थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''विसौं थिति''' ।। ।। गोर्षामा प्रवेस हुदा पैले तल्ला कोटमा गादी पु¥याका हुनाले पाडे ब्राम्हण लाई पुरोहित्याञि वक्सनु भयो अर्येत पर्येत (अद्य पर्यन्त) पनि पाडे ब्राम्हणहरु तल्ला कोटमा पुरोहित छदै छन्... ... ... | |- | | valign="top" |'''यकाइसौं थि'''ति ।। ।। तल्ला कोटमा श्रीदेवता स्थापनागरि वलिदान गरि माथि दर्वारमा वलिदान गर्नु तल्ला कोटमा देवता स्थापना गरि वलिदान गरिकन माथि दर्वारमा वलिदानादि विधि गर्नु भंन्या थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''वाइसौं थिति''' ।। ।। ग्राँजा थापा लाइ ददांगि मान वक्सनु भयो तुरुक क्षाकि आले ग्रांजा थापा ग्यामि राना इ तीन थरले आलो पालो गरि राषनु भनि कपर्दारि मान वक्सनु भयो पाडे पंथ अज्र्याल इ तिन्थरलाइ आलो पालो गरी राष्नु भनि षजानाको काम वक्सनु भयो धर्माधिकार सर्दारि भान्स्या येति मानका पनि अज्र्यालै लाई वक्सनु भयो भन्या थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''तेइसौं थिति''' ।। ।। विह्रौटाको त्रिसाला कमाइ वाली आफैले षानु चौथा साल देषी धनि वोटि तल्सींलाई दिनु वनि वोटि कमाउन्याले षानु भंन्या थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''चौविसौं थिति''' ।। ।। वाह्र थर अठार थर भन्या चौविसौं थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |'''पचिसौं थिति''' ।। ।। [[ललितपुर राज्य|पाटन]]का राजा [[सिद्धिनरसिंह मल्ल|सिद्धिनरसिंहमल्ल]] सित हाम्रा संतान न भया तम्रा संतानले तम्रा संतान न भया हाम्रा संतानले राज्ये गर्नु भन्या हुकुम भै यस्तो वंदोवस्त गरि वक्सी पाटन वाट चौविस कोठि झिकाइ. इन लाइ सात षत माफ गरि वक्सनु भयो भंन्या थिति वाधि वक्सनु भयो ...... ... | |- | | valign="top" |'''छविसौँ थिति''' ।। ।। श्री महाराज रामसाहबाट मैले वाध्याका थितिमा छोटा वडा प्रजा प्राणि चार वर्ण छतिस जात जो लंधन गर्ला तसलाइ म मेरा संतान मा जो राजा होला उसले ढुंगा छुवाइ षत अनुसारको राजाले डंड गर्नु भन्या थिति वाधि वक्सनु भयो ... ... ... | |- | | valign="top" |यो ढुंगा छुवाउनु भन्याको कस्तो हो भन्या श्रीलक्ष्मीनारायण देवता को पाउका प्रतिनिधि ढुंगो हो. सो जानि पान फूल द्रव्य तसै सिलामा चढाई अन्याय ग¥याको पाप छुटन्या उपाये येहि हो भनि यस्तो थिति वाधि बक्सनु भयो .. ... .. | |}<!--End Quote--> == बिदेश नीति == राम शाहले दिल्ली र उदयपुरमा आफ्नो प्रतिनीधिमण्डल पठाएका थिए । उनले [[ललितपुर राज्य|पाटन राज्य]]सँग पनि सम्बन्ध बिकास गरेका थिए । बाइसे र चौबिसे राज्यहरूमा गोर्खाको पहिचान न्यायकेन्द्रको रुपमा बनेको थियो । === तिब्बत === [[गोरखा राज्य|गोरखा]] र तिब्बतबीचको आक्रमण राम शाहद्वारा सन् १६३० मा भएको अनुमान गरिन्छ। राम शाहका तिब्बतमा भएका [[विजय]]हरूले उपत्यकाको केरुङतर्फको महत्वपूर्ण व्यापार मार्गलाई खतरा पुर्‍यायो। यसले काठमाडौं उपत्यकालाई नेपाल-तिब्बत व्यापारमा आफ्नो [[एकाधिकार]]जस्तो स्थितिलाई जोगाइराख्न तत्काल र साहसी कदम चाल्न बाध्य बनायो। त्यसैले [[प्रताप मल्ल]]ले गोरखाका राजा [[डम्बर शाह|डम्बरसिंह शाह]] (लगभग सन् १६३५–१६४२) विरुद्ध साहसी र सफल सैन्य अभियान चलाए, जुन समयमा डम्बरसिंह शाहले पाटनका राजा [[सिद्धिनरसिंह मल्ल]]लाई सहयोग गरिरहेका थिए। प्रताप मल्लले त्यसपछि [[केरुङ]] र कुतिसमेत आफ्नो प्रभावमा ल्याए।<ref name=":02">{{Cite book|last=Shaha|first=Rishikesh|url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/kailash/pdf/kailash_15_0102_02.pdf|title=Ancient and Medieval Nepal|publisher=University of Cambridge|location=Kathmandu, Nepal|pages=63|language=English}}</ref> === पाटन === [[सिद्धिनरसिंह मल्ल]] (राज्यकाल ई. १६१९–१६६१ ) र राजा '''राम शाह''' सँग अत्यन्त राम्रो सम्बन्धमा थिए। ती दुई राजाहरूले एकअर्काप्रति मित्रता र भाइचाराको प्रतिज्ञा मात्र गरेनन्, तर यदि दुबैमध्ये कुनै एकको पुरुष उत्तराधिकारी नभएर मृत्यु भएमा संयुक्त उत्तराधिकारी राख्ने सम्झौता पनि गरे।<ref>{{Cite book|last=Shaha|first=Rishikesh|url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/kailash/pdf/kailash_15_0102_02.pdf|title=Ancient and Medieval Nepal|publisher=University of Cambridge|location=Kathmandu, Nepal|pages=72|language=English}}</ref> यसै आधारमा पनि ललितपुर पाटन राज्यमा राजनैतिक संकट चुलिएको बेलामा [[दलमर्दन शाह]] ई. १७६४-१७६५ सम्मको लागी पाटनको राजा बनेका थिए । प्रताप मल्लले पाटन र तिब्बतबीचको व्यापारिक सम्बन्ध तोड्न प्रयास गरे, तर सफल हुन सकेनन्। त्यसपछि उनले काठमाडौं र पाटनबीचको सम्पूर्ण सम्पर्क, जसमा वस्तुहरूको आवागमन पनि पर्थ्यो, रोक्न प्रयास गरे। पाटनका प्रख्यात व्यापारी वा सरकारी कर्मचारीहरू काठमाडौं आएमा तिनीहरूलाई पक्राउ गरिन्थ्यो। सिद्धिनरसिंह मल्लले यो आर्थिक नाकाबन्दी तोड्ने प्रयास गरे। उनले गोरखाका राजा राम शाह (सन् १६०६–१६३९) सँग मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध स्थापना गरे, जो आफ्ना राज्यमा समृद्धि ल्याउन प्रयासरत थिए। सिद्धिनरसिंह मल्लले पाटनका व्यापारीहरूलाई गोरखा पठाए। यसको परिणामस्वरूप, काठमाडौंले लगाएको आर्थिक नाकाबन्दी केही हदसम्म प्रभावहीन बन्यो।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Regmi |first=Mahesh C. |title=Regmi Research Series |url=https://studylib.net/doc/8525992/regmi_05 |journal=German Oriental Society |volume=5 |page= |pages=197}}</ref> === दिल्ली प्रतिनीधिमण्डल === राम शाहले थरघरका मानिसलाई वकिल बनाई चितौरगढ र [[मुगल साम्राज्य|मुगल दरबार]] दिल्लीमा (सम्भवतः [[जहाँगीर|जाँहागिर]]को समय) मा आफ्नो कुटनैतिक प्रतिनिधिमण्डल पठाएका थिए। उनले राणा राठौर, चितौर, उदयपुर, जोधपुर, कोटा, बुन्दी, जयपुर गई आफ्नो कुलशाखाको निश्चय गर्न, श्रीकुलदेवताको पनि निश्चय गरि अरु कामकाज बुझी आउनु भनी खलितापत्र लेखी सवंगी कस्तुरी चमर बाज चर समेतको सौगात तयारी गरी मानिस पठाए। गोर्खाली वकिलमण्डल चितवरगढ उदयपुर गई सौगात खलितापत्र नजर गराई बैठक भयो। त्यसपछि दिल्लीतर्फ प्रस्थान गर्यो। दिल्लीमा बादसाह सँग बातचित भयो। गोर्खाली वकिलले "श्री गोर्खेश्वर महाराजबाट हुकुम भै चित्तौरगठमा रहेका श्रीराणाजी महाराजको प्रशस्ति कुन हो हामी पहाडमा आई राजा भयाका छौ। हाम्रो प्रशस्ति कस्तो हो श्री वादशाहका हजुरमा जाइ विन्ति गरि श्री बादशाहका मुहारबाट निकासा गरि ल्याउ भनि हुकुम भयो र हामी आयाको हो।" भनि विन्ती गरे र सिसौतिया श्रीराणाजी महाराजबाट भएको प्रशस्ति पनि देखाए। बादशाहले पण्डित बोलाई राजा महाराजबाट भएको प्रशस्तिमा अगाडि मुहोडा फेर्न लगाए, "गिरिराजचक्रचूडामणि" यति मात्रै फेर्दा हुन्छ भनी पण्डितहरूले बताए र यही प्रशस्तिले बादसाहबाट "'''स्वस्ति श्रीगिरिराजचक्रचूडामणि नरनारायणेत्यादि विविधविरुदावलि विराजमान मानोनत श्रीमन्नहाराजाधिराज श्रीमद्रामसाहदेवानां सदा समरविजयिनाम्'''" खलितापत्र लेखी सरसौगात तयार गरि वकिलहरूलाई खिल्लत दिई बिदा गरे।<ref name=":0" /> == गद्दीत्याग == ईश्वी १६३३ मा एकदिन राजा रामशाहको सपनामा गुरु गोरक्षनाथले "अब तिम्रो राज्य भोग गरिसक्यौ । धर्मकर्म गर्नालाई ढिला नगर ।" भनि आज्ञा दिए । उनी निद्रादेखी जागे र रानीलाई "प्रातकाल" भयो । मैले सपनामा यस्तो देखे" भने बताए । रानीले "अब हाम्रा पुत्र डम्बर शाहलाई शिक्षा जो बक्सनुपर्न्या हो सो शिक्षा बक्स्याजावस् " भनि बिन्ती गरिन् । राजाले छोरा डम्बर शाह र बुहारीसमेतलाई बोलाई आफुलाई श्री देवता सिद्ध सकलबाट जो जो वरदान भयाको थियो सो वृत्तान्त सुनाइ यस्ता तरहले राज्य गर्नु भनि सकल नीतिथिति बुझाएपछी सकल गोर्खाका भला भला मानिस आफ्ना जो जो प्रीतिपात थिए उनका घरमा आफै गैइ वातचित गर्न लाग्दा मानिसहरुले सधै हामी दरबारमा जान्थ्यौ । जो परिआएको कामकुरो हुकुम हुन्थ्यो । आज महाराज नै घरघरमा पाउलाग्नु भयो । यो अर्थ क हो भनेए आश्चार्य माने । राजा राम शाह र रानीबाट भूमिदान, गौदान अन्नदानादि जस्ता धर्मकर्म भयो । "संसारको मोह अधिक हुदो रहेछ र कलत्र पुत्र गृह सकल प्रजा-इष्टमित्र मेरै हुन्। यिनसंग र कैल्हे छुट्नु नपरोस्" भने ==मृत्यु== यिनको मृत्यु सन् १६३६ (वि.सं. १६९३) मा गोरखा दरबारमा भयो। == स्मृति == {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 300 | align = right | image_style = border:none; | title = | direction = | image1 = Statue of Ram Shah, Gorkha.jpg | caption1 = राजा राम शाहको शालिक | image2 = Ram Shah.jpg | caption2 = Nepali stamp featuring Shah {{c.}} 1969. }} राम शाहलाई उनको न्याय प्रियताले प्रसिद्ध भएका थिए । उनले छिनोफानो फैसला गर्ने [[गोरखा दरबार]]को चौतारामा उनको सालिकको निर्माण गरिएको छ । त्यस्तै देशको [[सर्वोच्च न्यायालय|सर्वोच्च न्यायलय]]अगाडिको मार्गलाई '''राम शाहपथ''' नामाकरण गरिएको छ ।<ref>{{Cite web |title=Supreme Court of Nepal |url=https://supremecourt.gov.np/web/contact |access-date=2025-05-08 |website=supremecourt.gov.np |language=en}}</ref> राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले जीवनको अन्तिम अवस्थामा राम शाहलाई यसरी स्मरण गरेका थिए :<ref>{{Cite news|url=https://giwmscdntwo.gov.np/media/app/public/275/posts/1715233861_100.pdf|title=पृथ्वीनारायण शाहको दिव्य-उपदेश|work=नेपाल कानून आयोग}}</ref> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="padding:0 1em;" |'''उप्रान्त राजा राम शाह ले बाध्याको थिति पनि हेरिसके । राजा [[जयस्थिति मल्ल|जयस्थितिमल्ल]] ले बाध्याको थिति पनि हेरिसकें । राजा [[महिन्द्र मल्ल|महिन्द्रमल्ल]] ले बाध्याको थिती पनि हेरिसकें । इस्वर ले दियो भन्या म पनि यस्ता बन्देज को बाह्र हजारको थिति बांधि जाला भन्या अवीलाषा थियो ।''' |}{{बाकस-सुरू}} {{पदक्रम| पहिले=[[छत्र शाह]]| पद=[[गोरखाको राजा]]| अवधि=सन् १६०६ – १६३६| पछि=[[डम्बर शाह]]| }} {{बाकस-अन्त्य}} ==सन्दर्भ साम्रगीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू}} {{ढाँचा:गोरखा राज्य}} [[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:गोरखाका राजाहरू]] 3c8hh8uevxmnc0tpbixtw2n8tnht9u6 0 94421 1354537 1333357 2026-05-07T14:52:59Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1354537 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- Basic info --> |name = नवलपुर |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = [[जिल्ला]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाका स्थानीय तहहरू (वडा विभाजन).png |image_caption = नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाको प्रशासनिक विभाजन |imagesize = 300px |image_flag = |image_seal = |image_map = Shashwat Dham Nepal.jpg |mapsize = |map_caption = [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] स्थित [[शास्वत धाम]] |pushpin_map = Nepal Gandaki Pradesh#Nepal |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300px |pushpin_map_caption = <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] |subdivision_type3 = [[मुख्यालय|सदरमुकाम]] |subdivision_name3 = [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] <!-- Politics --> |government_footnotes = |government_type = [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय सरकार]] |governing_body = [[जिल्ला सभा]] |leader_party = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |established_title = स्थापना |established_date = २०७४ <!-- Area --> |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 1426.27 |area_total_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८]]| |population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=43|title=राष्ट्रिय जनगणना २०७८ नतिजा|author=|website=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|date=|accessdate=२३ भदौ २०८१|language=नेपाली|work=|publisher=}}</ref> |population_note = |population_total = 378079 |population_density_km2 = 265 |population_blank1_title = जातीयता |population_blank1 = [[ब्राह्मण]] <br/> [[क्षेत्री]] <br/> [[थारू जाति|थारू]] |population_blank2_title = मुख्य भाषा |population_blank2 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] <br/> [[अवधी भाषा|अवधी]]<br/> [[थारू भाषा|थारू]] |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |postal_code = |area_code = +९७७-७८ |blank_name = [[जिल्ला समन्वय समिति (नेपाल)|जिसस केन्द्र]] |blank_info = [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] |website = {{URL|http://nawalpur.dcc.gov.np/}} |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' वा '''नवलपुर जिल्ला''' [[गण्डकी प्रदेश]]का ११ [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]]हरू मध्ये एक हो।<ref>{{cite news|title=अब ७५ होइन ७७ जिल्ला|url=http://www.nagariknews.com/news/26399/|accessdate=७ आश्विन २०७४|date=१८ भदौ २०७४}}</ref><ref>{{cite news|title=नवलपुर छुट्टै जिल्ला बन्छ : प्रधानमन्त्री शेर बहादुर देउवा|url=http://www.nawalpurfm.com.np/news-details/205/2017-07-08|accessdate=२०७४ आश्विन ७|date=२०७४ असार २४}}</ref> २०१८ सालमा पूर्वको नवलपुर र पश्चिमको परासी क्षेत्र गाभेर बनाइएको जिल्लालाई फेरि २०७४ सालमा अलग्याइ छुट्टा छुट्टै नवलपुर अर्थात् नवलपरासी बर्दघाट सुस्ता पूर्व र [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]] बनाइएको थियो।<ref>{{cite news|title=पूर्वी नवलपरासीको नाम नवलपुर जिल्ला र सदरमुकाम कावासोतीमा राख्ने निर्णय|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-09-22/20170922203515.html|accessdate=आश्विन ७, २०७४|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|work=नारायण शर्मा|date=आश्विन ६, २०७४}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922180515/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-09-22/20170922203515.html |date=2017-09-22 }}</ref> ==परिचय== वि.सं २०१८ सालमा पूर्व नवलपुर र पश्चिम परासी क्षेत्रलाई गाभेर [[नवलपरासी जिल्ला]] कायम गरिएको थियो। यसअघि [[रुपन्देही जिल्ला]]को पाल्ही माझखण्डको रुपमा चिनिने नवलपरासी जिल्ला ५४ वर्षपछि पुनः पूर्व र पश्चिममा विभाजित भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=जिल्लाको संक्षिप्त परिचय|युआरएल=https://daonawalparasiwest.moha.gov.np/page/para-caya|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> [[सरकार]]ले [[संविधान]]अनुसार [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]]लाई [[गण्डकी प्रदेश]] र [[लुम्बिनी प्रदेश]] मा विभाजन गरे पनि जिल्लाको नाम र जिल्ला सदरमुकामको नाम टुङ्गो लगाएको थिएन। सरकारले गण्डकी प्रदेशमा पर्ने नवलरासीको भाग सुस्तादेखि बर्दघाट पश्चिमको भागलाई नवलपरासी (क) र सुस्तादेखि बर्दघाट पूर्वको क्षेत्रलाई नवलपरासी (ख) मानेको थियो। २०७२ साल असोज तीन गते जारी भएको नेपालको संविधानले ५४ वर्षपछि नवलपरासीलाई पूर्व नवलपुर र पश्चिम परासीमा विभाजन गरेको थियो<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पूर्वी नवलपरासी अब ‘नवलपुर’|युआरएल=https://ekantipur.com/ampnews/2017-09-26/20170926091117.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=कान्तिपुर दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> भने २०७४ साल असोज २९ गतेका दिन नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषदको बैठकले नवलपुरको सदरमुकाम [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] राख्ने आधिकारिक निर्णय गरेको थियो।<ref>{{cite news|title=नवलपरासी टुक्राएर दुई जिल्ला बनाउन प्रधानमन्त्री सकारात्मक|url=http://kathmandutoday.com/2017/07/258094.html|accessdate=२०७४ आश्विन ७|publisher=काठमाडौँ टुडे|date=२०७४ असार २५}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170926163352/http://kathmandutoday.com/2017/07/258094.html |date=2017-09-26 }}</ref> == प्रशासनिक विभाजन == जिल्लामा ४ नगरपालिका र ४ गाउँपालिकाहरू गरि ८ वटा [[नेपालमा स्थानीय सरकार|स्थानीय तह]]हरू रहेका छन्।<ref>{{cite web |title=स्थानिय तह |url=https://sthaniya.gov.np/gis/ |access-date=२० असोज २०८२ |publisher=सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय |language=नेपाली}}</ref><ref name = "nawalpur">{{cite web |url= http://citypopulation.de/php/nepal-mun-admin.php?adm1id=76 |title=सहरको जनसङ्ख्या– तथ्याङ्क, नक्सा र तालिका |date=8 October 2017 |website=www.citypopulation.de |access-date=21 March 2018}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाका स्थानीय तहहरू !क्रम !स्थानीय तहहरू !समावेश गाविसहरू !वडा सङ्ख्या !केन्द्र !जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं २०७८]]) !क्षेत्रफल (वर्ग किमी) !जनघनत्व (वर्ग किमी) |- |१ |[[कावासोती नगरपालिका]] |[[शिवमन्दिर]], [[पिठौली, नवलपरासी|पिठौली]], [[अग्यौली]] र [[कुमारवर्ती]] |१७ |कावासोती |८६,८२१ |१०८.३४ |८०० |- |२ |[[गैँडाकोट नगरपालिका]] |[[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]], [[मुकुन्दपुर]], [[अमरापुरी]] र [[रतनपुर]] |१८ |[[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] |७९,३४९ |१५९.९३ |५०० |- |३ |[[देवचुली नगरपालिका]] |[[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]], [[प्रगतीनगर]], [[दिव्यपुरी]] र [[रजहर]] |१७ |[[प्रगतीनगर]] |५८,००३ |११२.७२ |५१० |- |४ |[[मध्यविन्दु नगरपालिका]] |[[तमसरिया]], [[नारायणी, नवलपरासी|नारायणी]], [[कोल्हुवा]], [[मैनाघाट]], [[राकाचुली]] (१-५), [[प्रसौनी, नवलपरासी|प्रसौनी]] र [[नयाँ बेल्हानी]] (१-७,९) |१५ |चोरमारा बजार |६१,०९१ |२३३.३५ |२६० |- |५ |[[बुलिङटार गाउँपालिका]] |[[कोटथर]], [[डाडाझेरी टाडी]], [[बुलिङटार]], [[उपल्लो अर्खला]], [[जौबारी]] (४-९) र [[भारतीपुर]] |६ |[[बुलिङटार गाउँपालिका|बुलिङटार]] |१४,६३७ |१४७.६८ |९९ |- |६ |[[बौदीकाली गाउँपालिका]] |[[जौबारी]] (१-३), [[मिथुकरम]], [[डेढगाउँ]], [[रकुवा]], [[रुचाङ]] र [[नरम, नवलपरासी|नरम]] |६ |[[डेढगाउँ]] |११,३३८ |९१.७८ |१२० |- |७ |[[हुप्सेकोट गाउँपालिका]] |[[हुप्सेकोट]], [[धौबादी]] र [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] |६ |[[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] |२६,५८३ |१८९.२१ |१४० |- |८ |[[विनयी त्रिवेणी गाउँपालिका]] |[[त्रिवेणी सुस्ता]] (१-३,५-९), [[दुम्किबास]], [[राकाचुली]] (६-९), [[बेणिमणिपुर]] र [[धुर्कोट]] (१-५,९) |७ |[[दुम्किबास]] |३८,३७० |२८८.०६ |१३० |} [[चित्र:NepalNawalparasiDistrictmap.png|अङ्गुठाकार|नवलपरासी जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} == यो पनि हेर्नुहोस् == {{नवलपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका जिल्लाहरू]] [[श्रेणी:भित्री मधेशका जिल्लाहरू]] 2iaex0nr30xfwbpbegdvc93m1kzfcgc 1354538 1354537 2026-05-07T14:55:05Z पर्वत सुवेदी 31224 /* प्रशासनिक विभाजन */ 1354538 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- Basic info --> |name = नवलपुर |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = [[जिल्ला]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाका स्थानीय तहहरू (वडा विभाजन).png |image_caption = नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाको प्रशासनिक विभाजन |imagesize = 300px |image_flag = |image_seal = |image_map = Shashwat Dham Nepal.jpg |mapsize = |map_caption = [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] स्थित [[शास्वत धाम]] |pushpin_map = Nepal Gandaki Pradesh#Nepal |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300px |pushpin_map_caption = <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] |subdivision_type3 = [[मुख्यालय|सदरमुकाम]] |subdivision_name3 = [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] <!-- Politics --> |government_footnotes = |government_type = [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय सरकार]] |governing_body = [[जिल्ला सभा]] |leader_party = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |established_title = स्थापना |established_date = २०७४ <!-- Area --> |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 1426.27 |area_total_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८]]| |population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=43|title=राष्ट्रिय जनगणना २०७८ नतिजा|author=|website=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|date=|accessdate=२३ भदौ २०८१|language=नेपाली|work=|publisher=}}</ref> |population_note = |population_total = 378079 |population_density_km2 = 265 |population_blank1_title = जातीयता |population_blank1 = [[ब्राह्मण]] <br/> [[क्षेत्री]] <br/> [[थारू जाति|थारू]] |population_blank2_title = मुख्य भाषा |population_blank2 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] <br/> [[अवधी भाषा|अवधी]]<br/> [[थारू भाषा|थारू]] |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |postal_code = |area_code = +९७७-७८ |blank_name = [[जिल्ला समन्वय समिति (नेपाल)|जिसस केन्द्र]] |blank_info = [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] |website = {{URL|http://nawalpur.dcc.gov.np/}} |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' वा '''नवलपुर जिल्ला''' [[गण्डकी प्रदेश]]का ११ [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]]हरू मध्ये एक हो।<ref>{{cite news|title=अब ७५ होइन ७७ जिल्ला|url=http://www.nagariknews.com/news/26399/|accessdate=७ आश्विन २०७४|date=१८ भदौ २०७४}}</ref><ref>{{cite news|title=नवलपुर छुट्टै जिल्ला बन्छ : प्रधानमन्त्री शेर बहादुर देउवा|url=http://www.nawalpurfm.com.np/news-details/205/2017-07-08|accessdate=२०७४ आश्विन ७|date=२०७४ असार २४}}</ref> २०१८ सालमा पूर्वको नवलपुर र पश्चिमको परासी क्षेत्र गाभेर बनाइएको जिल्लालाई फेरि २०७४ सालमा अलग्याइ छुट्टा छुट्टै नवलपुर अर्थात् नवलपरासी बर्दघाट सुस्ता पूर्व र [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]] बनाइएको थियो।<ref>{{cite news|title=पूर्वी नवलपरासीको नाम नवलपुर जिल्ला र सदरमुकाम कावासोतीमा राख्ने निर्णय|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-09-22/20170922203515.html|accessdate=आश्विन ७, २०७४|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|work=नारायण शर्मा|date=आश्विन ६, २०७४}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922180515/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-09-22/20170922203515.html |date=2017-09-22 }}</ref> ==परिचय== वि.सं २०१८ सालमा पूर्व नवलपुर र पश्चिम परासी क्षेत्रलाई गाभेर [[नवलपरासी जिल्ला]] कायम गरिएको थियो। यसअघि [[रुपन्देही जिल्ला]]को पाल्ही माझखण्डको रुपमा चिनिने नवलपरासी जिल्ला ५४ वर्षपछि पुनः पूर्व र पश्चिममा विभाजित भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=जिल्लाको संक्षिप्त परिचय|युआरएल=https://daonawalparasiwest.moha.gov.np/page/para-caya|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> [[सरकार]]ले [[संविधान]]अनुसार [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]]लाई [[गण्डकी प्रदेश]] र [[लुम्बिनी प्रदेश]] मा विभाजन गरे पनि जिल्लाको नाम र जिल्ला सदरमुकामको नाम टुङ्गो लगाएको थिएन। सरकारले गण्डकी प्रदेशमा पर्ने नवलरासीको भाग सुस्तादेखि बर्दघाट पश्चिमको भागलाई नवलपरासी (क) र सुस्तादेखि बर्दघाट पूर्वको क्षेत्रलाई नवलपरासी (ख) मानेको थियो। २०७२ साल असोज तीन गते जारी भएको नेपालको संविधानले ५४ वर्षपछि नवलपरासीलाई पूर्व नवलपुर र पश्चिम परासीमा विभाजन गरेको थियो<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पूर्वी नवलपरासी अब ‘नवलपुर’|युआरएल=https://ekantipur.com/ampnews/2017-09-26/20170926091117.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=कान्तिपुर दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> भने २०७४ साल असोज २९ गतेका दिन नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषदको बैठकले नवलपुरको सदरमुकाम [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] राख्ने आधिकारिक निर्णय गरेको थियो।<ref>{{cite news|title=नवलपरासी टुक्राएर दुई जिल्ला बनाउन प्रधानमन्त्री सकारात्मक|url=http://kathmandutoday.com/2017/07/258094.html|accessdate=२०७४ आश्विन ७|publisher=काठमाडौँ टुडे|date=२०७४ असार २५}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170926163352/http://kathmandutoday.com/2017/07/258094.html |date=2017-09-26 }}</ref> == प्रशासनिक विभाजन == जिल्लामा ४ नगरपालिका र ४ गाउँपालिकाहरू गरि ८ वटा [[नेपालमा स्थानीय सरकार|स्थानीय तह]]हरू रहेका छन्।<ref>{{cite web |title=स्थानिय तह |url=https://sthaniya.gov.np/gis/ |access-date=२० असोज २०८२ |publisher=सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय |language=नेपाली}}</ref><ref name = "nawalpur">{{cite web |url= http://citypopulation.de/php/nepal-mun-admin.php?adm1id=76 |title=सहरको जनसङ्ख्या– तथ्याङ्क, नक्सा र तालिका |date=8 October 2017 |website=www.citypopulation.de |access-date=21 March 2018}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाका स्थानीय तहहरू !क्रम !स्थानीय तहहरू !समावेश गाविसहरू !वडा सङ्ख्या !केन्द्र !जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं २०७८]]) !क्षेत्रफल (वर्ग किमी) !जनघनत्व (वर्ग किमी) |- |१ |[[कावासोती नगरपालिका]] |[[शिवमन्दिर]], [[पिठौली, नवलपरासी|पिठौली]], [[अग्यौली]] र [[कुमारवर्ती]] |१७ |कावासोती |८६,८२१ |१०८.३४ |८०० |- |२ |[[गैँडाकोट नगरपालिका]] |[[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]], [[मुकुन्दपुर]], [[अमरापुरी]] र [[रतनपुर]] |१८ |[[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] |७९,३४९ |१५९.९३ |५०० |- |३ |[[देवचुली नगरपालिका]] |[[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]], [[प्रगतीनगर]], [[दिव्यपुरी]] र [[रजहर]] |१७ |[[प्रगतीनगर]] |५८,००३ |११२.७२ |५१० |- |४ |[[मध्यविन्दु नगरपालिका]] |[[तमसरिया]], [[नारायणी, नवलपरासी|नारायणी]], [[कोल्हुवा]], [[मैनाघाट]], [[राकाचुली]] (१-५), [[प्रसौनी, नवलपरासी|प्रसौनी]] र [[नयाँ बेल्हानी]] (१-७,९) |१५ |चोरमारा बजार |६१,०९१ |२३३.३५ |२६० |- |५ |[[बुलिङटार गाउँपालिका]] |[[कोटथर]], [[डाडाझेरी टाडी]], [[बुलिङटार]], [[उपल्लो अर्खला]], [[जौबारी, नवलपरासी|जौबारी]] (४-९) र [[भारतीपुर]] |६ |[[बुलिङटार गाउँपालिका|बुलिङटार]] |१४,६३७ |१४७.६८ |९९ |- |६ |[[बौदीकाली गाउँपालिका]] |[[जौबारी, नवलपरासी|जौबारी]] (१-३), [[मिथुकरम]], [[डेढगाउँ]], [[रकुवा]], [[रुचाङ]] र [[नरम, नवलपरासी|नरम]] |६ |[[डेढगाउँ]] |११,३३८ |९१.७८ |१२० |- |७ |[[हुप्सेकोट गाउँपालिका]] |[[हुप्सेकोट]], [[धौबादी]] र [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] |६ |[[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] |२६,५८३ |१८९.२१ |१४० |- |८ |[[विनयी त्रिवेणी गाउँपालिका]] |[[त्रिवेणी सुस्ता]] (१-३,५-९), [[दुम्किबास]], [[राकाचुली]] (६-९), [[बेणिमणिपुर]] र [[धुर्कोट]] (१-५,९) |७ |[[दुम्किबास]] |३८,३७० |२८८.०६ |१३० |} [[चित्र:नवलपरासी जिल्लाका गाविसहरू.png|अङ्गुठाकार|नवलपरासी जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} == यो पनि हेर्नुहोस् == {{नवलपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका जिल्लाहरू]] [[श्रेणी:भित्री मधेशका जिल्लाहरू]] szxcu1zg9femfo9tyqzqvl2hph2llys 0 97578 1354602 1353807 2026-05-08T06:47:58Z Bishaldev100 28807 1354602 wikitext text/x-wiki '''वेल्डिङ''' निर्माणको [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|एक प्रक्रिया]] हो जसले सामग्रीहरू जोड्ने काम गर्दछ। वेल्डिङद्वारा मुख्यतः [[धातु]]हरू र थर्मोप्लास्टिक जोडिन्छ। यस प्रक्रियामा सम्बन्धित टुक्राहरूलाई तताएर पगालिन्छ र त्यसमा एक फिलर सामग्रीलाई पनि पगालेर मिलाइन्छ। यो पग्लेको धातुहरू र फिलर सामग्री चिसो भयो भने एक मजबूत जोड बन्छ। वेल्डिङको लागि कहिले-कतै तापको साथै दबाबको प्रयोग पनि गरिन्छ। १९ औँ शताब्दीको अन्त्य सम्म, एक मात्र वेल्डिङ प्रक्रिया फोर्ज वेल्डिङ थियो, जुन [[लोहार]]हरूले तताएर र हथौडा गरेर फलाम र इस्पात जोड्न हजारौं वर्षसम्म प्रयोग गर्दै आएका थिए। आज, विज्ञानले प्रगति गर्न जारी राखेको छ, रोबोट वेल्डिंग औद्योगिक सेटिङहरूमा सामान्य भएको छ, र अनुसन्धानकर्ताहरूले नयाँ वेल्डिङ विधिहरू विकास गर्न जारी राखेक छन् र वेल्ड गुणस्तरमा थप गुणस्तर प्राप्त भएको छ। <ref>{{cite book|last1=C. Brown|first1=Walter|last2=K. Brown|first2=Ryan|date=2011|title=Print Reading for Industry, 10th edition|publisher=The Goodheart-Wilcox Company, Inc.|page=422|isbn=978-1-63126-051-3}}</ref> [[चित्र:Iron Pillar, Delhi, May 2008.jpg|thumb|दिल्लीको लौह स्तम्भ]] == प्रकार == [[चित्र:GMAW.welding.af.ncs.jpg|thumb|आर्क वेल्डिङ]] === आर्क वेल्डिङ === यो प्रक्रियामा वेल्डिङ बिन्दुमा धातुहरू पग्लन इलेक्ट्रोड र आधार सामग्रीको बीचमा विद्युतीय चाप सिर्जना गर्न र कायम राख्न वेल्डिङ पावर सप्लाई प्रयोग गरिन्छ। यसमा [[डिसी विद्युत|डिसी करेन्ट]] वा [[एसी करेन्ट|अल्टरनेटिङ करेन्ट]] प्रयोग गरिन्छ। वेल्डिङ क्षेत्र कहिलेकाहीँ केहि प्रकारको अक्रिय वा अर्ध-अक्रिय ग्यास द्वारा सुरक्षित गरिन्छ, र कहिलेकाहीँ फिलर सामग्री प्रयोग गरिन्छ। <ref>{{Cite journal |last=Thomas |first=Daniel J. |date=2018-04-01 |title=Analyzing the Failure of Welded Steel Components in Construction Systems |journal=Journal of Failure Analysis and Prevention |language=en |volume=18 |issue=2 |pages=304–314 |doi=10.1007/s11668-018-0392-x |issn=1864-1245 |s2cid=139797543 |doi-access=free}}</ref> === ग्याँस वेल्डिङ === सबैभन्दा प्रचलित ग्यास वेल्डिङ "अक्सीफ्युल वेल्डिङ" हो जसलाई अक्सिएसिटाइलिन वेल्डिङ पनि भनिन्छ। यो सबैभन्दा पुरानो र बहुपयोगी मध्ये एक वेल्डिङ प्रक्रिया हो। तर हालका वर्षहरूमा यसको औद्योगिक प्रयोगहरूमा लोकप्रियता कम भइरहेको छ। यो अझै पनि व्यापक रूपमा वेल्डिङ पाइप र ट्युब, साथै मर्मत कार्यको लागि प्रयोग गरिन्छ। यसको उपकरण अपेक्षाकृत सस्तो र सरल छ, सामान्यतया ३१०० ° सेल्सियस (५६०० ° फरेनहाइट) को वेल्डिङ ज्वाला तापक्रम उत्पादन गर्न अक्सिजनमा [[एसिटिलिन]]को दहन प्रयोग गर्दछ। यसले उच्च मिश्र धातु स्टिल्सको वेल्डिङलाई सजिलो बनाउँछ। एक समान प्रक्रिया, सामान्यतया अक्सिफ्युल कटिङ भनिन्छ, धातुहरू काट्न प्रयोग गरिन्छ। === लेजर किरण वेल्डिङ === == सुरक्षा == सामान्यतया वेल्डिङ प्रक्रियाहरूमा खुला इलेक्ट्रिक आर्क वा ज्वाला समावेश भएको हुनाले, जल्ने र आगोको जोखिम महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यदि उचित सावधानी अपनाइएन भने वेल्डिङ खतरनाक र अस्वस्थ हुन सक्छ। यद्यपि, नयाँ प्रविधि र उचित सुरक्षाको प्रयोगले वेल्डिङसँग सम्बन्धित चोटपटक र मृत्युको जोखिमलाई निकै कम गर्छ।<ref>ANSI/AWS Z49.1: "Safety in Welding, Cutting, and Allied Processes" (2005)</ref> चोटपटक नहुनको लागि, वेल्डरहरूले अति गर्मी र आगोको जोखिमबाट बच्न भारी छालाको पन्जा र सुरक्षात्मक लामो बाहुला ज्याकेटको रूपमा व्यक्तिगत सुरक्षा उपकरणहरू लगाउँछन्। पोलिएस्टर जस्ता सिंथेटिक कपडाहरू लगाउनु हुँदैन किनभने यस्तो कपडा जलेर पालना सक्छ र चोट लाग्न सक्छ। <ref>{{Cite web|url=https://www.osha.gov/dts/maritime/sltc/ships/hotwork/hazard_burnshock1.html|title=Safety and Health Injury Prevention Sheets (SHIPS) {{!}} Process: Hot Work - Welding, Cutting and Brazing - Hazard: Burns and Shocks {{!}} Occupational Safety and Health Administration|website=www.osha.gov|access-date=2019-10-12}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:व्यवसाय]] [[श्रेणी:इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] d09k6r56kiq55zts1dl55jwpahuxvhb 0 98049 1354598 1133572 2026-05-08T06:22:13Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354598 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Infobox tunnel | name = Churia Tunnel | image = Oldest tunnel of the Nepal.JPG | alt = चुरिया सुरुङ | caption = चुरिया सुरुङ प्रवेशद्वार | location = हेटौँडा, नेपाल | coordinates = {{coord|27|21|28|N|84|59|57|E|display=inline,title}} | status = प्रयोगमा छैन | engineer =[[डिल्लीजङ्ग थापा]] | construction = 1917 ({{age|1917}} years ago) | length = {{cvt|500|m}} }} '''चुरिया सुरुङ''' {{cvt|500|m|adj=on}}-चुरे पहाड को भित्र हुँदै मकवानपुर र बारा जोड्ने सुरुङ मार्ग हो। सुरुङमार्गको डिजाइन इन्जिनियर कर्णेल डिल्लीजङ्ग थापाले १९७५ सालमा गरेका हुन् । प्रधानमन्त्री [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रशमशेर]]को आदेशमा सुरुङमार्ग बनाउन [[नेपाली सेना]] खटिएको बताइन्छ । थापा पनि नेपाली सेनाका इन्जिनियर थिए । उक्त सुरुङमार्गको चौडाइ ९ फिट र उँचाइ १० फिट छ । लहरी (एकप्रकारको मालबाहक सवारी साधन) छिर्ने आकारमा यसको निर्माण भएको छ । काठमाडौँको लागि तराईबाट हुने आपूर्ति र यातायात सहज बनाउनु यसको उद्देश्य थियो ।<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/16144|title=यो हो देशकै पहिलो सुरुङमार्ग|website=हिमालमिडिया प्रा.लि.|accessdate=आइतबार, मंसिर १, २०७६}}</ref> नेपालका पहिलो सिभिल इन्जिनियर बिग्रेडियर जनरल [[डिल्लीजङ्ग थापा]]ले डिजाइन गरेको चुरिया सुरुङ सन् १९१७मै बनेको थियो ।<ref name="Gartaula">{{Cite web |url=https://www.nepalitimes.com/uncategorized/nepals-first-and-forgotten-tunnel/ |title=Nepal's first, and forgotten, tunnel |last=Gartaula |first=Gopal |website=Nepali Times |access-date=2019-11-16 |date=2019-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116120258/https://www.nepalitimes.com/uncategorized/nepals-first-and-forgotten-tunnel/ |archive-date=16 November 2019 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191116120258/https://www.nepalitimes.com/uncategorized/nepals-first-and-forgotten-tunnel/ |date=2019-11-16 }}</ref> यसलाई [[टोनी हेगन]]ले आफ्नो पुस्तक ‘नेपाल’मा एसियाकै पहिलो सुरुङ भएको उल्लेख गरेका छन् । जीर्ण अवस्थामा रहेको यो सुरूङ हाल प्रयोगमा छैन । राणाका गाडीलाई [[चुरे|चुरे पहाड]] छिचोल्न सुरुङमार्ग बनेको सय वर्षपछि सरकारले बल्ल ‘टनेल प्रविधि’को आवश्यक्ता महसुस गरेको छ । मानव निर्मित सुरुङको इतिहास पुरानो छ । इसापुर्व ३६ मै [[इटाली]]को नेपल्स र पोजोली जोड्ने ४ हजार ८ सय फिट चौडाइ र ३० फिट उचाइको सुरुङ बनेको थियो । [[युरोप]]मा सुरुङलाई सुरुसुरुमा मूलत: खानी उत्खनन र सामरिक उपयोगमा बढी प्रयोग गरिएको पाइन्छ ।<ref>https://www.onlinekhabar.com/2018/06/683058</ref> १९ औँ शताब्दीको सुरुआतदेखि त्यहाँ सुरुङ निर्माण र उपयोग व्यापक रूपमा गर्न थालिएको छ । अहिले विश्वभरि अत्याधुनिक उपकरणहरू प्रयोग गरेर सुरुङ निर्माण गरिन्छ । नेपालमा विद्युत् उत्पादन प्रयोजनका लागि विदेशीहरूले सुरुङ खनेका छन् । [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]]का पानी [[काठमाडौँ]] ल्याउन पनि सुरुङ खनिएको छ । तर सवारी साधन आवत–जावत गर्नका निम्ति [[दक्षिण एसिया]]मै पहिलो मानव निर्मित चुरिया सुरुङ निर्माण गरिएको थियो । एक दशकभन्दा बढी यो सुरुङ हुँदै साना हलुका सवारी साधनहरू आवत–जावत गरे । [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] र [[बारा जिल्ला|बारा]]को सिमाना पर्ने चुरियामाई मन्दिरछेउको सुरुङ दक्षिण एसियाकै पहिलो मानव निर्मित सुरुङ भएको भूगर्भविद् टोनी हागनले आफ्नो ‘नेपाल’ मा उल्लेख गरेका छन् । [[पथलैया]]–[[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]] सडक निर्माण भएपछि यो सुरुङ सञ्चालनमा आउन छाडेको हो । [[हेटौँडा उपमहानगरपालिका]] १७ मा अवस्थित उक्त सुरुङ संरक्षणको अभावमा पुरिने अवस्थामा पुगेको छ । सडक छेउको सुरुङ मुखमाथिबाट माटो झरेर पुरिसकेको छ । [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगन्ज]]तर्फवाट आउँदाको सुरुङको प्रवेशद्वारको अवस्था भने राम्रै देखिन्छ । करिब ७ सय मिटर लामो सुरुङ करिब सय वर्षअघि निर्माण गरिएको थियो । नेपालका प्रथम ग्राजुएट सिभिल इन्जिनियर बिग्रेडियर जनरल डिल्लीजंग थापाको डिजाइनमा सुरुङ निर्माण गरिएको हेटौँडा उपमहानगरपालिकाका सहरी विकास, अनुसन्धान तथा वातावरण महाशाखा प्रमुख बीके महर्जनले बताए । सुरुङको निर्माण सन् १९१७ मा गरिएको थियो । इन्जिनियर थापाले अमलेखगन्जदेखि भीमफेदीसम्म सडकको पनि डिजाइन गरेका थिए । [[अमलेखगन्ज]] र भीमफेदी सडकबीचमा पर्ने चुरिया सुरुङ खन्नुपर्ने वा बक्स कटिङ गर्नुपर्ने बाध्यता थियो । बक्स कटिङ गर्न उपकरणहरू नभएकाले मानिसद्वारा सुरुङ खनिएको थियो । चुरियामाई मन्दिर पनि इन्जिनियर थापाले नै बनाएका हुन् । सपनामा उनले त्यसै स्थानमा देवी देखेको र पूजाआजा गरेर मात्र सुरुङ खन्नू भनेकाले विधिपूर्वक पूजा गरेर सुरुङ खन्ने काम गर्नुको साथै मन्दिर पनि बनाएको हो । उक्त सुरुङको संरक्षण गर्ने उद्देश्यले हेटौँडा उपमहानगरपालिकाले सुरुङको इतिहास, चुरियामाई मन्दिर स्थापनाको कथा र संरक्षणको डिजाइन तयार पारिरहेको छ । सुरुङ निर्माणका बेला ‘यस क्षेत्रका बासिन्दाहरूले गीतै बनाएका थिए, ‘हाम्रा राजा क्या अक्कलदारी, ल्याए मोटर चुरेमा भ्वाङ पारी ।’ [[भीमफेदी]]बाट काठमाडौँ आवत—जावत गर्न निर्मित उक्त सुरुङले त्यति बेला नेपालीहरूको जनजीवनलाई निकै सहज बनाएको थियो । ‘त्यति बेला यो सुरुङ नभएको भए भीमफेदीसम्म साना र हलुका सवारी साधनहरू आवत–जावत नै गर्न सक्ने थिएनन्,’ महाशाख प्रमुख महर्जनले भने, ‘यही सुरुङ भएर विश्वविख्यात भूगर्भविद् डा. [[टोनी हेगन|टोनी हेगेन]] आफ्नो साना गाडी छिराएर भीमफेदीसम्म आइपुगेका थिए । भीमफेदीबाट उनको गाडी पनि बोकेर काठमाडौँ लगिएको थियो ।’ डा. [[टोनी हेगन]]ले ‘नेपाल’ मा २४ अक्टोबर १९५० का दिन मानव निर्मित सुरुङ देखेर आफू आठौँ आश्चर्यमा परेको लेखेका छन् । उक्त पुस्तकमा उनले लेखेका छन्, ‘नेपालभन्दा ठूलो भारतले पनि सुरुङ प्रविधि भित्र्याउन नसकेको अवस्थामा नेपाल सफल भएको छ ।’ तत्कालीन सडक विभागका चिफ इन्जिनियर दीप्तिजंग थापाद्वारा लिखित पुस्तकका अनुसार चिफ इन्जिनियर [[डिल्लीजङ्ग थापा]]ले आफ्नो कार्यकालमा मुलुकमा १२ वटा महत्त्वपूर्ण भौतिक संरचनाको डिजाइनका साथै निर्माण गराएका थिए । चुरिया सुरुङ, [[हेटौँडा—काठमाडौँ रोपवे]], विसं १९९० सालको भूकम्पपछि भत्किएको [[धरहरा]] र [[घण्टाघर (काठमाडौँ)|घण्टाघर]]को पुनर्निर्माण, काठमाडौँमा रहेका राणाजीहरूका दरबार, नेपालको प्रथम कार्यालय डिल्लीबजार चारखाल अड्डा, नेपालको प्रथम रेलवे जनकपुर–जयनगर रेलवे निर्माण गर्नुका साथै १९९० को भूकम्पबाट भत्केको [[राष्ट्रपति भवन|शीतल निवास]]को पुनर्निर्माण गरेका थिए ।<ref>https://www.kantipurdaily.com/koseli/2017/05/06/20170506095327.html</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपाली सेना]] [[श्रेणी:चन्द्र शमशेर]] dmm60xlj99fqvy2l0k83reyyhsjs9te 0 99189 1354575 1299266 2026-05-08T04:40:36Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354575 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name = क्रिस जेरिको |image = Chris Jericho at FoF.jpg |alt = |caption = जेरिको सन् २०१५ अगस्टमा |birthname = किस्टोफर केथ इरभिन |spouse = {{marriage|जेसिका लक्हर्ट<br>|July 30, 2000}} |children = ३ |names = '''क्रिस जेरिको'''<ref name=wwebio/><br>कोरोजन डि लियोन<ref name=Cage>{{cite web|url=http://www.cagematch.de/?id=2&nr=758|title=केज म्याच प्रोफाइल}}</ref><br>लायोन हर्ट<ref name=Cage/><br>लायोन डि ओरा<ref name=Cage/><br>लायोन डो<ref name=Cage/><br>सुपर लाइगर |height = {{height|ft=6|in=0}}<ref name="wwebio"/> |weight = {{convert|227|lb|kg|abbr=on}}<ref name="wwebio"/> |birth_date = {{birth date and age|1970|11|9|mf=y}} |birth_place = [[न्युयोर्क सहर|न्युयोर्क]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] |billed = अलवर्टा, क्यानडा<br><br> न्यु योर्क<br>'''विनिपिग, मनितोवा, [[क्यानडा]]''' |resides = [[फ्लोरिडा]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]]<ref>http://virtualglobetrotting.com/map/chris-jerichos-house-1/view/google/</ref> |trainer = एड ल्याङ्ली |debut = अक्टोबर २, १९९० |website = {{URL|chrisjericho.com}} }} '''क्रिस्टोफर केथ इरिभिन''' (९ नोभेम्बर,१९७०) '''क्रिस जेरिको''' नामले परिचित, एक अमेरिकी-क्यानडेली व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी, सङ्गीतकार, लेखक तथा अभिनेता हुन् जो हाल अल एलिट रेस्लिङ तथा न्यु जापान प्रो रेस्लिङ नामक दुई कुस्ती संस्थाहरूमा कार्यरत छन्।<ref>{{cite web|url=https://noisey.vice.com/en_uk/article/chris-jericho-rock-fozzy-wwe-winnipeg-2015-57a206a74d2a38dfe8ea29d5|title=डब्ल्युडब्ल्युई क्रिस जेरिको|last=योङ|first=एड्रिया|date=January 9, 2015|website=भिन्स म्यागेजिन|accessdate=September 13, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921071927/https://noisey.vice.com/en_uk/article/chris-jericho-rock-fozzy-wwe-winnipeg-2015-57a206a74d2a38dfe8ea29d5 |date=September 21, 2016 }}</ref> जेरिको सन् १९९९ देखि सन् २०१८ सम्म संयुक्त राज्य अमेरिकाको एक बहुप्रसिद्ध कुस्ती संस्था डब्ल्युडब्ल्युईमा कार्यरत रहेका कारण सर्वाधिक परिचित बनेका छन्। उनी फोजी नामक एक साङ्गीतिक समूहका प्रमुख गायक हुन्। <ref>{{cite web|url=https://www.cbssports.com/wwe/news/triple-h-reacts-to-chris-jerichos-decision-to-wrestle-kenny-omega-in-njpw-match/|title=केनी ओमेगा र क्रिस जेरिकोको खेल निर्धारित|last=क्यामबेल|first=ब्रायन|date=December 13, 2017|publisher=सिबिएस स्पोर्ट्स|access-date=June 22, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.houstonpress.com/music/fozzy-march-1-scout-bar-10252177|title=जेरिकोको साङ्गीतिक समूह फोजी|last=हेल|first=क्लाइन्ट|date=February 28, 2018|website=हुस्टन प्रेस|access-date=June 19, 2018|quote=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dailystar.co.uk/news/latest-news/704631/wwe-news-chris-jericho-njpw-tetsuya-naito-japan-dominion-intercontinetal-champion|title=क्रिस जेरिको|last=हलोवे|first=हेनरी|date=May 23, 2018|website=[डेली स्टार|access-date=June 22, 2018|quote=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622140435/https://www.dailystar.co.uk/news/latest-news/704631/wwe-news-chris-jericho-njpw-tetsuya-naito-japan-dominion-intercontinetal-champion |date=June 22, 2018 }}</ref> सन् १९९० को दशकमा जेरिकोले अमेरिकी अर्गनाइजेसन एक्सट्रिपम च्याम्पियनसिपका कुस्ती खेल्ने गरेका थिए भने पछि उनले वर्ल्ड च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा पनि काम गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/18/results|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|title=डब्ल्युडब्ल्युई रेसलमेनिया १८ को पुण नतिजा results|accessdate=2013-02-15}}</ref> जेजेरिकोले त्यसको साथसाथै क्यानाडा, जापान र मेक्सिकोमा पनि कुस्ती खेलेका थिए। सन् २००१ मा उनी डब्ल्यूडब्ल्यूएफको पहिलो डब्ल्यूडब्ल्यूएफ अन्डिस्प्युटेड विजेता बनेका थिए र उनी डब्ल्यूसीडब्ल्यूको अन्तिम उपाधि विजेता पनि हुन्। उनले स्टोन कोल्ड सिटिभ अस्टिन र द रकलाई एकै रातमा हराउँदै दुईवटा उपाधिलाई एक बनाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.profightdb.com/wrestlers-with-most-wwf-wwe-appearances.html|title=सबैभन्दा धेरै पे-पर-भ्युमा देखा पर्ने रेस्लर|publisher=द इन्टरनेट रेस्लिङ डाटाबेस|access-date=June 21, 2018}}</ref> जेरिको हालसम्म डब्ल्यूडब्ल्यूएफ र डब्ल्युडब्ल्युईको विभिन्न कार्यक्रमको पोस्टर र शिर्षकमा देखा परेका जसमा रेसलमेरिया १८ र पहिलो टिएलसी र इलिमिनेसन चेम्बर सामेल छन्। जेरिकोलाई डब्ल्युडब्ल्युईको उत्कृष्ट भाषणकर्ताको रूपमा पनि लिने गरिन्छ। जेरिकोलाई रेस्लिङ अवजर्भर न्युलेटरले पनि मत हाल्दै उनलाई २००० को दशकको उत्कृष्ट अन्तरबार्ताको रूपमा छानेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.baltimoresun.com/bs-mtblog-2011-08-top_10_favorite_wrestlers_of_all_time-story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160614105958/http://www.baltimoresun.com/bs-mtblog-2011-08-top_10_favorite_wrestlers_of_all_time-story.html|dead-url=yes|archive-date=June 14, 2016|title=१० सबैभन्दा उत्कृष्ट रेस्लिङ|last=|first=केभिन|date=August 4, 2011|website=द बाल्टमोर सन|access-date=March 13, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160614105958/http://www.baltimoresun.com/bs-mtblog-2011-08-top_10_favorite_wrestlers_of_all_time-story.html |date=June 14, 2016 }}</ref> डब्ल्यूडब्ल्यूएफ/डब्ल्युडब्ल्युई भित्र अन्य सम्प्रदायको बीच जेरिकोले एक पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ अनडिस्प्युटेड च्याम्पियनसिप, डब्ल्यूसीडब्ल्यू विश्व च्याम्पियनसिप र विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप तीन पटक जितेका छन्। उनले डब्ल्युडब्ल्युईमा ९ पटक अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप जितेका छन् भने सन् २०१३ मा उनले चार अन्य दावेदारहरूलाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई प्रशंसकको इतिहासको सबैभन्दा महान विजेता निर्धारण गरेको छ जहाँ उनले ६३% मत प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/2013/wwe-universe-votes-for-greatest-champions-26148649|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919044446/http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/2013/wwe-universe-votes-for-greatest-champions-26148649|dead-url=yes|archive-date=September 19, 2013|title=डब्ल्युडब्ल्युईका समर्थकले उत्कृष्ट खेलाडी रोजे|date=|work=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वर्ल्ड रेस्लिङ इन्छरटेन्मेन्ट]]|accessdate=September 21, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170623184651/http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/2013/wwe-universe-votes-for-greatest-champions-26148649 |date=June 23, 2017 }}</ref> जेरिको ९ अौँ ट्रिपल क्राउन विजेता हुन भने उनी चौँथो ग्र्यान्ड स्ल्याम विजेता पनि बनेका छन्। उनी सन् २००८ का उत्कृष्ट खेलाडीको उपाधि (बिग शोसँग- जोरि-शोमा छँदा) जितेका थिए भने सन् २००९ को वर्षको उत्कृष्ट ट्याग टिम अवार्ड पनि प्राप्त गरेका थिए।<ref name=wwebio>{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/chrisjericho|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|title= क्रिस जेरिको प्रोफाइल|accessdate=October 17, 2016}}</ref> सङ्गीत क्षेत्रमा जेरिकोको एक साङ्गीतिक समूह ''फोजी'' रहेको छ जसको उनी प्रमुख गायक हुन्। उक्त साङ्गीतिक समूहले सन् २००० मा ''इपिनेमस'', सन् २००२ मा ह्यमपेनस्टेन्स, सन् २०१० मा चेसिङ द ग्रेलफ सन् २०१२ मा सिन एण्ड बोन, सन् २०१४ मा डु यु वान स्टास्ट द वार र सन् २०१७ मा जुडास नामक एल्बमहरू सार्वजनिक गरेको छ। जेरिको हालसम्म विभिन्न टेलिभिजन कार्यक्रम र चलचित्रहरूमा देखा परेका छन् भने उनले सन् २०११ मा डान्सिङ विथ द स्टारमा पनि भाग लिएका थिए जहाँ उनी ६ हप्ता सम्म रहेका थिए।<ref>{{cite web|title=गोल्डेन ग्लोभ्स अवार्डमा क्रिस जेरिकोले मन्तव्य दिने|url=http://www.wwe.com/inside/overtheropes/jericho-golden-gods-2013-photos|work=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=August 15, 2013}}</ref> ==बाल्यकाल== क्रिस्टोफर केथ इरिभिनको जन्म ९ नोभेम्बर १९७० मा अमेरिकाको न्युयोर्क राज्यको मेनहेसेटमा भएको थियो भने उनी विनिपिगमा हुर्किएका थिए। उनका बुवा टेड इरिभिन एक हक्की खेलाडी थिए भने इरिभिनको जन्म पछि पनि उनका बुवाले न्युयोर्क रेन्जर्सका लागि हक्की खेल्ने गरेका थिए। जव उनका बुवाले हक्कीबाट अवकाश लिए उक्त परिवार विनिपिगमा सरेको थियो।<ref name=SLAM>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/jericho.html|accessdate=2009-07-21|last=जोन|first=मिल्नर|author2=रिचार्ड कमेन|title=क्रिस जेरिको जानकारी|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|work=स्ल्याम रेस्लिङ}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120713155217/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/jericho.html |date=2012-07-13 }}</ref> इरिभिन स्कटिस् वंशका हुन्। इरिभिनले उनी सानै छँदा उनको रुचि व्यवसायीक रेस्लिङमा थियो भने उनले आफ्नो परिवारसँग स्थानीय अमेरिकी रेस्लिङ सङ्घको कुस्ती कार्यक्रममा खेल हेर्नका लागि जान सुरु गरेका थिए जुन उनको घरको नजिकै थियो।<ref name=canada>{{cite news|last=केलिस|first=डन|title=जेरिको|date=July 4, 2004|publisher=विनिपिग सन|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/DonCallis/2004/07/04/525161.html|accessdate=2009-03-04}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20130101092841/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/DonCallis/2004/07/04/525161.html |date=2013-01-01 }}</ref> उनले ओवेन हर्टको एक भिडियो हेरे पछि प्रभावित हुँदै एक कुस्ती खेलाडी बन्ने चाहना व्यक्त गरेका थिए। उनले हर्टसँग प्रेरणा लेएपछि उनलाई रिकी स्टिमबोट र सन माइकल्सले एक व्यवसायीक कुस्ती खेलाडी बन्नमा सहयोग गरेका थिए। एक पेशेवर कुस्ती पदोन्नतिको साथ उनको पहिलो अनुभव थियो जब उनले नयाँ खोलीएको कीस्टोन कुस्ती सङ्घमा एक भिडियो खिच्ने र स्वमसेवकको रूपमा काम गर्ने मौका पाएका थिए। उक्त खेलका साथसाथै उनले दुई प्रख्यात रेस्लर क्याटफिस चार्ली र केभमेन ब्रोडासँग कुस्तीका लागि महत्त्वपूर्ण कुराहरू सिक्ने मौका पाएका थिए।<ref name="Spandex">{{cite book|title=अराउन्ड द वर्ल्ड|author1=क्रिस जेरको |author2= थोमस|publisher=ग्र्यान्ड सेन्ट्रल पब्लिसिङ|year=२००७}}</ref> उनले विनिपिगमा रहेको रेड रिभर कलेजमा आफ्नो अध्यन जारी राखे भने उनले १९९० मा उच्च सम्मानसँग क्रिएटिभ कम्युनिकेसन्समा एक स्नातक डिग्री गरे। ==कुस्ती कार्यकाल== === सुरुवाती कार्यकाल (सन् १९९०–१९९४) === === रेसल एसोसिएसन आर (सन् १९८४–१९९६) === === एक्सट्रिम च्याम्पियनसिप रेस्लिङ (सन् १९९५–१९९६) === === विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङ === ==== क्रुजरवेट च्याम्पियनसिप र एनडब्ल्यूजीपी (सन् १९९६–१९९८) ==== ==== विश्व टेलिभिजन च्याम्पियनसिप (सन् १९९८-१९९९) ==== === विश्व रेस्लिङ फेडेरेसन/[[डब्ल्युडब्ल्युई]] (सन् १९९९-२००५)=== ==== अन्तरमहादेशीय विजेता (सन् १९९९–२०००) ==== ==== क्रिस बेनेटसँगको सम्बन्ध (सन् २०००–२००१) ==== ==== अनडिस्प्युटेड डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विजेता (सन् २००१-२००२) ==== ==== क्रिचेनसँगको साझेदारी र दुश्मनी (सन् २००२–२००४) ==== ==== विश्व च्याम्पियनसिपको पछाडि र प्रस्थान (सन् २००४–२००५) ==== === डब्ल्युडब्ल्युई पुनरागमन (सन् २००७-२०१०) === ==== अन्तरमहादेशीय विजेता (सन् २००७–२००८) ==== ==== विश्व ह्याभिवेट विजेता (सन् २००८–२००९) ==== ==== जोरि-शो (सन् २००९-२०१०) ==== === डब्ल्युडब्ल्युईमा दोस्रो पुनरागमन=== ==== च्याम्पियनसिपको पछाडि (सन् २०११–२०१३) ==== ==== विभिन्न दुश्मनी (सन् २०१४-२०१६) ==== ==== केभिन ओवेन्ससँगको सम्बन्ध (सन् २०१६-२०१७) ==== ==== डब्ल्युडब्ल्युईमा अन्तिम उपस्थिति (सन् २०१७-२०१८) ==== === एनडब्ल्यूजीपि === ==== केनी ओमेगासँग दुश्मनी (सन् २०१७–२०१८) ==== ==== आइडब्ल्यूजीपि अन्तरमहादेशीय विजेता (सन् २०१८–हाल) ==== ==सङ्गीत कार्यकाल== {{Infobox musical artist |name = क्रिस जेरिको |background = solo_singer |image = Fozzy.jpg |image_size = 250 |landscape = yes |caption = क्रिस जेरिको फोजीसँग एक कार्यक्रमा |birth_name = किस्टोफर केथ इरिभिन |alias = म्याङगुस म्याकक्विन |birth_date = {{birth date and age|1970|11|9|mf=yes}} |birth_place = [[न्युयोर्क]] |death_date = |genre = हेभी मेटल र रक सङ्गीत |occupation = सङ्गीतकार, गितकार, अभिनेता र व्यवसायीक कुस्ती खेलाडी |instrument = स्वर, बेस, पियानो |years_active = १९९९–हाल |label = मेगाफोर्स, सेन्चुरी मिडिया |associated_acts = [[फोजी]] |website = {{URL|chrisjericho.com}} }} सङ्गीत क्षेत्रमा जेरिकोको एक साङ्गीतिक समूह फोजी रहेको छ जसको उनी प्रमुख गायक हुन्। उक्त साङ्गीतिक समूहले सन् २००० मा इपिनेमस, सन् २००२ मा ह्यमपेनस्टेन्स, सन् २०१० मा चेसिङ द ग्रेलफ सन् २०१२ मा सिन एण्ड बोन, सन् २०१४ मा डु यु वान स्टास्ट द वार र सन् २०१७ मा जुडास नामक एल्बमहरू सार्वजनिक गरेको छ। सन् २००५ मा जेरिकोले '' द इभिल दयाट म्यान डू'' नामक सङ्गीतको प्रस्तुति दिएका थिए। जेरिकोले सिन्थेटिक केयस नामक एक गीतमा पनि अतिथि भूमिकामा रहेका छन्।<ref>[http://www.rock-is-life.com/interviews/chrisjericho.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050123211430/http://www.rock-is-life.com/interviews/chrisjericho.htm|date=January 23, 2005}}</ref> सन् १९९० को दशकमा जेरिकोले एक सङ्गीत लेखेका थिए जुन विषेश गरी ह्याभि मेटलका समूहका लागि थियो। ==अन्य क्षेत्र== ==व्यक्तिगत जीवन== इरिभिनले ३० जुलाई २००० मा जेसिका लकहर्टसँग विवहा गरेका थिए भने जोडिको ३ सन्तान छन् जसमा उनीहरूको छोरा एश एडवर्ड इरिभिन (जन्म २००३) र दुई जुम्ल्याहा छोरी सिसि इरिभिन र चे इरिभिन (जन्म २००६) रहेका छन्। इरिभिनका तिनै छोराछोरी ''टक इज जेरिको'' नामक कार्यक्रममा देखा पर्ने गरेका छन्। इरिभिनको परिवार अमेरिकाको टाम्पा, [[फ्लोरिडा]]मा बसोबास गर्दै आएका छन्। इरिभिनले आफ्नी श्रीमती जेरिकाको नामको ट्याटु आफ्नो देब्रे हातको साहिली औंलामा खोपेका छन्। उनले एफ अक्षरको ट्याटु आफ्नो हातको पछाडि खोपेका छन् जुन उनले सन् २०११ मा बनाएका थिए। फोजी साङ्गीतिक समूहको प्रमुख सदस्य भएका कारण उनले फोजीको पाँचौँ एल्बम ''सिन एण्ड बोन्स''को ट्याटु खोपेका छन् जुन १२ सेप्टेम्बर २०१२ मा बनाइएको थियो। इरिभिन [[इसाई धर्म|इसाई]] धर्मवालम्बी हुन्। ५ जुलाई २००४ मा उनले मोनितोवा द अडर अफ द बफ्यालो हन्ट नामक पुरस्कार पाएको थिए जुन उनले रेस्लिङ, कुस्ती सम्बन्धित क्षेत्र र बालबालिकाहरूका लागि गरेको योगदान रूपमा प्रदान गरिएको थियो। == रेस्लिङ क्षेत्रमा == * '''अन्तिम चाल ''' * ** ''ब्रेकडाउन'' (फुल नेल्सन फेसबास्टर)<ref name="Cage" /><ref name="OWOW bio">{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/c/chris-jericho.html|title=क्रिस जेरिकोको जानकारी|accessdate=2007-12-27|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> - २००१-२००२ ** ''कोडब्रेकर'' (डबल नी फेसब्रेकर)<ref name="Cage">{{cite web|url=http://www.cagematch.de/?id=2&nr=758|title=केज म्याच प्रोफाइल}}</ref> - २००७-हाल ** ''लायनसल्ट'' (स्प्रिङबोर्ड मूनसल्ट)<ref name="Cage" /> ** ''वाल्स अफ जेरिको'' / ''लायन टेमर'' इलाभेटेड बोस्टोन क्र्याभ<ref name="Cage" /><ref name="OWOW bio" /><ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/TV_Reports_9/article_24994.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|date=2008-05-24|last=केलर|first=वेड|accessdate=2010-08-02|work=प्रो रेस्लिङ टच|quote=)}}</ref> * '''अतिरिक्त चाल''' * ** ब्याकब्रेकर सबमिसन<ref name="OWOW bio" /> ** ब्याकहोन्ड चप<ref name="OWOW bio" /> ** डबल अन्डरहुक ट्रान्जिसल्ड ब्याकब्रेकर<ref name="OWOW bio" /> पावरबम<ref name="OWOW bio" /> ** डाइभिङ यूरोपेली अपरकट<ref name="OWOW bio" /> ** ''फ्ल्यास ब्याक'' (स्लिपर स्ल्याम)<ref name="OWOW bio" /> ** फ्लाइङ्ग फोरआर्म स्म्यास<ref name="OWOW bio" /> ** ''जेरिको स्पाईक'' (हरीकेनराना)<ref name="OWOW bio" /> ** मिसाइल ड्रपकिक<ref name="OWOW bio" /> ** वान-हेडेड बुलडग<ref name="OWOW bio" /> ** रनिङ्ग ब्याक एल्बो,<ref name="OWOW bio" /> कहिले-काहिँ,<ref name="OWOW bio" /> ** सुप्लेक्स *** जर्मन<ref name="PWTORCH">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/TV_Reports_9/article_33946.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई|date=2009-07-27|last=काल्डवेल|first=जेम्स|accessdate=2009-11-17|publisher=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref> *** गुटरेन्ट<ref>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/content/view/6691/105/|title=इसिडब्ल्यू टिभी नतिजा |last=|first=फिल|accessdate=2008-09-21|date=2008-09-09|publisher=रेस्लिङ अवजर्भर}}</ref> *** टाइगर<ref name="OWOW bio" /> *** भर्टिकल<ref name="PWTORCH" /> ** स्कूलबास<ref name="OWOW bio" /> ** स्कूप स्ल्याम ** स्पिनिङ्ग किक<ref name="OWOW bio" /> ** रिङ्ग एप्रन मा एक प्रतिद्वन्द्वीलाई स्प्रिङ्गबोर्ड ड्रपकिक<ref name="OWOW bio" /> ** स्प्रिङ्गबोर्ड प्लान्चा<ref name="OWOW bio" /> ** स्थायी, लेग-फीड, वा एन्जिगुरी<ref name="Cage" /><ref name="OWOW bio" /><ref name="OWOW bio" /> ** ट्रिपल पावरबम<ref name="OWOW bio" /> * '''प्रबन्धक''' ** कर्टिस ह्यूज ** स्टेफिनी म्याकमेन ** ट्रिस स्ट्रेटस ** क्रिस्चियन ** लान्स कड * '''उपनाम''' ** "Y2J"<ref name="Cage" /><ref name="OWOW bio" /> ** "द अयाटोल्लाप अफ रक 'एन' रोल<ref name="Cage" /><ref name="OWOW bio" /> ** "लायनहार्ट"<ref name="Cage" /> ** "द किङ अफ द वल्ड"<ref name="Cage" /> ** "द रियल फेस अफ स्म्याकडाउन"<ref>{{cite web|url=http://us.wwe.com/shows/smackdown/archive/09182009/|last=बुर्डिक|first=माइकल| title=स्म्याकडाउन नतिजा|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=2010-01-16|date= 2009-09-18}}</ref> ** '''"द बेस्ट इन द वल्ड एट ह्वाट हि डज"''' ** '''"द मेन्टल मास्टरमाइन्ड"''' ** '''"द फर्सट अनडिस्प्यूटेड च्याम्पियन"''' ** "द मेन अफ १००४ होल्ड्स" * '''प्रवेश सङ्गीत''' ** डेन्जर डेन्जर ** "थन्डर किस'६५'" ** "क्यालिफोर्निया सन" (डब्ल्यूसीडब्ल्यू) ** एयरक्राफ्ट म्युजिक लाइब्रेरी द्वारा "वान क्रेज्ड अनार्किस्ट"<ref>{{cite web|url=http://www.aircraftmusiclibrary.com/search/searchresults.php|title=एयरक्राफ्ट म्युजिक लाइब्रेरी|work=एयर क्राफ्ट म्युजिक|quote=|accessdate=2009-08-07}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100418133822/http://www.aircraftmusiclibrary.com/search/searchresults.php |date=2010-04-18 }}</ref> ** जिम जोन्सटन द्वारा "किङ अफ माई वर्ल्ड" (डब्ल्युडब्ल्युई; २००२) ** जिम जोन्सटन र एडम मोरनोफ द्वारा निर्माण र एडम मोरनोफ द्वारा प्रदर्शित '''"ब्रेक द वाल्स डाउन"''' (डब्ल्यूडब्ल्यूएफ/डब्ल्युडब्ल्युई) ** मेलेनी एण्ड द सन्स अफ डिजास्टर द्वारा "क्र्याक द वाल्स डाउन<ref>{{cite web|url=http://www.ferretstyle.com/news.php|accessdate=2009-09-02|title=क्रिस जेरिको|date=2009-08-26|publisher=फेरेट सङ्गीत}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170703120052/http://ferretstyle.com/news.php |date=2017-07-03 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/subscriptions/wwetunes/|accessdate=2009-10-09|title=डब्ल्युडब्ल्युई ट्युन|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वर्ल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]}}</ref> (द बिग शो को जोडि बनेको बेला) ==चलचित्रहरू== {|class="wikitable sortable" |+ चलचित्र |- !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !class="unsortable"|कैफियत |- |२००६ |''एन्ड्रेइड एपलेसी'' |टिडि | |- |rowspan=2|२००९ |''अल्बिना फार्म'' |लिभी | |- |''ब्लडस्ट्रेनड मेमोरिज'' |उनी आँफै | |- |२०१० |''म्याकग्रुवर'' | फ्र्याङ्क केर्भर | |- |२०१५ |''ओ हेल नो'' |- |२०१६ |''नाइन लिजेन्ट्स'' |उनी आँफै | |- |} {|class="wikitable sortable" |+ टेलिभिजन |- !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !class="unsortable"|कैफियत |- |२००४ |''हेडब्याङ्गर्स बेल'' |उनी आँफै | |- |२००८ |''रेडेम्सन सङ'' |उनी आँफै |आयोजक |- |rowspan=2|२००९ |''एरोन स्टोन'' |बिली कब |"जेरो कन्ट्रोल" (सिजन १: शृङ्खला ११) |- |''जे रक'' |उनी आँफै |"जे रेस्लर" (सिजन २: शृङ्खला ६) |- |२०१० |''डाउनफल'' |उनी आँफै |आयोजक |- |rowspan=2|२०११ |''डान्सिङ विथ द स्टार'' |उनी आँफै |सिजन १२ |- |''क्युब्ड'' |उनी आँफै | |- |rowspan=2|२०१३ |''रोवर्ट कम्ब्याट लिग'' |उनी आँफै |आयोजक |- |''टकिङ्ग डेड'' |उनी आँफै |सिजन ३: शृङ्खला ४ |- |२०१३; २०१७ |''बट आई एम क्रिस जेरिको!'' |उनी आँफै |लिड |- |१०१४ |''@मिडनाइट'' |उनी आँफै |शृङ्खला ४७ |- |rowspan=2|२०१५ |नोथिङ टु रिपोर्ट |चान्स ब्याकस्ट्रिट |वेब सिरिन |- |''डब्ल्युडब्ल्युई टफ इनफ'' |उनी आँफै |आयोजक |- |- |- |rowspan=5|२०१६ |''द एरिक एन्ड्रयु शो'' |उनी आँफं | |- |''हलिउड गेम नाइट'' |उनी आँफै |प्रतिस्पर्धी |- |''टकिङ डेड'' |उनी आँफै |सिजन ५: शृङ्खला १९ |- |''हुज लाइन इट एनिवे'' |उनी आँफै |सिजन १२: शृङ्खला ५ |- |''द थन्डरमेन्स'' |ग्रे |""बिट द प्यारेन्ट" |- |rowspan=4|१०१७ |''ट्याङ्क्ड'' |उनी आँफै |: "ट्याङ्क अफ जेरिको" |- |''द लिजेन्ड अफ... विथ क्रिस जेरिको |उनी आँफै |आयोजक |} == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == {{multiple image |direction = vertical |width = |image1 = Milan Chris Jericho 2.jpg |caption1 = जेरिको ६ पटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता बनेका छन्। |image2 = Jericho 9th Intercontinental Championship.jpg |caption2 = जेरिको ९ पटक अन्तरहमादेशीय विजेता बनेका छन् जुन डब्ल्युडब्ल्युई इतिहासकै सबैभन्दा धेरै पटक हो। |image3 = Chris Jericho unificed.jpg |caption3 = जेरिको ७ पटक डब्ल्युडब्ल्युई ट्याग टिम विजेता बनेका छन्। }} * '''क्यानेडियन रकी माउन्टेन रेस्लिङ''' ** सिआरएमडब्ल्यू ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (१ पटक) ** सिआरएमडब्ल्यू उत्तर अमेरिकी ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (२ पटक) – लेन्स स्ट्रेमसँग * '''मुनिदाल दे लुच्चा लिब्रे''' ** एनडब्ल्यूए विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/nwa/world/nwa-m.html|title=एनडब्ल्यूए विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको इतिहास}}</ref> * '''एक्सट्रिम च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** इसिडब्ल्यू विश्व टेलिभिजन च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/ecwtvtitlehistory|title=इसीडब्ल्यू विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको इतिहास}}</ref> * '''इन्टरनेसनल रेस्लिङ एलाएन्स''' ** आइडब्ल्यूए जुनियर ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref name="cagematch.net">{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=758&page=11|title=क्रिस जेरिको|publisher=केज म्याच|accessdate=2016-10-17}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160520053433/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=758&page=11 |date=2016-05-20 }}</ref> * '''न्यु जापान प्रो-रेस्लिङ''' ** आइडब्ल्यूजीपि अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप (१ पटक, हाल) * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन''''' ** दशकको दुश्मनी (सन् २०००) <small>vs. सन माइकल्स</small> ** वर्षको दुश्मनी (सन् २००८) <small> सन माइकल्स विरुद्ध</small> ** वर्षको घृणित कुस्ती खेलाडी (सन् २००२, २००८)<ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimhoty.htm|title=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन पुरस्कार – वर्षको घृणित खेलाडी|accessdate=2008-05-05|publisher=कुस्ती जानकारी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110829063304/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimhoty.htm|archivedate=August 29, 2011}}</ref> ** पिडब्ल्युआई ५००'' सन् २००९ मा<ref name="iwdpwi09">{{cite web|url=http://www.profightdb.com/pwi-500/2009.html|title=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड पिडब्ल्यूआइ ५००।publisher=इन्टरनेट रेस्लिङ डाटाबेस|accessdate=2010-09-10}}</ref> ** उत्कृष्ट ५०० मध्य १७३ ''पिडब्ल्यूआइ वर्ष'' सन् २००३ मा * '''विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** डब्ल्युडब्ल्युई क्रुजरवेट च्याम्पियनसिप (४ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/cruiser|title=डब्ल्युडब्ल्युई क्रुजरवेट च्याम्पियनसिपको इतिहास}}</ref> ** डब्ल्यूसीडब्ल्यू विश्व टेलिभिजन च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/wcw/wcw-tv.html|title=डब्ल्यूसीडब्ल्यू विश्व च्याम्पियनसिपको इतिहास}}</ref> * '''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ/[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' ** डब्ल्यूडब्ल्यूएफ अनडिस्प्युटेड च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wwechampionship|title=डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप इतिहास}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (३ पटक)<ref name=whc>{{citeweb|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/worldheavyweight/20080907Jericho|accessdate=2008-09-08|title=क्रिस जेरिकोको पहिलो विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206003953/http://www.wwe.com/classics/titlehistory/worldheavyweight/20080907Jericho |date=2016-02-06 }}</ref><ref name=whc2>{{cite web| url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/worldheavyweight/20081103ChrisJericho| accessdate=2009-03-23| title=क्रिस जेरिकोको दोस्रो विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप| publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205055316/http://www.wwe.com/classics/titlehistory/worldheavyweight/20081103ChrisJericho |date=2016-02-05 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/worldheavyweight/20100221|title=क्रिस जेरिकोको तेस्रो विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119215907/http://www.wwe.com/classics/titlehistory/worldheavyweight/20100221 |date=2016-01-19 }}</ref> ** डब्ल्यूसीडब्ल्यू विश्व च्याम्पियनसिप (२ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wcwchampionship/304454110222|title=क्रिस जेरिकोको पहिलो डब्ल्यूसीडब्ल्यू विश्व च्याम्पियनसिप}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119215907/http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wcwchampionship/304454110222 |date=2016-01-19 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wcwchampionship/3044541104|title=क्रिस जेरिकोले दोस्रोपटक डब्ल्यूसीडब्ल्यू विश्व च्याम्पियनसिप जिते}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206003949/http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wcwchampionship/3044541104 |date=2016-02-06 }}</ref> ** डब्ल्यूडब्ल्यूएल हार्डकोर च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/hard/|title=डब्ल्युडब्ल्युई हार्टकोर च्याम्पियनसिपको इतिहास}}</ref> ** डब्ल्यूडब्ल्यूएफ युरोपेली च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/euro/|title=डब्ल्युडब्ल्युई युरोपेली च्याम्पियनसिप इतिहास}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिप (२ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/unitedstates|title=संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिप|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=April 4, 2017}}</ref> ** डब्ल्यूडब्ल्यूएफ/डब्ल्युडब्ल्युई अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप (९ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/intercontinental/|title=अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिपको इतिहास}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (२ पटक)&nbsp;– एज (१) र [[बिग सो]] (१)सँग<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/wwetag|title=डब्ल्युडब्ल्युई ट्याग टिम च्याम्पियनसिप इतिहास}}</ref> ** विश्व ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (५ पटक)&nbsp;– क्रिस बेनेट (१), [[ड्वेन जोनसन|द रक]] (१), क्रिसचेन केज (१), एज (१) र बिग सोसँग (१)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/worldtagteam|title=विश्व ट्याग टिम च्याम्पियनसिप}}</ref> ** ९ अौँ ट्रिपल क्राउन विजेता ** चौँथो ग्र्यान्ड स्ल्या विजेता ** स्लामे अवार्ड (३ पटक) *** सुपरस्टार अफ द इयर (२००८)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/slammyawards08/|accessdate=2008-12-16|title=२००८ स्लामे अवार्ड|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629063946/http://www.wwe.com/shows/raw/slammyawards08/ |date=2011-06-29 }}</ref> *** वर्षको उत्कृष्ट ट्याग टिम (सन् २००९) – बिग सोसँग * '''रेसल एसोसिएसन''' ** डब्ल्यूएआर अन्तर्राष्ट्रिय जुनियर ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/japan/war/war-in-j.html|title=डब्ल्यूएआर अन्तर्राष्ट्रिय जुनियर ह्याभिवेट ट्यग टिम च्याम्पियनसिपको इतिहास}}</ref> ** डब्ल्यूएआर अन्तर्राष्ट्रिय जुनियर ह्याभिवेट ट्यग टिम च्याम्पियनसिप (१ पटक)<ref>{{citeweb|url=http://www.wrestling-titles.com/japan/war/war-in-j-t.html|title=डब्ल्यूएआर अन्तर्राष्ट्रिय कुस्ती सङ्घ|publisher=रेस्लिङ टाइटल्स|accessdate=2009-03-04}}</ref>&nbsp;– गेनोसँग * '''वल्ड रेस्लिङ एसोसिएसन''' ** डब्ल्यूडब्ल्यूए ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (१ पटक)&nbsp;– एल ड्यानीसँग * '''''रेस्लिङ अवजर्भर न्युजलेटर''''' ** उत्कृष्ट कुस्ती पुस्तक (सन् २०११) ** अन्तरबार्तामा उत्कृष्ट (सन् २००३, २००८, २००९) ** दशकको उत्कृष्ट अन्तरबार्ता (२०००–२००९)<ref>{{cite web |url=http://superluchas.net/2010/08/03/segun-el-wrestling-observer%E2%80%A6-%C2%BFquienes-son-los-mejores-los-mejores-de-la-decada/ |title=Según el Wrestling Observer... ¿Quiénes son los mejores los mejores de la década? |publisher=सुपर लुच्चा म्यागेजिन|date=}}</ref> ** वर्षको दुश्मनी (सन् २००८) <small>सन माइकल्स विरुद्ध</small> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (सन् २००८) <small> सन माइकल्स विरुद्ध (सन् २००८ को सिँढी खेलमा (नो मर्सी पे-पर-भ्युमा))</small> ** सबैको मनपर्ने खेलाडी (सन् १९९९) ** वर्षको उत्कृष्ट खेलाडी (सन् २००८,२००९) ** रेस्लिङ अवजर्भर न्युजलेटर हल अफ फेम (सन् २०१० का सदस्य) ==सन्दर्भ सामाग्री== {{reflist|3}} == बाह्य कडीहरू == {{Sister project links|wikt=no|commons=Chris Jericho|b=no|n=no|q=Chris Jericho|s=no|v=no|species=no|display=क्रिस जेरिको}} * {{Official website|http://www.chrisjericho.com}} * {{Official website|http://www.fozzyrock.com|फोजी}} * {{IMDb name|410171|क्रिस जेरिको}} {{Portal bar|Books|Business|Canada|Dance|Film|Heavy metal|Internet|Music|Professional wrestling|Television}} {{Navboxes|list1= {{Fozzy}} {{Grand Slam-Triple Crown Champions}} {{WWE Championship}} {{World Heavyweight Championship (WWE)}} {{WWE Intercontinental Championship}} {{WWE United States Championship}} {{WWE European Championship}} {{WWE personnel}} {{WWE Hardcore Championship}} {{WWE Cruiserweight Championship (1991-2007)}} {{WWE Tag Team Championship}} {{World Tag Team Championship (WWE)}} {{New Japan Pro Wrestling personnel}} {{IWGP Intercontinental Championship}} {{WCW World Heavywieght Championship}} {{WCW World Television Championship}} {{ECW World Television Championship}} {{NWA World Middleweight Championship}} {{WAR International Junior Heavyweight Championship}} {{International Junior Heavyweight Tag Team Championship}} }} {{Authority control}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी पुरुष व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:क्यानडेली चलचित्र अभिनेताहरू‎]] [[श्रेणी:क्यानडेली टेलिभिजन अभिनेताहरू]] e3ywwyxxqsh93pukwyx58b15jp49kgo 0 99792 1354523 1353830 2026-05-07T12:28:24Z Bishaldev100 28807 /* जुद्ध शमशेर */ 1354523 wikitext text/x-wiki राणाशासनमा '''उत्तराधिकारी रोलक्रम''' बरिस्ठता / जन्मको आधारमा गरिने मर्यादाक्रम थियो । [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को समयदेखि नै आफ्ना छोरा नातिहरूलाई उत्तराधिकारीको रोलक्रममा अगाडि ल्याउन व्यापक प्रयास भएको पाइन्छ। जंगबहादुरले आफ्नो नाति युद्धप्रतापजंगलाई आफ्ना भतिजाहरूभन्दा अगाडि रोलमा राखेका थिए। यसैको कारणले [[४२ साल]]को पर्व घटेको थियो। [[चित्र:Dhir_Shamsher_Rana_and_sons_bw.jpg|thumb|'''धीर शमशेर राणा र उनका सत्र भाइ छोरा ( [[:श्रेणी:शमशेर खलक|शमशेर खलक]] )'''<ref>http://thedailyjournalist.com/author/ranasubodh/<nowiki/>Higher resolution version from: [https://1.bp.blogspot.com/-xIro4Btrwx8/WnJ1fxAM1FI/AAAAAAAALJQ/C9Ydw3gc-7oRsuia_ChowjIBf1Beuw97gCLcBGAs/s1600/Dhir%2Band%2Bsons.jpg]</ref> ]] ए, बि, सि, क्लास राणाको वर्गीकरण [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले गरेका थिए। चन्द्र शमशेरको एक मात्र विवाहिता रानी थिइन् भने उनका दाइ वीरशमशेर र भाइहरूका कयौं भित्रियाहरू थिए। उनीहरूबाट जन्मिएका छोरा भतिजाहरूलाई पन्छाएर आफ्ना छोरालाई रोलमा अगाडि ल्याउन चन्द्र शमशेरले यो बर्गीकरण गरेका थिए। यसको सबैभन्दा ठूलो मार वि.सं. १९९० मा तत्कालीन कमान्डर इनचिफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]] (वीर शमशेरका छोरा) लाई पर्न गर्यो। [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शमशेर]] लगायतका राणाहरू यसै नियमका कारणले रोलबाहिर पर्न गए। र यसको रिस साध्नलाई [[नेपाली कांग्रेस]]मा जोडिए। == जंगबहादुरको समयको रोलक्रम == [[चित्र:Jung_Bahadur_with_sons_Jagat_Jung_and_Jeet_Jung.jpg|thumb|श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा]] [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग]]; [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग]]]] श्री ३ महाराज एवम् प्राइम मिनिस्टर उत्तराधिकारसम्बन्धी अप्राकृतिक रोलक्रम निर्धारित गरेर वास्तवमा प्राइम मिनिस्टर जनरल जंगबहादुर कुँवर राणाले नै राणा परिवारहरू बीचमा आपसी फुट तथा कलहको बीउ रोपिदिएका थिए। आफ्ना नातिहरूलाई समेत यिनले आफ्ना भाइका छोराहरूको प्राइम मिनिस्टर वा श्री ३ महाराज हुने रोलक्रम भन्दा अघिल्लो रोलक्रममा राखिदिनु नै परिवारिक कलहको मुल कारण बन्न आएको थियो। यसै रोलक्रमले गर्दा [[जनरल अधिकारी|जनरल]] जंगबहादुर कुँवर राणाका छोरा नाति तथा जनरल धीरशमशेर कुँवर राणा एवम् यिनका छोरा गरि राणा परिवारका सदस्य दुई ओटा गुटमा विभक्त थिए- एउटा गुट जङ्ग परिवारका राणाहरूको र अर्को गुट शमशेर परिवारका राणाहरूको। जंगबहादुरले बनाएको रोलक्रम तल लेखिएको बमोजिम थियो: # श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी]] #श्री [[कमान्डर-इन-चिफ|कम्यांडर इन चिफ]] जनरल [[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणउद्दीपसिंह कुँवर राणाजी]] #श्री पश्चिम्तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगत शमशेर राणा|जगत् संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री पूर्वतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[धीर शमशेर राणा|धीर संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगतजङ्ग राणा|जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री जनरल पद्मजंग बहादुर कुवर राणाजी #श्री ३ महाराज जंगबहादुर कुवर राणाजीका विवाहपट्टिका छन्ज्याल् #श्री लेफटेन्ट जनरल बबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट जनरल रणवीर जंग कुवर राणाजी #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टिका छोरा श्रीयुद्धप्रताप जंग कुवर राणाजी #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल जीत जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टि छोरा भया उनको #श्री [[मेजर जनरल]] केदार नरसींह कुवर राणाजी #श्री [[मेजर जनरल]] बंविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट बुद्धिविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीरसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल अंबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल धोजनरसिंह कुवर राणाजी #श्री मेजर जनरल रामकृष्ण कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा|षड्गसंशेर कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल भूपेन्द्रजंग  कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[रण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रणसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देवसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल वीरविक्रम जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीमसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल फत्यसंशेर जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल ललितसंशेर जंग कुवर राणाजी वहापछि ४ भाइका विवाहिता भात षान हुन्या रानीपट्टिका अब जन्मन्या छोराहरू वहापछि श्री लेफटेन्ट कर्नेल भैरवनरसिंह कुवर राणाजी श्री कर्नेल यक्षविक्रम बहादुर कुवर राणाजी ... इति संवत् १९२४ माघ शुदि १० रोज २ शुभम् ==१९४१ मंसिर १० को रोलक्रम == == वीर शमशेरको उत्तराधिकारी नियम == [[चित्र:Bir_Shumsher_with_his_wife_and_sons.png|thumb|[[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]] र पत्नी र छोराहरू]] [[४२ सालको पर्व]] मच्चाएर सत्तामा आएका [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]ले [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को छोरा नातिहरूलाई रोलक्रममा अगाडि ल्याउन बनाएको अबैज्ञानिक उत्तराधिकारी नियमलाई परिवर्तन गरे । उनले जंग खलक र नरसिंह खलकलाई रोलक्रमबाट हटाइ शमशेर खलकलाई मात्र राखे । == ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह == [[चित्र:Chandra_Shamsher_and_sons.jpg|thumb|355x355px|[[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]] र छोराहरू ( [[:श्रेणी:चन्द्र खलक|चन्द्र खलक]])]] वि सं १९५८ मा सत्तामा आएका [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले उत्तराधिकारीको रोलक्रम आफ्ना छोराहरूमा सिमित पार्नका लागि विसं १९७७ सालमा सम्पूर्ण शमशेर खलकलाई तीन समुहमा विभाजन गरे । उनले विभाजन गरेको ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह निम्नानुसार थियो : * जातीय परम्परा अनुसार बाजा बजाएर , सिन्दूर हालेर , डोली चढाई विवाह गरी ल्याएकीबाट जन्मेका "सत्र भाइ"बाट जन्मेका ‘ए' समूह * भात बाहेक सबै कुरा चल्ने जातकी विवाहित पत्नीबाट जन्मेका र अरु केहि राणाहरुका सन्तानहरु ‘बी’ समूह * ल्याइतेबाट जन्मेका सबै राणाका सन्तानहरु ‘सी' समूह यहाँ स्मरणीय कुरा के छ भने चन्द्र शमशेरकी एक मात्र विवाहिता पत्नी थिइन् र उनीबाट जन्मेका [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]], [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]], [[केशर शमशेर राणा|केशर शमशेर]], [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शङ्कर शमशेर]] [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] र [[सिंहसम्शेर राणा|सिंह शमशेर]] सबै ‘ए' समूहमा पर्दथे ।<ref name=":0">The Ranas http://countrystudies.us/nepal/15.htm</ref> जंगी तथा निजामति प्रशासनको माथिल्लो उच्च ओहोदामा 'ए' क्लासका राणाहरु मात्र जान सक्थे तर 'बी' र सी क्लासका राणाहरु [[कर्नल|कर्णेल]]को तह सम्म मात्र पुग्न सक्थे , प्रधानमन्त्री बन्न सक्दैनथे ।<ref name=":0" /> == जुद्ध शमशेर == वि.सं. १९९० चैत ०१ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले "सि क्लास"का राणाहरूलाई [[चार भञ्ज्याङ]]बाट कटाउने कटु निर्णय लिए । उनीहरूलाई रोलक्रमबाट पनि झिकियो। तदनुसार कमाण्डर इन्चीफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]लाई पाल्पाको तैनाथवाला लाघारिए । <ref name="सुवेदी">{{cite book | last = सुवेदी | first = राजाराम | author-link = राजाराम सुवेदी | year = फागुन २०६१ | title = नेपालको तथ्य इतिहास | publisher = [[साझा प्रकाशन]] | url = | isbn = 99933-2-406-X | pages = २६१ }}</ref> त्यसपछिको रोलक्रम यस अनुसार भयो: # [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]] # [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर]] # [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] # [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]] # [[केन्द्र शमशेर]] # [[बहादुर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|बहादुर शमशेर]] # अग्नी शमशेर # सिंह शमशेर # [[हरि शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हरि शमशेर]] # [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] # सूर्य शमशेर # [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शंकर शमशेर]] # नारायण शमशेर # [[मदन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मदन शमशेर]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == <references /> [[श्रेणी:राणा शासन]] [[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]] [[श्रेणी:चन्द्र शमशेर]] cnnkiq5p1z5imgmm8xsw9946xuce0ro 1354524 1354523 2026-05-07T12:31:28Z Bishaldev100 28807 /* जुद्ध शमशेर */ 1354524 wikitext text/x-wiki राणाशासनमा '''उत्तराधिकारी रोलक्रम''' बरिस्ठता / जन्मको आधारमा गरिने मर्यादाक्रम थियो । [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को समयदेखि नै आफ्ना छोरा नातिहरूलाई उत्तराधिकारीको रोलक्रममा अगाडि ल्याउन व्यापक प्रयास भएको पाइन्छ। जंगबहादुरले आफ्नो नाति युद्धप्रतापजंगलाई आफ्ना भतिजाहरूभन्दा अगाडि रोलमा राखेका थिए। यसैको कारणले [[४२ साल]]को पर्व घटेको थियो। [[चित्र:Dhir_Shamsher_Rana_and_sons_bw.jpg|thumb|'''धीर शमशेर राणा र उनका सत्र भाइ छोरा ( [[:श्रेणी:शमशेर खलक|शमशेर खलक]] )'''<ref>http://thedailyjournalist.com/author/ranasubodh/<nowiki/>Higher resolution version from: [https://1.bp.blogspot.com/-xIro4Btrwx8/WnJ1fxAM1FI/AAAAAAAALJQ/C9Ydw3gc-7oRsuia_ChowjIBf1Beuw97gCLcBGAs/s1600/Dhir%2Band%2Bsons.jpg]</ref> ]] ए, बि, सि, क्लास राणाको वर्गीकरण [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले गरेका थिए। चन्द्र शमशेरको एक मात्र विवाहिता रानी थिइन् भने उनका दाइ वीरशमशेर र भाइहरूका कयौं भित्रियाहरू थिए। उनीहरूबाट जन्मिएका छोरा भतिजाहरूलाई पन्छाएर आफ्ना छोरालाई रोलमा अगाडि ल्याउन चन्द्र शमशेरले यो बर्गीकरण गरेका थिए। यसको सबैभन्दा ठूलो मार वि.सं. १९९० मा तत्कालीन कमान्डर इनचिफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]] (वीर शमशेरका छोरा) लाई पर्न गर्यो। [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शमशेर]] लगायतका राणाहरू यसै नियमका कारणले रोलबाहिर पर्न गए। र यसको रिस साध्नलाई [[नेपाली कांग्रेस]]मा जोडिए। == जंगबहादुरको समयको रोलक्रम == [[चित्र:Jung_Bahadur_with_sons_Jagat_Jung_and_Jeet_Jung.jpg|thumb|श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा]] [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग]]; [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग]]]] श्री ३ महाराज एवम् प्राइम मिनिस्टर उत्तराधिकारसम्बन्धी अप्राकृतिक रोलक्रम निर्धारित गरेर वास्तवमा प्राइम मिनिस्टर जनरल जंगबहादुर कुँवर राणाले नै राणा परिवारहरू बीचमा आपसी फुट तथा कलहको बीउ रोपिदिएका थिए। आफ्ना नातिहरूलाई समेत यिनले आफ्ना भाइका छोराहरूको प्राइम मिनिस्टर वा श्री ३ महाराज हुने रोलक्रम भन्दा अघिल्लो रोलक्रममा राखिदिनु नै परिवारिक कलहको मुल कारण बन्न आएको थियो। यसै रोलक्रमले गर्दा [[जनरल अधिकारी|जनरल]] जंगबहादुर कुँवर राणाका छोरा नाति तथा जनरल धीरशमशेर कुँवर राणा एवम् यिनका छोरा गरि राणा परिवारका सदस्य दुई ओटा गुटमा विभक्त थिए- एउटा गुट जङ्ग परिवारका राणाहरूको र अर्को गुट शमशेर परिवारका राणाहरूको। जंगबहादुरले बनाएको रोलक्रम तल लेखिएको बमोजिम थियो: # श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी]] #श्री [[कमान्डर-इन-चिफ|कम्यांडर इन चिफ]] जनरल [[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणउद्दीपसिंह कुँवर राणाजी]] #श्री पश्चिम्तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगत शमशेर राणा|जगत् संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री पूर्वतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[धीर शमशेर राणा|धीर संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगतजङ्ग राणा|जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री जनरल पद्मजंग बहादुर कुवर राणाजी #श्री ३ महाराज जंगबहादुर कुवर राणाजीका विवाहपट्टिका छन्ज्याल् #श्री लेफटेन्ट जनरल बबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट जनरल रणवीर जंग कुवर राणाजी #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टिका छोरा श्रीयुद्धप्रताप जंग कुवर राणाजी #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल जीत जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टि छोरा भया उनको #श्री [[मेजर जनरल]] केदार नरसींह कुवर राणाजी #श्री [[मेजर जनरल]] बंविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट बुद्धिविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीरसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल अंबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल धोजनरसिंह कुवर राणाजी #श्री मेजर जनरल रामकृष्ण कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा|षड्गसंशेर कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल भूपेन्द्रजंग  कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[रण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रणसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देवसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल वीरविक्रम जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीमसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल फत्यसंशेर जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल ललितसंशेर जंग कुवर राणाजी वहापछि ४ भाइका विवाहिता भात षान हुन्या रानीपट्टिका अब जन्मन्या छोराहरू वहापछि श्री लेफटेन्ट कर्नेल भैरवनरसिंह कुवर राणाजी श्री कर्नेल यक्षविक्रम बहादुर कुवर राणाजी ... इति संवत् १९२४ माघ शुदि १० रोज २ शुभम् ==१९४१ मंसिर १० को रोलक्रम == == वीर शमशेरको उत्तराधिकारी नियम == [[चित्र:Bir_Shumsher_with_his_wife_and_sons.png|thumb|[[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]] र पत्नी र छोराहरू]] [[४२ सालको पर्व]] मच्चाएर सत्तामा आएका [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]ले [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को छोरा नातिहरूलाई रोलक्रममा अगाडि ल्याउन बनाएको अबैज्ञानिक उत्तराधिकारी नियमलाई परिवर्तन गरे । उनले जंग खलक र नरसिंह खलकलाई रोलक्रमबाट हटाइ शमशेर खलकलाई मात्र राखे । == ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह == [[चित्र:Chandra_Shamsher_and_sons.jpg|thumb|355x355px|[[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]] र छोराहरू ( [[:श्रेणी:चन्द्र खलक|चन्द्र खलक]])]] वि सं १९५८ मा सत्तामा आएका [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले उत्तराधिकारीको रोलक्रम आफ्ना छोराहरूमा सिमित पार्नका लागि विसं १९७७ सालमा सम्पूर्ण शमशेर खलकलाई तीन समुहमा विभाजन गरे । उनले विभाजन गरेको ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह निम्नानुसार थियो : * जातीय परम्परा अनुसार बाजा बजाएर , सिन्दूर हालेर , डोली चढाई विवाह गरी ल्याएकीबाट जन्मेका "सत्र भाइ"बाट जन्मेका ‘ए' समूह * भात बाहेक सबै कुरा चल्ने जातकी विवाहित पत्नीबाट जन्मेका र अरु केहि राणाहरुका सन्तानहरु ‘बी’ समूह * ल्याइतेबाट जन्मेका सबै राणाका सन्तानहरु ‘सी' समूह यहाँ स्मरणीय कुरा के छ भने चन्द्र शमशेरकी एक मात्र विवाहिता पत्नी थिइन् र उनीबाट जन्मेका [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]], [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]], [[केशर शमशेर राणा|केशर शमशेर]], [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शङ्कर शमशेर]] [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] र [[सिंहसम्शेर राणा|सिंह शमशेर]] सबै ‘ए' समूहमा पर्दथे ।<ref name=":0">The Ranas http://countrystudies.us/nepal/15.htm</ref> जंगी तथा निजामति प्रशासनको माथिल्लो उच्च ओहोदामा 'ए' क्लासका राणाहरु मात्र जान सक्थे तर 'बी' र सी क्लासका राणाहरु [[कर्नल|कर्णेल]]को तह सम्म मात्र पुग्न सक्थे , प्रधानमन्त्री बन्न सक्दैनथे ।<ref name=":0" /> == जुद्ध शमशेर == वि.सं. १९९० चैत ०१ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले "सि क्लास"का राणाहरूलाई [[चार भञ्ज्याङ]]बाट कटाउने कटु निर्णय लिए । उनीहरूलाई रोलक्रमबाट पनि झिकियो। तदनुसार कमाण्डर इन्चीफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]लाई पाल्पाको तैनाथवाला लाघारिए । <ref name="सुवेदी">{{cite book | last = सुवेदी | first = राजाराम | author-link = राजाराम सुवेदी | year = फागुन २०६१ | title = नेपालको तथ्य इतिहास | publisher = [[साझा प्रकाशन]] | url = | isbn = 99933-2-406-X | pages = २६१ }}</ref> त्यसपछिको रोलक्रम यस अनुसार भयो:<ref name="रामजी ">{{cite book | last = | first = रामजी उपाध्याय | author-link = | year = 1950 | title = नेपालको इतिहास अर्थअत दिग्दर्शन | publisher = सुब्बा होमनाथ केदारनाथ बनारस | url = https://ia800103.us.archive.org/1/items/428977-nepal-ko-itihas-1950/428977-Nepal%20Ko%20Itihas%20%281950%29.pdf | isbn = | pages = 96 }}</ref> # [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]] # [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर]] # [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] # [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]] # [[केन्द्र शमशेर]] # [[बहादुर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|बहादुर शमशेर]] # अग्नी शमशेर # सिंह शमशेर # [[हरि शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हरि शमशेर]] # [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] # सूर्य शमशेर # [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शंकर शमशेर]] # नारायण शमशेर # [[मदन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मदन शमशेर]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == <references /> [[श्रेणी:राणा शासन]] [[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]] [[श्रेणी:चन्द्र शमशेर]] i7bk9mxi7cygf85u819fcadgq7u87fw 1354525 1354524 2026-05-07T12:32:00Z Bishaldev100 28807 /* जुद्ध शमशेर */ 1354525 wikitext text/x-wiki राणाशासनमा '''उत्तराधिकारी रोलक्रम''' बरिस्ठता / जन्मको आधारमा गरिने मर्यादाक्रम थियो । [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को समयदेखि नै आफ्ना छोरा नातिहरूलाई उत्तराधिकारीको रोलक्रममा अगाडि ल्याउन व्यापक प्रयास भएको पाइन्छ। जंगबहादुरले आफ्नो नाति युद्धप्रतापजंगलाई आफ्ना भतिजाहरूभन्दा अगाडि रोलमा राखेका थिए। यसैको कारणले [[४२ साल]]को पर्व घटेको थियो। [[चित्र:Dhir_Shamsher_Rana_and_sons_bw.jpg|thumb|'''धीर शमशेर राणा र उनका सत्र भाइ छोरा ( [[:श्रेणी:शमशेर खलक|शमशेर खलक]] )'''<ref>http://thedailyjournalist.com/author/ranasubodh/<nowiki/>Higher resolution version from: [https://1.bp.blogspot.com/-xIro4Btrwx8/WnJ1fxAM1FI/AAAAAAAALJQ/C9Ydw3gc-7oRsuia_ChowjIBf1Beuw97gCLcBGAs/s1600/Dhir%2Band%2Bsons.jpg]</ref> ]] ए, बि, सि, क्लास राणाको वर्गीकरण [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले गरेका थिए। चन्द्र शमशेरको एक मात्र विवाहिता रानी थिइन् भने उनका दाइ वीरशमशेर र भाइहरूका कयौं भित्रियाहरू थिए। उनीहरूबाट जन्मिएका छोरा भतिजाहरूलाई पन्छाएर आफ्ना छोरालाई रोलमा अगाडि ल्याउन चन्द्र शमशेरले यो बर्गीकरण गरेका थिए। यसको सबैभन्दा ठूलो मार वि.सं. १९९० मा तत्कालीन कमान्डर इनचिफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]] (वीर शमशेरका छोरा) लाई पर्न गर्यो। [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शमशेर]] लगायतका राणाहरू यसै नियमका कारणले रोलबाहिर पर्न गए। र यसको रिस साध्नलाई [[नेपाली कांग्रेस]]मा जोडिए। == जंगबहादुरको समयको रोलक्रम == [[चित्र:Jung_Bahadur_with_sons_Jagat_Jung_and_Jeet_Jung.jpg|thumb|श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा]] [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग]]; [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग]]]] श्री ३ महाराज एवम् प्राइम मिनिस्टर उत्तराधिकारसम्बन्धी अप्राकृतिक रोलक्रम निर्धारित गरेर वास्तवमा प्राइम मिनिस्टर जनरल जंगबहादुर कुँवर राणाले नै राणा परिवारहरू बीचमा आपसी फुट तथा कलहको बीउ रोपिदिएका थिए। आफ्ना नातिहरूलाई समेत यिनले आफ्ना भाइका छोराहरूको प्राइम मिनिस्टर वा श्री ३ महाराज हुने रोलक्रम भन्दा अघिल्लो रोलक्रममा राखिदिनु नै परिवारिक कलहको मुल कारण बन्न आएको थियो। यसै रोलक्रमले गर्दा [[जनरल अधिकारी|जनरल]] जंगबहादुर कुँवर राणाका छोरा नाति तथा जनरल धीरशमशेर कुँवर राणा एवम् यिनका छोरा गरि राणा परिवारका सदस्य दुई ओटा गुटमा विभक्त थिए- एउटा गुट जङ्ग परिवारका राणाहरूको र अर्को गुट शमशेर परिवारका राणाहरूको। जंगबहादुरले बनाएको रोलक्रम तल लेखिएको बमोजिम थियो: # श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी]] #श्री [[कमान्डर-इन-चिफ|कम्यांडर इन चिफ]] जनरल [[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणउद्दीपसिंह कुँवर राणाजी]] #श्री पश्चिम्तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगत शमशेर राणा|जगत् संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री पूर्वतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[धीर शमशेर राणा|धीर संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगतजङ्ग राणा|जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री जनरल पद्मजंग बहादुर कुवर राणाजी #श्री ३ महाराज जंगबहादुर कुवर राणाजीका विवाहपट्टिका छन्ज्याल् #श्री लेफटेन्ट जनरल बबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट जनरल रणवीर जंग कुवर राणाजी #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टिका छोरा श्रीयुद्धप्रताप जंग कुवर राणाजी #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल जीत जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टि छोरा भया उनको #श्री [[मेजर जनरल]] केदार नरसींह कुवर राणाजी #श्री [[मेजर जनरल]] बंविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट बुद्धिविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीरसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल अंबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल धोजनरसिंह कुवर राणाजी #श्री मेजर जनरल रामकृष्ण कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा|षड्गसंशेर कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल भूपेन्द्रजंग  कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[रण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रणसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देवसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल वीरविक्रम जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीमसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल फत्यसंशेर जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल ललितसंशेर जंग कुवर राणाजी वहापछि ४ भाइका विवाहिता भात षान हुन्या रानीपट्टिका अब जन्मन्या छोराहरू वहापछि श्री लेफटेन्ट कर्नेल भैरवनरसिंह कुवर राणाजी श्री कर्नेल यक्षविक्रम बहादुर कुवर राणाजी ... इति संवत् १९२४ माघ शुदि १० रोज २ शुभम् ==१९४१ मंसिर १० को रोलक्रम == == वीर शमशेरको उत्तराधिकारी नियम == [[चित्र:Bir_Shumsher_with_his_wife_and_sons.png|thumb|[[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]] र पत्नी र छोराहरू]] [[४२ सालको पर्व]] मच्चाएर सत्तामा आएका [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]ले [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को छोरा नातिहरूलाई रोलक्रममा अगाडि ल्याउन बनाएको अबैज्ञानिक उत्तराधिकारी नियमलाई परिवर्तन गरे । उनले जंग खलक र नरसिंह खलकलाई रोलक्रमबाट हटाइ शमशेर खलकलाई मात्र राखे । == ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह == [[चित्र:Chandra_Shamsher_and_sons.jpg|thumb|355x355px|[[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]] र छोराहरू ( [[:श्रेणी:चन्द्र खलक|चन्द्र खलक]])]] वि सं १९५८ मा सत्तामा आएका [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले उत्तराधिकारीको रोलक्रम आफ्ना छोराहरूमा सिमित पार्नका लागि विसं १९७७ सालमा सम्पूर्ण शमशेर खलकलाई तीन समुहमा विभाजन गरे । उनले विभाजन गरेको ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह निम्नानुसार थियो : * जातीय परम्परा अनुसार बाजा बजाएर , सिन्दूर हालेर , डोली चढाई विवाह गरी ल्याएकीबाट जन्मेका "सत्र भाइ"बाट जन्मेका ‘ए' समूह * भात बाहेक सबै कुरा चल्ने जातकी विवाहित पत्नीबाट जन्मेका र अरु केहि राणाहरुका सन्तानहरु ‘बी’ समूह * ल्याइतेबाट जन्मेका सबै राणाका सन्तानहरु ‘सी' समूह यहाँ स्मरणीय कुरा के छ भने चन्द्र शमशेरकी एक मात्र विवाहिता पत्नी थिइन् र उनीबाट जन्मेका [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]], [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]], [[केशर शमशेर राणा|केशर शमशेर]], [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शङ्कर शमशेर]] [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] र [[सिंहसम्शेर राणा|सिंह शमशेर]] सबै ‘ए' समूहमा पर्दथे ।<ref name=":0">The Ranas http://countrystudies.us/nepal/15.htm</ref> जंगी तथा निजामति प्रशासनको माथिल्लो उच्च ओहोदामा 'ए' क्लासका राणाहरु मात्र जान सक्थे तर 'बी' र सी क्लासका राणाहरु [[कर्नल|कर्णेल]]को तह सम्म मात्र पुग्न सक्थे , प्रधानमन्त्री बन्न सक्दैनथे ।<ref name=":0" /> == जुद्ध शमशेर == वि.सं. १९९० चैत ०१ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले "सि क्लास"का राणाहरूलाई [[चार भञ्ज्याङ]]बाट कटाउने कटु निर्णय लिए । उनीहरूलाई रोलक्रमबाट पनि झिकियो। तदनुसार कमाण्डर इन्चीफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]लाई पाल्पाको तैनाथवाला लाघारिए । <ref name="सुवेदी">{{cite book | last = सुवेदी | first = राजाराम | author-link = राजाराम सुवेदी | year = फागुन २०६१ | title = नेपालको तथ्य इतिहास | publisher = [[साझा प्रकाशन]] | url = | isbn = 99933-2-406-X | pages = २६१ }}</ref> त्यसपछिको रोलक्रम यस अनुसार भयो:<ref name="रामजी ">{{cite book | last = | first = रामजी उपाध्याय | author-link = | year = 1950 | title = नेपालको इतिहास अर्थातदिग्दर्शन | publisher = सुब्बा होमनाथ केदारनाथ बनारस | url = https://ia800103.us.archive.org/1/items/428977-nepal-ko-itihas-1950/428977-Nepal%20Ko%20Itihas%20%281950%29.pdf | isbn = | pages = 96 }}</ref> # [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]] # [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर]] # [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] # [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]] # [[केन्द्र शमशेर]] # [[बहादुर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|बहादुर शमशेर]] # अग्नी शमशेर # सिंह शमशेर # [[हरि शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हरि शमशेर]] # [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] # सूर्य शमशेर # [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शंकर शमशेर]] # नारायण शमशेर # [[मदन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मदन शमशेर]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == <references /> [[श्रेणी:राणा शासन]] [[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]] [[श्रेणी:चन्द्र शमशेर]] i09xndzcgjcszahkhk65rn7ntn49nvu 1354526 1354525 2026-05-07T12:32:11Z Bishaldev100 28807 /* जुद्ध शमशेर */ 1354526 wikitext text/x-wiki राणाशासनमा '''उत्तराधिकारी रोलक्रम''' बरिस्ठता / जन्मको आधारमा गरिने मर्यादाक्रम थियो । [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को समयदेखि नै आफ्ना छोरा नातिहरूलाई उत्तराधिकारीको रोलक्रममा अगाडि ल्याउन व्यापक प्रयास भएको पाइन्छ। जंगबहादुरले आफ्नो नाति युद्धप्रतापजंगलाई आफ्ना भतिजाहरूभन्दा अगाडि रोलमा राखेका थिए। यसैको कारणले [[४२ साल]]को पर्व घटेको थियो। [[चित्र:Dhir_Shamsher_Rana_and_sons_bw.jpg|thumb|'''धीर शमशेर राणा र उनका सत्र भाइ छोरा ( [[:श्रेणी:शमशेर खलक|शमशेर खलक]] )'''<ref>http://thedailyjournalist.com/author/ranasubodh/<nowiki/>Higher resolution version from: [https://1.bp.blogspot.com/-xIro4Btrwx8/WnJ1fxAM1FI/AAAAAAAALJQ/C9Ydw3gc-7oRsuia_ChowjIBf1Beuw97gCLcBGAs/s1600/Dhir%2Band%2Bsons.jpg]</ref> ]] ए, बि, सि, क्लास राणाको वर्गीकरण [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले गरेका थिए। चन्द्र शमशेरको एक मात्र विवाहिता रानी थिइन् भने उनका दाइ वीरशमशेर र भाइहरूका कयौं भित्रियाहरू थिए। उनीहरूबाट जन्मिएका छोरा भतिजाहरूलाई पन्छाएर आफ्ना छोरालाई रोलमा अगाडि ल्याउन चन्द्र शमशेरले यो बर्गीकरण गरेका थिए। यसको सबैभन्दा ठूलो मार वि.सं. १९९० मा तत्कालीन कमान्डर इनचिफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]] (वीर शमशेरका छोरा) लाई पर्न गर्यो। [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शमशेर]] लगायतका राणाहरू यसै नियमका कारणले रोलबाहिर पर्न गए। र यसको रिस साध्नलाई [[नेपाली कांग्रेस]]मा जोडिए। == जंगबहादुरको समयको रोलक्रम == [[चित्र:Jung_Bahadur_with_sons_Jagat_Jung_and_Jeet_Jung.jpg|thumb|श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा]] [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग]]; [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग]]]] श्री ३ महाराज एवम् प्राइम मिनिस्टर उत्तराधिकारसम्बन्धी अप्राकृतिक रोलक्रम निर्धारित गरेर वास्तवमा प्राइम मिनिस्टर जनरल जंगबहादुर कुँवर राणाले नै राणा परिवारहरू बीचमा आपसी फुट तथा कलहको बीउ रोपिदिएका थिए। आफ्ना नातिहरूलाई समेत यिनले आफ्ना भाइका छोराहरूको प्राइम मिनिस्टर वा श्री ३ महाराज हुने रोलक्रम भन्दा अघिल्लो रोलक्रममा राखिदिनु नै परिवारिक कलहको मुल कारण बन्न आएको थियो। यसै रोलक्रमले गर्दा [[जनरल अधिकारी|जनरल]] जंगबहादुर कुँवर राणाका छोरा नाति तथा जनरल धीरशमशेर कुँवर राणा एवम् यिनका छोरा गरि राणा परिवारका सदस्य दुई ओटा गुटमा विभक्त थिए- एउटा गुट जङ्ग परिवारका राणाहरूको र अर्को गुट शमशेर परिवारका राणाहरूको। जंगबहादुरले बनाएको रोलक्रम तल लेखिएको बमोजिम थियो: # श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी]] #श्री [[कमान्डर-इन-चिफ|कम्यांडर इन चिफ]] जनरल [[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणउद्दीपसिंह कुँवर राणाजी]] #श्री पश्चिम्तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगत शमशेर राणा|जगत् संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री पूर्वतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[धीर शमशेर राणा|धीर संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगतजङ्ग राणा|जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री जनरल पद्मजंग बहादुर कुवर राणाजी #श्री ३ महाराज जंगबहादुर कुवर राणाजीका विवाहपट्टिका छन्ज्याल् #श्री लेफटेन्ट जनरल बबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट जनरल रणवीर जंग कुवर राणाजी #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टिका छोरा श्रीयुद्धप्रताप जंग कुवर राणाजी #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल जीत जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टि छोरा भया उनको #श्री [[मेजर जनरल]] केदार नरसींह कुवर राणाजी #श्री [[मेजर जनरल]] बंविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट बुद्धिविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीरसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल अंबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल धोजनरसिंह कुवर राणाजी #श्री मेजर जनरल रामकृष्ण कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा|षड्गसंशेर कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल भूपेन्द्रजंग  कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[रण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रणसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देवसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल वीरविक्रम जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीमसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल फत्यसंशेर जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल ललितसंशेर जंग कुवर राणाजी वहापछि ४ भाइका विवाहिता भात षान हुन्या रानीपट्टिका अब जन्मन्या छोराहरू वहापछि श्री लेफटेन्ट कर्नेल भैरवनरसिंह कुवर राणाजी श्री कर्नेल यक्षविक्रम बहादुर कुवर राणाजी ... इति संवत् १९२४ माघ शुदि १० रोज २ शुभम् ==१९४१ मंसिर १० को रोलक्रम == == वीर शमशेरको उत्तराधिकारी नियम == [[चित्र:Bir_Shumsher_with_his_wife_and_sons.png|thumb|[[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]] र पत्नी र छोराहरू]] [[४२ सालको पर्व]] मच्चाएर सत्तामा आएका [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]ले [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को छोरा नातिहरूलाई रोलक्रममा अगाडि ल्याउन बनाएको अबैज्ञानिक उत्तराधिकारी नियमलाई परिवर्तन गरे । उनले जंग खलक र नरसिंह खलकलाई रोलक्रमबाट हटाइ शमशेर खलकलाई मात्र राखे । == ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह == [[चित्र:Chandra_Shamsher_and_sons.jpg|thumb|355x355px|[[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]] र छोराहरू ( [[:श्रेणी:चन्द्र खलक|चन्द्र खलक]])]] वि सं १९५८ मा सत्तामा आएका [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले उत्तराधिकारीको रोलक्रम आफ्ना छोराहरूमा सिमित पार्नका लागि विसं १९७७ सालमा सम्पूर्ण शमशेर खलकलाई तीन समुहमा विभाजन गरे । उनले विभाजन गरेको ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह निम्नानुसार थियो : * जातीय परम्परा अनुसार बाजा बजाएर , सिन्दूर हालेर , डोली चढाई विवाह गरी ल्याएकीबाट जन्मेका "सत्र भाइ"बाट जन्मेका ‘ए' समूह * भात बाहेक सबै कुरा चल्ने जातकी विवाहित पत्नीबाट जन्मेका र अरु केहि राणाहरुका सन्तानहरु ‘बी’ समूह * ल्याइतेबाट जन्मेका सबै राणाका सन्तानहरु ‘सी' समूह यहाँ स्मरणीय कुरा के छ भने चन्द्र शमशेरकी एक मात्र विवाहिता पत्नी थिइन् र उनीबाट जन्मेका [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]], [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]], [[केशर शमशेर राणा|केशर शमशेर]], [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शङ्कर शमशेर]] [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] र [[सिंहसम्शेर राणा|सिंह शमशेर]] सबै ‘ए' समूहमा पर्दथे ।<ref name=":0">The Ranas http://countrystudies.us/nepal/15.htm</ref> जंगी तथा निजामति प्रशासनको माथिल्लो उच्च ओहोदामा 'ए' क्लासका राणाहरु मात्र जान सक्थे तर 'बी' र सी क्लासका राणाहरु [[कर्नल|कर्णेल]]को तह सम्म मात्र पुग्न सक्थे , प्रधानमन्त्री बन्न सक्दैनथे ।<ref name=":0" /> == जुद्ध शमशेर == वि.सं. १९९० चैत ०१ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले "सि क्लास"का राणाहरूलाई [[चार भञ्ज्याङ]]बाट कटाउने कटु निर्णय लिए । उनीहरूलाई रोलक्रमबाट पनि झिकियो। तदनुसार कमाण्डर इन्चीफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]लाई पाल्पाको तैनाथवाला लाघारिए । <ref name="सुवेदी">{{cite book | last = सुवेदी | first = राजाराम | author-link = राजाराम सुवेदी | year = फागुन २०६१ | title = नेपालको तथ्य इतिहास | publisher = [[साझा प्रकाशन]] | url = | isbn = 99933-2-406-X | pages = २६१ }}</ref> त्यसपछिको रोलक्रम यस अनुसार भयो:<ref name="रामजी ">{{cite book | last = | first = रामजी उपाध्याय | author-link = | year = 1950 | title = नेपालको इतिहास अर्थात दिग्दर्शन | publisher = सुब्बा होमनाथ केदारनाथ बनारस | url = https://ia800103.us.archive.org/1/items/428977-nepal-ko-itihas-1950/428977-Nepal%20Ko%20Itihas%20%281950%29.pdf | isbn = | pages = 96 }}</ref> # [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]] # [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर]] # [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] # [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]] # [[केन्द्र शमशेर]] # [[बहादुर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|बहादुर शमशेर]] # अग्नी शमशेर # सिंह शमशेर # [[हरि शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हरि शमशेर]] # [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] # सूर्य शमशेर # [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शंकर शमशेर]] # नारायण शमशेर # [[मदन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मदन शमशेर]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == <references /> [[श्रेणी:राणा शासन]] [[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]] [[श्रेणी:चन्द्र शमशेर]] glri2f1cujs5q2bk131g467a5amcv0x 1354541 1354526 2026-05-07T16:39:13Z Bishaldev100 28807 /* जुद्ध शमशेर */ 1354541 wikitext text/x-wiki राणाशासनमा '''उत्तराधिकारी रोलक्रम''' बरिस्ठता / जन्मको आधारमा गरिने मर्यादाक्रम थियो । [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को समयदेखि नै आफ्ना छोरा नातिहरूलाई उत्तराधिकारीको रोलक्रममा अगाडि ल्याउन व्यापक प्रयास भएको पाइन्छ। जंगबहादुरले आफ्नो नाति युद्धप्रतापजंगलाई आफ्ना भतिजाहरूभन्दा अगाडि रोलमा राखेका थिए। यसैको कारणले [[४२ साल]]को पर्व घटेको थियो। [[चित्र:Dhir_Shamsher_Rana_and_sons_bw.jpg|thumb|'''धीर शमशेर राणा र उनका सत्र भाइ छोरा ( [[:श्रेणी:शमशेर खलक|शमशेर खलक]] )'''<ref>http://thedailyjournalist.com/author/ranasubodh/<nowiki/>Higher resolution version from: [https://1.bp.blogspot.com/-xIro4Btrwx8/WnJ1fxAM1FI/AAAAAAAALJQ/C9Ydw3gc-7oRsuia_ChowjIBf1Beuw97gCLcBGAs/s1600/Dhir%2Band%2Bsons.jpg]</ref> ]] ए, बि, सि, क्लास राणाको वर्गीकरण [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले गरेका थिए। चन्द्र शमशेरको एक मात्र विवाहिता रानी थिइन् भने उनका दाइ वीरशमशेर र भाइहरूका कयौं भित्रियाहरू थिए। उनीहरूबाट जन्मिएका छोरा भतिजाहरूलाई पन्छाएर आफ्ना छोरालाई रोलमा अगाडि ल्याउन चन्द्र शमशेरले यो बर्गीकरण गरेका थिए। यसको सबैभन्दा ठूलो मार वि.सं. १९९० मा तत्कालीन कमान्डर इनचिफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]] (वीर शमशेरका छोरा) लाई पर्न गर्यो। [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शमशेर]] लगायतका राणाहरू यसै नियमका कारणले रोलबाहिर पर्न गए। र यसको रिस साध्नलाई [[नेपाली कांग्रेस]]मा जोडिए। == जंगबहादुरको समयको रोलक्रम == [[चित्र:Jung_Bahadur_with_sons_Jagat_Jung_and_Jeet_Jung.jpg|thumb|श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा]] [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग]]; [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग]]]] श्री ३ महाराज एवम् प्राइम मिनिस्टर उत्तराधिकारसम्बन्धी अप्राकृतिक रोलक्रम निर्धारित गरेर वास्तवमा प्राइम मिनिस्टर जनरल जंगबहादुर कुँवर राणाले नै राणा परिवारहरू बीचमा आपसी फुट तथा कलहको बीउ रोपिदिएका थिए। आफ्ना नातिहरूलाई समेत यिनले आफ्ना भाइका छोराहरूको प्राइम मिनिस्टर वा श्री ३ महाराज हुने रोलक्रम भन्दा अघिल्लो रोलक्रममा राखिदिनु नै परिवारिक कलहको मुल कारण बन्न आएको थियो। यसै रोलक्रमले गर्दा [[जनरल अधिकारी|जनरल]] जंगबहादुर कुँवर राणाका छोरा नाति तथा जनरल धीरशमशेर कुँवर राणा एवम् यिनका छोरा गरि राणा परिवारका सदस्य दुई ओटा गुटमा विभक्त थिए- एउटा गुट जङ्ग परिवारका राणाहरूको र अर्को गुट शमशेर परिवारका राणाहरूको। जंगबहादुरले बनाएको रोलक्रम तल लेखिएको बमोजिम थियो: # श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी]] #श्री [[कमान्डर-इन-चिफ|कम्यांडर इन चिफ]] जनरल [[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणउद्दीपसिंह कुँवर राणाजी]] #श्री पश्चिम्तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगत शमशेर राणा|जगत् संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री पूर्वतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[धीर शमशेर राणा|धीर संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगतजङ्ग राणा|जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री जनरल पद्मजंग बहादुर कुवर राणाजी #श्री ३ महाराज जंगबहादुर कुवर राणाजीका विवाहपट्टिका छन्ज्याल् #श्री लेफटेन्ट जनरल बबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट जनरल रणवीर जंग कुवर राणाजी #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टिका छोरा श्रीयुद्धप्रताप जंग कुवर राणाजी #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल जीत जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टि छोरा भया उनको #श्री [[मेजर जनरल]] केदार नरसींह कुवर राणाजी #श्री [[मेजर जनरल]] बंविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट बुद्धिविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीरसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल अंबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल धोजनरसिंह कुवर राणाजी #श्री मेजर जनरल रामकृष्ण कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा|षड्गसंशेर कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल भूपेन्द्रजंग  कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[रण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रणसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देवसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल वीरविक्रम जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीमसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल फत्यसंशेर जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल ललितसंशेर जंग कुवर राणाजी वहापछि ४ भाइका विवाहिता भात षान हुन्या रानीपट्टिका अब जन्मन्या छोराहरू वहापछि श्री लेफटेन्ट कर्नेल भैरवनरसिंह कुवर राणाजी श्री कर्नेल यक्षविक्रम बहादुर कुवर राणाजी ... इति संवत् १९२४ माघ शुदि १० रोज २ शुभम् ==१९४१ मंसिर १० को रोलक्रम == == वीर शमशेरको उत्तराधिकारी नियम == [[चित्र:Bir_Shumsher_with_his_wife_and_sons.png|thumb|[[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]] र पत्नी र छोराहरू]] [[४२ सालको पर्व]] मच्चाएर सत्तामा आएका [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]ले [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को छोरा नातिहरूलाई रोलक्रममा अगाडि ल्याउन बनाएको अबैज्ञानिक उत्तराधिकारी नियमलाई परिवर्तन गरे । उनले जंग खलक र नरसिंह खलकलाई रोलक्रमबाट हटाइ शमशेर खलकलाई मात्र राखे । == ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह == [[चित्र:Chandra_Shamsher_and_sons.jpg|thumb|355x355px|[[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]] र छोराहरू ( [[:श्रेणी:चन्द्र खलक|चन्द्र खलक]])]] वि सं १९५८ मा सत्तामा आएका [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले उत्तराधिकारीको रोलक्रम आफ्ना छोराहरूमा सिमित पार्नका लागि विसं १९७७ सालमा सम्पूर्ण शमशेर खलकलाई तीन समुहमा विभाजन गरे । उनले विभाजन गरेको ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह निम्नानुसार थियो : * जातीय परम्परा अनुसार बाजा बजाएर , सिन्दूर हालेर , डोली चढाई विवाह गरी ल्याएकीबाट जन्मेका "सत्र भाइ"बाट जन्मेका ‘ए' समूह * भात बाहेक सबै कुरा चल्ने जातकी विवाहित पत्नीबाट जन्मेका र अरु केहि राणाहरुका सन्तानहरु ‘बी’ समूह * ल्याइतेबाट जन्मेका सबै राणाका सन्तानहरु ‘सी' समूह यहाँ स्मरणीय कुरा के छ भने चन्द्र शमशेरकी एक मात्र विवाहिता पत्नी थिइन् र उनीबाट जन्मेका [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]], [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]], [[केशर शमशेर राणा|केशर शमशेर]], [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शङ्कर शमशेर]] [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] र [[सिंहसम्शेर राणा|सिंह शमशेर]] सबै ‘ए' समूहमा पर्दथे ।<ref name=":0">The Ranas http://countrystudies.us/nepal/15.htm</ref> जंगी तथा निजामति प्रशासनको माथिल्लो उच्च ओहोदामा 'ए' क्लासका राणाहरु मात्र जान सक्थे तर 'बी' र सी क्लासका राणाहरु [[कर्नल|कर्णेल]]को तह सम्म मात्र पुग्न सक्थे , प्रधानमन्त्री बन्न सक्दैनथे ।<ref name=":0" /> == जुद्ध शमशेर == वि.सं. १९९० चैत ०१ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले "सि क्लास"का राणाहरूलाई [[चार भञ्ज्याङ]]बाट कटाउने कटु निर्णय लिए । उनीहरूलाई रोलक्रमबाट पनि झिकियो। तदनुसार कमाण्डर इन्चीफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]लाई पाल्पाको तैनाथवाला लाघारिए । <ref name="सुवेदी">{{cite book | last = सुवेदी | first = राजाराम | author-link = राजाराम सुवेदी | year = फागुन २०६१ | title = नेपालको तथ्य इतिहास | publisher = [[साझा प्रकाशन]] | url = | isbn = 99933-2-406-X | pages = २६१ }}</ref> त्यसपछिको रोलक्रम यस अनुसार भयो:<ref name="रामजी ">{{cite book | last = उपाध्याय | first = रामजी | author-link = | year = 1950 | title = नेपालको इतिहास अर्थात दिग्दर्शन | publisher = सुब्बा होमनाथ केदारनाथ बनारस | url = https://ia800103.us.archive.org/1/items/428977-nepal-ko-itihas-1950/428977-Nepal%20Ko%20Itihas%20%281950%29.pdf | isbn = | pages = 96 }}</ref> # [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]] # [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर]] # [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] # [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]] # [[केन्द्र शमशेर]] # [[बहादुर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|बहादुर शमशेर]] # अग्नी शमशेर # सिंह शमशेर # [[हरि शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हरि शमशेर]] # [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] # सूर्य शमशेर # [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शंकर शमशेर]] # नारायण शमशेर # [[मदन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मदन शमशेर]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == <references /> [[श्रेणी:राणा शासन]] [[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]] [[श्रेणी:चन्द्र शमशेर]] 1cm3pdhy9z9j57if4uo00z92kn90w0v 1354542 1354541 2026-05-07T16:39:43Z Bishaldev100 28807 /* जुद्ध शमशेर */ 1354542 wikitext text/x-wiki राणाशासनमा '''उत्तराधिकारी रोलक्रम''' बरिस्ठता / जन्मको आधारमा गरिने मर्यादाक्रम थियो । [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को समयदेखि नै आफ्ना छोरा नातिहरूलाई उत्तराधिकारीको रोलक्रममा अगाडि ल्याउन व्यापक प्रयास भएको पाइन्छ। जंगबहादुरले आफ्नो नाति युद्धप्रतापजंगलाई आफ्ना भतिजाहरूभन्दा अगाडि रोलमा राखेका थिए। यसैको कारणले [[४२ साल]]को पर्व घटेको थियो। [[चित्र:Dhir_Shamsher_Rana_and_sons_bw.jpg|thumb|'''धीर शमशेर राणा र उनका सत्र भाइ छोरा ( [[:श्रेणी:शमशेर खलक|शमशेर खलक]] )'''<ref>http://thedailyjournalist.com/author/ranasubodh/<nowiki/>Higher resolution version from: [https://1.bp.blogspot.com/-xIro4Btrwx8/WnJ1fxAM1FI/AAAAAAAALJQ/C9Ydw3gc-7oRsuia_ChowjIBf1Beuw97gCLcBGAs/s1600/Dhir%2Band%2Bsons.jpg]</ref> ]] ए, बि, सि, क्लास राणाको वर्गीकरण [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले गरेका थिए। चन्द्र शमशेरको एक मात्र विवाहिता रानी थिइन् भने उनका दाइ वीरशमशेर र भाइहरूका कयौं भित्रियाहरू थिए। उनीहरूबाट जन्मिएका छोरा भतिजाहरूलाई पन्छाएर आफ्ना छोरालाई रोलमा अगाडि ल्याउन चन्द्र शमशेरले यो बर्गीकरण गरेका थिए। यसको सबैभन्दा ठूलो मार वि.सं. १९९० मा तत्कालीन कमान्डर इनचिफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]] (वीर शमशेरका छोरा) लाई पर्न गर्यो। [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शमशेर]] लगायतका राणाहरू यसै नियमका कारणले रोलबाहिर पर्न गए। र यसको रिस साध्नलाई [[नेपाली कांग्रेस]]मा जोडिए। == जंगबहादुरको समयको रोलक्रम == [[चित्र:Jung_Bahadur_with_sons_Jagat_Jung_and_Jeet_Jung.jpg|thumb|श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा]] [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग]]; [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग]]]] श्री ३ महाराज एवम् प्राइम मिनिस्टर उत्तराधिकारसम्बन्धी अप्राकृतिक रोलक्रम निर्धारित गरेर वास्तवमा प्राइम मिनिस्टर जनरल जंगबहादुर कुँवर राणाले नै राणा परिवारहरू बीचमा आपसी फुट तथा कलहको बीउ रोपिदिएका थिए। आफ्ना नातिहरूलाई समेत यिनले आफ्ना भाइका छोराहरूको प्राइम मिनिस्टर वा श्री ३ महाराज हुने रोलक्रम भन्दा अघिल्लो रोलक्रममा राखिदिनु नै परिवारिक कलहको मुल कारण बन्न आएको थियो। यसै रोलक्रमले गर्दा [[जनरल अधिकारी|जनरल]] जंगबहादुर कुँवर राणाका छोरा नाति तथा जनरल धीरशमशेर कुँवर राणा एवम् यिनका छोरा गरि राणा परिवारका सदस्य दुई ओटा गुटमा विभक्त थिए- एउटा गुट जङ्ग परिवारका राणाहरूको र अर्को गुट शमशेर परिवारका राणाहरूको। जंगबहादुरले बनाएको रोलक्रम तल लेखिएको बमोजिम थियो: # श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी]] #श्री [[कमान्डर-इन-चिफ|कम्यांडर इन चिफ]] जनरल [[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणउद्दीपसिंह कुँवर राणाजी]] #श्री पश्चिम्तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगत शमशेर राणा|जगत् संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री पूर्वतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[धीर शमशेर राणा|धीर संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगतजङ्ग राणा|जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री जनरल पद्मजंग बहादुर कुवर राणाजी #श्री ३ महाराज जंगबहादुर कुवर राणाजीका विवाहपट्टिका छन्ज्याल् #श्री लेफटेन्ट जनरल बबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट जनरल रणवीर जंग कुवर राणाजी #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टिका छोरा श्रीयुद्धप्रताप जंग कुवर राणाजी #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल जीत जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टि छोरा भया उनको #श्री [[मेजर जनरल]] केदार नरसींह कुवर राणाजी #श्री [[मेजर जनरल]] बंविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट बुद्धिविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीरसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल अंबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल धोजनरसिंह कुवर राणाजी #श्री मेजर जनरल रामकृष्ण कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा|षड्गसंशेर कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल भूपेन्द्रजंग  कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[रण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रणसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देवसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल वीरविक्रम जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीमसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल फत्यसंशेर जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल ललितसंशेर जंग कुवर राणाजी वहापछि ४ भाइका विवाहिता भात षान हुन्या रानीपट्टिका अब जन्मन्या छोराहरू वहापछि श्री लेफटेन्ट कर्नेल भैरवनरसिंह कुवर राणाजी श्री कर्नेल यक्षविक्रम बहादुर कुवर राणाजी ... इति संवत् १९२४ माघ शुदि १० रोज २ शुभम् ==१९४१ मंसिर १० को रोलक्रम == == वीर शमशेरको उत्तराधिकारी नियम == [[चित्र:Bir_Shumsher_with_his_wife_and_sons.png|thumb|[[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]] र पत्नी र छोराहरू]] [[४२ सालको पर्व]] मच्चाएर सत्तामा आएका [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]ले [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को छोरा नातिहरूलाई रोलक्रममा अगाडि ल्याउन बनाएको अबैज्ञानिक उत्तराधिकारी नियमलाई परिवर्तन गरे । उनले जंग खलक र नरसिंह खलकलाई रोलक्रमबाट हटाइ शमशेर खलकलाई मात्र राखे । == ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह == [[चित्र:Chandra_Shamsher_and_sons.jpg|thumb|355x355px|[[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]] र छोराहरू ( [[:श्रेणी:चन्द्र खलक|चन्द्र खलक]])]] वि सं १९५८ मा सत्तामा आएका [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले उत्तराधिकारीको रोलक्रम आफ्ना छोराहरूमा सिमित पार्नका लागि विसं १९७७ सालमा सम्पूर्ण शमशेर खलकलाई तीन समुहमा विभाजन गरे । उनले विभाजन गरेको ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह निम्नानुसार थियो : * जातीय परम्परा अनुसार बाजा बजाएर , सिन्दूर हालेर , डोली चढाई विवाह गरी ल्याएकीबाट जन्मेका "सत्र भाइ"बाट जन्मेका ‘ए' समूह * भात बाहेक सबै कुरा चल्ने जातकी विवाहित पत्नीबाट जन्मेका र अरु केहि राणाहरुका सन्तानहरु ‘बी’ समूह * ल्याइतेबाट जन्मेका सबै राणाका सन्तानहरु ‘सी' समूह यहाँ स्मरणीय कुरा के छ भने चन्द्र शमशेरकी एक मात्र विवाहिता पत्नी थिइन् र उनीबाट जन्मेका [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]], [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]], [[केशर शमशेर राणा|केशर शमशेर]], [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शङ्कर शमशेर]] [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] र [[सिंहसम्शेर राणा|सिंह शमशेर]] सबै ‘ए' समूहमा पर्दथे ।<ref name=":0">The Ranas http://countrystudies.us/nepal/15.htm</ref> जंगी तथा निजामति प्रशासनको माथिल्लो उच्च ओहोदामा 'ए' क्लासका राणाहरु मात्र जान सक्थे तर 'बी' र सी क्लासका राणाहरु [[कर्नल|कर्णेल]]को तह सम्म मात्र पुग्न सक्थे , प्रधानमन्त्री बन्न सक्दैनथे ।<ref name=":0" /> == जुद्ध शमशेर == वि.सं. १९९० चैत ०१ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले "सि क्लास"का राणाहरूलाई [[चार भञ्ज्याङ]]बाट कटाउने कटु निर्णय लिए । उनीहरूलाई रोलक्रमबाट पनि झिकियो। तदनुसार कमाण्डर इन्चीफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]लाई पाल्पाको तैनाथवाला लाघारिए । <ref name="सुवेदी">{{cite book | last = सुवेदी | first = राजाराम | author-link = राजाराम सुवेदी | year = फागुन २०६१ | title = नेपालको तथ्य इतिहास | publisher = [[साझा प्रकाशन]] | url = | isbn = 99933-2-406-X | pages = २६१ }}</ref> त्यसपछिको रोलक्रम यस अनुसार भयो:<ref name="रामजी ">{{cite book | last = उपाध्याय | first = रामजी | author-link = | year = 1950 | title = नेपालको इतिहास अर्थात दिग्दर्शन | publisher = सुब्बा होमनाथ केदारनाथ बनारस | url = https://ia800103.us.archive.org/1/items/428977-nepal-ko-itihas-1950/428977-Nepal%20Ko%20Itihas%20%281950%29.pdf | isbn = | pages = 96 }}</ref> # [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]] # [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर]] # [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] # [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]] # [[केन्द्र शमशेर]] # [[बहादुर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|बहादुर शमशेर]] # अग्नी शमशेर # सिंह शमशेर # [[हरि शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हरि शमशेर]] # [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] # सूर्य शमशेर # [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शंकर शमशेर]] # नारायण शमशेर # [[मदन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मदन शमशेर]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == <references /> [[श्रेणी:राणा शासन]] [[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]] [[श्रेणी:चन्द्र शमशेर]] hk1tbvxc5ao93mzo5bkj1hpa3g3kqc1 1354570 1354542 2026-05-08T04:26:59Z Bishaldev100 28807 /* जुद्ध शमशेर */ 1354570 wikitext text/x-wiki राणाशासनमा '''उत्तराधिकारी रोलक्रम''' बरिस्ठता / जन्मको आधारमा गरिने मर्यादाक्रम थियो । [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को समयदेखि नै आफ्ना छोरा नातिहरूलाई उत्तराधिकारीको रोलक्रममा अगाडि ल्याउन व्यापक प्रयास भएको पाइन्छ। जंगबहादुरले आफ्नो नाति युद्धप्रतापजंगलाई आफ्ना भतिजाहरूभन्दा अगाडि रोलमा राखेका थिए। यसैको कारणले [[४२ साल]]को पर्व घटेको थियो। [[चित्र:Dhir_Shamsher_Rana_and_sons_bw.jpg|thumb|'''धीर शमशेर राणा र उनका सत्र भाइ छोरा ( [[:श्रेणी:शमशेर खलक|शमशेर खलक]] )'''<ref>http://thedailyjournalist.com/author/ranasubodh/<nowiki/>Higher resolution version from: [https://1.bp.blogspot.com/-xIro4Btrwx8/WnJ1fxAM1FI/AAAAAAAALJQ/C9Ydw3gc-7oRsuia_ChowjIBf1Beuw97gCLcBGAs/s1600/Dhir%2Band%2Bsons.jpg]</ref> ]] ए, बि, सि, क्लास राणाको वर्गीकरण [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले गरेका थिए। चन्द्र शमशेरको एक मात्र विवाहिता रानी थिइन् भने उनका दाइ वीरशमशेर र भाइहरूका कयौं भित्रियाहरू थिए। उनीहरूबाट जन्मिएका छोरा भतिजाहरूलाई पन्छाएर आफ्ना छोरालाई रोलमा अगाडि ल्याउन चन्द्र शमशेरले यो बर्गीकरण गरेका थिए। यसको सबैभन्दा ठूलो मार वि.सं. १९९० मा तत्कालीन कमान्डर इनचिफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]] (वीर शमशेरका छोरा) लाई पर्न गर्यो। [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शमशेर]] लगायतका राणाहरू यसै नियमका कारणले रोलबाहिर पर्न गए। र यसको रिस साध्नलाई [[नेपाली कांग्रेस]]मा जोडिए। == जंगबहादुरको समयको रोलक्रम == [[चित्र:Jung_Bahadur_with_sons_Jagat_Jung_and_Jeet_Jung.jpg|thumb|श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा]] [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग]]; [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग]]]] श्री ३ महाराज एवम् प्राइम मिनिस्टर उत्तराधिकारसम्बन्धी अप्राकृतिक रोलक्रम निर्धारित गरेर वास्तवमा प्राइम मिनिस्टर जनरल जंगबहादुर कुँवर राणाले नै राणा परिवारहरू बीचमा आपसी फुट तथा कलहको बीउ रोपिदिएका थिए। आफ्ना नातिहरूलाई समेत यिनले आफ्ना भाइका छोराहरूको प्राइम मिनिस्टर वा श्री ३ महाराज हुने रोलक्रम भन्दा अघिल्लो रोलक्रममा राखिदिनु नै परिवारिक कलहको मुल कारण बन्न आएको थियो। यसै रोलक्रमले गर्दा [[जनरल अधिकारी|जनरल]] जंगबहादुर कुँवर राणाका छोरा नाति तथा जनरल धीरशमशेर कुँवर राणा एवम् यिनका छोरा गरि राणा परिवारका सदस्य दुई ओटा गुटमा विभक्त थिए- एउटा गुट जङ्ग परिवारका राणाहरूको र अर्को गुट शमशेर परिवारका राणाहरूको। जंगबहादुरले बनाएको रोलक्रम तल लेखिएको बमोजिम थियो: # श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी]] #श्री [[कमान्डर-इन-चिफ|कम्यांडर इन चिफ]] जनरल [[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणउद्दीपसिंह कुँवर राणाजी]] #श्री पश्चिम्तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगत शमशेर राणा|जगत् संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री पूर्वतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[धीर शमशेर राणा|धीर संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगतजङ्ग राणा|जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री जनरल पद्मजंग बहादुर कुवर राणाजी #श्री ३ महाराज जंगबहादुर कुवर राणाजीका विवाहपट्टिका छन्ज्याल् #श्री लेफटेन्ट जनरल बबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट जनरल रणवीर जंग कुवर राणाजी #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टिका छोरा श्रीयुद्धप्रताप जंग कुवर राणाजी #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल जीत जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टि छोरा भया उनको #श्री [[मेजर जनरल]] केदार नरसींह कुवर राणाजी #श्री [[मेजर जनरल]] बंविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट बुद्धिविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीरसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल अंबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल धोजनरसिंह कुवर राणाजी #श्री मेजर जनरल रामकृष्ण कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा|षड्गसंशेर कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल भूपेन्द्रजंग  कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[रण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रणसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देवसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल वीरविक्रम जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीमसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल फत्यसंशेर जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल ललितसंशेर जंग कुवर राणाजी वहापछि ४ भाइका विवाहिता भात षान हुन्या रानीपट्टिका अब जन्मन्या छोराहरू वहापछि श्री लेफटेन्ट कर्नेल भैरवनरसिंह कुवर राणाजी श्री कर्नेल यक्षविक्रम बहादुर कुवर राणाजी ... इति संवत् १९२४ माघ शुदि १० रोज २ शुभम् ==१९४१ मंसिर १० को रोलक्रम == == वीर शमशेरको उत्तराधिकारी नियम == [[चित्र:Bir_Shumsher_with_his_wife_and_sons.png|thumb|[[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]] र पत्नी र छोराहरू]] [[४२ सालको पर्व]] मच्चाएर सत्तामा आएका [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]ले [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को छोरा नातिहरूलाई रोलक्रममा अगाडि ल्याउन बनाएको अबैज्ञानिक उत्तराधिकारी नियमलाई परिवर्तन गरे । उनले जंग खलक र नरसिंह खलकलाई रोलक्रमबाट हटाइ शमशेर खलकलाई मात्र राखे । == ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह == [[चित्र:Chandra_Shamsher_and_sons.jpg|thumb|355x355px|[[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]] र छोराहरू ( [[:श्रेणी:चन्द्र खलक|चन्द्र खलक]])]] वि सं १९५८ मा सत्तामा आएका [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले उत्तराधिकारीको रोलक्रम आफ्ना छोराहरूमा सिमित पार्नका लागि विसं १९७७ सालमा सम्पूर्ण शमशेर खलकलाई तीन समुहमा विभाजन गरे । उनले विभाजन गरेको ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह निम्नानुसार थियो : * जातीय परम्परा अनुसार बाजा बजाएर , सिन्दूर हालेर , डोली चढाई विवाह गरी ल्याएकीबाट जन्मेका "सत्र भाइ"बाट जन्मेका ‘ए' समूह * भात बाहेक सबै कुरा चल्ने जातकी विवाहित पत्नीबाट जन्मेका र अरु केहि राणाहरुका सन्तानहरु ‘बी’ समूह * ल्याइतेबाट जन्मेका सबै राणाका सन्तानहरु ‘सी' समूह यहाँ स्मरणीय कुरा के छ भने चन्द्र शमशेरकी एक मात्र विवाहिता पत्नी थिइन् र उनीबाट जन्मेका [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]], [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]], [[केशर शमशेर राणा|केशर शमशेर]], [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शङ्कर शमशेर]] [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] र [[सिंहसम्शेर राणा|सिंह शमशेर]] सबै ‘ए' समूहमा पर्दथे ।<ref name=":0">The Ranas http://countrystudies.us/nepal/15.htm</ref> जंगी तथा निजामति प्रशासनको माथिल्लो उच्च ओहोदामा 'ए' क्लासका राणाहरु मात्र जान सक्थे तर 'बी' र सी क्लासका राणाहरु [[कर्नल|कर्णेल]]को तह सम्म मात्र पुग्न सक्थे , प्रधानमन्त्री बन्न सक्दैनथे ।<ref name=":0" /> == जुद्ध शमशेर == वि.सं. १९९० चैत ०१ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले "सि क्लास"का राणाहरूलाई [[चार भञ्ज्याङ]]बाट कटाउने कटु निर्णय लिए । उनीहरूलाई रोलक्रमबाट पनि झिकियो। तदनुसार कमाण्डर इन्चीफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]लाई पाल्पाको तैनाथवाला लाघारिए । <ref name="सुवेदी">{{cite book | last = सुवेदी | first = राजाराम | author-link = राजाराम सुवेदी | year = फागुन २०६१ | title = नेपालको तथ्य इतिहास | publisher = [[साझा प्रकाशन]] | url = | isbn = 99933-2-406-X | pages = २६१ }}</ref> त्यसपछिको रोलक्रम यस अनुसार भयो:<ref name="रामजी ">{{cite book | last = उपाध्याय | first = रामजी | author-link = | year = 1950 | title = नेपालको इतिहास अर्थात दिग्दर्शन | publisher = सुब्बा होमनाथ केदारनाथ बनारस | url = https://ia800103.us.archive.org/1/items/428977-nepal-ko-itihas-1950/428977-Nepal%20Ko%20Itihas%20%281950%29.pdf | isbn = | pages = 96 }}</ref> # [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]] # [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर]] # [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] # [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]] # [[केन्द्र शमशेर]] # [[बहादुर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|बहादुर शमशेर]] # अग्नी शमशेर # सिंह शमशेर # [[हरि शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हरि शमशेर]] # [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] # सूर्य शमशेर # [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शंकर शमशेर]] # नारायण शमशेर # [[मदन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मदन शमशेर]] == मोहन शमशेर == # [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] # [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]] # [[केशर शमशेर राणा|केशर शमशेर]] # [[बहादुर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|बहादुर शमशेर]] # अग्नी शमशेर # सिंह शमशेर # [[हरि शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हरि शमशेर]] # प्रचण्ड शमशेर # [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] # [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शंकर शमशेर]] # नारायण शमशेर # [[मदन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मदन शमशेर]] # एकराज शमशेर # शुर शमशेर # कल्याण शमशेर # लक्ष्मण शमशेर # बसन्त शमशेर # मृगेन्द्र शमशेर # ब्रह्म शमशेर # [[नर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|नर शमशेर]]  # शारदशमशेर # अर्जुन शमशेर # [[विजय शमशेर]] # अरुण शमशेर # साम्राज्य शमशेर # केन्द्र शमशेर # युवराज शमशेर  # हरिहर शमशेर == सन्दर्भ सामग्रीहरू == <references /> [[श्रेणी:राणा शासन]] [[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]] [[श्रेणी:चन्द्र शमशेर]] 1m9kgsoqcaa97zdfo57fw7xnm8xa9ye 0 100606 1354589 1345791 2026-05-08T05:24:47Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354589 wikitext text/x-wiki {{Pp-vandalism|small=yes}} {{विशेष लेख|स्थान}} {{Infobox settlement | name = गुजरानवाला | official_name = | native_name = <br/>{{Nastaliq|گوجرانوالا}} | settlement_type = [[सहर|सहर जिल्ला]] / [[गुजरानवाला]] [[राजधानी]] <!-- Divisions of Pakistan are official order administrative division system, not metropolitan which is a general term for any major city of world. Pakistan Government Body, see: [[List of divisions of Pakistan]] --> | image_skyline = {{Photomontage|location=center |photo1a =Nishan-E-Manzil Gujranwala 20140925.jpg |photo2a =Taj Mahal hotel.JPG |photo2b =Tomb of Mulana Zafar Ali Khan.jpg |photo3a =University of the Punjab, Gujranwala Campus 2.jpg |size = 250 |border = 0 |color = |foot_montage =शीर्षबाट क्रमश: निसान-ए-मञ्जिल, ताजमहल होटल (बायाँ), जफर अली खानको समाधि (दायाँ) र पन्जाब विश्वविद्यालय}}</center> | pushpin_map = Punjab Pakistan#Pakistan#Asia#Earth | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = [[पन्जाब, पाकिस्तान|पन्जाब]], [[पाकिस्तान]]मा रहेको स्थान | coordinates = {{Coord|32|9|24|N|74|11|24|E|type:city_region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{nowrap|{{Flag|पाकिस्तान}}}} | subdivision_type1 = क्षेत्र | subdivision_type2 = विभाग | subdivision_type3 = [[पाकिस्तानका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_type4 = तहसिल | subdivision_type5 = स्वायत्त सहरहरू | subdivision_type6 = सङ्घ परिषद | subdivision_name1 = {{flagicon|Punjab}} [[पन्जाब, पाकिस्तान|पन्जाब]] | subdivision_name2 = विभाग [[गुजरानवाला]] | subdivision_name3 = [[जिल्ला|गुजरानवाला]] | subdivision_name4 = गुजरानवाला सहर तहसिल | subdivision_name5 = ७ | subdivision_name6 = १९ | established_date = | government_type = नगर परिषद | government_footnotes=<ref name="mcorp-web">{{cite web|url=http://www.gujranwala.gop.pk/assets/uploads/images/sliders/cover_photo.jpg|title=Complaint Management System: Municipal Corporation, Gujranwala|publisher=The Urban Unit, Planning & Development (Punjab)|access-date=2018-04-26}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180427120305/http://www.gujranwala.gop.pk/assets/uploads/images/sliders/cover_photo.jpg |date=2018-04-27 }}</ref> |leader_title = मेयर |leader_name = सेख सरावत इक्रम |leader_title1 = उप-मेयर |leader_name1 = राना मकसुद |leader_title2 = उप-मेयर |leader_name2 = सलमान खलिद बट | area_total_km2 = ३१९८ | elevation_footnotes = | elevation_m = | image_blank_emblem = MCorp Gujranwala.png | blank_emblem_type = नगर परिषद लोगो | blank_emblem_alt = नगर परिषद गुजरानवाला | blank_emblem_size = 80px | population_total = २,२३८,२४३ | population_as_of = २०१७ | population_footnotes = <ref name="census2017">{{Cite web|url=http://www.pbscensus.gov.pk/sites/default/files/bwpsr/punjab/GUJRANWALA_BLOCKWISE.pdf|title=पाकिस्तानको प्रदेश अनुसारको जनसङ्ख्या र घरहरूको सङ्ख्या: पन्जाब|website=पिबिएस सेन्सस|publisher=पाकिस्तान राष्ट्रिय जनगणना आयोग|access-date=2018-04-27}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180508151404/http://www.pbscensus.gov.pk/sites/default/files/bwpsr/punjab/GUJRANWALA_BLOCKWISE.pdf |date=2018-05-08 }}</ref> | population_density_km2 = | population_note = गुजरानवाला सहर: ७३,९४०<br/>गुजरानवाला नगरपालिका निगम: २,०२७,००१<br/>गुजरानवाला: १३७,३०२ <!-- | religion_main = इस्लाम | religions_sub = इसाई | Literacy_rate = ५६.६% --> | postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = ५२२५० | area_code = ०५५ | website = [http://www.gujranwala.gop.pk/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = | timezone = [[पाकिस्तानी समय]] | utc_offset = +५ }} '''गुजरानवाला''' ({{lang-ur|{{Nastaliq|گوجرانوالا}}}}) [[पाकिस्तान]]को [[पन्जाब, पाकिस्तान|पन्जाब]] प्रदेशमा रहेको एक प्रमुख [[सहर]] हो। यो सहर नजिकैको पन्जाब प्रान्तको राजधानी [[लाहोर]]बाट उत्तरतर्फ रहेको छ। यो सहर [[पाकिस्तान]]को ७औँ बढी जनघनत्व भएको [[महानगरीय क्षेत्र]] हो भने यो जनसङ्ख्याको हिसाबले [[पाकिस्तान]]को ५औँ सबैभन्दा ठुलो सहर हो।<ref>{{cite web |url=http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files//tables/POPULATION%20SIZE%20AND%20GROWTH%20OF%20MAJOR%20CITIES.pdf | title=जनसङ्ख्याको आकार र प्रमुख सहरहरूको बृद्धि| publisher=पाकिस्तान केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग | accessdate=११ जुन २०१५ |date=१९९८}}</ref> यो सहरको स्थापना १८औँ शताब्दीमा भएको थियो। यो सहर उत्तरी पन्जाबका नजिकैका अन्य पुरानो सहरहरूको तुलनामा आधुनिक सहर हो। यो सहर सन् १७६३ देखि सन् १७९९ सम्म, सुरचकिया मिस्लको राजधानीको रूपमा रहेको थियो। गुजरानवाला सिख महाराजा [[रणजित सिंह|रञ्जित सिंह]]को जन्मस्थल पनि हो।<ref>{{cite web |url=https://www.pakpedia.pk/gujranwala |title=गुजरानवाला सहरको जानकारी |publisher=पाकपिडिया|date=}}</ref> गुजरानवाला पाकिस्तानी सहरहरू [[कराची]] र [[फैसलाबाद]]पछिको तेस्रो ठुलो औद्योगिक केन्द्र हो<ref name="Naz"/> र यस सहरले [[पाकिस्तान]]को राष्ट्रिय [[कुल ग्राहस्थ उत्पादन]]को ५% योगदान गर्दछ।<ref name=PAAG/>यो सहर उत्तर-पूर्वी पन्जाब प्रान्तको ठुला सहरी केन्द्रहरूको सञ्जालमा आबद्ध छ जुन [[पाकिस्तान]]को अत्यधिक उच्च औद्योगिक क्षेत्रहरू हुन्।<ref>{{cite web|last1=अजहर|first1=अन्नुस|last2=एदिल|first2=साहिद|title=सामाजिक आर्थिक परिणामहरूमा गल्तीको प्रभाव: पन्जाब जिल्ला स्तर अध्ययन|url=http://www.pide.org.pk/psde/pdf/AGM32/papers/Effect%20of%20Agglomeration%20on%20Socio-Economic%20Outcomes.pdf|publisher=पाकिस्तानको विकास अर्थशास्त्र संस्थान|accessdate=2 June 2017}}</ref> यस सहरको छिमेकको निर्यात केन्द्रित अर्थतन्त्र रहेको औद्योगिक सहरहरू [[सियालकोट]] र [[गुजरात]]सँग यसको सुनौलो त्रिभुज भनिने सम्बन्ध रहेको छ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=P5pvAwAAQBAJ&pg=PA2&lpg=PA2&dq=sialkot+gujranwala+gujrat+golden+triangle&source=bl&ots=G3CAFE-Jxj&sig=D24M5cRh6i_UvdwNdWjFFH-GKzI&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj0v4TAkITZAhViHGMKHeFABDkQ6AEIVDAH#v=onepage&q=sialkot%20gujranwala%20gujrat%20golden%20triangle&f=false|title=औद्योगिक रोजगारीको एक आकलन विश्वविद्यालय स्नातकहरू बीचका गन्तव्यहरू: गुजरात- सियालकोट-गुजरानवाला औद्योगिक क्लस्टर, पाकिस्तानमा|last=मेहमुद|first=मिर्जा, फैसल|last2=अलि|first2=जफराई, अतिफ|last3=सइम|first3=हस्मि,महमद|date=२०१४-०४-२१|publisher=इन्टरनेसनल फुड फोलिसि|year=|isbn=|location=|pages=२|language=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref name="Naz"/> ==शब्दको उत्पत्ति== 'गुजरानवाला' शब्द [[पन्जाबी भाषा|पन्जाबी]] भाषामा गुजारहरूको निवास भन्ने अर्थ रहेको छ<ref name="IGI">[http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V12_369.gif गुजरानवाला सहर&nbsp;– भारतको भैगोलिक स्थानको बर्णन, पृष्ठ ३६३] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170329052506/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V12_369.gif |date=2017-03-29 }}</ref><ref>{{cite book| title =भारतीय जनताको इतिहास र संस्कृति: एक शास्त्रीय उमेर | author =रमेश चन्द्र मजुमदर |author2=भारतीय इतिहास समिति| publisher = जि एलेन र युनविन | year =१९५४ | page =६४ |url=https://books.google.com/books?id=8QhuAAAAMAAJ&q=gujar+khan+#search_anchor | quote =}}</ref> र उत्तरी पन्जाबमा रहेका कुनै निश्चित बासस्थान नभएका वा भ्रमणशिल मानिसहरू र त्यहाँ रहेका घास खाने जन्तुहरूको सन्दर्भमा यो नाम रहन गएको थियो। एक स्थानीय कथनका अनुसार, यो सहर एक विशिष्ट गुजार, चौधरी गुजारको सन्दर्भमा नामकरण गरिएको थियो। जो सहरको पर्सियन पाङ्गा वा सकियाका मालिक थिए। जसबाट सहरमा पानी वितरण गर्ने काम हुने गर्दथ्यो।<ref name="Naz"/> ==इतिहास== === उत्पत्ति === गुजरानवालाको वास्तविक उत्पत्ति सम्बन्धमा स्पष्ट छैन। छेउछाउका प्राचीन सहर [[लाहोर]], [[सियालकोट]] र इमिनाबादको तुलनामा गुजरानवाला एक आधुनिक सहर हो। यो १६औँ शताब्दीको बीच एउटा गाउँको रूपमा स्थापित भएको थियो।<ref>{{cite book|title= गुजरानवाला जिल्लाको भौगोलिक स्थलहरूको बर्णन, १८८३-४|publisher=पन्जाब सरकार|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.281430|accessdate=२२ डिसेम्बर २०१७}}</ref> स्थानीयका अनुसारगुजरानवालाको मूल नाम खानपुर शन्शी रहेको विस्वास गर्दछन् तर हालका विद्यवानहरू भने यो गाउँ नभई गुजरानवाला खियाली ढोका नजिक रहेको सेराई गुजरान रहेको कुरा १८औँ शताब्दीको अहमद शाह दुरानीको आक्रमणको सन्दर्भमा विभिन्न स्रोतहरूमा उल्लेख भएको पाइन्छ।<ref name="Naz" /> ===सिख=== [[चित्र:Ranjet Singh's Birth place.jpg|thumb|left|महाराजा रञ्जित सिंहको जन्म स्थल]] सन् १७०७ मा [[मुगल साम्राज्य]]को अन्तिम शासक [[औरङ्गजेब]]को निधन पश्चात मुगल शक्तिमा आएको ह्रासले विभिन्न [[सिख धर्म|सिख]] राज्यहरू यस क्षेत्रलाई नियन्त्रण गर्नका लागि हालको आधुनिक गुजरानवाला नजिकै आएका थिए।<ref name="IGI"/> नादिर शाहको सन् १७३८ को आक्रमणलाई विफल बनाउनका लागि सुकरचकिया मिस्लका शासक चरत सिंह तथा स्थानीय मुस्लिम प्रमुख मुहम्मद यार नादिरले सेनालाई एकिकृत गरेका थिए जसले पछि [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]को शासन व्यवस्थालाई सत्ताच्युत गर्ने काम गरेको थियो। यस क्षेत्रमा चरत सिंहले सन् १७५६ र सन् १७५८ को मध्यमा एक गढीको निर्माण गरेका थिए जसलाई सन् १९६१ सेप्टेम्बरमा लाहोरका गभर्नर ख्वाजा उबैदले घेराबन्दी गरेर राखेका थिए।<ref name="Naz"/> त्यस पश्चात उनले यस सहरको दर्जालाई उनको मिस्लको राजधानीको रूपमा परिणत गरेका थिए। चरत सिंहको नाति रञ्जित सिंहको जन्म सन् १७८० मा गुजरानवाला सहरको पुरानी मण्डी बजारमा भएको थियो, जसलेपछि गएर [[सिख साम्राज्य]]को स्थापना गरेका थिए। रञ्‍जित सिंहद्वारा स्थापित सिख साम्राज्यले [[बेलायती साम्राज्य|अङ्ग्रेज]]हरूको आगमन हुनु पूर्व पन्जाबलाई आफ्नो नियन्त्रण राखेको थियो। रञ्जित सिंहले सन् १७९२ मा सत्ता सम्भालेपछि आफ्नो राज्यको राजधानी गुजरानवाला सहरलाई कायम राखेका थिए। उनको सेनापति हरि सिंह नाल्वाले त्यस समयमा गुजरानवालाको चारैतर्फ ठुलो माटोको पर्खाल बनाएका थिए र सहरको नयाँ सडक सञ्जाल योजना स्थापना गरे जुन आजको दिनसम्म पनि कायम छ। सन् १७९९ सम्म गुजरानवाला रञ्जित सिंहको राजधानी थियो तर उनले दुर्रानीहरूबाट नजिकैको पुरानो मुगल राजधानी [[लाहोर]] कब्जा गरी पुरानो मुगल राजधानीमा नै राजधानी सारेका थिए। महाराजा रञ्जित सिंहका अन्तिम पत्नी महारानी जिन्द कौरको पनि सन् १८१७ मा गुजरानवालामा जन्म भएको थियो। ===बेलायती साम्राज्य=== [[चित्र:Clock Tower, Hafizabad road side, Gujranwala.jpg|thumb|upright|सन् १९०६ मा स्थापना गरिएको घण्टाघर]] [[चित्र:Gujranwala Railway Station.jpg|thumb|रेल्वे स्टेसन]] गुजरानवालालाई सन् १८४८ मा [[बेलायती साम्राज्य|ब्रिटिस साम्राज्य]]द्वारा कब्जा गरिएको थियो र त्यस पश्चात ब्रिटिस साशन व्यवस्थामा यो क्षेत्रको तीव्र गतिमा विकास भएको थियो। गुजरानवाला सन् १८६७ मा नगरपालिकाको रूपमा स्थापना गरिएको थियो भने सिखकालिन सहरका ढोका भएको स्थानभन्दा माथि काठको भित्ताहरू, खियाली तथा लाहोरी ढोका बनाउने कार्य सन् १८६९ मा सम्पन्न भएको थियो। सन् १९०६ मा केन्द्रीय गुजरानवालाको केन्द्रमा एक नयाँ घण्टाघर बनाइएको थियो। इसाई धर्म प्रचारकहरू ब्रिटिस उपनिवेशिक शासनको समयमा यस क्षेत्रमा ल्याइएको थियो र गुजरानवालामा धेरै चर्चहरू र स्कूलहरूको गृह सहर बन्यो। सहरको पहिलो प्रेस्बिटेरियन चर्च सन् १८७५ मा सिभिल लाइन्स क्षेत्रमा स्थापित भएको थियो। त्यसपछि थेयोलोजिकल सेमिनार सन् १८७७ मा र एक इसाई प्राविधिक विद्यालयको स्थापना सन् १९०० मा भएको थियो। ===विभाजन=== [[पाकिस्तान]]को स्वतन्त्रता तथा सन् १९४७ को ब्रिटिस भारतको विभाजन पश्चात, गुजरानवाला पन्जावको सबैभन्दा खराब दंगाको स्थल बनेको थियो। स्थानीय हिन्दु र सिख भएका ठुला स्थानहरूमा आक्रमण वा विनाश भएको थियो। दंगाकारीहरू सहरमा आक्रमणको लागि कुख्यात भएको थियो, लाहोरको कामिहरू यस्तो विभत्स आक्रमणमा संलग्न थिए। २२ सेप्टेम्बरमा अमृतसर रेलवे स्टेसनमा सिख आतंकबादीद्वारा एक शरणार्थी सवार रेल विरुद्ध हमला गरेका कारण ३ घण्टामा ३००० भन्दा बढी मुसलमानहरूको मृत्यु भएको थियो। त्यस घटनापछि गुजरानवालाका आतंकबादीहरूले एक रेलमा सवार हिन्दु र सिख शरणार्थी माथि हमला गरेका थिय र त्यसको कारण ३४० शरणार्थीको मृत्यु भएको थियो। मुस्लिम भगाउने अभियानका कारण विभिन्न क्षेत्रबाट मुस्लिमहरू शरणार्थीहरू गुजरानवाला आउन थाले त्यसपछि भारतको पूर्वी पन्जाबको जनसङ्ख्या घट्न पुग्यो। गुजराववालामा आउने शरणार्थी ती व्यक्तिहरू थिए जो [[अमृतसर]], [[पटियाला]] र [[लुधियाना]]का सहरहरूबाट भागेका थिए। ===आधुनिक=== गुजरानवाला मुस्लिम शरणार्थीले सहरलाई मुस्लिम सहरमा परिवर्तन गराइ दिए। मार्च १९४८ सम्म, गुजराणवालन जिल्लामा ३००,००० भन्दा धेरै शरणार्थीहरू पुन: स्थानान्तरण गरेका थियो। धेरै शरणार्थीहरू पोस्ट र जागिरहरू पाउन थालेपछि त्यस क्षेत्रमा ठाउँक अभावमा शरणार्थीहरू दक्षिण कराचीमा स्थानान्तरण भएका थिए। शरणार्थी जनसङ्ख्या प्राय स्थानीयहरूमा बसोबास भएको थियो जुन प्राय गैर-मुस्लिम थिए। ===वास्तुकला=== गुजरानवालामा विभिन्न ऐतिहासिक भवनहरू छन्, उदाहरणका लागि ब्राण्ड्रेथ गेट, लाउरी गेट, बजार क्षेत्रको खियाली गेट आदी। १८८१ मा निर्माण गरिएको मुख्य रेलवे स्टेसन र १९९६ मा घण्टाघरको पनि स्थापना भएको थियो। यस ठाउँको सबैभन्दा ठुलो चर्च सेन्ट पल प्रेसबीटरियन चर्च हो जुन २०१० मा स्थापना भएको थियो। ==भूगोल== यो सहर [[पाकिस्तान]]को पन्जाब प्रान्तमा पर्दछ र यो ३२°९'२४" उत्तर अक्षांश र ७४°११'२४" पूर्व देशान्तरणमा अवस्थित छ। यो सहर उत्तरमा [[चिनाब नदी|चनाब नदी]] र दक्षिणमा [[रवि नदी|रावी नदी]]को बिच भागमा पर्दछ। गुजरानवाला पन्जाब प्रदेशको उत्तरी भागको एक ऐतिहासिक क्षेत्र माझाको एक भाग हो। यो सहर पन्जाबको समथल मैदानबाट फैलिएको थियो।<ref>{{cite book|last1=बल|first1=डब्ल्यु.इ.|title=गुजरानवाला जिल्लाको भूमि राजस्व निपटानको संशोधन प्रतिवेदन|date=१८७४|url=https://books.google.com/books?id=K9KZmQWXtwkC&pg=PA8&dq=gujranwala+history&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwie1bjlhZzYAhWirVQKHW0SBLcQ6AEIKTAA#v=onepage&q=gujranwala&f=false|accessdate=२२ डिसेम्बर २०१७ }}</ref> गुजरानवाला सहर समुद्री सतहबाट २२६ मिटर (७७४ फिट) को उचाइमा रहेको छ भने यस सहरको छेउछाउमा झक्खर मण्डी र अन्य गाउँहरू रहेका छन्। यो सहरको दक्षिणमा ८० किलोमिटरको दुरीमा पन्जाब प्रदेशको राजधानी लाहोर रहेको छ भने यस सहरको उत्तरमा सियालकोट सहर र गुजरात सहर रहेको छ। [[गुजरात, पाकिस्तान|गुजरात]] सहरले गुजरानवालालाई भीमबिर र [[आजाद कश्मीर]] र [[सियालकोट]]ले यसलाई [[जम्मु|जम्मू]]सँग जोडेको छ। यो सहरको लगभग १६० किलोमिटर दक्षिण-पश्चिममा [[फैसलाबाद]] सहर रहेको छ। यस सहरको पश्चिममा हाफिजाबाद र पिण्डी भटियान रहेको छ जसले गुजरानवालालाई झङ्ग, चिनोट र [[सरगोधा|सरगोढा]]सँग जोडेको छ। ===मौसम=== गुजरानवाला सहरको मौसम तातो खालको छ।<ref name="Climate-Data.org">{{cite web|title=मौसम: गुजरानवाला&nbsp;– जलवायु ग्राफ, तापमान ग्राफ र मौसम तालिका|url=http://en.climate-data.org/location/1077/|publisher=क्लाइमेट डाटा डट ओआरजी|accessdate=७ सेप्टेम्बर २०१३}}</ref> ग्रीष्म ऋतुमा (जुन देखि सेप्टेम्बर सम्म) यस सहरको तापक्रम ३६-४२ डिग्री सम्म पुग्छ भने नोभेम्बर देखि फेब्रुअरी महिना सम्म तापक्रम घटेर ६ डिग्री सम्म पुगेको छ। यस सहरमा उच्चतम-वर्षा हुने महिना सामान्यतया जुलाई र अगस्ट हुन्। अन्य महिनाको समयमा औसत वर्षा करिब २५ मिलिमिटर (०.९० इन्च) हुने गर्छ। नोभेम्बरदेखि अप्रिल महिना यस सहरको सबैभन्दा सुख्खा महिना हो जहाँ थोरै मात्रामा पानी पर्ने गरेको छ।<ref>[http://www.myweather2.com/Cricket/Pakistan/Jinnah-Stadium-Gujranwala/monthly-averages.aspx?month=१ जिनाह रङ्गशाला, गुजरानवाला&nbsp;– मासिक औसत]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Weather box | width = auto | location = गुजरानवाला | metric first = Yes | single line = Yes | Jan high C = 19.1 | Feb high C = 22.1 | Mar high C = 27.4 | Apr high C = 33.7 | May high C = 39.0 | Jun high C = 40.8 | Jul high C = 36.1 | Aug high C = 34.6 | Sep high C = 35.0 | Oct high C = 33.0 | Nov high C = 27.0 | Dec high C = 21.2 | Jan mean C = 12.2 | Feb mean C = 15.0 | Mar mean C = 20.3 | Apr mean C = 26.0 | May mean C = 31.0 | Jun mean C = 33.8 | Jul mean C = 31.4 | Aug mean C = 30.2 | Sep mean C = 29.5 | Oct mean C = 25.4 | Nov mean C = 18.6 | Dec mean C = 13.4 | Jan low C = 5.3 | Feb low C = 8.0 | Mar low C = 13.3 | Apr low C = 18.4 | May low C = 23.1 | Jun low C = 26.9 | Jul low C = 26.7 | Aug low C = 25.9 | Sep low C = 24.0 | Oct low C = 17.8 | Nov low C = 10.3 | Dec low C = 5.7 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 31 | Feb precipitation mm = 30 | Mar precipitation mm = 29 | Apr precipitation mm = 18 | May precipitation mm = 19 | Jun precipitation mm = 46 | Jul precipitation mm = 147 | Aug precipitation mm = 168 | Sep precipitation mm = 65 | Oct precipitation mm = 9 | Nov precipitation mm = 5 | Dec precipitation mm = 14 | source 1 = ''क्लाइमेट-डाटा डट ओआरजी'', उचाइ: २२५ मिटर }} ===सहरी क्षेत्रको रूपमा=== [[चित्र:Sialkoti Gate ( Brandreth Gate ).jpg|thumb|पुरानो गुजरानवालामा रहेको एक प्रवेश द्वार]] [[चित्र:House no3 Civil lines area internal street, Gujranwala..jpg|thumb|upright|गुजरानवालामा रहेको एक घर]] हरि सिंह नलवाद्वारा बनाइएको नयाँ सहरी योजना अनुसार गुजरानवालामा सबैभन्दा पुरानो पर्खाल राखिएको थियो र त्यसैबेला सन् १७९२ मा रञ्‍जित सिंहले गुजरानवालालाई आफ्नो राजधानी सहरको रूपमा स्थापना गरेका थिए। गुजरावालाको पुरानो सहर शाही र "शाही," बजारमा केन्द्रको रूपमा रहेको छ। गुजरानवालाको पुरानो सहर हिन्दुहरू र सिखहरूको लागि पूजा गर्नका लागि यहाँ धेरै मठमन्दिरहरू रहेका छन्। हिन्दु देवी तालब मन्दिर एक पटक यहाँ रहेको एक ठुलो पानीको ट्याङ्किको लागि प्रसिद्ध थियो र यहाँबाट [[पटियाला]] भागेर जाने परिवारको प्रयोग गर्न राम्रो परिस्थितिमा रहेको छ।<ref name="zrj">{{cite journal|last1=जत|first1=जाहिद रहमन|title=पर्यटनका अवसरहरू खोज्दै|journal=चित्रलेखा कला र डिजाइनको अन्तर्राष्ट्रिय पत्रिका|date=डिसेम्बर २०१५|volume=५|issue=२|url=https://www.researchgate.net/publication/313797955_Exploring_Tourism_Opportunities_Documentation_of_the_Use_of_Spaces_of_the_Pre-_Partitioned_Temples_and_Gurudwaras_in_Punjab_Pakistan|accessdate=२२ डिसेम्बर २०१७|issn=2231-4822}}</ref> सिख धर्मको मन्दिर दमदमा देवी तालब मन्दिरको नजिकै स्थित छ। सिख धर्मको लागि यो एक महत्त्वपूर्ण स्थल हो। जुन बाबा साहिब बेदीलेको इतिहाससँग सम्बन्धित छ। यस सहरमा एक पुरानो गुर्डवारा साहि बजारको नजिक चस्मा चोकमा रहेको छ।<ref name="zrj"/> गुजरानवाला बृद्धि [[बेलायती साम्राज्य|ब्रिटिस साम्राज्य]]को शासनकाल देखिनै सुरु भएको थियो र यो सहर ब्रिटिस [[भारत]]को रेलमार्गद्वरा जोडिएको थियो। यस सहरमा रहेका ऐतिहासिक स्थल जस्तै सरदार महन सिंहको हवेलीलाई [[बेलायती साम्राज्य|ब्रिटिस साम्राज्य]]द्वारा भत्काई त्यसको ठाउँमा नयाँ भवनहरू खडा गरिएको थियो। यस सहरमा रहेको महन सिंहको हवेलीलाई रञ्जितञ्ज को नाममा एक सार्वजनिक स्थलको रूपमा रूपान्तरण गरिएको थियो।<ref name="Naz"/> सन् १९४७ भन्दा पहिले सहरको सिमाना रेलमार्गको पश्चिम भागमा रहेको थियो।<ref name="Naz"/> ==अर्थतन्त्र== [[चित्र:Gujranwala Tools Dies and Moulds Centre.jpg|thumb|कयौँ किसिमका उद्योगहरूको घर-गुजरानवाला]] औद्योगिक उत्पादनको हिसाबले गुजरानवाला [[कराची]] र [[फैसलाबाद]]पछि [[पाकिस्तान]]को तेस्रो ठुलो औद्योगिक केन्द्र हो। गुजरानवाला नजिकका दुई औद्योगिक सहरहरू [[सियालकोट]] र [[गुजरात, पाकिस्तान|गुजरात]] बीचको सापेक्षिक समृद्धि र निर्यात उन्मुख औद्योगिक आधारलाई हेर्दा कहिलेकाहीँ यी सहरहरूलाई '''सुनौलो त्रिभुज'''को रूपमा चित्रित गरिन्छ।<ref name="Naz">{{cite web|last1=नज|first1=निलुम|title=गुजरानवाला सहरी विकासको ऐतिहासिक परिप्रेक्ष्य|url=https://www.academia.edu/9127199/Historical_Perspective_of_Urban_Development_of_Gujranwala_Pakistan|publisher=वास्तुकला विभाग, यूईटी, लाहोर|accessdate=२२ डिसेम्बर २०१७}}</ref> यस सहरमा सञ्चालित उद्योगहरूले ५,००,००० जति मानिसहरूलाई रोजगारी उपलब्ध गराएको छ,<ref>{{cite news|title=राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा गुजरानवालाको महत्त्व|url=https://www.dawn.com/news/206246|accessdate=23 December 2017|agency=डाउन|date=१७ अगस्ट २००६}}</ref> साथै सहरको कुल ग्राहस्थ उत्पादनले पाकिस्तानको कुल अर्थतन्त्रको ५% भाग ओगट्दछ।<ref name=PAAG>{{cite web|title=पन्जाब चम्कँदै|url=http://www.pbit.gop.pk/punjab_at_glance|website=पन्जाब सरकारको अर्थतन्त्र र व्यापार बिभाग|publisher=पन्जाब सरकार|accessdate=२३ डिसेम्बर २०१७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170416133204/http://www.pbit.gop.pk/punjab_at_glance |date=2017-04-16 }}</ref> यस सहरको छेउछाउ अनुमानित ६,५०० साना र मझौला उद्योगहरू, २५,००० कटेजहरू र केही ठुलो कलकारखानाहरू रहेको छ। यो सहर [[पाकिस्तान|पाकिस्तानकै]] सबैभन्दा धेरै उद्योग सञ्चालनमा रहेको सहर हो। यस सहरमा घरायसी समाग्री र प्लम्बिङका समानहरू मात्रै निर्यात गर्ने २०० भन्दा बढी उत्पादक कम्पनीहरू सञ्चालनमा रहेको छ।<ref name="dawn.com">http://www.dawn.com/news/1143243</ref><ref name="gbc.org.pk">http://gbc.org.pk/index.php?option=com_content&view=article&id=49&Itemid=18</ref> यो सहर विद्युतीय पङ्खाहरू निर्माणको लागि एक केन्द्रको रूपमा चिनिन्छ - गुजरानवालाका १५० साना र मझौला व्यवसायहरू विद्युतीय पङ्खा उद्योगसँग सम्बन्धित छन्।<ref name="GBC">{{cite web|title=गुगराणवाला व्यापारिक केन्द्र|url=http://www.gbc.org.pk/index.php/sectors/auto-parts/|publisher=पन्जाब सरकार|accessdate=२२ डिसेम्बर २०१७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171223062518/http://www.gbc.org.pk/index.php/sectors/auto-parts/ |date=2017-12-23 }}</ref> यो सहर [[फलाम]] र [[स्टिल]] उत्पादनका लागि पाकिस्तानकै तेस्रो सबैभन्दा ठुलो सहर हो। यस सहरमा प्राचीनकाल देखिनै फलाम र फलामे वस्तुको निर्माण गरिँदै आएको थियो। जब [[लाहोर|लाहोरमा]] आदिवासीहरूले यस सहरमा आएर निर्माण कार्य शुरू गरेका थिए।<ref>{{cite web|title=फेन्स|url=http://trtapakistan.org/sector-products/industrial-products/fan/|website=टिआरटिए पाकिस्तान|accessdate=२४ डिसेम्बर २०१७}}</ref> गुजरानवालामा [[कपडा]], पोशाक, धागो र अन्य कपडासँग सम्बन्धित वस्तुहरू पनि उत्पादन गरिन्छ। यस सहरमा [[चामल]], [[प्लास्टिक]], कटलरी, कुलर र हिटर, कृषि औजारहरू, [[गलैँचा|गलैंचा]], सिसाबाट बनेका बस्तुहरू, शल्यक्रियाका उपकरणहरू, छालाका बस्तुहरू, सैन्य उपयोगको लागि चाहिँने मेसिनरी सामानहरू, घरेलू उपकरण, [[भटभटे|मोटरसाइकल]] र [[खाद्यान्न|खाद्य बस्तु]]हरू पनि उत्पादन हुन्छ।<ref name=sbp>{{cite web|title=गुजरानवाला सहरको कृषि सर्वेक्षणa|url=http://www.sbp.org.pk/sbp_bsc/BSC/DFSD/AgriSurveyGujranwala.pdf|publisher=पाकिस्तान सरकार|accessdate=२२ डिसेम्बर २०१७|date=२००८}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210615024950/https://www.sbp.org.pk/sbp_bsc/BSC/DFSD/AgriSurveyGujranwala.pdf |date=2021-06-15 }}</ref> सन् २०१० मा, [[विश्व बैङ्क]]द्वारा पाकिस्तानमा व्यवसाय गर्न उपयुक्त रहेको शीर्ष १३ सहरहरू मध्ये छैटौँ स्थान दिएको थियो<ref>{{cite web|title=व्यापारिक गुजरानवाला|url=http://www.doingbusiness.org/data/exploreeconomies/pakistan/sub/gujranwala|publisher=विश्व बैङ्क|accessdate=22 December 2017|date=2010}}</ref> भने निर्माण कार्य गर्न अनुमतिको हिसाबले यो सहरलाई पाकिस्तानको दोस्रो स्थान दिएको थियो।<ref name="PGS">{{cite web|author1=|title=पन्जाबको आर्थिक, सामाजिक र रणनीतिक सुधारको परिणाम|publisher=पन्जाब सरकर|accessdate=24 December 2017|date=मार्च २०१४}}</ref> सन् २०१७ को अन्त्यसम्म, नयाँ [[विद्युत|विद्युत प्राधिकरण]]हरूको स्थापनासँगै यस सहरमा बिजुलीको आपूर्तिले नयाँ मोड लिनुका साथै यसको परिणामस्वरूप उत्पादनको गतिमा निकै सुधार आएको छ।<ref>{{cite news|title=सरकारले देशका भागहरूमा लोडसेडिङको अन्त्य गर्ने घोषणा गरेको छ|url=https://www.dawn.com/news/1374430|accessdate=24 December 2017|agency=डाउन|date=4 December 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=सामग्री निर्यात|url=https://www.dawn.com/news/1372915|accessdate=24 December 2017|agency=डाउन|date=26 November 2017}}</ref> ==प्रशासन== गुजरोवाला सहरलाई सन् १९५१ मा एक जिल्लामा समावेस गरियो। गुजरानवाला विकास प्राधिकरण सन् १९८८ मा सहरको आर्थिक र विकासका पूर्वाधारमा अवलोकन गर्नका लागि पहिलो पटक स्थापना गरिएको थियो। यो सहर हाल जिल्ला सरकार गुजरानवाला (सीडीजीजी) र नगरपालिका निगम गुजरानवालाद्वारा प्रशासित छ भने विकास सामान्यतया गुजरानवाला विकास प्राधिकरण कार्यालयको अधीन रहेको छ। सन् २००७ मा सहर ७ सहरी नगरपालिकाहरूसँग एक सहर-जिल्ला को रूप मा पुन वर्गीकृत गरियो जसमा अरूप, कमोन्की, नडिपुर, नवसिरा, किला दिदार सिंह र वारिजाबाद सहरहरू रहेका छन्।<ref name="Naz"/> ==यातायात== [[चित्र:Gujranwala Wikivoyage banner.jpg|thumb|500px|अस्पताल मार्ग र सियालकोट मार्गको एक दृश्य]] ===सडक=== गुजरानवाला ऐतिहासिक ग्राण्ड ट्रंक सडकमा रहेको छ जसले पेखवर देखि इस्लामाबाद र लौहर सम्म जोडेको छ। ग्राण्ड ट्रंक रोडले [[अफगानिस्तान]] सीमालाई अफगानिस्तानमा स्याङ्गग पासको माध्यमबाट र मध्य एसिया सम्म जोडेको छ। कराकोरम राजमार्गले इस्लामाबाद र पश्चिमी चीनबीचको पहुँच प्रदान गर्दछ, र कारागर, [[चीन|चीनको]] माध्यमबाट मध्य एसिया एक वैकल्पिक मार्गको रूपमा रहेको छ।<ref>{{cite news|title=४९ किलोमिटर मोटरबाटो|url=http://nation.com.pk/09-Dec-2017/49km-sambrial-kharian-motorway-on-the-cards|accessdate=24 December 2017|agency=द नेसन|date=9 December 2017}}</ref> ===रेल=== [[चित्र:Railway Station city Gujranwala.jpg|thumb|गुजरानवाला रेलवे स्टेसन]] गुजरानवाला रेलवे स्टेसनले पाकिस्तानमा १,६८७ किलोमिटर (१,०४८ माइल) लामो दूरीमा रहेको छ यस मार्गले सहरलाई पोर्ट सहरको कराची देखि पेखवर जोड्छ।<ref>{{cite news|title=पाकिस्तानले चीनसँग जोड्ने रेल मार्ग निर्माण गर्ने|url=http://www.hindustantimes.com/world/pakistan-to-get-chinese-funds-for-upgrading-rail-links-building-pipeline/story-pI5fBFrrL6tEuJRe0m3v2O.html|accessdate=9 August 2016|agency=हिन्दुस्तानी टाइम्स|date=10 June 2016|quote=}}</ref><ref>{{cite news|title=कराची देखि पेशावर सम्मको रेल मार्ग सुधार|url=http://www.dailytimes.com.pk/national/22-Jan-2016/karachi-peshawar-railway-line-being-upgraded-under-cpec|accessdate=10 February 2016|work=डेली टाइम्स|date=२२ जनवरी २०१६}}</ref> परियोजनाको पहिलो चरणमा,<ref>"सामर्थ्यको खरिद: चिनियाँ कम्पनीहरूको भुक्तानी संशोधन कोषद्वारा गरिने भएको छ" बिजनेस रेकडर अभिगमन मिति ६ डिसेम्बर २०१५</ref> सन् २०२१ सम्म पूरा गर्ने उदेश्यले कराची र पेशावर बीचको मुख्य लाइन -१ रेल मार्ग ३.६५ अरब अमेरिकि डलरको लागतमा पुरै निर्माण गरिने भएको छ।<ref>{{cite news|title= पाकिस्तानले रेल मार्ग बिस्तार गर्नका लागि चिनियाँ कोष प्राप्त गर्ने भएको छ, भवनमा पाइपलाईनहरू पनि|url=http://www.hindustantimes.com/world/pakistan-to-get-chinese-funds-for-upgrading-rail-links-building-pipeline/story-pI5fBFrrL6tEuJRe0m3v2O.html|accessdate=९ अगस्ट २०१६|agency=हिन्दुस्तान टाइम्स|date=१० जुन २०१६|quote= यो परियोजना सन् २०२१ सम्ममा पाँच चरणमा गरिने भएको छ। पहिलो चरण डिसेम्बर २०१७ सम्म पूरा गरिनेछ र दोस्रो २०२१ सम्म}}</ref> ===हवाई=== गुजरानवाला आफ्नै विमानस्थल नभए तापनि सहरको वरपरका नजिकैका सहरहरूमा हवाई उडानले गुजरनणवालाले सेवा प्रदान गरेको छ, जसमा लाहौरका अल्लाह अकबाल अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थले [[युरोप|यूरोप]], [[क्यानडा]], [[मध्य एसिया|मध्य]] एसिया, पूर्वी एसिया, र दक्षिणपूर्व एसियामा उडानहरू प्रदान गर्दछ। [[पाकिस्तान|पाकिस्तानको]] पहिलो निजी स्वामित्वको व्यावसायिक विमानस्थल सन् २००७ मा निर्मित, एयरपोर्ट मध्य पूर्वको लागि अन्तर्राष्ट्रिय सेवाका साथै घरेलु स्थानहरूमा पनि सेवा प्रदान गर्छ। ===सार्वजनिक यातायातका साधनहरू=== गुजरानवालामा केन्द्रीय रूपमा व्यवस्थित सार्वजनिक यातायात प्रणालीको कमी रहेको छ। उबर कार भाडा सेवाहरू सन् २०१७ को शुरूमा गुजरानवाला उपलब्ध भएको थियोे,<ref>{{cite news|title=गुजरानवालामा युबरको सेवा|url=https://en.dailypakistan.com.pk/technology/gujranwala-joins-the-growing-list-of-smart-cities-to-offer-uber/|accessdate=२४ डिसेम्बर २०१७|agency=डेल्लि पाकिस्तान|date=१२ मे २०१७}}</ref> र त्यसको लगत्तै करिमको (सार्वजनिक यातायात) सेवा पनि सञ्चालन आएको थियो।<ref>{{cite news|title=करिमको सेवा मुल्तान, गुजरानवाला र सियालकोटमा उपलब्ध भएको छ|url=https://www.pakistankakhudahafiz.com/careem-launches-multan-gujranwala-sialkot/|accessdate=२४ डिसेम्बर २०१७|agency=पाकिस्तानका खुदा हफिज}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171224155737/https://www.pakistankakhudahafiz.com/careem-launches-multan-gujranwala-sialkot/ |date=2017-12-24 }}</ref> ==शिक्षा== गुजरानवाला सहरको वयस्क साक्षरता दर सन् २००८ मा ७३ % <ref>{{cite web|title=राष्ट्रिय शिक्षा सर्वेक्षण|url=http://www.bos.gop.pk/system/files/MICS_2007-08_GWA.pdf|publisher=पन्जाब सरकार र पन्जाब सरकार राष्ट्रिय तथ्याङ्क विभाग|accessdate=23 December 2017|pages=३६|date=March 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517105105/http://www.bos.gop.pk/system/files/MICS_2007-08_GWA.pdf |date=17 May 2017 }}</ref>थियो भने १५-२४<ref>{{cite web|title=पन्जाब २००७-०८|url=http://www.bos.gop.pk/system/files/MICS_2007-08_GWA.pdf|publisher=पन्जाब सरकार राष्ट्रिय तथ्याङ्क विभाग|accessdate=23 December 2017|pages=v|date=March 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517105105/http://www.bos.gop.pk/system/files/MICS_2007-08_GWA.pdf |date=17 May 2017 }}</ref> उमेरका मानिसहरूको साक्षरता दर बृद्धी भएर ८७% पुगेको थियो।<ref>{{cite web|title=हाम्रो बारेमा|url=http://www.gtspk.org/|website=गुजरानवाला|accessdate=22 December 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171126194246/http://www.gtspk.org/ |date=26 November 2017 }}</ref> ==चित्र दीर्घा== <gallery mode=packed> Baradari_-_Sheranwala_Bagh,_Gujranwala.jpg|शेरनवाला बाग Gujranwala flyover.jpg|आकाशे सडक, गुजरानवाला </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सियालकोट]] * [[गुजरात, पाकिस्तान]] * [[फैसलाबाद]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist|2}} ==बाह्य कडीहरू== {{Sister project links|Gujranwala|display=गुजरानवाला|voy=https://en.m.wikivoyage.org/wiki/Gujranwala}} * [http://www.gcci.org.pk/ आर्थिक आयोजना विभाग] * [https://web.archive.org/web/20031228150421/http://73.1911encyclopedia.org/G/GU/GUJRANWAL इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिकामा ] * [https://en.m.wikivoyage.org/wiki/Gujranwala विकियात्रामा, गुजरानवाला सहरको यात्रा सहयोगी] {{पाकिस्तानका सहरहरू}} [[श्रेणी:पाकिस्तानका सहरहरू]] 1jeugdo5otm3yeqv7t5g39jddinggws 0 101123 1354592 1319707 2026-05-08T05:52:29Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354592 wikitext text/x-wiki {{short description|दिपेन्द्र के खनालद्वारा निर्देशित सन् २०१८ को नेपाली चलचित्र}} {{Infobox film | name = चङ्गा चेट | image = Changa Chet.jpg | alt = | caption = चलचित्र पोस्टर | director = [[दीपेन्द्र के. खनाल|दिपेन्द्र के. खनाल]] | producer = माधव वाग्ले <br/> शर्मिला पाण्डे | writer = प्रदिप भारद्वाज | starring = {{Plainlist| *[[आयुष्मान जोशी]] *[[प्रियङ्का कार्की]] *[[रवीन्द्र झा|रविन्द्र झा]] *[[शिशिर वाङ्देल]] *[[अर्पण थापा]] *[[सन्दिप क्षेत्री]] *[[परमिता राणा]] *[[सुरक्षा पन्त]]}} | music = | cinematography = | editing = दीर्घ खड्का | studio = <!-- or: | production_companies = --> | distributor = <!-- or: | distributors = --> | released = {{Film date|2018|11|02|df=y}} | runtime = | country = नेपाल | language = नेपाली | budget = | gross = }} '''चङ्गा चेट''' सन् २०१८ मा [[दीपेन्द्र के. खनाल|दिपेन्द्र के. खनाल]]द्वारा निर्देशित प्रेम प्रसङ्गयुक्त हास्य नाटकीय नेपाली कथानक चलचित्र हो। निर्माताद्वय माधव वाग्ले र शर्मिला पाण्डेको लगानी रहेको यो चलचित्रको कथा प्रदिप भारद्वाजले लेखेका हुन्। यो चलचित्रमा [[आयुष्मान जोशी]], [[प्रियङ्का कार्की]], [[रवीन्द्र झा|रविन्द्र झा]], [[शिशिर वाङ्देल]], [[अर्पण थापा]], [[सन्दिप क्षेत्री]], [[परमिता राणा]] र [[सुरक्षा पन्त]] मुख्य भूमिकामा देखा परेका छन्।<ref>{{Cite web|url=https://reelnepal.com/movie/122133/changa-chet|title=Changa Chet (2018) - Nepali Movie|website=reelnepal|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2018-12-03}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201020174507/https://reelnepal.com/movie/122133/changa-chet |date=2020-10-20 }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-11-17/producer-changa-storytelling-chet.html|title=Movie review: Producer Changa; Storytelling Chet|access-date=2018-12-03|language=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://english.onlinekhabar.com/changa-chet-movie-review-interesting-story-in-cliched-style-equals-masala-film.html|title=Changa Chet movie review: Interesting story in clichéd style equals ‘masala film’ – OnlineKhabar|website=english.onlinekhabar.com|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2018-12-03}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://xnepali.net/surprise-priyanka-and-paramita-together-with-ayushman-in-changa-chait/|title=Surprise – Priyanka and Paramita together with Ayushman in Changa Chait|date=2018-03-19|work=Nepali Movies, films|access-date=2018-12-03|language=अङ्ग्रेजी}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो चलचित्र सन् २०१८ नोभेम्बर २ (वि.सं. २०७५ कार्तिक १६ गते) देखि देशभर प्रदर्शनमा गरिएको थियो। यो चलचित्रमा नेपालको एक सामाजिक कथालाई उत्थान गरि प्रस्तुत गरिएको छ।<ref>[https://ratopati.com/story/63613 चङ्गा चेटको ट्रेलरमा कमेडी र एक्सन]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fandango.com/changa-chet-215916/cast-and-crew|title=Changa Chet Cast and Crew - Cast Photos and Info {{!}} Fandango|website=Fandango|access-date=2018-12-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.moviemandu.com/changa-chet-release-date-announced/|title=CHANGA CHET Release Date Announced|website=www.moviemandu.com|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2018-12-03}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-11-02/three-new-films-to-hit-kathmandu-screens-today.html|title=Three new films to hit Kathmandu screens today|access-date=2018-12-03|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> == कथावस्तु == छुट्टै विचारधारा र महत्वाकांक्षा भएका तीन व्यक्तिहरूको भेट हुन्छ। उनीहरू एक जना आपराधिक व्यक्तिसँग पैसा उधारोमा लिन्छन् तर समयमा पैसा फर्काउन नसक्दा विभिन्न किसिमका समस्याहरू भोग्न वाध्य हुन्छ। यसै विषयवस्तुलाई यस चलचित्रमा प्रस्तुत गरिएको छ। ==मुख्य कलाकारहरू== *[[आयुष्मान जोशी]] *[[सन्दिप क्षेत्री]] *[[रवीन्द्र झा|रविन्द्र झा]] *[[प्रियङ्का कार्की]] *[[परमिता राणा]] *[[सुरक्षा पन्त]] *[[निश्चल बस्नेत]] *[[अर्पण थापा]] *[[बेनिशा हमाल]] *[[ऋचा शर्मा]] ==गीतहरू== {{track listing | extra_column = गायक(हरू) | title1 = गोजीमा दाम छैन | length1 = 4:45 | lyrics1 =हरिहर तिमिल्सिना | music1 = राजन राज सिवाकोटी | extra1 = राजन राज सिवाकोटी, मेलिना राई, ग्रीष्म सिवाकोटी | title2 = ढल्की ढल्की नाच न | length2 = 5:04 | lyrics2 = राजेन्द्र भट्ट | music2 = राजेन्द्र भट्ट | extra2 = [[अल्मोडा राणा उप्रेती]] | title3 = चङ्गा चेट - शीर्ष गीत | length3 = 3:01 | lyrics3 = कोसिस क्षेत्री | music3 = कोसिस क्षेत्री | extra3 = कोसिस क्षेत्री }} ==सन्दर्भ सामाग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०१८ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली प्रेमप्रसङ्गयुक्त हास्य चलचित्रहरू]] b7rzfe33wlcdpqcewjpfbyn971ac2zh 0 101575 1354527 1336706 2026-05-07T12:53:30Z Bishaldev100 28807 1354527 wikitext text/x-wiki {{Infobox treaty |name=थापाथली सन्धि |long_name=थापाथली सन्धि(१९१२) |image=Nepal-Tibet Treaty of 1856.jpg |image_size=220px |caption= |type=|context= |date_drafted=|date_signed=१९१२ चैत्र १३ (१८५६ मार्च २४)<!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --> |location_signed=[[थापाथली दरबार]], [[नेपाल अधिराज्य|नेपाल]] काठमाडौँ |date_sealed=|date_effective=१९१२ चैत्र १३|condition_effective= |amendment= |date_expiration=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} OR: -->|date_expiry=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} -->|provisional_application=|mediators=<!-- format this as a bullet list --> |negotiators=<!-- format this as a bullet list -->|original_signatories=<!-- format this as a bullet list --> |signatories=नेपालका प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]] <br>तिब्बतका कोलान सत्र<!-- format this as a bullet list -->|parties=<!-- format this as a bullet list -->|ratifiers=<!-- format this as a bullet list -->|depositor=<!-- OR: -->|depositories=<!-- format this as a bullet list -->|citations=<!-- format as XX [[Article on Treaty Series|TS]] YYY -->|language=<!-- OR: --> |languages=अंग्रेजी<!-- format this as a bullet list -->|wikisource=<!-- OR: -->|wikisource1=<!-- Up to 5 wikisourceN variables may be specified -->|wikisource2=|wikisource3=|wikisource4=|wikisource5=|footnotes= }} '''थापाथली सन्धि''' तिब्बत ([[चिङ वंश]] मातहत) र [[नेपाल अधिराज्य]] बीच [[थापाथली दरबार]]मा भएको सन्धि हो । १९१२ पुस मा तिब्बती प्रतिनिधि मण्डल सन्धि बार्ता सुरु भयो । लामो छलफलपछी , प्रतिनिधि मण्डल बीच १९१२ चैत्र १३ मा थापाथली दरबारमा सन्धि गरियो । नेपालका प्रधानमन्त्री श्री ३ जङ्गबहादुर राणाले र तिब्बतका कोलान सत्रले सन्धीमा हस्ताक्षर गरेका थिए। यहि सन्धिलाई थापाथली सन्धि भनिन्छ ।<ref>[http://ehimalayatimes.com/bichar-sahitya/22619 नेपाल र चीन–तिब्बत सन्धिसम्झौता] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190426103931/http://ehimalayatimes.com/bichar-sahitya/22619 |date=2019-04-26 }}</ref> वि.सं १९१२ (जून १८५६ )मा तिब्बतले क्षतिपूर्ति स्वरूप २ लाख ३३ हजार प्रदान गर्यो । == पहिलो वार्ता == वि.सं १९१२ श्रावणमा युद्धबाट थकित तिब्बतीले वार्ताका लागि आफ्नो प्रतिनिधि मण्डल लाई सन्धिको लागि काठमाडौँ पठाए तर कुरा नमिलेकाले वार्ता असफल भयो ।<ref>सामान्य ज्ञान पृष्ठ १०५ (भीम राना 'जिज्ञासु')</ref> == दोश्रो वार्ता == == सन्धिपत्रको पूर्ण पाठ<ref>{{cite book|title=नेपाल को इतिहास|author=रामजी उपाध्याय|page=२७८|date=1950|publisher=सुब्बा होमनाथ केदारनाथ, बनारस सिटी|isbn=|url=https://dn720004.ca.archive.org/0/items/428977-nepal-ko-itihas-1950/428977-Nepal%20Ko%20Itihas%20%281950%29.pdf}}</ref> == <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |'''हामी निम्न लिखित गोरखासरकारका प्रतिनिधिहरू र तिब्बत सरकारका प्रतिनिधि लामाहरू आपसमा तल लेखिएका दस धाराको यउटा संधि गर्दछौ। त्यसमा परमेश्वरको साक्षी राखी स्वयं आफ्ना इच्छा र मंसुवाले अफ्ना आफ्ना मोहर गर्दछौं। हामीले आजसम्म चीन सम्राटको जुन् तरहले संमान गराएका छौं, त्यस्तै पछि पनि बराबर गरि रहने छौ। '''दूबै पक्षले संधि पत्रलाई मानुन्ज्याल दुबै थरी दाजुभाइ सरह रहने छन्। तथा यदि एक पक्षले अर्का पक्ष संग युद्ध गर्न खोज्यो भने परमेश्वर त्यस पक्ष लाई फल्नफूल्न नदिउन्। तथा दस सन्धि स्थिति लाई हटाउन खोज्ने पक्ष माथि यदि अर्को पक्षले चढाई गर्यो कि वा युद्ध गर्यो भने त्यो पक्ष सबै प्रकारका अपराध तथा ञधर्मबाट मुक्त रहने छ। यस उप्रान्त आफ्ना दरबारका राजकीय प्रतिनिधिहरूको सही तथा छाप छ। अनि तल लेखेका दस धाराहरूको उल्लेख गरिएको छ। # '''गोरखा सरकारलाई तिब्बत ले वर्षेनी दसहजार दिनेछ ।''' # '''गोरखा र तिब्बतले चीन सम्राटको बराबर संमान गर्दछन् । तथा तिब्बत केवल लामाहरूको मठ देश हुँदा धार्मिक तापस्या र ध्यान आदि गर्ने स्थान हो । यसै कारण पछि भविष्यमा अन्य कुनै राजाका सैन्यले तिब्बत माथि आक्रमण गर्‍यो भने त्यसबेला गोरखासरकारबाट जहाँसम्म हुन्छ सहयोग गरी तिब्बतको रक्षा गरिनेछ ।''' # '''गोरखा सरकारका रैयत या व्यापारीहरू सित तिब्बतमा कुनै कर या मार्गकर वा भंसार लिइने छैन ।''' # '''गोरखा सरकारका युद्धमा बंदी गरिएका सैनिखरू तथा गोरखा प्रजाजनलाई तुरुन्तै छाडी दिइनेछ । गोरखा सरकारले पनि तिब्बती सेना तथा खोसेको अस्त्रशस्त्रा फिर्ता दिनुपर्ने छ । तथा तिब्बती प्रजाहरूको गोरखालीले लुटेको चिजवस्तु फर्काइने छ्न् । तथा यो संधी पूर्ण भएका बखत एले तलकटवा र छेत्रगुफा, केरुँङ्ग्, झुँगा, कुती, ड्यावलङ्ग र भैरवलंगर सम्म फैलिएको गोरखाली सैन्यलाई हटाई सबै ठाँऊ खालि गराउनेछन् ।''' # '''ल्हासामा अब देखि गोरखाली हाकिम न राखी भारदार राख्ने छन् ।''' # '''गोरखा सरकारले ल्हासामा आफ्नो व्यापारिक अड्डा राख्ने छ । यस अड्डामा जुहारात बजाजा लगायत लाउने खाने सबै चिजवस्तुहरूको बेपार स्वतन्त्रता पूर्वक गर्न पाउने छन् ।''' # '''ल्हासामा रहेको नेपाली भारदारले तिब्बतीहरूको मुद्दा हेर्ने छैन, न ता फैसला दिने छ । तथा तिब्बत सरकारले ल्हासा भित्र रहेका गोरखा प्रजाआजन, नेपालका काश्मीरी मुसलामानहरूको मुद्दा सुन्ने छैन्, फैसला गर्ने छैन । गोरखा या तिब्बाटका प्रजा वा व्यापारीहरू मा कुनै प्रकारको झागडा होला , त्य झागडा दुवै पक्षका भारदार्हरूले बसेर छिन्ने छन् । तिब्बती प्रजा वा व्यापरीहरूका मुद्दा बाट भएको जरिवाना आमदानीहरू तिब्बत सरकारको हुने छ । त्यस्तै किसिमले गोरखा प्रजाअ व्यापारीहरू र कश्मीरी मुसलामान्हरूको मुद्दामा भएको आमदाने गोरखा सरकारले लिने छन् ।''' #'''गोरखा सरकारका प्रजाजनले नेपालबाट मानिसको हत्या गरी तिब्बत प्रदेश पसेमा तिब्बत ले र तिब्बती प्रजाले तिब्बत बाट हत्या गरी नेपाल पसेमा दुबै सरकारकसमा ज्यानमारालाई सुम्पी दिने छन् ।''' #'''यदि तिब्बती प्रजाले गोरखा प्रजा वा व्यापारीको संपत्ति लुटेछ भने तिब्बती भारदारले त्यो समाती गोरखा प्रजा वा व्यापरीहरू लाई फर्काईदेलान् । यदि लुटहा सँग त्यो सम्पत्ती नइस्केन भने भर्ना गर्नाका लागी तिब्बत ले त्यस लुटहालाई विवश गर्ला । यसै गरी तिब्बती प्रजा वा व्यापारीको कोइ सम्पत्ति गोरखालीले लुटे भने गोरखासरकारले तिब्बतको त्यस व्यापारी अथवा प्रजालाई त्यसको सम्पत्ति फर्काइ देला, यदि लुटने मानिस संग माल निस्केन भने गोरखाले लुटेको संपत्तिलाई फिर्ता गर्नका लागी केहि कुरा पक्का गर्नका लागी विवश गर्ला''' #'''यो सन्धी पुरा भईसके पछि दुवै पक्षा मध्ए एकले पनि न त तिब्बत का कुनै व्यति अथवा सम्पत्तिलाई हानी पुर्याउला, जोकि युद्धकालामा गोरखा भारदारमा दाखिल भईसकेको होस् । अरु न त गोरखा प्रजा वा सम्पत्तिलाई हानी पुर्याउला, जोकि तिब्बत दरबारमा गएर मिलीसकेको होस् ।''' '''मिती चैत्र सुदी तृतीया सम्बत् १९१२ शुभम्''' स्वस्ती श्री गोरखा र तिब्बत का दस धाराहरूको संधि सरदारहरू लामाहरू र साधारण कर्मचारीका साधारण सभामा निश्चित भएको थियो । तथा जसमा श्री गोरखा दरबार तथा श्री तिब्बत दरबारले भिन्नाभिन्नै मिलेर हस्ताक्षर गरेकाअ थिए । ईश्वरलाई साक्षि राखेर हामीहरू मिलेर अरु भिन्नाभिन्नै यस्तो बचनको सत्यताका चिन्ह स्वरुप आफ्ना मोहर छाप लगाउँदछौ । महान चीन सम्राटलाई पैल्हे कै झै पुरापुरा मान मर्याद गर्नाका सम्बन्धमा जो कुछ लेखिएको छ उस्लाई मान्य गर्दै दुवै दरबारले मिलेर तथा फरक फरक भाइ र बालाखहरू झै आपसमा समझौता गर्दछौ । दुबै मध्ए कुनै यौटा दरबारको कोहि मानिसले यो संधिलाई न मानेर युद्धको टंटा खडा गाह्रोस्, त्यसबाट परमात्माले आफ्नु अनुग्रह हटाइ लिउन् । | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> == बुँदा == # तिब्बत सरकारले नेपाल सरकारलाई वर्षेनी रु १०,००० नेपाली रुपैया बुझाउनु पर्नेछ । # तिब्बत र नेपाल चिनियाँ सम्राटलाई सम्मानका साथ मान्छन । तिब्बत माथि कुनै तेश्रो पक्षबाट आक्रमण भएमा , नेपाल सरकारले तिब्बत सरकारलाई सहयोग गर्नेछ । यदि नेपालमा आक्रमण भएको खण्डमा , तिब्बत सरकारले नेपाली धनजनको रक्षा गर्नेछ तथा सुरक्षित स्थानमा सार्नेछ । यसको परिवहन खर्च पहिलो दुई महिना तिब्बत सरकारले व्यहोर्नेछ र त्यसपछिको नेपाल सरकारले व्यहोर्नेछ । # नेपाल तथा तिब्बत बीचको व्यापारमा , तिब्बत सरकारले नेपाली उत्पादनमा कुनै भन्सार लगाउने छैन । साथै यस सन्धि भन्दा अघि लगाइएका भन्सार पनि मिनाहा गरिनेछ । # तिब्बत साराकरले नेपालका सम्पूर्ण युद्धि बन्दि र हतियार बुझाउनु पर्नेछ । साथै नेपाल सरकारले पनि युद्धको समयमा लिएका युद्धबन्दी तथा याकहरु बुझाउनु पर्नेछ । # नेपाली व्यापारीको रेखदेखको लागि , अब उप्रान्त नेपाल सरकारको प्रतिनिधिको रूपमा नायकको सट्टा भारदार नियुक्त हुनेछ । # तिब्बतमा व्यापार गर्न सबै नेपालीलाई बिना रोकतोक अनुमति हुनेछ । सशत्र सैनिक बाहेक, सबै नेपालीलाई तिब्बतमा स्वतन्त्रतापुर्वक हिडडुल गर्न अनुमति हुनेछ । # नेपाली प्रतिनिधि ले तिब्बतको आन्तरिक मामिलामा कुनै हस्तक्षेप गर्ने छैन, साथै नेपाल भित्रको कुनै विवादमा तिब्बत सरकारले हस्तक्षेप गर्ने छैन । तर तिब्बत र नेपालवीचको विवाद को लागि, विवाद समाधानको लागि दुवै सरकारले एक एक प्रतिनिधि नियुक्त गर्नेछ। # यदि कुनै अपराधी एक देशबाट उम्केर दोश्रो देशमा बसेमा, दोश्रो देशले सो अपराधी सम्बन्धित सरकारलाई सुपुर्दुगी गर्नेछ । # यदि कुनै देशको नागरिकले अर्को देशको नागरिकको चोरी गरेमा , सो देशले पिडितको सम्पूर्ण सम्पति फिर्ताको व्यवस्था र अपराधीलाई सजायको व्यबस्था गर्नेछ । == त्यसपछि == तिब्बत सरकार ( २००६ पछि जनवादी गणतन्त्र चीन सरकार)ले नेपाल सरकारलाई सय वर्षसम्म (२०१२ सम्म) वर्षेनी रु १०,००० नेपाली रुपैया बुझायो । [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेर]] को पालामा [[ग्याल्पो काण्ड]]ले पुन: नेपाल भोट युद्ध हुन लागेको थियो तर अंग्रेजको मध्यस्ततापछी सो युद्ध टर्यो । चीनमा कम्युनिस्ट क्रान्तिपछि लालसेनाले तिब्बत लिन खोजिरहेको थियो । दलाई लामाको सरकार नेपालको सहयोग लिएर अस्तित्व जोगाउन चाहन्थ्थे । विसं १९१२ को थापाथली सन्धिको दफा २ अनुसार तिब्बतले नेपालसँग सैन्य सहयोग माग्यो । तर नेपालमा राणा शासन हट्न लागेकाले यता अर्कै संकट थियो । नेपालले तिब्बतलाई सघाएन । त्यसपछि तिब्बती काजीहरु रिसाए । नेपाल र भारत दुवैको साथ नपाएपछि तिब्बतीहरु चीनसँग आत्मसमर्पण गरेका थिए ।<ref>{{Cite news|url=https://www.onlinekhabar.com/2024/09/1539882/sudheer-sharma-book-lunch-bp-mahendra|title=सुधीर शर्माका दुई पुस्तक : बीपी र महेन्द्रमध्ये को राष्ट्रवादी ?|first=अनलाइनखबर|date=२०८१ भदौ ३०|work=अनलाइनखबर}}</ref> == यो पनि हेर्नु होस् == * [[थापाथली दरबार]] * [[नेपालको इतिहास]] * [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]] * [[बेत्रावती सन्धि|बेत्रावती सन्धी]] *[[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध|तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालको सेना| ]] [[श्रेणी:नेपालका शसस्त्र शुरक्षा बलहरू| ]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सेना]] [[श्रेणी:जङ्गबहादुर राणा]] [[श्रेणी:नेपालले गरेका सन्धि]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपाल तिब्बत सम्बन्ध]] 7qe1ufw19hzsdrc4upv8h4g3n96d1zg 1354528 1354527 2026-05-07T13:10:16Z Bishaldev100 28807 /* सन्धिपत्रको पूर्ण पाठ[३] */ 1354528 wikitext text/x-wiki {{Infobox treaty |name=थापाथली सन्धि |long_name=थापाथली सन्धि(१९१२) |image=Nepal-Tibet Treaty of 1856.jpg |image_size=220px |caption= |type=|context= |date_drafted=|date_signed=१९१२ चैत्र १३ (१८५६ मार्च २४)<!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --> |location_signed=[[थापाथली दरबार]], [[नेपाल अधिराज्य|नेपाल]] काठमाडौँ |date_sealed=|date_effective=१९१२ चैत्र १३|condition_effective= |amendment= |date_expiration=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} OR: -->|date_expiry=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} -->|provisional_application=|mediators=<!-- format this as a bullet list --> |negotiators=<!-- format this as a bullet list -->|original_signatories=<!-- format this as a bullet list --> |signatories=नेपालका प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]] <br>तिब्बतका कोलान सत्र<!-- format this as a bullet list -->|parties=<!-- format this as a bullet list -->|ratifiers=<!-- format this as a bullet list -->|depositor=<!-- OR: -->|depositories=<!-- format this as a bullet list -->|citations=<!-- format as XX [[Article on Treaty Series|TS]] YYY -->|language=<!-- OR: --> |languages=अंग्रेजी<!-- format this as a bullet list -->|wikisource=<!-- OR: -->|wikisource1=<!-- Up to 5 wikisourceN variables may be specified -->|wikisource2=|wikisource3=|wikisource4=|wikisource5=|footnotes= }} '''थापाथली सन्धि''' तिब्बत ([[चिङ वंश]] मातहत) र [[नेपाल अधिराज्य]] बीच [[थापाथली दरबार]]मा भएको सन्धि हो । १९१२ पुस मा तिब्बती प्रतिनिधि मण्डल सन्धि बार्ता सुरु भयो । लामो छलफलपछी , प्रतिनिधि मण्डल बीच १९१२ चैत्र १३ मा थापाथली दरबारमा सन्धि गरियो । नेपालका प्रधानमन्त्री श्री ३ जङ्गबहादुर राणाले र तिब्बतका कोलान सत्रले सन्धीमा हस्ताक्षर गरेका थिए। यहि सन्धिलाई थापाथली सन्धि भनिन्छ ।<ref>[http://ehimalayatimes.com/bichar-sahitya/22619 नेपाल र चीन–तिब्बत सन्धिसम्झौता] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190426103931/http://ehimalayatimes.com/bichar-sahitya/22619 |date=2019-04-26 }}</ref> वि.सं १९१२ (जून १८५६ )मा तिब्बतले क्षतिपूर्ति स्वरूप २ लाख ३३ हजार प्रदान गर्यो । == पहिलो वार्ता == वि.सं १९१२ श्रावणमा युद्धबाट थकित तिब्बतीले वार्ताका लागि आफ्नो प्रतिनिधि मण्डल लाई सन्धिको लागि काठमाडौँ पठाए तर कुरा नमिलेकाले वार्ता असफल भयो ।<ref>सामान्य ज्ञान पृष्ठ १०५ (भीम राना 'जिज्ञासु')</ref> == दोश्रो वार्ता == == सन्धिपत्रको पूर्ण पाठ<ref>{{cite book|title=नेपाल को इतिहास|author=रामजी उपाध्याय|page=२७८|date=1950|publisher=सुब्बा होमनाथ केदारनाथ, बनारस सिटी|isbn=|url=https://dn720004.ca.archive.org/0/items/428977-nepal-ko-itihas-1950/428977-Nepal%20Ko%20Itihas%20%281950%29.pdf}}</ref> == <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |'''हामी निम्न लिखित गोरखासरकारका प्रतिनिधिहरू र तिब्बत सरकारका प्रतिनिधि लामाहरू आपसमा तल लेखिएका दस धाराको यउटा संधि गर्दछौ। त्यसमा परमेश्वरको साक्षी राखी स्वयं आफ्ना इच्छा र मंसुवाले अफ्ना आफ्ना मोहर गर्दछौं। हामीले आजसम्म चीन सम्राटको जुन् तरहले संमान गराएका छौं, त्यस्तै पछि पनि बराबर गरि रहने छौ। '''दूबै पक्षले संधि पत्रलाई मानुन्ज्याल दुबै थरी दाजुभाइ सरह रहने छन्। तथा यदि एक पक्षले अर्का पक्ष संग युद्ध गर्न खोज्यो भने परमेश्वर त्यस पक्ष लाई फल्नफूल्न नदिउन्। तथा दस सन्धि स्थिति लाई हटाउन खोज्ने पक्ष माथि यदि अर्को पक्षले चढाई गर्यो कि वा युद्ध गर्यो भने त्यो पक्ष सबै प्रकारका अपराध तथा ञधर्मबाट मुक्त रहने छ। यस उप्रान्त आफ्ना दरबारका राजकीय प्रतिनिधिहरूको सही तथा छाप छ। अनि तल लेखेका दस धाराहरूको उल्लेख गरिएको छ। # '''गोरखा सरकारलाई तिब्बत ले वर्षेनी दसहजार दिनेछ ।''' # '''गोरखा र तिब्बतले चीन सम्राटको बराबर संमान गर्दछन् । तथा तिब्बत केवल लामाहरूको मठ देश हुँदा धार्मिक तापस्या र ध्यान आदि गर्ने स्थान हो । यसै कारण पछि भविष्यमा अन्य कुनै राजाका सैन्यले तिब्बत माथि आक्रमण गर्‍यो भने त्यसबेला गोरखासरकारबाट जहाँसम्म हुन्छ सहयोग गरी तिब्बतको रक्षा गरिनेछ ।''' # '''गोरखा सरकारका रैयत या व्यापारीहरू सित तिब्बतमा कुनै कर या मार्गकर वा भंसार लिइने छैन ।''' # '''गोरखा सरकारका युद्धमा बंदी गरिएका सैनिखरू तथा गोरखा प्रजाजनलाई तुरुन्तै छाडी दिइनेछ । गोरखा सरकारले पनि तिब्बती सेना तथा खोसेको अस्त्रशस्त्रा फिर्ता दिनुपर्ने छ । तथा तिब्बती प्रजाहरूको गोरखालीले लुटेको चिजवस्तु फर्काइने छ्न् । तथा यो संधी पूर्ण भएका बखत एले तलकटवा र छेत्रगुफा, केरुँङ्ग्, झुँगा, कुती, ड्यावलङ्ग र भैरवलंगर सम्म फैलिएको गोरखाली सैन्यलाई हटाई सबै ठाँऊ खालि गराउनेछन् ।''' # '''ल्हासामा अब देखि गोरखाली हाकिम न राखी भारदार राख्ने छन् ।''' # '''गोरखा सरकारले ल्हासामा आफ्नो व्यापारिक अड्डा राख्ने छ । यस अड्डामा जुहारात बजाजा लगायत लाउने खाने सबै चिजवस्तुहरूको बेपार स्वतन्त्रता पूर्वक गर्न पाउने छन् ।''' # '''ल्हासामा रहेको नेपाली भारदारले तिब्बतीहरूको मुद्दा हेर्ने छैन, न ता फैसला दिने छ । तथा तिब्बत सरकारले ल्हासा भित्र रहेका गोरखा प्रजाआजन, नेपालका काश्मीरी मुसलामानहरूको मुद्दा सुन्ने छैन्, फैसला गर्ने छैन । गोरखा या तिब्बाटका प्रजा वा व्यापारीहरू मा कुनै प्रकारको झागडा होला , त्य झागडा दुवै पक्षका भारदार्हरूले बसेर छिन्ने छन् । तिब्बती प्रजा वा व्यापरीहरूका मुद्दा बाट भएको जरिवाना आमदानीहरू तिब्बत सरकारको हुने छ । त्यस्तै किसिमले गोरखा प्रजाअ व्यापारीहरू र कश्मीरी मुसलामान्हरूको मुद्दामा भएको आमदाने गोरखा सरकारले लिने छन् ।''' #'''गोरखा सरकारका प्रजाजनले नेपालबाट मानिसको हत्या गरी तिब्बत प्रदेश पसेमा तिब्बत ले र तिब्बती प्रजाले तिब्बत बाट हत्या गरी नेपाल पसेमा दुबै सरकारकसमा ज्यानमारालाई सुम्पी दिने छन् ।''' #'''यदि तिब्बती प्रजाले गोरखा प्रजा वा व्यापारीको संपत्ति लुटेछ भने तिब्बती भारदारले त्यो समाती गोरखा प्रजा वा व्यापरीहरू लाई फर्काईदेलान् । यदि लुटहा सँग त्यो सम्पत्ती नइस्केन भने भर्ना गर्नाका लागी तिब्बत ले त्यस लुटहालाई विवश गर्ला । यसै गरी तिब्बती प्रजा वा व्यापारीको कोइ सम्पत्ति गोरखालीले लुटे भने गोरखासरकारले तिब्बतको त्यस व्यापारी अथवा प्रजालाई त्यसको सम्पत्ति फर्काइ देला, यदि लुटने मानिस संग माल निस्केन भने गोरखाले लुटेको संपत्तिलाई फिर्ता गर्नका लागी केहि कुरा पक्का गर्नका लागी विवश गर्ला''' #'''यो सन्धी पुरा भईसके पछि दुवै पक्षा मध्ए एकले पनि न त तिब्बत का कुनै व्यति अथवा सम्पत्तिलाई हानी पुर्याउला, जोकि युद्धकालामा गोरखा भारदारमा दाखिल भईसकेको होस् । अरु न त गोरखा प्रजा वा सम्पत्तिलाई हानी पुर्याउला, जोकि तिब्बत दरबारमा गएर मिलीसकेको होस् ।''' '''मिती चैत्र सुदी तृतीया सम्बत् १९१२ शुभम्''' स्वस्ती श्री गोरखा र तिब्बत का दस धाराहरूको संधि सरदारहरू लामाहरू र साधारण कर्मचारीका साधारण सभामा निश्चित भएको थियो । तथा जसमा श्री गोरखा दरबार तथा श्री तिब्बत दरबारले भिन्नाभिन्नै मिलेर हस्ताक्षर गरेकाअ थिए । ईश्वरलाई साक्षि राखेर हामीहरू मिलेर अरु भिन्नाभिन्नै यस्तो बचनको सत्यताका चिन्ह स्वरुप आफ्ना मोहर छाप लगाउँदछौ । महान चीन सम्राटलाई पैल्हे कै झै पुरापुरा मान मर्याद गर्नाका सम्बन्धमा जो कुछ लेखिएको छ उस्लाई मान्य गर्दै दुवै दरबारले मिलेर तथा फरक फरक भाइ र बालाखहरू झै आपसमा समझौता गर्दछौ । दुबै मध्ए कुनै यौटा दरबारको कोहि मानिसले यो संधिलाई न मानेर युद्धको टंटा खडा गाह्रोस्, त्यसबाट परमात्माले आफ्नु अनुग्रह हटाइ लिउन् । श्री गोर्खा महाराजको सम्मति लिएर आउने चाँही अधिकारी हिज् आनर श्रीमधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री तयिम् मिनिस्टर एन्ड कमान्डर इन्चिफ जनरल जंग बहादुर कुँवर हिज् आनर श्रीमधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री मिनिस्टर जनरल बमबहादुर कुँवर राणाजी हिज् आनर श्री गुरुराज पंडित धर्माधिकार श्री [[पण्डित विजयराज|विजयी पंडित्]] हिज् आनर श्री माधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री जनरल रनोद्दिपसिंह कुँवर राणाजी हिज् आनर श्री माधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री जनरल जगत शम्शेर जंग कुँवर राणाजी हिज् आनर श्री माधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री जनरल धीर शम्शेर जंग कुँवर राणाजी श्री चौतारिया शेर शाह श्री करनेल तितिपि करमसिंह थापा श्री करनेल दिलीसिंह बस्न्यात श्री करनेल कुलामानसिंह बस्न्यात | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> == बुँदा == # तिब्बत सरकारले नेपाल सरकारलाई वर्षेनी रु १०,००० नेपाली रुपैया बुझाउनु पर्नेछ । # तिब्बत र नेपाल चिनियाँ सम्राटलाई सम्मानका साथ मान्छन। तिब्बत माथि कुनै तेश्रो पक्षबाट आक्रमण भएमा , नेपाल सरकारले तिब्बत सरकारलाई सहयोग गर्नेछ । यदि नेपालमा आक्रमण भएको खण्डमा , तिब्बत सरकारले नेपाली धनजनको रक्षा गर्नेछ तथा सुरक्षित स्थानमा सार्नेछ । यसको परिवहन खर्च पहिलो दुई महिना तिब्बत सरकारले व्यहोर्नेछ र त्यसपछिको नेपाल सरकारले व्यहोर्नेछ । # नेपाल तथा तिब्बत बीचको व्यापारमा , तिब्बत सरकारले नेपाली उत्पादनमा कुनै भन्सार लगाउने छैन । साथै यस सन्धि भन्दा अघि लगाइएका भन्सार पनि मिनाहा गरिनेछ । # तिब्बत सरकरले नेपालका सम्पूर्ण युद्धि बन्दि र हतियार बुझाउनु पर्नेछ । साथै नेपाल सरकारले पनि युद्धको समयमा लिएका युद्धबन्दी तथा याकहरु बुझाउनु पर्नेछ । # नेपाली व्यापारीको रेखदेखको लागि , अब उप्रान्त नेपाल सरकारको प्रतिनिधिको रूपमा नायकको सट्टा भारदार नियुक्त हुनेछ । # तिब्बतमा व्यापार गर्न सबै नेपालीलाई बिना रोकतोक अनुमति हुनेछ । सशत्र सैनिक बाहेक, सबै नेपालीलाई तिब्बतमा स्वतन्त्रतापुर्वक हिडडुल गर्न अनुमति हुनेछ । # नेपाली प्रतिनिधि ले तिब्बतको आन्तरिक मामिलामा कुनै हस्तक्षेप गर्ने छैन, साथै नेपाल भित्रको कुनै विवादमा तिब्बत सरकारले हस्तक्षेप गर्ने छैन । तर तिब्बत र नेपालवीचको विवाद को लागि, विवाद समाधानको लागि दुवै सरकारले एक एक प्रतिनिधि नियुक्त गर्नेछ। # यदि कुनै अपराधी एक देशबाट उम्केर दोश्रो देशमा बसेमा, दोश्रो देशले सो अपराधी सम्बन्धित सरकारलाई सुपुर्दुगी गर्नेछ । # यदि कुनै देशको नागरिकले अर्को देशको नागरिकको चोरी गरेमा , सो देशले पिडितको सम्पूर्ण सम्पति फिर्ताको व्यवस्था र अपराधीलाई सजायको व्यबस्था गर्नेछ । == त्यसपछि == तिब्बत सरकार ( २००६ पछि जनवादी गणतन्त्र चीन सरकार)ले नेपाल सरकारलाई सय वर्षसम्म (२०१२ सम्म) वर्षेनी रु १०,००० नेपाली रुपैया बुझायो । [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेर]] को पालामा [[ग्याल्पो काण्ड]]ले पुन: नेपाल भोट युद्ध हुन लागेको थियो तर अंग्रेजको मध्यस्ततापछी सो युद्ध टर्यो । चीनमा कम्युनिस्ट क्रान्तिपछि लालसेनाले तिब्बत लिन खोजिरहेको थियो । दलाई लामाको सरकार नेपालको सहयोग लिएर अस्तित्व जोगाउन चाहन्थ्थे । विसं १९१२ को थापाथली सन्धिको दफा २ अनुसार तिब्बतले नेपालसँग सैन्य सहयोग माग्यो । तर नेपालमा राणा शासन हट्न लागेकाले यता अर्कै संकट थियो । नेपालले तिब्बतलाई सघाएन । त्यसपछि तिब्बती काजीहरु रिसाए । नेपाल र भारत दुवैको साथ नपाएपछि तिब्बतीहरु चीनसँग आत्मसमर्पण गरेका थिए ।<ref>{{Cite news|url=https://www.onlinekhabar.com/2024/09/1539882/sudheer-sharma-book-lunch-bp-mahendra|title=सुधीर शर्माका दुई पुस्तक : बीपी र महेन्द्रमध्ये को राष्ट्रवादी ?|first=अनलाइनखबर|date=२०८१ भदौ ३०|work=अनलाइनखबर}}</ref> == यो पनि हेर्नु होस् == * [[थापाथली दरबार]] * [[नेपालको इतिहास]] * [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]] * [[बेत्रावती सन्धि|बेत्रावती सन्धी]] *[[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध|तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालको सेना| ]] [[श्रेणी:नेपालका शसस्त्र शुरक्षा बलहरू| ]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सेना]] [[श्रेणी:जङ्गबहादुर राणा]] [[श्रेणी:नेपालले गरेका सन्धि]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपाल तिब्बत सम्बन्ध]] 3uzxmjgk3s6t1ta4zvx5sosy5e3cz3i 1354529 1354528 2026-05-07T13:19:26Z Bishaldev100 28807 /* सन्धिपत्रको पूर्ण पाठ[३] */ 1354529 wikitext text/x-wiki {{Infobox treaty |name=थापाथली सन्धि |long_name=थापाथली सन्धि(१९१२) |image=Nepal-Tibet Treaty of 1856.jpg |image_size=220px |caption= |type=|context= |date_drafted=|date_signed=१९१२ चैत्र १३ (१८५६ मार्च २४)<!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --> |location_signed=[[थापाथली दरबार]], [[नेपाल अधिराज्य|नेपाल]] काठमाडौँ |date_sealed=|date_effective=१९१२ चैत्र १३|condition_effective= |amendment= |date_expiration=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} OR: -->|date_expiry=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} -->|provisional_application=|mediators=<!-- format this as a bullet list --> |negotiators=<!-- format this as a bullet list -->|original_signatories=<!-- format this as a bullet list --> |signatories=नेपालका प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]] <br>तिब्बतका कोलान सत्र<!-- format this as a bullet list -->|parties=<!-- format this as a bullet list -->|ratifiers=<!-- format this as a bullet list -->|depositor=<!-- OR: -->|depositories=<!-- format this as a bullet list -->|citations=<!-- format as XX [[Article on Treaty Series|TS]] YYY -->|language=<!-- OR: --> |languages=अंग्रेजी<!-- format this as a bullet list -->|wikisource=<!-- OR: -->|wikisource1=<!-- Up to 5 wikisourceN variables may be specified -->|wikisource2=|wikisource3=|wikisource4=|wikisource5=|footnotes= }} '''थापाथली सन्धि''' तिब्बत ([[चिङ वंश]] मातहत) र [[नेपाल अधिराज्य]] बीच [[थापाथली दरबार]]मा भएको सन्धि हो । १९१२ पुस मा तिब्बती प्रतिनिधि मण्डल सन्धि बार्ता सुरु भयो । लामो छलफलपछी , प्रतिनिधि मण्डल बीच १९१२ चैत्र १३ मा थापाथली दरबारमा सन्धि गरियो । नेपालका प्रधानमन्त्री श्री ३ जङ्गबहादुर राणाले र तिब्बतका कोलान सत्रले सन्धीमा हस्ताक्षर गरेका थिए। यहि सन्धिलाई थापाथली सन्धि भनिन्छ ।<ref>[http://ehimalayatimes.com/bichar-sahitya/22619 नेपाल र चीन–तिब्बत सन्धिसम्झौता] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190426103931/http://ehimalayatimes.com/bichar-sahitya/22619 |date=2019-04-26 }}</ref> वि.सं १९१२ (जून १८५६ )मा तिब्बतले क्षतिपूर्ति स्वरूप २ लाख ३३ हजार प्रदान गर्यो । == पहिलो वार्ता == वि.सं १९१२ श्रावणमा युद्धबाट थकित तिब्बतीले वार्ताका लागि आफ्नो प्रतिनिधि मण्डल लाई सन्धिको लागि काठमाडौँ पठाए तर कुरा नमिलेकाले वार्ता असफल भयो ।<ref>सामान्य ज्ञान पृष्ठ १०५ (भीम राना 'जिज्ञासु')</ref> == दोश्रो वार्ता == == सन्धिपत्रको पूर्ण पाठ<ref>{{cite book|title=नेपाल को इतिहास|author=रामजी उपाध्याय|page=२७८|date=1950|publisher=सुब्बा होमनाथ केदारनाथ, बनारस सिटी|isbn=|url=https://dn720004.ca.archive.org/0/items/428977-nepal-ko-itihas-1950/428977-Nepal%20Ko%20Itihas%20%281950%29.pdf}}</ref> == <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |'''हामी निम्न लिखित गोरखासरकारका प्रतिनिधिहरू र तिब्बत सरकारका प्रतिनिधि लामाहरू आपसमा तल लेखिएका दस धाराको यउटा संधि गर्दछौ। त्यसमा परमेश्वरको साक्षी राखी स्वयं आफ्ना इच्छा र मंसुवाले अफ्ना आफ्ना मोहर गर्दछौं। हामीले आजसम्म चीन सम्राटको जुन् तरहले संमान गराएका छौं, त्यस्तै पछि पनि बराबर गरि रहने छौ। '''दूबै पक्षले संधि पत्रलाई मानुन्ज्याल दुबै थरी दाजुभाइ सरह रहने छन्। तथा यदि एक पक्षले अर्का पक्ष संग युद्ध गर्न खोज्यो भने परमेश्वर त्यस पक्ष लाई फल्नफूल्न नदिउन्। तथा दस सन्धि स्थिति लाई हटाउन खोज्ने पक्ष माथि यदि अर्को पक्षले चढाई गर्यो कि वा युद्ध गर्यो भने त्यो पक्ष सबै प्रकारका अपराध तथा ञधर्मबाट मुक्त रहने छ। यस उप्रान्त आफ्ना दरबारका राजकीय प्रतिनिधिहरूको सही तथा छाप छ। अनि तल लेखेका दस धाराहरूको उल्लेख गरिएको छ। # '''गोरखा सरकारलाई तिब्बत ले वर्षेनी दसहजार दिनेछ ।''' # '''गोरखा र तिब्बतले चीन सम्राटको बराबर संमान गर्दछन् । तथा तिब्बत केवल लामाहरूको मठ देश हुँदा धार्मिक तापस्या र ध्यान आदि गर्ने स्थान हो । यसै कारण पछि भविष्यमा अन्य कुनै राजाका सैन्यले तिब्बत माथि आक्रमण गर्‍यो भने त्यसबेला गोरखासरकारबाट जहाँसम्म हुन्छ सहयोग गरी तिब्बतको रक्षा गरिनेछ ।''' # '''गोरखा सरकारका रैयत या व्यापारीहरू सित तिब्बतमा कुनै कर या मार्गकर वा भंसार लिइने छैन ।''' # '''गोरखा सरकारका युद्धमा बंदी गरिएका सैनिखरू तथा गोरखा प्रजाजनलाई तुरुन्तै छाडी दिइनेछ । गोरखा सरकारले पनि तिब्बती सेना तथा खोसेको अस्त्रशस्त्रा फिर्ता दिनुपर्ने छ । तथा तिब्बती प्रजाहरूको गोरखालीले लुटेको चिजवस्तु फर्काइने छ्न् । तथा यो संधी पूर्ण भएका बखत एले तलकटवा र छेत्रगुफा, केरुँङ्ग्, झुँगा, कुती, ड्यावलङ्ग र भैरवलंगर सम्म फैलिएको गोरखाली सैन्यलाई हटाई सबै ठाँऊ खालि गराउनेछन् ।''' # '''ल्हासामा अब देखि गोरखाली हाकिम न राखी भारदार राख्ने छन् ।''' # '''गोरखा सरकारले ल्हासामा आफ्नो व्यापारिक अड्डा राख्ने छ । यस अड्डामा जुहारात बजाजा लगायत लाउने खाने सबै चिजवस्तुहरूको बेपार स्वतन्त्रता पूर्वक गर्न पाउने छन् ।''' # '''ल्हासामा रहेको नेपाली भारदारले तिब्बतीहरूको मुद्दा हेर्ने छैन, न ता फैसला दिने छ । तथा तिब्बत सरकारले ल्हासा भित्र रहेका गोरखा प्रजाआजन, नेपालका काश्मीरी मुसलामानहरूको मुद्दा सुन्ने छैन्, फैसला गर्ने छैन । गोरखा या तिब्बाटका प्रजा वा व्यापारीहरू मा कुनै प्रकारको झागडा होला , त्य झागडा दुवै पक्षका भारदार्हरूले बसेर छिन्ने छन् । तिब्बती प्रजा वा व्यापरीहरूका मुद्दा बाट भएको जरिवाना आमदानीहरू तिब्बत सरकारको हुने छ । त्यस्तै किसिमले गोरखा प्रजाअ व्यापारीहरू र कश्मीरी मुसलामान्हरूको मुद्दामा भएको आमदाने गोरखा सरकारले लिने छन् ।''' #'''गोरखा सरकारका प्रजाजनले नेपालबाट मानिसको हत्या गरी तिब्बत प्रदेश पसेमा तिब्बत ले र तिब्बती प्रजाले तिब्बत बाट हत्या गरी नेपाल पसेमा दुबै सरकारकसमा ज्यानमारालाई सुम्पी दिने छन् ।''' #'''यदि तिब्बती प्रजाले गोरखा प्रजा वा व्यापारीको संपत्ति लुटेछ भने तिब्बती भारदारले त्यो समाती गोरखा प्रजा वा व्यापरीहरू लाई फर्काईदेलान् । यदि लुटहा सँग त्यो सम्पत्ती नइस्केन भने भर्ना गर्नाका लागी तिब्बत ले त्यस लुटहालाई विवश गर्ला । यसै गरी तिब्बती प्रजा वा व्यापारीको कोइ सम्पत्ति गोरखालीले लुटे भने गोरखासरकारले तिब्बतको त्यस व्यापारी अथवा प्रजालाई त्यसको सम्पत्ति फर्काइ देला, यदि लुटने मानिस संग माल निस्केन भने गोरखाले लुटेको संपत्तिलाई फिर्ता गर्नका लागी केहि कुरा पक्का गर्नका लागी विवश गर्ला''' #'''यो सन्धी पुरा भईसके पछि दुवै पक्षा मध्ए एकले पनि न त तिब्बत का कुनै व्यति अथवा सम्पत्तिलाई हानी पुर्याउला, जोकि युद्धकालामा गोरखा भारदारमा दाखिल भईसकेको होस् । अरु न त गोरखा प्रजा वा सम्पत्तिलाई हानी पुर्याउला, जोकि तिब्बत दरबारमा गएर मिलीसकेको होस् ।''' '''मिती चैत्र सुदी तृतीया सम्बत् १९१२ शुभम्''' स्वस्ती श्री गोरखा र तिब्बत का दस धाराहरूको संधि सरदारहरू लामाहरू र साधारण कर्मचारीका साधारण सभामा निश्चित भएको थियो । तथा जसमा श्री गोरखा दरबार तथा श्री तिब्बत दरबारले भिन्नाभिन्नै मिलेर हस्ताक्षर गरेकाअ थिए । ईश्वरलाई साक्षि राखेर हामीहरू मिलेर अरु भिन्नाभिन्नै यस्तो बचनको सत्यताका चिन्ह स्वरुप आफ्ना मोहर छाप लगाउँदछौ । महान चीन सम्राटलाई पैल्हे कै झै पुरापुरा मान मर्याद गर्नाका सम्बन्धमा जो कुछ लेखिएको छ उस्लाई मान्य गर्दै दुवै दरबारले मिलेर तथा फरक फरक भाइ र बालाखहरू झै आपसमा समझौता गर्दछौ । दुबै मध्ए कुनै यौटा दरबारको कोहि मानिसले यो संधिलाई न मानेर युद्धको टंटा खडा गाह्रोस्, त्यसबाट परमात्माले आफ्नु अनुग्रह हटाइ लिउन् । श्री गोर्खा महाराजको सम्मति लिएर आउने चाँही अधिकारी हिज् आनर श्रीमधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री तयिम् मिनिस्टर एन्ड कमान्डर इन्चिफ जनरल जंग बहादुर कुँवर हिज् आनर श्रीमधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री मिनिस्टर जनरल बमबहादुर कुँवर राणाजी हिज् आनर श्री गुरुराज पंडित धर्माधिकार श्री [[पण्डित विजयराज|विजयी पंडित्]] हिज् आनर श्री माधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री जनरल रनोद्दिपसिंह कुँवर राणाजी हिज् आनर श्री माधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री जनरल जगत शम्शेर जंग कुँवर राणाजी हिज् आनर श्री माधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री जनरल धीर शम्शेर जंग कुँवर राणाजी श्री चौतारिया शेर शाह श्री करनेल तितिपि करमसिंह थापा श्री करनेल दिलीसिंह बस्न्यात श्री करनेल कुलमानसिंह बस्न्यात तिब्बतका लामा र सरदार जो नेपाल आएका छन् । श्री पोतोल लामाका प्रतीन नि धि प्राइभेट सेक्रेटरी न्गावांगग्यलसन्् श्री देबुंग मठका प्रधान धर्माधिकारी न्ग्ग्वांगसम्दुब् श्री दुएपुंग मठमा समस्त घरका प्रधान लो जंगरवग् य् श्री सरेमठका प्रधान धर्माधिकारी लोजंगथुचेन श्री गदेन मठका प्रधान धर्माधिकारी श्री गदेन मठका समस्त घरका प्रधान | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> == बुँदा == # तिब्बत सरकारले नेपाल सरकारलाई वर्षेनी रु १०,००० नेपाली रुपैया बुझाउनु पर्नेछ । # तिब्बत र नेपाल चिनियाँ सम्राटलाई सम्मानका साथ मान्छन। तिब्बत माथि कुनै तेश्रो पक्षबाट आक्रमण भएमा , नेपाल सरकारले तिब्बत सरकारलाई सहयोग गर्नेछ । यदि नेपालमा आक्रमण भएको खण्डमा , तिब्बत सरकारले नेपाली धनजनको रक्षा गर्नेछ तथा सुरक्षित स्थानमा सार्नेछ । यसको परिवहन खर्च पहिलो दुई महिना तिब्बत सरकारले व्यहोर्नेछ र त्यसपछिको नेपाल सरकारले व्यहोर्नेछ । # नेपाल तथा तिब्बत बीचको व्यापारमा , तिब्बत सरकारले नेपाली उत्पादनमा कुनै भन्सार लगाउने छैन । साथै यस सन्धि भन्दा अघि लगाइएका भन्सार पनि मिनाहा गरिनेछ । # तिब्बत सरकरले नेपालका सम्पूर्ण युद्धि बन्दि र हतियार बुझाउनु पर्नेछ । साथै नेपाल सरकारले पनि युद्धको समयमा लिएका युद्धबन्दी तथा याकहरु बुझाउनु पर्नेछ । # नेपाली व्यापारीको रेखदेखको लागि , अब उप्रान्त नेपाल सरकारको प्रतिनिधिको रूपमा नायकको सट्टा भारदार नियुक्त हुनेछ । # तिब्बतमा व्यापार गर्न सबै नेपालीलाई बिना रोकतोक अनुमति हुनेछ । सशत्र सैनिक बाहेक, सबै नेपालीलाई तिब्बतमा स्वतन्त्रतापुर्वक हिडडुल गर्न अनुमति हुनेछ । # नेपाली प्रतिनिधि ले तिब्बतको आन्तरिक मामिलामा कुनै हस्तक्षेप गर्ने छैन, साथै नेपाल भित्रको कुनै विवादमा तिब्बत सरकारले हस्तक्षेप गर्ने छैन । तर तिब्बत र नेपालवीचको विवाद को लागि, विवाद समाधानको लागि दुवै सरकारले एक एक प्रतिनिधि नियुक्त गर्नेछ। # यदि कुनै अपराधी एक देशबाट उम्केर दोश्रो देशमा बसेमा, दोश्रो देशले सो अपराधी सम्बन्धित सरकारलाई सुपुर्दुगी गर्नेछ । # यदि कुनै देशको नागरिकले अर्को देशको नागरिकको चोरी गरेमा , सो देशले पिडितको सम्पूर्ण सम्पति फिर्ताको व्यवस्था र अपराधीलाई सजायको व्यबस्था गर्नेछ । == त्यसपछि == तिब्बत सरकार ( २००६ पछि जनवादी गणतन्त्र चीन सरकार)ले नेपाल सरकारलाई सय वर्षसम्म (२०१२ सम्म) वर्षेनी रु १०,००० नेपाली रुपैया बुझायो । [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेर]] को पालामा [[ग्याल्पो काण्ड]]ले पुन: नेपाल भोट युद्ध हुन लागेको थियो तर अंग्रेजको मध्यस्ततापछी सो युद्ध टर्यो । चीनमा कम्युनिस्ट क्रान्तिपछि लालसेनाले तिब्बत लिन खोजिरहेको थियो । दलाई लामाको सरकार नेपालको सहयोग लिएर अस्तित्व जोगाउन चाहन्थ्थे । विसं १९१२ को थापाथली सन्धिको दफा २ अनुसार तिब्बतले नेपालसँग सैन्य सहयोग माग्यो । तर नेपालमा राणा शासन हट्न लागेकाले यता अर्कै संकट थियो । नेपालले तिब्बतलाई सघाएन । त्यसपछि तिब्बती काजीहरु रिसाए । नेपाल र भारत दुवैको साथ नपाएपछि तिब्बतीहरु चीनसँग आत्मसमर्पण गरेका थिए ।<ref>{{Cite news|url=https://www.onlinekhabar.com/2024/09/1539882/sudheer-sharma-book-lunch-bp-mahendra|title=सुधीर शर्माका दुई पुस्तक : बीपी र महेन्द्रमध्ये को राष्ट्रवादी ?|first=अनलाइनखबर|date=२०८१ भदौ ३०|work=अनलाइनखबर}}</ref> == यो पनि हेर्नु होस् == * [[थापाथली दरबार]] * [[नेपालको इतिहास]] * [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]] * [[बेत्रावती सन्धि|बेत्रावती सन्धी]] *[[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध|तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालको सेना| ]] [[श्रेणी:नेपालका शसस्त्र शुरक्षा बलहरू| ]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सेना]] [[श्रेणी:जङ्गबहादुर राणा]] [[श्रेणी:नेपालले गरेका सन्धि]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपाल तिब्बत सम्बन्ध]] jdynkc0jhtcqpjm63qf90q6nhym4795 1354596 1354529 2026-05-08T06:09:04Z Bishaldev100 28807 1354596 wikitext text/x-wiki {{Infobox treaty |name=थापाथली सन्धि |long_name=थापाथली सन्धि(१९१२) |image=Nepal-Tibet Treaty of 1856.jpg |image_size=220px |caption= |type=|context= |date_drafted=|date_signed=१९१२ चैत्र १३ (१८५६ मार्च २४)<!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --> |location_signed=[[थापाथली दरबार]], [[नेपाल अधिराज्य|नेपाल]] काठमाडौँ |date_sealed=|date_effective=१९१२ चैत्र १३|condition_effective= |amendment= |date_expiration=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} OR: -->|date_expiry=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} -->|provisional_application=|mediators=<!-- format this as a bullet list --> |negotiators=<!-- format this as a bullet list -->|original_signatories=<!-- format this as a bullet list --> |signatories=नेपालका प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]] <br>तिब्बतका कोलान सत्र<!-- format this as a bullet list -->|parties=<!-- format this as a bullet list -->|ratifiers=<!-- format this as a bullet list -->|depositor=<!-- OR: -->|depositories=<!-- format this as a bullet list -->|citations=<!-- format as XX [[Article on Treaty Series|TS]] YYY -->|language=<!-- OR: --> |languages=अंग्रेजी<!-- format this as a bullet list -->|wikisource=<!-- OR: -->|wikisource1=<!-- Up to 5 wikisourceN variables may be specified -->|wikisource2=|wikisource3=|wikisource4=|wikisource5=|footnotes= }} '''थापाथली सन्धि''' तिब्बत ([[चिङ वंश]] मातहत) र [[नेपाल अधिराज्य]] बीच [[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] अन्त्य गर्न [[थापाथली दरबार]]मा भएको सन्धि हो। १९१२ पुस मा तिब्बती प्रतिनिधि मण्डल सन्धि बार्ता सुरु भयो। लामो छलफलपछी , प्रतिनिधि मण्डल बीच १९१२ चैत्र १३ मा थापाथली दरबारमा सन्धि गरियो । नेपालका प्रधानमन्त्री श्री ३ जङ्गबहादुर राणाले र तिब्बतका कोलान सत्रले सन्धीमा हस्ताक्षर गरेका थिए। यहि सन्धिलाई थापाथली सन्धि भनिन्छ ।<ref>[http://ehimalayatimes.com/bichar-sahitya/22619 नेपाल र चीन–तिब्बत सन्धिसम्झौता] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190426103931/http://ehimalayatimes.com/bichar-sahitya/22619 |date=2019-04-26 }}</ref> वि.सं १९१२ (जून १८५६ )मा तिब्बतले क्षतिपूर्ति स्वरूप २ लाख ३३ हजार प्रदान गर्यो । == पहिलो वार्ता == वि.सं १९१२ श्रावणमा युद्धबाट थकित तिब्बतीले वार्ताका लागि आफ्नो प्रतिनिधि मण्डल लाई सन्धिको लागि काठमाडौँ पठाए तर कुरा नमिलेकाले वार्ता असफल भयो ।<ref>सामान्य ज्ञान पृष्ठ १०५ (भीम राना 'जिज्ञासु')</ref> == दोश्रो वार्ता == == सन्धिपत्रको पूर्ण पाठ<ref>{{cite book|title=नेपाल को इतिहास|author=रामजी उपाध्याय|page=२७८|date=1950|publisher=सुब्बा होमनाथ केदारनाथ, बनारस सिटी|isbn=|url=https://dn720004.ca.archive.org/0/items/428977-nepal-ko-itihas-1950/428977-Nepal%20Ko%20Itihas%20%281950%29.pdf}}</ref> == <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |'''हामी निम्न लिखित गोरखासरकारका प्रतिनिधिहरू र तिब्बत सरकारका प्रतिनिधि लामाहरू आपसमा तल लेखिएका दस धाराको यउटा संधि गर्दछौ। त्यसमा परमेश्वरको साक्षी राखी स्वयं आफ्ना इच्छा र मंसुवाले अफ्ना आफ्ना मोहर गर्दछौं। हामीले आजसम्म चीन सम्राटको जुन् तरहले संमान गराएका छौं, त्यस्तै पछि पनि बराबर गरि रहने छौ। '''दूबै पक्षले संधि पत्रलाई मानुन्ज्याल दुबै थरी दाजुभाइ सरह रहने छन्। तथा यदि एक पक्षले अर्का पक्ष संग युद्ध गर्न खोज्यो भने परमेश्वर त्यस पक्ष लाई फल्नफूल्न नदिउन्। तथा दस सन्धि स्थिति लाई हटाउन खोज्ने पक्ष माथि यदि अर्को पक्षले चढाई गर्यो कि वा युद्ध गर्यो भने त्यो पक्ष सबै प्रकारका अपराध तथा ञधर्मबाट मुक्त रहने छ। यस उप्रान्त आफ्ना दरबारका राजकीय प्रतिनिधिहरूको सही तथा छाप छ। अनि तल लेखेका दस धाराहरूको उल्लेख गरिएको छ। # '''गोरखा सरकारलाई तिब्बत ले वर्षेनी दसहजार दिनेछ ।''' # '''गोरखा र तिब्बतले चीन सम्राटको बराबर संमान गर्दछन् । तथा तिब्बत केवल लामाहरूको मठ देश हुँदा धार्मिक तापस्या र ध्यान आदि गर्ने स्थान हो । यसै कारण पछि भविष्यमा अन्य कुनै राजाका सैन्यले तिब्बत माथि आक्रमण गर्‍यो भने त्यसबेला गोरखासरकारबाट जहाँसम्म हुन्छ सहयोग गरी तिब्बतको रक्षा गरिनेछ ।''' # '''गोरखा सरकारका रैयत या व्यापारीहरू सित तिब्बतमा कुनै कर या मार्गकर वा भंसार लिइने छैन ।''' # '''गोरखा सरकारका युद्धमा बंदी गरिएका सैनिखरू तथा गोरखा प्रजाजनलाई तुरुन्तै छाडी दिइनेछ । गोरखा सरकारले पनि तिब्बती सेना तथा खोसेको अस्त्रशस्त्रा फिर्ता दिनुपर्ने छ । तथा तिब्बती प्रजाहरूको गोरखालीले लुटेको चिजवस्तु फर्काइने छ्न् । तथा यो संधी पूर्ण भएका बखत एले तलकटवा र छेत्रगुफा, केरुँङ्ग्, झुँगा, कुती, ड्यावलङ्ग र भैरवलंगर सम्म फैलिएको गोरखाली सैन्यलाई हटाई सबै ठाँऊ खालि गराउनेछन् ।''' # '''ल्हासामा अब देखि गोरखाली हाकिम न राखी भारदार राख्ने छन् ।''' # '''गोरखा सरकारले ल्हासामा आफ्नो व्यापारिक अड्डा राख्ने छ । यस अड्डामा जुहारात बजाजा लगायत लाउने खाने सबै चिजवस्तुहरूको बेपार स्वतन्त्रता पूर्वक गर्न पाउने छन् ।''' # '''ल्हासामा रहेको नेपाली भारदारले तिब्बतीहरूको मुद्दा हेर्ने छैन, न ता फैसला दिने छ । तथा तिब्बत सरकारले ल्हासा भित्र रहेका गोरखा प्रजाआजन, नेपालका काश्मीरी मुसलामानहरूको मुद्दा सुन्ने छैन्, फैसला गर्ने छैन । गोरखा या तिब्बाटका प्रजा वा व्यापारीहरू मा कुनै प्रकारको झागडा होला , त्य झागडा दुवै पक्षका भारदार्हरूले बसेर छिन्ने छन् । तिब्बती प्रजा वा व्यापरीहरूका मुद्दा बाट भएको जरिवाना आमदानीहरू तिब्बत सरकारको हुने छ । त्यस्तै किसिमले गोरखा प्रजाअ व्यापारीहरू र कश्मीरी मुसलामान्हरूको मुद्दामा भएको आमदाने गोरखा सरकारले लिने छन् ।''' #'''गोरखा सरकारका प्रजाजनले नेपालबाट मानिसको हत्या गरी तिब्बत प्रदेश पसेमा तिब्बत ले र तिब्बती प्रजाले तिब्बत बाट हत्या गरी नेपाल पसेमा दुबै सरकारकसमा ज्यानमारालाई सुम्पी दिने छन् ।''' #'''यदि तिब्बती प्रजाले गोरखा प्रजा वा व्यापारीको संपत्ति लुटेछ भने तिब्बती भारदारले त्यो समाती गोरखा प्रजा वा व्यापरीहरू लाई फर्काईदेलान् । यदि लुटहा सँग त्यो सम्पत्ती नइस्केन भने भर्ना गर्नाका लागी तिब्बत ले त्यस लुटहालाई विवश गर्ला । यसै गरी तिब्बती प्रजा वा व्यापारीको कोइ सम्पत्ति गोरखालीले लुटे भने गोरखासरकारले तिब्बतको त्यस व्यापारी अथवा प्रजालाई त्यसको सम्पत्ति फर्काइ देला, यदि लुटने मानिस संग माल निस्केन भने गोरखाले लुटेको संपत्तिलाई फिर्ता गर्नका लागी केहि कुरा पक्का गर्नका लागी विवश गर्ला''' #'''यो सन्धी पुरा भईसके पछि दुवै पक्षा मध्ए एकले पनि न त तिब्बत का कुनै व्यति अथवा सम्पत्तिलाई हानी पुर्याउला, जोकि युद्धकालामा गोरखा भारदारमा दाखिल भईसकेको होस् । अरु न त गोरखा प्रजा वा सम्पत्तिलाई हानी पुर्याउला, जोकि तिब्बत दरबारमा गएर मिलीसकेको होस् ।''' '''मिती चैत्र सुदी तृतीया सम्बत् १९१२ शुभम्''' स्वस्ती श्री गोरखा र तिब्बत का दस धाराहरूको संधि सरदारहरू लामाहरू र साधारण कर्मचारीका साधारण सभामा निश्चित भएको थियो । तथा जसमा श्री गोरखा दरबार तथा श्री तिब्बत दरबारले भिन्नाभिन्नै मिलेर हस्ताक्षर गरेकाअ थिए । ईश्वरलाई साक्षि राखेर हामीहरू मिलेर अरु भिन्नाभिन्नै यस्तो बचनको सत्यताका चिन्ह स्वरुप आफ्ना मोहर छाप लगाउँदछौ । महान चीन सम्राटलाई पैल्हे कै झै पुरापुरा मान मर्याद गर्नाका सम्बन्धमा जो कुछ लेखिएको छ उस्लाई मान्य गर्दै दुवै दरबारले मिलेर तथा फरक फरक भाइ र बालाखहरू झै आपसमा समझौता गर्दछौ । दुबै मध्ए कुनै यौटा दरबारको कोहि मानिसले यो संधिलाई न मानेर युद्धको टंटा खडा गाह्रोस्, त्यसबाट परमात्माले आफ्नु अनुग्रह हटाइ लिउन् । श्री गोर्खा महाराजको सम्मति लिएर आउने चाँही अधिकारी हिज् आनर श्रीमधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री तयिम् मिनिस्टर एन्ड कमान्डर इन्चिफ जनरल जंग बहादुर कुँवर हिज् आनर श्रीमधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री मिनिस्टर जनरल बमबहादुर कुँवर राणाजी हिज् आनर श्री गुरुराज पंडित धर्माधिकार श्री [[पण्डित विजयराज|विजयी पंडित्]] हिज् आनर श्री माधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री जनरल रनोद्दिपसिंह कुँवर राणाजी हिज् आनर श्री माधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री जनरल जगत शम्शेर जंग कुँवर राणाजी हिज् आनर श्री माधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री जनरल धीर शम्शेर जंग कुँवर राणाजी श्री चौतारिया शेर शाह श्री करनेल तितिपि करमसिंह थापा श्री करनेल दिलीसिंह बस्न्यात श्री करनेल कुलमानसिंह बस्न्यात तिब्बतका लामा र सरदार जो नेपाल आएका छन् । श्री पोतोल लामाका प्रतीन नि धि प्राइभेट सेक्रेटरी न्गावांगग्यलसन्् श्री देबुंग मठका प्रधान धर्माधिकारी न्ग्ग्वांगसम्दुब् श्री दुएपुंग मठमा समस्त घरका प्रधान लो जंगरवग् य् श्री सरेमठका प्रधान धर्माधिकारी लोजंगथुचेन श्री गदेन मठका प्रधान धर्माधिकारी श्री गदेन मठका समस्त घरका प्रधान | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> == बुँदा == # तिब्बत सरकारले नेपाल सरकारलाई वर्षेनी रु १०,००० नेपाली रुपैया बुझाउनु पर्नेछ । # तिब्बत र नेपाल चिनियाँ सम्राटलाई सम्मानका साथ मान्छन। तिब्बत माथि कुनै तेश्रो पक्षबाट आक्रमण भएमा , नेपाल सरकारले तिब्बत सरकारलाई सहयोग गर्नेछ । यदि नेपालमा आक्रमण भएको खण्डमा , तिब्बत सरकारले नेपाली धनजनको रक्षा गर्नेछ तथा सुरक्षित स्थानमा सार्नेछ । यसको परिवहन खर्च पहिलो दुई महिना तिब्बत सरकारले व्यहोर्नेछ र त्यसपछिको नेपाल सरकारले व्यहोर्नेछ । # नेपाल तथा तिब्बत बीचको व्यापारमा , तिब्बत सरकारले नेपाली उत्पादनमा कुनै भन्सार लगाउने छैन । साथै यस सन्धि भन्दा अघि लगाइएका भन्सार पनि मिनाहा गरिनेछ । # तिब्बत सरकरले नेपालका सम्पूर्ण युद्धि बन्दि र हतियार बुझाउनु पर्नेछ । साथै नेपाल सरकारले पनि युद्धको समयमा लिएका युद्धबन्दी तथा याकहरु बुझाउनु पर्नेछ । # नेपाली व्यापारीको रेखदेखको लागि , अब उप्रान्त नेपाल सरकारको प्रतिनिधिको रूपमा नायकको सट्टा भारदार नियुक्त हुनेछ । # तिब्बतमा व्यापार गर्न सबै नेपालीलाई बिना रोकतोक अनुमति हुनेछ । सशत्र सैनिक बाहेक, सबै नेपालीलाई तिब्बतमा स्वतन्त्रतापुर्वक हिडडुल गर्न अनुमति हुनेछ । # नेपाली प्रतिनिधि ले तिब्बतको आन्तरिक मामिलामा कुनै हस्तक्षेप गर्ने छैन, साथै नेपाल भित्रको कुनै विवादमा तिब्बत सरकारले हस्तक्षेप गर्ने छैन । तर तिब्बत र नेपालवीचको विवाद को लागि, विवाद समाधानको लागि दुवै सरकारले एक एक प्रतिनिधि नियुक्त गर्नेछ। # यदि कुनै अपराधी एक देशबाट उम्केर दोश्रो देशमा बसेमा, दोश्रो देशले सो अपराधी सम्बन्धित सरकारलाई सुपुर्दुगी गर्नेछ । # यदि कुनै देशको नागरिकले अर्को देशको नागरिकको चोरी गरेमा , सो देशले पिडितको सम्पूर्ण सम्पति फिर्ताको व्यवस्था र अपराधीलाई सजायको व्यबस्था गर्नेछ । == त्यसपछि == तिब्बत सरकार ( २००६ पछि जनवादी गणतन्त्र चीन सरकार)ले नेपाल सरकारलाई सय वर्षसम्म (२०१२ सम्म) वर्षेनी रु १०,००० नेपाली रुपैया बुझायो । [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेर]] को पालामा [[ग्याल्पो काण्ड]]ले पुन: नेपाल भोट युद्ध हुन लागेको थियो तर अंग्रेजको मध्यस्ततापछी सो युद्ध टर्यो । चीनमा कम्युनिस्ट क्रान्तिपछि लालसेनाले तिब्बत लिन खोजिरहेको थियो । दलाई लामाको सरकार नेपालको सहयोग लिएर अस्तित्व जोगाउन चाहन्थ्थे । विसं १९१२ को थापाथली सन्धिको दफा २ अनुसार तिब्बतले नेपालसँग सैन्य सहयोग माग्यो । तर नेपालमा राणा शासन हट्न लागेकाले यता अर्कै संकट थियो । नेपालले तिब्बतलाई सघाएन । त्यसपछि तिब्बती काजीहरु रिसाए । नेपाल र भारत दुवैको साथ नपाएपछि तिब्बतीहरु चीनसँग आत्मसमर्पण गरेका थिए ।<ref>{{Cite news|url=https://www.onlinekhabar.com/2024/09/1539882/sudheer-sharma-book-lunch-bp-mahendra|title=सुधीर शर्माका दुई पुस्तक : बीपी र महेन्द्रमध्ये को राष्ट्रवादी ?|first=अनलाइनखबर|date=२०८१ भदौ ३०|work=अनलाइनखबर}}</ref> == यो पनि हेर्नु होस् == * [[थापाथली दरबार]] * [[नेपालको इतिहास]] * [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]] * [[बेत्रावती सन्धि|बेत्रावती सन्धी]] *[[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध|तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालको सेना| ]] [[श्रेणी:नेपालका शसस्त्र शुरक्षा बलहरू| ]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सेना]] [[श्रेणी:जङ्गबहादुर राणा]] [[श्रेणी:नेपालले गरेका सन्धि]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपाल तिब्बत सम्बन्ध]] 2rvybw15wz7xhhtr7totulsgs40uqz8 1354597 1354596 2026-05-08T06:11:17Z Bishaldev100 28807 /* सन्धिपत्रको पूर्ण पाठ{{cite book|title=नेपाल को इतिहास|author=रामजी उपाध्याय|page=२७८|date=1950|publisher=सुब्बा होमनाथ केदारनाथ, बनारस सिटी|isbn=|url=https://dn720004.ca.archive.org/0/items/428977-nepal-ko-itihas-1950/428977-Nepal%20Ko%20Itihas%20%281950%29.pdf}} */ 1354597 wikitext text/x-wiki {{Infobox treaty |name=थापाथली सन्धि |long_name=थापाथली सन्धि(१९१२) |image=Nepal-Tibet Treaty of 1856.jpg |image_size=220px |caption= |type=|context= |date_drafted=|date_signed=१९१२ चैत्र १३ (१८५६ मार्च २४)<!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --> |location_signed=[[थापाथली दरबार]], [[नेपाल अधिराज्य|नेपाल]] काठमाडौँ |date_sealed=|date_effective=१९१२ चैत्र १३|condition_effective= |amendment= |date_expiration=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} OR: -->|date_expiry=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} -->|provisional_application=|mediators=<!-- format this as a bullet list --> |negotiators=<!-- format this as a bullet list -->|original_signatories=<!-- format this as a bullet list --> |signatories=नेपालका प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]] <br>तिब्बतका कोलान सत्र<!-- format this as a bullet list -->|parties=<!-- format this as a bullet list -->|ratifiers=<!-- format this as a bullet list -->|depositor=<!-- OR: -->|depositories=<!-- format this as a bullet list -->|citations=<!-- format as XX [[Article on Treaty Series|TS]] YYY -->|language=<!-- OR: --> |languages=अंग्रेजी<!-- format this as a bullet list -->|wikisource=<!-- OR: -->|wikisource1=<!-- Up to 5 wikisourceN variables may be specified -->|wikisource2=|wikisource3=|wikisource4=|wikisource5=|footnotes= }} '''थापाथली सन्धि''' तिब्बत ([[चिङ वंश]] मातहत) र [[नेपाल अधिराज्य]] बीच [[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] अन्त्य गर्न [[थापाथली दरबार]]मा भएको सन्धि हो। १९१२ पुस मा तिब्बती प्रतिनिधि मण्डल सन्धि बार्ता सुरु भयो। लामो छलफलपछी , प्रतिनिधि मण्डल बीच १९१२ चैत्र १३ मा थापाथली दरबारमा सन्धि गरियो । नेपालका प्रधानमन्त्री श्री ३ जङ्गबहादुर राणाले र तिब्बतका कोलान सत्रले सन्धीमा हस्ताक्षर गरेका थिए। यहि सन्धिलाई थापाथली सन्धि भनिन्छ ।<ref>[http://ehimalayatimes.com/bichar-sahitya/22619 नेपाल र चीन–तिब्बत सन्धिसम्झौता] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190426103931/http://ehimalayatimes.com/bichar-sahitya/22619 |date=2019-04-26 }}</ref> वि.सं १९१२ (जून १८५६ )मा तिब्बतले क्षतिपूर्ति स्वरूप २ लाख ३३ हजार प्रदान गर्यो । == पहिलो वार्ता == वि.सं १९१२ श्रावणमा युद्धबाट थकित तिब्बतीले वार्ताका लागि आफ्नो प्रतिनिधि मण्डल लाई सन्धिको लागि काठमाडौँ पठाए तर कुरा नमिलेकाले वार्ता असफल भयो ।<ref>सामान्य ज्ञान पृष्ठ १०५ (भीम राना 'जिज्ञासु')</ref> == दोश्रो वार्ता == == सन्धिपत्रको पूर्ण पाठ<ref>{{cite book|title=नेपाल को इतिहास|author=रामजी उपाध्याय|page=२७८|date=1950|publisher=सुब्बा होमनाथ केदारनाथ, बनारस सिटी|isbn=|url=https://dn720004.ca.archive.org/0/items/428977-nepal-ko-itihas-1950/428977-Nepal%20Ko%20Itihas%20%281950%29.pdf}}</ref> == <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |'''हामी निम्न लिखित गोरखासरकारका प्रतिनिधिहरू र तिब्बत सरकारका प्रतिनिधि लामाहरू आपसमा तल लेखिएका दस धाराको यउटा संधि गर्दछौ। त्यसमा परमेश्वरको साक्षी राखी स्वयं आफ्ना इच्छा र मंसुवाले अफ्ना आफ्ना मोहर गर्दछौं। हामीले आजसम्म चीन सम्राटको जुन् तरहले संमान गराएका छौं, त्यस्तै पछि पनि बराबर गरि रहने छौ। '''दूबै पक्षले संधि पत्रलाई मानुन्ज्याल दुबै थरी दाजुभाइ सरह रहने छन्। तथा यदि एक पक्षले अर्का पक्ष संग युद्ध गर्न खोज्यो भने परमेश्वर त्यस पक्ष लाई फल्नफूल्न नदिउन्। तथा दस सन्धि स्थिति लाई हटाउन खोज्ने पक्ष माथि यदि अर्को पक्षले चढाई गर्यो कि वा युद्ध गर्यो भने त्यो पक्ष सबै प्रकारका अपराध तथा ञधर्मबाट मुक्त रहने छ। यस उप्रान्त आफ्ना दरबारका राजकीय प्रतिनिधिहरूको सही तथा छाप छ। अनि तल लेखेका दस धाराहरूको उल्लेख गरिएको छ। # '''गोरखा सरकारलाई तिब्बत ले वर्षेनी दसहजार दिनेछ ।''' # '''गोरखा र तिब्बतले चीन सम्राटको बराबर संमान गर्दछन् । तथा तिब्बत केवल लामाहरूको मठ देश हुँदा धार्मिक तापस्या र ध्यान आदि गर्ने स्थान हो । यसै कारण पछि भविष्यमा अन्य कुनै राजाका सैन्यले तिब्बत माथि आक्रमण गर्‍यो भने त्यसबेला गोरखासरकारबाट जहाँसम्म हुन्छ सहयोग गरी तिब्बतको रक्षा गरिनेछ ।''' # '''गोरखा सरकारका रैयत या व्यापारीहरू सित तिब्बतमा कुनै कर या मार्गकर वा भंसार लिइने छैन ।''' # '''गोरखा सरकारका युद्धमा बंदी गरिएका सैनिखरू तथा गोरखा प्रजाजनलाई तुरुन्तै छाडी दिइनेछ । गोरखा सरकारले पनि तिब्बती सेना तथा खोसेको अस्त्रशस्त्रा फिर्ता दिनुपर्ने छ । तथा तिब्बती प्रजाहरूको गोरखालीले लुटेको चिजवस्तु फर्काइने छ्न् । तथा यो संधी पूर्ण भएका बखत एले तलकटवा र छेत्रगुफा, केरुँङ्ग्, झुँगा, कुती, ड्यावलङ्ग र भैरवलंगर सम्म फैलिएको गोरखाली सैन्यलाई हटाई सबै ठाँऊ खालि गराउनेछन् ।''' # '''ल्हासामा अब देखि गोरखाली हाकिम न राखी भारदार राख्ने छन् ।''' # '''गोरखा सरकारले ल्हासामा आफ्नो व्यापारिक अड्डा राख्ने छ । यस अड्डामा जुहारात बजाजा लगायत लाउने खाने सबै चिजवस्तुहरूको बेपार स्वतन्त्रता पूर्वक गर्न पाउने छन् ।''' # '''ल्हासामा रहेको नेपाली भारदारले तिब्बतीहरूको मुद्दा हेर्ने छैन, न ता फैसला दिने छ । तथा तिब्बत सरकारले ल्हासा भित्र रहेका गोरखा प्रजाआजन, नेपालका काश्मीरी मुसलामानहरूको मुद्दा सुन्ने छैन्, फैसला गर्ने छैन । गोरखा या तिब्बाटका प्रजा वा व्यापारीहरू मा कुनै प्रकारको झागडा होला , त्य झागडा दुवै पक्षका भारदार्हरूले बसेर छिन्ने छन् । तिब्बती प्रजा वा व्यापरीहरूका मुद्दा बाट भएको जरिवाना आमदानीहरू तिब्बत सरकारको हुने छ । त्यस्तै किसिमले गोरखा प्रजाअ व्यापारीहरू र कश्मीरी मुसलामान्हरूको मुद्दामा भएको आमदाने गोरखा सरकारले लिने छन् ।''' #'''गोरखा सरकारका प्रजाजनले नेपालबाट मानिसको हत्या गरी तिब्बत प्रदेश पसेमा तिब्बत ले र तिब्बती प्रजाले तिब्बत बाट हत्या गरी नेपाल पसेमा दुबै सरकारकसमा ज्यानमारालाई सुम्पी दिने छन् ।''' #'''यदि तिब्बती प्रजाले गोरखा प्रजा वा व्यापारीको संपत्ति लुटेछ भने तिब्बती भारदारले त्यो समाती गोरखा प्रजा वा व्यापरीहरू लाई फर्काईदेलान् । यदि लुटहा सँग त्यो सम्पत्ती नइस्केन भने भर्ना गर्नाका लागी तिब्बत ले त्यस लुटहालाई विवश गर्ला । यसै गरी तिब्बती प्रजा वा व्यापारीको कोइ सम्पत्ति गोरखालीले लुटे भने गोरखासरकारले तिब्बतको त्यस व्यापारी अथवा प्रजालाई त्यसको सम्पत्ति फर्काइ देला, यदि लुटने मानिस संग माल निस्केन भने गोरखाले लुटेको संपत्तिलाई फिर्ता गर्नका लागी केहि कुरा पक्का गर्नका लागी विवश गर्ला''' #'''यो सन्धी पुरा भईसके पछि दुवै पक्षा मध्ए एकले पनि न त तिब्बत का कुनै व्यति अथवा सम्पत्तिलाई हानी पुर्याउला, जोकि युद्धकालामा गोरखा भारदारमा दाखिल भईसकेको होस् । अरु न त गोरखा प्रजा वा सम्पत्तिलाई हानी पुर्याउला, जोकि तिब्बत दरबारमा गएर मिलीसकेको होस् ।''' '''मिती चैत्र सुदी तृतीया सम्बत् १९१२ शुभम्''' स्वस्ती श्री गोरखा र तिब्बत का दस धाराहरूको संधि सरदारहरू लामाहरू र साधारण कर्मचारीका साधारण सभामा निश्चित भएको थियो । तथा जसमा श्री गोरखा दरबार तथा श्री तिब्बत दरबारले भिन्नाभिन्नै मिलेर हस्ताक्षर गरेकाअ थिए । ईश्वरलाई साक्षि राखेर हामीहरू मिलेर अरु भिन्नाभिन्नै यस्तो बचनको सत्यताका चिन्ह स्वरुप आफ्ना मोहर छाप लगाउँदछौ । महान चीन सम्राटलाई पैल्हे कै झै पुरापुरा मान मर्याद गर्नाका सम्बन्धमा जो कुछ लेखिएको छ उस्लाई मान्य गर्दै दुवै दरबारले मिलेर तथा फरक फरक भाइ र बालाखहरू झै आपसमा समझौता गर्दछौ । दुबै मध्ए कुनै यौटा दरबारको कोहि मानिसले यो संधिलाई न मानेर युद्धको टंटा खडा गाह्रोस्, त्यसबाट परमात्माले आफ्नु अनुग्रह हटाइ लिउन् । श्री गोर्खा महाराजको सम्मति लिएर आउने चाँही अधिकारी हिज् आनर श्रीमधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री तयिम् मिनिस्टर एन्ड कमान्डर इन्चिफ जनरल जंग बहादुर कुँवर <br> हिज् आनर श्रीमधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री मिनिस्टर जनरल बमबहादुर कुँवर राणाजी <br> हिज् आनर श्री गुरुराज पंडित धर्माधिकार श्री [[पण्डित विजयराज|विजयी पंडित्]] <br> हिज् आनर श्री माधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री जनरल रनोद्दिपसिंह कुँवर राणाजी <br> हिज् आनर श्री माधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री जनरल जगत शम्शेर जंग कुँवर राणाजी<br> हिज् आनर श्री माधर जंगकुमार कुमारात्मज श्री जनरल धीर शम्शेर जंग कुँवर राणाजी<br> श्री चौतारिया शेर शाह<br> श्री करनेल तितिपि करमसिंह थापा<br> श्री करनेल दिलीसिंह बस्न्यात<br> श्री करनेल कुलमानसिंह बस्न्यात<br> तिब्बतका लामा र सरदार जो नेपाल आएका छन् । श्री पोतोल लामाका प्रतीन नि धि प्राइभेट सेक्रेटरी न्गावांगग्यलसन्<br> श्री देबुंग मठका प्रधान धर्माधिकारी न्ग्ग्वांगसम्दुब् <br> श्री दुएपुंग मठमा समस्त घरका प्रधान लो जंगरवग्य् <br> श्री सरेमठका प्रधान धर्माधिकारी लोजंगथुचेन <br> श्री गदेन मठका प्रधान धर्माधिकारी <br> श्री गदेन मठका समस्त घरका प्रधान<br> | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> == बुँदा == # तिब्बत सरकारले नेपाल सरकारलाई वर्षेनी रु १०,००० नेपाली रुपैया बुझाउनु पर्नेछ । # तिब्बत र नेपाल चिनियाँ सम्राटलाई सम्मानका साथ मान्छन। तिब्बत माथि कुनै तेश्रो पक्षबाट आक्रमण भएमा , नेपाल सरकारले तिब्बत सरकारलाई सहयोग गर्नेछ । यदि नेपालमा आक्रमण भएको खण्डमा , तिब्बत सरकारले नेपाली धनजनको रक्षा गर्नेछ तथा सुरक्षित स्थानमा सार्नेछ । यसको परिवहन खर्च पहिलो दुई महिना तिब्बत सरकारले व्यहोर्नेछ र त्यसपछिको नेपाल सरकारले व्यहोर्नेछ । # नेपाल तथा तिब्बत बीचको व्यापारमा , तिब्बत सरकारले नेपाली उत्पादनमा कुनै भन्सार लगाउने छैन । साथै यस सन्धि भन्दा अघि लगाइएका भन्सार पनि मिनाहा गरिनेछ । # तिब्बत सरकरले नेपालका सम्पूर्ण युद्धि बन्दि र हतियार बुझाउनु पर्नेछ । साथै नेपाल सरकारले पनि युद्धको समयमा लिएका युद्धबन्दी तथा याकहरु बुझाउनु पर्नेछ । # नेपाली व्यापारीको रेखदेखको लागि , अब उप्रान्त नेपाल सरकारको प्रतिनिधिको रूपमा नायकको सट्टा भारदार नियुक्त हुनेछ । # तिब्बतमा व्यापार गर्न सबै नेपालीलाई बिना रोकतोक अनुमति हुनेछ । सशत्र सैनिक बाहेक, सबै नेपालीलाई तिब्बतमा स्वतन्त्रतापुर्वक हिडडुल गर्न अनुमति हुनेछ । # नेपाली प्रतिनिधि ले तिब्बतको आन्तरिक मामिलामा कुनै हस्तक्षेप गर्ने छैन, साथै नेपाल भित्रको कुनै विवादमा तिब्बत सरकारले हस्तक्षेप गर्ने छैन । तर तिब्बत र नेपालवीचको विवाद को लागि, विवाद समाधानको लागि दुवै सरकारले एक एक प्रतिनिधि नियुक्त गर्नेछ। # यदि कुनै अपराधी एक देशबाट उम्केर दोश्रो देशमा बसेमा, दोश्रो देशले सो अपराधी सम्बन्धित सरकारलाई सुपुर्दुगी गर्नेछ । # यदि कुनै देशको नागरिकले अर्को देशको नागरिकको चोरी गरेमा , सो देशले पिडितको सम्पूर्ण सम्पति फिर्ताको व्यवस्था र अपराधीलाई सजायको व्यबस्था गर्नेछ । == त्यसपछि == तिब्बत सरकार ( २००६ पछि जनवादी गणतन्त्र चीन सरकार)ले नेपाल सरकारलाई सय वर्षसम्म (२०१२ सम्म) वर्षेनी रु १०,००० नेपाली रुपैया बुझायो । [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेर]] को पालामा [[ग्याल्पो काण्ड]]ले पुन: नेपाल भोट युद्ध हुन लागेको थियो तर अंग्रेजको मध्यस्ततापछी सो युद्ध टर्यो । चीनमा कम्युनिस्ट क्रान्तिपछि लालसेनाले तिब्बत लिन खोजिरहेको थियो । दलाई लामाको सरकार नेपालको सहयोग लिएर अस्तित्व जोगाउन चाहन्थ्थे । विसं १९१२ को थापाथली सन्धिको दफा २ अनुसार तिब्बतले नेपालसँग सैन्य सहयोग माग्यो । तर नेपालमा राणा शासन हट्न लागेकाले यता अर्कै संकट थियो । नेपालले तिब्बतलाई सघाएन । त्यसपछि तिब्बती काजीहरु रिसाए । नेपाल र भारत दुवैको साथ नपाएपछि तिब्बतीहरु चीनसँग आत्मसमर्पण गरेका थिए ।<ref>{{Cite news|url=https://www.onlinekhabar.com/2024/09/1539882/sudheer-sharma-book-lunch-bp-mahendra|title=सुधीर शर्माका दुई पुस्तक : बीपी र महेन्द्रमध्ये को राष्ट्रवादी ?|first=अनलाइनखबर|date=२०८१ भदौ ३०|work=अनलाइनखबर}}</ref> == यो पनि हेर्नु होस् == * [[थापाथली दरबार]] * [[नेपालको इतिहास]] * [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]] * [[बेत्रावती सन्धि|बेत्रावती सन्धी]] *[[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध|तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालको सेना| ]] [[श्रेणी:नेपालका शसस्त्र शुरक्षा बलहरू| ]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सेना]] [[श्रेणी:जङ्गबहादुर राणा]] [[श्रेणी:नेपालले गरेका सन्धि]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपाल तिब्बत सम्बन्ध]] 6golni5n16m5o3d1kbqxvynai1bi71l 0 102078 1354559 1340859 2026-05-08T02:18:32Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354559 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | birth_name = रूकमिनी कुमारी पौडेल <ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=vfXfUR3ICMI/ |title=नेपाल चर्चित व्यक्तिहरूको वास्तविक नाम}}</ref> | birth_place = [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]] <ref name=NepaliActress>{{cite web|url=http://nepaliactress.com/usha-poudel-biography-of-nepali-actress-marriage-video/|publisher=नेपाली एक्ट्रेस डटकम|title= नेपाली अभिनेत्री उषा पौडेलको जीवनी|accessdate=२५ नोभेम्बर २०१६}}</ref> | nationality = {{झण्डा चिन्ह|नेपाल}} नेपाली | residence = [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]] | education = कान्ति इस्वरी कन्या विद्यालय (प्रवेशिका) | birth_date = {{birth date and age|1983|7|18|df=y}} <ref>{{cite web|url=http://xnepali.net/usha-poudel-actress-profile-2/|title=उषा पौडेलका चलचित्रहरू, को हुन् उषा पौडेल|publisher=एक्स नेपाली डटनेट|accessdate=२५ नोभेम्बर २०१६}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203050126/http://xnepali.net/usha-poudel-actress-profile-2/ |date=2016-12-03 }}</ref> | occupation = [[अभिनेत्री]] | spouse = सुधन्सु जोसी (२०१६–हाल)<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H7DWVeTiha0|title=उषाले सुधन्सु जोसीसँग विवाह |publisher=युट्युब|accessdate=२५ नोभेम्बर २०१६}}</ref> | yearsactive = १९९९ &nbsp;– हाल | other names = {{Plainlist| *रूकमिनी पौडेल *मुना}} }} '''उषा पौडेल''' (१८ जुलाई, [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुरमा]] जन्मिएकी) एक नेपाली नर्तक तथा चलचित्र अभिनेत्री हुन्। उषा नेपाली फिल्म उद्योगमा नेपाली सिनेमा ''कर्म''बाट एक अभिनेत्रीको रूपमा प्रदापण गरेकी थिइन्। उनलाई चलचित्र मा हेमन्त खतिवडा ले ल्याएका थिए ! उनको दोस्रो चलचित्र "मुना मदन" सन् १९९९ मा [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]]द्वारा लिखित [[मुनामदन]] नामक एक लोकप्रिय पुस्तकको आधारमा बनाइएको थियो।<ref name=NepaliActress /> उषा पौडेलले २४ नोभेम्बर २०१६ मा भर्जीनिया, अमेरिकामा आयोजित एक समारोहमा नेपाली अभिनेता सुधन्सु जोशीसँग विवाह गरेकि थिइन्।<ref name=NepaliActress /><ref>{{cite web|url=https://www.koshionline.com/2016/10/21/3434.html|title=लगनगाँठो कस्दै अभिनेत्री उषा पौडेल|author=|date=कार्तिक ०५, २०७३|work=कोशी अनलाइन|accessdate=१० जेठ २०७६}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190526154356/https://www.koshionline.com/2016/10/21/3434.html |date=2019-05-26 }}</ref> रूकमिनी कुमारी पौडेल (उषा) नेपालकी एक उच्च प्रसिद्ध अभिनेत्री हुन्। कर्म, मुना मदन, गोधुली, तिम्रो माया, प्यारी बहिनी, गङ्गा, जेठो कान्छो, राम लक्ष्मण, बाज, क्रोध, माया नगर, ज्वालामुखी लगायतका ४० भन्दा बढी नेपाली चलचित्रहरूमा उनले काम गरिसकेकी छिन्। उनले ८ टेलिभिजन कार्यक्रम, ३६ सङ्गीत भिडियोहरू र एक दर्जन भन्दा बढी टेलिभिजन विज्ञापनमा आफ्नो प्रतिभा देखाइसकेकी छिन्। उनले सन् २००३ मा उनले गरेका उत्कृष्ट अभिनयका कारण उनलाई "उत्कृष्ट अभिनेत्री" पुरस्कार प्रदान गरिएको थियोे। उनको एक चलचित्र मुना मदन सन् २००४ ओस्करमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरेको थियो। उनले संसारभर यात्रा गर्दै आफ्नो नृत्य प्रस्तुत गरिसककी छिन् जसले गर्दा उनले सबैतिरबाट निकै प्रशंसा बटुल्न पनि सफल भएकी थिइन्। उनको प्रतिभालाई मान्यता दिँदै र नेपालका पूर्व राष्ट्रपति डा राम बरण यादवले उनलाई सम्मानित गरेका थिए। उनको चलचित्र क्षेत्रतर्फको रूचि अझै बढ्दो क्रममा थियोे जसका कारण, उनले हिन्दी भाषा सिक्न र हिन्दी चलचित्रमा काम गर्ने उदेश्यले मुम्बई गइन्। शुरुवाती चरणहरूमा उनले केही दिन हिन्दी भाषा सिक्न लगाइन् र त्यसपछि उनी त्यसमा अब्बल भइन्। केही अडिसन पश्चात् उनको बलिउड यात्रा शुरुवात भएको थियो। उनले त्यसपछि टेलिभिजन कार्यक्रमहरू जस्तै:तुझ सङ प्रित लगै सज्ना, जय जय बजरङ्ग बली, अदालत, चिन्टु छिन्की अर एक बढी सि लभ स्टोरीमा आफ्नो उपस्थिति बनाइन्। विभिन्न ब्राण्डहरू र टेलिभिजन विज्ञापनहरूमा उनलाई उतारिएको थियोे। मुम्बई पुगे पछि, अभिनेत्री कुनै पनि औपचारिक कार्यक्रमहरूमा नेपालीमा देखा परेकी थिइनन्। तथापि, उनले हालै संयुक्त राज्य अमेरिकामा आफ्नो प्रस्तुति दिएकी थिइन्। नयाँ वर्ष -२०१५ को अवसरमा विभिन्न नेपाली संस्थाहरूले सान फ्रान्सिस्कोमा आयोजित एक कार्यक्रममा उनले नृत्य प्रस्तुत गरेकी थिइन्। स्थानीय नेपाली संस्थाहरूका प्रतिनिधिहरूले जानकारी दिए अनुसार अभिनेत्रीले तीन महिना संयुक्त राज्य अमेरिकामै बिताएकी छिन्<ref>{{cite web|url=https://www.onlinekhabar24.com/24515/|title=फिल्ममा चल्न छाडेपछि कलाकारको ‘मिसन अमेरिका’|author=|date=|work=अनलाइन खबर|accessdate=१० जेठ २०७६}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190526162203/https://www.onlinekhabar24.com/24515/ |date=2019-05-26 }}</ref> र उनी त्यहीँ बस्न इच्छुक छिन्। == अभिनित चलचित्रहरू == उषा पौडेलले अभिनय गरेका केही चलचित्रहरू *कर्म *मुना मदन *गोधुली *तिम्रो माया *जेठो काञ्छो *राम लक्षमण *प्यारी बहिनी *गङ्गा *बाज *क्रोघ *पाले दाई *धमाका *रणसङ्ग्राम *कसम *माया नगर *छायाँ *ज्वालामुखी *भरोसा === दूरदर्शन श्रृङ्खलाहरू === *पुष्पाञ्जली *कसलाई आफ्नो भनुम *दुई दिनको जिन्दानी *करूणा == व्यक्तिगत जीवन == उषा पौडेलको जन्म १९८३ जुलाई १८ मा धनुषा जिल्लाको [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]]मा भएको थियो। उनको पिताको नाम कोमल प्रसाद पौडेल हो भने आमाको नाम मिटु पौडेल हो। उनी परिवारकि माइली छोरी हुन्। उनका एक दिदी र एक भाइ छन्। उनले पाँच कक्षा सम्मको पढाई इश्वरी निम्नमाध्यमिक विद्यालयमा गरिन् र महेन्द्र भृकुटी विद्यालय र कान्ति इश्वरी कन्या विद्यालय काठमाण्डौबाट अध्ययनरत रही प्रवेशिका सम्मको पढाइ पुरा गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://video.genyt.com/bPESwb7v0Ko|title=अभिनेत्री उषा पौडेलको जीवनी|author=|date=|work=फुर्सद नेपाल|accessdate=११ जेठ २०७६}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्री== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८३ मा जन्म]] 9ujtjakjoovp1uxykkcqpnphblbwywq 0 102094 1354609 1354284 2026-05-08T07:13:04Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354609 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = जिया केसी | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | image = Jiya KC.jpg | image_size = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[बिर्तामोड नगरपालिका|बिर्तामोड]], [[झापा जिल्ला|झापा]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | nationality = [[नेपाली]] | other_names = | height = | occupation = [[अभिनेत्री]], [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | years_active = २०१३-हाल | known_for = }} '''जिया केसी''' एक नेपाली अभिनेत्री र मोडल हुन्।<ref>{{cite web|url=http://nepaliactress.com/nepali-actress-jiya-kc/|publisher=नेपाली एक्ट्रेस डटकम|accessdate=२०१३-०४-१३|title=जिया केसी - नेपाली एक्ट्रेस डटकम}}</ref> उनले कलिउड (नेपाली) चलचित्र उद्योगमा दिपक श्रेष्ठ निर्देशित चलचित्र ''हो यही मया हो'' नामक चलचित्रबाट अभिनय यात्रा शुरु गरेकी थिइन्। जसमा उनले नेपाली चलचित्रका महानायक [[राजेश हमाल]] र [[करिश्मा मानन्धर]]सँग काम गर्ने मौका प्राप्त गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://xnepali.net/movies/nepali-movie-ho-yehi-maya-ho/|title=नेपाली चलचित्र – हो यही माया हो|publisher=एक्स नेपाली डटनेट|accessdate=२०१३-०४-२६}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उक्त चलचित्र पछि, उनले धेरै नेपाली चलचित्रहरू जस्तै बरबाद, जिगोलो, रङ वे र सबैभन्दा विवादास्पद चलचित्र एटिएम (एनि टाइम मस्ती) लगायतका चलचित्रमा आफ्नो अभिनय प्रस्तुत गरी सकेकी छिन्। ==अभिनित चलचित्रहरू== ===नायिकाको भूमिकामा=== {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | चलचित्रहरू |- ! वर्ष ! चलचित्र ! भूमिका ! टिप्पणी |- | २०१३ | ''हो यही माया हो'' | | |- | २०१३ | ''एटिएम (एनी टाइम मस्ती)'' | | सबैभन्दा विवादास्पद नेपाली चलचित्र<ref>{{cite web|url=http://xnepali.net/movies/nepali-movie-atm/|publisher=एक्स नेपाली डटनेट|accessdate=२०१३-११-१३|title=सबैभन्दा विवादास्पद नेपाली चलचित्र}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160918141140/http://xnepali.net/movies/nepali-movie-atm/ |date=2016-09-18 }}</ref> |- | २०१३ | ''बरबाद'' | | |- | २०१४ | ''जिगोलो'' | | |- | २०१४ | ''रङ वे'' | | |- | २०१४ | ''बाचा,तिम्रै हो यो मन'' | | |- | २०१४ | ''रुद्राक्ष'' | | |- | २०१५ | ''भ्यालेन्टाइन धोका'' | | |- |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.nfilmreviews.com/ नेपाली चलचित्रहरूको अवलोकन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200108154845/http://nfilmreviews.com/ |date=2020-01-08 }} * [http://xnepali.net/tag/jiya-kc/ जिया केसी बारेमा समाचार]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली महिला मोडलहरू]] [[श्रेणी:झापा जिल्लाका मानिसहरू]] opqct28orae5aibvjvc74wpl5esd88o 0 103539 1354630 1283569 2026-05-08T08:33:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354630 wikitext text/x-wiki {{Infobox swimmer | name = Dara Torres | image = Dara Torres 2crop.jpg | image_size = 220 | alt = | caption = ''२००८ ओलम्पिकमा ५०-मीटर फ्रीस्टाइलमा चाँदीको पदक जितेपछी '' | fullname =डारा ग्रेस टोरेस | nicknames = "डीटी" | national_team = संयुक्त राज्य अमेरिका | strokes = बटरफ्लाइ, फ्रीस्टाइल | club = कल्वर सीटी स्विम क्लब | collegeteam = फ्लोरिडा विश्वविद्यालय | birth_date = {{Birth date and age|1967|4|15|mf=y}} | birth_place = बेवर्ली हिल्स, [[क्यालिफोर्निया]] | death_date = | death_place = | height = {{convert|5|ft|11|in|m|abbr=on}} | weight = {{convert|150|lb|kg|abbr=on}} | website = {{URL|daratorres.com|DaraTorres.com}} }} '''डारा ग्रेस टोरेस''' (जन्म:अप्रिल १५, १९६७) एक अमेरिकी पूर्व प्रतिस्पर्धी पौडी खेलाडी हुन् जसले बाह्र पटक<ref>{{cite web|url=https://www.swimmingworldmagazine.com/news/dara-torres-the-comeback-queen/|title=Dara Torres: The Comeback Queen|accessdate=2019-03-25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.oprah.com/wherearetheynow/olympic-swimmer-dara-torres-on-nearing-her-50th-birthday-video|title=Olympic Swimmer Dara Torres on Nearing Her 50th Birthday|accessdate=2019-03-25}}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ओलम्पिक पदक प्राप्त गरिन्। उनी सन् २००८ को बेइजिङको ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेलहरूमा सबैभन्दा बढी उमेर (४१ वर्ष) मा प्रतिस्पर्धा गर्ने पौडी खेलाडी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://hauteliving.com/2018/01/olympic-swimmer-dara-torres-turning-50-body-image-staying-motivated/649871/|title=Olympic Swimmer Dara Torres Dishes On Turning 50, Body Image And Staying Motivated|accessdate=2019-03-25}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.yourswimlog.com/behind-scenes-dara-torres-training/|title=Behind the Scenes with Dara Torres’ Training|accessdate=2019-03-25}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी पाँच ओलम्पिक खेलहरूमा (सन १९८४, १९८८, १९९२, २००० र २००८ सालमा) संयुक्त राज्य अमेरिका को प्रतिनिधित्व गर्ने पहिलो पौडी खेलाडी हुन्। सन् २००८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा उनले ५०-मीटर फ्रिस्टाइल, ४×१०० मीटर मेड्ले रिले र ४×१०० मीटर फ्रिस्टाइल रिलेमा प्रतिस्पर्धा गरिन् र तीनै वटा खेलमा रजत पदक हासिल गरिन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.sun-sentinel.com/local/palm-beach/boca-raton/fl-cn-sp-boca-raton-dara-torres-speaks-20190213-story.html|title=Five-time Olympic swimmer Dara Torres to speak at YMCA Inspiration Breakfast|accessdate=2019-03-25}}</ref> ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:ओलम्पिक खेलाडीहरू]] oxo55z050hfcturdgcebv6x2phduc30 0 104269 1354571 1319317 2026-05-08T04:31:12Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354571 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = क्याप्टेन | image = Captain 2019 - film poster.jpg | alt = | caption = चलचित्रको पोष्टर | film_name = क्याप्टेन | director = दिवाकर भट्टराई | producer = [[भुवन केसी]] <br/> '''कार्यकारी''' <br/> [[जिया केसी]] | writer = | screenplay = | story = | based on = | starring = [[अनमोल केसी]] <br/> [[सुनील थापा|सुनिल थापा]] <br/> उषा सिंह ठकुरी <br/> प्रियाङ्का <br/> [[विल्सन विक्रम राई]] <br/> सरोज खनाल <br/> [[प्रशान्त ताम्राकार]] | narrator = | music = | cinematography = नवराज उप्रेती | editing = दिर्घ राज | studio = सुपर काजल फिल्म | distributor = <!-- or: | distributors = --> | released = {{Film date|df=yes/no|2019|3|1|Nepal}} | runtime = | country = [[नेपाल]] | language = [[नेपाली]] | budget = १ करोड २५ लाख | gross = ५ करोड १७ लाख }} '''क्याप्टेन''' २०७५ सालमा पर्दर्शनी भएको एक नेपाली चलचित्र हो । यो चलचित्र सन् २०१९ मार्च १ गतेदेखि देश भर प्रदर्शनी भएको थियो । यो नेपाली फुटबल खेल तथा खेलाडीहरूको कथामा आधारित चलचित्र हो । ==पात्रहरू== * [[अनमोल केसी]] इसाज खड्काको भुमीकामा<ref>{{Cite web|url=http://amargeet.com/news/mega-star-anmol-k-c-and-captain-team-on-ko-bancha-crorepati-watch-exclusive-fun-interview-here/|title=को बन्छ करोडपतिमा अनमोल केसी पुग्दा राजेश हमालले सुनाए यस्तो जोक {{!}} राजेश हमाललाई अनमोलले ट्वाइलेटमा देखेको खुलासा ( हेर्नुस रमाइलो अन्तर्वार्ता )|website=Latest News Updates|access-date=2019-03-24}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190324130057/http://amargeet.com/news/mega-star-anmol-k-c-and-captain-team-on-ko-bancha-crorepati-watch-exclusive-fun-interview-here/ |date=2019-03-24 }}</ref> * उषा सिंह ठकुरी श्रेयाको भुमिकामा<ref>{{Cite web|url=https://xnepali.net/anmol-kc-new-movie-new-actress-upasana-singh-thakuri/|title=Anmol KC; New Movie, New Actress, Upasana Singh Thakuri|date=2017-12-23|website=Nepali Movies, films|language=en-US|access-date=2019-03-24}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * प्रियाङ्का एमभी<ref>{{Cite web|url=http://www.moviemandu.com/its-final-anmol-kc-has-two-leading-ladies-in-captain/|title=It's Final! Anmol KC has two leading ladies in ''Captain''|language=en-US|access-date=2019-03-24}}</ref> * [[सुनील थापा|सुनिल थापा]] प्रशिक्षकको भूमिकामा<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.moviemandu.com/will-prasant-tamrakar-and-sunil-thapa-team-up-as-villains-for-anmol-kcs-captain/|title=Will Prasant Tamrakar And Sunil Thapa Team Up As Villains For Anmol KC’s ''Captain''?|language=en-US|access-date=2019-03-24}}</ref> * [[प्रशान्त ताम्राकार]] इमाम बिक्रम थापाको भुमीकामा<ref name=":0" /> * सरोज थापा मदन खड्काको भुमिकामा (इसानको पिता)<ref>{{Cite web|url=http://www.moviemandu.com/anmol-kc-reaches-ilaam-for-captain-shoot-heres-the-detail/|title=Anmol KC Reaches Ilaam For CAPTAIN shoot, Here’s The Detail :|language=en-US|access-date=2019-03-24}}</ref> * [[भुवन केसी]] आगन्तुक पात्र<ref>{{Cite web|url=http://en.thecinematimes.com/?p=18192|title=Anmol KC, Niruta Singh and Bhuwan KC rock the floor in 'Curly Curly Kapal'. Watch song:|date=2019-02-15|website=THE CINEMA TIMES|language=en|access-date=2019-03-24}}</ref> * [[निरुता सिंह]] आगन्तुक पात्र<ref>{{Cite web|url=http://streetnepal.com/watchthe-kc-men-dance-with-niruta-on-curly-curly-kapal-from-captain/|title=Watch: The KC Men Dance With Niruta On 'Curly Curly Kapal' From ''Captain''|website=Street Nepal|language=en-US|access-date=2019-03-24}}</ref> ==गीत संगीतहरू== {{track listing | extra_column = स्वर | title1 = रहर छ सँगै… | length1 = ४:४५ | lyrics1 = दिग्गज धौराली | music1 = अर्जुन पोख्रेल | extra1 = [[अञ्जु पन्त|अन्जु पन्त]], [[संगम पोख्रेल]] | title2 = कर्ली कर्ली कपाल | length2 = ३:५४ | lyrics2 = हर्क साउद, मनिस ढबाल | music2 = एसडी योगी, सुसान्त गौतम | extra2 = [[मेलिना राई]], एसडी योगी | title3 = सक्दिनकि बाच्न | length3 = ३:१४ | lyrics3 = दिग्गज धौराली | music3 = अर्जुन पोख्रेल | extra3 = सुमन केसीले, दिपन लामा }} ==सन्दर्भ सामाग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य सुत्रहरू== [[श्रेणी:खेलकुदमा आधारित नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०१९ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सिक्किममा छायाङ्कन गरिएका चलचित्रहरू]] gssc5adgbx2yqgq6mtdsgohra6jb9k9 0 104311 1354547 1354339 2026-05-07T23:32:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354547 wikitext text/x-wiki {{short description|Nepalese pageant competitor}}{{Infobox person | name = अनुष्का श्रेष्ठ | image = Anushka Shrestha.jpg | birth_date = {{birth date and age|1996|01|18}} | birth_place = काठमाडौँ, नेपाल | education = वाणिज्य स्नातक (लेखा) | occupation = {{ubl|सांसद, [[प्रतिनिधि सभा]]|संस्थापक,माक्कुसे }} | party = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] | awards = मिस वर्ल्ड नेपाल २०१९ }} '''अनुष्का श्रेष्ठ''' ({{Lang-en|[[:en:Anushka Shrestha|Anushka Shrestha]]}}) नेपालकी संसद सदस्य, नेपाली राजनीतिज्ञ, उद्यमी, र [[:en:Miss_Nepal_2019|मिस नेपाल २०१९]] जितेकी सौन्दर्य प्रतियोगिताकी उपाधि विजेता हुन्। उनी गुण्डपाक र पुस्तकारी  जस्ता नेपाली मिठाईका रेसिपीहरूको प्रवर्द्धन, संरक्षण र नवीनता ल्याउने लक्ष्य राखेको नेपाली मिठाई ब्रान्ड, माक्कुसे ([https://makkuse.com Makkuse]) संस्थापक र प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन्।<ref>{{Cite web |date=2021-07-30 |title=Makkuse: The Miss Nepal's startup can make Nepal's identity more delicious - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/makkuse-miss-nepal-startup-can-make-nepal-identity-more-delicious.html |access-date=2026-05-05 |language=en-GB}}</ref> ==प्रारम्भिक जीवन तथा शिक्षा== श्रेष्ठको जन्म नेपालको काठमाडौँमा भएको थियो। उनले त्रियोग हाई स्कूलबाट [[:en:School_Leaving_Certificate_(Nepal)|एसएलसी]] र एस उच्च माध्यमिक विद्यालयबाट +२ पास गरेकी थिइन्। उनले [[:en:Australian_Catholic_University|अष्ट्रेलियन क्याथोलिक विश्वविद्यालय]] (ACU) <ref name=":0">{{Cite web |last=Pokhrel |first=Nishant |date=2019-05-10 |title=Anushka crowned MISS NEPAL WORLD 2019 |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/anushka-crowned-miss-nepal-world-2019 |access-date=2026-05-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> बाट वाणिज्यमा स्नातक डिग्री हासिल गरेकी छिन् जहाँ उनले शैक्षिक उत्कृष्टताकोलागि कार्यकारी डीनको प्रशंसा प्राप्त गरिन् र आफ्नो स्नातक कक्षाको भ्यालेडिक्टोरियन थिइन्। == व्यावसायिक जीवन == अस्ट्रेलियन क्याथोलिक विश्वविद्यालयमा वाणिज्य स्नातक (लेखा) अध्ययनका क्रममा श्रेष्ठले मार्च देखि जुन २०१६ सम्म [[:en:Secretariat_for_the_Economy|भ्याटिकन सिटीको होली सीको]] अर्थतन्त्र सचिवालयमा इन्टर्नसिप गरिन्, जहाँ उनले [[KPMG]] र [[PWC]] सँगै वित्तीय सुधार कार्यमा भाग लिइन् <ref>{{Cite web |title=मिस नेपाल अनुष्का श्रेष्ठ : उद्यमी हुँदै संसद्सम्म |url=https://ekantipur.com/politics/2026/03/23/anushkas-new-identity-39-06.html |access-date=2026-05-05 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref>। स्नातक गरेपछि उनले ACU मा अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी सल्लाहकार सहायक र पछि वित्त अधिकृतका पदहरूमा कार्य गरिन्। उनले जुन २०१८ देखि मार्च २०१९ सम्म अस्ट्रेलियाको कमनवेल्थ बैंकमा अडिट प्रशासकको पदमा पनि काम गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=Who is Miss Nepal 2019 Anushka Shrestha? |url=https://english.khabarhub.com/2019/09/19841/ |access-date=2026-05-05 |website=Khabarhub |language=en}}</ref> नेपाल फर्केपछि उनले सन् २०२० देखि जनवरी २०२६ सम्म आफ्नै मातृ संस्थाको क्षेत्रीय प्रबन्धकका रूपमा काम गरिन्। यस पदमा रहँदा उनले अस्ट्रेलिया र नेपालबीचको शैक्षिक सम्बन्ध सुदृढ गर्न नेपाली अस्पतालहरूमा अस्ट्रेलियाली नर्सिङ विद्यार्थीहरूका लागि अध्ययन भ्रमण जस्तै पायलट कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिन् ।<ref>{{Cite web |title=ACU training saving eyesight in Nepal |url=https://www.acu.edu.au/about-acu/news/2025/march/acu-training-saving-eyesight-in-nepal |access-date=2026-05-05 |website=www.acu.edu.au |language=en}}</ref> सन् २०२० मा श्रेष्ठले माक्कुसेको सह-स्थापना गरिन् — एक नेपाली परम्परागत मिठाई ब्राण्ड जुन गुण्ड्पाक र पुस्ताकारी लगायत परम्परागत नेपाली मिठाइहरूलाई पुनर्जीवित गर्न र विश्व बजारमा प्रामाणिक नेपाली स्वादलाई स्थापित गर्ने उद्देश्यले समर्पित छ।<ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=Makkuse: A local luxury brand with authentic Nepali taste |url=https://d2l6fjvu7g4rze.cloudfront.net/news/makkuse-a-local-luxury-brand-with-authentic-nepali-taste |access-date=2026-05-05 |website=d2l6fjvu7g4rze.cloudfront.net |language=English}}</ref> == सौन्दर्य प्रतियोगिता == === '''मिस नेपाल ओशिनिया २०१८''' === सन् २०१८ मा श्रेष्ठले अस्ट्रेलियामा आयोजित मिस नेपाल ओशिनिया २०१८ मा प्रतिस्पर्धा गरी विजयी भइन्। <ref>{{Cite news|url=http://www.unae.org.au/mr-miss-mrs-nepal-oceania-2017/|title=XCELTRIP Mr/Miss/Mrs Nepal Oceania 2018|work=UNAE|access-date=2026-05-05|language=en-AU}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190510231647/http://www.unae.org.au/mr-miss-mrs-nepal-oceania-2017/ |date=2019-05-10 }}</ref> === '''मिस नेपाल २०१९''' === श्रेष्ठले ९ मे २०१९ मा किर्तिपुरको ल्याबोरेटरी हाइ स्कूल परिसरमा मिस नेपाल २०१९ जितिन्। उनले मिस इन्टेलेक्चुअल र मिस फासिनो पुरस्कार पनि जितिन्। <ref>{{Cite web |title=अनुष्का बनिन् ‘मिस नेपाल वर्ल्ड–२०१९’को विजेता(फोटो फिचरसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/05/764780/%e0%a4%85%e0%a4%a8%e0%a5%81%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%95%e0%a4%be-%e0%a4%ac%e0%a4%a8%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a5%8d-%e0%a4%ae%e0%a4%bf%e0%a4%b8-%e0%a4%a8%e0%a5%87%e0%a4%aa%e0%a4%be%e0%a4%b2-%e0%a5%a8 |access-date=2026-05-05 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> === '''मिस वर्ल्ड २०१९''' === [[:en:Miss_Nepal|मिस वर्ल्ड नेपाल]] २०१९ को उपाधि प्रदान गरिएपछि उनले १४ डिसेम्बर २०१९ मा युनाइटेड किंगडमको लन्डनस्थित एक्ससेल लन्डनमा आयोजित [[मिस वर्ल्ड २०१९]] मा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै शीर्ष १२ मा प्रवेश गरिन्।<ref name=":0" /> उनले ब्युटी विद अ पर्पज र मल्टिमिडिया पुरस्कारका साथै हेड-टु-हेड च्यालेन्ज उपशीर्षक पनि जितिन्। <ref name=":1">{{Cite web |last=Adhikari |first=Priyanka |date=2019-12-14 |title=Miss Nepal Anushka Shrestha wins "Beauty With A Purpose" title |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/miss-nepal-anushka-shrestha-wins-beauty-with-a-purpose-title |access-date=2026-05-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> == राजनीतिक जीवन == श्रेष्ठले नेपालको [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)]] मा आवद्धता जनाइन्।<ref name=":2">{{Cite web |title=Who will represent the Rastriya Swatantra Party in proportional seats-and how are they chosen? |url=https://english.nepalnews.com/s/politics/who-will-represent-the-rastriya-swatantra-party-in-proportional-seats-and-how-are-they-chosen/ |access-date=2026-05-05 |website=Nepal News |language=en}}</ref> ५ मार्च २०२६ मा आयोजित सन् [[:en:2026_Nepalese_general_election|२०२६ को नेपाल आमनिर्वाचनमा]] श्रेष्ठ समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली अन्तर्गत आदिवासी [[:en:Janajati_people|जनजाति]] महिला समूहको प्रतिनिधित्व गर्दै प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित भइन्। <ref name=":2" />उनका संसदीय प्राथमिकता क्षेत्रहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपाली उत्पादनको प्रवर्द्धन, सार्थक आदिवासी प्रतिनिधित्व, महिला अधिकार तथा सशक्तीकरण र शिक्षा समावेश छन्। <ref>{{Cite web |date=2026-03-16 |title=3 celebrities set to appear in Parliament: Balen, Rima and Anushka - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/3-celebrities-set-to-appear-in-parliament-balen-rima-and-anushka.html |access-date=2026-05-05 |language=en-GB}}</ref> ==सम्मान तथा पुरस्कार== * {{flagicon|AUS}}मिस नेपाल ओशिनिया २०१८ <ref name=":3">{{Cite web |last=Pokhrel |first=Nishant |date=2019-05-10 |title=Anushka crowned MISS NEPAL WORLD 2019 |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/anushka-crowned-miss-nepal-world-2019 |access-date=2026-05-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> * मिस इन्टेलेक्चुअल — मिस नेपाल २०१९ <ref name=":3" /> * मिस फासिनो — मिस नेपाल २०१९ <ref name=":3" /> * मिस वर्ल्ड नेपाल २०१९ <ref name=":3" /> * ब्युटी विद अ पर्पज पुरस्कार — मिस वर्ल्ड २०१९ <ref name=":1" /> * मल्टिमिडिया पुरस्कार — मिस वर्ल्ड २०१९ <ref name=":1" /> * हेड-टु-हेड च्यालेन्ज विजेता — मिस वर्ल्ड २०१९ <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=Anushka makes it to top 12 and wins two major awards in Miss world 2019 |url=https://d2l6fjvu7g4rze.cloudfront.net/news/miss-nepal-anushka-shrestha-ends-her-miss-world-journey-with-top-12-title |access-date=2026-05-05 |website=d2l6fjvu7g4rze.cloudfront.net |language=English}}</ref> * दक्षिण एसियाका शीर्ष १० महिला उद्यमी, तेस्रो स्थान — द इनक्याप म्यागजिन, २०२२ <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=Former Miss Nepal Anushka Shrestha listed among Top 10 Women Entrepreneurs in South Asia |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/former-miss-nepal-anushka-shrestha-listed-among-top-10-women-entrepreneurs-in-south-asia |access-date=2026-05-05 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://theincap.com/top-10-women-entrepreneurs-in-south-asia-of-2022/|title=Top 10 Women Entrepreneurs in South Asia of 2022 - The InCAP|date=2022-08-06|work=The InCAP|access-date=2026-05-05|language=en-US}}</ref> * उदीयमान महिला उद्यमी पुरस्कार, बागमती प्रदेश — स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड न्युबिज बिजनेस वुमेन समिट तथा पुरस्कार, २०२३ <ref>{{Cite web |title=13 women entrepreneurs honoured at ‘Standard Chartered NewBiz Women Summit & Awards 2023’ |url=https://www.b360nepal.com/detail/169/13-women-entrepreneurs-honoured-at-standard-chartered-newbiz-women-summit-awards-2023/ |access-date=2026-05-05 |website=13 women entrepreneurs honoured at ‘Standard Chartered NewBiz Women Summit &#038; Awards 2023’}}</ref> * सक्षम नारी सम्मान — २०२३ <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM Executive Director Gyawali among nine women felicitated with Saksham Nari Samman 2079 BS |url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/news/nrm-executive-director-gyawali-among-nine-women-felicitated-with-saksham-nari-samman-2079-bs |access-date=2026-05-05 |website=www.myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref> * ग्लोकल स्किल हिरो पुरस्कार — उद्यमिता श्रेणी, २०२६ <ref>{{Cite web |last=Online |first=T. H. T. |date=2026-01-21 |title=Five veterans receive Skill Hero Award at Skill Week 2026 |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/five-veterans-receive-skill-hero-award-at-skill-week-2026 |access-date=2026-05-05 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> == सन्दर्भ == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य सुत्रहरू == *[https://m.facebook.com/anushka.shrestha अनुष्का श्रेष्ठको फेसबुक प्रोफाइल] *[https://www.bbc.com/nepali/news-50799373?ocid=socialflow_facebook&fbclid=IwAR3WMiav_oPH0DOvGI6Qscb7JIO-nVNH-PeG8C51IUov-IuLzbssOUVjjE4 अनुष्का श्रेष्ठ: मिस वर्ल्ड २०१९ मा दुई पुरस्कार जित्न सफल नेपाल सुन्दरीलाई प्रशंसाको ओइरो - बीबीसी] [[श्रेणी:मिस नेपाल विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९७ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सौन्दर्य प्रतियोगिता विजेताहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] k5bmp0p9kslpo64sr0y26b9ygh3ize1 0 106897 1354566 1183311 2026-05-08T03:51:36Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354566 wikitext text/x-wiki {{Infobox Website | name = किडरेक्स | logo = | screenshot = | caption = किडरेक्स डट ओआरजीको पर्दा चित्रण | url = {{URL|https://www.alarms.org/kidrex/}} | type = [[सहायक कम्पनी]] | language = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | registration = चाहिँदैन | owner = | author = | launch date = डिसेम्बर २००८ | current status = चालू | revenue = }} '''किडरेक्स डट ओआरजी''' बालबालिकाहरका लागि सुरक्षित मानिएको एक [[वेब खोज संयन्त्र|वेब खोज इञ्जिन]] हो जसलाई गुगल अनुकूलन खोजीले सञ्चालन गर्ने गरेको छ।<ref name="Lifehacker">{{Cite news |title = KidRex Provides Hassle-Free Web Search Filtering for Kids |url = http://lifehacker.com/5142346/kidrex-provides-hassle+free-web-search-filtering-for-kids |publisher = [[लाइफ ह्याकर]] |date = २००९-०२-०१ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131122084009/http://lifehacker.com/5142346/kidrex-provides-hassle+free-web-search-filtering-for-kids |date=2013-11-22 }}</ref><ref name="PC World">{{Cite news |title = Use KidRex to Protect Your Children Online |url = http://www.pcworld.com/article/165163/improve_pc_speed_and_security.html |publisher = [[पिसि वर्ल्ड (पत्रिका)|पिसि वर्ल्ड]] |date = २००९-०५-२४ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120806000831/http://www.pcworld.com/article/165163/improve_pc_speed_and_security.html |date=2012-08-06 }}</ref> साइटले गुगल सुरक्षित खोजीको प्रयोग गर्दछ र अनुचित [[वेबसाइट]] तथा शब्दहरूलाई आफ्नै भण्डारमा कायम राख्दछ। वेबसाइटको बनावट, हातले कोरिएको रङ्गीत सिसाकलम र रङ्गीन कलमको जस्तो छ। टाइम पत्रिकाले यसलाई सन् २०१३ को शीर्ष ५० वेबसाइटहरूको सूचिमा राखेको थियो र उक्त पत्रिकाले यसलाई [[गुगल]]सँग पनि तुलना गरेको थियो। यसलाई धेरै विद्यालयहरूले प्रयोग गर्दै आइरहेका छन्।<ref name="Time">{{cite web |url=http://techland.time.com/2013/05/06/50-best-websites-2013/slide/kidrex/ |title=सन् २०१३ का ५० उत्कृष्ट वेबसाइटहरू |last=रोचम्यान |first=बोनी |work=[[टाइम (पत्रिका)|टाइम]] |date=May 1, 2013 |accessdate=मे १२, २०१३ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130511122550/http://techland.time.com/2013/05/06/50-best-websites-2013/slide/kidrex/ |archivedate=मे ११, २०१३ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130511122550/http://techland.time.com/2013/05/06/50-best-websites-2013/slide/kidrex/ |date=May 11, 2013 }}</ref> == ढाँचा == किडरेक्स खोज परिणामहरू रङ्ग र दृश्य समावेश गरिएको हुन्छ जून डेस्कटप प्रयोगको लागि बनाइएको थियो। यसको वेबसाइट मोबाइल मैत्री भने छैन। एक निषेधित खोज शब्दले ४०४ रङ्गीन सिसाकलमको शैलीमा परिणाम पृष्ठमा त्रुटि देखाउँछ र प्रयोगकर्तालाई "पुनः प्रयास गर्न" आग्रह गर्दछ। सामाजिक सञ्चार माध्यमका वेबसाइटहरूलाई किडरेक्सद्वारा कडाइका साथ प्रतिबन्ध गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.dinosearch.com/KidRex.php|title=किडरेक्स र डाइनोसर्च - बालबालिकाहरूका लागि सुरक्षित खोज इञ्जिनहरू|website=डाइनो सर्च डटकम|access-date=२०१९-१०-०४}}</ref> == इतिहास == किडरेक्स डट ओआरजीलाई, डिसेम्बर २००८ मा प्रक्षेपण गरिएको थियो। सुरुवातको एक दशक पछि सन् २०१८ मा अज्ञात रकमका लागि यसलाई अल्राम्स डटओआरजीद्वारा अधिग्रहण गरिएको थियो।<ref name="alarms.org">{{Cite web|url=https://www.alarms.org/welcome-kidrex/|title=Welcome Kidrex! {{!}} National Council For Home Safety and Security|language=अमेरिकी अङ्ग्रेजी|access-date=२०१९-१०-०४}}</ref> अल्राम्स डट ओआरजी प्रदर्शन गर्दै आइरहेको विज्ञापनलाई उक्त वर्षमा हटाएको थियो। अधिग्रहण लगत्तै, वेबसाइटको डोमेन नाम प्रविष्ट गर्दा प्रयोगकर्ता यसको अभिभावक कम्पनी अल्राम्समा पुनर्निर्देशित हुन्छन्।<ref name="alarms.org"/><ref>{{Cite web|url=https://www.alarms.org/kidrex/pro/|title=KidRex Pro - Web Filtering|website=अल्राम्स डटकम|access-date=२०१९-१०-०४}}</ref> किडरेक्स प्रो अधिक सुविधाहरूको साथ वेबसाइट भुक्तान संस्करण हो। किडरेक्स प्रो हाल मर्मतका लागि बन्द गरिएको छ र नयाँ ब्राण्ड सेवामा पुनर्कल्पना गरिएको छ। == विवाद == एक सुरक्षा अन्वेषकलाई यस [[वेब खोज संयन्त्र|खोजी इञ्जिन]]ले वयस्क आधारित सामग्रीहरूका लागि खोजी परिणामहरूको प्रयोग गर्न सक्षम बनाएका कारण सन् २०१८ मा, किडरेक्सको "सुरक्षित" दाबी माथि शङ्का उत्पन्न गरिएको थियो। किडरेक्स र बालबालिकाहरूका लागि लक्षित अर्को सुरक्षित खोजी इञ्जिन, [[किडल (खोज संयन्त्र)|किडल]]ले यौन अभिमुखीकरण सम्बन्धी शब्दहरूलाई प्रतिबन्ध गरेको थिए जसलाई प्रयोगकर्ताहरूले आलोचना गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.alarms.org/kidrex/results/?q=gay&cof=FORID:10&ie=UTF-8&safe=high&cx=004805094470466704532:yjrgzqordo8&sa.x=0&sa.y=0|title=gay - KidRex|website=अल्राम्स डट ओआरजी|access-date=2019-02-02}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[किडल (खोज संयन्त्र)|किडल]] *[[किड्जसर्च]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *{{Official website|https://www.alarms.org/kidrex/}} {{वेब खोज इञ्जिनहरू}} [[श्रेणी:बालबालिकाका वेबसाइटहरू]] [[श्रेणी:इन्टरनेट खोज इन्जिनहरू]] jrajpwjuxct4wxgh96haw89j3zvlpk3 0 107872 1354563 1337775 2026-05-08T02:51:15Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354563 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = इरानसेल | logo =شعار_إيرانسيل.svg | logo_size = 250px | type = [[प्राइभेट लिमिटेड कम्पनी|अर्ध निजी]] | industry = दूरसञ्चार | key_people = साइद अलि जरिया <br><small>(कार्यकारी)</small> | products = सम्पूर्ण दूरसञ्चार सेवा | num_employees = | foundation = सन् २००५ | location = [[तेहरान]], [[इरान]] | homepage = [http://irancell.ir/portal/home/?27092/MTN%20%20Irancell www.irancell.ir] }} '''एमटिएन इरानसेल''' एसियाली राष्ट्र [[इरान]]को दूरसञ्चार प्रदायक कम्पनी हो। दक्षिण अफ्रिकाको अग्रणी बहुराष्ट्रिय दूरसञ्चार कम्पनी एमटिएन (४९%) र इरानको इलेक्ट्रोनिक विकास कम्पनी (५१%) मिलेर संयुक्त पूँजी कम्पनीको रूपमा यसलाई सन् २००५ मा स्थापित गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=http://imi100.imi.ir/Pages/Home.aspx|title=۱۰۰ شرکت برتر ایران|publisher=سازمان مدیریت صنعتی|accessdate=नोभेम्बर २०१९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170607203006/http://imi100.imi.ir/Pages/Home.aspx |date=2017-06-07 }}</ref> यसले इरानमा दोस्रो, तेस्रो र चौथो पुस्ता सञ्जाल सेवाहरू सञ्चालन गर्दै आइरहेको छ।<ref name="ICTNA141203" >{{cite web|url=http://www.ictna.ir/id/065689/|title=تم إطلاق الشبكة تجاريًا|publisher=आइसिएनए|date=2014-12-03|accessdate=2012-12-07}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207193422/http://www.ictna.ir/id/065689/ |date=2014-12-07 }}</ref> आर्थिक वर्ष १९९२ मा ४.५ अर्ब अमेरिकी डलर राजस्व सङ्कलन गरेको थियो जसले गर्दा यो इरानको सबैभन्दा ठुलो कम्पनीहरूको सूचीमा ३२अौँ स्थानमा आएको थियो। ३ डिसेम्बर २०१४ मा, इरानसेलले आधिकारिक रूपमा इरानका ९ वटा सहरहरूमा ४ जी एलटीई सञ्जालको सुरूवात गरेको थियो। अनुमति पत्र राष्ट्रिय आधारमा दिइएको थियो जसले इरानको समग्र भौगोलिक क्षेत्रहरू समावेश गर्दछ। ६ नोभेम्बर २००५ मा, इरानको सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय र रेडियो सञ्चार विनियमक आयोगले दोस्रो दूरसञ्चार प्रदायकको रूपमा कार्य सञ्चालन गर्नको लागि अनुमतिपत्र प्रदान गरेको थियो। इजाजतपत्र प्राप्त गरेको छोटो समयमै, इरानसेलले आफ्नो सञ्जाल पूर्णरूपमा विस्तार गरेको थियो। अनुमतिपत्र प्राप्त गरेको ९ महिना नबित्दै २८ अगष्ट २००६ मा, यसले आफ्नो सञ्जालको परीक्षण गरेको थियो। २१ अक्टोबर २००६ मा, इरानसेलले आफ्नो सञ्जाल राजधानी तेहरान, ताबरिन र मासहादमा आधिकारिक रूपमा सञ्चालनमा ल्याएको थियो। यसको सञ्जालले प्रयोगकर्ताहरूलाई उन्नत पुस्ताको विश्वव्यापी मोबाइल सञ्चार प्रणाली प्रदान गरेको थियो। ==सेयरधनीहरू== इरानस्लका स्थापना देखि हालसम्मनै दुईवटा शेयरधनीहरू छन् जसमा अग्रणी बहुराष्ट्रिय दूरसञ्चार कम्पनी एमटिएन (४९%) र इरानको इलेक्ट्रोनिक विकास कम्पनी (५१%) पर्दछन्। <ref>{{cite web|url=http://bonyad-ict.com/eiran.htm|title=الشركات التابعة - الشركة الإيرانية للتنمية الإلكترونية|publisher=सिना निगम|date=|accessdate=2012-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121012010841/http://bonyad-ict.com/eiran.htm|archivedate=2012-10-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121012010841/http://bonyad-ict.com/eiran.htm |date=2012-10-12 }}</ref> इरानको इलेक्ट्रोनिक विकास कम्पनी (आइइडिसी) (५१%) का मुख्यतया दुईवटा शेयरधनीहरू छन्: १) मोस्ताजाफान कोष २)इरान इलेक्ट्रोनिक्स उद्योग, साइरनको रूपमा चिनिने ==इण्टरनेट दूरदर्शन== इरानसेलले आफ्ना ग्राहकहरूलाई इण्टरनेट दूर्दशन सेवा प्रदान गर्दछ। यो सेवा लेञ्ज एप जामक अनुप्रयोगको रूपमा उपलब्ध छ जसले प्रयोगकर्ताहरूलाई मनपर्ने चलचित्र, नाटक, दूर्दशन कार्यक्रम आदी प्रदान गर्दछ। यो अनुप्रयोग मार्फत इरानसेलका प्रयोगकर्ताहरूले मनपर्ने सामग्रीहरू नि:शुल्क रूपमा डाउनलोड गर्न सक्छन्। (फारसी विकि) ==आर्थिक सहयोग== इरानसेल निगमले, खेलकुद, व्यवस्थापन तथा प्रविधिलाई सहयोग गर्ने घोषण गरेको थियो र यसका साथसाथै इमाम खोमिनी राहत समिति, देशको कल्याणकारी सङ्गठन र इरान इस्लामिक गणतन्त्रको रेड क्रस समाजलाई पनस सहयोग गर्ने घोषण गरेको थियो। इरानी व्यवसायीक फुटबल लिगको प्रायोजन रहेको खाडी प्रमियर लिगलाई पनि प्रायोजन गरेको थियो जसको नाम इरानसेल कप राखिएको थियो। ==आलोचना== ===प्रतिबन्ध=== रेउटर्सको अनुसार, कम्पनीले [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]ले लगाएको आर्थित प्रतिबन्धको बाबजुद पनि संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रविधिहरू प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/2012/06/04/us-iran-mtn-sanctions-idUSBRE8530SO20120604|editor=माइकल विलियम|first=ष्टिभ |last=ष्टेकलो|first2=मार्कस|last2=George |first3=सिल्भिया |last3=रेसटल|title=Exclusive: Iranian cell-phone carrier obtained banned U.S. tech|date=June 4, 2012 |accessdate=November 21, 2014|work=रेउटर्स}}</ref> ===मोबाइल वेब मूल्य निर्धारण=== डिसेम्बर २०१४ मा इरानसेलले सेवा सञ्चालन मूल्यमा दोब्बरले वृद्धि गरेको थियो त्यसपछि केही प्रयोगकर्ताहरूले यसको विरोध सामाजिक सञ्जाल मार्फत गरेका थिए।<ref>{{cite news|title=مشترکین در حال تبدیل ایرانسل?|work=सार्गा|date=30 December 2014|number=2198|page=15|language=फारसी}}</ref> ३१ डिसेम्बर २०१४ मा, कम्पनीले विरोध गर्ने प्रयोगकर्ताहरूलाई तिनिहरूको सिम कार्ड एकमुष्ठ रूपमा हटाइदिने निर्णय लिएको थियो। <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-23403654|title=Iran mobile company indicted for "insulting Sunnis"|work=बिबिसी विश्व सेवा|date=22 July 2013|accessdate=29 December 2014}}</ref> ===ग्राहकहरूको गोपनियताको चुहावट=== इरानसेल यसको गोपनियता नीतिको लागि आलोचित हुँदै आइरहेको छ। जुलाई २०१६ मा, एक एमटिएनको रूपमा चिनिने यन्त्रमानवले लाखौँ प्रयोगकर्ताहरूको निजी आँकडा सामाजिक सञ्जाल टेलिग्राममा चुहावट गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-4/562194-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%84-%D8%A7%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%82-%D8%AA%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A8-%D9%85%D8%AA%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%B4%D8%AF|title=ایرانسل هشدار داده شد|work=آژانس خبری کار ایران|language=फारसी|date=24 November 2017|accessdate=24 November 2017}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|url=http://financialtribune.com/archive/2016/07/17/articles/sci-tech/45641/irancell-data-leak-raises-security-questions|title=Irancell Data Leak Raises Security Questions|work=फाइनान्सिएल ट्रिब्युन|date=18 July 2016|accessdate=19 August 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160915074921/http://financialtribune.com/archive/2016/07/17/articles/sci-tech/45641/irancell-data-leak-raises-security-questions |date=15 September 2016 }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *{{official website|http://irancell.ir/portal/home/?27092/MTN%20%20Irancell}} [[श्रेणी:इरानका दूरसञ्चार कम्पनीहरू]] fcjj9zi5bp43zr6inh6v7ji5zz03y4k 0 108085 1354561 1349498 2026-05-08T02:35:03Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354561 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = पर्सिरन टर्बटास एक्सएल आजीयाटा टिबिके | logo = XL Axiata 2014.svg | type = सार्वजनिक कम्पनी | closed_date = | founded = {{Start date and age|October 8, 1996}} | location = {{झण्डा चिन्ह|इण्डोनेशिया}} [[जाकार्ता]], [[इन्डोनेसिया]] | key_people = दियान सिसवारिनी <small>(अध्यक्ष तथा [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]])</small><ref>{{cite web|url=https://www.xlaxiata.co.id/id/perusahaan-kami/pimpinan-kami|title=Direksi dan Dewan Komisaris|work=XL|accessdate=9 May 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508215630/https://www.xlaxiata.co.id/id/perusahaan-kami/pimpinan-kami |date=8 May 2019 }}</ref> | products = दूरसञ्चार सेवा | industry = दूरसञ्चार | revenue = २१.३४&nbsp;ट्रिलियन (सन् २०१६)<ref name=AR>[https://web.archive.org/web/20150924133828/http://www.idx.co.id/Portals/0/StaticData/ListedCompanies/Corporate_Actions/New_Info_JSX/Jenis_Informasi/01_Laporan_Keuangan/02_Soft_Copy_Laporan_Keuangan/Laporan%20Keuangan%20Tahun%202013/Audit/EXCL/EXCL_LKT_Des_2013.pdf वित्तीय प्रतिवेदन डिसेम्बर २०१३]</ref> | net_income = ३७६&nbsp;बिलियन (सन् २०१६)<ref name=AR/> | assets = ५४.८९६&nbsp;ट्रिलियन (सन् २०१६)<ref name=AR/> | num_employees = १,८९२ (सन् २०१६) | divisions = एक्सएल<br>एक्सएल प्रायरोटिएस<br>[[एक्सिस टेलिकम]] | parent = [[आजीयाटा ग्रुप बेरहाड|आजीयाटा समूह]] | subsid = | homepage = {{URL|https://www.xl.co.id/en}}<br>{{URL|https://www.xlaxiata.co.id/en}} }} '''पर्सिरोन टर्बटास एक्सएल आजीयाटा टिबिके'''<ref>{{cite web|url=http://www.detikinet.com/read/2009/12/23/164901/1265315/328/resmi-ganti-nama-xl-ingin-terdepan|title=Berita Teknologi Informasi dan Komunikasi terkini|work=detikinet|accessdate=17 July 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091226035648/http://www.detikinet.com/read/2009/12/23/164901/1265315/328/resmi-ganti-nama-xl-ingin-terdepan |date=26 December 2009 }}</ref> पूर्व पर्सिरोन टर्बटास एक्सेलकोमिण्डो प्रतमा टिबिके), एसियाली राष्ट्र [[इन्डोनेसिया]]मा सेवा सञ्चालन गर्ने एक मोबाइल सञ्जाल सञ्चालन वा दूरसञ्चार कम्पनी हो। कम्पनीको प्रधान कार्यालय इन्डोनेसियाको राजधानी [[जाकार्ता]]मा अवस्थित छ भने यो इन्डोनेसियाको ग्राहकहरूको सङ्ख्या आधारमा दोस्रो ठूलो मोबाइल सञ्जाल सञ्चालक हो।<ref>{{cite web|url=http://www.indonesia-investments.com/doing-business/indonesian-companies/xl-axiata/item225|title=XL Axiata|author=इन्डोनेसिया इन्भेष्टमेन्ट|publisher=|accessdate=17 July 2015}}</ref> यस सञ्चाकको क्षेत्र ठूलो छ। यसले जाभा, बाली, र लोम्बोकका साथ साथै सुमत्र, कालिमाण्टन र सुलावेसी र यसका वरपरका प्रमुख सहरहरू सेवा सञ्चालन गर्दछ। एक्सएलले विश्वव्यापी मोबाइल सञ्चार प्रणाली९०० ​​र [[विश्वव्यापी मोबाइल सञ्चार प्रणाली]]१८०० सञ्जालहरूमा डाटा सञ्चार, विस्तृत पट्टि इण्टरनेट, मोबाइल सञ्चार र तेस्रो पुस्ता सेवा प्रदान गर्दछ। सुरुवातमा, एक्सएलले [[विश्वव्यापी मोबाइल सञ्चार प्रणाली]] ९०० प्रविधिको प्रयोग गरी मोबाइल दूरभाष सेवा प्रदान गरेको थियो। सेवाहरू सुरू गरेको केही वर्ष पछि कम्पनीलाई मोबाइल सञ्जाल १८०० लागू गर्न, र इण्टरनेट स्तर दूरभाष सेवा सेवा तथा इण्टरनेट सेवा प्रदायकको रूपमा सञ्चालनको लागि अनुमतिपत्र प्रदान गरिएको थियो। सन् २००६ मा, एक्सएलले तेस्रो पुस्ता सेवा अनुमतिपत्र प्राप्त गरेको थियो जसको सेवा सेप्टेम्बर १००६ मै सुरुवा गरिएको थियो। सन् २०१० को अन्त्यमा, कम्पनीसँग [[इन्डोनेसिया]]मा २२,००० भन्दा बढी बिटिएस टावरहरू रहेका थिए। ५५.१ मिलियन ग्राहकहरूका साथ यो इन्डोनेसियाको दोस्रो ठूलो मोबाइल सञ्जाल सञ्चालक हो।<ref name="theindonesiatoday">{{cite web|url=http://theindonesiatoday.com/transportation-headline/8109-huawei-marine-wins-batam-melaka-submarine-cable-project.html|title=Theindonesiatoday.com|publisher=theindonesiatoday.com|accessdate=2014-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304040352/http://theindonesiatoday.com/transportation-headline/8109-huawei-marine-wins-batam-melaka-submarine-cable-project.html|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304040352/http://theindonesiatoday.com/transportation-headline/8109-huawei-marine-wins-batam-melaka-submarine-cable-project.html |date=2016-03-04 }}</ref> मे २०१९ मा एक्सएलका सेयरहरू बढेका थिए उक्ति घटना [[आजीयाटा ग्रुप बेरहाड|आजियाटा समूह]]ले नर्वेको टेलिनरको साथ उनीहरूको एसियाली सञ्चालन संयोजन गर्ने वार्ताको घोषणा गरेका एक दिन पछि रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://m.suara.com/tekno/2019/05/06/144500/xl-axiata-beberkan-laporan-kuartal-pertama-2019|title=XL Axiata Beberkan Laporan Kuartal Pertama 2019|author=Suara|publisher=|accessdate=6 May 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190506222309/https://m.suara.com/tekno/2019/05/06/144500/xl-axiata-beberkan-laporan-kuartal-pertama-2019 |date=6 May 2019 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnbcindonesia.com/market/20190507145331-17-71000/axiata-dilebur-ke-telenor-norwegia-saham-xl-axiata-melesat|title=Axiata Dilebur ke Telenor Norwegia? Saham XL Axiata Melesat|author=सिएनबिसि|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> यो कतारको बहुराष्ट्रिय दूरसञ्चार कम्पनी [[उरिदू|ओरिदू]]को सहायक [[इन्डोस्याट]]को प्रतिद्वन्द्वी हो। == इतिहास == एक्सेलकोमिण्डो ६ अक्टोबर १९८९ मा पर्सिरोन टर्बटास ग्राहमेट्रोपोलिटन लेष्टरीको नामबाट स्थापित भएको थियो र सुरुवातमा यो एक व्यापारीक तथा सामान्य सेवा कम्पनी रहेको थियो। एक्सएल ८ अक्टोबर १९९६ मा व्यावसायिक रूपमा सेवा सञ्चालन गर्ने देशको पहिलो निजी मोबाइल सेवा सञ्चालक बनेको थियो। सन् २००९ मा, एक्सएल आजीयाटा समूहले कम्पनीलाई किनेको थियो जुन लोगोको परिवर्तनको कारण पनि हो। एक्सएल अक्षरहरू निलो रङ्ग बनाइएको छ (निलो र हरियो संस्करण पनि प्रयोग गरिएको थियो), र आजीयाटा ट्याग लोगोमा थपिएको थियो वास्तविक मोबाइल चौँथो पुस्ता सञ्जाल सेवा शुरू गर्दै यसले २८ अक्टोबर २०१४ मा नयाँ लोगोको सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name="xl">{{cite web|url=http://www.xl.co.id/HubunganInvestor/ProfilXL/tabid/89/Default.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20080814143416/http://www.xl.co.id/HubunganInvestor/ProfilXL/tabid/89/Default.aspx|archive-date=2008-08-14|title=XL Axiata > Home|accessdate=2014-05-23}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080814143416/http://www.xl.co.id/HubunganInvestor/ProfilXL/tabid/89/Default.aspx |date=2008-08-14 }}</ref> ५ अक्टोबर २०१६ मा एक्सएलको २० औँ वार्षिकोत्सवमा एक्सएलले आफ्नो लोगोको रङ्ग पहेंलो र हरियोबाट निलो र हरियोमा परिवर्तन गरेको थियो, जुन पूर्व प्रो एक्सएलको लोगो जस्तै थियो। == एक्सिस दूरसञ्चारको बिरूद्ध एक्सएल आजीयाटाको अधिग्रहण == एक्सएल आजियाटाले २६ सेप्टेम्बर २०१३ मा एक्सिस दूरसञ्चार इन्डोनेसियालाई अधिग्रहण गर्नका लागि एक सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरेको थियो। सशर्त खरिदबिक्री सम्झौता, [[साउदी दूरसञ्चार कम्पनी]] र टेलिग्लोबल इन्भेष्टमेन्ट (टेलिग्लोबल) सँग गरिएको थियो जुन साउदी दूरसञ्चार कम्पनीको सहायक कम्पनी हो।<ref>{{cite web|url=http://tekno.kompas.com/read/2013/09/26/1322238/XL.Axiata.Akuisisi.Axis|title=XL Axiata Akuisisi Axis|publisher=Kompas.com|date=26 September 2013|accessdate=26 September 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://tekno.kompas.com/read/2014/04/04/0847461/Jaringan.XL.dan.Axis.Segera.Disatukan.?utm_source=WP&utm_medium=box&utm_campaign=Kknwp |title=Jaringan XL dan Axis Segera "Disatukan" |date=4 April 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://tekno.kompas.com/read/2014/04/08/1717055/XL.dan.Axis.Resmi.Jadi.Satu.Perusahaan |title=XL dan Axis Resmi Jadi Satu Perusahaan |date=8 April 2014}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस्== * [[उरिदू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == [https://www.xlaxiata.co.id/en आधिकारिक वेबसाइट]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:इन्डोनेसियाका दूरसञ्चार कम्पनिहरू]] 2zoxgoh9yt0w3f487ab9jj7sj68md5n 0 111086 1354562 1314462 2026-05-08T02:40:05Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354562 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler | image = AJ Lee WM Axxess 2014.jpg | alt = Photograph of AJ Lee | caption = सन् २०१४ मा एजे ली | birth_name = अप्रिल जिनेट मेन्डेज | birth_date = {{birth date and age|1987|3|19}} | birth_place = युनियन सहर, न्यु जर्सी | spouse = {{marriage|सिएम पङ्क|13 June 2014}} | residence = [[सिकागो]], [[इलिनोई]], अमेरिका | website = | names = {{Plainlist| * एजे<ref name="FCWbio">{{cite web|url=http://www.fcwwrestling.info/ajlee1.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110224082048/http://www.fcwwrestling.info/ajlee1.html|title=एजे लीको जानकारी|publisher=फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ|url-status=|archivedate=February 24, 2011|accessdate=January 12, 2018}}</ref> * एजे ली * अप्रिल ली * मिस अप्रिल }} | height = 5 ft 2 in<ref name="WWEbio">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/divas/aj|title=एजे ली|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150406100211/http://www.wwe.com/superstars/divas/aj|archivedate=April 6, 2015|url-status=|accessdate=August 9, 2017|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> | weight = 115 lb | billed = युनियन सहर, न्यु जर्सी<ref name="WWEbio"/> | trainer = {{Plainlist| * फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ * जे लिथल }} | debut = सन् २००७ | retired = ३ अप्रिल २०१५ | signature = AJ Mendez Signature.svg | signature_size = 110px | signature_alt = a.j. }} '''अप्रिल जिनेट मेन्डेज''' (जन्म १९ मार्च १९८७) एक अवकाश प्राप्त [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] व्यावसायिक महिला कुस्ती खेलाडी तथा लेखक हुन्। उनी आफ्नो कुस्ती कार्यकालमा '''एजे ली'''को नामले परिचित छिन्। लिले आफ्नो कुस्ती कार्यकाल अन्तर्गत ३ पटक [[डब्ल्युडब्ल्युई]] डिभास उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। अमेरिका स्थित [[न्यु जर्सी]]मा जन्मिएर हिर्किएकी मिण्डेजले आफ्नो व्यवसायिक कुस्ती कार्यकाल एक अमेरिकी कुस्ती संस्था स्वतन्त्र सर्किटबाट सन् २००७ मा गरेकी थिइन्। मिण्डेजले सन् २००९ मा डब्ल्युडब्ल्युईसँग आवद्ध भएपछि त्यसको दुई वर्ष उनी [[डब्ल्युडब्ल्युई]]को विकासशील क्षेत्र फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा कार्यरत भएन् भने सन् २०११ उनको डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्रमा पदोन्नति भएको थियो। सन् २०१२ मा उनी तीन महिनाका लागि डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' ब्राण्डको [[महाप्रबन्धक]] भएकी थिइन् जसकारण उनी प्रतिष्ठित हुन पुगेकी थिइन्। उनले त्यसपछिका वर्षहरूमा डिभास उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् भने उनले उक्त उपाधि आफ्नो कुस्ती कार्यकालमा तीन पटक जितेकी थिइन्। मिण्डेजले वर्षको उत्कृष्ट महिला खेलाडी विधामा सन् २०१४ र सन् २०१४ को स्लामे पुरस्कार पनि हात पार्न सफल भएकी थिइन्। ''लि''ले सन् २०१५ मा कुस्तीबाट अवकाश लिएकी थिइन्। == बाल्यकाल == अप्रिल जिनेट मिण्डेजको जन्म १९ मार्च १९८७ मा अमेरिकाको युनियन सहर, न्यु जर्सीमा भएको थियो।<ref>{{cite web|title=How old is WWE Divas Champion A.J. Lee?|url=http://www.prowrestling.net/artman/publish/WWE/article10036403.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160427194629/http://www.prowrestling.net/artman/publish/WWE/article10036403.shtml|archivedate=April 27, 2016|url-status=live|date=March 19, 2014|accessdate=August 9, 2017|website=ProWrestling.net|publisher=Last Row Media LLC}}</ref><ref>{{cite web|last=Johnson|first=Mike|title=AJ Lee's exit leaves lots of questions – The question of her legacy will not be among them|url=http://pwinsider.com/article.php?id=92880&p=1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924004733/http://pwinsider.com/article.php?id=92880&p=1|archivedate=September 24, 2016|url-status=live|date=April 6, 2015|accessdate=August 9, 2017|website=PWInsider}}</ref> उनको आमा एक गृहिणी थिइन् र पछि उनी स्वस्थ्य स्वयंसेविका बनेकी थिइन् भने उनको बुबा रोबर्ट मिण्डेज एक अभियान्त्रिकी थिए।<ref>{{cite web|last=Wortman|first=James|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/29/wrestlemania-diary-aj-lee/day-two|title=WrestleMania Diary: AJ Lee, Day 2|quote=her older siblings Robert and Erica|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160406073933/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/29/wrestlemania-diary-aj-lee/day-two|archivedate=April 6, 2016|publisher=WWE|date=April 4, 2013|accessdate=April 6, 2016|url-status=live}}</ref> उनी उनको बुबा आमाको तीन सन्तान मध्ये कान्छो सन्तान थिइन् भने उनको पूर्वजहरू पोर्टोरिकोका थिए।<ref name="Homecoming">{{cite web|last=Monday|first=Michael|url=http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2013/04/wrestlemania_29_homecoming_for.html|title=WrestleMania 29: Homecoming for Jersey's tiny 'Diva' AJ Lee|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170805185745/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2013/04/wrestlemania_29_homecoming_for.html|archivedate=August 5, 2017|url-status=live|accessdate=August 9, 2017|date=April 3, 2013|publisher=[[NJ.com]]|work=[[The Star-Ledger]]}}</ref> उनको बाल्यावस्थाको बारेमा वर्णन गर्दै, मिण्डेजले भनिन् कि उनको परिवारले गरीबी, मानसिक रोग, र लागूपदार्थको दुर्व्यसनको सामना गर्नुपरेको थियो। उनको परिवार प्राय: डेरा सरिरहन्थ्ये भने कहिलेकाँही होटल वा डेराको पैसा जुटाउन नसक्दा उनीहरू गाडीको भरमा जीवन बिताउन बाध्य बनेका थिए। <ref name="Jersey">{{cite web|last=Teodoro|first=Nick|title=AJ Lee, the WWE's 'Geek Goddess', talks triple-threat match and her NJ. homecoming|url=http://www.northjersey.com/arts_entertainment/WWE_Diva_AJ_Lee_No_Way_Out_Meadowlands_Female_World_Wrestling_.html|publisher=[[North Jersey Media Group]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120617173725/http://www.northjersey.com/arts_entertainment/WWE_Diva_AJ_Lee_No_Way_Out_Meadowlands_Female_World_Wrestling_.html|archivedate=June 17, 2012|accessdate=April 12, 2014|date=June 15, 2012}}</ref><ref name="Trentonian">{{cite web|last=Sinclair|first=Samantha|url=http://www.trentonian.com/article/TT/20121016/SPORTS03/121019603|title=Jersey native A.J. Lee living the dream as WWE Raw GM|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170811092856/http://www.trentonian.com/article/TT/20121016/SPORTS03/121019603|archivedate=August 11, 2017|url-status=live|date=October 16, 2012|accessdate=August 11, 2017|website=[[The Trentonian]]|publisher=[[Digital First Media]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170811092856/http://www.trentonian.com/article/TT/20121016/SPORTS03/121019603 |date=August 11, 2017 }}</ref> वर्ल्ड रेस्लिङ एन्टरटेन्मेन्ट (डब्ल्युडब्ल्युई) मा उनका दाईको अधिक रुचि भएकाले उनलाई पनि एक व्यवसायीक कुस्ती खेलाडी बन्न प्ररित गरेको थियो। मिण्डेज सानै उमेरदेखि डब्ल्युडब्ल्युईमा कार्यरत महिला कुस्ती खेलाडी लिटाको अनुयायी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Causey|first=James E.|title=AJ Lee is the tiny titan of wrestling|url=http://archive.jsonline.com/entertainment/aj-lee-the-tiny-titan-of-wrestling-0a6jn7v-167445825.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170321073705/http://archive.jsonline.com/entertainment/aj-lee-the-tiny-titan-of-wrestling-0a6jn7v-167445825.html|archivedate=March 21, 2017|url-status=live|work=[[Milwaukee Journal Sentinel]]|publisher=[[Gannett Company]]|date=August 25, 2012|accessdate=March 21, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170321073705/http://archive.jsonline.com/entertainment/aj-lee-the-tiny-titan-of-wrestling-0a6jn7v-167445825.html |date=March 21, 2017 }}</ref> सन् २००५ मा, मिण्डेजले पश्चिम न्यू योर्क, न्यु जर्सीको मेमोरियल उच्च विद्यालयबाट स्नातक गरेन् र उनले न्यु योर्क सहरको न्यु योर्क विश्वविद्यालय टिस्स्क स्कूल अफ आर्ट्समा अध्ययन गर्न भर्ना भइन् जहाँ उनले चलचित्र र टेलिभिजन निर्माणमा काम गरेकी थिइन्।<ref name="SI 2018">{{cite web|last=Barrasso|first=Justin|url=https://www.si.com/wrestling/2018/05/04/wwe-aj-lee-mental-health-awareness-bipolar-disorder-video|title=AJ Lee Fights to End Stigma Associated With Mental Health Disorders|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180506000916/https://www.si.com/wrestling/2018/05/04/wwe-aj-lee-mental-health-awareness-bipolar-disorder-video|archivedate=May 6, 2018|url-status=live|date=May 4, 2018|accessdate=May 6, 2018|work=[[Sports Illustrated]]|publisher=[[Time Inc.]]}}</ref><ref name="Fox 2017">{{cite web|last1=Ramsadeen|first1=Avinash|last2=Credo|first2=Steve|url=http://www.foxnews.com/health/2017/04/07/former-wwe-champ-aj-lee-makes-crazy-her-superpower.html|title=Former WWE champ AJ Lee makes 'crazy' her superpower|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170407181919/http://www.foxnews.com/health/2017/04/07/former-wwe-champ-aj-lee-makes-crazy-her-superpower.html|archivedate=April 7, 2017|url-status=live|date=April 7, 2017|accessdate=August 5, 2017|website=[[Fox News]]|publisher=Fox News Network LLC}}</ref> त्यसपछि मिण्डेजले कुस्तीमा प्रशिक्षण लिन सुरु गरेकी थिइन्।<ref name="FS 2017">{{cite web|last=Lynch|first=Andrew|url=http://www.foxsports.com/wwe/story/aj-lee-mendez-brooks-book-mental-health-bipolar-suicide-crazy-is-my-superpower-042117|title=AJ Mendez Brooks opens up on her suicide attempt and helping others with mental illness|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170628064756/http://www.foxsports.com/wwe/story/aj-lee-mendez-brooks-book-mental-health-bipolar-suicide-crazy-is-my-superpower-042117|archivedate=June 28, 2017|url-status=live|date=April 21, 2017|accessdate=August 9, 2017|website=[[Foxsports.com]]|publisher=[[Fox Sports Interactive Media]]}}</ref> == व्यवसायीक कुस्ती कार्यकाल == === सुरुवाती कार्यकाल (सन् २००७–२००९) === सन् २००७ को मार्च महिनामा मिण्डेज आफ्नो घर नजिक पर्ने एक कुस्ती प्रशिक्षण संस्थामा भर्ना भएकी थिइन् जहाँ उनले ख्यातिप्राप्त कुस्ती खेलाडी जे लिथलसँग प्रशिक्षण लिने मौका पाएकी थिइन्। सन् २००७ को अन्त्य तिर मिण्डेजले [[न्यु जर्सी]]मा स्थित स्वतन्त्र सर्किटमा रिङ नाम मिस अप्रिल राख्दै कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Heinen|first=Frederik|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/Bios2/leeAJ.html|title=AJ Lee bio|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170725060635/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/Bios2/leeAJ.html|archivedate=July 25, 2017|url-status=live|date=April 3, 2016|accessdate=April 21, 2017|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]}}</ref> सन् २००८ को अक्टोबरमा उनको न्यु जर्सी स्थित विमेन सुपरस्टार अनसेन्सोर्डमा पदोन्नति भएको थियो। उक्त संस्थामा आवद्ध भएको केही महिना पछि उनी ब्रुक कार्टरसँग सहकार्य गर्दै टोली बनेकी थिइन् जहाँ उनीहरको टोलीले सन् २००९ फेब्रुअरीमा डब्ल्यूसियु ट्याग टिम उपाधि हात पार्न सफल भएका थिए।<ref name="Matches">{{cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=2&nr=8817&page=4&s=350|title=Matches – AJ Lee|website=Cagematch|accessdate=August 5, 2017}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले आफ्ना प्रशिक्षण जे लिथलसँग सहकार्य गर्दै वार्सिक डब्ल्यूसियु/राष्ट्रिय रेस्लिङ सुपरस्टार किङ एण्ड क्विन प्रतिस्पर्धा समेत जित्न सफल भएकी थिइन्। सन् २००९ मे मा अप्रिलको डब्ल्यूसियुबाट डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्रमा पदोन्नति भएको थियो। === डब्ल्युडब्ल्युई === ==== फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ र एनएक्सटी (सन् २००९–२०११) ==== मिण्डेजले डब्ल्युडब्ल्युईसँग आवद्ध हुनका लागि १५०० अमेरिकी डलर तिरेकी थिइन् भने सुरुवाती चरणमा उनी डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा आवद्ध भइन् जहाँ उनले आफ्नो रिङ नाम अफ्रिल लि राखेकी थिइन्।<ref name="WWE signing">{{cite web|last=Strauss|first=Gerry|url=http://njmonthly.com/articles/jersey-living/people/homecoming-queen/|title=Homecoming Queen: Local Talent At WrestleMania|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418090826/http://njmonthly.com/articles/jersey-living/people/homecoming-queen/|archivedate=April 18, 2015|url-status=live|work=न्यु जर्सी मासिक |date=March 11, 2013|accessdate=August 11, 2017}}</ref><ref name="WWE signing PI">{{cite web|last=Johnson|first=Mike|title=WWE signs new developmental Diva|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=38487|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131023020119/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=38487|archivedate=October 23, 2013|url-status=live|website=पिडब्ल्यू इन्साइडर|accessdate=August 11, 2017|date=May 5, 2009}}</ref> त्यसको केही महिना पछि उनी एजे लिको रूपमा कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Spears|first=Michael|title=WWE developmental roster updates|url=https://www.pwinsider.com/article/41473/wwe-developmental-roster-updates.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090923010112/https://www.pwinsider.com/article/41473/wwe-developmental-roster-updates.html|archivedate=September 23, 2009|url-status=live|website=पिडब्ल्यू इन्साइडर|accessdate=April 11, 2018|date=September 15, 2009}}</ref> सन् २०१० मा एजेले सेरिना मेञ्चिनीलाई हराउँदै क्विन अफ एफसीडब्ल्यू उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। उक्त उपाधि जितेको केही दिन पश्चात् पहिलो एफसीडब्ल्यू महिला उपाधिका लागि प्रतियोगिता सञ्चालन गरिएको थियो जहाँ उनी समूह चरणबाटै निस्कासन हुन पुगेकी थिइन् जसकारण उनको द्वन्द्व उक्त एफसीडब्ल्य महिलो महिला विजेता नेयोमी नाइटसँग चर्किएको थियो।<ref>{{cite web|last=ट्रिनिफो|first=रिचार्ड|url=http://www.pwinsider.com/article/50226/florida-championship-wrestling-television-report-xavier-woods-the-former-consequences-creed-debuts-build-for-next-weeks-100th-episode-.html|title=Florida Championship Wrestling television report: Xavier Woods (the former Consequences Creed) debuts; build for next week's 100th episode|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100922222938/http://www.pwinsider.com/article/50226/florida-championship-wrestling-television-report-xavier-woods-the-former-consequences-creed-debuts-build-for-next-weeks-100th-episode-.html|archivedate=September 22, 2010|url-status=live|date=August 22, 2010|accessdate=August 5, 2017|website=पिडब्ल्यु इन्साइडर}}</ref> सन् २०१० नोभेम्बरमा एजेले क्विन अफ एफसीडब्ल्यू उपाधि रोजा मिण्डेजको विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन्। एजेले त्यसपछि नोयोमीलाई उपाधिका लागि खेलमा हराउँदै डिसेम्बर २०१० मा एफसीडब्ल्यू डिभास विजेता बन्न सफल भएकी थिइन् जसकारण तात्कालिक समयमा एफसीडब्ल्यूमा उपलब्ध दुवै महिला उपाधि फरक फरक समयमा जित्ने कीर्तिमान उनले राखेकी थिइन्।<ref name="FCWtitlehistory">{{cite web |url=http://www.fcwwrestling.info/champions.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120206212026/http://www.fcwwrestling.info/champions.html |title=Champions Roll Call |archivedate=February 6, 2012 |accessdate=July 8, 2019 |publisher=फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ |url-status= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102063022/http://www.fcwwrestling.info/champions.html |date=January 2, 2011 }}</ref> एजेले एफसीडब्ल्यू डिभास च्याम्पियनसिप अप्रिल २०११ मा अक्साना विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन्। [[File:AJ Lee.jpg|thumb|upright|left|alt=AJ Lee holding a microphone addressing the crowd|एजे ली डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा]] एफसीडब्ल्यूमा हुँदा, मिण्डेजले सेप्टेम्बर २०१० मा एनएक्सटीको तेस्रो सत्रमा भाग लिइन् जहाँ एफसीडब्ल्यूका ६ जना महिला सहभागीले डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्रमा पदोन्नति हुन पाउने प्रावधान थियो।<ref name="FCWtitlehistory"/> उनले उक्त प्रतियोगिता अन्तर्गत समकक्षी क्याटलिनसँग पनि साझेदारी गरेकी थिइन् भने उक्त प्रतिस्पर्धामा उनी तेस्रो स्थानमा पर्दै प्रतियोगिताबाट बाहिरिएकी थिइन्।<ref name="AJ makes FCW history">{{cite web|url=http://www.fcwwrestling.info/press11.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110308135607/http://www.fcwwrestling.info/press11.html|archivedate=March 8, 2011|title=AJ makes FCW History|date=December 16, 2010|accessdate=July 8, 2019|publisher=फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110308135607/http://www.fcwwrestling.info/press11.html |date=March 8, 2011 }}</ref> ==== ''र''को महाप्रबन्धकको रूपमा (सन् २०११–२०१३) ==== सन् २०११ मे २७ का दिन क्याटलिन र नेटालियासँग एजे डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्र स्म्याकडाउनमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनीहरूको।आफ्नो टोलीको नाम "द चिकबुस्टर" राखेका थिए।<ref name="Nat">{{cite web|last=Tait|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_50399.shtml|title=Tait's SmackDown Report 5/27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110531144320/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_50399.shtml|archivedate=May 31, 2011|url-status=live|date=May 28, 2011|accessdate=August 11, 2017|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.}}</ref><ref name="DiaryIntro">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/29/wrestlemania-diary-aj-lee/introduction|title=WrestleMania Diary: AJ Lee, introduction|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160406074920/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/29/wrestlemania-diary-aj-lee/introduction|archivedate=April 6, 2016|publisher=WWE|last=Wortman|first=James|date=March 31, 2013|accessdate=April 6, 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/96-wwe/20832-wed-update-ufc-main-signed-announcer-passes-away-tuf-finale-ratings-wwe-rib|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701094138/http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/96-wwe/20832-wed-update-ufc-main-signed-announcer-passes-away-tuf-finale-ratings-wwe-rib|archivedate=July 1, 2015|quote=|date=June 1, 2011|accessdate=September 26, 2015|work=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> त्यस तीन जनाको टोलीको स्म्याकडाउनका टमिना स्नुका, रोजा मिण्डेज र अलिसा फक्ससँग दुई महिनासम्म द्वन्द्व चलेको थियो।<ref name=SinglesSmackDownWin>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2011/06/11/18270206.html|title=SmackDown: Factions renewed and rejected|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703195625/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2011/06/11/18270206.html|archivedate=July 3, 2015|url-status=live|date=June 11, 2011|last=Hillhouse|first=Dave|accessdate=August 11, 2017|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2011/06/18/18302076.html|title=SmackDown: Fair is foul, and foul is fair|date=June 18, 2011|last=Hillhouse|first=Dave|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160113080749/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2011/06/18/18302076.html|archivedate=January 13, 2016|url-status=live|accessdate=August 11, 2017|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]}}</ref><ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwsuperstarsreport/article_50989.shtml|title=Caldwell's WWE Superstars Report 6/23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110627013126/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwsuperstarsreport/article_50989.shtml|archivedate=June 27, 2011|url-status=live|date=June 23, 2011|accessdate=March 20, 2014|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.}}</ref><ref>{{cite web|last=Tait|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_51763.shtml|title=Tait's WWE SmackDown Report 7/29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110805062834/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_51763.shtml|archivedate=August 5, 2011|url-status=live|date=July 29, 2011|accessdate=March 20, 2014|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.}}</ref> एनएक्सटीमा आफ्नो कार्यकालको अन्त्य तिर उनी हर्नस्वागलको प्रेमिकाको रूपमा देखा परेकी थिइन् जसकारण उनको मेक्सिमसँग द्वन्द्व चलेको थियो भने यता स्म्याकडाउनमा नेटालियाले उनलाई आक्रमण गर्दै बेथ फिनेक्ससँग सहाकार्य गर्दै द डिभास अफ डुमको गठन गरेका थिए।<ref name="Caldwell">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_51708.shtml|title=Caldwell's WWE NXT Results 7/26|last=Caldwell|first=James|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110804024242/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_51708.shtml|archivedate=August 4, 2011|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=July 26, 2011|accessdate=August 11, 2017}}</ref><ref name="Caldwell"/> डिभास अफ डुम विरुद्ध एजे र क्याटलिनको खेल त्यसको केही महिना सम्म परिरह्यो भने हरेक खेलमा डिभास अफ डुम (नेटालिया र बेथ फिनेक्स) विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_52244.shtml|title=Caldwell's WWE NXT Results 8/16|last=Caldwell|first=James|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110818110241/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_52244.shtml|archivedate=August 18, 2011|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=August 16, 2011|accessdate=August 11, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2011/08/06/18518666.html|title=SmackDown: Firing on all cylinders|date=August 6, 2011|last=Hillhouse|first=Dave|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160310211733/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2011/08/06/18518666.html|archivedate=March 10, 2016|url-status=live|accessdate=August 11, 2017|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]}}</ref> सन् २०११ नोभेम्बरमा एजे अर्का कुस्ती खेलाडी डेनियल ब्रायनसँग सम्बन्धमा रहने कोशिश गरेकी थिइन् जसले त्यसको एक महिना पछि डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट उपाधि जितेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/25892-smackdown-results-81211|title=SmackDown Results – 8/12/11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212151703/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/25892-smackdown-results-81211|archivedate=December 12, 2013|url-status=live|date=August 12, 2011|last=Tedesco|first=Mike|accessdate=August 29, 2017|website=Wrestleview}}</ref><ref>{{cite web|last=Tedesco|first=Mike|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/26756-smackdown-results-91611|title=SmackDown Results – 9/16/11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212151804/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/26756-smackdown-results-91611|archivedate=December 12, 2013|url-status=live|date=September 16, 2011|accessdate=March 20, 2014|website=Wrestleview}}</ref><ref>{{cite web|last=Parks|first=Greg|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_53631.shtml|title=Parks' WWE SmackDown Report 9/23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110925235312/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_53631.shtml|archivedate=September 25, 2011|url-status=live|date=September 23, 2011|accessdate=March 20, 2014|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.}}</ref><ref>{{cite web|last=Tedesco|first=Mike|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/28374-smackdown-results-111811|title=SmackDown Results – 11/18/11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006131311/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/28374-smackdown-results-111811|archivedate=October 6, 2014|url-status=live|date=November 18, 2011|accessdate=October 13, 2013|website=Wrestleview}}</ref><ref>{{cite web|last=Tedesco|first=Mike|title=SmackDown Results – 11/25/11|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/28542-smackdown-results-112511|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006230634/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/28542-smackdown-results-112511|archivedate=October 6, 2014|url-status=live|website=Wrestleview|date=November 25, 2011|accessdate=November 26, 2011}}</ref> एजेले ब्रायनलाई प्रेम गर्छु भनेर घोषणा गरेतापनि ब्रायनले त्यसलाई स्वीकार गरेका थिइनन्।<ref name="Hillhouse">{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2011/11/30/19037686.html|title=SmackDown: Christmas in November|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160919170530/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2011/11/30/19037686.html|archivedate=September 19, 2016|url-status=live|date=November 30, 2011|last=Hillhouse|first=Dave|accessdate=December 12, 2011|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]}}</ref><ref name="Hillhouse"/> १३ जनवरी २०१२ का दिन विग सो र ब्रायन बीचको खेलमा उनी आकस्मात बिग सोसँग ठोकिन पुगेकी थिइन् जसकरण उनलाई तत्काल उपचारका लागि लगिएको थियो। फेब्रुअरी ३ मा उनी पुनः रिङमा फिर्ता भइन् र ''सो''ले ब्रायनलाई आक्रमण गर्न लाग्दा उनले ब्रायनलाई आक्रमण हुनबाट बचाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Scannell|first=Robin|title=SmackDown Storyline Tracker 1/6 & 1/13|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/The_Specialists_34/article_57207.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120123124007/http://www.pwtorch.com/artman2/publish/The_Specialists_34/article_57207.shtml|archivedate=January 23, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=January 20, 2012|accessdate=March 20, 2014}}</ref> रेसलमेरिया २८ मा तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता ब्रयानको सामना सेमससँग भएको थियो भने उक्त खेलको सुरुवातमा लिले ब्रायनलाई चुम्मन गर्दै शुभकामना दिएकी थिइन् जसको फलस्वरूप सेमसले उनलाई आक्रमण गर्दै १८ सेकेण्डमा खेल जिते र नयाँ विश्व विजेता बनेका थिए। उक्त खेल पश्चात् ब्रायनले ''लि''को कारण खेलमा पराजित हुनु परेको भन्दै उनीहरूको बीचको सम्बन्ध विच्छेद गरेका थिए।<ref>{{cite web|last=Keller|first=Wade|authorlink=Wade Keller|title=Keller's WWE SmackDown Blog 1/27|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/kellerstake/article_57479.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120204132147/http://pwtorch.com/artman2/publish/kellerstake/article_57479.shtml|archivedate=February 4, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=January 27, 2012|accessdate=March 24, 2012|quote=}}</ref><ref name="Bryan">{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_56931.shtml|title=Parks' WWE SmackDown Report 1/13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117050021/http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_56931.shtml|archivedate=January 17, 2012|url-status=live|date=January 13, 2012|last=Parks|first=Greg|accessdate=January 14, 2012|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.}}</ref> एजेले उनीहरूको सम्बन्ध सुधार्न धेरै प्रयास गरिन् तर ब्रायनले उनलाई एक्लो छोडिदिए जसको फलस्वरूप ''लि''का साथी क्याटलिन र नेटालियाले उनलाई सम्झाउन खोज्दा लिले उनीहरूलाई आक्रमण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_57742.shtml|title=Parks' WWE SmackDown Report 2/3|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120207035719/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_57742.shtml|archivedate=February 7, 2012|url-status=live|accessdate=April 13, 2014|last=Parks|first=Greg|date=February 3, 2012|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.}}</ref> एजेको पछि ब्रायनको प्रतिद्वन्द्वी र तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई विजेता सिएप पङ्क साथै केनसँग उनले प्रेम गर्न थालेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Parks|first=Greg|title=Parks' WWE SmackDown Report 6/1|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_62013.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120609082443/http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_62013.shtml|archivedate=June 9, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=June 1, 2012|accessdate=June 2, 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=Tylwalk|first=Nick|title=Raw: Vince McMahon stops by for a John Laurinaitis performance review|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2012/06/11/19865686.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150707122150/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2012/06/11/19865686.html|archivedate=July 7, 2015|url-status=live|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|date=June 11, 2012|accessdate=June 12, 2012}}</ref> १७ जुन २०१२ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित नो वे आउटमा ब्रायन, केन र पङ्क बीच डब्ल्युडब्ल्युई उपाधिका लागि खेल भएको थियो भने उक्त खेलमा एजेले बाधा पुर्‍याइन् जसकारण पङ्कले खेल जित्न उपाधि आफुसँगै कायम गराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE No Way Out PPV Report 6/17|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_62544.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120620080247/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_62544.shtml|archivedate=June 20, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=June 17, 2012|accessdate=June 23, 2012}}</ref><ref name=TheLastLaugh>{{cite web|last=Tedesco|first=Mike|title=SmackDown Results – 6/29/12|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/33770-smackdown-results---6-29-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009053751/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/33770-smackdown-results---6-29-12|archivedate=October 9, 2014|url-status=live|website=Wrestleview|date=June 30, 2012|accessdate=October 13, 2013}}</ref> त्यसपछि ब्रायन र पङ्कको द्वन्द्व झन चर्किएको थियो भने आउँदो मनी इन द बेङ्कमा ब्रायन र पङ्क बीचको खेलमा एजे अतिथि भूमाकाको निर्णायक हुने घोषणा भएको थियो।<ref>{{cite web|last=McNeish|first=Greg|title=Raw Results – 7/2/12|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/33837-raw-results----7-2-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413131432/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/33837-raw-results----7-2-12|archivedate=April 13, 2014|url-status=live|website=Wrestleview|date=July 2, 2012|accessdate=April 13, 2014}}</ref> जुलाई २ मा आयोजित ''र''को एक श्रृङ्खलामा ब्रायन र पङ्क बीच पुनः खेल जारी गरिएको थियो जहाँ एजेले खेलमा बाधा पुर्‍याउँदै ब्रायन र पङ्कलाई रिङ छेउमा रहेको टेबुलमा धकेलिदिएकी थिइन्।<ref name="pwtorch.com">{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE Raw Results 7/9|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_63167.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120713235729/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_63167.shtml|archivedate=July 13, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=July 9, 2012|accessdate=July 29, 2012}}</ref><ref name="pwtorch.com"/> मनी इन द बेङ्कमा ब्रायन र पङ्क बीचको खेलमा लि अतिथि निर्णायकको रूपमा देखा परिन् भने उक्त खेल पङ्कले जित्दै उपाधि आफुसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE Raw Results 7/16|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_63388.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120719080613/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_63388.shtml|archivedate=July 19, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=July 16, 2012|accessdate=July 29, 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE Raw Results 7/23|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_63621.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120726225443/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_63621.shtml|archivedate=July 26, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=July 23, 2012|accessdate=April 13, 2014}}</ref> त्यसको एक दिन पश्चात् ब्रायनले पुनः एजेलाई प्रमे प्रस्ताव राखेका थिए जुन उनले स्वीकार गरेकी थिइन्।<ref name="GM Day One">{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE Raw Results 7/30|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_63818.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120803003627/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_63818.shtml|archivedate=August 3, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=July 30, 2012|accessdate=October 13, 2013}}</ref> डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को १००० औँ श्रृङ्खलामा डब्ल्युडब्ल्युईका अध्यक्ष भिन्स म्यकमेनले एजेलाई ''र''को महाप्रबन्धकको रूपमा काम गर्नका लागि प्रस्ताव गरेका थिए।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE Raw Results 8/6|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_64047.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120809023537/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_64047.shtml|archivedate=August 9, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=August 6, 2012|accessdate=August 19, 2012}}</ref> ३० जुलाई २०१२ देखि एजेले ''र''को महाप्रबन्धकको भूमाका निर्वाह गर्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_64638.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 8/27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120830220250/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_64638.shtml|archivedate=August 30, 2012|url-status=live|date=August 27, 2012|accessdate=April 13, 2014|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.}}</ref><ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_65455.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 9/24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120928051652/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_65455.shtml|archivedate=September 28, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=September 24, 2012|accessdate=April 13, 2014}}</ref> एजेले पछि ब्रायन र पङ्क पुनः खेल खेल्ने बताएपछि उनले उनीहरू बीचको खेललाई आधिकारिक बनाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_65634.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 10/1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121004040758/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_65634.shtml|archivedate=October 4, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=October 1, 2012|accessdate=April 13, 2014}}</ref> [[File:Dolph Ziggler AJ Lee Big E Langston in ring.jpg|thumb|alt=AJ Lee standing inside a wrestling ring with her partners|एजे डल्फ जिग्लर र बिग ईको साथमा]] एजेले सन् २०१२ अक्टोबर २२ का दिन ''र''को महाप्रबन्धकको रूपबाट राजिनामा दिएकी थिइन् भने विक्की गुरोरेले जोन सिना र एजेको प्रेम सम्बन्ध रहेको खुलासा गरेकी थिइन्।<ref name="TLC12">{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE TLC PPV Results 12/16|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_67280.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121230180334/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_67280.shtml|archivedate=December 30, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=December 16, 2012|accessdate=December 17, 2012}}</ref> त्यसबेला जोन सिनाको द्वन्द्व भिक्की गुरेरोका साथी डल्फ जिग्लरसँग मनी इन द बेङ्क सम्झौताका लागि चर्किएको थियो। सन् २०१२ का डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित टिएलसीमा एजेले अवरोध पुर्‍याउँदै सिनालाई सिँढीमा घकेलिदिएकी थिइन् जसकारण सिनले जिग्लर विरुद्धको खेल गुमाएका थिए।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE Raw Results 12/17|url= http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_67322.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121230183857/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_67322.shtml|archivedate=December 30, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=December 17, 2012|accessdate=December 18, 2012}}</ref> त्यसको एक दिन पछि एजे जिग्लरसँग सहकार्य गरेकी थिइन् भने उता सिता र गुरेरोले पछि सहकार्य गर्दै एक टोली गठन गरेका थिए। टिएलसी पछिक‍ अर्को दिन सिना र गुरेरोको खेल एजे र जिग्लरसँग एक मिश्रत ट्याग टिम खेलमा भएक‍ थियो भने उक्त खेलमा बिग इले डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्रमा पर्दापण गर्दै सिनालाई आक्रमण गरेका थिए।<ref name="SD1218">{{cite web|last=Tedesco|first=Mike|title=WWE SmackDown Results – 12/18/12|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/38452-wwe-smackdown-results-12-18-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703104752/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/38452-wwe-smackdown-results-12-18-12|archivedate=July 3, 2013|url-status=live|website=Wrestleview|date=December 18, 2012|accessdate=March 25, 2014}}</ref> त्यस दिन पछि बिग इ ल्याङ्स्टन, जिग्लर र एजेको एक टोली गठन भएक‍ थियो जहाँ बिग इले एजेको अङ्गरक्षकको रूपमा काम गर्न सुरु गरेका थिए। मार्च २०१३ मा एजेको द्वन्द्व उनको पूर्व प्रेमी डेनियल ब्रायनसँग भएको थियो।<ref>{{cite web|last=Parks|first=Greg|title=Parks' WWE SmackDown Report 3/8|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_69214.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130311095010/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_69214.shtml|archivedate=March 11, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=March 8, 2013|accessdate=March 20, 2014}}</ref> अप्रिल ७ २०१३ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित रेसलमेरिया २९ मा तात्कालिक ट्याग टिा विजेता ल्याङ्स्टन र जिग्लको सामना केन र ब्रायनसँग भएक‍ थियो भने उक्त खेलमा एजेले बाधा पुर्‍याएतापनि केन र ब्रायनले ल्याङ्स्टन र जिग्लरलाई हराउँदै ट्याग टिम विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE Raw Results 3/11|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69177.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130315014141/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69177.shtml|archivedate=March 15, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=March 11, 2013|accessdate=March 20, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Parks|first=Greg|title=Parks' WWE SmackDown Report 3/15|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_69333.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130319130835/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_69333.shtml|archivedate=March 19, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=March 15, 2013|accessdate=March 20, 2014}}</ref> त्यसको एक दिन पछि ''र''को एक श्रृङ्खलामा ल्याङ्स्टन र एजेले जिग्लरलाई साथ दिँद‌ तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता अल्बर्टो डेल रियो विरुद्ध मनी इन द बेङ्क क्यास इन गर्न सहयोग गरेका थिए जसकारण जिग्लरले डेल रियोलाई हराउँदै नयाँ विश्व ह्याभिवेट विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref name="WM29">{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE WrestleMania 29 PPV Results|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_69830.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130410210354/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_69830.shtml|archivedate=April 10, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=April 7, 2013|accessdate=January 12, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE Raw Results 4/8|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69884.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130412015035/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69884.shtml|archivedate=April 12, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=April 8, 2013|accessdate=January 12, 2014}}</ref> ==== डिभास विजेता र कुस्तीबाट अवकाश (सन् २०१३–२०१५) ==== २३ अप्रिल २०१३ का दिन महिला ब्याटल रोयलक‍ आयोजना गरिएको थियो जुन खेल एजेले जित्दै तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई डिभास विजेतम क्याटलिनको उपाधिका लागि उनी पहिलो दावेदार बनेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_70167.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 4/22 (Third Hour)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426003739/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_70167.shtml|archivedate=April 26, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=April 22, 2013|accessdate=March 20, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_70288.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 4/29 (Hour 2)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531152333/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_70288.shtml|archivedate=May 31, 2013|url-status=live|last=Caldwell|first=James|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=April 29, 2013|accessdate=September 19, 2014}}</ref> उक्त खेलको ६ दिन पछि डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित पेब्याकमा उनको सामना क्याटलिनसँग भएक‍ थिय‍ जहाँ उनले क्याटलिनलाई हराउँदै कुस्ती कार्यकालको व्यक्तिगत पहिलो उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् जबकि उनी डिभास विजेता बनिसकेपछि पछि क्याटलिनलाई खिज्याउन छाडेकी भने थिइनन्।<ref>{{cite web|last=Stephens|first=David|title=WWE Raw Results – 6/10/13|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/41984-wwe-raw-results-6-10-13-six-days-until-payback|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130616023820/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/41984-wwe-raw-results-6-10-13-six-days-until-payback|archivedate=June 16, 2013|url-status=live|website=Wrestleview|date=June 10, 2013|accessdate=April 13, 2014}}</ref><ref name=DivasTitleWin>{{cite web|last=Johnson|first=Mike|title=Complete WWE Payback PPV Coverage|url=http://www.pwinsider.com/article/78299/sheamus-vs-sandow-live-ongoing-wwe-payback-ppv-coverage.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140114115251/http://www.pwinsider.com/article/78299/sheamus-vs-sandow-live-ongoing-wwe-payback-ppv-coverage.html|archivedate=January 14, 2014|url-status=live|website=PWInsider|date=June 16, 2013|accessdate=January 12, 2014}}</ref> क्याटलिन एजे बीचको डिभास उपाधि खेललाई आधिकारिक बनाउन उनीहरूको बीच पुनः खेल सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न लगाइएको थियो।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE Raw Results 6/24 (Hour 1)|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_71499.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130627052633/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_71499.shtml|archivedate=June 27, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=June 24, 2013|accessdate=April 13, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Parks|first=Greg|title=Parks' WWE SmackDown Report 7/12|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_71949.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130809135510/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_71949.shtml|archivedate=August 9, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=July 12, 2013|accessdate=April 13, 2014}}</ref> मनी इन द बेङ्कमा क्याटलिन र एजे बीच डिभास उपाधिका लागि खाले जारी गरिएको थियो भने उक्त खेलमा एजले क्याटलिनलाई हराउँदै डिभास उपाधि आफुसँगै कायम राख्न सफल भएकी थिइन् भने उता तिर जिग्लरले भने सोही दिन डेल रियोसँगको खेल गुमाएका थिए।<ref name="Burdick">{{cite web|title=The first-ever in-ring Divas Championship Match Contract Signing turned to chaos|url=http://www.wwe.com/shows/smackdown/2013-07-12/results-26129809/page-6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925142318/http://www.wwe.com/shows/smackdown/2013-07-12/results-26129809/page-6|archivedate=September 25, 2015|last=Burdick|first=Michael|date=July 12, 2013|accessdate=February 18, 2016|publisher=WWE}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925142318/http://www.wwe.com/shows/smackdown/2013-07-12/results-26129809/page-6 |date=September 25, 2015 }}</ref> त्यस खेलमा एजेले डिभास उपाधिले डेल रियोलाई आक्रमण गरेकी थिइन् जसकारण खेल समाप्त भएको थियो जसकारण जिग्लर एजेसँग रिसाए र उनीहरूको बीचको सम्बन्धलाई अन्त्य गरेका थिए।<ref name="Burdick"/> अगष्ट २ का दिन पुनः क्याटलिन र एजे बीच उपाधिका लागि खेल जारी गरिएक‍ थियो भने उक्त खेलमा बिग इ ल्याङ्स्टनलाई रिङ छेउमा आउन प्रतिबन्ध गरिएको थियो।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE MITB PPV Results 7/14 (Hour 2): Ziggler vs. Del Rio for the World Title|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_71943.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130718064025/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_71943.shtml|archivedate=July 18, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=July 14, 2013|accessdate=April 13, 2014}}</ref> त्यसको बाबजुद पनि एजेले क्याटलिनलाई हराउन सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE Raw Results 7/15 (Hour 1): Ziggler vs. Del Rio re-match|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_71982.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130720000956/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_71982.shtml|archivedate=July 20, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=July 15, 2013|accessdate=April 13, 2014}}</ref> पछि क्याटलिन र जिग्लर साथी बने र १८ अगष्ट १०१३ का दिन आयोजित समरस्ल्याममा उनीहरूो टोलीले एजे र ल्याङ्स्टनको‍ टोलीलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref name="SD8/2/13">{{cite web|last=Parks|first=Greg|title=Parks' WWE SmackDown Report 8/2|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_72447.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806161714/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_72447.shtml|archivedate=August 6, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=August 2, 2013|accessdate=January 12, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE SummerSlam PPV Results 8/18 (Hour 3)|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_72779.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130822061736/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_72779.shtml|archivedate=August 22, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=August 18, 2013|accessdate=March 20, 2014}}</ref> [[File:AJ Lee and Tamina 2014.jpg|thumb|upright|left|alt=एजे ली टमिनाको साथमा]] २६ अगष्ट २०१३ का दिन टोटल डिभासको पूर्व छायाङ्कनको क्रममा उनले अवरोध पुर्‍याइन् र त्यहाँ उपस्थित सबै महिला कुस्ती खेलाडीलाई हराउने बाचा गरिन् र त्यसको साथसाथै उनले टमिना स्नुकालाई आफ्नो अङ्गरक्षकको रूपमा नियुक्त गरेकी थिइन्।<ref name="Shoot">{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Caldwell's WWE Raw Results 8/26 (Hour 2): A.J. "shoots" on Total Divas|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_72956.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130830143916/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_72956.shtml|archivedate=August 30, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=August 26, 2013|accessdate=December 6, 2013}}</ref> त्यस वर्षको समाप्ति सम्म एजेले उनको डिभास उपाधि सफलतापूर्वक ब्रि बेलन, नोयोमी र नेटालिया विरुद्ध नाइट अफ च्याम्पियन्समा बचाउन सफल भइन् भने उनले ब्रि बेलालाई ब्याटलग्राउण्ड र हेइ इन अ सेलमा र नेटालियालालई टिएलसीमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Tedesco|first=Mike|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/43941-wwe-smackdown-results-9-20-13-11-on-3-gauntlet/|title=WWE SmackDown Results – 9/20/13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921083726/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/43941-wwe-smackdown-results-9-20-13-11-on-3-gauntlet/|archivedate=September 21, 2013|url-status=live|date=September 21, 2013|accessdate=July 28, 2017|website=Wrestleview}}</ref> उनी त्यस वर्षको नोभेम्बर महिनामा आयोजसत परम्परागत सरभाइभर सिरिजको कप्तानका रूपमा पनि नियुक्त भएकी थिइन् तर उनको टोली पराजित हुन पुगेक‍ थियो।<ref name="TaminaAlliance">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_73606.shtml|title=Parks' WWE SmackDown Report 9/27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131002215913/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_73606.shtml|archivedate=October 2, 2013|url-status=live|last=Parks|first=Greg|date=September 27, 2013|accessdate=April 14, 2014|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.}}</ref> जनवरी २०१३ मा एजे तात्कालिक समयमा सबै अधिक दिन डिभास विजेता सहन सफ हुँदै एक नयाँ कीर्तिमान कायम गरेकी थिइन्। उनले पछि उनको डिभास उपाधि क्यामेरुन र नेटालियाको विरुद्धमा दाउमा लगाइन् तर उनी खेल जित्न सफल रहिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/43820-wwe-night-of-champions-ppv-results-9-15-13-orton-vs-bryan|title=WWE Night of Champions PPV Results – 9/15/13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130917223915/http://www.wrestleview.com/wwe-news/43820-wwe-night-of-champions-ppv-results-9-15-13-orton-vs-bryan|archivedate=September 17, 2013|url-status=live|last=Martin|first=Adam|website=Wrestleview|date=September 15, 2013|accessdate=April 13, 2014}}</ref> रेसलमेरिया ३० मा उनको उपाधिको डिभास उपाधि १४ महिला कुस्ती खेलाडीको विरुद्धमा लगाइएको थियो तर उनले उक्त खेल पनि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="BrieBattleground">{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_73741.shtml|title=Battleground PPV Results 10/6 (Hour 1)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131010222951/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_73741.shtml|archivedate=October 10, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=October 6, 2013|accessdate=April 13, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_74180.shtml|title=Caldwell's WWE HIAC PPV Results (Hour 3)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029233136/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_74180.shtml|archivedate=October 29, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=October 27, 2013|accessdate=April 12, 2014}}</ref> त्यसको एक दिन पछि आय‍जित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा उनको सामना डब्ल्युडब्ल्युईक‍ मुख्य कार्यक्षेत्रमा पर्दापण गर्दै गरेकी पेइजसँग भएको थियो भने उक्त खेलमा पेइजले एजेलाई हराउँदै डिभास विजेता बनेकी थिइन्।<ref name=TLC13>{{cite web|last=Martin|first=Adam|title=WWE TLC PPV Results – 12/15/13|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/45575-wwe-tlc-ppv-results-12-15-13-unification-main-event|website=Wrestleview|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131216072302/http://www.wrestleview.com/wwe-news/45575-wwe-tlc-ppv-results-12-15-13-unification-main-event|archivedate=December 16, 2013|url-status=live|date=December 15, 2013|accessdate=March 1, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_74737.shtml|title=WWE S. Series PPV Results 11/24 (Hour 2): Divas Survivor Series match|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131128175955/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_74737.shtml|archivedate=November 28, 2013|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=November 24, 2013|accessdate=April 13, 2014}}</ref> उनी पुन रिङमा फर्किएपछि एजेले टमिनालाई आफ्नो अङ्गरक्षक नरहेको बताइन् भने उनले बिना कुनै योजना बनाई तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई डिभास विजेता पेइजलाई उनको उपाधिका लागि चुनौती दिइन् जसको फलस्वरूप उनले पुनः डिभास उपाधि कब्जा गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="Longest">{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_75747.shtml|title=WWE Newswire: A.J. sets record|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140119222658/http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_75747.shtml|archivedate=January 19, 2014|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=January 17, 2014|accessdate=January 19, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/wwe/story/_/id/17173412|title=WWE Profile – Maryse|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180311022139/http://www.espn.com/wwe/story/_/id/17173412|archivedate=March 11, 2018|url-status=live|date=August 11, 2016|accessdate=March 11, 2018|website=[[ESPN]]|publisher=[[ESPN Internet Ventures]]}}</ref><ref name="Divas history">{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/wwe-divas/longest-reigning-divas-champions|title=Nikki Bella and the 5 longest reigning Divas Champions|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170714172757/http://www.wwe.com/inside/wwe-divas/longest-reigning-divas-champions|archivedate=July 14, 2017|url-status=live|date=January 14, 2014|accessdate=March 11, 2018|publisher=WWE}}</ref>}} अगष्ट १७ कन दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित समरस्ल्याममा एजे पेइजसँग पराजित हुँदै डिभास उपाधि गुमाउन पुगेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_76705.shtml|title=Parks' WWE SmackDown Report 2/28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140303173548/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_76705.shtml|archivedate=March 3, 2014|url-status=live|date=February 28, 2014|accessdate=May 27, 2015|last=Parks|first=Greg|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.}}</ref> पछि स्टेफिनी म्याकमेनले निक्की बेलालाई पेइजको डिभास उपाधिका लागि खेल्ने एक मौका दिएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/TV_Reports_9/article_76951.shtml|title=Parks' WWE Main Event Results 3/11 & 3/12: A.J. vs. Natalya for the Divas Title|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140325191212/http://pwtorch.com/artman2/publish/TV_Reports_9/article_76951.shtml|archivedate=March 25, 2014|url-status=live|last=Parks|first=Greg|date=March 12, 2014|accessdate=May 27, 2015|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.}}</ref> २१ सेप्टेम्बर २०१४ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आय‍जित नाइट अफ च्याम्पियन्समा पेइजको डिभास उपाधिका लागि निक्की बेला र एजे मैदान उत्रिएका थिए भने एजेले उक्त खेलमा जित हासिल गर्दै कीर्तिमानी तेस्रोपटक डिभास विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_77225.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 3/24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140326055812/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_77225.shtml|archivedate=March 26, 2014|url-status=live|last=Caldwell|first=James|date=March 24, 2014|accessdate=May 27, 2015|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.}}</ref> हेल इन अ सेलमा एजे र पेइज बीच खेल भएक‍ थियो जहाँ एजेले पेइजलाई हराउँदै उनीहरू बीचको दुश्मनी अन्त्य गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_77522.shtml|title=WrestleMania 30 PPV Results (Hour 4): Divas Title|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140410065347/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_77522.shtml|archivedate=April 10, 2014|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=April 6, 2014|accessdate=April 14, 2014}}</ref> २३ नोभेम्बर २०१४ का दिन आयोजसत सरभाइभर सिरिजमा एजेले आफ्न‍ डब्ल्युडब्ल्युई डिभास उपाधि निक्की बेलाक‍ विरुद्धमा गुमाएकी थिइन् भने निक्कीको जितमा उनकी जुम्ल्याहा बहिनी ब्रिको पनि हात रहेको थियो।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_77571.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 4/7|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140408211403/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_77571.shtml|archivedate=April 8, 2014|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=April 7, 2014|accessdate=April 14, 2014}}</ref><ref name=Hiatus>{{cite web|last=Johnson|first=Mike|url=http://pwinsider.com/article/85042/aj-leewwe-update-sting-on-wwe-network-more-warrior-material-filmed-batista-and-more.html|title=AJ Lee—WWE Update|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140418210433/http://pwinsider.com/article/85042/aj-leewwe-update-sting-on-wwe-network-more-warrior-material-filmed-batista-and-more.html|archivedate=April 18, 2014|url-status=live|website=PWInsider|date=April 16, 2014|accessdate=April 17, 2014}}</ref> {{Multiple image |total_width = 328 |image1 = AJ Challenges Paige.jpg |width1=2479 |height1=3030 |alt1 = AJ Lee standing in a wrestling ring with Paige |image2 = AJ Lee and Paige March 2015.jpg |width2=1970 |height2=2564 |alt2 = }} २ मार्च २०१५ मा एजे पुनः रिङमा फर्किएकी थिइन् भने उनले पेइजलाई निक्की र ब्रिको आक्रमणबाट बचाएकी थिइन् जसकारण रेसलमेनिया ३१ मा निक्की र ब्रिको सामना एजे र पेइजसँग भएको थियो भने उक्त खेल एजे र पेइजले जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://time.com/3721801/wwe-divas-aj-lee/|title=Patricia Arquette's Oscars Speech Inspired This Female Wrestler to Speak Out|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160123114841/http://time.com/3721801/wwe-divas-aj-lee/|archivedate=January 23, 2016|url-status=live|work=[[Time (magazine)|Time]]|publisher=[[Time Inc.]]|last=Freeney|first=Nolan|date=February 25, 2015|accessdate=August 30, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.marieclaire.com/culture/news/a13494/this-badass-pro-wrestler-used-patricia-arquettes-oscar-speech-to-fight-for-equal-pay/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150226080005/http://www.marieclaire.com/culture/news/a13494/this-badass-pro-wrestler-used-patricia-arquettes-oscar-speech-to-fight-for-equal-pay/|archivedate=February 26, 2015|url-status=live|title=Awesome Pro Wrestler Makes a Stand for Equal Pay|last=Friedman|first=Megan|date=February 25, 2015|accessdate=August 30, 2017|work=[[Marie Claire]]|publisher=[[Hearst Communications]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_83632.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 3/2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150304115149/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_83632.shtml|archivedate=March 4, 2015|url-status=live|last=Caldwell|first=James|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=March 2, 2015|accessdate=March 2, 2015}}</ref> त्यसको एक दिन पछिको ६ महिला ट्याग टिम खेल एजेका लागि डब्ल्युडब्ल्युई कार्यकालको अन्तर्गतको अन्तिम खेल बन्यो भने डब्ल्युडब्ल्युईले अप्रिल ३ का दिन एजेले कुस्ती खेलबाट अवकाश लिएको जानकारी गराएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_84175.shtml|title=Caldwell's WM31 PPV Results 3/29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150331225800/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_84175.shtml|archivedate=March 31, 2015|url-status=live|last=Caldwell|first=James|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=March 29, 2015|accessdate=March 30, 2015}}</ref><ref name="FS retired">{{cite web|url=http://www.foxsports.com/buzzer/story/wwe-diva-cm-punkaj-lee-retires-from-in-ring-competition-040315|title=WWE Diva AJ Lee retires from in-ring competition|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150405232759/http://www.foxsports.com/buzzer/story/wwe-diva-cm-punkaj-lee-retires-from-in-ring-competition-040315|archivedate=April 5, 2015|url-status=live|date=April 3, 2015|accessdate=July 3, 2015|website=[[Foxsports.com]]|publisher=[[Fox Sports Interactive Media]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/aj-lee-retires-from-wwe|title=AJ Lee retires from WWE|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150406161921/http://www.wwe.com/inside/aj-lee-retires-from-wwe|archivedate=April 6, 2015|url-status=live|publisher=WWE|date=April 3, 2015|accessdate=August 30, 2017}}</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == [[File:AJ Lee WWE Divas Champ.jpg|thumb|upright|alt=<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=904&page=3|title=Statistics – WWE Divas Championship|website=Cagematch|accessdate=July 22, 2016}}</ref>]] * '''फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** एफसिडब्ल्यू डिभास च्याम्पियनसिप (१ पटक) ** कुइन अफ एफसिडब्ल्यू (१ पटक)<ref name="fcwQueen">{{cite web|url=http://www.fcwwrestling.info/talent.html |title=फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ |publisher=फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ |accessdate=July 8, 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101110011949/http://www.fcwwrestling.info/talent.html |archivedate=November 10, 2010 |url-status= }}</ref> * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेट''''' ** वर्षको उत्कृष्ट महिला खेलाडी (सन् २०१३–२०१४)<ref name="PWI Awards">{{cite web|url=http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html|title=PWI Awards|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160121172943/http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html|archivedate=January 21, 2016|url-status=live|work=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड|publisher=काप्पा प्रकाशक समूह|accessdate=November 28, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160121172943/http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html |date=January 21, 2016 }}</ref> ** ५० महिला कुस्ती खेलाडीहरू मध्ये शीर्ष २ <ref>{{cite web|url=http://profightdb.com/pwi-female-50/2014.html|title=Pro Wrestling Illustrated (PWI) Female 50 for 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141227100850/http://profightdb.com/pwi-female-50/2014.html|archivedate=December 27, 2014|url-status=live|accessdate=December 22, 2014|website=इन्टरनेट रेस्लिङ डाटाबेस}}</ref> * '''विमेन सुपरस्टार अनसेन्सर्ड''' ** डब्ल्यूएसडब्ल्यू ट्याग टिम उपाधि (१ पटक) – ब्रिट्नी स्याभेजसँग<ref name="glory">{{cite web|url=http://www.glorywrestling.com/gg/MissApril/MA.asp|title=Miss April|website=ग्लोरी रेस्लिङ|date=April 10, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090414063724/http://www.glorywrestling.com/gg/MissApril/MA.asp|archivedate=April 14, 2009|accessdate=June 21, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090414063724/http://www.glorywrestling.com/gg/MissApril/MA.asp |date=April 14, 2009 }}</ref> * '''''रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर''''' ** वर्षको खराब प्रदर्शनी (सन् २०१३) {{small|सन् २०१३ को सरभाइभर सिरिजमा आयोजित १४ महिला खेलमा}}<ref name="WON13">{{cite magazine|last=Meltzer|first=Dave|authorlink=Dave Meltzer|date=January 27, 2014|title=2013 Annual awards issue, best in the world in numerous categories, plus all the news in pro-wrestling and MMA over the past week and more|journal=रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर|location=क्यालिफोर्निया|issn=1083-9593|page=32}}</ref> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' ** डब्ल्युडब्ल्युई डिभास च्याम्पियनसिप (३ पटक)<ref name="3Time">{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/divas/20140921-aj-lee|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150801103811/http://www.wwe.com/classics/titlehistory/divas/20140921-aj-lee|archivedate=August 1, 2015|title=AJ Lee's third reign|accessdate=February 18, 2016|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801103811/http://www.wwe.com/classics/titlehistory/divas/20140921-aj-lee |date=August 1, 2015 }}</ref> ** स्लामे पुरस्कार (३ पटक) *** वर्षको उत्कृष्ट डिभा (सन् २०१२, २०१४)<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_82171.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 12/8|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150108094952/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_82171.shtml|archivedate=January 8, 2015|url-status=live|last=Caldwell|first=James|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=December 8, 2014|accessdate=December 9, 2014}}</ref> *** वर्षको उत्कृष्ट चुम्बन (सन् २०१२) – [[जोन सिना]]सँग<ref name="BigESlammy">{{cite web|title=Raw news: "Big" NXT debut concludes Raw & Slammy winners|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_67320.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121219150236/http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_67320.shtml|archivedate=December 19, 2012|url-status=live|website=Pro Wrestling Torch|publisher=TDH Communications Inc.|date=December 17, 2012|accessdate=March 4, 2014}}</ref> == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|AJ Lee|एजे ली}} * {{Official website}} * {{WWE superstar}} * {{Professional wrestling profiles}} * {{IMDb name|name=एजे मेन्डेज}} {{कमन्सश्रेणी|AJ Lee}} [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] rngkbeligd8ioz6y4nc3o7w0ptysovn 0 111135 1354628 1342097 2026-05-08T08:29:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354628 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name = डाकोटा काई |image = Dakota Kai, WrestleMania XL 2024 (headshot).jpg |caption = सन् २०२४ को रेसलमेनिया ४० मा काई |birth_name = चिरी जर्जिना क्राउली<ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/106435/wwe-signing-updates.html?p=1|title=WWE signing updates|accessdate=December 8, 2016|work=Pro Wrestling Insider}}</ref> |birth_date = {{birth date and age|1988|05|06|df=y}}<ref>{{cite web |title=Birthday wishes got out to #WWENXT's @DakotaKai_WWE! |url=https://twitter.com/WWENetwork/status/1125445301819416579 |website=Twitter |publisher=WWENetwork |accessdate=27 July 2019 |date=6 May 2019}}</ref> |birth_place = अकल्यान्ड, [[न्युजिल्यान्ड]] |names = '''चार्ली'''<br /> डाकोटा काई<br />इभी<ref name="pwaaustralia1">{{cite web|url=http://www.pwaaustralia.com/bio/evie/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130808101716/http://pwaaustralia.com/bio/evie/|archivedate=8 August 2013|title=इभी|publisher=पिडब्ल्युए अस्ट्रेलिया|date=3 November 2012|accessdate=13 June 2014|url-status=dead|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130808101716/http://pwaaustralia.com/bio/evie/ |date=8 August 2013 }}</ref> |height = {{height|ft=5|in=6}}<ref name="pwaaustralia1"/> |weight = 55 kg<ref name="pwaaustralia1"/> |billed = अकलन्ड, न्युजिल्यान्ड |trainer = डब्ल्युडब्ल्युई प्रशिक्षण केन्द्र<ref name="Dakota Kai">{{Cite news|url=https://www.wwe.com/superstars/dakota-kai|title=Dakota Kai|work=डब्ल्युडब्ल्युई|access-date=2018-06-13|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> |debut = सन् २००७ डिसेम्बर }} '''चेरी क्राउली''' ({{भाषा-अङ्ग्रेजी|'''Dakota Kai'''}}, जन्म; सन् १९८८ मे ६) [[न्युजिल्यान्ड]]की एक व्यवसायीक महिला कुस्ती खेलाडी हुन्। उनी हाल स्वतन्त्र सर्किटमा '''चार्ली'''को नामले कुस्ती खेल्दै आएकी छिन्।<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/DakotaKai_WWE/status/710185768065437696|title=.. #HappyStPatricksDay from this Irish / Samoan hybrid!! + =|last=|first=|date=2016-03-16|website=@DakotaKai_WWE|access-date=2017-07-14}}</ref> यसअघि उनले डब्ल्युडब्ल्युई, प्रो रेस्लिङ, सिमर विमेन एथलेटिक्स, साइन रेस्लिङ र प्रो रेस्लिङ एलायन्समा जस्ता कुस्ती पदोन्नतिहरूमा काम गरिसकेकी छन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.wwe.com/superstars/dakota-kai|title=डाकोटा काई|work=डब्ल्युडब्ल्युई|access-date=2018-06-13|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> == व्यवसायीक कुस्ती कार्यकाल == === न्युजिल्यान्ड र अस्ट्रेलियाका स्वतन्त्र पदोन्नतिहरूमा (सन् २००७–२०१६) === इभीले सन् २००७ डिसेम्बरमा न्युजिल्यान्डको अकल्याण्ड स्थित इम्प्याक्ट प्रो रेस्लिङ मार्फत व्यवसायीक कुस्ती कार्यकालको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |url=http://www.impactprowrestling.co.nz/roster/evie/ |title=Evie – |publisher=Impact Pro Wrestling |accessdate=13 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140821190819/http://www.impactprowrestling.co.nz/roster/evie/ |archive-date=21 August 2014 |url-status= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216192558/http://www.impactprowrestling.co.nz/roster/evie/ |date=16 February 2019 }}</ref> सन् २०११ सेप्टेम्बरमा उनले अस्ट्रेलियाको सिड्नी स्थित प्रो रेस्लिङ एलायन्स नामक एक कुस्ती पदोन्नतिमा पनि कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन् जहाँ उनले उक्त पदोन्नतिको वार्सिक पिडब्ल्यूडब्ल्यूएमा केइलशि स्केटरलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०१२ को अगष्टमा उनले महिला उपाधिका लागिको खेलमा ब्रिट्ने र मेगन फक्सलाई पराजित गर्दै इम्प्याक्ट रेस्लिङ एनजेट महिला विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्। <ref>{{cite web |url=http://www.nzwrestling.com/newsitem/571/IPW+Closes+Doors.htm |title=IPW Closes Doors |publisher=NZ Wrestling |date=3 April 2013 |accessdate=13 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819084415/http://www.nzwrestling.com/newsitem/571/IPW+Closes+Doors.htm |archive-date=19 August 2014 |url-status= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140819084415/http://www.nzwrestling.com/newsitem/571/IPW+Closes+Doors.htm |date=19 August 2014 }}</ref> त्यसको एक हप्ता पश्चात् उनले जेसी म्याक्केलाई फाइनलमा हराउँदै अन्तरिम पिडब्ल्यूडब्ल्यूए विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०१३ को डिसेम्बरमा इभीले आइपिडब्ल्यू महिला उपाधि पनि हात पार्न सफल भएकी थिइन्। इभीले सन् २०१४ मा जापान स्थित कुस्तीमा केही पदोन्नति संस्थाहरूमा पनि कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |last=Taylor |first=Brendon |url=http://www.impactprowrestling.co.nz/2013/12/2013-live-event-recap-the-investment-take-control/ |title=2013 Live Event Recap: The Investment take control! – |publisher=Impactprowrestling.co.nz |date=12 December 2013 |accessdate=13 June 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190212161048/http://www.impactprowrestling.co.nz/2013/12/2013-live-event-recap-the-investment-take-control/ |date=12 February 2019 }}</ref> इभी र म्याडिसन इगल्सको जोडीको पछि ग्लोबल ग्रिन ग्याङस्टारसँगको (केइली स्केटर र टोमोका नाकागावा) खेल जारी गरिएक‍ थियो जहाँ इभी र इगल्सको टोली पराजित भएको थियो। === अमेरिकी स्वतन्त्र पदोन्नतिहरूमा (सन् २०१३–२०१६) === [[File:Evie at SHIMMER Women Athletes April 2013.jpg|right|thumb|सन् २०१३ मा इभी]] इभीले सन् २०१३ अप्रिल ६ का दिन एक अमेरिकी कुस्ती पदोन्नति संस्था अल-फिमेल अमेरिकन सिमर विमेन एथलेटिक्सको ५३औँ संस्करणमा अमेरिकी कुस्ती क्षेत्रमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ पाँच महिला बीचको खेलमा क्रिस्टिना भान इरीसँग पराजित भएकी थिइन् भने उक्त खेलमा यु यामागाटा, कालामिटी र रिहा ओ राइली पनि समावेश थिए। उक्त पदोन्नति अन्तर्गतको ५४औँ संस्करणमा उनले पहिलो जित किम्बर लिको विरुद्धमा हात पार्न सफल भएकी थिइन् भने उक्त खेलको अर्को दिन भने उनी मे इमसँग ५६औँ संस्करणमा पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Namako |first=Jason |url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/41057-4-19-shine-9-ippv-results-ybor-city-florida |title=4/19 Shine #9 iPPV Results: Ybor City, Florida |publisher=Wrestleview.com |date=20 April 2013 |accessdate=13 June 2014}}</ref> अप्रिल २०१४ मा आयोजित सिमर विमेन एथलेटिक्सको ६२औँ संस्करणमा उनी हिकारू सिदासँग पराजित भएकी थिइन्। सिमर विमेन एथलेटिक्सको ६३ र ५४औँ संस्करणमा उनले लगातार रिया ओ राइली र म्याथ्युजलाई हराउन सफल भएकी थिइन्। १९ अप्रिल २०१३ का दिन इभीले कुस्तीको अर्को पदोन्नति साइन रेस्लिङको नवौँ संस्करणमा उक्त पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी थिइन् तर उनले उक्त पदोन्नतिका लागि खेलेको पहिलो खेल मार्सिडेज मार्टिनेजसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Namako |first=Jason |url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/48063-4-18-shine-18-ippv-results-ybor-city-florida-ivelisse-vs-saraya-knight |title=4/18 SHINE 18 iPPV Results: Ybor City, FL (Ivelisse vs. Knight) |publisher=Wrestleview.com |date=20 April 2014 |accessdate=13 June 2014}}</ref> २० अप्रिल २०१४ का दिन आयोजित साइने रेस्लिङको १८औँ संस्करणमा उनी र स्केटरको जोडी तात्कालिक साइन रेस्लिङ महिला विजेता द लुचा सिस्टर्ससँग (लिभा बेट्स र मे यिम) पराजित हुन पुगेका थिए। === वर्ल्ड वन्डर रिङ स्टार्डम (सन् २०१५–२०१६) === सन् २०१५ डिसेम्बर ६ का दिन इभीले जापानी वर्ल्ड वन्डर रिङ र्टार्डममा पर्दापण गरेकी थिइन्।<ref name=Stardom120615>{{cite web|url=http://wwr-stardom.com/?new01=2015%E5%B9%B412%E6%9C%886%E6%97%A5%E3%80%80goddesses-of-stars2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208125834/http://wwr-stardom.com/?new01=2015%E5%B9%B412%E6%9C%886%E6%97%A5%E3%80%80goddesses-of-stars2015 |title=2015年12月6日　Goddesses of Stars2015 |archivedate=8 December 2015 |date=6 December 2015 |accessdate=6 December 2015 |work=वर्ल्ड वन्डर रिङ स्टार्डम |language=जापानी |url-status=dead |df=dmy }}</ref> उक्त पदोन्नतिका लागि उनले खेलको पहिलो खेलमानै उनले खाली रहेको आर्टिस्ट अफ स्टार्डम उपाधि हिरियो माटसुमोटो र केइली स्केटरको साथमा जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web | url = http://wwr-stardom.com/?new01=2016%E5%B9%B42%E6%9C%8828%E6%97%A5%E3%80%80%E5%A4%A7%E9%98%AA%E5%A4%A7%E4%BC%9A | title=2016年2月28日　大阪大会 | date=28 February 2016 | accessdate=28 February 2016 | work=वर्ल्ड वन्डर रिङ स्टार्डम | language=जापानी}}</ref> उनीहरूले पछि उक्त उपाधि २८ फेब्रुअरी २०१६ का दिन लो सिराई, काइरी होजो र मेयु इतवानीसँगको खेलमा गुमाएका थिए। === डब्ल्युडब्ल्युई === ==== मे योङ क्लासिक (सन् २०१५–२०१७)==== क्राउलीले सन् २०१५ अक्टोबर १४ का दिन आफ्नो रिङ नाम इभी राख्दै डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनको पहिलो खेल नाया ज्याक विरुद्ध भएको थियो जुन खेलमा उनी पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/97212/wwe-nxt-report-number-one-contenders-for-all-titles-established-nia-jax-debuts-and-bayley-talks-about-the-iron-man-match.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: NUMBER ONE CONTENDERS FOR ALL TITLES ESTABLISHED, NIA JAX DEBUTS, AND BAYLEY TALKS ABOUT THE IRON MAN MATCH|author=Trionfo, Richard|website=PWInsider|date=14 October 2015|accessdate=14 October 2015}}</ref> १५ डिसेम्बर २०१६ का दिन क्राउलीले डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आबद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गर्दै आउँदै गरेको मे योङ क्लासिकको पहिलो संस्करणरमा भाग लिएकी थिइन् जहाँ उनको रिङ नाम इभीबाट डाकोटा काईमा परिवर्तन गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://411mania.com/wrestling/wwe-signs-kimber-lee-heidi-lovelace-evie-more/|title=411MANIA – WWE Signs Kimber Lee, Heidi Lovelace, Evie & More|publisher=|accessdate=13 April 2017}}</ref> काई मे योङ क्लासिकको पहिलो संस्करणमा १३ जुलाईमा पहिलो खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनले उक्त प्रतियोगिताको पहिलो चरणमा भारतकी कुस्ती खेलाडी कविता देवि र दोस्रो चरणमा अस्ट्रेलियाकी रिया रिप्लीलाई हराउन सफल भएकी थिइन् <ref>{{cite web | url = http://www.f4wonline.com/wwe-news/wwe-mae-young-classic-taping-spoilers-tournament-begins-239201 | title = WWE Mae Young Classic taping spoilers: The tournament begins | last=Williams | first=JJ | date=July 13, 2017 | accessdate=July 14, 2017 | work=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> तर उनी उक्त प्रतियोगिताको क्वाटरफाइनल खेलमा काइरी सेनसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/wwe-news/evie-gets-new-ring-name-confirmed-wwe-mae-young-classic-238316|title=Evie gets new in-ring name, confirmed for WWE Mae Young Classic|accessdate=30 June 2017|work=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> ==== एनएक्सटी (सन् २०१७–२०२०)==== [[File:Dakota Kai Axxess Kick.jpg|right|thumb|सन् २०१८ मा काई [[निकी क्रस]]को विरुद्धमा खेल खेल्दै]] सन् २०१७ अक्टोबर २५ का दिन एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा आयोजित एक ब्याटल रोयल खेलमा काई पुन खेलमा फर्किएकी थिइन् तर उक्त खेलमा उनलाई सेज विकेटले निस्कासन गराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/113151/wwe-nxt-report-battle-royal-is-the-velveteen-dream-a-nightmare-for-aleister-black-almas-versus-strong-lorcan-and-burch-team-up-and-more.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: BATTLE ROYAL, IS THE VELVETEEN DREAM A NIGHTMARE FOR ALEISTER BLACK?, ALMAS VERSUS STRONG, LORCAN AND BURCH TEAM UP, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=25 October 2017|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/114708/wwe-nxt-report-tag-title-match-comments-from-gargano-and-almas-baszler-makes-a-statement-and-dont-mess-with-nikkis-friends.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: TAG TITLE MATCH, COMMENTS FROM GARGANO & ALMAS, BASZLER MAKES A STATEMENT, DON'T MESS WITH NIKKI'S FRIENDS|last=Trionfo|first=Richard|date=10 January 2018|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/116102/evans-versus-kai-ongoing-wwe-nxt-report.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: THE TOURNAMENT CONTINUES, A CONTRACT SIGNING, AND CIAMPA SPEAKS?|last=Trionfo|first=Richard|date=14 March 2018|work=PWInsider}}</ref> १४ मार्च २०१८ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा काईले उक्त पदोन्नति अन्तर्गतको पहिलो जित हासिल गरेकी थिइन् जब उनले [[लेइसी एभेन्स]]लाई एक खेलमा पराजित गरिन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=116716&p=2|title=COMPLETE WRESTLEMANIA 34 KICKOFF SHOW COVERAGE|last=Carapola|first=Stuart|date=8 April 2018|work=PWInsider}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/article/axxess-invitational-tournaments|title=Results for all championship matches at WrestleMania Axxess Day 4|publisher=[[WWE]]|access-date=2018-04-13|language=en}}</ref> उक्त खेलको केही महिना पश्चात् काईले [[रेसलमेनिया]]मा पर्दापण गरेकी थिइन् जब उनी एनएक्सटीका केही महिला कुस्ती खेलाडीको साथमा महिला ब्याटल रोयल खेलमा समावेश भएकी थिइन् जसले गर्दा उनी रेसलमेनियामा खेल खेल्ने पहिलो न्युजिल्यान्डकी महिला कुस्ती खेलाडी बनेकी थिइन्।<ref>{{cite web |last1=Clapp |first1=John |title=Dakota Kai def. Vanessa Borne |url=https://www.wwe.com/shows/wwenxt/2018-05-09/article/dakota-kai-def-vanessa-borne |publisher=WWE |accessdate=30 June 2018 |date=9 May 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Clapp |first1=John |title=Shayna Baszler def. Dakota Kai |url=https://www.wwe.com/shows/wwenxt/2018-05-30/article/shayna-baszler-def-dakota-kai |publisher=WWE |accessdate=30 June 2018 |date=30 May 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/118606/wwe-nxt-report-gargano-versus-ec3-the-women-make-their-statements-in-and-out-of-the-ring-and-more.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: GARGANO VERSUS EC3, THE WOMEN MAKE THEIR STATEMENTS IN AND OUT OF THE RING, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=4 July 2018|work=PWInsider}}</ref> काईले रेसलमेनिया एक्सेस प्रतियोगितामा पनि भाग लिइन् जुन खेलमा उनले जित हासिल गर्दै एनएक्सटी महिला उपाधिका लागि विजेतासँगको खेल प्राप्त गरेकी थिइन् तर उपाधिका लागि खेलमन उनी तात्कालिक एनएक्सटी महिला उपाधि सेइना बेज्लरसँगको खेलमा पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/118274/wwe-nxt-report-looking-back-at-takeover-belair-versus-kai-war-raiders-versus-the-mighty.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: LOOKING BACK AT TAKEOVER, BELAIR VERSUS KAI, WAR RAIDERS VERSUS THE MIGHTY|last=Trionfo|first=Richard|date=20 June 2018|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/118954/wwe-nxt-report-focusing-on-the-women-number-one-contender-video-feature-on-war-raiders-and-more.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: FOCUSING ON THE WOMEN, NUMBER ONE CONTENDER, VIDEO FEATURE ON WAR RAIDERS, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=July 18, 2018|work=PWInsider}}</ref> मे महिनामा उनले पुनः महिला उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बनेकी थिइन् तर उपाधिका लागि खेलमा पनि उनी बेज्लरसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/119980/wwe-nxt-report-undisputed-era-versus-ricochet-and-dunne-lars-is-back-nikki-is-unusual-but-is-she-a-suspect-and-more.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: UNDISPUTED ERA VERSUS RICOCHET AND DUNNE, LARS IS BACK, NIKKI IS UNUSUAL BUT IS SHE A SUSPECT?, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=29 August 2018|work=PWInsider}}</ref> उक्त वर्षका बाँकी रहेका दिनहरूमा काईले विभिन्न एकल प्रतियोगितामा भाग लिएकी थिइन् जहाँ उनले केही महिला कुस्ती खेलाडीलाई हराउन सफल भएकी थिइन् तर उनी [[सान्टाना गेरेट]], [[बियाङ्का बालेयर]], [[लेइसी एभेन्स]]सँगको खेलमा भने पराजित भएकी थिइन्। <ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/121259/wwe-nxt-uk-report-bate-versus-wolfgang-ligero-dakota-kai-and-more.html?p=1|title=WWE NXT UK REPORT: BATE VERSUS WOLFGANG, LIGERO, DAKOTA KAI, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=24 October 2018|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/121611/wwe-nxt-uk-report-storm-versus-kai.html?p=1|title=WWE NXT UK REPORT: STORM VERSUS KAI|last=Trionfo|first=Richard|date=7 November 2018|work=PWInsider}}</ref> एनएक्सटीमा आफ्नो कार्यकालको सुरुवात गरिसकेकी काईले पछि डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीको उप कार्यक्षत्र एनएक्सटी युकेमा पनि देखा परेकी थिइन्।<ref name="Trionfo">{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121765&p=2|title=WWE NXT UK REPORTS: NXT UK WOMEN'S TITLE TOURNAMENT ANNOUNCED, BATE VERSUS DRAKE, SEVEN VERSUS GIBSON, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=14 November 2018|work=PWInsider}}</ref><ref name="Trionfo"/> अक्टोबर २०१८ मा डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित महिलाहरूको कुस्ती खेल कार्यक्रममा इभोलुसनमा काईले पनि भाग लिएकी थिइन् जहाँ उनको खेल तात्कालिक एनएक्सटी युके महिला विजेता [[रिया रिप्ली]]सँग भएको थियो तर उक्त खेलमा उनी रिप्लीसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/121848/black-versus-gargano-live-ongoing-wwe-nxt-takeover-war-games-ii-coverage.html?p=1|title=BLACK VERSUS GARGANO: LIVE ONGOING WWE NXT TAKEOVER WAR GAMES II COVERAGE|last=Trionfo|first=Richard|date=17 November 2018|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/122107/wwe-nxt-report-mighty-versus-lorcan-and-burch-lee-versus-sullivan-ec3-mia-yim-and-more.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: MIGHTY VERSUS LORCAN AND BURCH, LEE VERSUS SULLIVAN, EC3, MIA YIM, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=28 November 2018|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/123298/dakota-kai-suffers-torn-acl-surgery-today.html?p=1|title=DAKOTA KAI SUFFERS TORN ACL, SURGERY TODAY|last=Johnson|first=Mike|date=17 January 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/shows/wwenxt/article/dakota-kai-undergoes-acl-surgery|title=Dakota Kai undergoes ACL surgery|last=Staff|first=WWE.com|date=17 January 2019|work=WWE.com}}</ref> रिप्ली र काई बीचको उपाधिका लागि खेल हुन भन्दा अगाडि खाली रहेको एनएक्सटी युके महिला उपाधिका लागिको प्रतियोगितामा काईले पहिलो चरणमा जिना सामुयललाई हराएकी थिइन् तर उक्त प्रतियोगिताको सेमिफाइनल खेलमा उनलाई महिला उपाधि विजेता रिप्लीले प्रतिस्पर्धाबाट निस्कासन गराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/129866/wwe-nxt-report-riddle-versus-dain-lee-versus-dijakovic-kushida-versus-imperium-and-more.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: RIDDLE VERSUS DAIN, LEE VERSUS DIJAKOVIC, KUSHIDA VERSUS IMPERIUM, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=25 September 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/130289/dakota-versus-bianca-live-ongoing-wwe-nxt-report.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: CRUISERWEIGHT TITLE MATCH, PEOPLE LINING UP FOR SHAYNA, WALTER VERSUS KUSHIDA, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=9 October 2019|work=PWInsider}}</ref> केही महिनाको अवकाश पश्चात् काई एनएक्सटी टेक ओभर वार गेम्समा पुनः रिङमा फर्किएकी थिइन् जुन खेल १७ नोभेम्बर २०१८ का दिन आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=130487&p=2|title=WWE NXT REPORT: WHO FACES RODDY NEXT WEEK?, WHO ISN'T CHALLENGING SHAYNA?, PRIEST VERSUS DUNNE, DIJAKOVIC VERSUS LEE, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=16 October 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=130692&p=2|title=WWE NXT REPORT: NORTH AMERICAN TITLE MATCH, WHO FACES THE KABUKI WARRIORS NEXT WEEK?, RIPLEY VERSUS BELAIR, FINN BALOR IS BACK|last=Trionfo|first=Richard|date=23 October 2019|work=PWInsider}}</ref> उनी त्यहाँ आएपछि उनी र लो सिराईले [[काइरी सेन]]लाई [[सेइना बेज्लर]] विरुद्धको खेलमा मद्दत गरेका थिए। उक्त कार्यक्रम पश्चात् सेन, काई र सिराईको बेज्लर, डुके र साफिरसँग द्वन्द्व चर्किएको थियो। <ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/130916/bate-versus-grimes-live-ongoing-wwe-nxt-report.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: WOMEN'S TAG TITLE MATCH, THE WOMEN GO INTO WAR GAMES, LEE AND RIDDLE VERSUS FISH AND O'REILLY, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=30 October 2019|work=PWInsider}}</ref><ref name="pwinsider.com">{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=131108&p=2|title=WWE NXT REPORT: THE WAR GAMES MATCHES ARE SET, THE OC MAKE THEIR NXT DEBUTS, DID BALOR CHOOSE A SIDE?, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=6 November 2019|work=PWInsider}}</ref> नौ महिनासम्मको निष्क्रियता पछि काई पुनः डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटीमा फर्किएकि थिइन् जहाँ उनले उनको पहिलो खेलमा टाइनारा कोन्टीलाई २५ सेप्टेम्बर एनएक्सटीको एक शृङ्खलामा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=130970&p=2|title=WWE SMACKDOWN REPORT: WHEN LIFE GIVES YOU MECHANICAL ISSUES . . . WWE GIVES YOU NXT|last=Trionfo|first=Richard|date=2 November 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=131415&p=2|title=WWE SMACKDOWN REPORT: NXT IS HERE, WE HAVE A TITLE MATCH, IS WWE A MONARCHY?, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=15 November 2019|work=PWInsider}}</ref> त्यसको केही क्षण पश्चात् काईकी ट्याग टिम साथी टेगन नक्स पनि एनएक्सटीमा फर्किएकि थिइन् जसले गर्दा उनीहरूले पुनः साझेदारी गर्दै एक टोली गठन गरे जसको नाम टिम किक राखिएको थियो।<ref name="pwinsider.com"/><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/131090/nxt-womens-wargames-competitors-revealed-new-match-set-for-tonights-wwe-nxt-broadcast.html?p=1|title=NXT WOMEN'S WARGAMES COMPETITORS REVEALED, NEW MATCH SET FOR TONIGHT'S WWE NXT BROADCAST|last=Jordan|first=Paul|date=6 November 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=131336&p=2|title=WWE NXT REPORT: WHO GETS THE ADVANTAGE, IO VERSUS MIA IN A LADDER MATCH, THE MEN'S WAR GAMES HEAT UP, FINN BALOR HAS AN OPPONENT FOR WAR GAMES, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=13 November 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=131551&p=2|title=WWE NXT REPORT: THE BUILD FOR SURVIVOR SERIES AND WAR GAMES, UE VERSUS REVIVAL, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=20 November 2019|work=PWInsider}}</ref> ३० अक्टोबर २०१९ मा दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा टिम किकको सामना डब्ल्युडब्ल्युई महिला ट्याग टिम विजेता द कबुकी वरियर्ससँग ([[अस्का]] र [[काइरी सेन]]) महिला ट्याग टिम उपाधिका लागि भएको थियो जहाँ उनीहरू [[द कबुकी वोरियर्स]]सँग पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=131638&p=2|title=WWE NXT TAKEOVER WAR GAMES REPORT: SURPRISES, BETRAYALS, A NEW NUMBER ONE CONTENDER, BRO OR BALOR?, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=23 November 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/131746/wwe-nxt-report-its-a-celebration-tag-title-match-cruiserweight-title-match-ciampa-versus-balor-and-more.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: IT'S A CELEBRATION, TAG TITLE MATCH, CRUISERWEIGHT TITLE MATCH, CIAMPA VERSUS BALOR, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=30 November 2019|work=PWInsider}}</ref> नोभेम्बर २०१९ मा काईले डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्य क्षेत्रमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनी टोली एनएक्सटीको प्रतिनिधित्व गर्दै रिङमा उत्रिएकी थिइन्। २३ नोभेम्बर २०१९ का दिन आयोजित एनएक्सटी वार गेम्समा खेल सुरु हुनु भन्दा अगाडि उनीलाई नेपथ्यमा आक्रमणको सिकार भएकी यिमको सट्टामा काईलाई छनोट गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=131932&p=2|title=WWE NXT REPORT: BIG SIX MAN TAG MATCH, NUMBER ONE CONTENDER MATCH NEXT WEEK, KUSHIDA HAS RETURNED, WOMEN'S TITLE MATCH IN TWO WEEKS, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=4 December 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/132132/wwe-nxt-report-who-faces-cole-next-week-cruiserweight-title-match-previewing-baszlerripley-and-more.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: WHO FACES COLE NEXT WEEK?, CRUISERWEIGHT TITLE MATCH, PREVIEWING BASZLER/RIPLEY, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=11 December 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=132336&p=2|title=WWE NXT REPORT: TWO TITLE MATCHES, KUSHIDA, DAMIAN PRIEST, PETE DUNNE, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=18 December 2019|work=PWInsider}}</ref> जनवरी २९ का दिन आय‍जित एनएक्सटीको एक शृङ्खलामा काई नक्ससँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/shows/royalrumble/2020/2020-womens-royal-rumble-match-results|title=Charlotte Flair won the 30-Woman Royal Rumble Match|last=Garretson|first=Jordan|date=26 January 2020|work=WWE}}</ref> == उपाधि तथा उपलब्धहरू == *'''प्रो रेस्लिङ विमेन्स एलायन्स''' **पिडब्ल्यूडब्ल्यूए अन्तरिम विजेता (सन् २०१२)<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=26&nr=3438|title=PWWA Interim Title Tournament « Tournaments Database « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=|accessdate=13 April 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803170128/https://www.cagematch.net//?id=26&nr=3438 |date=3 August 2022 }}</ref> ** पिडब्ल्यूडब्ल्यूए उपाधि (१ पटक) **पिडब्ल्यूडब्ल्यूए अन्तरिम विजता (१ पटक) *'''इम्प्याक्ट प्रो रेस्लिङ''' **आइपिडब्ल्यू महिला विजेता (३ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.impactprowrestling.co.nz/title-history/#nzwomens|title=Title History – Impact Pro Wrestling|publisher=|accessdate=13 April 2017}}</ref> *'''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** ५० महिला खेलाडी मध्ये उत्कृष्ट २१ म पर्न सफल '' (सन् २०१६)<ref>{{cite web|url=http://www.profightdb.com/pwi/evie-9542.html|title=Internet Wrestling Database – Evie: Pro Wrestling Illustrated Ratings|publisher=|accessdate=13 April 2017}}</ref> *'''सिमर विमेन एथलेटिक्स''' **सिमर ट्याग टिम उपाधि (१ पटक) – [[रूबी रायट]]सँग <ref>{{cite web | url = http://pwinsider.com/article/102986/shimmer-volumes-84-85-results-from-berwyn-il.html?p=1 | title = Shimmer Volumes 84 & 85 results from Berwyn, IL | last=Bentley | first=Martin | date=June 27, 2016 | accessdate=June 27, 2016 | work=Pro Wrestling Insider}}</ref> *''' वर्ल्ड वन्डर रिङ स्टार्डम''' ** आर्टिस्ट अफ स्टार्डम उपाधि (१ पटक) *'''[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' ** डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी महिला उपाधि प्रतियोगिता (सन् २०१८)<ref>{{cite web |title=Results for all championship matches at WrestleMania Axxess Day 4 |url=https://www.wwe.com/shows/wrestlemania/article/axxess-invitational-tournaments |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=15 August 2018 |date=2 April 2018}}</ref> **एनएक्सटी वर्ष समाप्ति पुरस्कार (१ पटक) ***फ्युचर स्टार अफ एनएक्सटी (सन् २०१९) == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्स|Dakota Kai|डाकोटा काई}} *{{Professional wrestling profiles|cagematch=13680|wrestlingdata=22079|iwd=evie-9542}} [[श्रेणी:महिला कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म]] 79xyr7847cw2daqsy593irbielizrzp 0 111136 1354599 1164086 2026-05-08T06:23:10Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354599 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name = चेल्सी ग्रिन |image = Laurel Van Ness in 2017.jpg |caption = सन् २०१७ फेब्रुअरीमा ग्रिन |birth_name = चेल्सी एन ग्रिन<ref name="Cagematch">{{cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=2&nr=16283|title=Laurel Van Ness, Chelsea Green|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=Cagematch – The Internet Wrestling Database|accessdate=May 20, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130043008/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=16283 |date=January 30, 2016 }}</ref> |birth_date = {{birth date and age|1991|04|04}}<ref name="Cagematch"/> |birth_place = भिक्टोरिया, क्यानडा<ref name="Cagematch"/><ref name="OWW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/bios/c/135579-2/|title=चेल्सी ग्रिन|publisher=अनलाइन वर्ल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=May 20, 2017}}</ref> |names = चेल्सी<ref name="Cagematch"/><ref name="OWW"/><br/>'''चेल्सी ग्रिन'''<ref name="Cagematch"/><ref name="OWW"/><br/>लोर्ल भ्यान नास<ref name="Cagematch"/><ref name="Cagematch"/><ref name="OWW"/><ref name="OWW"/> |height = {{height|ft=5|in=7}}<ref name="Cagematch"/><ref name="OWW"/> |weight = {{convert|125|lb|kg|abbr=on}}<ref name="Cagematch"/><ref name="OWW"/> |billed = |trainer = लेन्स स्टोर्म<ref name="Cagematch"/><br/>डब्ल्युडब्ल्युई प्रशिक्षण केन्द्र |debut = ३१ मे २०१४<ref name="Cagematch"/><ref name="OWW"/> |retired = }} '''चेल्सी एन ग्रिन''' (जन्म: ४ अप्रिल १९९१) एक [[क्यानडा|क्यानडेली]] व्यावसायिक महिला कुस्ती खेलाडी हुन् जो हाल [[डब्ल्युडब्ल्युई]]को विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा चेल्सी ग्रिनमा नामले कुस्ती खेल्दै आएकी छिन्। उनले डब्ल्युडब्ल्युईमा आफ्नो कुस्ती कार्यकालको सुरुवात गर्नुअघि उनले इम्प्याक्ट रेस्लिङमा लोर्ल भ्यान नासको नामले कुस्ती खेल्ने गरेकी थिइन् जहाँ उनले एकपटक इम्प्याक्ट नक आउट उपाधि र एकपटक लुचा अन्डरग्राउन्ड उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। उनले त्यस बाहेक अमेरिकी स्वतन्त्र सर्किटमा आफ्नै वास्तविक नामले कुस्ती खेल्ने गरेकी थिइन्। == व्यवसायीक कुस्ती कार्यकाल == === स्वतन्त्र सर्किट (सन् २०१४–२०१८) === लोर्ल भ्यान नासले इलिट क्यानडेली च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा आफ्नो कुस्ती कार्यकालको सुरुवात गरेकी थिइन् भने उक्त पदोन्नतिमा उनको रिङ नाम जेइडा थियो। सन् २०१४ मे ३१ का दिन बेटर देन यु नामक एक कार्यक्रममा उनले कुस्तीमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनी, ब्र्याडी माल्बु र एमआर२ क‍ टोली बिली सुडियु, केनी लस र निकोला म्याथ्युजसँग पराजित भएका थिए। उनले पछि महिला उपाधिका लागि प्रतिस्पर्धाहरूमा भाग लिएकी थिइन् जहाँ उनले उक्त प्रतियोगिताको पहिलो चरण अन्तर्गत केट्लिन डायमण्डलाई हराउन सफल भएकी थिइन्। सन् २०१४ डिसेम्बर ८ का दिन इसिसिडब्ल्यूको समूह चरणका खेलहरूको नतिजा अनुसार उनी महिला उपाधिका लागि आयोजित प्रतियोगिताको सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेकी थिइन् जहाँ उनले सेमिफाइनलमा केट केर्नीलाई हराउन सफल भएकी थिइन्। सन् २०१६ मा उनले जापानी कुस्ती पदोन्नतिहरूका लागि खेल खेल्नकन लागि जापानको दुईपटक भ्रमण गरेकी थिइन् जहाँ उनले एक जापानी कुस्ती पदोन्नति वर्ल्ड वन्डर रिङ स्टार्डमका लागि केही खेलहरू खेलेकी थिइन्। सन् २०१६ को अन्त्य तिर उनले पुनः जापानको भ्रमण गरेकी थिइन् जहाँ उनी सान्टाना गेरेटसँग सहकार्य गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=1&nr=166815|title=QOC 17|last=Kreikenbohm|first=Philip|publisher=Cagematch – The Internet Wrestling Database|accessdate=May 28, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201017031721/https://www.cagematch.net//?id=1&nr=166815 |date=October 17, 2020 }}</ref> उक्त भ्रमण अन्तर्गत ग्रिनले तात्कालिक वन्डर अफ स्टार्डम विजेता [[काइरी सेन|काइरी होजो]]लाई उनको महिला उपाधिका लागि चुनौती दिएकी थिइन् तर उनीहरू बीचको उपाधिका लागि खेलमा भने ग्रिन पराजित भएकी थिइन्। जापानको भ्रमण अन्तर्गत होजोसँगको हार उनको उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो हार थियो। [[File:Taeler Hendrix & Chelsea Green QoC Tag Champs.jpg|thumb|]] सन् २०१७ फेब्रुअरी १८ का दिन क्विन्स अफ कम्ब्याट १७ नामक एक कुस्ती पदोन्नतिको सुरुवात भएको थियो जहाँ पहिलो क्युओसी ट्याग टिम उपाधिको स्थापना गर्नका लागि एक ट्याग टिम प्रतियोगिताको आयोजना गरिएको थियो। लोर्ल भ्यान नासले उक्त प्रतियोगिताको पहिलो चरणमा टेइलर हेन्ड्रिक्ससँगको सहकार्यमा अजा परेरा र काइरा होगनको टोलीलाई पराजित गर्न सफल भएका थिए। १८ फेब्रुअरीका दिन आयोजित क्विन्स अफ कम्ब्याट १८ कार्यक्रममा नास र हेन्ड्रिक्सको टोलीले नेभी र रिचेल एलरिङलाई पराजित गर्दै सेमिफाइनलसम्मको यात्रा तय गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=1&nr=166816|title=QOC 18|last=Kreikenbohm|first=Philip|publisher=Cagematch – The Internet Wrestling Database|accessdate=May 28, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416082402/https://www.cagematch.net//?id=1 |date=April 16, 2021 }}</ref> पछि उक्त उपाधिको अन्तिम खेलमा उनीहरूको टोलीले द लुचा सिस्टर्सलाई (लिभा बेट्स र मे यिम) हराउँदै पहिलो क्युओसी ट्याग टिम विजेता बन्न सफल भएका थिए। === टोटल नन स्टप एक्सन रेस्लिङ /इम्प्याक्ट रेस्लिङ (सन् २०१६–२०१८) === सन् २०१६ जनवरी ७ का दिन ग्रिनले टोटल नन स्टप एक्सन रेस्लिङमा (टिएनए) आफ्नो रिङ नमम चेल्सी राख्दै उक्त पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनी उनक‍ पहिलो खेलमानै जेडसँग पराजित भएकी थिइन्। सन् २०१६ जनवरी ८ का दिन आयोजित टिएनए वान नाइट ओन्ली: लाइभमा उनले टिएनए नकआउट्स उपाधिको पहिलो दावेदार बन्नका लागि चलिरहेको गनलेट खेलमा समावेश भएकी थिइन् जहाँ उनी चौँथो स्थानमा रिङ प्रवेश गरेकी थिइन् तर उनलाई उक्त खेलबाट असम कङले निस्कासन गराएकी थिइन्। सन् २०१६ जुनमा ग्रिनले आधिकारिक रूपान टिएनएसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन्। सज् २०२६ सेप्टेम्बर २९ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा उनले आफ्नो रिङ नाम लोर्ल भ्यान नास राख्दै इम्प्याक्ट रेस्लिङमा पनि पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले उनक‍ पहिलो खेलमा म्याडिसन रेइनलाई हराउन सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://impactwrestling.com/meet-tna-knockout-chelsea-green/|title=Meet TNA Knockout Chelsea Green – Impact Wrestling|date=20 June 2016|publisher=|accessdate=19 June 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171209045731/http://impactwrestling.com/meet-tna-knockout-chelsea-green/ |date=9 December 2017 }}</ref> अक्टोबर २० इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा लोर्ल भ्यान नासले इम्प्याक्टकी एक महिला कुस्ती खेलाडी एलीलाई आक्रमण गरेकी थिइन् जसकारण उनीहरू बीच एक कुस्ती खेल आयोजना गरिएक‍ थियो जसमा भ्यान नासको जित भएको थियो। उक्त खेलको अर्को हप्ता भ्यान नासले एलीलाई पुनः आक्रमण गरेकी थिइन् जसकारण उनीहरू बीच पुनः एक खेल सन् २०१६ डिसेम्बर ८ इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा आयोजना गरिएको थियो जहाँ भ्यान नास एलीसँग पराजित भएकी थिइन्। <ref name="wrestleview">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/tna-wrestling-results/tna-impact-results/67612-tna-impact-wrestling-results-92916-lethal-lockdown-headlines-go-home-show-bound-glory/|title=TNA Impact Wrestling Results – 9/29/16 (Lethal Lockdown headlines, go-home show for Bound For Glory)|first=Gerald|last=Bocook|date=30 September 2016|publisher=WrestleView.com|accessdate=15 January 2017}}</ref> सन् २०१६ को अन्त्य तिर लोर्ल भ्यान नासले ब्रक्सटन सटरसँग सम्बन्ध कायम गरेकी थिइन्। सन् २०१७ फेब्रुअरी २३ का दिन उनीहरू बीच विवहा हुने निर्णय भएको थियो तर सटरले पछि भ्यान नासलाई अस्वीकार गर्दै उनले आफू पहिला देखिनै एलीसँग सम्बन्धमा रहेका खुलासा गरेका थिए। सन् २०१७ को मार्च देखि भ्यान नास छुट्टै आकृतिमा रिङमा देखा परेकी थिइन् जहाँ उनले इम्प्याक्ट रेस्लिङका हरेका श्रृङ्खलाहरूमा विवहा गर्ने समयमा लगाउने च्यातिएको कपडा तथा खाली खुट्टा र हातमा एक रक्सीको बोतल लिएर आउन सुरु गरेकी थिइन् तर पछि उनलाई इम्प्याक्टका एक कुस्ती खेलाडी ग्रेडोले २७ जुलाई २०१७ का दिन उनलाई सम्झाउने कोसिस गरेका थिए तर कङ्गो कङले त्यहाँ अवरोध पुर्‍याएका थिए। <ref>{{cite web|url=http://prowrestling.net/site/2017/02/23/223-powells-tna-impact-wrestling-tv-review-braxton-sutter-laurel-van-ness-wedding-broken-matt-jeff-hardy-seek-gold-josh-barnett-lashley/|title=2/23 Powell's TNA Impact Wrestling TV Review: Braxton Sutter and Laurel Van Ness wedding, Broken Matt and Jeff Hardy seek more gold, Josh Barnett and Lashley – Pro Wrestling Dot Net|date=23 February 2017|publisher=|accessdate=19 June 2017}}</ref> २४ अगष्टमा आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा भ्यान नास ग्रेडोको साथमा देखा परेकी थिइन् भने उनले औठी निकाल्दै ग्रेडोलाई विवहा गर्नका लागि प्रस्ताव गरेकी थिइन् ग्रेडोले स्वीकार गरेका थिए। पछि ग्रोडोले भ्यान नास क्यानडेली हुन् भन्ने कुरा थाहा पाएका थिए भने उनीहरू बीचको विवहा ७ सेप्टेम्बर इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा आयोजना गरिने निश्चित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/impact-wrestling-results/76085-impact-wrestling-results-march-30/|title=Impact Wrestling Results – 3/30/17 (New Tag Team Champions crowned) – WWE News and Results, RAW and Smackdown Results, TNA News, ROH News|first=Gerald|last=Bocook|date=31 March 2017|publisher=|accessdate=19 June 2017}}</ref> ५ नोभेम्बर २०१७ का दिन इम्प्याक्ट रेस्लिङ द्वारा आयोजित बाउन्ड फर ग्लोरी नामक वार्षिक कार्यक्रममा अवेश र ग्रेडो बीचको खेल आयोजना गरिएको थियो भने उक्त खेलमा भ्यान नासले ग्रेडोलाई आक्रमण गरेकी थिइन्। <ref name="Impact30/11/17">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/impact-results/94102-impact-results-november-30-2017/|title=Impact Results – 11/30/17 (Alberto El Patron vs. Johnny Impact)|last=Adam|first=Martin|accessdate=December 8, 2017|date=December 1, 2017|work=WrestleView}}</ref><ref name="Impact14/12/17">{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/114208/complete-impact-wrestling-report-the-new-knockouts-champion-and-her-1-contender-are-determined-jimmy-jacobs-makes-his-inring-debut-storm-and-lambert-agree-to-put-it-all-on-the-line-the-sami-callihankonnan-summit-and-more.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: THE NEW KNOCKOUTS CHAMPION AND HER #1 CONTENDER ARE DETERMINED, JIMMY JACOBS MAKES HIS IN-RING DEBUT, STORM AND LAMBERT AGREE TO PUT IT ALL ON THE LINE, THE SAMI CALLIHAN-KONNAN SUMMIT, AND MORE|last=Stuart|first=Carapola|accessdate=December 15, 2017|date=December 14, 2017|work=PWInsider}}</ref> [[File:Chelsea Green BfG 2017.jpg|thumb|left|सन् २०१७ मा ग्रिन]] ८ नोभेम्बर २०१७ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा (जसलाई सन् २०१७ डिसेम्बर १४ का दिन सार्वजनिक गरिएको थियो) भ्यान नासले रोजमेरीलाई हराउँदै खाली रहेको इम्प्याक्ट नकआउट्स उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/tna-news/impact-notes-two-title-changes-tv-tapings-another-departure-249781|website=f4wonline|author=|date=January 13, 2018|accessdate=February 15, 2018|title=IMPACT NOTES: TWO TITLE CHANGES AT TV TAPINGS, ANOTHER DEPARTURE}}</ref> कथित रूपमा, उपाधि जितेपछि ग्रिनले उनलाई इम्प्याक्ट रेस्लिङबाट रिहाइको लागि आग्रह गरेकी थिइन् तर कम्पनीले उनलाई उपाधि प्रदान गर्न अस्वीकार गरेको थियो। १५ जनवरी २०१८ मा ग्रीनलाई आधिकारिक रूपमा पदोन्नतिबाट उनलाई रिहाइ दिएको थियो भने पछि उनले आफ्नो नकआउट्स उपाधि एलीसँगको खेलमा गुमाएकी थिइन्। === ''लुचा अन्डरग्राउन्ड'' (सन् २०१८) === सन् २०१८ फेब्रुअरी २५ का दिन भ्यान नासले लिचा अन्डरग्राउन्डको चौँथो संस्करणमा आफ्नो रिङ नाम रिक्लुसाको नामले पर्दापण गरेकी थिइन्। उनले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत जेरेमी क्रेन, सो लिसुस र मार्टी मार्टिनेज समावेश एक फ्याटल फोर वे खेलमा भाग लिएकी थिइन्। सन् २०१८ अक्टोबर १० का दिन उनी पेन्टागोन डार्कसँग मुख्य खेलमा पराजित भएकी थिइन्। === डब्ल्युडब्ल्युई === ==== ''सुरुवाती कार्यकाल तथा तफ इनफ'' (सन् २०१४–२०१५) ==== ब्रि बेला र स्टेफनी म्याकमेन बीच द्वन्द्व चलिरहेकको क्रममा ग्रिनले सन् २०१४ अगस्त ११ का दिन आय‍जित डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्र ''र''मा देखा परेकी थिइन् भने उनले त्यस समयमा ब्रि बेलाका प्रेमी डेनियल ब्रायन र उनकको शारीरिक चिकित्सक मेगन प्रेम सम्बन्धमा रहेका छन् भन्ने झुठो कुरा बताएकी थिइन् जसकारण रिसाएकी ब्रि बेलाले उनलाई थप्पड लगाएकी थिइन्।<ref name="Raw11/08/14">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/50112-wwe-raw-results-8-11-14-live-results-from-portland/|title=WWE RAW Results – 8/11/14 (Hulk Hogan's Birthday Bash)|last=Mike|first=Tedesco|accessdate=December 7, 2017|date=August 11, 2014|work=WrestleView}}</ref> सन् २०१५ मा ग्रिनले उनको वास्तविक नामले कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन् भने चलिरहेको छैटौँ संस्करणको डब्ल्युडब्ल्युई टफ इनफको सत्रमा उनी चौँथो हुन सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.wwetoughenough.com/competitors/Chelsea|title=Tough Enough|publisher=|accessdate=15 January 2017}}</ref> ==== एनएक्सटी (सन् २०१८–हाल) ==== सन् २०१८ मा चेल्सीले डब्ल्युडब्ल्युईका केही अनौपचारिक खेलहरूमा भाग लिएकी थिइन् भने उनले ३ अगष्ट २०१८ का दिन डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.f4wonline.com/wwe-news/chelsea-green-among-newest-group-wwe-signees-268201|title=Chelsea Green among newest group of WWE signees|last=Currier|first=Joseph|date=October 18, 2018|publisher=FW4Online.com|accessdate=October 20, 2018}}</ref> चेल्सीले डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरिसकेपछि उनले सन् २०१८ अक्टोबर ८ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई प्रफमेन्स सेन्टरमा भाग लिएकी थिइन् भने उनले २६ अक्टोबर २०१८ कन दिन डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा पर्दापण गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.f4wonline.com/wwe-news/chelsea-green-undergoing-surgery-broken-wrist-279261|title=Chelsea Green undergoing surgery for broken wrist|date=March 14, 2019|website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, UFC News, UFC results}}</ref> सज् २०१९ मार्च १३ का दिन ग्रिनले एनएक्सटी टिभि टेपिङमा पनि पर्दापण गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=http://www.diva-dirt.com/2019/06/29/chelsea-green-returns-from-injury-at-nxt-live-show/|title=Chelsea Green returns from injury at NXT Live show|date=June 29, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191106214122/http://www.diva-dirt.com/2019/06/29/chelsea-green-returns-from-injury-at-nxt-live-show/ |date=November 6, 2019 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fightful.com/wrestling/results/nxt-live-event-results-venice-fl-62919-velveteen-dream-teams-keith-lee|title=NXT Live Event Results From Venice, FL (6/29/19): Velveteen Dream Teams With Keith Lee &#124; Fightful Wrestling|website=Fightful}}</ref> जुन २९ का दिन ग्रिन पुनः एनएक्सटीको प्रत्यक्ष कार्यक्रममा फर्किएकी थिइन् जहाँ उनी र पुरोज्जोको खेल केसी केट्नीजारो र लेइसी लेनको विरुद्धमा भएको थियो जहाँ ग्रिन र पुरोज्जोको टोली पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.prowrestlingsheet.com/nxt-chelsea-green-wwe-raw-appearance/|website=Pro Wrestling Sheet|title=SPOILER: NXT Wrestler Appears On RAW During Taped Christmas Episode|last=Ashly|first=Kristen|date=December 16, 2019}}</ref> सन् २०१९ डिसेम्बर २३ मा दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युईको एक श्रृङ्खलामा उनी सार्लेट फ्लेयरसँग पराजित भएको थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.prowrestlingsheet.com/impact-chelsea-green-robert-stone-nxt-debut/#.Xhfk-1Mza1t|last=Satin|first=Ryan|website=Pro Wrestling Sheet|date=January 8, 2020|title=Former Impact Wrestling Stars Debut On NXT Together}}</ref> २६ जनवरी २०२० मा दिन उनी तेस्रो महिला रोयल रम्बल खेलमा भाग लिएकी थिइन् जुन सार्लेट फ्लेयरले जितेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.fightful.com/wrestling/wwe-2020-women-s-royal-rumble-returns-debuts-and-surprises|title=Naomi Returns, Santina & Mighty Molly Make Surprise Appearances, NXT Stars Headline Women's Royal Rumble|last=Lambert|first=Jeremy|date=January 26, 2020|website=Fightful}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.prowrestlingsheet.com/charlotte-flair-wins-2020-womens-royal-rumble/#.Xi6TfBMza1s|title=Charlotte Flair Wins 2020 Women's Royal Rumble|website=Pro Wrestling Sheet|last=Satin|first=Ryan|date=January 26, 2020}}</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == [[File:Laurel Van Ness with Queens of Combat tag team belt.jpg|thumb|upright|भ्यान नास क्विन्स अफ कम्ब्याट ट्याग टिम विजेताको रूपमा]] * '''अल-स्टार रेस्लिङ''' (ब्रिटिस कोलम्बिया) ** एएसडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=2359|title=ASW Women's Championship|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=Cagematch – The Internet Wrestling Database|accessdate=15 January 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170407085838/http://www.cagematch.net/?id=5&nr=2359 |date=7 April 2017 }}</ref> * '''इम्प्याक्ट रेस्लिङ''' ** इम्प्याक्ट नकआउट्स विजेता (१ पटक) * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** ५० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये २६औँ स्थानमा पर्न सफल (सन् २०१७) <ref>{{cite web|url=http://www.profightdb.com/pwi-female-50/2017.html|title=Pro Wrestling Illustrated (PWI) Female 50 for 2017|accessdate=November 2, 2017|publisher=The Internet Wrestling Database}}</ref> * '''प्रो रेस्लिङ २.०''' ** पिडब्ल्यू२.० ट्याग टिम विजेता (१ पटक) – सान्टाना गेरेरसँग * '''क्विन्स अफ कम्ब्याट''' ** क्युओसी ट्याग टिम विजेता (१ पटक) – टेइलर हेन्ड्रिक्ससँग<ref>{{cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=5&nr=3285|title=QOC Tag Team Championship|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=Cagematch – The Internet Wrestling Database|accessdate=May 20, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327092825/https://www.cagematch.net//?id=5&nr=3285 |date=March 27, 2019 }}</ref> ** क्युओसी ट्याग टिम उपाधि प्रतियोगिता (सन् २०१७) – टेइलर हेन्ड्रिक्ससँग<ref>{{cite web|url=http://www.diva-dirt.com/131371/full-results-queens-combat-17-18/|title=Full Results: Queens Of Combat 17 & 18|last=Hollie|first=Matthew|publisher=Diva Dirt|date=February 20, 2017|accessdate=May 28, 2017}}</ref> == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{commons category|Chelsea Anne Green|चेल्सी ग्रिन}} * {{Twitter|ImChelseaGreen}} [[श्रेणी:क्यानडेली महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] hzp9g3poo6pd5dre3pu08v6mu6j0xe7 0 111137 1354629 1299284 2026-05-08T08:30:06Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354629 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler | name = डाना ब्रुक | image = Dana Brooke live event May 2017.jpg | caption = सन् २०१७ मेमा ब्रुक | birth_name = एस्ली मे सेबिरा<ref name=IWD>{{cite web|url=http://www.profightdb.com/wrestlers/dana-brooke-10709.html|title=डाना ब्रुक: खेलहरू|website=द इन्टरनेट रेस्लिङ डाटाबेस|accessdate=March 12, 2015}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1988|11|29|mf=yes}}<ref name=IWD/> | birth_place = सेभेन हिल्स, ओहायो, [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]]<ref name=IWD/> | residence = ओर्लान्डो, फ्लोरिडा | alma_mater = | names = '''डाना ब्रुक'''<ref name="OWOW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/bios/d/dana-brooke/|title=डाना ब्रुकको जानकारी|accessdate=January 29, 2016|publisher=अनलाइन वर्ल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> | height = 5 ft 3 in<ref name="WWE bio">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/divas/danabrooke|title=डाना ब्रुक|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref><ref name="Dana Brooke"/> | weight = 125 lb<ref name="Dana Brooke">{{cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=2&nr=15363&gimmick=Dana+Brooke|title=डाना ब्रुकको जानकारी|publisher=केज म्याच डटनेट|accessdate=August 18, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303202151/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=15363&gimmick=Dana+Brooke |date=March 3, 2016 }}</ref> | billed = क्लेभभल्यान्ड, ओहायो<ref name="WWE bio"/> | trainer = डब्ल्युडब्ल्युई प्रशिक्षण केन्द्र | debut = १८ सेप्टेम्बर २०१४<ref name="IWD"/> | signature = Dana Brooke Signature.png }} '''एस्ली मे सेबिरा''' (जन्म: २९ नोभेम्बर १९८८) एक [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी तथा अभिनेत्री हुन्। उनी हाल डब्ल्युडब्ल्युईको स्म्याकडाउनमा कार्यरत छिन् जहाँ उनी डाना ब्रुकको नामले कुस्ती खेल्ने गर्छिन्। सन् २०१३ मा सेबिराले [[डब्ल्युडब्ल्युई]]सँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् भने उनले त्यस अवधिमा ओर्लान्डो, फ्लोरिडा स्थित डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्रमा आफ्नो कुस्ती कार्यकाल अगाडि बढाएकी थिइन्।<ref name="bodybuilding_bio_277722">{{cite web|url=http://contest.bodybuilding.com/bio/277722/|title=एस्ली सेबिरा|website=बडि विल्डिङ डटकम|access-date=February 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20111021201851/http://contest.bodybuilding.com/bio/277722/|archive-date=October 21, 2011|url-status=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111021201851/http://contest.bodybuilding.com/bio/277722/ |date=October 21, 2011 }}</ref> सन् २०१५ सम्ममा ब्रुकले अस्ट्रेलियाली महिला कुस्ती खेलाडी एमासँग सहकार्य गरेकी थिइन् तर सन् २०१६ मा एमालाई चोट लागेका कारण उनीहरूको टोली विघटन भएको थियो। सन् २०१६ मा ब्रुकले डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षत्रमा पर्दापण गरेकी थिइन् भने उनीले उक्त कार्यक्षेत्रमा पर्दापण गरेपछि सार्लेटसँग सन् २०१६ देखि सन् २०१७ सम्म सहकार्य गरेकी थिइन्। सन् २०१७ को अन्त्य तिर ब्रुकले टाइटस वर्ल्ड वाइसको सदस्यता लिएकी थिइन् जसमा अपोलो क्रुज र टाइटस ओ'निल रहेका थिए भने सन् २०१८ मा उनले उक्त टोली छाडेकी थिइन्। सन् २०१९ मा उनी डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्र स्म्याकडाउनमा देखा पर्न र विभिन्न एकल खेलहरू खेल्न सुरु गरेकी थिइन्। ब्रुकले सन् २०१९ मा डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा पुनः हस्ताक्षर गर्दै उक्त पदोन्नतिमा पाँच वर्ष कुस्ती खेल्ने भएकी छिन्। == बाल्यकाल == एस्ली मे सेबिराको जन्म सन् १९८८ नोभेम्बर २९ का दिन अमेरिकाको सेभेन हिल्स, ओहायोमा भएको थियो।<ref name="Miami">{{cite web|url=http://www.miamiherald.com/sports/fighting/article55040985.html|title=Dana Brooke, dad, NXT TV tapings at UCF in Orlando during WWE Royal Rumble Weekend|last=Varsallone|first=Jim|date=January 16, 2016|accessdate=March 16, 2017|work=[[Miami Herald]]}}</ref> उनी कुस्ती तथा शारीरिक सुगठन बन्नु भन्दा अगाडि सवारी चालक थिइन् भने १८ वर्षको उमेरमा उनले कसरत गर्न तथा कसरत गराउनु विभिन्न संस्थाहरूमा आवद्ध भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwenxt/dana-brooke-arnold-sports-festival-fitness-international-26927711|title=NXT Diva Dana Brooke to compete in 2015 Arnold Sports Festival's Fitness International competition|author=Melok, Bobby|publisher=[[WWE]]|date=December 19, 2014|accessdate=February 19, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403231307/https://www.wwe.com/shows/wwenxt/dana-brooke-arnold-sports-festival-fitness-international-26927711 |date=April 3, 2019 }}</ref> पछि कसरत गर्ने क्रममा उनलाई खुट्टा तथा कुहिनामा चोट लागेका करण उनले पछि शारीरिक सुगठन प्रतियोगिताहरूमा भाग लिन सुरु गरेकी थिइन्।<ref name="npcNews2017">{{Cite web|url=http://contests.npcnewsonline.com/contests/2017/arnold_sports_festival/|title=2017 Arnold Sports Festival &#124; NPC News Online|website=contests.npcnewsonline.com|accessdate=December 10, 2019}}</ref> == व्यवसायिक कुस्ती कार्यकाल == === डब्ल्युडब्ल्युई === ==== एनएक्सटी (सन् २०१३–२०१६) ==== [[File:Dana Brooke at NXT Jacksonville (cropped2) (cropped).jpg|thumb|left|upright|सन् २०१४ मा ब्रुक]] सन् २०१३ जुलाईमा सेबिराले डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् भने उनले त्यस अवधिमा ओर्लान्डो, फ्लोरिडा स्थित डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्रमा आफ्नो कुस्ती कार्यकाल अगाडि बढाएकी थिइन् जहाँ उनले आफ्नो रिङ नाम डाना ब्रुक राखेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/81422/wwe-signs-fitness-model-to-train-to-become-a-diva.html?p=1|title=WWE signs fitness model to train to become a Diva|author=Scherer, Dave|publisher=PWInsider|date=July 11, 2013|accessdate=March 18, 2015}}</ref> सन् २०१४ सेप्टेम्बर ११ मा उनले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमन पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले आफ्नो पहिलो खेलको रूपमा एक फ्याटल फोर वे खेलमा (चार जना बीचको खेल) समावेश भएकी थिइन् जुन एनएक्सटीको वार्सिक कार्यक्रम एनएक्सटी टेक ओभरमा आयोजना गरिएको थियोे।<ref name="debut">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2015/04/15/22346576.html|title=NXT: Zayn drops Rhyno in return|date=April 15, 2015|last=Howell|first=Nolan|accessdate=April 16, 2015|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20150416163133/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2015/04/15/22346576.html |date=April 16, 2015 }}</ref> उक्त खेलको एक हप्ता पश्चात् ब्रुकले अर्को खेल एनएनक्सटीक‍ एक प्रत्यक्ष कार्यक्रममा खेलेकी थिइन् जहाँ उनी र सासा बेङ्क्सको टोली अलेक्सा ब्लिस र बेइलीसँग एब ट्याग टिम खेलमा पराजित भएका थिए। <ref name="april29">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/93393/wwe-nxt-report-can-rileys-rage-get-him-out-of-that-cage-matches-for-takeover-announced-tag-champs-in-action-and-more.html?p=1|title=WWE NXT Report: Can Riley's Rage Get Him Out of That Cage?, Matches for Takeover Announced, Tag Champs in Action, and More|author=Trionfo, Richard|website=PWInsider|date=April 29, 2015|accessdate=April 30, 2015}}</ref> सन् २०१५ अप्रिल १५ का दिन एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा ब्रुकले पहिलोपटक दुरदर्सनमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले एकल खेलमन ब्लु पेन्टलाई हराउन सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/93868/live-ongoing-wwe-nxt-takeover-unstoppable-report-finn-balor-versus-tyler-breeze.html?p=1|title=Live Ongoing WWE NXT Takeover Unstoppable Report: Bayley and Charlotte Versus Dana Brooke and Emma|author=Trionfo, Richard|website=PWInsider|date=May 20, 2015|accessdate=May 20, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_85268.shtml#.VWcmVc9Viko|title=James's WWE NXT Report 5/27 – Week 163: Follow-up to Takeover special, Samoa Joe confronts Kevin Owens, champs in action, more; Overall Reax|website=Pro Wrestling Torch|author=James, Justin|date=May 27, 2015|accessdate=May 29, 2015}}</ref> सन् २०१५ अप्रिल २९ का दिन ब्रुकले एमाको साथ मिलेर बेइलीलाई एकल खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन् जुन खेल २९ अप्रिल एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा आयोजना गरिएक‍ थियो। एमाको साथ मिलेर बेइलीलाई एकल खेलमा पराजित गर्न सफल भएपछि एमा र ब्रुकले एक टोली गठन गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/94808/wwe-nxt-report-final-part-of-the-finn-balor-video-package-joe-and-owens-versus-balor-and-rhyno-bull-versus-a-vending-machine-eva-works-out-and-more.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: FINAL PART OF THE FINN BALOR VIDEO PACKAGE, JOE AND OWENS VERSUS BALOR AND RHYNO, BULL VERSUS A VENDING MACHINE, EVA WORKS OUT, AND MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=July 1, 2015|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|title=WWE NXT REPORT: HIGHLIGHTS OF OWENS/BALOR, THE BFFs ARE BACK FOR ONE NIGHT, WHO ARE THE NUMBER ONE CONTENDERS FOR THE TAG TITLES|url=https://www.pwinsider.com/article/94986/wwe-nxt-report-highlights-of-owensbalor-the-bffs-are-back-for-one-night-who-are-the-number-one-contenders-for-the-tag-titles.html?p=1|last=Richard|first=Trionfo|date=July 8, 2015|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/95512/wwe-nxt-report-tag-title-match-charlotte-versus-dana-the-mechanics-in-action-gable-and-jordan-in-action-owens-in-action-and-are-you-bull-fit.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: TAG TITLE MATCH, CHARLOTTE VERSUS DANA, THE MECHANICS IN ACTION, GABLE AND JORDAN IN ACTION, OWENS IN ACTION, AND ARE YOU BULL FIT?|last=Richard|first=Trionfo|date=July 29, 2015|work=PWInsider}}</ref> मे २० का दिन आयोजित एनएक्सटी टेक ओभर: अनस्टपएभलमा एमा बेइली र सार्लेटसँगको खेलमा पराजित भएकी थिइन्। एमा र ब्रुकले पछि एकअर्काको खेलमा प्रबन्धकको रूपमा काम गरेकन थिए भने उनीहरू पछि एक टोलीको रूपमन पनि एनएक्सटीका विभिन्न ट्याग टिम खेलहरूमा समावेश भएका थिए। <ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/96168/nxt-in-brooklyn-report-fatal-four-way-in-the-main-event-bull-fit-enzo-and-cass-get-a-heroes-welcome.html|title=NXT IN BROOKLYN REPORT: FATAL FOUR WAY IN THE MAIN EVENT, BULL FIT, ENZO AND CASS GET A HEROES' WELCOME|last=Richard|first=Trionfo|date=August 26, 2015|work=PWInsider}}</ref> अगष्ट २२ का दिन डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीले आयोजना गरेको एनएक्सटी टेक ओभर: ब्रोक्लेनमा (जुन २६ अगष्ट एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा प्रसारण गरिएको थियो) एमा र ब्रुक एक फेटल फोर वे खेलमा सामेल भएका थिए भने उक्त खेल एमाले बेकी लिन्चलाई हराउँदै विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_87669.shtml#.VgyKWPlViko|title=WWE NXT Results 9/23: Vaudevillains defend NXT Tag Titles, Kana/Asuka formally introduced, Breeze, Eva Marie, more|website=Pro Wrestling Torch|date=September 23, 2015|accessdate=September 30, 2015}}</ref> ब्रुक र इमाले २३ सेप्टेम्बर एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा असुकालाई अवरोध पुर्‍याएका थिए जसकारण उनीहरूको बीच द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो। अक्टोबर ७ का दिन आयोजित एनएक्सटी टेक ओभर: रिस्पेक्टमा ब्रुक र असुका बीचको खेल आयोजना गरिएको थियो जहाँ ब्रुक असुकासँग पराजित भएकी थिइन्। १६ डिसेम्बर २०१५ का दिन एनएक्सटी टेकओभर: लण्डनमा एमा र असुका बीचको खेल आयोजना गरिएको थियो जहाँ एमा ब्रुकको अवरोधका कारण पनि पराजित भएकी थिइन्।<ref name="total diva">{{cite web|last1=Clapp|first1=John|title=Asuka vs. Dana Brooke|url=http://www.wwe.com/shows/wwenxt/nxt-takeover-respect-2015-10-07/asuka-dana-brooke-27970082|publisher=WWE|accessdate=September 30, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303200256/http://www.wwe.com/shows/wwenxt/nxt-takeover-respect-2015-10-07/asuka-dana-brooke-27970082 |date=2016-03-03 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/wwe-news/nxt-takeover-respect-live-results-bayley-vs-sasha-banks-dusty-rhodes-tag-team-classic|title=NXT TakeOver Respect live results: Bayley vs. Sasha Banks, Dusty Rhodes Tag Team Classic|last=Meltzer|first=Dave|authorlink=Dave Meltzer|date=October 7, 2015|accessdate=October 7, 2015|work=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref><ref>{{cite web|last1=John|first1=Clapp|title=Asuka vs. Emma|url=http://www.wwe.com/shows/wwenxt/nxt-takeover-london-2015-12-16/asuka-emma-28271578|website=WWE|accessdate=December 2, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180614021510/https://www.wwe.com/shows/wwenxt/nxt-takeover-london-2015-12-16/asuka-emma-28271578 |date=2018-06-14 }}</ref> सन् २०१६ मार्च २३ का दिन पुनः एमा र असुका बीचक‍ खेल आयोजना एनएक्सटी टेकओभर: लण्डनमा आयोजना गरिएको थियो जुन खेलमा एमा असुकासँग पराजित भएकी थिइन् भने उक्त खेलमा ब्रुकले एमाको खेल प्रबन्धकको रूपमन काम गरेकी थिइन्।<ref name="NXTTakeoverLondon2015">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=98495&p=2|title=Complete NXT Takeover London Coverage: Finn Balor Versus Samoa Joe, Bayle Versus Nia Jax, Tag Title Match, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=December 16, 2015|accessdate=June 27, 2016|work=PWInsider}}</ref> उक्त खेलमा एमाको हारसँगै ब्रुकको उक्त पदोन्नति अन्तर्गतको अन्तिम उपस्थिति थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/100762/wwe-nxt-report-samoa-joe-sends-a-message-balor-versus-swann-emma-versus-asuka-gargano-in-action.html?p=1|title=WWE NXT Report: Samoa Joe Sends a Message, Balor Versus Shawn, Emma Versus Asuka, Gargano in Action|last=Richard|first=Trionfo|date=March 23, 2016|accessdate=March 24, 2016|work=PWInsider}}</ref> ==== मुख्य कार्यक्षेत्रमा पर्दापण तथा सार्लेटसँगको सहकार्य (सन् २०१६–२०१७) ==== सन् २०१६ मे ९ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा ब्रुकले एमाको साथमा डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्रमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनी र एमाले नेपथ्यमा बेकी लिन्चलाई आक्रमण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/101888/wwe-raw-report-a-change-to-the-ic-title-match-the-vaudevillains-send-a-message-count-how-many-times-they-say-new-era-when-does-kevin-owens-get-his-show-and-more.html?p=1#!|title=WWE Raw Report: A Change to the IC Title Match, The Vaudevillains Send a Message, Count How Many Times They Say New Era, When Does Kevin Owens Get His Show?, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=May 9, 2016|accessdate=May 10, 2016|work=PWInsider}}</ref> उक्त घटनाको तीन दिन पश्चात् आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा उनी उक्त पदोन्नति अन्तर्गत पहिलो खेल बेकी लिन्चको विरुद्धमा खेलेकी थिइन् भने उक्त खेलमा एमाको हस्तक्षेपका कारण ब्रुकले खेल जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/101954/wwe-smackdown-report-ic-title-match-particpants-in-tag-match-dana-brookes-in-ring-debut-goldango-breezes-into-the-truth-and-more.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: IC Title Match Participants in Tag Match, Dana Brooke's in Ring Debut, Goldango Breezes into the Truth, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=May 12, 2016|accessdate=May 13, 2016|work=PWInsider}}</ref> उक्त खेलको केही दिन पछि आयोजित डब्ल्युडब्ल्युईको प्रत्यक्ष कार्यक्रममा एमाको खुट्टामा चोट लागेका कारण उनलाई अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो जसकारण ब्रुक साथी बिहिन बनेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/article/wwe-superstar-emma-injured|title=Emma to undergo surgery after being injured at WWE Live Event|date=May 16, 2016|accessdate=May 17, 2016|website=WWE}}</ref> २२ मे २०१६ मा आयोजित एक्सट्रिम रुल पे-पर-भ्युमा रिक फ्लेयरलाई रिङको छेउमा आउन प्रतिबन्ध लगाइएको थियो तर उक्त खेलमा ब्रुकले फ्लेयरको पोशाक लगाउँदै पर्दामा देखिएपछि उक्त मौकाको फाइदा उठाउँदै सार्लेटले निटालियालाई हराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/05/22/extremerulesliveresults/|title=5/22 WWE Extreme Rules PPV Results – Caldwell's Complete Live Report|first=Caldwell|last=James|website=Pro Wrestling Torch|date=May 22, 2016|accessdate=May 23, 2016}}</ref> त्यसको अर्को हप्ता ब्रुकले तात्कालिक महिला विजेता सार्लेट फ्लेयरसँग सहकार्य गरेकी थिइन्। <ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=102195&p=3|title=WWE Raw Report: Five of Seven Spots in MITB Determined, Main Event for MITB Announced, A Return, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=May 23, 2016|accessdate=May 25, 2016|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=102818&p=2|title=Las Vegas Gets a Hell of a Show: Complete WWE Money in the Bank Coverage|last=Mike|first=Johnson|date=June 19, 2016|accessdate=June 20, 2016|work=PWInsider}}</ref> जुन १९ मा आयोजित मनि इन द बेङ्क पे-पर-भ्युमा सार्लेट र ब्रुकको सामना नेटालिया र बिकी लिञ्चसँग भएको थियो भने उक्त खेलमा ब्रुक र सार्लेटले जित हासिल गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/article/2016-wwe-draft-results|title=2016 WWE Draft results: WWE officially ushers in New Era|website=[[WWE]]|date=July 19, 2016|accessdate=July 21, 2016}}</ref><ref name="SmackDown 19/07/16">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=103481&p=2#!|title=Complete Smackdown Draft Report: Who Went Where?, Which NXT Wrestlers Got Promoted?, Who Is The WWE Champion Going Into Battleground, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=July 19, 2016|accessdate=July 26, 2016|work=PWInsider}}</ref> जुन २० ''र''को एक श्रृङ्खलामा सार्लेटले उनको महिला उपाधि लागि पेज मैदान उत्रिएकी थिइन् तर उक्त खेलमा ब्रुकले अवरोध पुर्‍याएका कारण सार्लेटले पेजलाई हराएकी थिइन् र खेलको समाप्ति पछि दुवै सार्लेट र ब्रुकले पेजलाई आक्रमण गरका थिए भने पेजलाई आक्रमणबाट बचाउन सासा बेङ्क्स आएकी थिइन्।<ref name="SmackDown 19/07/16"/><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/article/2016-wwe-draft-results|title=2016 WWE Draft results: WWE officially ushers in New Era|website=[[WWE]]|date=July 19, 2016|accessdate=July 21, 2016}}</ref> त्यसपछिको हप्ता बेङ्क्स र पेजको सामना ब्रुक र सार्लेटको विरुद्धमा भएको थियो जहाँ पेज र बेङ्क्सले जित हासिल गरेका थिए।<ref name="Battleground 2016">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=103589&p=1|title=Complete WWE Battleground 2016 Coverage|last=Mike|first=Johnson|date=July 24, 2016|accessdate=July 25, 2016|work=PWInsider}}</ref> जुलाई २४ मा आयोजित ब्याटलग्राउण्ड पे-पर-भ्युमा बेङ्क्स र एनएक्सटीबाट मुख्य कार्यसूचीमा पर्दापण गरेकी बेइलीले सार्लेट र ब्रुकलाई एक ट्याग टिम खेलमा हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=105121&p=3|title=WWE Raw Report: The Women in the Main Event, Matches for Hell in a Call, Emmalina, Seth is a Man on His Own Island, and More |last=Richard |first=Trionfo |date=October 3, 2016|accessdate=October 5, 2016|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/105294/wwe-raw-report-a-challenge-is-made-for-a-wrestlemania-rematch-hell-in-a-cell-cell-matches-announced-anderson-and-gallows-are-all-business-can-cesaro-and-sheamus-coexist-and-more.html?p=1|title=WWE Raw Report: A Challenge is Made for a Wrestlemania Rematch, Hell in a Cell Cell Matches Announced, Anderson and Gallows Are All Business, Can Cesaro and Sheamus Co-Exist, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=October 10, 2016|accessdate=November 5, 2016|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=105434&p=2|title=WWE Raw Report: Goldberg Gives His Answer, Stephanie Gives Her Answer to the Survivor Series Challenge, Sasha and Charlotte Talk About Hell in a Cell, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=October 17, 2016|accessdate=November 5, 2016|work=PWInsider}}</ref> १३ मार्च २०१७ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा ब्रुक सासा बेङ्क्ससँग पराजित भएपछि सार्लेटले ब्रुकलाई लज्जित पारेकी थिइन् जसकारण ब्रुकले सार्लेटलाई आक्रमण गर्दै उनीहरू बीचको सम्बन्धलाई अन्त्य गर्दै द्वन्द्वको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref name="HIAC 2016">{{cite web|url=http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=105668&p=2|title=Complete WWE Hell in a Cell Coverage: New Champions are Crowned, Women Headline a WWE PPV for the First Time Ever, and So Much More|last=Richard|first=Trionfo|date=October 30, 2016|accessdate=November 5, 2016|work=PWInsider}}</ref> त्यस घटनाको एक हप्तापछि ब्रुक र सार्लेट बीचको खेल आयोजना गरिएको थियो जसमा ब्रुक सार्लेटसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=108357&p=1|title=WWE Raw Report: You Had One Job, Who Faces the Tag Champs at Mania?, What About Nia?, A Legend Confronts Roman Reigns, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=March 13, 2017|accessdate=April 9, 2017|work=PWInsider}}</ref> सार्लेट फ्लेयर पछि स्म्याकडाउनमा सरुवा भएपछि उनीहरू बीचको द्वन्द्व अन्त्य भएको थियो। <ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=108856&p=2|title=WWE Raw Report: Big NXT Debut, A Lot of Returns, A New General Manager, The Hardys in Action, Neville Makes a Statement to Prove He Is the King, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=April 4, 2017|accessdate=April 9, 2017|work=PWInsider}}</ref><ref name="Raw 26/06/17">{{cite web|url=http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=110550&p=3|title=WWE RAW REPORT: A GAUNTLET TO DETERMINE THE NUMBER ONE CONTENDER FOR THE WOMEN, BROCK LESNAR AND ENZO AMORE HAVE SOMETHING IN COMMON, THE AMBULANCE RETURNS, AND MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=June 26, 2017|accessdate=June 27, 2017|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=112811&p=3|title=WWE RAW REPORT: SISTER ABIGAIL ARRIVES, THE SHIELD MAKES A STATEMENT, ASUKA HAS AN OPPONENT, AND COREY GRAVES MIGHT BE THE HAPPIEST PERSON IN WWE|date=October 9, 2017|accessdate=October 9, 2017|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/113582/wwe-raw-report-dont-write-that-roster-in-ink-a-big-return-we-have-the-fifth-for-the-womens-team-will-braun-get-revenge-on-the-man-who-threw-him-away-like-trash-and-more.html?p=1|title=WWE Raw Report: Don't Write That Roster in Ink, A Big Return, We Have the Fifth for the Women's Team, Will Braun Get Revenge on the Man Who Threw Him Away Like Trash?, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=November 13, 2017|accessdate=November 19, 2017|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113734&p=1|title=WWE Raw Report: Intercontinental Title Match, New Faces n the Women's Division, That Youngster Kane Continues His Path of Terror, Joe Versus Balor, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=November 20, 2017|accessdate=November 21, 2017|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113843&p=3|title=WWE Raw Report: They Have a Name, Was This Elias' Night?, Dana Found a Weakness, Fatal Four Way Match, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=November 27, 2017|accessdate=December 5, 2017|work=PWInsider}}</ref> ==== एकल प्रतिस्पर्धा तथा टाइटस वर्ल्ड वाइड (सन् २०१७–२०१९) ==== [[File:Titus Worldwide on Raw April 2018 (cropped).jpg|thumb|सन् २०१८ अप्रिलमा ब्रुक]] सन् २०१७ को अन्त्य तिर ब्रुक अपोलो क्रुज र टाइटस ओ'निलसँग सहकार्य गर्दै टाइटस वर्ल्ड वाइड नामक एक समूहको गठन गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/videos/is-dana-brooke-the-next-member-of-titus-worldwide-wwecom-exclusive-nov-27-2017|title=Is Dana Brooke the next member of Titus Worldwide?: WWE.com Exclusive, Nov. 27, 2017|date=November 27, 2017|website=WWE}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=114516&p=1|title=WWE Raw Report: IC Title Match, Nia's Choice, A Club Has Its First Meeting of 2018, Brock Has Perfect Attendance for Raw in 2018, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=January 1, 2018|accessdate=January 31, 2018|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/126071/the-raw-womens-money-in-the-bank-ladder-match-competitors-are.html?p=1|title=THE RAW WOMEN'S MONEY IN THE BANK LADDER MATCH COMPETITORS ARE...|last=Johnson|first=Mike|date=April 29, 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=126068&p=2|title=WWE RAW REPORT: A CONTRACT SIGNING, THE RETURN OF GTV?, WHO IS IN MONEY IN THE BANK, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=April 29, 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=126227&p=2|title=WWE RAW REPORT: THE WILD CARD RULE, TAKING OUT THE TRASH, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=May 6, 2019|work=PWInsider}}</ref> सन् २०१८ जनवरी २८ का दिन आयोजित पहिलो महिला रोयल रम्बलमा ब्रुकले भाग लिँदै ८ औँ स्थानमा रिङ प्रवेश गरेकी थिइन् भने उनले उक्त खेलमा [[काइरी सेन]]ले खेलबाट निस्कासन गराउन सफल रहेपनि उनी रिङ प्रवेश गरेको २ मिनेट ५९ सेकेन्डमा उनलाई इभ टोरेजले खेलबाट निस्कासन गराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=115167&p=4|title=Full Royal Rumble CoverageE|last=Cory|first=Strode|date=January 28, 2018|accessdate=January 29, 2018|work=PWInsider}}</ref> सन् २०१८ अप्रिल ८ का दिन आयोजित रेसलमेनियाको ३४औँ श्रृङ्खलामा ब्रुकले महिला ब्याटल रोयलमा भाग लिएकी थिइन् तर उनलाई उक्त खेलबाट [[मेन्डी रोज]]ले निस्कासन गराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=116716&p=2|title=COMPLETE WRESTLEMANIA 34 KICKOFF SHOW COVERAGE|last=Stuart|first=Carapola|date=April 8, 2018|accessdate=April 9, 2018|work=PWInsider}}</ref> सन् २०१८ सेप्टेम्बर ३ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युईको एक श्रृङ्खलामा ब्रुक र उनकी साथी एम्बर मुनको सामना [[मेर्सेदेस मोने|सासा बेङ्क्स]] र बेइलीसँग भएको थियो तर उक्त खेलमा क्रुज र ओ'निलले ब्रुको पक्षमा बेङ्क्स र बेइली अवरोध पुर्‍याएपनि खेल बेङ्क्स र [[बेइली (कुस्ती खेलाडी)|बेइली]] जितेका थिए जसको फलस्वरूप ब्रुकले क्रुज र ओ'निलसँगको सम्बन्ध टुटाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/126021/wwe-main-event-report.html?p=1|title=WWE MAIN EVENT REPORT|last=Trionfo|first=Richard|date=April 27, 2019|work=PWInsider}}</ref> टाइटस वर्ल्ड वाइड टोलीसँग छुट्टिएपछि ब्रुकले सन् २०१८ अक्टोबर २८ का दिन आयोजित पहिलो सबै महिला पे पर भ्यु इभोलुसनको ब्याटल रोयल खेलमा सामेल भएकी थिइन् तर उक्त खेलमा उनलाई एम्बर मुनले निस्कासन गराएकी थिइन्।<ref name="auto">{{cite web|url=https://www.wwe.com/shows/raw/2018-09-03/article/sasha-banks-bayley-def-ember-moon-dana-brooke|title=Sasha Banks & Bayley def. Ember Moon & Dana Brooke|last=Benigno|first=Anthony|date=September 3, 2018|accessdate=September 4, 2018|work=[[WWE]]}}</ref> सन् २०१९ जनवरी २७ का दिन आयोजित दोस्रो महिला रोयल रम्बलमा ब्रुकले भाग लिँदै २२औँ स्थानमा रिङ प्रवेश गरेकी थिइन् तर उक्त खेलबाट उनलाई एनएक्सटीकी एक महिला कुस्ती खेलाडी रिया रिप्लीले निस्कासन गराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121345&p=1|title=NIKKI BELLA VS. RONDA ROUSEY, LAST WOMAN STANDING, NXT WOMEN'S TITLE & MORE WWE EVOLUTION PPV COVERAGE|last=Johnson|first=Mike|date=October 28, 2018|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=123626&p=3|title=COMPLETE WWE ROYAL RUMBLE 2019 COVERAGE|last=Johnson|first=Mike|date=January 27, 2019|work=PWInsider|access-date=January 27, 2019}}</ref><ref>{{cite web |last1=McCarthy |first1=Alex |title=OUCH WWE: Fan footage has emerged showing the brutal way Dana Brooke's head was split open – and it's bad |url=https://talksport.com/sport/wrestling/562126/wwe-fan-footage-has-emerged-showing-the-brutal-way-dana-brookes-head-was-split-open-and-its-bad/ |website=[[Talksport]] |accessdate=January 12, 2020 |date=June 21, 2019}}</ref> सन् २०१९ अप्रिल ७ का दिन आयोजित रेसलमेनियाको सुरुवाती खेलमा आयोजित महिला ब्याटल रोयलमा ब्रुकले भाग लिएकी थिइन् जहाँ उनलाई सोनिया डभिलले खेलबाट निस्कासन गराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=126559&p=2|title=COMPLETE WWE MONEY IN THE BANK REPORT: TWO LADDER MATCHES, TWO WOMEN'S TITLE MATCHES FOR BECKY, WHO SITS ON THE THRONES WITH THE BRIEFCASES, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=May 19, 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web |last1=McClead |first1=Michael |title=5 Things You Didn't Know About Dana Brooke |url=https://www.sportskeeda.com/wwe/5-things-you-didn-t-know-about-dana-brooke-ss/2 |website=Sportskeeda|date=March 26, 2019 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/125855/wwe-main-event-report.html?p=1|title=WWE MAIN EVENT REPORT|last=Trionfo|first=Richard|date=April 19, 2019|work=PWInsider}}</ref> ==== स्म्याकडाउन (सन् २०१९–हाल) ==== सन् २०१९ अक्टोबर १६ का दिन डब्ल्युडब्ल्युईले ब्रुकलाई स्म्याकडाउनमा सरुवा गरेको थियो। <ref name="night2supplementalpicks">{{cite web|url=https://www.wwe.com/shows/raw/article/the-bump-reveals-additional-superstars-headed-to-raw-and-smackdown?sf221592898=1&utm|title=The Bump reveals additional Superstars headed to Raw and SmackDown|date=October 16, 2019|work=[[WWE]].com|accessdate=October 16, 2019}}</ref> नोभेम्बर ८ का दिन आयोजित स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा ब्रकु र कार्मेलाको टोलीले सोनिया डभिल र मेण्डि रोजलाई पराजित गर्न सफल भएका थिए जसकारण उनीहरूको टोली आउँदो परम्परागत सरभाइभर सिरिमा भाग लिने मौका पाएका थिए भने उक्त कार्यक्रममा स्म्याकडाउन र ''र'' एनएक्सटी टोलीसँग पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|last=Powell|first=Jason|title=11/8 WWE Friday Night Smackdown results: Powell's review of Roman Reigns vs. King Corbin, The Revival vs. Big E and Kofi Kingston for the Smackdown Tag Titles, Sasha Banks vs. Nikki Cross, Tyson Fury returns|url=https://prowrestling.net/site/2019/11/08/11-8-wwe-friday-night-smackdown-results-powells-review-of-roman-reigns-vs-king-corbin-the-revival-vs-big-e-and-kofi-kingston-for-the-smackdown-tag-titles-sasha-banks-vs-nikki-cross-tyson-fury/|work=Pro Wrestling Dot Net|date=November 8, 2019|accessdate=November 9, 2019}}</ref><ref>{{cite web|last=Powell|first=Jason|title=WWE Survivor Series results: Powell's live review of Brock Lesnar vs. Rey Mysterio in a No Holds Barred match for the WWE Championship, "The Fiend" Bray Wyatt vs. Daniel Bryan for the WWE Universal Championship, Becky Lynch vs. Shayna Baszler vs. Bayley in a non-title match|url=https://prowrestling.net/site/2019/11/24/wwe-survivor-series-results-powells-live-review-of-brock-lesnar-vs-rey-mysterio-in-a-no-holds-barred-match-for-the-wwe-championship-the-fiend-bray-wyatt-vs-daniel-bryan-for-the-wwe-uni/|work=Pro Wrestling Dot Net|date=November 24, 2019|accessdate=November 24, 2019}}</ref> ब्रुकले सन् २०१९ मा डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा पुनः हस्ताक्षर गर्दै उक्त पदोन्नतिमा पाँच वर्ष कुस्ती खेल्ने भएकी छिन्।<ref name=bayleypin>{{cite web |last1=Nissim |first1=Mayer |title=The new New Daniel Bryan returns to WWE SmackDown |url=https://www.digitalspy.com/tv/ustv/a30302412/wwe-smackdown-results-daniel-bryan-the-miz-king-corbin/ |website=[[Digital Spy]] |publisher=([[Hearst Magazines UK]]) |accessdate=January 12, 2020 |date=December 21, 2019}}</ref><ref>{{cite web |last1=Nissim |first1=Mayer |title=WWE Royal Rumble 2020: Matches and predictions |url=https://www.digitalspy.com/tv/ustv/a30351292/wwe-royal-rumble-2020-entrants-matches-predictions/ |website=[[Digital Spy]] |publisher=([[Hearst Magazines UK]]) |accessdate=January 31, 2020 |date=January 25, 2020}}</ref> == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Ashley Mae Sebera|डाना ब्रुक}} * {{wwe superstars|danabrooke|डाना ब्रुक}} * {{IMDb name|6975414|डाना ब्रुक}} [[श्रेणी:अमेरिकी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म]] c3henpmv7lelwwvg8paaq2brcd154g6 0 111140 1354627 1314534 2026-05-08T08:12:45Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 13 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354627 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler | name = टेसा ब्लान्चर्ड | image = Tessa Blanchard 2019-07-05.jpg | caption = सन् २०१९ मा ब्लान्चर्ड | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1995|7|26}} | birth_place = सार्लेट, उत्तर क्यारोलिना, [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] | residence = लङ बिच क्यालिफोर्निया, अमेरिका<ref name="WON">{{cite journal|last=Meltzer|first=Dave|authorlink=Dave Meltzer|date=April 11, 2016|title=April 11, 2016 Wrestling Observer Newsletter: A look at a historic Wrestlemania weekend, NXT Takeover|journal=रेस्लिङ अब्जर्भर न्युनलेटर|location=[[क्यालिफोर्निया]]|issn=1083-9593|page=74}}</ref> | parents = टेली ब्लान्चर्ड | family = जो ब्लान्चर्ड (हजुरबुबा)<br> | ring_names = '''टेसा ब्लान्चर्ड''' | height = {{Convert|5|ft|5|in|abbr=on}} | weight = {{Convert|125|lb|kg|abbr=on}} | billed = सार्लेट, उत्तर क्यारोलिना | trainer = | debut = १३ जुन २०१४ | retired = }} '''टेसा ब्लाञ्चर्ड''' (जन्म: २६ जुलाई १९९५) एक [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] व्यावसायिक महिला कुस्ती खेलाडी हुन् जसले हाल इम्प्याक्ट रेस्लिङ, लुचा लिब्रे एएए र विमेन्स अफ रेस्लिङमा कुस्ती खेल्दै आएकी छिन्। उनले उक्त पदोन्नति लगायत अमेरिकी स्वतन्त्र सर्किटहरूमा पनि कुस्ती खेलिसकेकी छिन्। ब्लाञ्चर्ड फोर हर्समेन कुस्ती समूहका टुली ब्लाञ्चर्डकी छोरी हुन्। इम्प्याक्ट रेस्लिङमा हाल उनी इम्प्याक्ट विश्व विजेता हुन् भने उक्त उपाधि जित्ने उनी पहिलो महिला कुस्ती खेलाडी पनि हुन्। इम्प्याक्ट रेस्लिङ र अन्य पदोन्नति अन्तर्गत उनले एकपटक इम्प्याक्ट नकआउट्स उपाधि, एकपटक द क्रस महिला उपाधि, एकपटक एएए रेइना डे रिनास उपाधि र एकपटक डब्ल्यूओडब्ल्यू उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="squaredcirclesirens.com">{{cite web|url=http://squaredcirclesirens.com/tessa-blanchard-to-make-aaa-debut/|title=Tessa Blanchard To Make AAA Debut – - Squared Circle Sirens|publisher=|accessdate=12 May 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190503032314/https://squaredcirclesirens.com/tessa-blanchard-to-make-aaa-debut/ |date=3 May 2019 }}</ref> == बाल्यकाल तथा प्रशिक्षण == ब्लाञ्चर्ड प्रख्यात कुस्ती खेलाडी जो ब्लाञ्चर्डकी नातिनी तथा टुली ब्लाञ्चर्डकी छोरी हुन्।<ref>{{cite web|url=https://www.charlotteobserver.com/entertainment/article26856895.html|title=Tessa Blanchard, 3rd-generation wrestler, on Sunday’s Super Kick card at Cabarrus Arena|date=July 9, 2015|work=The Charlotte Observer|last=Devores|first=Courtney}}</ref><ref name="SLAM">{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2015/05/20/22408466.html|title=Tessa Blanchard old-school through and through|website=canoe.com|date=May 20, 2015|last=Oliver|first=Greg}}</ref> ब्लाञ्चर्डले विद्यालयको शिक्षा पुरा गरेपछि घर छाडेकी थिइन् भने उनी पछि उत्तर क्यारोलाइना स्थित विश्वविद्यालयमा भर्ना भएकी थिइन्। १८ वर्षको उमेरमा ब्लाञ्चर्डले सन् २०१३ मा हाई स्पोर्ट्स विद्यालयमा भर्ना भएकी थिइन्। ब्लाञ्चर्ड र उनको सहपाठी सेड्रिक अलेक्जेण्डरलाई डब्ल्युडब्ल्युई तथा एनडब्ल्यूएका एक प्रख्यात कुस्ती खेलाडी जर्ज साउथले प्रशिक्षण दिएका थिए।<ref name="theringer1">{{cite web|last=Herzog |first=Kenny |url=https://www.theringer.com/2019/12/16/21020515/tessa-blanchard-wrestling-future |title=The Future of Pro Wrestling Is Tessa Blanchard |publisher=The Ringer |date=2019-12-16 |accessdate=2020-01-15}}</ref> == व्यवसायीक कुस्ती कार्यकाल == === स्वतन्त्र सर्किट (सन् २०१४–हाल) === [[File:Tessa Blanchard at CWF.jpg|thumb|right|upright|सन् २०१३ मा ब्लान्चर्ड]] सन् २०१४ जुन १३ का दिन आयोजित क्विन्स अफ कम्ब्याट २ मा ब्लाञ्चर्ड पहिलोपटक देखा परेकी थिइन् जहाँ उनले मिस रिचेलले आफ्नो अभिव्यक्ति दिँदै गर्दै अवरोध पुर्‍याएकी थिइन्। ब्लाञ्चर्डले मिस रिचेल बोलिरहेका बेला अवरोध पुर्‍याएपछि ब्लाञ्चर्ड र मिस रिचेल बीचको खेल सोही कार्यक्रममा आयोजना गरिएको थियो जहाँ ब्लाञ्चर्ड पराजित भएकी थिइन्। ११ अक्टोबर २०१४ का दिन उनी सुपर ८ चिकफाइट नाम एक प्रतियोगितामा भाग लिएकी थिइन् जसलाई पूर्वी कोष्ट कुस्ती सङ्घले आयोजना गरेको थियो। उक्त प्रतियोगितामा ब्लाञ्चर्डले टिना सान एण्टोनियो, रिनी मिसेल र जेनी रोजलाई खेलबाट निस्कासन गर्दै उक्त प्रतियोगिता जित्न सफल भएकी थिइन्।</ref><ref>{{cite web|URL=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=166537|title=Lucha Underground: The Battle of the Bulls}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191026052507/https://www.cagematch.net/?id=1 |date=2019-10-26 }}</ref> उक्त खेलको एक हप्ता पछि आयोजित इसिडब्ल्यूएको एक श्रृङ्खलामा ब्लाञ्चर्डले सफलतापूर्वक उनको पहिला उपाधि एम्बर ओ'निल विरुद्धको खेलमा आफूसँग कायम राख्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०१४ नोभेम्बर ८ का दिन ब्लाञ्चर्डले विमेन सुपरस्टार नामक एक कुस्ती पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले नियालाई हराउन सफल भएकी थिइन्। सन् २०१५ फेब्रुअरी २१ का दिन ब्लाञ्चर्डले डब्ल्यूएसयु कुस्ती पदोन्नति अन्तर्गत पहिलो जित हासिल गर्न सफल भएकी थिइन् जहाँ उनले स्यासी स्टिफीलाई एकल खेलमा पराजित गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.fightful.com/wrestling/tessa-blanchard-and-mercedes-martinez-wrestled-75-minutes-rise-10-longest-women-s-match-all-time|title=Tessa Blanchard And Mercedes Martinez Wrestled For 75 Minutes At 'RISE 10'; Longest Women's Match Of All-Time|last=Thompson|first=Andrew|date=October 21, 2018|work=Fightful}}</ref> सन् २०१५ अप्रिल ३ मा दिन ब्लाञ्चर्डले साइन रेस्लिङ पदोन्नति अन्तर्गत साइन रेस्लिङ २६ मा पहिलो उपस्थिति जनाएकी थिइन् जहाँ उनी एभीसँग पराजित भएकी थिइन्। साइन रेस्लिङको २७ औँ श्रृङ्खलामा ब्लाञ्चर्ड बेट्ससँग पराजित भएकी थिइन् भने उक्त खेल सकिएपछि उनी र एप्रिल हन्टरले बेट्सलाई आक्रमण गरेका थिए। सन् २०१६ जनवरी ९ का दिन ब्लाञ्चर्डले लुचा अन्डरग्राउन्ड कुस्ती पदोन्नतिमा पनि पर्दापण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Bath|first=Dave|title=ALL IN LIVE RESULTS: YOUNG BUCKS, CODY, OMEGA, OKADA, MYSTERIO, MORE|url=https://www.f4wonline.com/indies/all-live-results-young-bucks-cody-omega-okada-mysterio-more-264986|work=Wrestling Observer Newsletter|accessdate=September 1, 2018}}</ref> सन् २०१६ देखि उनीले सिमर विमेन एथलेटिक्स, स्टार्डम, लुचा अन्डरग्राउन्ड र एनएक्सटीका पुरुष कुस्ती खेलाडीहरूसँग एकल कुस्ती खेल खेल्न सुरु गरेकी थिइन्। एनएक्सटीमा उनले डोमिनिक योकोभिचसँग एकल खेल खेलेकी थिइन् भने पछि उनले रिकोसेटसँग सहकार्य गर्दै बिया प्रिस्ट्ली र विल ओस्प्रेरसँग एक मिश्रित कुस्ती खेल खेलेकी थिइन्। सन् २०१८ जुन १६ का दिन ब्लाञ्चर्डले मार्सिडेज मार्टिनेजलाई एकल खेलमा पराजित गर्दै डब्ल्यूसियु महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। ब्लाञ्चर्डले ३० मिनेट आइरन विमेन खेलमा मार्सिडेज मार्टिनेजलाई पराजित गर्द‌ै फिनेक्स अफ राइज उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। १९ नोभेम्बर २०१८ का दिन उनको सामना मार्सिडेज मार्टिनेजको विरुद्धमा उक्त महिला उपाधिका लागि ७५ मिनेट आइरन विमेन खेलमा आयोजना गरिएको थियो जहाँ उनले उक्त उपाधि मार्सिडेजका विरुद्धमा गुमाएकी थिइन् जुन कुस्ती इतिहासकै सबैभन्दा लामो खेल थियो। १४ जुलाईका दिन ब्लाञ्चर्डले सान्टाना गेरेट र लेइसी लेनलाई एक खेलमन पराजित गर्दै द क्रस महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। सेप्टेम्बर १ का दिन ब्लाञ्चर्डले ब्रिट बेकर, चेल्सी ग्रिन र म्याडिसन रेनलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। === डब्ल्युडब्ल्युई (सन् २०१६, २०१७) === सन् २०१६ अप्रिल २ का दिन ब्लाञ्चर्डले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले [[अलेक्सा ब्लिस]]ले एकल खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/shows/wwenxt/2016-04-13/article/alexa-bliss-tessa-blanchard-results|title=Alexa Bliss def. Tessa Blanchard|website=WWE}}</ref> मे ४ मा दिन उनले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत उनको दोस्रो खेल [[नाया ज्याक्स]]को विरुद्धमा खेलेकी थिइन् जहाँ उनी ज्याक्ससँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/shows/wwenxt/2016-05-04|title=NXT results: Samoa Joe squares off with Eric Young|website=WWE}}</ref> ब्लाञ्चर्डले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा उनको तेस्रो खेल [[कार्मेला (कुस्ती खेलाडी)|कार्मेला]] विरुद्धमा खेलेकी थिइन् तर उनी कार्मेलासँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/shows/wwenxt/2016-06-15/article/carmella-tessa-blanchard-results|title=Carmella def. Tessa Blanchard|website=WWE}}</ref> ब्लान्चर्डले [[काइरी सेन]]को विरुद्ध पनि केही खेल खेलेकी थिइन्। सन् २०१७ जुलाई १३ का दिन आयोजित मे योङ क्लासिकको एक श्रृङ्खलामा ब्लनञ्चर्डले भाग लिएकी थिइन् जहाँ उनी उक्त प्रतियोगिताको पहिलो चरणबाटै बाहिरिएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/wwe/story/_/id/20407342/wwe-breaking-32-woman-field-inaugural-mae-young-classic|title=Breaking down the 32-woman field in the inaugural Mae Young Classic|date=August 21, 2017|website=ESPN.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/espnw/culture/feature/article/20442290/tessa-blanchard-carries-weight-family-name-mae-young|title=Tessa Blanchard seeks to honor family name at Mae Young|date=August 24, 2017|website=ESPN.com|last=Richcreek|first=Katie}}</ref> === वर्ल्ड वन्डर रिङ स्टार्डम (सन् २०१६–२०१७) === सन् २०१६ अगष्टमा ब्लाञ्चर्डले वर्ल्ड वन्डर रिङ स्टार्डम नामक एक जापानी कुस्ती पदोन्नतिमा उपस्थिति जनाएकी थिइन्।<ref name="StardomIntro">{{cite web | url = http://wwr-stardom.com/?new01=5%E2%98%85star-gp2016%E5%8F%82%E6%88%A6%E5%A4%96%E5%9B%BD%E4%BA%BA%E9%81%B8%E6%89%8B | archiveurl = https://www.webcitation.org/6jHzXSJx4 | title=5★Star GP2016参戦外国人選手 | archivedate=July 26, 2016 | date=July 4, 2014 | accessdate=May 15, 2017 | work=World Wonder Ring Stardom | language=जापानी}}</ref> ब्लाञ्चर्ड सन् २०१७ मा पुनः उक्त पदोन्नतिमा फिर्ता भएकी थिइन्।<ref>{{cite web | url=http://www.tokyo-sports.co.jp/prores/women's_prores/596509/ | title=【5★Star GP】美闘陽子が初Ｖ　紫雷イオとのタイトル戦緊急決定 | date=September 22, 2016 | accessdate=May 15, 2017 | work=Tokyo Sports | language=जापानी }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ३० अप्रिल २०१७ का दिन आयोजित सिन्ड्रेलन प्रतियोगितामा उनले कृस उल्सलाई उक्त प्रतियोगिताको पहिलो चरणमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन् तर उक्त प्रतिस्पर्धाको दोस्रो चरणबाट उनलाई टोनी स्टोर्मले निस्कासन गराएकी थिइन्।<ref>{{cite web | url = http://wwr-stardom.com/?result=2017%e5%b9%b44%e6%9c%8830%e6%97%a5%e3%80%80cinderella-tournament-2017 | title=2017年4月30日　シンデレラ・トーナメント2017 | date=April 30, 2017 | accessdate=May 15, 2017 | work=World Wonder Ring Stardom | language=जापानी}}</ref> मे १४ का दिन ब्लाञ्चर्डले जेसिका होभ्क्ससँग सहकार्य गर्दै हिरियो माट्सुमाटो र जङ्गल क्योनाको विरुद्धमा एक खेल खेलेका थिए जहाँ ब्लाञ्चर्डको टोली पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web | url = http://wwr-stardom.com/?new01=2017%e5%b9%b45%e6%9c%8814%e6%97%a5%e3%80%80gold-may2017 | archiveurl = https://www.webcitation.org/6qSJOxeTr | title=2017年5月14日　Gold May2017 | archivedate=May 14, 2017 | date=May 14, 2017 | accessdate=May 15, 2017 | work=World Wonder Ring Stardom | language=जापानी}}</ref> === विमेन्स अफ रेस्लिङ (सन् २०१८–हाल) === सन् २०१८ सेप्टेम्बर ५ कन दिन ब्लाञ्चर्डले विमेन अफ रेस्लिङ (डब्ल्यूओडब्ल्यू) नामक एक कुस्ती पदोन्नतिसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेको जानकारी गराइएक‍ थियो भने सन् २०१८ को अक्टोबरमा उक्त पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=|first=|title=TESSA BLANCHARD SIGNS WITH WOW – WOMEN OF WRESTLING|url=http://www.axs.tv/press_articles/tessa-blanchard-signs-with-wow-women-of-wrestling/|work=[[AXS TV]]|accessdate=September 5, 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190312053302/http://www.axs.tv/press_articles/tessa-blanchard-signs-with-wow-women-of-wrestling/ |date=March 12, 2019 }}</ref><ref>{{cite web|last=Powell|first=Jason|title=1/18 WOW on AXS review: Tessa Blanchard appears, Santana Garrett vs. Jungle Grrrl for the WOW Championship, The Beast vs. Stephy Slays, Abilene Maverick vs. Fire, Khloe Hurtz vs. Eye Candy|url=https://prowrestling.net/site/2019/01/19/1-18-wow-on-axs-review-tessa-blanchard-appears-santana-garrett-vs-jungle-grrrl-for-the-wow-championship-the-beast-vs-stephy-slays-abilene-maverick-vs-fire-khloe-hurtz-vs-eye-candy/|work=Pro Wrestling Dot Net|accessdate=January 19, 2019}}</ref><ref>{{cite web|last=Powell|first=Jason|title=1/25 WOW on AXS review: "Beverly Hills Babe" Amber O’Neal vs Tessa Blanchard, Jessie Jones vs. Azteca, The Voodoo Doll vs. Princess Aussie|url=https://prowrestling.net/site/2019/01/25/1-25-wow-on-axs-review-beverly-hills-babe-amber-oneal-vs-tessa-blanchard-jessie-jones-vs-azteca-the-voodoo-doll-vs-princess-aussie/|work=Pro Wrestling Dot Net|accessdate=January 25, 2019}}</ref> सन् २०१९ जनवरी १८ का दिन डब्ल्यूओडब्ल्यू एएक्सएस दुरदर्सन मार्फत सार्वजनिक गर्न सुरु गरिएपछि उनले उक्त पदोन्नति अन्तर्गतको दुरदर्सनमन देखा पर्न सुरु गरेकी थिइन् जहाँ उनले तात्कालिक डब्ल्यूओडब्ल्यू विश्व विजेता सान्टाना गेरेटसँग उनको उपाधिका लागि द्वन्द्व चलेको थियो।<ref name="‘WOW – Women of Wrestling’ Renewed for Season 2 by AXS TV">{{cite web|last=Maglio|first=Tony|title=‘WOW – Women of Wrestling’ Renewed for Season 2 by AXS TV|url=https://www.thewrap.com/wow-women-of-wrestling-renewed-season-2-axs-tv/|work=The Wrap|accessdate=March 16, 2019}}</ref><ref>{{cite web|last=Csonka|first=Larry|title=Csonka’s WOW – Women Of Wrestling Review 11.02.19|url=https://411mania.com/wrestling/csonkas-wow-women-of-wrestling-review-11-02-19/|work=411MANIA|accessdate=November 2, 2019}}</ref> फेब्रुअरी १५, २०१९ मा दिन आयोजित डब्ल्यूओडब्ल्यूको एक श्रृङ्खलामा उनले जङ्गल गिर्ललाई उपाधिका लागि खेलमा पराजित गर्दै पहिलोपटक विश्व उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Csonka|first=Larry|title=Csonka’s WOW – Women Of Wrestling Review 9.14.19|url=https://411mania.com/wrestling/csonkas-wow-women-of-wrestling-review-9-14-19/|work=411MANIA|accessdate=September 14, 2019}} </ref><ref>{{cite web|last=Csonka|first=Larry|title=Csonka’s WOW – Women Of Wrestling Review 11.09.19|url=https://411mania.com/wrestling/csonkas-wow-women-of-wrestling-review-11-09-19/|work=411MANIA|accessdate=November 11, 2019}}</ref><ref>{{cite web|last=Csonka|first=Larry|title=Csonka’s WOW – Women Of Wrestling Season 2 Finale Review (Pt. 2)|url=https://411mania.com/wrestling/csonkas-wow-women-of-wrestling-season-2-finale-review-pt-2/|work=411MANIA|accessdate=November 25, 2019}}</ref> === इम्प्याक्ट रेस्लिङ (सन् २०१८–हाल) === ब्लाञ्चर्डले सन् २०१८ को सुरुवात तिर एक अमेरिकी कुस्ती पदोन्नति इम्प्याक्ट रेस्लिङमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनी काइरा होगन र टाया भल्किरीसँग सहकार्य गर्दै उनीहरूको टोलीमा आवद्ध भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/tna-results/impact-redemption-live-results-aries-vs-pentagon-jr-vs-fenix-256271|title=IMPACT REDEMPTION LIVE RESULTS: ARIES VS. PENTAGON JR. VS. FENIX|publisher=Wrestling Observer|date=April 22, 2018}}</ref> त्यसको केही हप्ता पश्चात् ब्लाञ्चर्डलाई होगनले उनलाई आक्रमण गरेपछि उनीहरू बीचको खेल आयोजना गरिएको थियो जहाँ ब्लाञ्चर्डले होगनलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन् जुन उनको उक्त पदोन्नति अन्तर्गतको पहिलो खेल थियो।<ref name="Slammiversary2018">{{cite web|last=Powell|first=Jason|title=7/22 Powell’s Impact Wrestling Slammiversary live review: Austin Aries vs. Moose for the Impact World Championship, LAX vs. OGz for the Impact Tag Titles, Su Yung vs. Madison Rayne for the Knockouts Championship, Matt Sydal vs. Brian Cage for the X Division Championship|url=https://prowrestling.net/site/2018/07/22/7-22-powells-impact-wrestling-slammiversary-live-review-austin-aries-vs-moose-for-the-impact-world-championship-lax-vs-ogz-for-the-impact-tag-titles-su-yung-vs-madison-rayne-for-the/|work=Pro Wrestling Dot Net|date=July 22, 2018}}</ref> इम्प्याक्ट रेस्लिङद्वारा आयोजित वार्षिक कार्यक्रम स्लामेभर्सरीको १६औँ श्रृङ्खलामा ब्लाञ्चर्ड उक्त पदोन्नतिको पहिलो पे पर भ्यु खेल खेल्दै एलीलाई एकल खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Carapola|first=Stuart|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING – REDEFINED REPORT: BRIAN CAGE AND FENIX TEAR IT UP FOR THE X DIVISION TITLE, ANOTHER FOUR HORSEMEN DAUGHTER BECOMES WORLD WOMEN'S CHAMPION, AND A STUNNING SWERVE IN THE MAIN EVENT THAT DOESN'T INVOLVE ANY CONTRIVED LEGO SPOTS|url=https://www.pwinsider.com/article/120004/ongoing-impact-wrestling-redefined-report-brian-cage-and-fenix-tear-it-up-for-the-x-division-title-another-four-horsemen-daughter-becomes-world-womens-champion.html?p=1|work=PWInsider|date=August 30, 2018}}</ref> १२ अगष्ट २०१८ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङक‍ एक श्रृङ्खलामा ब्लाञ्चर्डले एली र सु युङलाई एक खेलमा पराजित गर्दै पहिलोपटक इम्प्याक्ट नकआउट उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् जुन उनको उक्त पदोन्नति अन्तर्गतको पहिलो उपाधि जित थियो।<ref>{{cite web|last=Ames|first=Eric|title=*SPOILERS* IMPACT & Destiny Wrestling ‘Bad Intentions’ Taping Results (8/25/18)|url=http://thechairshot.com/2018/08/spoilers-impact-destiny-wrestling-bad-intentions-taping-results-8-25-18/|work=The Chairshot|date=August 25, 2018}}</ref> वान नाइट स्ट्यान्ड नामक एक कुस्ती वार्षिक कार्यक्रममा उनले उनको नकआउट्स उपाधि सफलतापूर्वक गेसिल स विरुद्धको खेलमा कायम गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Carapola|first=Stuart|title=ONGOING IMPACT WRESTLING REPORT: THE KATARINA-GRADO-HENDRY LOVE TRIANGLE COMES TO A HEAD, THE ELDERS OF THE CRIMINAL UNDERWORLD INTERVENE IN THE LAX-OGz WAR, MOOSE EXPLAINS HIS ACTIONS, AND MORE|url=https://www.pwinsider.com/article/120138/ongoing-impact-wrestling-report-the-katarinagradohendry-love-triangle-comes-to-a-head-the-elders-of-the-criminal-underworld-intervene-in-the-laxogz-war-moose-explains-his-actions-and-more.html?p=1|work=411MANIA|date=September 6, 2018}}</ref> अक्टोबर महिनामा उनको द्वन्द्व अर्की एक प्रख्यात महिला कुस्ती खेलाडी टाया भल्किरीसँग भएक‍ थियो जसलाई ब्लाञ्चर्डले विभिन्न कार्यक्रमहरूमा पराजित गरेकी थिइन्।<ref name="Carapola">{{cite web|last=Carapola|first=Stuart|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: THE LUCHA BROTHERS KIDNAP DAVE CRIST FOR OUR MONTHLY HOSTAGE CRISIS, EDDIE KINGSTON MAKES A BIG STATEMENT THAT HITS KONNAN CLOSE TO HOME, A TAG MAIN EVENT, AND MORE|url=https://www.pwinsider.com/article/120575/complete-impact-wrestling-report-the-lucha-brothers-kidnap-dave-crist-for-our-monthly-hostage-crisis-eddie-kingston-makes-a-big-statement-that-hits-konnan-close-to-home-a-tag-main-event-and-more.html?p=1|work=PWInsider|date=September 27, 2018}}</ref> जनवरी ६, २०१९ का दिन इम्प्याक्ट रेस्लिङद्वारा आयोजित होमकमिङ नामक एक कार्यक्रममा ब्लाञ्चर्डको सामाना भल्किरीसँग उनको उपाधिका लागि भएको थियो जुन खेलमा अतिथि निर्णायकको रूपमा गेल किम आएकी थिइन्।<ref name="Johnson">{{cite web|last=Johnson|first=Mike|title=AUSTIN ARIES VS. JOHNNY IMPACT, CONCRETE JUNGLE MATCH AND MORE: COMPLETE IMPACT WRESTLING BOUND FOR GLORY COVERAGE FROM NYC|url=https://www.pwinsider.com/article/120973/eli-drakes-open-challenge-live-ongoing-impact-wrestling-bound-for-glory-coverage-from-nyc.html?p=1|work=PWInsider|date=October 14, 2018}}</ref> उक्त खेलकी अतिथि निर्णयक गेल किमले ब्लाञ्चर्डलाई आक्रमण गरेका कारण (जसलाई ब्लाञ्चर्डले नेपथ्यमा आक्रमण गरेकी थिइन्) उनले नकआउट्स उपाधि भल्किरी विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन्।<ref name="Carapola"/> ब्लाञ्चर्डले उनको गुमेको उपाधिका लागि पुनः भल्किरीसँग खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनी उपाधि जित्न असमर्थ रहिन्।<ref name="Johnson"/> ब्लाञ्चर्डले नकआउट्स उपाधि जित्न असफल रहेपछि उनको गेल किमसँग द्वन्द्व चर्किएको थियो जहाँ उनीहरूको दुवैले एक अर्काको खेलमा हस्ताक्षर गर्दै एकअर्कालाई आक्रमण गर्न सुरु गरेका थिए।<ref>{{cite web|last=Carapola|first=Stuart|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: THE NEW DESI ARNAZ HIT SQUAD DEBUTS, ALLIE STRUGGLES WITH THE DEMON LIVING WITHIN HER, HOMICIDE BATTLES PENTAGON JR, AND MORE|url=https://pwinsider.com/article/121467/complete-impact-wrestling-report-the-new-desi-arnaz-hit-squad-debuts-allie-struggles-with-the-demon-living-within-her-homicide-battles-pentagon-jr-and-more.html?p=1|work=PWInsider|date=November 1, 2018}}</ref> उनीहरू बीचको द्वन्द्वका करण इम्प्याक्ट रेस्लिङ द्वारा आयोजित रेबिलेसन नामक एक कार्यक्रम २८ अप्रिलका दिन आयोजना गरिएक‍ थियो जहाँ ब्लाञ्चर्डले किमलाई एकल खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन् भने उक्त खेल किमको उक्त पदोन्नतिका लागि अन्तिम खेल बन्न पुगेको थियो।<ref>{{cite web|last=Carapola|first=Stuart|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: FALLAH BAHH & KM LOSE IT ALL IN VEGAS, WE VISIT EDDIE EDWARDS IN THE MENTAL HOSPITAL, ELI DRAKE & TOMMY DREAMER TAKE IT TO THE EXTREME & MORE|url=https://www.pwinsider.com/article/122140/complete-impact-wrestling-report-fallah-bahh-km-lose-it-all-in-vegas-we-visit-eddie-edwards-in-the-mental-hospital-eli-drake-tommy-dreamer-take-it-to-the-extreme-more.html?p=1|work=PWInsider|date=November 29, 2018}}</ref><ref>{{cite web|last=Carapola|first=Stuart|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: THE ULTIMATE X QUALIFIERS BEGIN, RAVEN HELPS SPRING EDDIE EDWARDS OUT OF THE NUTHOUSE, IMPACT AND TAYA TAKE ON MOOSE AND TESSA, AND MORE|url=https://www.pwinsider.com/article/122309/complete-impact-wrestling-report-the-ultimate-x-qualifiers-begin-raven-helps-spring-eddie-edwards-out-of-the-nuthouse-impact-and-taya-take-on-moose-and-tessa-and-more.html?p=1|work=PWInsider|date=December 6, 2018}}</ref> जुलाई ७, २०१९ का दिन ब्लाञ्चर्डले सेमी क्यालहेन नामक एक पुरुष कुस्ती खेलाडीसँग एकल खेल खेलेकी थिइन् जुन खेल स्लामेभर्सरी १८ का दिन आयोजना गरिएको थियो तर उक्त खेलमा उनी सेमीसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Johnson|first=Mike|title=IMPACT VS. CAGE, LAX VS. LUCHA BROTHERS STEALS THE SHOW, NEW CHAMPIONS CROWNED & MORE: COMPLETE IMPACT WRESTLING HOMECOMING PPV COVERAGE|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=123002&p=3|work=PWInsider|date=January 6, 2019}}</ref> उनी पछि इम्प्याक्ट एक्स डिभिजन उपाधिका लागि सिँढी खेलमा सामेल भएकी थिइन् जुन खेल २० अक्टोबर २०१९ का दिन बाउन्ड फर ग्लोरी नामक एक कुस्ती कार्यक्रममा आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/125254/complete-impact-wrestling-against-all-odds-report-featuring-the-single-most-insane-closing-segment-of-all-time.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING – AGAINST ALL ODDS REPORT, FEATURING THE SINGLE MOST INSANE CLOSING SEGMENT OF ALL TIME|last=Carapola|first=Stuart|work=PWInsider|date=March 29, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/125691/complete-impact-wrestling-report-willie-mack-makes-a-new-friend-the-north-has-arrived-johnny-impact-pulls-another-one-over-on-brian-cage-and-more.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: WILLIE MACK MAKES A NEW FRIEND, THE NORTH HAS ARRIVED, JOHNNY IMPACT PULLS ANOTHER ONE OVER ON BRIAN CAGE, AND MORE|last=Carapola|first=Stuart|work=PWInsider|date=April 12, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/125879/complete-impact-wrestling-report-a-turning-point-in-the-budding-partnership-of-eli-drake-and-eddie-edwards-desmond-xavier-scores-a-major-upset-madman-fulton-crushes-tommy-dreamer-and-more.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: A TURNING POINT IN THE BUDDING PARTNERSHIP OF ELI DRAKE AND EDDIE EDWARDS, DESMOND XAVIER SCORES A MAJOR UPSET, MADMAN FULTON CRUSHES TOMMY DREAMER, AND MORE|last=Carapola|first=Stuart|work=PWInsider|date=April 19, 2019}}</ref> नोभेम्बर १९, २०२९ का दिन ब्लाञ्चर्ड इम्प्याक्ट विश्व उपाधिका लागि पुरुषहरूको गनलेट खेलमा सामेल भएकी थिइन् जहाँ उनले उक्त खेल जित्दै विश्व उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/tna-results/impact-bound-glory-live-results-brian-cage-vs-sami-callihan-295386|title=Impact Bound for Glory live results: Brian Cage vs. Sami Callihan|date=October 20, 2019|website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, UFC News, UFC results}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwtorch.com/site/2019/11/20/11-19-impact-wrestling-report-thomass-report-on-hour-long-gauntlet-match-with-moose-tessa-blanchard-brian-cage-michael-elgin-rich-swann-daga/|title=11/19 IMPACT WRESTLING REPORT: Thomas's report on hour-long Gauntlet Match with Moose, Tessa Blanchard, Brian Cage, Michael Elgin, Rich Swann, Daga -|date=November 20, 2019}}</ref> १२ जनवरी २०२० का दिन उनले तात्कालिक इम्प्याक्ट विश्व विजेता सेमी क्यालहेनलाई एकल खेलमा पराजित गर्दै उक्त उपाधि हात पर्न सफल भएकी थिइन् भने उनले उक्त उपाधि जित्ने पहिलो महिला कुस्ती खेलाडीको कीर्तिमान पनि राख्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="HTK2019">{{cite web|last=Moore|first=John|title=1/12 Impact Wrestling Hard To Kill results: Moore’s live review of Sami Callihan vs. Tessa Blanchard for the Impact World Championship, The North vs. Rich Swann and Willie Mack for the Impact Tag Titles, Ace Austin vs. Trey for the X Division Championship, Rob Van Dam vs. Brian Cage|url=https://prowrestling.net/site/2020/01/12/1-12-impact-wrestling-hard-to-kill-results-moores-live-review-of-sami-callihan-vs-tessa-blanchard-for-the-impact-world-championship-the-north-vs-rich-swann-and-willie-mack-for-the-impact-tag-tit/|work=Pro Wrestling Dot Net|date=January 12, 2020|accessdate=January 12, 2020}}</ref><ref name="First">{{cite web|url=https://www.prowrestlingsheet.com/tessa-blanchard-wins-impact-world-title/#.Xhv7olMza1s|last=Satin|first=Ryan|website=Pro Wrestling Sheet|date=January 12, 2020|title=WATCH: Tessa Blanchard Wins Impact World Championship At Hard To Kill}}</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == [[File:Tessa Blanchard CWF champion.jpg|thumb|upright|ब्लान्चर्ड सिएफडब्ल्यू महिला विजेताको रूपमा]] * '''अमेरिकी प्रो रेस्लिङ एलायन्स''' ** एपिडब्ल्यूए विश्व महिला उपाधि (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=2897|title=APWA World Ladies Championship « Titles Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190219015812/https://www.cagematch.net/?id=5&nr=2897 |date=2019-02-19 }}</ref> * '''क्यानडेली रेस्लिङ फेडरेसन''' ** सिएफडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=1&nr=181850|title=CWF Wrestlelusion VII « Events Database « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|website=www.cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191026052507/https://www.cagematch.net/?id=1 |date=2019-10-26 }}</ref> * '''द क्र्यास''' ** द क्र्यास महिला विजेता (१ पटक) * '''इष्ट कोष्ट रेस्लिङ फेडेरेसन''' ** इसिडब्ल्यूए महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=2081|title=ECWA Women's Championship « Titles Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160418170811/http://www.cagematch.net/?id=5&nr=2081 |date=2016-04-18 }}</ref> ** इसिडब्ल्यूए सुपर ८ चिकफाइट प्रतियोगिता (सन् २०१४)<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=26&nr=3090|title=Super 8 ChickFight Tournament « Tournaments Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150401050634/http://www.cagematch.net/?id=26&nr=3090 |date=2015-04-01 }}</ref> * '''एक्सोडस रेस्लिङ एलायन्स''' ** इडब्ल्यूए फ्लोरिडा ह्याभिवेट विजेता (१ पटक, पहिलो)<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=1309|title=EWA Florida Heavyweight Championship « Titles Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191019173151/https://www.cagematch.net/?id=5 |date=2019-10-19 }}</ref> ** इडब्ल्यूए ह्याभिवेट विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=1306|title=EWA Heavyweight Championship « Titles Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191019173151/https://www.cagematch.net/?id=5 |date=2019-10-19 }}</ref> * '''इम्प्याक्ट रेस्लिङ''' ** इम्प्याक्ट विश्व विजेता (१ पटक) ** इम्प्याक्ट नकआउट्स विजेता (१ पटक) ** मासअप प्रतियोगिता – सेमी क्यालहेनसँग ** इम्प्याक्ट वर्ष समाप्ति पुरस्कार (४ पटक) *** वर्षको नकआउट्स (सन् २०१८)<ref>[https://www.twitch.tv/videos/351428412 Impact Best of 2018 Fans' Choice Awards Reveal with Anthony Carelli and Alicia Atout! Behind the Lights Episode 34] retrieved December 20, 2018</ref> *** वर्षको उत्कृष्ट चाल (सन् २०१९) {{small|''क्रस जेरिकोको कडब्रेकर''}}<ref>{{cite web|last=|first=|title=Exclusive: X-Division Star & Finisher of the Year|url=https://impactwrestling.com/exclusive-x-division-star-finisher-of-the-year-revealed/|work=इम्प्याक्ट रेस्लिङ|accessdate=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201028210407/https://impactwrestling.com/exclusive-x-division-star-finisher-of-the-year-revealed/ |date=2020-10-28 }}</ref> *** वर्ष कुस्ती खेलाडी (सन् २०१९) *** वर्षको उत्कृष्ट खेल (सन् २०१९) {{small|'' स्लामेभर्सरी १७ मा सेमी क्यालहेन विरुद्ध''}} * '''लुचा लिब्रे एएए विश्वव्यापी''' ** एएए रेइना दे रिनास विजेता (१ पटक) * '''लकी प्रो रेस्लिङ''' ** किङ्स एन्ड क्विन्स प्रतियोगिता (सन् २०१५) – एन्टोनी ग्रेनीसँग<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=26&nr=3611|title=Kings And Queens Tournament « Tournaments Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160825181438/http://www.cagematch.net/?id=26&nr=3611 |date=2016-08-25 }}</ref> * '''पिसिडब्ल्यू अल्ट्रा''' ** पिसिडब्ल्यू अल्ट्रा महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=1&nr=136361|title=PCW ULTRA May The 4th « Events Database « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|website=www.cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331204606/https://www.cagematch.net/?id=1&nr=136361 |date=2019-03-31 }}</ref> * '''प्रो रेस्लिङ एक्सप्रेस''' ** पिडब्ल्यूएक्स महिला विजेता (१ पटक) * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** १०० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये शीर्ष ५ मा पर्न सफल (सन् २०१९) * '''रिमिक्स प्रो रेस्लिङ''' ** रिमिक्स प्रो फ्युरी रेस्लिङ विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=1732|title=Remix Pro Fury Championship « Titles Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023807/http://www.cagematch.net/?id=5&nr=1732 |date=2016-03-04 }}</ref> * '''राइज रेस्लिङ''' ** फोनिक्स अफ राइज विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=5&nr=3181|title=Phoenix Of RISE Championship « Titles Database « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database|website=www.cagematch.net|accessdate=17 February 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191019173151/https://www.cagematch.net/?id=5 |date=19 October 2019 }}</ref> ** राइज वर्ष समाप्ति पुरस्कार (२ पटक) *** वर्षको उत्कृष्ट खेल (सन् २०१८) {{small|मार्सिडेज मार्टिनेज विरुद्ध}}<ref name="RISEAwards2018">{{cite web|url=https://rise-wrestling.com/2018/12/24/your-votes-are-in-announcing-the-2018-rise-year-end-award-winners/|title=Your Votes Are In – Announcing The 2018 RISE Year-End Award Winners!|last=|first=|date=December 24, 2018|work=राइज रेस्लिङ}}</ref> * '''सिमर विमिन एथलेटिक्स''' ** सिमर ट्याग टिम विजेता (१ पकट) – भेनसी कार्भिनसँग<ref>{{cite web | url = http://pwinsider.com/article/105973/1113-shimmer-89-90-results-from-berwyn-il.html?p=1 | title = 11/13 Shimmer 89 & 90 results from Berwyn, IL | last=Bentley | first=Martin | date=November 14, 2016 | accessdate=November 14, 2016 | work=Pro Wrestling Insider}}</ref> * '''''स्पोर्ट्स इलुस्ट्रेटेड''''' ** १०० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये शीर्ष ३ मा पर्न सफल (सन् २०१८)<ref>{{cite web|url=https://www.si.com/wrestling/2018/12/28/wwe-wrestling-women-top-10-wrestlers-award|title=Counting down the top 10 women's wrestlers of 2018|first1=Justin Barrasso|last1=December 28|website=SI.com|accessdate=17 February 2019}}</ref> ** १०० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये दोस्रो स्थानमा पर्न सफल (सन् २०१९)<ref>{{cite web|last=Barrasso|first=Justin|title=The Top 10 Women Wrestlers of 2019|url=https://www.si.com/wrestling/2019/12/31/best-women-wrestlers-of-the-year-2019|work=SI.com|accessdate=December 31, 2019}}</ref> * '''वारियर रेस्लिङ''' ** डब्ल्यूडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=5&nr=4217|title=WW Women's Championship « Titles Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database|website=www.cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203153256/https://www.cagematch.net/?id=5&nr=4217 |date=2020-12-03 }}</ref> * '''विमिन अफ रेस्लिङ''' ** डब्ल्यूओडब्ल्यू विश्व विजेता (१ पटक) * '''विमेन सुपरस्टार अनसेन्सर्ड''' ** डब्ल्यूएसडब्ल्यू विजेता (१ पटक) * '''रेसलसर्कट''' ** डब्ल्यूसी लेड अफ रेस्लिङ विजेता (१ पटक)<ref name=WrestleCircus072217>{{cite web|url=https://wrestlecircus.com/pages/07-22-2017-squared-ring-circus|title=07/22/2017 – Show Results: Squared Ring Circus|accessdate=September 23, 2017|work=WrestleCircus|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114911/https://wrestlecircus.com/pages/07-22-2017-squared-ring-circus|archive-date=September 11, 2017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911114911/https://wrestlecircus.com/pages/07-22-2017-squared-ring-circus |date=September 11, 2017 }}</ref> ** डब्ल्यूसी साइडसो विजेता (१ पटक)<ref name=WrestleCircus072217/> * '''जेलो प्रो''' ** जेलो प्रो महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=5&nr=3625|title=Zelo Pro Women's Championship « Titles Database « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|website=www.cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191019173151/https://www.cagematch.net/?id=5 |date=2019-10-19 }}</ref> == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{commons category}} * {{IMDb name|id=7023128 |name=टेसा ब्लान्चर्ड}} [[श्रेणी:सन् १९९५ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] afn2bj72iy2b0aqzsy60al63ha97hge 0 111141 1354625 1317057 2026-05-08T07:49:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354625 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name = टाया भल्किरी |image = Taya Valkyrie 2018.jpg |caption = सन् २०१८ मा भल्किरी |birthname = काइरा रिनी फोस्टर |birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1983|10|22}} |birth_place = ब्रिटिस कोलम्बिया, क्यानडा |resides = लस एन्जल्स, क्यालिफोर्निया, अमेरिका<ref>{{cite journal | last = Meltzer | first = Dave | authorlink = | date = August 1, 2016 | title = August 1, 2016 Wrestling Observer Newsletter: Brand split week one, Brock Lesnar and the WWE Wellness Policy | journal = रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर| location = क्यालिफोर्निया| issn = 1083-9593 | page=45 | quote=}}</ref> |spouse = {{marriage|जोन मोरिसन|June 1, 2018}} |names = काइरा फोस्टर<br>'''टाया'''<ref name="OWOW">{{cite web|title=टाया भल्किरी|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/bios/t/taya-valkyrie/|website=अनलाइन वर्ल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=March 21, 2016}}</ref><br />'''टाया मुण्डो'''<ref name="OWOW"/><br />'''टाया भल्किरी'''<ref name="OWOW"/> |height = {{height|m=1.73}} |weight = {{convert|145|lb|kg|abbr=on}} |billed = भिक्टोरिया, ब्रिटिस कोलम्बिया |trainer = लेन्स स्टोर्म |debut = सन् २०१० |retired = |website = }} '''काइरा रिनी हिनिगेन''' (जन्म: २२ अक्टोबर १९८३) एक [[क्यानडा|क्यानडेली]] व्यवसायिक महिला कुस्ती खेलाडी हुन् जो हाल अमेरिकी कुस्ती पदोन्नति इम्प्याक्ट रेस्लिङमा टाया भल्किरीको नामले कुस्ती खेल्दै आएकी छिन्। उनले इम्प्याक्ट रेस्लिङमा एकपटक नकआउट्स उपाधि र मेखिकोमा आधारित लुचा लिब्रे एएए विश्वव्यापीमा एकपटक महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। उनी हाल एएए रिनेस रेइना डि रिनासका तात्कालिक महिला उपाधि विजेता हुन्। उनी महिला लुचा क्यापिटलकी पहिलो विजेता पनि हुन्। == व्यवसायीक कुस्ती कार्यकाल == ===प्रशिक्षण तथा सुरुवाती कार्यकाल (सन् २०१०–२०११)=== सन् २०१० मा हिनिगेनले लेन्स स्ट‍र्मद्वारा निर्माण गरिएको स्टोर्म रेस्लिङ एकेडेमीमा लेन्स स्टोर्मसँग प्रशिक्षण लिन सुरु गरेकी थिइन्। उनी लेन्सको क्यानडेली वास्तविक कार्यक्रम वर्ल्ड अफ हर्ट र रोडी पिपर द्वारा सञ्चालन गरिएको कार्यक्रमहरूमा पनि सामेल भएकी थिइन्। त्यहीँबाट उनले क्यानडा स्थित अन्य कुस्ती पदोन्नतिहरूमा कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन् जहाँबाट उनले आफ्नो रिङ नाम टाया भल्किरीको रूपमन प्रस्तुत हुन थालेकी थिइन् भने उनले प्रायःजस‍ समय इलिट क्यानडियन च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा बिताएकी थिइन्। === डब्ल्युडब्ल्युई (सन् २०११) === सन् २०११ को अक्टोबरमा उनले डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् भने उनले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्रमा कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्। डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्रहरूमा आधिकारिक रूपमा कुनैपनि कुस्ती नखेलेकी उनी पछि सन् २०११ मा अमेरिकी स्वतन्त्र सर्किट तथा क्यानडेली कुस्ती पदोन्नतिहरूमा कुस्ती खेल्नका लागि गएकी थिइन्। === लुचा लिब्रे एएए विश्वव्यापी (सन् २०१२–२०१७) === सन् २०१२ नोभेम्बर ३ का दिन फोर्स्टरले लुचा लिब्रे एएए विश्वव्यापीमा आफ्नो रिङ नाम टाया भाल्किरीको रूपमा उक्त पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनी छ खेलाडी मिश्रित ट्याग टिम खेलमा पर्दापण गरेकी थिइन् जुन खेलमा उनी ग्रान अपाची र मेरी अपाचीको टोलीमा सामेल भएकी थिइन्। सन् २०१२ देखि सन् २०१३ को अन्त्य तिर उनले उक्त पदोन्नतिमा विभिन्न एकल तथा ट्याग टिम खेलहरू खेलेकी थिइन्।<ref name=ReyDeReyes2013>{{cite web|url= http://superluchas.com/faby-apache-vence-a-lufisto-y-se-convierte-en-la-nueva-reina-de-reinas-aaa-reydereyes/|title=¡Faby Apache vence a @LuFisto y se convierte en la nueva Reina de Reinas AAA! – #ReyDeReyes|last=Beltrán|first=William|date=March 17, 2013|accessdate=March 17, 2013|publisher=[[Super Luchas]]|language=Spanish}}</ref> सन् २०१३ मार्च ३ का दिन भल्किरीले जेनिफर ब्लेकलाई पराजित गर्दै एएए रेइना डे रिनास उपाधिको प्रतियोगिताको अन्तिम चरणमा प्रवेश गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url= http://www.wrestleview.com/featured-articles/48892-feature-viva-la-raza-lucha-weekly-for-6-7-14|title=FEATURE: VIVA LA RAZA! LUCHA WEEKLY FOR 6/7/14|last=Boutwell|first=Josh|date=June 7, 2014|accessdate=June 7, 2014|work=SuperLuchas}}</ref> उक्त खेलको दुई हप्ता पछि आयोजित रे डि रेइजमा भल्किरी फेर वे इलिमिनेस खेलमा फेबी अपाची, लुफिस्टो र मेरी अपाचीसँग खेल खेलेकी थिइन् तर उक्त खेलमा उनले खाली रहेको उपाधि जित्न असमर्थ रहिन्। <ref name=TMXXII>{{cite web|url= http://superluchas.net/2014/08/17/taya-valkyrie-nueva-reina-de-reinas/|title=Taya Valkyrie nueva Reina de Reinas|last=Cano Vela|first=Eduardo|date=August 17, 2014|accessdate=August 17, 2014|work=SuperLuchas|language=Spanish}}</ref> सन् २०१४ जुन ४ का दिन भल्किरीले चिन्टिया मोरेनो, ला योरचिटा, ला म्याग्निफीका, मेरी अपाची, सेक्सी लेडी र सेक्सी स्टारलाई एकै खेलमन हारउँदै फेबी अपाचीको रेइना डि रिनास उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web|title = Title Reigns " AAA Reina de Reinas Championship " Titles Database " CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database|url = http://www.cagematch.net/?id=5&nr=1287&page=5&reign=19&houseShows=true|website = cagematch.net|accessdate = November 9, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128085936/https://www.cagematch.net//?id=5&nr=1287&page=5&reign=19&houseShows=true |date=November 28, 2020 }}</ref> उक्त खेलको केही महिना पश्चात् अगष्ट १७ मा भल्किरीले फेबी अपाचीलाई उपाधिका लागि खेलमा पराजित गर्दै पहिलोपटक रेइना दे रिनास उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web | url=http://www.mediotiempo.com/lucha-libre/2017/03/19/ayako-hamada-la-nueva-reina-de-reinas-de-aaa | title=Ayako Hamada, la nueva Reina de Reinas de AAA | last=Rosales | first=Jorge | date=March 19, 2017 | accessdate=March 20, 2017 | work=MedioTiempo | language=Spanish}}</ref> सेप्टेम्बर १२ का दिन उनले उक्त उपाधि स्वतन्त्र टोटल इभेण्टमा कोकोरा फ्लोरेस, फेबी अपाची, करिना डुभाल, मुनिका र प्रिन्सेस मेटालिकाको विरुद्धमा उपाधि रक्षा गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web | url=http://www.luchalibreaaa.com/cronicas-aaa/nuevos-monarcas-aaa-tijuana/ | title=Nuevos monarcas AAA en Tijuana | date=April 21, 2017 | accessdate=April 21, 2017 | work=LuchaLibreAAA| language=Spanish}}</ref> उनले उक्त उपाधि सन् २०१७ मार्च १९ का दिन अयोको हमान्डा विरुद्धको खेलमा गुमाउन पुगेकी थिइन्।<ref>{{cite web | url=http://www.mediotiempo.com/lucha-libre/2017/07/01/taya-fue-desconocida-como-reina-de-reinas | title=Taya fue desconocida como Reina de Reinas | date=July 1, 2017 | accessdate=July 18, 2017 | work=MedioTiempo | language=Spanish}}</ref> उनीहरूको बीको पुनः खेल अप्रिल २१ का दिन आयोजना गरिएको थियो जहाँ उनले हमान्डलाई उपाधिका लागि खेलमा पराजित गर्दै दोस्रोपटक रेइना दे रिनास उपाधि हात पार्न सफल भएकी थिइन्।<ref name=AAADeparture>{{cite web | url=http://superluchas.com/2017/07/16/sexy-star-regresa-aaa-taya-deja-la-empresa/ | title=Sexy Star regresa a AAA… Taya deja la empresa | last=Bergonzi | first=Ezequiel | date=July 16, 2017 | accessdate=July 17, 2017 | work=Superluchas | language=Spanish}}</ref> १ जुलाई २०१७ का दिन एएए कुस्ती पदोन्नतिका प्रबन्धकले भल्किरीले जितेको रेइना दे रिनास उपाधि खाली रहेक‍ जानकारी गराएका थिए भने उक्त पदोन्नतिमा सेक्सी स्टार पुनः फर्किइन् र उनले उक्त उपाधि पछि जितेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=Taya, Johnny Mundo, AAA at Odds Over Weird Championship Situation|url=https://www.fightful.com/taya-johnny-mundo-aaa-odds-over-weird-championship-situation|website=Fightful|accessdate=July 19, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728075402/https://www.fightful.com/taya-johnny-mundo-aaa-odds-over-weird-championship-situation |date=July 28, 2017 }}</ref> === इम्प्याक्ट रेस्लिङ === ==== सुरुवाती कार्यकाल (सन् २०१७-२०१९) ==== सन् २०१७ सेप्टेम्बर ७ का दिन भल्किरीले अमेरिकी एक कुस्ती पदोन्नति संस्था इम्प्याक्ट रेस्लिङमा पर्दापण गरेकी थिइन् भने उनले उक्त पदोन्नति अन्तर्गतको पहिलो उपस्थितिमानै रोज मेरीलाई आक्रमण गरेकी थिइन्। <ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/112172/complete-gfw-tna-fto-impact-wrestling-report-konnan-actually-cuts-a-pretty-funny-promo-on-laxs-next-challengers-taryn-terrell-returns-to-the-ring-more-triplemania-coverage-than-you-can-shake-a-stick-at-yes-including-that-footage-more-filler-than-a-box-of-jelly-donuts-sydal-gets-his-shot-at-the-global-title-and-more.html?p=1|title=COMPLETE (GFW? TNA? FTO?) IMPACT WRESTLING REPORT: KONNAN ACTUALLY CUTS A PRETTY FUNNY PROMO ON LAX'S NEXT CHALLENGERS, TARYN TERRELL RETURNS TO THE RING, MORE TRIPLEMANIA COVERAGE THAN YOU CAN SHAKE A STICK AT (YES, INCLUDING THAT FOOTAGE), MORE FILLER THAN A BOX OF JELLY DONUTS, SYDAL GETS HIS SHOT AT THE GLOBAL TITLE, AND MORE|date=September 7, 2017|accessdate=September 7, 2017|publisher=Pro Wrestling Insider}}</ref> उक्त घटनाको एक हप्ता पश्चात् आयोजित इम्प्याक्टको एक श्रृङ्खलामा भल्किरीले उनको पहिलो खेलमा एम्बर नोभालाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/112301/complete-impact-wrestling-report-lax-stays-classy-unexpected-good-news-for-grado-eli-drakes-next-challenger-is-determined-lashley-makes-his-decision-and-more.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: LAX STAYS CLASSY, UNEXPECTED GOOD NEWS FOR GRADO, ELI DRAKE'S NEXT CHALLENGER IS DETERMINED, LASHLEY MAKES HIS DECISION, AND MORE|date=September 14, 2017|accessdate=September 14, 2017|publisher=Pro Wrestling Insider}}</ref> सन् २०१७ को सेप्टेम्बर र अक्टोबर महिना भरि रोज मेरी र भल्किरी बीचको द्वन्द्व चलिरहेको थियो जसको फलस्वरूप उनीहरूको बीच पछि खेल आयोजना गरिएको थियो जुन भल्किरीले जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/112465/impact-wrestling-tv-report.html?p=1|title=IMPACT WRESTLING TV REPORT|date=September 21, 2017|accessdate=September 21, 2017|publisher=Pro Wrestling Insider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/112621/impact-wrestling-victory-road-report.html?p=1|title=IMPACT WRESTLING VICTORY ROAD REPORT|date=September 29, 2017|accessdate=September 29, 2017|publisher=Pro Wrestling Insider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/112882/complete-impact-wrestling-report-so-many-promos-and-video-packages-that-the-first-match-doesnt-air-until-an-hour-and-ten-minutes-in-moose-goes-back-to-american-top-team-with-a-friend-and-a-couple-of-steel-pipes-andwell-not-much-else.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: SO MANY PROMOS AND VIDEO PACKAGES THAT THE FIRST MATCH DOESN'T AIR UNTIL AN HOUR AND TEN MINUTES IN, MOOSE GOES BACK TO AMERICAN TOP TEAM WITH A FRIEND AND A COUPLE OF STEEL PIPES, AND...WELL, NOT MUCH ELSE|date=October 12, 2017|accessdate=October 12, 2017|publisher=Pro Wrestling Insider}}</ref> उनीहरू बीच पुनः खेल बाउन्ड फल ग्लोरी नामक एक कार्यक्रममा आयोजना हुने भनिएक‍ थियो तर उक्त खेल खेल्न भल्किरी असमर्थ रहिन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/113013/complete-impact-wrestling-report-dan-lambert-cuts-one-of-the-best-promos-in-years-trevor-lee-thinks-hes-negan-lots-and-lots-of-footage-from-mexico-now-ive-seen-it-alla-joseph-park-heel-turn.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: DAN LAMBERT CUTS ONE OF THE BEST PROMOS IN YEARS, TREVOR LEE THINKS HE'S NEGAN, LOTS AND LOTS OF FOOTAGE FROM MEXICO, NOW I'VE SEEN IT ALL...A JOSEPH PARK HEEL TURN|date=October 19, 2017|accessdate=October 19, 2017|publisher=Pro Wrestling Insider}}</ref> ५ महिनासम्मको अस्थायी अवकाश पश्चात् भल्किरी सन् २०१८ मार्च १ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा पुनः फर्किएकी थिइन् जहाँ उनले फेरी रोज मेरीलाई आक्रमण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113346|title=MATCH YANKED FROM BOUND FOR GLORY PPV|date=November 4, 2017|accessdate=November 4, 2017|publisher=Pro Wrestling Insider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/113355/why-taya-will-miss-ppv-nashville-office-update-top-exec-let-go-by-impact-and-more.html?p=1|title=WHY TAYA WILL MISS PPV, NASHVILLE OFFICE UPDATE, TOP EXEC LET GO BY IMPACT AND MORE|date=November 4, 2017|accessdate=November 4, 2017|publisher=Pro Wrestling Insider}}</ref> अप्रिल १२ का दिन आयोजित इम्प्याक्टको एक श्रृङ्खलामा भल्किरी र उनको खेल जारी गरिएको थियो जहाँ भल्किरी मेरीसँग पराजित भएकी थिइन् भने उक्त खेल पश्चात् उनीहरू बीचको द्वन्द्वको पनि अन्त्य भएको थियो।<ref name="Pro Wrestling Insider">{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/115830/ongoing-impact-wrestling-report.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: THE EC3 "DO BUSINESS ON YOUR WAY OUT THE DOOR" TOUR CONTINUES, TAYA VALKYRIE RETURNS TO RENEW HER FEUD WITH ROSEMARY, LAUREL VAN NESS HAS A COMMITMENT CEREMONY WITH THE KNOCKOUTS TITLE, SAMI LEGIT NEARLY KILLS EDDIE EDWARDS WITH A BASEBALL BAT, AND MORE|date=March 1, 2018|accessdate=March 1, 2018|publisher=Pro Wrestling Insider}}</ref> भल्किरी पछि ५ महिनाको अवकाश पश्चात् सन् २०१८ को सेप्टेम्बर महिनामा इम्प्याक्टमा फिर्ता भएकी थिइन् तर उनले उक्त पदोन्नतिमा फर्किने बित्तिकै तात्कालिक इम्प्याक्ट नकआउट्स विजेता टेसा ब्लाञ्चर्डलाई उनको उपाधिका लागि चुनौती दिन सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/116807/complete-impact-wrestling-report-scott-steiner-returns-and-trades-snaps-with-konnan-rosemary-faces-taya-valkyrie-in-a-demons-dance-the-innovator-of-violence-returns-and-more.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: SCOTT STEINER RETURNS AND TRADES SNAPS WITH KONNAN, ROSEMARY FACES TAYA VALKYRIE IN A DEMON'S DANCE, THE INNOVATOR OF VIOLENCE RETURNS, AND MORE|work=Pro Wrestling Insider|accessdate=April 12, 2018}}</ref><ref>{{cite web|last=Johnson|first=Mike|title=AUSTIN ARIES VS. JOHNNY IMPACT, CONCRETE JUNGLE MATCH AND MORE: COMPLETE IMPACT WRESTLING BOUND FOR GLORY COVERAGE FROM NYC|url=https://www.pwinsider.com/article/120973/eli-drakes-open-challenge-live-ongoing-impact-wrestling-bound-for-glory-coverage-from-nyc.html?p=1|work=PWInsider|date=October 14, 2018}}</ref> जनवरी ६, २०१९ का दिन इम्प्याक्ट रेस्लिङद्वारा आयोजित होमकमिङ नामक एक कार्यक्रममा ब्लाञ्चर्डको सामाना भल्किरीसँग उनको उपाधिका लागि भएको थियो जुन खेलमा अतिथि निर्णायकको रूपमा गेल किम आएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Carapola|first=Stuart|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: RICH SWANN IS SCARED TO DEATH OF SAMI CALLIHAN, ELI DRAKE VISITS RAVEN IN THE NUT HOUSE (AND TRIES TO CONVINCE HIM TO DOWNLOAD THE GWN APP), EDDIE EDWARDS FINDS HIS WAY BACK TO IMPACT (STILL WEARING HIS HOSPITAL CLOTHES)|url=https://pwinsider.com/article/122467/complete-impact-wrestling-report-rich-swann-is-scared-to-death-of-sami-callihan-eli-drake-visits-raven-in-the-nut-house-and-tries-to-convince-him-to-download-the-gwn-app-eddie-edwards-finds-his-way-back-to-impact-still-wearing-his-hospital-clothes.html?p=1|work=PWInsider|date=December 13, 2018}}</ref><ref>{{cite web|last=Carapola|first=Stuart|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: 2018 YEAR IN REVIEW PART 1|url=https://www.pwinsider.com/article/122650/ongoing-impact-wrestling-report-2018-year-in-review-part-1.html?p=1|work=PWInsider|date=December 20, 2018}}</ref> उक्त खेलकी अतिथि निर्णयक गेल किमले ब्लाञ्चर्डलाई आक्रमण गरेका कारण (जसलाई ब्लाञ्चर्डले नेपथ्यमा आक्रमण गरेकी थिइन्) भल्किरी ब्लाञ्चर्डलाई पराजित गर्दै नकआउट्स उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Johnson|first=Mike|title=IMPACT VS. CAGE, LAX VS. LUCHA BROTHERS STEALS THE SHOW, NEW CHAMPIONS CROWNED & MORE: COMPLETE IMPACT WRESTLING HOMECOMING PPV COVERAGE|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=123002&p=3|work=PWInsider|date=January 6, 2019}}</ref> उनले उक्त उपाधि सन् २०२० जनवरी १८ का दिन ग्रेस विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन्।<ref name="Pro Wrestling Insider"/><ref>{{cite web |last1=Dunning |first1=Kyle |title=Impact Wrestling Results - March 15th, 2019 |url=https://www.ewrestlingnews.com/results/impact-wrestling-results-3-15-2019 |website=EWrestlingNews |accessdate=March 16, 2019 |date=March 15, 2019}}</ref> ==== सबैभन्दा लामो समयसम्म नकआउट्स विजेता (सन् २०१९–२०२०)==== जनवरी ६, २०१९ का दिन इम्प्याक्ट रेस्लिङद्वारा आयोजित होमकमिङ नामक एक कार्यक्रममा ब्लाञ्चर्डको सामाना भल्किरीसँग उनको उपाधिका लागि भएको थियो जुन खेलमा अतिथि निर्णायकको रूपमा गेल किम आएकी थिइन्। उक्त खेलकी अतिथि निर्णयक गेल किमले ब्लाञ्चर्डलाई आक्रमण गरेका कारण (जसलाई ब्लाञ्चर्डले नेपथ्यमा आक्रमण गरेकी थिइन्) भल्किरी ब्लाञ्चर्डलाई पराजित गर्दै नकआउट्स उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। ब्लाञ्चर्डले उनको गुमेको उपाधिका लागि पुनः भल्किरीसँग खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनी उपाधि जित्न असमर्थ रहिन्। उपाधिको जितसँग भल्किरीले उनको उपाधि इम्प्याक्ट र मेखिकोमा आयोजित विभिन्न कुस्ती कार्यक्रमहरूमा अन्य खेलाडीको विरुद्धमा आफूसँगै कायम गर्न सफल भएकी थिइन्। उनले उपाधि लामो समयसम्म आफूसँगै कायम राख्न सफल भएका कारण उनले पहिलाकी सबैभन्दा लामो समयसम्म नकआउट्स उपाधि विजेता टेरन ट्रेललाई पछि पार्दै सबैभन्दा लामो समयसम्म नकआउट्स विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्। उनले आफ्नो नकआउट्स उपाधि सन् २०१९ मा इम्प्याक्ट रेस्लिङ द्वारा आयोजित बाउन्ड फर ग्लोरीमा जोर्डेन ग्रेसलाई र हार्ड टु किल नामक एक कुस्ती कार्यक्रममा ओडिबीलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। उनले उक्त उपाधि सन् २०२० जनवरी १८ का दिन ग्रेस विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन्।<ref>https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=133056</ref> === एएएमा फिर्ता (सन् २०१८–हाल)=== अक्टोबर ३१ का दिन एएएले इम्प्याक्टको प्रतिनिधित्व गर्दै फेसबुक लाइभमा प्रसारित लुचा क्यापिटलमा टाया एएएमा फिर्ता भएको जानकारी गराएको थियो। सन् २०१८ नोभेम्बरमा टाया एएएमा फिर्ता भएकी थिइन् भने उनको पहिलो खेलमा उनी अष्ट्रेलियन सुसाइडसँग पराजित भएकी थिइन्। ५ डिसेम्बरका दिन टायाले ला हिदरालाई एक प्रतिस्पर्धाको सेमिफाइनल खेलमा पराजित गर्ने सफल भएकी थिइन्। १९ डिसेम्बर २०१८ का दिन टायाले कियरा र भनिलालाई एक खेलमा पराजित गर्दै महिला लुचा क्यापिटल प्रतियोगिता जित्न सफल भएकी थिइन् भने सोही दिन उनले एएए रेइना डे रिनास उपाधिका लागि भविष्यमा उपाधि विजेतासँग खेल खेल्न पाउने भएकी थिइन्। १५ सेप्टेम्बर २०१९ का दिन भल्किरीले इम्प्याक्ट रेस्लिङ र एएएको एक कार्यक्रम लुचा इनभिडासमा कुस्ती खेलेकी थिइन् जहाँ उनले तात्कालिक उपाधि विजेता टेसा ब्लाञ्चर्डलाई पराजित गर्दै एएए रेइना दे रिनास उपाधि तेस्रोपटक जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.f4wonline.com/mexico/aaa-invading-ny-live-results-cain-velasquezs-us-ring-debut-292466|title=AAA Invading NY live results: Cain Velasquez's US in-ring debut|date=September 15, 2019|website=The Wrestling Observer Newsletter|accessdate=September 15, 2019}}</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == * '''डिडिटी प्रो रेस्लिङ''' ** आइरनमेन ह्याभिमेटलवेट विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/japan/ddt/ironman-hm.html|title=Ironman Heavymetalweight Title|accessdate=August 12, 2016|publisher=Wrestling-Titles.com}}</ref> *'''हेभी अन रेस्लिङ''' **हेभि अन रेस्लिङ महिला विजेता (१ पटक) * '''इम्प्याक्ट रेस्लिङ''' ** इम्प्याक्ट नकआउट्स विजेता (१ पटक) ** इम्प्याक्ट वर्ष समाप्ति पुरस्कार (१ पटक) *** इम्प्याक्ट वर्ष समाप्ति पुरस्कार (सन् २०१९)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Best of 2019 Part One Recap|url=https://impactwrestling.com/best-of-2019-night-one-recap/|work=इम्प्याक्ट रेस्लिङ|accessdate=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113182440/https://impactwrestling.com/2019/12/29/best-of-2019-night-one-recap/ |date=2020-11-13 }}</ref> *'''आइरनफिस्ट रेस्लिङ''' **आइरनफिस्ट महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web |url=https://www.cagematch.net/?id=5&nr=4417 |title=Ironfist Women's Championship |website=Cagematch.net |accessdate=August 25, 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201120042712/https://www.cagematch.net/?id=5&nr=4417 |date=November 20, 2020 }}</ref> * '''लुचा लिब्रे एएए विश्वव्यापी''' ** एएए रेइना दे रिनास विजेता (३ पटक)<ref name=AAATijuana>{{cite web | url=http://www.luchalibreaaa.com/cronicas-aaa/nuevos-monarcas-aaa-tijuana/ | title=Nuevos Monarcas AAA en Tijuana | date=April 22, 2017 | accessdate=April 22, 2017 | work=Lucha Libre AAA Worldwide | language=स्पेनी}}</ref> ** लुचा क्यापिटल (सन् २०१८) ** वर्षको लुचादोर (सन् २०१४, सन् २०१५)<ref>{{cite web|url=http://luchalibreaaa.com/noticiasaaa/item/2002-taya-luchadora-del-2014.html|title=Taya: Luchadora del 2014|accessdate=January 13, 2015|work=लुचा लिब्रे एएए विश्वव्यापी|language=स्पेनी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232015/http://luchalibreaaa.com/noticiasaaa/item/2002-taya-luchadora-del-2014.html |date=March 3, 2016 }}</ref><ref>{{cite journal|last=Meltzer|first=Dave|authorlink=Dave Meltzer|date=January 11, 2016|title=January 11, 2016 Wrestling Observer Newsletter: Cena out with shoulder injury, New Japan stars to WWE|journal=Wrestling Observer Newsletter|location=क्यालिफोर्निया|issn=1083-9593|page=59}}</ref> *'''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' **१०० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये शीर्ष १५ मा पर्न सफल'' (सन् २०१९) <ref>{{cite web |title=Pro Wrestling Illustrated Top 100 Female Wrestlers Results |url=https://wrestlingtravel.org/2019/11/01/pwi-top-100-female-wrestlers-2019-full-list/ |publisher=Wrestling Travel |accessdate=November 9, 2019 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191115075114/https://wrestlingtravel.org/2019/11/01/pwi-top-100-female-wrestlers-2019-full-list/ |date=November 15, 2019 }}</ref> *'''''स्पोर्ट्स इलुस्ट्रेटेड''''' **१० महिला खेलाडी मध्ये शीर्ष ५ मा पर्न सफल (सन् २०१९)<ref>{{cite web|last=Barrasso|first=Justin|title=The Top 10 Women Wrestlers of 2019|url=https://www.si.com/wrestling/2019/12/31/best-women-wrestlers-of-the-year-2019|work=SI.com|accessdate=December 31, 2019}}</ref> == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category}} * {{Twitter|id=thetayavalkyrie}} * [https://impactwrestling.com/talent-roster/taya-valkyrie/ इम्प्याक्टको आधिकारिक जालस्थलमा भल्किरी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190715122916/https://impactwrestling.com/talent-roster/taya-valkyrie/ |date=2019-07-15 }} * {{IMDb name|6280099|टाया भल्किरी}} [[श्रेणी:क्यानडेली महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८३ मा जन्म]] frxog0bn8g3csqnn5kuhyumk0ye2qxp 0 111149 1354550 1300278 2026-05-08T00:23:13Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354550 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler | name = अलेक्सा ब्लिस | image = Alexa Bliss SmackDown Women's Champion 2016.jpg | caption = सन् २०२० मा ब्लिस | birthname = अलेक्सिस कैफमेन | birth_date = {{birth date and age|1991|8|9|mf=yes}} | birth_place = कोलम्बस, ओहायो | residence = ओर्लान्डो, फ्लोरिडा, [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] | alma_mater = अक्रोन विश्वविद्यालय | names = '''अलेक्सा ब्लिस''' | height = ५ फिट १ इन्च | weight = १०२ पाउन्ड<ref>{{Cite web|url=https://ottawasun.com/2016/11/21/wwe-star-alexa-bliss-not-afraid-to-speak-her-mind/wcm/8ec071d0-53a7-4dce-a4e6-ff3ff97a4c8b|title=WWE star Alexa Bliss not afraid to speak her mind &#124; Ottawa Sun|date=November 21, 2016}}</ref> | billed = कोलम्बस, ओहायो | trainer = <ref>{{Cite web|url=https://torontosun.com/sports/wrestling/through-adversity-came-bliss-for-wrestlemania-35-host|title=Through adversity came Bliss for WrestleMania 35 host &#124; Toronto Sun|date=April 6, 2019}}</ref><br>डब्ल्युडब्ल्युई प्रशिक्षण क्षेत्र<ref name="PerformanceCenter">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwenxt/new-nxt-head-coach-and-assistant-head-coach-named|title=New Head Coach and Assistant Head Coach named for NXT, WWE's developmental system|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=February 23, 2017|quote=}}</ref> | debut = २० सेप्टेम्बर २०१३<ref>{{cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=130550|title=WWE NXT Live|website=cagematch.net|accessdate=February 23, 2017|quote=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170507132046/https://www.cagematch.net/?id=1&nr=130550 |date=May 7, 2017 }}</ref> }} '''अलेक्सिस कौफमेन''' (जन्म:९ अगष्ट १९९१) एक [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] व्यावसायिक महिला कुस्ती खेलाडी हुन् जो हाल [[डब्ल्युडब्ल्युई]]को मुख्य कार्यक्षेत्र स्म्याकडाउनमा अलेक्सा ब्लिसको नामले कुस्ती खेल्दै आएकी छिन्। सन् २०१३ मे महिनामा ब्लिसले डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् भने उनले तात्कालिक समयमा अमेरिकाको फ्लोरिडा स्थित डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्। सन् २०१६ जुलाईमा ब्लिसले डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्रमा पर्दापण गरेकी थिइन् भने उनी सन् २०१६ को डब्ल्युडब्ल्युई ड्राफ्ट अन्तर्गत स्म्याकडाउनमा सरुवा भएकी थिइन्। ब्लिसले स्म्याकडाउनमा पर्दापण गरेको केही महिना पछि स्म्याकडाउनम महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् जुन उनको डब्ल्युडब्ल्युईको पहिलो उपाधि जित थियो भने उनले पछि उक्त उपाधिलाई पुन जित्दै दुई पटक स्म्याबडाउन महिला विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०१७ मा डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित ड्राफ्ट अन्तर्गत ब्लिसलाई ''र''मा स्थानान्तरण गरिएको थियो भने उनले ''र''मा पर्दापण गरेक‍ केही महिना पश्चात् ''र'' महिला उपाधि पनि जित्न सफल भएकी थिइन् जसले गर्दा उनी दुवै उपाधि जित्ने पहिलो महिला कुस्ती खेलाडी बन्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०१८ मनी इन द बेङ्क नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा दोस्रोपटक महिला कुस्ती खेलाडीहरूका लागि मनी इन द बेङ्क खेल आय‍जना गरिएको थियो जसलाई ब्लिसले जित्न सफल भएकी थिइन् भने उनले सोही दिन उनको उक्त सम्झौतालाई क्यास इन गर्दै दोस्रो ''र'' महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०१९ अगष्टमा ब्लिस र निकी क्रसको टोलीले पहिलो डब्ल्युडब्ल्युई महिला ट्याग टिम उपाधि पनि जित्न सफल भएका थिए। समग्रमा हालसम्म ब्लिसले डब्ल्युडब्ल्युई ६ वटा उपाधिहरू जित्न सफल भएकी छिन् भने सन् २०१८ मा उनले पहिलो इलिमिनेसन चेम्बर खेल पनि जित्न सफल भएकी थिइन्। == व्यावसायिक कुस्ती कार्यकाल == === डब्ल्युडब्ल्युई === ==== एनएक्सटी (सन् २०१३–२०१६) ==== [[File:Alexa Bliss WrestleMania Axxess 2015.jpg|thumb|left|150px|सन् २०१५ मा ब्लिस]] सन् २०१३ मे महिनामा ब्लिसले डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् भने उनले तात्कालिक समयमा अमेरिकाको फ्लोरिडा स्थित डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_71434.shtml|title=WWE News: NXT spoilers summer episodes – first NXT Women's champ, Flair, more, plus NXT TV in the U.S.?|last=Caldwell|first=James|date=July 21, 2013|accessdate=July 21, 2013|work=Pro Wrestling Torch}}</ref> सन् २०१३ जुलाई २४ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा उनले उक्त पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनी पहिलो एनएक्सटी महिला विजेता पेइजलाई पहिलो एनएक्सटी महिला विजेता बनेकामा बधाई ज्ञापन गर्न देखा परेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=Meet Alexa Bliss and Veronica Lane: NXT Divas Debut New Names|url=http://www.diva-dirt.com/79095/meet-alexa-bliss-and-veronica-lane-nxt-divas-debut-new-names|publisher=Diva Dirt|accessdate=October 29, 2014|date=August 27, 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Alexa Bliss Added to WWE.com's NXT Roster|url=http://www.diva-dirt.com/79283/alexa-bliss-added-to-wwe-coms-nxt-roster/|publisher=Diva Dirt|accessdate=October 29, 2014}}</ref> सन् २०१३ अगष्टमा उनले आफ्नो रिङ नाम अलेक्सा ब्लिसमा परिवर्तन गरेकी थिइन्। सन् २०१३ नोभेम्बर २० का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा ब्लिसले रिङ उद्घोषकको रूपमा काम गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=James|first=Justin|title=JAMES'S WWE NXT REPORT 11/20 – Week 73: Bo Dallas returns, Beat the Clock Challenge ensues, Ohno/Hero wrestles prior to his release, Overall Reax|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_74674.shtml|publisher=PWTorch|accessdate=February 1, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last1=Namako|first1=Jason|title=WWE NXT Results – 11/21/13 (Beat the Clock Challenge)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/45157|website=wrestleview.com|accessdate=October 27, 2014}}</ref> सन् २०१४ अप्रिल ६ का दिन ब्लिस डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित सबैभन्दा ठूलो वार्षिक कार्यक्रम रेसलमेनिया ३० मा ठूलो पर्दामा देखा परेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=WRESTLEMANIA 30 PPV RESULTS (Hour 1): Complete "virtual-time" coverage of Bryan vs. Hunter, Hogan & Austin & Rock open PPV|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_77519.shtml|website=Pro Wrestling Torch|accessdate=January 31, 2015|date=April 6, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Johnon|first=Mike|title=LIVE NOTES FROM WRESTLEMANIA 30|url=http://www.pwinsider.com/article/84815/live-notes-from-wrestlemania-30.html|website=pwinsider.com|accessdate=October 28, 2014}}</ref> उनले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटी अन्तर्गत पहिलो खेल सन् २०१४ मे ८ का दिन खेलेकी थिइन् जसमा खाली रहेक‍ एनएक्सटी महिला उपाधिका एक महिला प्रतियोगी बीच एक प्रतियोगिता आयोजना गरिएको थियो।<ref name=spoilersMay>{{cite web|last=Namako|first=Jason|title=SPOILERS: WWE NXT TV Tapings (5/1 to 5/22)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/48149-spoilers-wwe-nxt-tv-tapings-5-1-to-5-22|publisher=Wrestleview|accessdate=April 24, 2014}}</ref><ref name=DebutMatch>{{cite web|last=Trionfo|first=Richard|title=WWE NXT REPORT: KALISTO DEBUTS; WOMEN'S TITLE TOURNAMENT CONTINUES; WHO IS THE NUMBER ONE CONTENDER FOR THE NXT CHAMPIONSHIP?|url=http://www.pwinsider.com/article/85518/ongoing-wwe-nxt-report-womens-title-tournament-continues-kalisto-makes-his-nxt-in-ring-debut.html|publisher=PWInsider|accessdate=May 9, 2014}}</ref><ref name=SemiFinals>{{cite web|last=Trifono|first=Richard|title=ONGOING WWE NXT REPORT: A CHALLENGE FOR THE TAG CHAMPIONS?; ONE FINALIST SET FOR THE WOMEN'S TITLE AT TAKEOVER; BO GIVEN A DO OR DIE SITUATION|url=http://www.pwinsider.com/article/85675/ongoing-wwe-nxt-report-a-challenge-for-the-tag-champions-one-finalist-set-for-the-womens-title-at-takeover-bo-given-a-do-or-die-situation.html|publisher=PWINSIDER|accessdate=May 16, 2014}}</ref> ब्लिसले उक्त उपाधिका लागि पहिलो चरणमा भुतपुर्व डिभास विजेता अलिसा फक्सलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन् तर उनी उक्त प्रतियोगिताको सेमिफाइनल खेलमा सार्लेटसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref name="sparkle">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_83800.shtml|title=JAMES'S WWE NXT REPORT 3/11 – Week 143: Riley returns to the ring, Owens taunts A-Ri, Itami vs. Breeze main event; Overall Reax|author=James, Justin|website=Pro Wrestling Torch|date=March 11, 2015|accessdate=March 12, 2015}}</ref> खुट्टामा चोट लागेका कारण ब्लिस केही महिनाको अस्थायी अवकाश पछि सन् २०१५ मार्च ११ का दिन एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा फिर्ता भएकी थिइन् जहाँ उनले एक एकल खेलमा कार्मेलालाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_83944.shtml|title=JAMES'S WWE NXT REPORT 3/18 – Week 144: NXT on the road at the Arnold Classic, Steen vs. Alex Riley, Women's champion loses, title matches set up; Overall Reax|author=James, Justin|website=Pro Wrestling Torch|date=March 18, 2015|accessdate=March 19, 2015}}</ref> उक्त खेलको एक हप्ता पछि उनको सामना तात्कालिक एनएक्सटी महिला विजेता सासा बेङ्क्ससँग भएको थियो जसमा उनले उपाधि रहित खेलमा बेङ्क्सलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_84980.shtml|title=JAMES'S WWE NXT REPORT 5/13 – Week 161: Owens-Zayn final confrontation before Takeover, Itami & Balor vs. Breeze & Rose main event, Women's champ, more|author=James, Justin|website=Pro Wrestling Torch|date=May 13, 2015|accessdate=May 14, 2015}}</ref> मार्च २५ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा ब्लिसले महिला उपाधिका लागि बेङ्क्ससँग एकल खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनी बेङ्क्ससँग पराजित भएकी थिइन्।<ref name="Trionfo, Richard">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/93868/live-ongoing-wwe-nxt-takeover-unstoppable-report-finn-balor-versus-tyler-breeze.html|title=LIVE ONGOING WWE NXT TAKEOVER UNSTOPPABLE REPORT: BAYLEY AND CHARLOTTE VERSUS DANA BROOKE AND EMMA|author=Trionfo, Richard|website=PWInsider|date=May 20, 2015|accessdate=May 20, 2015}}</ref> सन् २०१५ मे १३ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा ब्लिसले कार्मेलालाई एकल खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwenxt/2015-07-29/wwe-nxt-results-2015-07-29-27693715|title=WWE NXT results – July 29, 2015: Vaudevillains' championship dreams dashed by Alexa Bliss, Kevin Owens goes on rampage|website=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|author=Melok, Bobby|date=July 29, 2015|accessdate=August 3, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151017172925/http://www.wwe.com/shows/wwenxt/2015-07-29/wwe-nxt-results-2015-07-29-27693715 |date=October 17, 2015 }}</ref> मे २० का दिन आयोजित एनएक्सटीको वार्षिक कार्यक्रम एनएक्सटी टेकओभर: अनस्टपएभलमा ब्लिसले एनएक्सटी ट्याग टिम उपाधि कायम राख्नका लागि ब्लेक र मर्फिलाई सहयोग गरेकी थिइन् जसको एन्जो अमोरे र कोलिन क्यासडीसँग खेल आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/96071/liger-is-in-nxt-great-open-to-the-show-ongoing-nxt-takeover-brooklyn-blog.html|title=Ongoing NXT TakeOver: Brooklyn Blog|author=Scherer, Dave|website=PWInsider|date=August 22, 2015|accessdate=August 22, 2015}}</ref> सन् २०१५ जुलाई २९ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा ब्लिसले मर्फी र ब्लेकलाई ट्याग टिम उपाधि कायम राख्नका सहयोग गरेकी थिइन् जसको द भडभिलेन्ससँग (एडन इङ्लिस र साइमन गच) खेल आयोजना गरिएको थियो।<ref name="Blue Pants vs. Alexa Bliss">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_87299.shtml|title=JAMES'S WWE NXT REPORT 9/2 – Week 178: Dusty Rhodes Tag Tournament kicks off, Gargano & Ciampa debut on NXT, Joe & Balor form team, more; Overall Reax|author=James, Justin|website=Pro Wrestling Torch|date=September 2, 2015|accessdate=September 3, 2015}}</ref> द भडभिलेन्सले पछि ट्याग टिम उपाधिका लागि ब्लेक र मर्फीसँगको खेल २२ अगष्ट २०१५ का दिन आयोजना गरिएको थियो जुन खेलमा ब्लु पेन्टले ब्लिसलाई खेलमा अवरोध पुर्‍उन नदिएपछि द भडभिलेन्सले ट्याग टिम उपाधि जित्न सफल भएका थिए जसकारण ब्लिस र पेन्ट बीचको खेल २ सेप्टेम्बर २०१५ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा आयोजना गरिएको थियो जसमा ब्लिसले पेन्टलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/97212/wwe-nxt-report-number-one-contenders-for-all-titles-established-nia-jax-debuts-and-bayley-talks-about-the-iron-man-match.html|title=WWE NXT REPORT: NUMBER ONE CONTENDERS FOR ALL TITLES ESTABLISHED, NIA JAX DEBUTS, AND BAYLEY TALKS ABOUT THE IRON MAN MATCH|author=Trionfo, Richard|website=PWInsider|date=October 14, 2015|accessdate=October 14, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/index.php/2015/10/21/1021-wwe-nxt-results-james-storm-samoa-joe-rhyno-on-a-wwe-show/|title=10/21 WWE NXT: James Storm ... Samoa Joe ... Rhyno on a WWE show?|author=Justin James|website=रेस्लिङ अब्जर्भर न्युनलेटर|date=October 21, 2015|accessdate=October 21, 2015}}</ref> सन् २०१५ को अक्टोबर देखि नोभेम्बर महिनासम्म ब्लिसको बेइलीसँग उनको एनएक्सटी महिला उपाधिका लागि द्वन्द्व चलेको थियो।<ref name="BayleyvsAlexaWomen'sChampionship">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/97910/wwe-nxt-report-womens-title-match-a-lot-of-stuff-for-next-week-tag-champs-in-action-the-plan-is-afoot-and-more.html|title=WWE NXT REPORT: WOMEN'S TITLE MATCH, A LOT OF STUFF FOR NEXT WEEK, TAG CHAMPS IN ACTION, THE PLAN IS AFOOT, AND MORE|author=Trionfo, Richard|website=PWInsider|date=November 18, 2015|accessdate=November 18, 2015}}</ref> सन् २०१५ नोभेम्बर १८ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा ब्लिस र बेइली बीचको खेल महिला उपाधिका लागि भएको थियो जसमा उनी बेइलीसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=James|first=Justin|title=1/13 WWE NXT – Women's No. 1 contender Battle Royal, NXT Title drama, more|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/01/13/jan13nxtresults/|work=Pro Wrestling Torch|date=January 13, 2016|accessdate=January 14, 2016}}</ref> सन् २०१६ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा ब्लिसले महिला उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्नका लागि ब्याटल रोयल खेलमा समावेश भएकी थिइन्। <ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/05/18/518-wwe-nxt-results-jamess-report-bayley-vs-jax-main-event-aries-picks-nakamura-tag-partner-ciampa-gargano/|title=5/18 WWE NXT Results – James's Report on Bayley vs. Jax main event, Aries picks Nakamura as tag partner, Ciampa & Gargano|author=James, Justin|website=Pro Wrestling Torch|date=May 18, 2016|accessdate=May 20, 2016}}</ref> सन् २०१६ मे १८ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा ब्लेक, ब्लिस र मर्फीको टोलीको विघटन भएको थियो। मे २५ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा ब्लिस, कार्मेला र नाया ज्याक्स बीच महिला उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्नका लागि ट्रिपल थ्रेट खेल आयोजना गरिएको थियो जुन खेल ज्याक्सले जितेकी थिइन्।<ref name="NXT25/05/16">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/102244/wwe-nxt-report-more-matches-for-takeover-video-packages-for-the-cage-match-and-a-new-tag-team-debuts.html|title=WWE NXT REPORT: MORE MATCHES FOR TAKEOVER, VIDEO PACKAGES FOR THE CAGE MATCH, AND A NEW TAG TEAM DEBUTS|last=Richard|first=Trionfo|date=May 25, 2016|accessdate=May 26, 2016|work=PWInsider}}</ref> अगष्ट १७ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा ब्लिस, डेरिया बेरनेटो र मेन्डी रोजको सामना कार्मेला, लिभ मोर्गेन र निकी ग्लेनक्रसको बीच भएको थियो जसमा ब्लिस, बेरनेटो र रोजको टोली कार्मेला, मोर्गेन र ग्लेनक्रससँग पराजित भएका थिए जुन ब्लिसको एनएक्सटीको अन्तिम खेल थियो।<ref name="NXT 17/08/16">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/104125/wwe-nxt-report-what-could-go-wrong-with-opponents-in-the-same-room-itami-in-action-six-woman-tag-match-with-some-debuts-a-look-at-takeover-and-more.html|title=WWE NXT REPORT: WHAT COULD GO WRONG WITH OPPONENTS IN THE SAME ROOM?, ITAMI IN ACTION, SIX WOMAN TAG MATCH WITH SOME DEBUTS, A LOOK AT TAKEOVER, AND MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=August 17, 2016|accessdate=August 18, 2016|work=PWInsider}}</ref> ==== स्म्याकडाउन महिला विजेता (सन् २०१६–२०१७) ==== [[File:Alexa Bliss 2016.jpg|thumb|upright|सन् २०१६ मा ब्लिस स्म्याकडाउन महिला विजेताको रूपमा]] सन् २०१६ जुलाई १९ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ड्राफ्ट अन्तर्गत ब्लिस स्म्याकडाउनमा सरुवा भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=103481&p=2#!|title=COMPLETE SMACKDOWN DRAFT REPORT: WHO WENT WHERE?, WHICH NXT WRESTLERS GOT PROMOTED?, WHO IS THE WWE CHAMPION GOING INTO BATTLEGROUND, AND MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=July 19, 2016|accessdate=July 27, 2016|work=PWInsider}}</ref><ref name="auto">{{cite web|url=http://www.wwe.com/article/2016-wwe-draft-results|title=2016 WWE Draft results: WWE officially ushers in New Era|website=WWE|date=July 19, 2016|accessdate=July 21, 2016}}</ref> २६ जुलाई २०१६ का दिन आयोजित स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा ब्लिस पहिलो स्म्याकडाउनमा देखा परेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/103632/live-ongoing-wwe-smackdown-report-will-smackdown-be-able-to-return-serve-tonight.html|title=WWE SMACKDOWN REPORT: AMBROSE'S OPPONENT IS DETERMINED, A NEW FACE ON SMACKDOWN, SAY HELLO TO THE WOMEN'S DIVISION, A BATTLE ROYAL, AND MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=July 26, 2016|accessdate=July 27, 2016|work=PWInsider}}</ref> ब्लिसले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत अगष्ट ९ का दिन आयोजित स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा ब्लिसले बेकी लिञ्चलाई एकल खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=103928&p=1|title=WWE SMACKDOWN REPORT: DID EVA MARIE WRESTLE?, OPPONENTS ARE TAG TEAM PARTNERS, IS HEATH SLATER EMPLOYED?, AND MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=August 9, 2016|accessdate=August 13, 2016|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=104101&p=2|title=WWE SMACKDOWN REPORT: DID EVA MARIE FINALLY WRESTLE?, ZIGGLER SENDS A MESSAGE TO DEAN AMBROSE, TAG TEAMS COLLIDE, WHAT ABOUT THE WYATTS?, DID HEATH SLATER DO ANYTHING?|last=Richard|first=Trionfo|date=August 16, 2016|accessdate=August 20, 2016|work=PWInsider}}</ref> अगष्ट २१ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित समरस्ल्याम नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा ब्लिस, नेटालिया र निकी बेलाको टोलीले लिञ्च, कार्मेला र नेयोमीलाई पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=104217&p=5|title=COMPLETE WWE SUMMERSLAM REPORT: WE HAVE A UNIVERSAL CHAMPION, STYLES VS. CENA, BANKS VS. CHARLOTTE, AMBROSE VS. ZIGGLER & MUCH MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=August 21, 2016|accessdate=August 23, 2016|work=PWInsider}}</ref> सेप्टेम्बर ११, २०१६ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित ब्याकलास नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा पहिलो स्म्याकडाउन महिला विजेता बन्नका लागि ब्लिस खेलमा समावेश भएकी थिइन् तर उक्त खेल लिञ्च जित्दै पहिलो स्म्याकडाउन महिला विजेता बनेकी थिइन्। <ref name="Caldwell, James">{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/09/11/backlashppvresults/|title=9/11 WWE Backlash Results – CALDWELL'S Ongoing PPV Report|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=September 11, 2016|accessdate=September 11, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/09/13/913-wwe-smackdown-live-parkss-ongoing-real-time-report/|title=9/13 WWE Smackdown LIVE – Parks's Complete, Real-Time Report|author=Parks, Greg|website=Pro Wrestling Torch|date=September 13, 2016|accessdate=September 14, 2016}}</ref> १३ सेप्टेम्बर २०१६ का दिन आयोजित स्म्याकडाउन लाइभको एक श्रृङ्खलामा ब्लिसले फेटल फाइभ वे (पाँच खेलाडी बीचको एकल खेल) खेलमा महिला उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्नका लागि ब्लिस उक्त खेलमा समावेश भएको थिइन् जुन खेल उनले जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last1=Taylor|first1=Scott|title=Naomi def. Alexa Bliss|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/2016/naomi-alexa-bliss-results|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=October 9, 2016}}</ref> ब्लिसले नोभेम्बर २० का दिन आयोजित सरभाइभर सिरिज नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा पनि भाग लिएकी थिइन् जहाँ टोली स्म्याकडाउनको टोली ''र''सँग प्रतिस्पर्धा जारी गरिएको थियो जहाँ टोली ''र'' विजेता बनेको थियो।<ref name="Smackdown11082016">{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/11/08/118-wwe-smackdown-live-parkss-ongoing-real-time-report/|title=11/8 WWE Smackdown LIVE – Parks's Ongoing, Real-Time Report|date=November 8, 2016|last=Parks|first=Greg|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=November 8, 2016}}</ref> डिसेम्बर ४, २०१६ मा दिन आयोजित टेबल लेडर एण्ड चेयर्स नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा ब्लिसले तात्कालिक महिला विजेता लिञ्चलाई एकल खेलमा पराजित गर्द‌ पहिलो स्म्याकडाउन महिला विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Martin|first=Adam|title=WWE Survivor Series Results – 11/20/16 (Live from Toronto, Brock Lesnar vs. Goldberg, RAW vs. Smackdown Live)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-ppv-results/wwe-survivor-series/69711-wwe-survivor-series-results-112016-toronto-lesnar-vs-goldberg-raw-vs-smackdown/|date=November 20, 2016|work=रेसलभ्यु|accessdate=November 20, 2016}}</ref> सन् २०१७ जनवरी १७ का दिन आयोजित स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा ब्लिसले उनको महिला उपाधि पहिलोपटक लिञ्चको विरुद्धमा स्टिल केज खेलमा दाउमा राखेकी थिइन् जुन खेलमा मिकी जेम्सको अवरोधका कारण ब्लिसले लिञ्चलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="TLC2016">{{cite web|last=Wortman|first=James|title=Alexa Bliss def. SmackDown Women's Champion Becky Lynch (Tables Match)|url=http://www.wwe.com/shows/wwetlc/2016/becky-lynch-vs-alexa-bliss-tables-match-results|date=December 4, 2016|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=December 4, 2016}}</ref> फेब्रुअरी १२, २०१७ का दिन आयोजित इलिमिनेसन चेम्बर नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा ब्लिसले उनको महिला उपाधि नेयोमी विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/01/17/117-wwe-smackdown-live-parkss-complete-real-time-report-including-alexa-bliss-vs-becky-lynch-smackdown-womens-title-steel-cage/|title=1/17 WWE Smackdown LIVE – Parks's Complete, Real-Time Report, including Alexa Bliss vs. Becky Lynch for the Smackdown Women's Title in a Steel Cage|date=January 17, 2017|last=Parks|first=Greg|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=January 17, 2017}}</ref> पछि नेयोमीलाई खेल खेलिरहेका बेला चोट लागेका कारण उनले महिला उपाधि छाड्न बाध्य भएकी थिइन् भने २१ फेब्रुअरी का दिन आयोजित स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा ब्लिसले लिञ्चलाई पराजित गर्दै दोस्रोपटक महिला विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="wwe.com">{{cite web|last1=Adkins|first1=Greg|title=Naomi def. Alexa Bliss (SmackDown Women's Championship)|url=http://www.wwe.com/shows/eliminationchamber/2017/naomi-alexa-bliss-results|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=February 12, 2017}}</ref><ref name="wwe.com"/> ब्लिस र जेम्स बीचको मित्रताको अन्त्य भएक‍ थियो जब जेम्सले स्म्याकडाउन लाइभको एक श्रृङ्खलामा ब्लिसलाई पराजित गरेकी थिइन्।<ref name="Smackdown02212017">{{cite web|last=Keller|first=Wade|title=KELLER'S WWE SMACKDOWN REPORT 2/21: Results of Battle Royal to determine a new no. 1 contender for WWE Championship at WrestleMania|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/02/21/kellers-wwe-smackdown-report-221-results-battle-royal-determine-new-no-1-contender-wwe-championship-wrestlemania/|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=February 21, 2017}}</ref> अप्रिल २ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित रेसलमेनियाको ३३औँ श्रृङ्खलामा ब्लिसले उनको महिला उपाधि गुमाएकी थिइन् जसलाई नेय‍मीले जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/wwe/news/14203/10802749/wwe-smackdown-alexa-bliss-and-mickie-james-face-off-in-a-non-title-clash|title=WWE Smackdown: Alexa Bliss and Mickie James face off in a non-title clash|publisher=स्काई स्पोर्ट्स|accessdate=March 22, 2017}}</ref> ब्लिस र नेयोमी बीचको उपाधिका लागि खेल सन् २०१७ अप्रिल ४ का दिन आयोजित स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा आयोजना गरिएको थियो जसमा ब्लिस नेयोमीसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.espn.co.uk/wwe/story/_/id/19059780/wrestlemania-33-results-recaps-ratings|title=WrestleMania 33 results, recaps and ratings|publisher=इएसपिएन|author=Firovanti, Tim and Wilansky, Matt|date=April 3, 2017|accessdate=April 9, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/smackdown/2017-04-03|title=SmackDown LIVE: April 4, 2017|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|date=April 4, 2017|accessdate=April 9, 2017}}</ref> ==== ''र'' महिला विजेता (सन् २०१७–२०१८) ==== [[File:Mickie James and Alexa Bliss WrestleMania 34 April 2018.jpg|thumb|upright|right]] सन् २०१८ अप्रिल १० का दिन आयोजित ''र''को एक श्रृङ्खलामा उनी डब्ल्युडब्ल्युई सुपरस्टार सेक अल अन्तर्गत डब्ल्युडब्ल्युईको ''र''मा सरुवा भएकी थिइन् जहाँ उनले तात्कालिक ''र'' महिला विजेता बेइलीलाई उनक‍ महिला उपाधिका लागि चुनौती दिन सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com/wwe/gallery/wwe-alexa-bliss-interview-raw-superstar-shakeup-results-041317|title=WWE's Alexa Bliss opens up on her move to Raw and who she'll miss from SmackDown – Fox Sports|accessdate=May 2, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=108989&p=3|title=WWE RAW REPORT: A BAD NIGHT FOR THE RAW CHAMPION, A LOT OF NEW FACES ON RAW... BUT WHO GOES TO SMACKDOWN TOMORROW?, EIGHT MAN TAG ACTION, BRAUN SHOWS HIS OWN FEATS OF STRENGTH, AND MORE|author=Richard Trionfo|website=PWInsider|date=April 10, 2017|accessdate=April 10, 2017}}</ref> ब्लिस ''र''मा स्थानान्तरण भएको अर्को हप्ता महिला उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्नका लागि फ्याटल फोर वे खेलमा समावेश भएकी थिइन् जुन ब्लिसले जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=109119&p=2|title=NOT EVEN THE RING SURVIVED: COMPLETE RAW COVERAGE|author=Mike Johnson|website=PWInsider|date=April 17, 2017|accessdate=April 17, 2017}}</ref> सन् २०१७ अप्रिल ३० मा दिन आयोजित पेब्याक नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा ब्लिसले बेइलीलाई एकल खेलमा पराजित गर्दै पहिलोपटक ''र'' महिला विजेता बन्न सफल भएकी थिइन् जसकारण दुवै स्म्याकडाउन र ''र'' महिला उपाधि जित्ने उनी पहिलो महिला कुस्ती खेलाडी बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=Alexa Bliss becomes first Superstar to win both Raw and SmackDown Women's Titles|url=http://www.wwe.com/shows/wwepayback/2017/article/alexa-bliss-wins-raw-smackdown-womens-championships|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=April 30, 2017}}</ref><ref name="Payback2017">{{cite web|last1=Powell|first1=Jason|title=4/30 Powell's WWE Payback Live Review: Roman Reigns vs. Braun Strowman, Kevin Owens vs. Chris Jericho for the U.S. Championship, Samoa Joe vs. Seth Rollins, Randy Orton vs. Bray Wyatt in a House of Horrors match|url=http://prowrestling.net/site/2017/04/30/430-powells-wwe-fastlane-live-review-roman-reigns-vs-braun-strowman-kevin-owens-vs-chris-jericho-u-s-championship-samoa-joe-vs-seth-rollins-randy-orton-vs-bray-wyatt/|work=Pro Wrestling Dot Net|accessdate=April 30, 2017|date=April 30, 2017}}</ref><ref>{{cite web|last=Laboon|first=Jeff|title=Raw Women's Champion Alexa Bliss def. Bayley|url=http://www.wwe.com/shows/extremerules/2017/alexa-bliss-bayley-results|work=WWE|accessdate=June 4, 2017}}</ref> उनीहरूका बीच जुन ४ का दिन आयोजित एक्सट्रिम रुल नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा ब्लिसले उनको महिला उपाधि बेइलीका विरुद्धमा खेलेकी थिइन् जुन खेल ब्लिसले जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/great-balls-of-fire/wwe-great-balls-of-fire-2017/alexa-bliss-sasha-banks-results|title=Sasha Banks def. Raw Women's Champion Alexa Bliss via Count-out|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=July 29, 2017}}</ref> ब्लिसको पछि सासा बेङ्क्ससँग द्वन्द्व चलेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=111956&p=3|title=WWE RAW REPORT: THE STREAK CONTINUES?, WHO FACES MIZ NEXT WEEK?, CENA AND REIGNS SIGN A CONTRACT, BROCK SPEAKS, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=August 28, 2017|accessdate=August 28, 2017|work=PWInsider}}</ref> अगष्ट २० का दिन आयोजित समरस्ल्याम नामक एक कुस्ती कार्यक्रममा ब्लिस बेङ्क्ससँग पराजित भएकी थिइन् जसकारण उनले महिला उपाधि गुमाएकी थिइन् तर उक्त खेलको ८ दिन पछि ब्लिसले एकल खेलमा बेङ्क्सलाई पराजित गर्दै दोस्रोपटक ''र'' महिला विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=Bayley gives an update on her condition heading into No Mercy|url=http://www.wwe.com/videos/bayley-gives-an-update-on-her-condition-heading-into-wwe-no-mercy-wwecom-exclusive-sept-18|publisher=WWE|accessdate=September 30, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2017-09-25/gallery/alexa-bliss-pays-the-price-for-insulting-mickie-james-photos#fid-40132917|title=Photos: Mickie and Little Miss Bliss come to blows after tense confrontation|accessdate=December 17, 2017}}</ref> ब्लिसले उनको उपाधि २४ सेप्टेम्बर २०१७ का दिन नो मर्सी नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा बेइली, नाया ज्याक्स, एमा र सासा बेङ्क्सको विरुद्धमा दाउमा लगाएकी थिइन् जुन खेल ब्लिसले जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="TLC2017">{{cite web|last=Powell|first=Jason|title=Powell's WWE TLC 2017 live review: Kurt Angle, Dean Ambrose, and Seth Rollins vs. Braun Strowman, Kane, The Miz, Sheamus, and Cesaro in a TLC match, AJ Styles vs. Finn Balor, Asuka debuts, Alexa Bliss vs. Mickie James for the Raw Women's Championship|url=https://prowrestling.net/site/2017/10/22/powells-wwe-tlc-2017-live-review-kurt-angle-dean-ambrose-seth-rollins-vs-braun-strowman-kane-miz-sheamus-cesaro-tlc-match-aj-styles-vs-finn-balor-asuka-debuts-alexa/|work=Pro Wrestling Dot Net|accessdate=October 22, 2017|date=October 22, 2017}}</ref> सन् २०१७ को टिएलसी नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा ब्लिसले जेम्सलाई एकल खेलमा पराजित गरेकी थिइन् भने उनले पछि ३० अक्टोबर का दिन आयोजित ''र''को एक श्रृङ्खलामा पनि जेम्सलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwtorch.com/site/2017/10/30/kellers-wwe-raw-report-1030-follow-siege-survivor-series-developments-continue/|title=KELLER'S WWE RAW REPORT 10/30: Follow-up to Under Siege, Survivor Series developments continue|work=Pro Wrestling Torch|first=Wade|last=Keller|date=October 30, 2017|accessdate=June 28, 2018}}</ref> सन् २०१८ फेब्रुअरी २५ का दिन आयोजित इलिमिनेसन चेम्बर नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा ब्लिसले उनको उपाधि कायम राख्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Powell|first=Jason|title=WWE Elimination Chamber 2018 live review: Men's and Women's Elimination Chamber matches, Ronda Rousey contract signing, Asuka vs. Nia Jax, Matt Hardy vs. Bray Wyatt, Sheamus and Cesaro vs. Titus O'Neil and Apollo for the Raw Tag Titles|url=https://prowrestling.net/site/2018/02/25/wwe-elimination-chamber-2018-live-review-mens-womens-elimination-chamber-matches-ronda-rousey-contract-signing-asuka-vs-nia-jax-matt-hardy-vs-bray-wyatt-sheamus-cesaro-vs-titus-onei/|work=Pro Wrestling Dot Net|accessdate=February 25, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/eliminationchamber/elimination-chamber-2018#full-detail-40038201|title=Raw Women's Champion Alexa Bliss won the first-ever Women's Elimination Chamber Match|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=March 8, 2018}}</ref> ब्लिसले पछि ब्राउन स्ट्र‍म्यानसँग सहकार्य गर्दै मिक्स्ड म्याच च्यालेञ्जमा पनि सहभागी भएका थिए जहाँ उनीहरूको टोली उक्त प्रतियोगिताको सेमिफाइनल सम्म पुग्न सफल भएका थिए तर उक्त प्रतियोगिता अस्का र द मिजले जितेका थिए।<ref name="BlissStrowman">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwe-mixed-match-challenge/article/wwe-to-support-12-charities-in-mixed-match-challenge|title=WWE supports 12 charities with new Facebook Watch show: WWE Mixed Match Challenge|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=January 12, 2018}}</ref> अप्रिल ८ का दिन आयोजित रेसलमेनियाको ३४औँ श्रृङ्खलामा ब्लिसले उनको उपाधि नाया ज्याक्स विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन्।<ref name="DefeatingZayn">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwe-mixed-match-challenge/2018-1-30/article/episode-brief-1-wwe-mixed-match-challenge-jan-30|title=Braun Strowman & Alexa Bliss def. Sami Zayn & Becky Lynch|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|date=January 30, 2018|accessdate=March 8, 2018}}</ref><ref name="DefeatingUso">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwe-mixed-match-challenge/2018-03-06/article/braun-strowman-alexa-bliss-jimmy-uso-naomi|title=Braun Strowman & Alexa Bliss def. Jimmy Uso & Naomi|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|date=March 6, 2018|accessdate=March 8, 2018}}</ref> ब्लिसले पछि ब्याकलास नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा ज्याक्सका विरुद्ध महिला उपाधिका लागि खेलेकी थिइन् तर उक्त खेलमा उनी पराजित भएकी थिइन्।<ref name="MixedSemiFinals">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwe-mixed-match-challenge/2018-03-20|title=WWE Mixed Match Challenge results: Team "Awe-ska" send Team "Little Big" packing, while "The Boss Club" get a second life|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|date=March 20, 2018|accessdate=March 22, 2018}}</ref> महिला उपाधि गुमाएक‍ केही हप्ता पश्चात् ब्लिसले महिला उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्नका लागि एक ट्रिपल थ्रेट खेलमा समावेश भएकी थिइन् जहाँ उनको सामना बेइली र मिकी जेम्सका विरुद्धमा भएको थियो जुन खेल ब्लिसले जित्दै आउँदो मनी इन द बेङ्कका लागि छनोट भएकी थिइन् भने १७ जुनका दिन आयोजित मनी इन द बेङ्क<ref>{{cite web|url=https://prowrestling.net/site/2018/04/08/powells-wrestlemania-34-live-review-aj-styles-vs-shinsuke-nakamura-for-the-wwe-championship-brock-lesnar-vs-roman-reigns-for-the-wwe-universal-championship-charlotte-flair-vs-as/|title=Powell's WrestleMania 34 live review: AJ Styles vs. Shinsuke Nakamura for the WWE Championship, Brock Lesnar vs. Roman Reigns for the WWE Universal Championship, Charlotte Flair vs. Asuka for the Smackdown Women's Championship, Ronda Rousey and Kurt Angle vs. Triple H and Stephanie McMahon|last=Powell|first=Jason|work=Pro Wreslting Dot Net|accessdate=April 8, 2018|date=April 8, 2018}}</ref> खेलमा ब्लिसले उक्त उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् भने उनले सोही दिन महिला उपाधि विजेता ज्याक्सलाई पराजित गर्दै तेस्रोपटक ''र'' महिला विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{Cite news|url=http://www.wwe.com/shows/backlash/2018/article/alexa-bliss-suffers-shoulder-injury-at-wwe-backlash?sf188960162=1|title=Alexa Bliss suffers shoulder injury at WWE Backlash|work=WWE|access-date=May 7, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=117480&p=3|title=WWE RAW REPORT: TWO MORE MEN AND ONE MORE WOMAN IN THE MITB LADDER MATCH, NIA HAS HER OPPONENT, ROMAN AND JINDER, AND MORE|author=Richard Trionfo|website=PWInsider|date=May 14, 2018|accessdate=May 14, 2018}}</ref> एक्स्ट्रिम रूल नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा ब्लिसले ज्याक्सलाई पराजित गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=118196&p=2|title=A GREAT SHOW, A SURPRISE TITLE CHANGE, A RETURN & MORE: COMPLETE WWE MONEY IN THE BANK COVERAGE|author=Mike Johnson|website=PWInsider|date=June 17, 2018|accessdate=June 17, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mykhel.com/wwe/alexa-bliss-retains-title-first-ever-wwe-womens-extreme-rules-match-094301.html|title=Alexa Bliss retains title in first-ever WWE Women's Extreme Rules match|date=July 16, 2018|publisher=}}</ref> १९ अगष्ट २०१८ का दिन आयोजित समरस्ल्याम नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा ब्लिसले उनको उपाधि रन्डा राउजी विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last1=Burdick|first1=Michael|title=Raw Women's Champion Alexa Bliss vs. Ronda Rousey|url=https://www.wwe.com/shows/summerslam/summerslam-2018/alexa-bliss-ronda-rousey|publisher=WWE|date=July 16, 2018|accessdate=August 9, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120339&p=4|title=COMPLETE WWE HELL IN A CELL PPV COVERAGE INCLUDING TITLE CHANGES, A SURPRISE RETURN, TWO HELL IN A CELL BOUTS AND MORE|author=Mike Johnson|website=PWInsider|date=September 16, 2018|accessdate=September 16, 2018}}</ref> ==== निकी क्रससँगको सहकार्य (सन् २०१९–हाल) ==== सन् २०१९ मा ब्लिस र तात्कालिक स्म्याकडाउन महिला विजेता बेइलीबो द्वन्द्व चर्किएको थियो जब ब्लिसले ट्रिपल थ्रेट खेल जित्दै स्म्याकडाउन महिला उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्न सफल भएकी थिइन् भने उनीहरूका बीच स्पम्पिङ ग्राउन्ड नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा महिला उपाधिका लागि खेल जारी गरिएको थियो जसमा ब्लिस बेइलीसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=126964&p=2|title=WWE SMACKDOWN REPORT: GOLDBERG, VIDEO PACKAGES, A NUMBER ONE CONTENDER MATCH, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=June 4, 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/126969/first-two-main-events-for-wwe-stomping-ground-officially-announced.html?p=1|title=FIRST TWO MAIN EVENTS FOR WWE STOMPING GROUND OFFICIALLY ANNOUNCED|last=Johnson|first=Mike|date=June 5, 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=127127&p=2|title=WWE RAW REPORT: TAG TITLE MATCH, ALL WOMEN'S CHAMPIONS IN ACTION, A SHANE-A-BRATION, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=June 10, 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=127146&p=2|title=WWE SMACKDOWN REPORT: SHANE IS ON A LOT, NEW DAY RETURNS, ALEXA CONTINUES TO MANIPULATE NIKKI, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=June 11, 2019|work=PWInsider}}</ref> उक्त खेलमा उपाधि जित्न असमर्थ रहेका कारण ब्लिस र क्रसले पछि महिला ट्याग टिम उपाधि विजेताहरूलाई उपाधिका लागि चुनौती दिन सुरु गरेका थिए भने पछि [[निकी क्रस|क्रस]] र ब्लिसको तत्कालीन महिला ट्याग टिम विजेता द आइकोनिक्स ([[बिली के]] र [[पिटन रोइस]]) विरुद्ध ट्याग टिम उपाधिका लागि खेल जारी गरिएको थियो जसमा ब्लिस र क्रस पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|last=Powell|first=Jason|title=WWE Stomping Grounds results: Powell's live review of Seth Rollins vs. Baron Corbin with a special referee for the WWE Universal Championship, Kofi Kingston vs. Dolph Ziggler in a cage match for the WWE Championship, Becky Lynch vs. Lacey Evans for the Raw Women's Title, Samoa Joe vs. Ricochet the U.S. Championship|url=https://prowrestling.net/site/2019/06/23/wwe-stomping-grounds-results-powells-live-review-of-seth-rollins-vs-baron-corbin-with-a-special-referee-for-the-wwe-universal-championship-kofi-kingston-vs-dolph-ziggler-in-a-cage-match-for-the/|work=Pro Wrestling Dot Net|accessdate=June 23, 2019|date=June 23, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=126600&p=2|title=WWE RAW REPORT: A NEW TITLE, DID BROCK CASH IN?, ALEXA AND NIKKI ARE STILL FRIENDS, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=May 20, 2019|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|last1=Benigno|first1=Anthony|title=WWE Women's Tag Team Champions The IIconics def. Alexa Bliss & Nikki Cross|url=https://www.wwe.com/shows/raw/2019-06-17/article/the-iiconics-def-alexa-bliss-nikki-cross|work=WWE|accessdate=July 5, 2019}}</ref> ब्लिस र क्रसको सामना पछि एक्सट्रिम रूल नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा जारी गरिएको थियो जसमा उनीहरू [[बेइली (कुस्ती खेलाडी)|बेइली]]सँगग पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=Powell|first1=Jason|title=WWE Extreme Rules results: Powell's live review of Seth Rollins and Becky Lynch vs. Baron Corbin and Lacey Evans in an Extreme Rules match for the WWE Universal Championship and the Raw Women's Championship, Kofi Kingston vs. Samoa Joe for the WWE Championship|url=https://prowrestling.net/site/2019/07/14/wwe-extreme-rules-results-powells-live-review-of-seth-rollins-and-becky-lynch-vs-baron-corbin-and-lacey-evans-in-an-extreme-rules-match-for-the-wwe-universal-championship-and-the-raw-womens-cham/|work=Pro Wreslting Dot Net|accessdate=July 14, 2019|date=July 14, 2019}}</ref> अगष्ट ५ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा महिला ट्याग टिम उपाधिका लागि फेटल फोर वे खेल आयोजना गरिएको थियो जसमा ब्लिस क्रसले जित हासिल गर्दै पहिलोपटक महिला ट्याग टिम विजेता बन्न सफल भएका थिए। <ref>{{cite web|title=Alexa Bliss And Nikki Cross Win Women's Tag Team Titles|url=https://www.mandatory.com/wrestlezone/news/1121845-alexa-bliss-and-nikki-cross-win-womens-tag-team-titles|accessdate=August 5, 2019}}</ref><ref>{{cite web|last=Powell|first=Jason|title=WWE Clash of Champions results: Powell's live review of Seth Rollins vs. Braun Strowman for the WWE Universal Championship, Kofi Kingston vs. Randy Orton for the WWE Championship, Becky Lynch vs. Sasha Banks for the Raw Women's Championship|url=https://prowrestling.net/site/2019/09/15/wwe-clash-of-champions-results-powells-live-review-of-seth-rollins-vs-braun-strowman-for-the-wwe-universal-championship-kofi-kingston-vs-randy-orton-for-the-wwe-championship-becky-lynch-vs-sas/|work=Pro Wrestling Dot Net|accessdate=September 15, 2019|date=September 15, 2019}}</ref> ब्लिस र क्रसले पछि उनीहरूको उपाधि द कबुकी वरियर्ससँगको (आस्का र [[काइरी सेन]]) खेलमा गुमाएका थिए जुन खेल सन् २०१९ को हेल इन अ सेल नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|last=Powell|first=Jason|title=WWE Hell in a Cell results: Powell's live review of Seth Rollins vs. "The Fiend" Bray Wyatt in an HIAC match for the WWE Universal Championship, Becky Lynch vs. Sasha Banks in an HIAC match for the Raw Women's Championship, Bayley vs. Charlotte Flair for the Smackdown Women's Championship|url=https://prowrestling.net/site/2019/10/06/wwe-hell-in-a-cell-results-powells-live-review-of-seth-rollins-vs-the-fiend-bray-wyatt-in-an-hiac-match-for-the-wwe-universal-championship-becky-lynch-vs-sasha-banks-in-an-hiac-match-for-the/|work=Pro Wrestling Dot Net|accessdate=October 6, 2019|date=October 6, 2019}}</ref><ref name="SmackDown10112019">{{cite web|url=https://prowrestling.net/site/2019/10/11/10-11-wwe-friday-night-smackdown-results-powells-review-of-night-one-of-the-wwe-draft-seth-rollins-vs-roman-reigns-to-determine-which-brand-picks-first-charlotte-flair-vs-bayley-for-the-smackdo/|title=10/11 WWE Friday Night Smackdown results: Powell's review of night one of the WWE Draft, Seth Rollins vs. Roman Reigns to determine which brand picks first, Charlotte Flair vs. Bayley for the Smackdown Women's Championship|date=October 11, 2019|last=Powell|first=Jason|work=Pro Wrestling Dot Net|accessdate=October 11, 2019}}</ref> केही महिनाको अस्थायी अवकाश पछि ब्लिस नोभेम्बर २९ का दिन आयोजना गरिएको स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा रिङमा फर्किएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/shows/smackdown/article/alexa-bliss-nikki-cross-traded-to-smackdown|title=Alexa Bliss & Nikki Cross traded to Friday Night SmackDown|date=October 15, 2019|last=Staff|first=WWE.com|work=WWE|accessdate=October 15, 2019}}</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == {{multiple image|caption_align=center|header_align=center|right|upright|direction=horizontal|width1=140|width2=140|image1=Alexa Bliss as Raw Women's Champion.jpg|image2=Alexa Bliss SmackDown Women's Champion 2016.jpg|footer=}} * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** ५० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये दोस्रो स्थानमा पर्न सफल (सन् २०१८) * '''''स्पोर्ट्स इलुस्ट्रेटेड''''' ** १० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये शीर्ष ६ मा पर्न सफल (सन् २०१८)<ref>{{cite web|url=https://www.si.com/wrestling/2018/12/28/wwe-wrestling-women-top-10-wrestlers-award|title=Top 10 Women Wrestlers of 2018|work=Sports Illustrated|first=Justin|last=Barrasso|date=December 28, 2018|accessdate=February 8, 2019}}</ref> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' ** डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' महिला विजेता (३ पटक)<ref>{{Cite web|url=https://www.wwe.com/titlehistory/raw-womens-championship|title=Raw Women's Championship|website=WWE}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन महिला विजेता (२ पटक)<ref>{{Cite web|url=https://www.wwe.com/titlehistory/smackdown-womens-championship|title=SmackDown Women's Championship|website=WWE}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई महिला ट्याग टिम विजेता (१ पटक) - [[निकी क्रस]]सँग ** मनी इन द बेङ्क विजेता (सन् २०१८)<ref>{{Cite web|last1=Benigno|first1=Anthony|title=Alexa Bliss won the Women's Money in the Bank Ladder Match|url=https://www.wwe.com/shows/moneyinthebank/2018/womens-money-in-the-bank-ladder-match-results|publisher=WWE|date=June 17, 2018|accessdate=June 18, 2018}}</ref> ** इलिमिनेस चेम्बर विजेता (सन् २०१८) ** दोस्रो महिला ट्रिपल क्राउन विजेता<ref name="Give">{{Cite web|url=https://www.givemesport.com/1495225-alexa-bliss-and-nikki-cross-crowned-new-womens-tag-team-champions-on-wwe-raw|title=Alexa Bliss and Nikki Cross crowned new Women's Tag Team Champions on WWE Raw|date=August 6, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/B1RxjOnlBDh/|title=WWE on Instagram: "Little Miss Triple Crown Champion 😈 @alexa_bliss_wwe_"|website=Instagram|accessdate=March 7, 2020}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=WWE|number=1162816420473909248|title=Little Miss #TripleCrownChampion @AlexaBliss_WWEpic.twitter.com/3HlLmo0uYx|date=August 17, 2019|accessdate=March 7, 2020}}</ref> {{clear}} == सन्दर्भहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्स|Alexis Kaufman|अलेक्सा ब्लिस}} {{Wikiquote}} * {{wwe superstars|alexa-bliss}} * {{IMDb name|name=अलेक्सा ब्लिस}} * {{Professional wrestling profiles}} * {{Facebook}} * {{Instagram}} * {{Twitter}} {{कमन्सश्रेणी|Alexis Kaufman}} [[श्रेणी:अमेरिकी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] 76xkcqzrf8wskfiswtckts8dq8dt1fq 0 111151 1354622 1353111 2026-05-08T07:32:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354622 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name = जेलिना भेगा |image = Zelina Vega NXT TakeOver New Orleans April 2018.jpg |caption = सन् २०१८ अप्रिलमा भेगा |birthname = थिया मेगन ट्रिनिडाड |birth_date = {{birth date and age|1990|12|27}} |birth_place = [[न्युयोर्क सहर|न्युयोर्क]], अमेरिका |spouse = {{marriage|एलिस्टर ब्ल्याक<br />|2018}} |names = डेभिना फ्लनई<br />रोसिता<br />स्नुकी फ्लाई<br />थिया ट्रिनिडाड<br />'''जेलिना भेगा'''<ref name=WWE/> |height = |weight = |residence = टाम्पा, फ्लोरिडा |billed = मेक्सिको<br/>क्विन्स, न्युयोर्क<ref name=WWE>{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/zelina-vega|title=जेलिना भेगा|accessdate=November 19, 2017|work=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> |trainer = जाभि-एयर<br />टिजे पर्किन्स<br>डब्ल्युडब्ल्युई प्रशिक्षण केन्द्र |debut = २० फेब्रुअरी २०१०<ref name="Cagematch">{{cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=2&nr=10147|title=Zelina Vega Cagematch profile|accessdate=November 19, 2017|work=Cagematch}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160503140819/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=10147 |date=May 3, 2016 }}</ref> |website = [https://theatrinidad.com आधिकारिक जालस्थल] }} '''थिया मेगन ट्रिनिडाड''' (जन्म: २७ डिसेम्बर १९९०) एक अमेरिकी व्यवसायिक कुस्ती खेलाडी, कुस्ती प्रबन्धक तथा अभिनेत्री हुन् जो हाल डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्र ''र''मा जेलिना भेगाको नामले कुस्ती खेल्दै आएकी छिन्।<ref>{{cite web|last=Goldman|first=Eric|url=http://www.ign.com/articles/2017/02/21/the-rock-evokes-cm-punk-and-aj-lee-in-a-big-way-for-crowd-at-wwe-show|title=The Rock evokes CM Punk and AJ Lee in a big way for crowd at WWE show|date=February 21, 2017|accessdate=February 21, 2017|publisher=आइजिएन}}</ref> उनले कुस्ती कार्यकाल टोटल नन् स्टप एक्सनबाट (टिएनए) सुरु गरेकी थिइन् जहाँ उनको रिङ नाम रोसिता रहेको थियो भने उनले त्यस पदोन्नति लगायत अन्य पदोन्नतिहरूमा आफ्नै वास्तविक नामले कुस्ती खेल्ने गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://rumbleramble.com/complete-wwe-2k19-roster/|title=Complete WWE 2K19 Roster|last=Cole|first=Caitlin|date=December 19, 2018|website=Rumble Ramble|language=अङ्ग्रेजी|access-date=April 16, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190416174956/https://rumbleramble.com/complete-wwe-2k19-roster/ |date=April 16, 2019 }}</ref> टिएनए रेस्लिङमा उनले एकपटक नकआउट्स ट्याग टिम उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.gamespot.com/gallery/wwe-2k20-all-the-playable-wrestlers-on-the-roster/2900-2963/10/|title=All The Wrestlers On The Roster|last=Elfring|first=Matt|date=August 7, 2019|accessdate=August 11, 2019|publisher=गेमस्पट}}</ref> == व्यवसायिक कुस्ती कार्यकाल == === सुरुवाती कार्यकाल === १७ वर्षको उमेरदेखि ट्रिनिडाडले टिजे पर्किन र अजरिएसँग कुस्तीमा प्रशिक्षण लिन सुरु गरेकी थिइन्। सन् २०१० फेब्रुअरी २० का दिन उनले रिङ नाम डेभिना फ्लाईको नामबाट राष्ट्रिय कुस्ती सुपरस्टार नामक एक कुस्ती पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी थिइन् जुन अमेरिकाको न्यु जर्सी स्थित कुस्तीको एक पदोन्नति थियो जहाँ उनी उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो खेलमा ब्रिट्नी स्याभेज विरुद्धको खेलमा पराजित भएकी थिइन्। अगष्ट २१ का दिन आयोजित एनडब्ल्यूएसको एक श्रृङ्खलामा उनी निया विरुद्धको खेलमा पराजित भएकी थिइन्। अक्टोबर १ का दिन आयोजित एनडब्ल्यूएसको एक श्रृङ्खलामा उनले स्नुकि फ्लाईको नामक कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन् जहाँ उनी, जुदास योङ र माऊक डेनिसको टोली ब्रिट्नी स्याभेज र टिम सुप्रिमसँगको खेलमा पराजित भएका थिए।<ref name=CAGEMATCHS>{{cite web|title=National Wrestling Superstars match listing|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=10147&view=&page=4&gimmick=&year=&promotion=425&region=&location=&arena=&showtype=&worker=&text=|work=Cagematch|accessdate=January 16, 2013}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सन् २०१० फेब्रुअरी २० का दिन उनले विमेन सुपरस्टार अनसेन्सोर्ड नामक एक कुस्ती पदोन्नतिमा पनि पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनको रिङ नाम डेभिना फ्लाई राखिएको थियो तर उक्त खेलमा उनी ब्रिट्नी स्याभेजसँग पराजित भएकी थिइन्। सन् २०१० जुन २६ का दिन डेभिना फ्लाई र नियाको (द फ्लाई गर्ल्सको नामबाट परिचि) टोलीले डब्ल्यूएसयु ट्याग टिम उपाधिका लागि सेन्डी रोगर र जेन विरुद्ध खेल खेलेका थिए तर उनीहरू ट्याग टिम उपाधि जित्न असमर्थ बनेका थिए। सन् २०१० सेप्टेम्बर ११ का दिन उनले केन्डी कार्टराइटलाई एकल खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। === टोटल नन् स्टप एक्सन रेस्लिङ (सन् २०११–२०१३) === [[File:Mexican America TNA.jpg|thumb|left|सन् २०११ मा मेक्सिकन अमेरिका]] सन् २०११ मा टोमी ड्रिमरले ट्रिनिडाडलाई टोटल नन् स्टप एक्सन रेस्लिङमा भित्र्याएका थिए भने सन् २०११ जनवरी ११ का दिन उनी एञ्जलिना लभसँगको खेलमा पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1294808902|title=Spoilers: TNA Impact tapings for January 20|last=Martin|first=Adam|date=January 12, 2011|accessdate=March 10, 2011|work=WrestleView}}</ref> जनवरी २७ का दिन उनले सोही पदोन्नतिसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेको कुरा खुलासा गरिएको थियो। फेब्रुअरी १० का दिन देखि उनी आफ्नो रिङ नमम रोसिटाबाट परिचित हुन सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1296154675|title=TNA Wrestling signs a new Knockout|last=Martin|first=Adam|date=January 27, 2011|accessdate=February 2, 2011|work=WrestleView}}</ref> त्यसपछिको अर्को हप्ता रोसिटा र सरिटाले एञ्जलिना लभ र भेलभेट स्काईको टोलीलाई पराजित गर्न सफल भएका थिए जसकारण उनीहरू टिएनए नकआउट्स ट्याग टिम उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्न सफल भएका थिए।<ref name=Impact021011>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1297400806|title=Impact Results – 2/10/11|date=February 11, 2011|accessdate=February 11, 2011|last=Boutwell|first=Josh|work=WrestleView}}</ref> मार्च १३ का दिन आयोजित भिक्ट्रि रोड नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा सरिटा र रोसिटाले टिएनए ट्याग टिम विजेता लभ र विन्टरलाई पराजित गर्दै पहिलो टिएनए ट्याग टिम उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnaimpact/article_47818.shtml|title=Caldwell's TNA Impact report 2/17: Complete "virtual-time" coverage of Impact on Spike TV – Against All Odds fall-out, Flair's TV return, TNA World Title match|date=February 17, 2011|accessdate=August 26, 2011|last=Caldwell|first=James|work=Pro Wrestling Torch}}</ref> महिला ट्याग टिम विजेता बनिसकेपछिको अर्को हप्ता उनीहरूले हर्नान्डेजसँगको सहकार्यमा कुस्ती खेल्न सुरु गरेका थिए जसको नाम मेक्सिकन अमेरिका राखिएको थियो।<ref name=VictoryRoad2011>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnappvs/article_48441.shtml|title=Caldwell's TNA Victory Road PPV results 3/13: Ongoing "virtual time" coverage of live PPV – Sting vs. Hardy TNA Title match|last=Caldwell|first=James|date=March 13, 2011|accessdate=March 13, 2011|work=Pro Wrestling Torch}}</ref> रोसिटा, सरिटा र हर्नान्डेजको टोली पछि लभ, विन्टर र म्याट मोर्गेनसँगको खेलमा पराजित भएका थिए। त्यसको एक हप्ता पछि रोसिटा र सरिटाले उनीहरूको महिला उपाधि सफलतापूर्वक द ब्युटिफुल पिपुल (एञ्जलिना लभ र भेलभेट स्काई) विरुद्धमा कायम राख्न सफल भएका थिए भने पछि उनीहरूले म्याडिसन रेन र टेरालाई पनि पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnaimpact/article_48556.shtml|title=Bax's TNA Impact report 3/17: Alt. perspective review – new TNA Title belt, Fall-out From Hardy's "issues" at Victory Road, Styles injury angle, Overall Grade|last=Baxendell|first=Matt|date=March 17, 2011|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=March 18, 2011}}</ref> जुन १६ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा उनीहरूले टिएनए ट्याग टिम उपाधि सफलतापूर्वक भेलभेट स्काई र मिस टेसमाकरलाई पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1301025665|title=Impact Results – 3/24/11|last=Boutwell|first=Josh|date=March 25, 2011|accessdate=August 3, 2012|work=WrestleView}}</ref> रोसिटा र सोरिटाले जुलाई २१ का दिन आयोजित इम्प्याक्टको एक श्रृङ्खलामा उनीहरूको ट्याग टिम उपाधि टेसमाकर र टेरा विरुद्धको खेलमा गुमाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnaimpact/article_49154.shtml|title=Bax's TNA Impact report 4/7: Sting vs. RVD main event, tag teams split, Jarrett climbs the cage with ease, Overall Show Grade|last=Baxendell|first=Matt|date=April 8, 2011|accessdate=June 16, 2011|work=Pro Wrestling Torch}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnaimpact/article_49501.shtml|title=Caldwell's TNA Impact report 4/21: Complete coverage of TNA Title match, Tag Title match, Knockouts Tag Title match, Jarrett-Angle continues|last=Caldwell|first=James|date=April 21, 2011|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=June 16, 2011}}</ref> रोसिटा र सोरिटाले गुमाएको ट्याग टिम उपाधिका लागि अगष्ट ७ का दिन आयोजित हार्डकोर जष्टिसमा पुनः खेल खेलका थिए जहाँ उनीहरू टेसमाकर र टारा विरुद्धको खेलम पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnaimpact/article_50815.shtml|title=Keller's TNA Impact report 6/16: Ongoing coverage of Slammiversary fallout on Spike TV|date=June 16, 2011|accessdate=June 21, 2011|last=Keller|first=Wade|work=Pro Wrestling Torch}}</ref> सन् २०१२ मार्च २२ का दिन आयोजित इम्प्याक्टको एक श्रृङ्खलामा रोसिटा र सोरिटा टिएनए ट्याग टिम उपाधिका लागि पुनः खेल खेलेका थिए तर महिला ट्याग टिम उपाधि जित्न भने असमर्थ बनेका थिए। <ref>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/96-wwe/21341-tna-notes-from-tonight-in-orlando|title=TNA notes from tonight in Orlando|date=July 12, 2011|accessdate=July 13, 2011|last=Meltzer|first=Dave|work=रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wadekellerdotcom/51592.shtml|title=Keller's TNA Impact Wrestling report 7/21: Ongoing "virtual time" report on Sting title win fallout|last=Keller|first=Wade|date=July 21, 2011|accessdate=July 21, 2011|work=Pro Wrestling Torch}}</ref> अप्रिल १९ का दिन आयोजित एम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा सरिटाले म्याडिसन रेइन र गेल किमसँगको सहकार्यमा ब्रुक टेसमाकर, टेरा, भेलभेट स्काई र मिकी जेम्ससँग एक खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनको टोली पराजित भएको थियो।<ref name="Caldwell">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnappvs/article_51958.shtml|title=Caldwell's TNA Hardcore Justice PPV results 8/7: Ongoing "virtual time" coverage of live PPV – Sting vs. Angle, five title matches, BFG Series matches|last=Caldwell|first=James|date=August 7, 2011|accessdate=August 7, 2011|work=Pro Wrestling Torch}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnaimpact/article_59426.shtml|title=Turner's TNA Impact Wrestling results 3/22: Victory Road fall-out, Dixie & Sting & Hogan close the show, three title matches|last=Turner|first=Scott|date=March 23, 2012|accessdate=March 23, 2012|work=Pro Wrestling Torch}}</ref> रोसिटा र सोरिटाले अप्रिल १५ का दिन आयोजित लकडाउन नामक एक कार्यक्रममा महिला ट्याग टिम उपाधिका लागि खेल खेलेका थिए तर उनीहरू तात्कालिक महिला ट्याग टिम विजेता एरिक योङ र ओडिबीसँग पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnappvs/article_60411.shtml|title=Caldwell's TNA Lockdown PPV results 4/15: Ongoing "virtual time" coverage of live PPV – Roode-Storm main event, Angle-Hardy, Lethal Lockdown opener|last=Caldwell|first=James|date=April 15, 2012|accessdate=April 15, 2012|work=Pro Wrestling Torch}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/quicknews/article_60984.shtml|title=Former tag champion cut from TNA|last=Caldwell|first=James|date=May 1, 2012|accessdate=August 3, 2012|work=Pro Wrestling Torch}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnappvs/article_62289.shtml|title=Caldwell's TNA Slammiversary PPV results 6/10: Ongoing "virtual time" coverage of live PPV – Roode vs. Sting headlines 10th Anniv. PPV|last=Caldwell|first=James|date=June 10, 2012|accessdate=August 3, 2012|work=Pro Wrestling Torch}}</ref> सन् २०१३ मा रोसिटाको टिएनएसँगको सम्झौता पत्रको समाप्त भएको थियो जसकारण उनी त्यसपछि अन्य कुस्ती पदोन्नतिहरूमा देखा पर्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/74550/another-tna-departure-confirmed.html?p=1|title=Another TNA departure confirmed|last=Johnson|first=Mike|date=January 9, 2013|accessdate=January 9, 2013|work=Pro Wrestling Insider}}</ref> === स्वतन्त्र सर्किट (सन् २०११–२०१७) === अगष्ट २०११ को अन्त्य तिर रोसिटाले मेक्सिकोको भ्रमण गर्दै सिएमएलएल नामक एक कुस्ती पदोन्नतिमा भर्ना भएकी थिइन् जहाँ उनको रिङ नाम डार्क एन्जल रहेको थियो। उनले पछि एएए कार्यक्रममा पनि देखा पर्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref name=CMLLTraining>{{cite web | url=http://www.luchaworld.com/?p=10281 | title=Lucha Report For 9/12/11 | last=Zellner | first=Kris | date=September 12, 2011 | accessdate=September 14, 2011 | publisher=Super Luchas Magazine | language=स्पेनी }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211011230551/http://www.luchaworld.com/?p=10281 |date=October 11, 2021 }}</ref><ref>{{cite web | url= http://superluchas.net/2011/08/31/imagen-rosita-y-sarita-en-la-coliseo-de-guadalajara/ | title= Imagen: Rosita y Sarita en la coliseo de Guadalajara | last=Ruiz Glez | first=Alex | date=August 31, 2011 | accessdate=September 14, 2011 | publisher=Super Luchas Magazine | language=Spanish}}</ref> सन् २०११ मे १४ मा दिन रोसिटाले फेमेली रेस्लिङ एन्टरटेन्मेन्ट नामक एक कुस्ती पदोन्नतिको वार्षिक कार्यक्रम मेल्टडाउनमा उक्त पदोन्नति अन्तर्गत पहिलो खेल खेलेकी थिइन्।<ref>{{cite web | url=http://luchalibreaaa.com/rosita-de-mexican-america-amenaza-a-aaa.php | title=Rosita, de Mexican America, amenaza a AAA | date=September 4, 2011 | accessdate=September 14, 2011 | work=Lucha Libre AAA Worldwide | language=Spanish }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111028122459/http://luchalibreaaa.com/rosita-de-mexican-america-amenaza-a-aaa.php |date=October 28, 2011 }}</ref> रोसिटाले अगष्ट २०, नोभेम्बर १५ र डिसेम्बर १७ मा गरी विन्टर विरुद्ध तीन खेल खेलेकी थिइन् जुन सबै खेलमा उनी पराजित भएकी थिइन्। केही महिनाको अस्थायी अवकाश पछि सन् २०१२ मार्च २४ का दिन आयोजित फेमेली रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्टको वेलकम टु द रम्बल नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा उनी फर्किएकी थिइन् जहाँ उनी मरिया कनालेस विरुद्धको खेलमा पराजित भएकी थिइन्।<ref name=TNAKnockout-FWE>{{cite web|title=Rosita – FWE|url=http://www.fwewrestling.com/rosita.htm|work=Family Wrestling Entertainment|accessdate=June 29, 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120918165626/http://www.fwewrestling.com/rosita.htm |date=September 18, 2012 }}</ref><ref name=FWEResults>{{cite web|title=Show History|url=http://www.fwewrestling.com/showhistory.htm|work=Family Wrestling Entertainment|accessdate=August 11, 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815012044/http://www.fwewrestling.com/showhistory.htm |date=August 15, 2012 }}</ref> सन् २०१५ मे ६ का दिन उनी ग्लोबर फोर्स रेस्लिङ नामक एक कुस्ती पदोन्नतिसँगको आवदृध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन्। उनले सन् २०१५ जुन १२ का दिन आयोजित ग्लोबल फोर्स रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा उनले उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनले उनको पहिलो खेलमा लेईडी टापालाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="FWEwomens">{{cite web |url=http://www.fwewrestling.com/fwechampions.htm |title=FWE Women's Championship |accessdate=May 2, 2012 |work=Family Wrestling Entertainment |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120328103750/http://www.fwewrestling.com/fwechampions.htm |archivedate=March 28, 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328103750/http://www.fwewrestling.com/fwechampions.htm |date=March 28, 2012 }}</ref> सन् २०१५ जुलाई १७ का दिन उनले रिङ अफ अनर नामक एक अमेरिकी कुस्ती पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले अस्टिन एरिजको कुस्ती प्रबन्धकको रूपमा काम गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/93537/live-notes-from-gfw-press-conference.html?p=1|title=Live notes from GFW press conference|last=Johnson|first=Mike|date=May 6, 2015|accessdate=May 6, 2015|work=Pro Wrestling Insider}}</ref> सन् २०१६ सेप्टेम्बर २ का दिन उनले साइन रेस्लिङको ३७औँ श्रृङ्खलामा उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो खेल खेलेकी थिइन्। === डब्ल्युडब्ल्युई === ==== एनएक्सटी (सन् २०१७–२०१८) ==== [[File:Almas&Vega TakeOver- NOLA crop.jpg|thumb|upright|सन् २०१८ मा भेगा र अन्द्रादे]] सन् २०१३ मार्च ४ का दिन ट्रिनिडाडले डब्ल्युडब्ल्युईसँग प्रशिक्षण लिन सुरु गरेकी थिइन् भने उनी त्यसपछि डब्ल्युडब्ल्युईका विकासशील क्षेत्रहरूमा देखा पर्न पनि सुरु गरेकी थिइन्।<ref name=WWESigning>{{cite web|last=Satin|first=Ryan|url=http://www.prowrestlingsheet.com/thea-trinidad-signs-wwe-contract/|title=Ex-TNA Wrestler Thea Trinidad Signs WWE Contract|date=June 5, 2017|accessdate=April 23, 2018|work=Pro Wrestling Sheet}}</ref> सन् २०१६ अक्टोबर २६ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा उनको सामना तात्कालिक एनएक्सटी महिला विजेता अस्कासँग महिला उपाधिका लागि भएको जहाँ उनी पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Kahrs|first=Alex|url=http://www.wrestleview.com/wwe-nxt-results/82814-wwe-nxt-results-june-7/|title=WWE NXT Results – 6/7/17 (No Way Jose vs. Killian Dain headlines)|date=June 8, 2017|accessdate=April 23, 2018|website=Wrestleview}}</ref> सन् २०१७ जुनमा ट्रिनिडाडले डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् भने उनले त्यसपछि डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा आफ्नो कार्यकाललाई अगाडि बढाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/111034/wwe-nxt-report-dain-versus-mcintyre-to-determine-number-one-contender-burch-versus-lorcan-almas-goes-tranquilo-riot-versus-moon-and-more.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: DAIN VERSUS MCINTYRE TO DETERMINE NUMBER ONE CONTENDER, BURCH VERSUS LORCAN, ALMAS GOES TRANQUILO, RIOT VERSUS MOON, AND MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=July 19, 2017|accessdate=August 13, 2017|work=PWInsider}}</ref> जुन ९ का दिन आयोजित एनएक्सटीको श्रृङ्खलादेखि उनले उक्त पदोन्नतिका लागि खेलहरू खेल्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref name="NXT09/08/17">{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/111493/wwe-nxt-report-lorcan-versus-burch-champion-and-challenger-talk-about-takeover-strong-versus-mcintyre-next-week-gargano-wants-a-match-and-almas-wants-an-opponent-and-more.html?p=1|title=WWE NXT REPORT: LORCAN VERSUS BURCH, CHAMPION AND CHALLENGER TALK ABOUT TAKEOVER, STRONG VERSUS MCINTYRE NEXT WEEK, GARGANO WANTS A MATCH AND ALMAS WANTS AN OPPONENT, AND MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=August 9, 2017|accessdate=August 13, 2017|work=PWInsider}}</ref> जुलाई १९ का दिन आयोजित एनएक्सटीको श्रृङ्खलादेखि उनले अन्द्रादे सियन आल्मसको कुस्ती प्रबन्धकको रूपमा काम गर्न सुरु गरेकी थिइन् भने त्यसपछि उनले आफ्नो रिङ नाम जेलिना भेगामा परिवर्तन गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113693&p=3|title=WWE NXT TakeOver War Games report|last=Richard|first=Trionfo|date=November 18, 2017|accessdate=November 19, 2017|work=PWInsider}}</ref> नोभेम्बर १८ का दिन आयोजित एनएक्सटीक‍ एक वार्षिक कार्यक्रम टेकओभर: वारगेम्समा आल्मसको सामना ड्रु म्याकिन्टायरसँग एनएक्सटी उपाधिका लागि भएको थियो जहाँ भेगाले आल्मसलाई सहयोग गरेकी थिइन् जसकारण आल्मसले एनएक्सटी उपाधि जित्न सफल भएका थिए।<ref name="NXTTakeOverPhiladelphia2018">{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=115136&p=4|title=Complete WWE NXT TakeOver Philadelphia report: Extreme Rules, Gargano versus Almas, Moon versus Baszler, new faces, some returning NXT stars, and Samoa Joe saves de kickoff show|last=Richard|first=Trionfo|date=January 27, 2018|accessdate=January 28, 2018|work=PWInsider}}</ref> सन् २०१८ जनवरी २७ का दिन आयोजित एनएक्सटी टेकओभर: फिलाडेल्फियामा जोनी गर्ग्यानोको आल्मससँग एनएक्सटी उपाधिका लागि खेल जारी गरिएको थियो भने उक्त खेलमा पनि भेगाले अवरोध पुर्‍याएका कारण गर्ग्यानोकी प्रेमीमा क्यान्डीस लि रेईले भेगालाई आक्रमण गरेकी थिइन् तर उक्त खेलमा आल्मस विजेता बन्दै एनएक्सटी उपाधि कायम राख्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=115167&p=2|title=FULL ROYAL RUMBLE COVERAGE|last=Cory|first=Strode|date=January 28, 2018|accessdate=January 29, 2018|work=PWInsider}}</ref> सन् २०१८ जनवरी २८ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित रोयल रम्बल नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा भेगाले मुख्य कार्यक्षेत्रमा पहिलो उपस्थिति जनाएकी थिइन् जुन खेलमा उनी ७औँ सङ्ख्यामा रिङ प्रवेश गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.profightdb.com/cards/nxt/nashville-show-27173.html|title=NXT Nashville Show|date=February 3, 2018|accessdate=May 11, 2018|work=iwd}}</ref> सन् २०१८ फेब्रुअरी ३ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा भेगाले उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो आधिकारिक खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनी र अन्द्रादेको टोली जोनी गर्ग्यानो र क्यान्डीस लि रेईसँगको खेलमा पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/116936/wwe-nxt-report-a-lot-of-nxt-in-ring-debuts-a-no-dq-match-and-more.html?p=1|title=WWE NXT report: A lot of NXT in ring debuts, a no DQ match, and more|last=Richard|first=Trionfo|date=April 18, 2018|accessdate=April 23, 2018|work=PWInsider}}</ref> अप्रिल १८ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा भेगाले लि रेईलाई एकल खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन् जुन उनको उक्त पदोन्नतिका लागि अन्तिम खेल बनेको थियो। ==== मुख्य कार्यक्षेत्र (सन् २०१८-2026) ==== अप्रिल २७ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित सुपरस्टार सेक अफ अन्तर्गत भेगा र अन्द्रादे दुवै स्म्याकडाउनमा सरुवा भएका थिए।<ref>{{cite web|last=Gartland|first=Dan|url=https://www.si.com/wrestling/2018/04/17/wwe-raw-smackdown-roster-changes-superstar-shakeup-reults|title=WWE Roster Changes: Superstar Shakeup Results for Raw, SmackDown|date=April 17, 2018|accessdate=April 23, 2018|work=Sports Illustrated}}</ref> भेगाले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत पहिलो उपस्थिति मे १५ का दिन आयोजित स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा अन्द्रादेको साथमा जनाएकी थिइन् भने त्यसको केही हप्तासम्म अन्द्रादेले स्थानीय कुस्ती खेलाडी रहरूलाई एकल खेलमा पराजित गरेका थिए। जुलाई ३१ का दिन आयोजित स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा भेगाले उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनले लानालाई एकल खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०१८ अगष्ट १९ का दिन आयोजित समरस्ल्याम नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा भेगा र अन्द्रादेले एक मिश्रति ट्याग टिम खेलमा लाना र रुसेभलाई पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/117500/complete-wwe-smackdown-coverage-daniel-bryan-sends-big-cass-a-message-he-wont-forget-andrade-cien-almas-makes-his-inring-debut-carmella-finds-out-who-her-challenger-at-mitb-will-be-and-she-doesnt-like-it-aj-and-nakamura-do-battle-to-determine-who-picks-the-stipulation-for-their-title-match-at-mitb-and-more.html?p=1|title=COMPLETE WWE SMACKDOWN COVERAGE|last=Stuart|first=Carapola|date=May 15, 2018|accessdate=May 17, 2018|work=PWInsider}}</ref> अक्टोबर २८, २०१८ का दिन आयोजित इभोलुसन नामक एक कुस्ती कार्यक्रममा भेगाले महिला ब्याटल रोयमा भाग लिएकी थिइन् तर उक्त खेल नाया ज्याक्सले जितेकी थिइन्। सन् २०१९ जनवरी १५ का दिन देखि अन्द्रादे सियान आल्मसले आफ्नो रिङ नाम छोट्टाएर अन्द्रादे बनाएका थिए। सन् २०१९ अप्रिल ७ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित रेसलमेनिया ३५ मा उनले महिला ब्याटल रोयलमा भाग लिएकी थिइन्। सन् २०१९ मा आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई सुपरस्टार सेक अफ अन्तर्गत भेगा र अन्द्रादे ''र''मा सरुवा भएतापनि पछि उनीहरू पुनः स्म्याकडाउनमा फर्किएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://wrestletalk.com/news/andrade-almas-gets-a-name-change/|title=Andrade Almas Gets A Name Change — WrestleTalk|website=wrestletalk.com|access-date=January 16, 2019|date=January 16, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cagesideseats.com/wwe/2019/1/15/18184648/wwe-changes-name-andrade-cien-almas-wwe-smackdown|title=WWE changes the name of Andrade 'Cien' Almas - Cageside Seats|website=cagesideseats.com|access-date=January 16, 2019|date=January 16, 2019}}</ref> जुलाई ८, २०१९ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा भेगा र अन्द्रादेको सामना लिञ्च र रोलिन्ससँग भएको थियो जहाँ उनीहरू लिञ्च र सोलिन्ससँग पराजित भएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.sescoops.com/alesiter-black-andrade-zelina-vega-moved-to-smackdown-roster/|title=Aleister Black, Andrade & Zelina Vega Moved To SmackDown Roster|first=Brad|last=Davis|date=April 22, 2019|accessdate=December 26, 2019}}</ref> सन् २०२० जनवरी २६ का दिन आयोजित रोयल रम्बलमा भेगाले भाग लिएकी थिइन् तर उनलाई सेइना बेज्लरले खेलबाट निस्कासन गराएकी थिइन्। == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == *'''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** वर्ष खेलाडी (सन् २०११)<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1324322811|title=Rosita wins PWI Inspirational Wrestler award|date=December 29, 2011|last=Gerweck|first=Steve|work=रेसलभ्यु|accessdate=December 19, 2011}}</ref><ref name="PWI Awards">{{cite web|url=http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html|title=PWI Awards|work=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड|publisher=कापा समूह|accessdate=February 21, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160121172943/http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html |date=January 21, 2016 }}</ref> **३१ महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये शीर्ष ३० मा पर्न सफल (सन् २०११)<ref>{{cite web|url=http://profightdb.com/pwi-female-50/2011.html|title=Pro Wrestling Illustrated (PWI) Female 50 for 2011|publisher=Internet Wrestling Database|accessdate=February 21, 2017}}</ref> * '''''स्पोर्ट्स इलुस्ट्रेटेड''''' ** ३० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये २९औँ स्थानमा पर्न सफल (सन् २०१८)<ref>{{cite web|url=https://www.si.com/wrestling/2018/12/28/wwe-wrestling-women-top-10-wrestlers-award|title=Counting down the top 10 women's wrestlers of 2018|first1=Justin|last1=Barrasso|website=SI.com|date=December 28, 2018|accessdate=June 5, 2019}}</ref> *'''इम्प्याक्ट रेस्लिङ''' **टिएनए नकआउट्स ट्याग टिम विजेता (१ पटक) – सारा स्टोर्कससँग == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Thea Trinidad|जेलिना भेगा}} * {{WWE superstar|zelina-vega}} * {{IMDb name}} [[श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] c0tespianvraqsy0otgzayez0ske2l9 0 111905 1354643 1352263 2026-05-08T09:38:00Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354643 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name = द अन्डरटेकर |birthname = मार्क विलियम कालावे |names = {{plainlist| *केन द अन्डरटेकर<ref>{{cite episode|date=November 19, 1990|series=WWF Superstars of Wrestling}}</ref> *मार्क कालुलोस *मिन मार्क कालुलोस *मिन मार्क<ref>{{cite episode|series=WCW/NWA Power Hour|date=1989|title=Mean Mark Vs Road Warrior Animal}}</ref> *डिस मोर्गन<ref name="cagematch.com">{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=761|title=Undertaker|website=Cagematch.net|access-date=December 8, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710062802/https://www.cagematch.net/?id=2&nr=761 |date=July 10, 2017 }}</ref> *द मास्टर अफ पेइन<ref name="cagematch.com" /> *द पनिसर<ref name="cagematch.com" /> *टेक्सस रेड<ref name="cagematch.com" /> *'''द अन्डरटेकर'''}} |image = Undertaker Milwaukee WI 031008.jpg |image_size = 220px |relatives = |caption = |height = ६ फिट १० इन्च<ref name="WWEProfile">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/undertaker|title=Undertaker bio|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=November 27, 2016}}</ref> |weight = ३०९ पाउन्ड<ref name="WWEProfile" /> |birth_date = {{Birth date and age|1965|03|24}} |birth_place = हुस्टन, टेक्सस, संयुक्त राज्य |resides = अस्टिन, टेक्सस |billed = '''मृत उपत्यका'''<ref name="WWEProfile" /><br />हुस्टन, टेक्सस |trainer = बज सेयर |debut = २६ जुन १९८७<ref name="cagematch.com" /> |retired = |spouse = {{marriage|जोडी लेन<br />|1989|1999|reason=divorced}}<br />{{marriage|सारा<br />|2000|2007|reason=divorced}}<br />{{marriage|मिसेल मेक्कुल<br />|June 7, 2010}} |children = ४ }} '''मार्क विलियम कालावे''' (जन्म:२४ मार्च १९६५), द अन्डरटेकरको नामले परिचित, एक अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी हुन् जो हाल अमेरिका स्थित [[डब्ल्युडब्ल्युई]] नामक एक कुस्ती पदोन्नतिमन प्रदर्शन गर्छन्। उनी हाल डब्ल्युडब्ल्युई तथा पुरै कुस्ती क्षेत्रमा सबैभन्दा परिचित तथा सम्मानिय कुस्ती खेलाडीको रूपमा परिचित छन्। कालावेले सन् १९८७ मा व्यावसायिक कुस्ती कार्यकालको सुरुवात गरेका थिए भने उनले त्यसपछि विश्व क्लास च्याम्पियनसिप रेस्लिङ तथा अन्य साना कुस्ती पदोन्नतिहरूमा कुस्ती खेलेका थिए। उनले सन् १९८९ मा विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए र त्यसपछि उनको रिङ नाम मिन मार्क कालालस राखिएको थियो। कालावेले सन् १९९० मा तात्कालिक डब्ल्यूडब्ल्यूएफसँगको (हालको डब्ल्युडब्ल्युई) आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। उनी हाल डब्ल्युडब्ल्युईका सबैभन्दा लामो समयसम्मका खेलाडी हुन् भने उनले आफ्नो कार्यकालको लगभग ३० वर्ष डब्ल्युडब्ल्युईमा बिताइसकेका छन्। डब्ल्यूडब्ल्यूएफसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेर उक्त पदोन्नतिमा कुस्ती खेल्न सुरु गरेपछि उनको रिङ नाम द अन्डरटेकरमा परिवर्तन गरिएको थियो जसले व्यापक लोकप्रियताका साथ ख्यात कमाउन सफल भएको थियो भने उनको कुस्ती व्यवहार र रिङ प्रवेश गर्ने शैली एक अलौकिकतालाई प्रतिनिधित्व गर्न सफल भएको थियो जसकारण उनलाई द डेडम्यानको सङ्ज्ञा दिइएको थियो। उनले पछि सन् २००० को दशको सुरुवात तर्फ आफ्नो कुस्ती शैली तथा रिङ प्रवेश गर्ने शैलीलाई परिवर्तन गर्दै कुस्ती खेल्न आउने क्रममा मोटरसाइकल लिएर आउने गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2019/tv/news/steve-austin-wwe-network-broken-skull-sessions-1203398557/|title=Steve Austin to Launch New WWE Network Interview Series, Sets Undertaker as First Guest|last=Otterson|first=Joe|date=November 11, 2019|website=भेराइटी पत्रिका|access-date=November 28, 2019}}</ref> द अन्डरटेकरले डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा आयोजना गर्ने सबैभन्दा ठूलो वार्षिक कार्यक्रम [[रेसलमेनिया]]को विभिन्न शृङ्खलाहरूमा लगातार २१ जित हासिल गर्दै एक कीर्तिमानी राख्न सफल भएका थिए। अन्डरटेकरले डब्ल्युडब्ल्युई/एफमा गरी कुल १७ उपाधिहरू जितेका छन् जसमा उनी चारपटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ/ई विजेता, तीनपटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता, ६ पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ ट्याग टिम विजेता, एकपटक डब्ल्युडब्ल्युई हार्डकोर विजेता र एकपटक डब्ल्यूसिडब्ल्यू ट्याग टिम विजेता बन्न सफल भएका छन्। डब्ल्युडब्ल्युई बाहिर उनले एकपटक युएसडब्ल्यूए संयुक्त विश्व ह्याभिवेट उपाधि र डब्ल्यूसिडब्ल्यूए टेक्सास ह्याभिवेट उपाधि जितेका छन्। डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा आय‍जना गरिने विभिन्न वार्षिक कार्यक्रम तथा रेसलमेनियामा द अन्डरटेकरले भाग लिँदै उक्त कार्यक्रमको अन्तिम खेलमा कुस्ती खेलेका छन् जसमा पाँच रेसलमेनिया समावेश छ। {{Efn|द अन्डरटेकरले [[रेसलमेनिया १३]], [[रेसलमेनिया २४]], [[रेसलमेनिया २६]], [[रेसलमेनिया ३३]], र [[रेसलमेनिया ३६]]को अन्तिम खेल खेलेका थिए।}} == बाल्यकाल == कालावेको जन्म सन् १९६५ मार्च २४ मा दिन हुस्टन टेक्ससमा भएको थियो। उनको बुबाको नाम कोम्प्टन कालावे (मृत्यु: सन् २००३ जुलाई २२) थियो भने उनको आमाको नाम बिटी क्याथरिन थियो।<ref name="birth">{{cite web|url=https://familysearch.org/search/collection/results?count=20&query=%2Bgivenname%3AMark~%20%2Bsurname%3ACalaway~%20%2Bbirth_year%3A1965-1965~%20%2Bgender%3AM&collection_id=1949342|title=Texas Birth Index, 1903–1997|work=FamilySearch}}</ref><ref>New Wave Wrestling, February 1995, issue 15, p.15.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sbnation.com/lookit/2016/3/24/11298454/wwe-photo-happy-birthday-undertaker-the-frowniest-face|title=Not even a birthday cake can make the Undertaker smile|work=SB Nation|date=March 24, 2016|accessdate=January 24, 2019}}</ref> कालावेका चार दाजुहरू; डेभिड, माइकल, पल र टिमोथी छन्। कालावेले वालट्रिप उच्च विद्यालयबाट स्नातक गरेका थिए भने उनी फुटबल र बास्केटबल खेल टोलीका सदस्य पनि थिए। कालावेले सन् १९८३ मा स्नातक पूर्ण गरेका थिए भने उनले टेक्सस, लुफ्किनमा रहेको एन्जलिना कलेजमा उच्च शिक्षा हासिलका लागि भर्ना भएका थिए। सन् १९८६ मा कालावे विश्वविद्यालयबाट अध्ययन गरिसकेपछि कुस्ती क्षेत्रमा प्रवेश गरेका थिए। <ref name=HS>{{cite web|url=http://hs.houstonisd.org/WaltripHS/TriviaFolder/trivia.htm|title=Waltrip trivia page|publisher=Waltrip High School}}</ref><ref name="O'Shei2009">{{cite book|author=Tim O'Shei|title=Undertaker|url=https://books.google.com/books?id=u-6RZ9qx5RkC&pg=PA8|date=July 1, 2009|publisher=Capstone|isbn=978-1-4296-3351-2|pages=8–11}}</ref><ref name="Bringle2011">{{cite book|author=Jennifer Bringle|title=The Undertaker: Master of Pain|url=https://books.google.com/books?id=TM38w278TJIC&pg=PA7|date=December 2011|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-1-4488-5536-0|pages=7–8}}</ref><ref name="Schaefer2002">{{cite book|author=A. R. Schaefer|title=The Undertaker: Pro Wrestler Mark Callaway|url=https://books.google.com/books?id=R7IEM_euj28C&pg=PA12|date=June 2002|publisher=Capstone|isbn=978-0-7368-1312-9|pages=12–13}}</ref> == व्यावसायिक कुस्ती कार्यकाल == == देन तथा प्रतिक्रियाहरू == द अन्डरटेकरलाई सबै समयमा महान कुस्ती खेलाडीको रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/wwe/news/14203/11516978/wwe-analysis-is-the-undertaker-the-greatest-of-all-time|title=WWE Analysis: Is The Undertaker the greatest of all time?|website=Sky Sports}}</ref> सन् २०१३ मा द अन्डरटेकरलाई डिजिटल स्पाई प‍ोलद्वारा डब्ल्युडब्ल्युईको महान कुस्ती खेलाडीको रूपमा अङ्कित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|title=The Undertaker voted greatest WWE Superstar of all time|url=http://www.digitalspy.co.uk/ustv/s216/wwe/news/a482978/the-undertaker-voted-greatest-wwe-superstar-of-all-time.html#~plW3SSuMcxWtpS|publisher=Digital Spy UK|accessdate=August 21, 2015|date=May 20, 2013}}</ref> आइजिएनले द अन्डरटेकरलाई हालसम्मका सबै सम्मान जनक कुस्ती खेलाडीको रूपमा वर्णन गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://uk.complex.com/sports/2015/11/undertaker-10-best-matches-last-25-years/|title=The 10 Best Matches of 25 Years of the Undertaker – Complex UK|author=Luis Paez-Pumar|date=November 22, 2015|work=Complex UK}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170712013423/http://uk.complex.com/sports/2015/11/undertaker-10-best-matches-last-25-years/ |date=July 12, 2017 }}</ref> स्पोर्ट्स इलुस्ट्रेटेडका लुक विङ्कीले द अन्डरटेकरलाई पचास सर्वोत्कृष्ट कुस्ती खेलाडीको सूचीमा सूचीकृत गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.si.com/extra-mustard/2016/07/26/wwe-wcw-ecw-100-best-wrestlers-all-time|title=Ranking the top 101 wrestlers of all time |last=Winkie|first=Luke|work=Sports Illustrated|date=July 26, 2016|accessdate=August 1, 2016}}</ref> सन् २००९ र सन् २०१० मा डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा आयोजित रेसलमेनियाको २५ र २६औँ शृङ्खलामा द अन्डरटेकर र सन माइकल्स बीचको खेलले सोही वर्ष उत्कृष्ट खेल विधामा प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड र रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर पुरस्कार जित्न सफल भएको थियो।<ref name="PWI Awards">{{cite web|url=http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html|title=PWI Awards|work=Pro Wrestling Illustrated|publisher=Kappa Publishing Group|accessdate=December 17, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160121172943/http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html |date=January 21, 2016 }}</ref><ref name=WON2010>{{cite journal|last=Meltzer|first=Davedate=January 26, 2011|title=Biggest issue of the year: The 2011 Wrestling Observer Newsletter Awards Issue|periodical=Wrestling Observer Newsletter|location=Campbell, CA|pages=1–40|issn=1083-9593}}</ref> डब्ल्युडब्ल्युईका एक प्रख्यात खेलाडी द बिग सोले अन्डरटेकरलाई सबै समयका उत्कृष्ट कुस्ती खेलाडीको रूपमा वर्णन गरेका थिए भने मार्क हेन्रीले र डब्ल्युडब्ल्युईका अध्यक्ष भिन्स मिकम्यानले उनीहरूलाई मन पर्ने खेलाडीको रूपमा द अन्डरटेकरको नाम लिएका थिए। <ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xfc79EMt2Io&t=1m35s|title=Big Show Interview: On The Undertaker, Ultimate Warrior, leaving WWE, Hall of Fame|date=June 6, 2014|work=YouTube}}</ref> डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा अवकाशप्राप्त कुस्ती खेलाडी तथा हालका उद्धोषक जिम रोजले पनि द अन्डरटेकरलाई हालसम्मकै सबै उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा वर्णन गर्दै उनको प्रशंसा गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/whos-your-favorite-wrestlers-favorite-wrestler/page-8|title=Who's your favorite wrestler's favorite wrestler?|work=WWE}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200629191808/https://www.wwe.com/classics/whos-your-favorite-wrestlers-favorite-wrestler/page-8 |date=2020-06-29 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.muscleandfitness.com/athletes-celebrities/interviews/wwe-chief-vince-mcmahon-still-making-gains?page=4&cc=GB|title=WWE Chief Vince McMahon Is Still Making Gains|work=Muscle & Fitness}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/classic-lists/the-20-most-dangerous-superstars|title=The 20 most dangerous Superstars ever|last=Linder|first=Zach|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|access-date=April 2, 2016}}</ref> सन् २०१६ मा गिनिज विश्व कीर्तिमानको खेल सत्रले द अन्डरटेकरले रेसलमेनियामा लगातार २१ पटक जित हासिल गर्न सफल भएको कुरा अवगत गराउँदै उनलाई त्यसको मान्यता पनि प्रदान गरेक‍ थियो।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=7s96CgAAQBAJ&pg=PA174&lpg=PA174&dq=undertaker+guinness+world+records#v=onepage&q=undertaker%20guinness%20world%20records&f=false|title=Guinness World Records Gamer's Edition 2016|publisher=|isbn=9781910561102|last1=Records|first1=Guinness World|date=September 10, 2015}}</ref> सन् २०१५ मा टेलिग्राफका पत्रकार टम फोर्डीले द अन्डरटेकरलाई विश्वका महान खेलाडीको रूपमा वर्णन गरेका थिए। <ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/men/the-filter/why-the-undertaker-is-the-worlds-greatest-sportsman/|title=Why the Undertaker is the world's greatest sportsman|first=Tom|last=Fordy|website=The Telegraph|accessdate=December 19, 2019}}</ref> == व्यक्तिगत जीवनी == कालावे र जोडी लेनको विवहा सन् १९८९ मा भएको थियो भने उनीहरूको पहिलो सन्तान सन् १९९३ मा जन्मिएका थिए।<ref name=ibt>{{cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/undertakers-wife-michelle-mccool-reveals-first-ever-photo-their-daughter-722349|title=Undertaker's wife Michelle McCool reveals first-ever photo of their daughter|date=April 7, 2017|last=Maitra|first=Sayantan|accessdate=February 19, 2018|work=International Business Times}}</ref> कालावे र लेन बीचको सम्बन्ध विच्छेद सन् १९९९ मा भएको थियो। पहिलो श्रीमतीसँग सम्बन्ध विच्छेद भएपछि कालावेले सन् २००० मा सारासँग विवहा गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.co/viewnews.php?id=1277853725|last=Martin|first=Adam|title=Report: WWE stars wed this past week|work=WrestleView|date=February 2019|accessdate=July 5, 2010}}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सन् २००१ मा साराले डब्ल्यूडब्ल्यूएफद्वारा आयोजित एक कुस्ती कार्यक्रममा देखा परेकी थिइन् भने तात्कालिक समयमा द अन्डरटेकर र डायमन्ड डालस पेज बीच द्वन्द्व चलिरहेको थियो भने उक्त कार्यक्रम मार्फत उनी कालावेको श्रीमती भएको कुरा खुलासा भएको थियो। विवहाको एक उपहारको रूपमा कालावेले आफ्नी श्रीमती साराको नामको टाटु आफ्नो घाँटीमा खोपाएका थिए भने उनको अनुसार उक्त टाटु खोपाउने क्रममा उनले अनेकौँ पीडा झेल्नु परेको थियो। कालावे र साराको दुई छोरीहरू छन् भने उनीहरूको सन् २००७ मा सम्बन्ध विच्छेद भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/undertaker-bone-street-krew-bsk-history-28197200|title=The uncensored history of The Undertaker's locker room group: The Bone Street Krew|work=WWE}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130004225/http://www.wwe.com/inside/undertaker-bone-street-krew-bsk-history-28197200 |date=2016-01-30 }}</ref> सन् २०१० मा कालावेले पूर्व कुस्ती खेलाडी मेसिले मिक्कुलसँग विवहा गरेका थिए भने उनीहरूको पहिलो सन्तान सन् २०१२ मा जन्मिएको थियो। सन् १९९० को दशकमा द अन्डरटेकरले योकोजुना, साभियो भेगा, चार्ल्स राइट, द गुडविन्स र रिकिसीको साथ एक टोलीको गठन गरेका थिए भने उनीहरूको टोलीको नाम द बोन स्ट्रिट क्रु राखिएको थियो।<ref>{{cite web |last1=Wiseman |first1=Michael A. |title=The Undertaker Gets Political |url=https://www.betweentheropes.com/2018/01/24/undertaker-gets-political/ |website=Between the Ropes |accessdate=February 4, 2019 |date=January 24, 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180605044648/https://www.betweentheropes.com/2018/01/24/undertaker-gets-political/ |date=June 5, 2018 }}</ref> उक्त टोलीका सबै सदस्यहरूले उनीहरू टोलीको प्रतिकको रूपमा टाटु खोपाएका थिए भने द अन्डरटेकरले उक्त टोलीको नाम अङ्कित टाटु पेटमा खोपाएका थिए। कालावे मिश्रति मार्सल आर्टका अनुयायी हुन् भने उनले त्यहाँ प्रयोग गरिने एक चाललाई कुस्तीमा पनि भित्र्याएका छन्।<ref>{{cite web |last1=Churney |first1=Bo |title=WWE's Undertaker weighs in on NFL's national anthem protests |url=https://fanbuzz.com/pro-wrestling/wwe/undertaker-politics-national-anthem-protests-instagram-posts/ |website=Fan |date=February 9, 2018}} |date=February 2019}}</ref> == अन्य सञ्चार माध्यमहरू == कालावेले सन् १९९१ को सुबार्बन कमान्डो नामक एक चलचित्र मार्फत चलचित्र क्षेत्रमा पर्दापण गरेका थिए भने उनी उक्त चलचित्रमा हचको भूमिकामा रहेका थिए।<ref name="Commando">{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/suburban_commando/|title=Suburban Commando|website=Rotten Tomatoes|accessdate=April 26, 2018}}</ref> उनले पोल्टरगेस्ट: द लेगेसी र सेलिब्रिटी डेथम्याच जस्ता चलचित्रहरूमा पनि सहायक भूमिका निर्वाह गरेका थिए।कालावेलाई हालसम्म विभिन्न श्रव्य दृश्य खेलहरूमा समावेश गरिएको छ जसलाई डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा निर्माण गरिएको थियो। उनी डब्ल्यूडब्ल्यूएफ सुपर रेसलमेनिया<ref name="Super">{{cite web|url=https://segaretro.org/WWF_Super_WrestleMania|title=WWF Super WrestleMania|work=SegaRetro|accessdate=May 30, 2019}}</ref> नामक एक श्रव्य दृश्य खेलबाट पर्दापण गरेका थिए जसलाई सन् १९९२ मा सार्वजनिक गरिएको थियो भने अन्तिममा उनी सन् २०१९ मा डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा निर्मित डब्ल्युडब्ल्युई २के२० मा समावेश भएका छन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.pcgamer.com/uk/wwe-2k20-roster-ratings/|title=Who has made the WWE 2K20 roster?|last=Gilbert|first=Fraser|date=October 21, 2019|website=PC Gamer|language=en|access-date=December 2, 2019}}</ref> उनी सन् २०१४ मा डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा निर्माण गरिएको २के१४ नामक श्रव्य दृश्य खेलमा एक प्रमुख भूमिकामा रहेका थिए। सन् १९९९ र जनवरी २००० सम्म द अन्डरटेकरको भूमिकालाई लिएर चाओस! कस्मिक्सले केही पुस्तकहरू सार्वजनिक गरेको थियो जसलाई बेउ स्मिथले लेखेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.polygon.com/2013/8/1/4579124/wwe-2k14-phenom-edition-undertaker-autograph-coffin#0|title=WWE 2K14 Phenom Edition puts Undertaker in tin coffin|last=Sarkar|first=Samit|date=August 1, 2013|accessdate=May 30, 2019|work=Polygon}}</ref> यस द अन्डरटेकरको कुस्ती पृष्ठभूमि तथा खेल्नै शैलीहरू समावेश भएका छन् भने यस पुस्तकमा पल बेरर, मेनकाइन्ड, केन जस्ता कुस्ती खेलाडी तथा प्रबन्धकहरू पनि समावेश भएका छन्। == चलचित्रहरू == === चलचित्र === {|class="wikitable sortable" |- !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !class="unsortable"|टिप्पणी |- |सन् १९९१ || ''सुबार्बन कमान्डो''|| हच || |- |सन् १९९९ || ''बियोन्ड द म्याट'' || स्वयं || दस्तावेज |- |सन् २०१५ || ''द फिन्टस्टोन एन्ड डब्ल्युडब्ल्युई: स्टोन एज स्म्याकडाउन!'' || द अन्डरटेकर (स्वर) || |- |सन् २०१६ || ''स्कुबी-डु! एन्ड डब्ल्युडब्ल्युई: कर्स अफ द स्पिड डिमन'' || द अन्डरटेकर (स्वर) || |- |सन् २०१७ || ''सर्फ्स अफ २: वेबमेनिया'' || द अन्डरटेकर (स्वर)|| |- |} === दूरदर्शन === {|class="wikitable sortable" |- !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !class="unsortable"|टिप्पणी |- |सन् १९९९ || ''पोल्टरगेस्ट: द लेगेसी'' || सोल चेसर डिमन || २ शृङ्खला |- |सन् १९९९ || ''डाउनटाउन'' || द अन्डरटेकर || शृङ्खला: "द कन" |- |सन् १९९९ || ''सेलिब्रिटी डेथम्याच'' || द अन्डरटेकर (स्वर)|| शृङ्खला: "हालेवेन पहिलो शृङ्खला " |- |सन् २००१ || ''अमेरिकाज मस्ट वान्टेड''<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=I1SfwWMZz3Y|title=The Undertaker And Kane In America's Most Wanted|date=July 28, 2011|via=YouTube}}</ref> || द अन्डरटेकर || |- |} === श्रृव्य दृश्य खेलहरू === {{Incomplete list|date=April 2020}} {|class="wikitable sortable" |- !वर्ष !शीर्षक !class="unsortable"|टिप्पणी |- | rowspan=3 |सन् १९९२ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ सुपर रेसलमेनिया'' | पहिलो श्रृव्य दृश्य खेलमा उपस्थिति |- | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ रेसलमेनिया: स्टिल केज च्यालेन्ज'' | सहायक भूमिका |- | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ सुपरस्टार २'' | सहायक भूमिका |- | सन् १९९३ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ रोयल रम्बल''<ref>https://www.giantbomb.com/wwf-royal-rumble/3030-24095/</ref> | सहायक भूमिका |- | सन् १९९३ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ किङ अफ द रिङ'' | |- | सन् १९९३ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ रेज इन द केज'' | सहायक भूमिका |- | सन् १९९४ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ र'' | सहायक भूमिका |- | सन् १९९५ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ रेसलमेनिया: द आकडे गेम'' | |- | सन् १९९६ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ इन द हाउस'' | |- | सन् १९९८ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ वार जोन'' | |- | सन् १९९९ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ रेसलमेनिया २०००'' | सहायक भूमिका |- | सन् २००० | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ स्म्याकडाउन!'' | |- | सन् २००० | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ रोयल रम्बल'' | |- | सन् २००० | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ नो मर्सी'' | |- | सन् २००० | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ स्म्याकडाउन! २: नो योर रोल'' | सहायक भूमिका |- | सन् २००१ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ बिट्रेयल'' | |- | सन् २००१ | ''विथ अथोरिटी'' | |- | सन् २००१ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ रोड टु रेसलमेनिया'' | सहायक भूमिका |- | सन् २००१ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ स्म्याकडाउन! जस्ट ब्रिङ इट'' | |- | सन् २००२ | ''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ र'' | सहायक भूमिका |- | सन् २००२ | ''डब्ल्युडब्ल्युई रेसलमेनिया १८'' | |- | सन् २००२ | ''डब्ल्युडब्ल्युई रोड टु रेसलमेनिया १८'' | |- | सन् २००२ | ''डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन! सट योर माउथ'' | |- | सन् २००३ | ''डब्ल्युडब्ल्युई क्रस आवर'' | |- | सन् २००३ | ''डब्ल्युडब्ल्युई रेसलमेनिया १९'' | |- | सन् २००३ | ''डब्ल्युडब्ल्युई र २'' | |- | सन् २००३ | ''डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन! हियर कम्स द पेन'' | सहायक भूमिका |- | सन् २००४ | ''डब्ल्युडब्ल्युई डे अफ रेकोनिङ'' | |- | सन् २००४ | ''डब्ल्युडब्ल्युई सरभाइभर सिरिज'' | सहायक भूमिका |- | सन् २००४ | ''डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन! भरसेज र'' | |- | सन् २००५ | ''डब्ल्युडब्ल्युई रेसलमेनिया २१'' | |- | सन् २००५ | ''डब्ल्युडब्ल्युई अफ्टरसक'' | सहायक भूमिका |- | सन् २००४ | ''डब्ल्युडब्ल्युई डे अफ रेकोनिङ २'' | |- | सन् २००५ | ''डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन! भर्सेज र २००६'' | |- | सन् २००६ | ''डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन! भर्सेज र २००७'' | |- | सन् २००७ | ''डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन भर्सेज र २००८'' | सहायक भूमिका |} == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == [[File:The Undertaker Wins!.jpg|thumb|द अन्डरटेकर डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेताको रूपमा]] * '''सिबिएस स्पोर्टस्''' ** वर्षको खराब टोली (सन् २०१८) {{small| केनसँग विरुद्ध [[ट्रिपल एच]] र सन माइकल्स}}<ref>{{cite web|url=https://www.cbssports.com/wwe/news/the-man-comes-around-becky-lynch-breaks-out-for-wwe-as-the-2018-wrestler-of-the-year/|title=The Man comes around: Becky Lynch breaks out for WWE as the 2018 Wrestler of the Year|last=Silverstein|first=Adam|date=December 26, 2018|work=CBS Sports}}</ref> * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** वर्ष फिर्ता (सन् २०१५) ** वर्षको खराब द्वन्द्व (सन् १९९१) {{small|विरुद्ध द अल्टिमेट ओरियर}} ** वर्षको खराब द्वन्द्व (सन् २०१५) {{small| ब्रक लेज्नर}} ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (सन् १९९८) {{small|विरुद्ध मिक फोली }} ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (सन् २००९) {{small|विरुद्ध सन माइकल्स रेसलमेनिया २५ मा}} ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (सन् २०१०) {{small|सन माइकल्स विरुद्ध रेसलमेनिया २६ मा}} ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (सन् २०१२) {{small|रेसलमेनिया २८ मा ट्रिपल एच विरुद्ध}} ** ५०० कुस्ती खेलाडी मध्ये दोस्रो स्थानमा पर्न सफल (सन् २००२)<ref>{{cite web|url=http://profightdb.com/pwi-500/2002.html|title=Pro Wrestling Illustrated (PWI) 500 for 2002|publisher=The Internet Wrestling Database|accessdate=August 25, 2015}}</ref> ** ५०० कुस्ती खेलाडी मध्ये २१औँ स्थानमा पर्न सफल (सन् २००३)<ref>{{cite web|url=http://www.willywrestlefest.fr/Ressources/PWI/PWI500_PWI_Years_2003.htm|title=PWI 500 of the PWI Years|accessdate=January 16, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401195630/http://willywrestlefest.fr/Ressources/PWI/PWI500_PWI_Years_2003.htm |date=April 1, 2016 }}</ref> * '''संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घ''' ** युएफडब्ल्यूए विश्व ह्याभिवेट विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web | url=http://www.wrestling-titles.com/us/tn/uswa/uswa-uh.html | title=Unified World Heavyweight Title [United States Wrestling Association] | accessdate=March 28, 2017 | work=Wrestling-Titles}}</ref> * '''विश्व क्लास रेस्लिङ सङ्घ''' ** डब्ल्यूसिडब्ल्यूए टेक्सस ह्याभिवेट विजेता (१ पटक)<ref name=TexasBook>{{cite book| last1=Will | first1=Gary | first2=Royal | last2= Duncan | title=Wrestling Title Histories: professional wrestling champions around the world from the 19th century to the present | publisher=Archeus Communications | year=2000 | location=Pennsylvania | chapter=Texas: NWA Texas Heavyweight Title Von Erich | isbn=0-9698161-5-4 | pages=268–269}}</ref><ref name=TexasWeb>{{cite web | url=http://www.wrestling-titles.com/us/tx/tx-h.html | title= NWA Texas Heavyweight Title | accessdate=March 30, 2017 | work=Wrestling-Titles}}</ref> * '''डब्ल्यूडब्ल्यूएफ/डब्ल्युडब्ल्युई''' ** डब्ल्यूसिडब्ल्यू ट्याग टिम विजेता (१ पटक) – केनको साथमा<ref>[http://www.wrestling-titles.com/wcw/wcw-t.html WCW World Tag Team Title history] At wrestling-titles.com</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई ह्याभिवेट विजेता (३ पटक)<ref>[http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwe-world-h.html World Heavyweight Title (WWE Smackdown!) history] At wrestling-titles.com</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई विजेता (४ पटक)<ref>[http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwf-h.html WWWF/WWF/WWE World Heavyweight Title history] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324041254/http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwe-h.html |date=2012-03-24 }} At wrestling-titles.com</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई हार्डकोर विजेता (१ पटक)<ref>[http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwf-hc.html WWF/WWE Hardcore Title history] At wrestling-titles.com</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ट्याग टिम विजेता (६ पटक) – स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन (१), बिग सो (२), द रक (१), र केनको साथमा (२) <ref>[http://www.wrestling-titles.com/wwe/wwf-t.html WWWF/WWF/WWE World Tag Team Title history] At wrestling-titles.com</ref> ** [[रोयल रम्बल]] (सन् २००७) **तुवयक ट्रफी (सन् २०२०)<ref>{{cite web|title=The first-ever Tuwaiq Trophy Gauntlet Match|url=https://www.wwe.com/shows/wwe-super-showdown/wwe-super-showdown-2020/first-tuwaiq-trophy-match|work=WWE|date=February 11, 2020|accessdate=February 11, 2020}}</ref> ** स्लामे पुरस्कार (१२ पटक) *** उत्कृष्ट रिङ प्रवेश सङ्गीत (सन् १९९७)<ref name="97Slammys">{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/slammy.html#97|title=Slammy Awards — 1997|work=Pro Wrestling History|accessdate=January 24, 2019}}</ref> *** उत्कृष्ट टाटु (सन् १९९७)<ref name="97Slammys" /> *** वर्षको उत्कृष्ट खेल (सन् २००९, सन् २०१०, सन् २०१२, सन् २०१५) {{small|रेसलमेनिया २५ मा सन माइकल्स विरुद्ध}}, {{small|रेसलमेनिया २६ मा सन माइकल्स विरुद्ध}}, {{small|रेसलमेनिया २८ मा ट्रिपल एच विरुद्ध}} {{small| सन् २०१५ को हेल इन अ सेलमा ब्रक लेज्नर विरुद्ध}}<ref name="2009 WWE">{{cite news|url=http://www.wwe.com/shows/raw/slammyawards09/|title=2009 Slammy Awards|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091217075351/http://www.wwe.com/shows/raw/slammyawards09/|archivedate=December 17, 2009|url-status=dead|accessdate=April 28, 2018|publisher=WWE|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120625190649/http://www.wwe.com/shows/raw/slammyawards09/ |date=June 25, 2012 }}</ref><ref name="2010 WWE main">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/slammyawards10/|title=2010 Slammy Awards|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101218194038/http://www.wwe.com/shows/raw/slammyawards10/|archivedate=December 18, 2010|url-status=|accessdate=April 28, 2018|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217031557/http://www.wwe.com/shows/raw/slammyawards10/ |date=December 17, 2010 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-12-17/slammy-award-winners|title=2012 WWE Slammy Awards and WWE.com Slammy Awards winners|accessdate=April 28, 2018|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref><ref name="2015Slammys">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-21/2015-slammy-award-winners|title=2015 Slammy Award winners|date=December 16, 2015|accessdate=April 27, 2018|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> *** वर्षको उत्कृष्ट क्षण (सन् २०१०) {{small|रेसलमेनिया २६ मा सन माइकल्स विरुद्ध}}<ref name="2010 WWE main" /> *** वर्ष द्वन्द्व (सन् २०१५) {{small|विरुद्ध ब्रक लेज्नर}}<ref name="2015Slammys" /> *** डब्ल्यूडब्ल्यूएफ उत्कृष्ट (सन् १९९६) {{small|}}<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/slammy.html#96|title=Slammy Awards — 1996|work=Pro Wrestling History}}</ref> * '''''रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर''''' ** उत्कृष्ट खेल शैली (सन् १९९०–१९९४) ** वर्ष द्वन्द्व (सन् २००७) {{small|विरुद्ध बाटिस्टा}} ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (सन् २००९) {{small|रेसलमेनिया २५ मा सन माइकल्स विरुद्ध}} ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (सन् २०१०) {{small|रेसलमेनिया २६ मा सन माइकल्स विरुद्ध}} ** वर्षको खराब टोली (सन् २००१) {{small|केनको साथमा विरुद्ध क्रोनिक (सन् २००१ को अनफर्गिभन वार्षिक कार्यक्रममा)}} ** वर्षको खराब खेल (सन् २०१८) {{small|केनको साथमा ट्रिपल एच र सन माइकल्स विरुद्ध}}<ref>{{cite web|url=https://www.postwrestling.com/2019/03/17/bonus-show-wrestling-observer-newsletter-awards/|title=BONUS SHOW: Wrestling Observer Newsletter Awards|date=March 17, 2019|accessdate=March 23, 2019|work=Post Wrestling}}</ref> ** वर्षको खराब द्वन्द्व (सन् १९९३) {{small| विरुद्ध जायन्ट गोन्जालेज}} ** रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर हल अफ फेम (सन् २००४)<ref>{{cite web|url=http://www.pwi-online.com/pages/hallofame.html|title=Wrestling Observer Newsletter Hall of Fame|accessdate=January 24, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080714111434/http://pwi-online.com/pages/hallofame.html |date=July 14, 2008 }}</ref> == रेसलमेनिया कीर्तिमानी == {|class="sortable wikitable" style="font-size:95%" |+ !colspan="7" align="center"|द अन्डरटेकरको रेसलमेनेनिया जित तथा हारको सूची<ref>{{cite news|url=http://www.profightdb.com/search.html?search-term=WrestleMania&submit=search|title=WrestleMania Cards|accessdate=December 24, 2014|publisher=The Internet Wrestling Database|website=www.profightdb.com/}}</ref> |- !नतिजा !!सन्दर्भ !! width=120|प्रतिद्वन्द्वी !! width=120|मिति !! खेलको समय !! width=220|स्थान !! टिप्पणी |- |{{yes2}}जित |१–० |जिमी स्नुका |{{dts|1991|3|24}}<br /><small>[[रेसलमेनिया ७]]</small> |४:२०<br /><small>पिनफल</small> |लस एन्जल्स स्मारक खेलकुद रङ्गशाला<br /><small>[[लस एन्जलस]], [[क्यालिफोर्निया]]</small> |<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/20/19401531.html|title=The Streak: Superfly first to fall|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=February 20, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185157/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/20/19401531.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |२–० |जेक रोबर्टस् |{{dts|1992|4|5}}<br /><small>[[रेसलमेनिया ८]]</small> |६:३६<br /><small>पिनफल</small> |होइजर डोम<br /><small>इन्डियानापोलिस, इन्डियाना</small> |<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/20/19401491.html|title=Undertaker stomps a Snake|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=February 20, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185130/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/20/19401491.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |३–०<br /> |जर्ज गोन्जालेज |{{dts|1993|4|4}}<br /><small>[[रेसलमेनिया ९]]</small> |७:३३<br /><small> </small> |सिजर्स महल<br /><small>लस भेगास</small> |<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/21/19404006.html|title=Slaying a giant|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=February 21, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185215/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/21/19404006.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |४–० |किङ कङ बन्डी |{{dts|1995|4|2}}<br /><small>[[रेसलमेनिया ११]]</small> |६:३६<br /><small>पिनफल</small> |हार्टफोर्ड सिभिक केन्द्र<br /><small>हार्टफोर्ड</small> |<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2012/02/21/19408966.html|title=DiBiase can't lead Bundy to win|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=February 21, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185150/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2012/02/21/19408966.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |५–०<br /> |केभिन नास |{{dts|1996|3|31}}<br /><small>[[रेसलमेनिया १२]]</small> |१६:४६<br /><small>पिनफल</small> |एरोहेड पोन्ड<br /><small>क्यालिफोर्निया</small> |<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/21/19404016.html|title=Nash lays down on way out|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=February 21, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185159/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/21/19404016.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |६–० |साइको सिड |{{dts|1997|3|23}}<br /><small>[[रेसलमेनिया १३]]</small> |२१:१९<br /><small>पिनफल</small> |रोजमोन्ट होरिजन<br /><small>रोजमोन्ट, इलिनोई</small> |{{small|डब्ल्यूडब्ल्यूएफ उपाधिको जित}}<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/20/19401536.html|title=Sid drops the belt|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=February 20, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185224/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/20/19401536.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |७-० |केन |{{dts|1998|3|29}}<br /><small>[[रेसलमेनिया १४]]</small> |१७:०५<br /><small>पिनफल</small> |फ्लिट केन्द्र<br /><small>बोस्टन, म्यासाट्युचेस</small> |<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/22/19408991.html|title=Brother versus brother|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=February 22, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185240/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/22/19408991.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |८–० |बिग बोस मेन |{{dts|1999|3|28}}<br /><small>[[रेसलमेनिया १५]]</small> |९:४८<br /><small>पिनफल</small> |फर्स्ट युनियन केन्द्र<br /><small>फिफाडेल्फिया, [[पेन्सिलभेनिया]]</small> |{{small| यो हेल हेल इन अ सेल भित्र आयोजना गरिएको थियो}}<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/23/19413541.html|title=Bossman hangs|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=February 23, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe]]|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185128/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/23/19413541.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |९–० |[[ट्रिपल एच]] |{{dts|2001|4|1}}<br /><small>[[रेसफमेनिया १७]]</small> |१८:१९<br /><small>पिनफल</small> |रिलायन्ट आम्स्टरडोम<br /><small>हुस्टन, [[टेक्सस]]</small> |<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/24/19419436.html|title=The first battle with Triple H|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=February 24, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185202/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/24/19419436.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |१०–० |[[रिक फ्लेयर]] |{{dts|2002|3|17}}<br /><small>[[रेसलमेनिया १८]]</small> |१८:४९<br /><small>पिनफल</small> |स्काईडोम<br /><small>टोरन्टो, ओन्टारियो, [[क्यानडा|क्यानाडा]]</small> |<ref name="auto1">{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/26/19427596.html|title=Two is not better than one|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=February 26, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185220/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/26/19427596.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |११–० |ए ट्रेन र बिग सो |{{dts|2003|3|30}}<br /><small>[[रेसलमेनिया १९]]</small> |९:४५<br /><small>पिनफल</small> | साफेको फिल्ड<br /><small>सियाटल, वासिङ्टन</small> |<ref name="auto1" /> |- |{{yes2}}जित |१२–० |केन |{{dts|2004|3|14}}<br /><small>[[रेसलमेनिया २०]]</small> |७:४५<br /><small>पिनफल</small> |मेडिसन स्क्वायर गार्डेन<br /><small>[[न्युयोर्क सहर]], न्युयोर्क</small> |<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/27/19431406.html|title=Again, Kane is not able|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=February 27, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185142/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/27/19431406.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |१३–० |[[रेन्डी ओर्टन]] |{{dts|2005|4|3}}<br /><small>[[रेसलमेनिया २१]]</small> |१४:१४<br /><small>पिनफल</small> |स्टापल केन्द्र<br /><small>लस एन्जल्स, क्यालिफोर्निया</small> |<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/27/19431401.html|title=The Legend Killer gets Tombstoned|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=February 27, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185224/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/02/27/19431401.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |१४–० |मार्क हेन्री |{{dts|2006|4|2}}<br /><small>[[रेसलमेनिया २२]]</small> |९:२६<br /><small>क्यासकेट</small> |अलस्टेट एरिना<br /><small>रोजमोन्ट, इलिनोई</small> |{{small|यो खेल एक क्यासकेट खेल थियो}}<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/03/02/19449951.html|title=Finishing the World's Strongest Man|last=Van Der Greind|first=Blaine|date=March 2, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185203/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/03/02/19449951.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |१५-० |बाटिस्टा |{{dts|2007|4|1}}<br /><small>[[रेसलमेनिया २३]]</small> |१५:४७<br /><small>पिनफल</small> |फोर्ड फिल्ड<br /><small>डिट्रोइट, मिचिगन</small> |{{small|द अन्डरटेकरले बाटिस्टालाई पराजित गर्दै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट उपाधि जित्ज सफल भएका थिए। }}<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/03/05/19459286.html|title=Undertaker the champ – WrestleMania 23 delivers big time|last1=Plummer|first1=Dale|date=April 1, 2007|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|last2=Tylwalk|first2=Nick|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20141224185129/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania28/2012/03/05/19459286.html |date=December 24, 2014 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |१६–० |एज |{{dts|2008|3|30}}<br /><small>[[रेसलमेनिया २४]]</small> |२३:५०<br /><small>आत्मासमर्पणद्वारा जित</small> |सर्कस बल<br /><small>फ्लोरिडा</small> |{{small|डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट उपाधिको जित}}<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania24/2008/03/31/5148416.html|title=Mayweather, Orton survive Mania; Edge, Flair don't|last=Plummer|first=Dale|date=March 31, 2008|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120628224249/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/WrestleMania24/2008/03/31/5148416.html |date=June 28, 2012 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |१८–० |सन माइकल्स |{{dts|2009|4|5}}<br /><small>[[रेसलमेनिया २५]]</small> |३०:४१<br /><small>पिनफल</small> |रिलायन्ट रङ्गशाला<br /><small>हुस्टन, टेक्सस</small> |<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/04/06/9019551.html|title=Wrestlemania 25: HBK-Undertaker steals the show|last=Plummer|first=Dale|date=April 6, 2009|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120629103158/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/04/06/9019551.html |date=June 29, 2012 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |१८–० |सन माइकल्स |{{dts|2010|3|28}}<br /><small>[[रेसलमेनियम २६]]</small> |२३:५९<br /><small>पिनफल</small> |फेनिक्स रङ्गशाला विश्वविद्यालय<br /><small>एरिजोना</small> |<ref>{{cite news|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/29/13391691.html|title=Undertaker ends Shawn Michaels' career in thrilling rematch to cap off Wrestlemania XXVI|last1=Plummer|first1=Dale|date=March 29, 2010|accessdate=December 24, 2014|publisher=Canoe|last2=Tylwalk|first2=Nick|website=slam.canoe.ca/}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120714104045/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/29/13391691.html |date=July 14, 2012 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |१९–० |ट्रिपल एच |{{dts|2011|4|3}}<br /><small>[[रेसलमेनिया २७]]</small> |२९:२२<br /><small>आत्मसमर्पण</small> |जर्जिया डोम<br /><small>एट्लान्टा, जर्जिया</small> |<ref>{{cite news|url=http://www.f4wonline.com/component/content/article/20116/|title=WrestleMania 27 live coverage from the Georgia Dome|last=|first=|date=April 3, 2011|accessdate=June 7, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110607002659/http://www.f4wonline.com/component/content/article/20116/|archivedate=June 7, 2011|url-status=|publisher=Dave Meltzer|authorlink=|website=Wayback Machine}}</ref> |- |{{yes2}}जित |२०–० |ट्रिपल एच |{{dts|2012|4|1}}<br /><small>[[रेसलमेनिया २८]]</small> |३०:५०<br /><small>पिनफल</small> |सन लाइफ रङ्गशाला<br /><small>मायामी, फ्लोरिडा</small> |<ref>{{cite news|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_59831.shtml|title=Caldwell's WWE WrestleMania 28 PPV Report|last=Caldwell|first=James|date=April 1, 2012|accessdate=December 24, 2014|publisher=Pro Wrestling Torch|website=www.pwtorch.com/}}</ref> |- |{{yes2}}जित |२१–० |सिएफ पङ्क |{{dts|2013|4|7}}<br /><small>[[रेसलमेनिया २९]]</small> |२२:०७<br /><small>पिनफल</small> |मेटलाइफ रङ्गशाला<br /><small>पूर्वी रदरफोर्ड, न्युजर्सी</small> |<ref>{{cite news|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_69832.shtml|title=Taker-Punk result – did Punk break The Streak?|last=Caldwell|first=James|date=April 7, 2013|accessdate=December 24, 2014|publisher=Pro Wrestling Torch|website=www.pwtorch.com/}}</ref> |- |{{no2}}हार |२१–१ |ब्रक लेज्नर |{{dts|2014|4|6}}<br /><small>[[रेसलमेनिया ३०]]</small> |२५:१२<br /><small>पिनफल</small> |मार्सिडेज-बेन्ज सुपरडोम<br /><small>न्यु ओर्लिन्स, लुइजियाना</small> |{{small|द अन्डरटेकरलाई ब्रक लेज्नरले रेसलमेनिया ३० मा पराजित गर्दै उनको अपराजित यात्रा तोडेका थिए।}}<ref>{{cite news|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_77523.shtml|title=The Undertaker's Streak is over|last=Caldwell|first=James|date=April 6, 2014|accessdate=December 24, 2014|publisher=Pro Wrestling Torch|website=www.pwtorch.com/}}</ref> |- |{{yes2}}जित |२२–१ |ब्रे वायट |{{dts|2015|3|29}}<br /><small>[[रेसलमेनिया ३१]]</small> |१५:१२<br /><small>पिनफल</small> |लेभिस रङ्गशाला<br /><small>क्यालिफोर्निया</small> |<ref>{{cite web|last1=Melok|first1=Bobby|title=The Undertaker vs. Bray Wyatt|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/31/the-undertaker-vs-bray-wyatt-27159010|publisher=WWE|accessdate=March 10, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303172727/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/31/the-undertaker-vs-bray-wyatt-27159010 |date=March 3, 2016 }}</ref> |- |{{yes2}}जित |२३–१ |सेन मिकम्यान |{{dts|2016|4|3}}<br /><small>रेसलमेनिया ३२</small> |३०:०५<br /><small>पिनफल</small> |एटि एन्ड टि रङ्गशाला<br /><small>एरिङ्टन</small> |{{small|मिकम्यान र अन्डरटेकरको बीच खेल हेल इन अ सेल भित्र आयोजना गरिएको थियो।}}<ref>{{cite web|last1=पावर्स|first1=केभिन|title=The Undertaker def. Shane McMahon (Hell in a Cell Match)|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/32/shane-mcmahon-undertaker-hell-cell-results|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 3, 2016}}</ref> |- |{{no2}}हार |२३–२ |रोमन रेन्ज |{{dts|2017|4|2}}<br /><small>रेसलमेनिया ३३</small> |२३:००<br /><small>पिनफल</small> |क्याम्पिङ विश्व रङ्गशाला<br /><small>फ्लोरिडा</small> | |- |{{yes2}}जित |२४–२ |जोन सिना |{{dts|2018|4|8}}<br /><small>[[रेसलमेनिया ३४]]</small> |२:४६<br /><small>पिनफल</small> |मार्सिडेज-बेन्ज सुपरडोम<br /><small>न्यु ओर्लिन्स</small> |<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/wrestlemania-34/the-undertaker-john-cena-results|title=The Undertaker def. John Cena|last=Benigno|first=Anthony|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 8, 2018}}</ref> |- |{{yes2}}जित |२५-२ |एजे स्टाइल्स |{{dts|2020|4|4}}<br /><small> [[रेसलमेनिया ३६]]</small> |१९:१८<br /><small></small> |डब्ल्युडब्ल्युई प्रदर्शन केन्द्र<br /><small>फ्लोरिडा</small> | |} == टिप्पणी == {{notelist}} == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{Commons category-inline|Mark Calaway|द अन्डरटेकर}} * {{wwe superstar|name = द अन्डरटेकर}} * {{facebook|undertaker}} * {{IMDb name|0130587|द अन्डरटेकर}} * {{Professional wrestling profiles}} {{S-start}} {{Succession box | title = [[रोयल रम्बल]] विजेता | years = सन् २००७ | with = | before = रे मेस्तेरियो | after = [[जोन सिना]] }} {{S-end}} [[श्रेणी:अमेरिकी पुरुष व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] 0gbox7qlc1vzuchquofsrm95yzogwev 0 112422 1354590 1343321 2026-05-08T05:35:30Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354590 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = भारतीय | name = गोपाल गुरुङ | image = Gurung at the Fourth National Conference.jpg | caption = सार्वजनिक सभामा गोपाल गुरुङ | other_names = [[यात्री ]] | birth_place = [[महानदी]], [[दार्जिलिङ]], [[भारत]] | birth_date = {{birth date|1939|12|07}} | death_place = [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]], [[नेपाल]] | death_date = {{Death date|2016|जुन|10}} | title = [[राजनीतिज्ञ]], [[मस्यौदा:लेखक|लेखक]], [[मस्यौदा:पत्रकार|पत्रकार]], [[चिन्तक]] | education = बी.ए.,एम.ए.,राजनीति शास्त्र | alma_mater = | movement = Political reformer, social reformer | party = [[मङ्गोल नेसनल अर्गनाइजेसन| मंगोल नेशनल अर्गनाइजेशन]] | organization = | spouse = {{marriage|देबिका गुरुङ <small>(विवाह १९७१)</small>}} | nationality = [[भारतीय]] | religion = [[हिन्दू]] | awards = }} '''[[Gopal Gurung|गोपाल गुरुङ]]''' (सन् १९३९–२०१६) एक भारतीय चिन्तक, लेखक, पत्रकार, शिक्षक, राजनीतिज्ञ हुन । <ref>{{Cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/|website=www.youtube.com|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref><ref>{{Cite web|title=Who is this man, Gopal Gurung ?|url=http://gopalgurung.tripod.com/Theman.html|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305100608/http://gopalgurung.tripod.com/Theman.html |date=2016-03-05 }}</ref> नेपाली साप्ताहिक न्यूलाइट र अंग्रेजी साप्ताहिक थन्डरबोल्टका प्रधान सम्पादक, नेपाल पत्रकार सङ्घको केन्द्रीय समितिका पूर्व सदस्य, विश्व नेपाली सङ्घको पूर्व महामन्त्री र नेपालका लागि अखिल भारतीय प्रेस काउन्सिलका अध्यक्षका साथै प्रेस फाउण्डेसन अफ एसिया (पिएफए), मनिला, फिलिपिन्सका लागि सल्लाहकार र संयोजक थिए । नेपाली राजनीतिमा गुरुङलाई बर्णभेद जातिभेद विरुद्धका लेखक भनेर चिनिन्छन । सन् १९७२ देखि नेपाली समाचारपत्र 'न्यू लाइट'मा हिन्दु राष्ट्र विरुद्ध र राजाहरूको विरोधमा लेख्न शुरू गरेका थिए ।<ref>{{Cite book|last=लामा,|first=थुप्तेन|title=गोपाल गुरुङ नेपाली नेलशन मण्डेला.|publisher=Thupten Lama|year=2008.|isbn=|location=|pages=18,19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hrc.utexas.edu/teaching/pen/free-speech/free-speech-22.html|website=www.hrc.utexas.edu|access-date=2020-05-01}}</ref> सन् १९८५ मा पहिलो पटक '''नेपाल राजनीतिमा अदेखा सचाइ''' प्रकाशित भएको थियो । यस पुस्तकको दोस्रो संस्करण १९८८ मा प्रकाशित भएपछि पञ्चायत सरकारले अगस्ट ३०, १९८८ मा पक्राउ गरेको थियो । राजगद्धी ताकेको र साम्प्रदायिक फैलाएका गुरुङलाई तीन वर्षको लागि भद्रगोल केन्द्रीय कारागारमा पठाइयो । जनवरी १ १९८९ मा [[मङ्गोल नेसनल अर्गनाइजेसन|मंगोल नेशनल अर्गनाइजेशन]] को झण्डा र घोषणापत्र जेलभित्र तयार गरेका थिए । गुरुङलाई अप्रिल १३, १९९० मा रिहा गरिएको थियो ।<ref>{{Cite book|last=Hangen|first=Susan I.|url=https://books.google.com.np/books?id=9LiLAgAAQBAJ&pg=PA60&lpg=PA60&dq=founder-president,+gopal+gurung&source=bl&ots=1r8Zvw-l_5&sig=ACfU3U2uaDeiEBLOlyUkDOUZ2wTrPYp1gQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi_t7W4kpPpAhUPU30KHeqGAZo4ChDoATAAegQIChAB#v=onepage&q=founder-president,%20gopal%20gurung&f=false|title=The Rise of Ethnic Politics in Nepal: Democracy in the Margins|date=2009-12-04|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-18160-4|language=en}}</ref> पुनः ‘अस्तित्वको खोज मंगोलको र एमएनओमा पिएचडी–डक्टरेट’ २००१ मा प्रकाशित भएपछि।<ref>{{Cite web|title=Refworld {{!}} U.S. Department of State Country Report on Human Rights Practices 2001 - Nepal|url=https://www.refworld.org/docid/3c84d9a28.html|last=Refugees|first=United Nations High Commissioner for|website=Refworld|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> सन् १९७२ देखि सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र <ref>{{Cite web|title=मंगोल नेता गोपाल गुरुङको निधन|url=https://www.onlinekhabar.com/2016/06/438471|website=Online Khabar|language=en-US|access-date=2020-05-01}}</ref> धर्मनिरपेक्षको वकालत गर्न सुरु गरेका गुरुङले डिसेम्बर १५, १९९५ मा राजा बिरेन्द्रलाई मानव अधिकार हनन, राजनैतिक संकटको सृजना र मुलुक गृहयुद्ध उन्मुख भएको ध्यानाकर्षण गराउदै राजा पदबाट राजिनामा दिएर आजीवन आलङ्कारिक राजा अथवा राष्ट्रपति बनिदिन आग्रह सहित ६ बुँद्दे पत्र पठाएका थिए । <ref>{{Cite book|last=Gurung|first=Gopal|title=Newly Created Untouchable Janjati (nomad, gypsy) Society in Nepalese and Sikkim Pilitics|publisher=Gopal Gurung|year=1998|isbn=|location=|pages=1,2,3}}</ref> ==Reference== [[श्रेणी:सन् १९३९ मा जन्म]] cuxzde1riuyxedm6g697p9dkjm99l2e 0 112681 1354658 1307690 2026-05-08T10:55:50Z Bishaldev100 28807 1354658 wikitext text/x-wiki '''श्री''' प्रत्येक पुरुषको नामको अगाडि लगाइने सम्मानजनक शब्द हो। यसको अतिरिक्त यस शब्दले हिन्दू देवी लक्ष्मीको पर्यायको रूपमा तथा सम्पत्ति, सम्पदा धन इत्यादिको पर्यायको रूपमा पनि जनाउँदछ। श्री शब्दको उपयोग जीवित मनुष्यको अगाडि सम्मानपूर्वक गरिन्छ। यस बाहेक पनी, अजर अमर मनुष्य वा देवी देवताको अगाडि पनि सम्मान पूर्वक लगाइन्छ । ==पुनरावृत्ति== * श्री: प्रत्येक पुरुष * श्री १: सन्तान, पत्नी * श्री २: आफ्ना कामदार * श्री ३: [[राणा वंश|कास्कीका महाराज, राणा प्रधानमन्त्री]], आत्मिय मित्र * श्री ४: शत्रु पक्ष * [[श्री ५]]: [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका महराजधिराज]], राजपरिवारका सदस्य * श्री ६: आमा, बाबु र गुरु * श्री १०८: [[महन्त]], [[योगी]], [[सन्यास आश्रम|सन्यासी]] लाई * श्री १००८: शकंराचार्य ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[श्रीमती‎]] *[[सर]] [[श्रेणी:हिन्दू ग्रन्थ]] ku4prlyazhxx71968ahrzm8nnj9fnfc 0 114614 1354572 1343742 2026-05-08T04:35:45Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354572 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = क्युबाली<br/>Cubans<br/><small>''Cubanos''</small> |population = |popplace ={{flag|Cuba}} ११,१९३,४७० (२०१९)<ref>{{cite web|url=http://www.one.cu/publicaciones/cepde/estudiosydatos/anual/Tabla%201_2018.pdf|title=Population of Cuba|accessdate=June 14, 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191218095744/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/estudiosydatos/anual/Tabla%201_2018.pdf |date=December 18, 2019 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/popclock/world/cu|title=Basic Facts|website=Census.gov|accessdate=2020-06-14}}</ref> |region1 = {{flagcountry|USA}} |pop1 = १,३४३,९६० (२०१८) |ref1 = <ref name=C>http://data.census.gov/cedsci/table?t=Place%20of%20Birth&tid=ACSDT1Y2018.B05006&hidePreview=false&vintage=2018 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725172024/https://data.census.gov/cedsci/table?t=Place%20of%20Birth&tid=ACSDT1Y2018.B05006&hidePreview=false&vintage=2018 |date=2020-07-25 }}. Retrieved October 17, 2019</ref> |region2 = {{flagcountry|Spain}} |pop2 = १५१,४२३ (२०१८) |ref2 = <ref name=K>http://ine.es/dynt3/inebase/es/index.htm?type=pcaxis&path=/t20/e245/p08/&file=pcaxis&dh=0&capsel=0</ref> |region3 = {{flagcountry|Mexico}} |pop3 = २२,६०४ (२०१६) [[क्युबाली मेक्सिकन|*]] |ref3 = |region4 = {{flagcountry|Italy}} |pop4 = २१,४१८ (२०१७) |ref4 = <ref name=J>[https://www.istat.it/en/archive/immigrants. Istat Statistics (Italy 2018) retrieved November 28, 2018. ]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |region5 = {{flagcountry|Canada}} |pop5 = १७,८५० (२०१६) |ref5 = <ref name=F>[http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1 2016 Canada Census]</ref> |region6 = {{flagcountry|Chile}} |pop6 = १५,८३७ (२०१८) |ref6 = <ref>[http://www.ine.cl/estadisticas/demograficas-y-vitales/#estimacion-de-personas-extranjeras. Chile 12/31/2018 retrieved July 12, 2019. ]</ref> |region7 = {{flagcountry|Venezuela}} |pop7 = ११,६०१ (२०१७) |ref7 = |region8 = {{flagcountry|Puerto Rico}} |pop8 = ९,०७१ (२०१८) |ref8 = <ref>http://data.census.gov/cedsci/table?q=birth&table=B05006PR&tid=ACSDT1Y2018.B05006PR&lastDisplayedRow=26 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725162302/https://data.census.gov/cedsci/table?q=birth&table=B05006PR&tid=ACSDT1Y2018.B05006PR&lastDisplayedRow=26 |date=2020-07-25 }}. Retrieved October 17, 2019</ref> |region9 = {{flagcountry|GER}} |pop9 = ८,५०० (२०१७) |ref9 = <ref>{{cite web|url=http://de.statista.com/statistik/daten/studie/1221/umfrage/anzahl-der-auslaender-in-deutschland-nach-herkunftsland/ |title=Anzahl der Ausländer in Deutschland nach Herkunftsland|date=31 December 2017|website=De.statista.com|accessdate=2019-03-24}}</ref> |region10 = {{flagcountry|Uruguay}} |pop10 = ८,००० (२०१८) |ref10 = |region11 = {{flagcountry|Costa Rica}} |pop11 = ५,७९१ (२०१७) |ref11 = {{citation needed|date=July 2018}} |region12 = {{flagcountry|Ecuador}} |pop12 = ४,८५२ (२०१७) |ref12 = |region13 = {{flagcountry|Dominican Republic}} |pop13 = ३,६३९ (२०१०) |ref13 = [[२०१० डोमिनिकन रिपब्लिक जनगणना|*]] |region14 = {{flagcountry|Sweden}} |pop14 = २,९०५ (२००८) |ref14 = {{citation needed|date=December 2016}} |region15 = {{flagcountry|United Kingdom}} |pop15 = २,४८१ (२०११) |ref15 = <ref name=2011CensusEngWal>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/quick-statistics-for-england-and-wales-on-national-identity--passports-held-and-country-of-birth/rft-qs213ew.xls|title=Table QS213EW: 2011 Census: Country of birth (expanded), regions in England and Wales|publisher=Office for National Statistics|date=26 March 2013|accessdate=10 July 2016}} {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/quick-statistics-for-england-and-wales-on-national-identity--passports-held-and-country-of-birth/rft-qs213ew.xls |date=5 January 2016 }}</ref><ref name=2011CensusScotland>{{cite web|url=http://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/censusresults/release2a/rel2a_COB_detailed_Scotland.pdf|title=Country of birth (detailed)|publisher=National Records of Scotland|accessdate=10 July 2016}}</ref><ref name=2011CensusNI>{{cite web|format=XLS|url=http://www.ninis2.nisra.gov.uk/Download/Census%202011_Excel/2011/QS206NI.xls|title=Country of Birth - Full Detail: QS206NI|publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency|accessdate=10 July 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304095516/http://www.ninis2.nisra.gov.uk/Download/Census%202011_Excel/2011/QS206NI.xls|archivedate=4 March 2016|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304095516/http://www.ninis2.nisra.gov.uk/Download/Census%202011_Excel/2011/QS206NI.xls |date=4 March 2016 }}</ref> |region16 = {{flagcountry|Argentina}} |pop16 = २,४५७ (२००१) |ref16 = {{citation needed|date=December 2016}} |region17 = {{flagcountry|Brazil}} |pop17 = २,२७५ (२०१२) |ref17 = {{citation needed|date=December 2016}} |region18 = {{flagcountry|Panama}} |pop18 = २,१४४ (२०१०) |ref18 = |region19 = {{flagcountry|Ireland}} |pop19 = २,१०२ (२०१६) |ref19 = <ref>{{cite web|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-cp7md/p7md/p7anii/|title=Census of Population 2016 – Profile 7 Migration and Diversity|date=1 April 2016|website=https://www.cso.ie|accessdate=20116-04-01}}</ref> |region20 = {{flagcountry|Switzerland}} |pop20 = १,१६८ (२०००) |ref20 = {{citation needed|date=December 2016}} |region21 = {{flagcountry|Netherlands}} |pop21 = १,१२३ (२००८) |ref21 = {{citation needed|date=December 2016}} |region22 = {{flagcountry|Norway}} |pop22 = १,०४६ (२०१९) |ref22 = <ref name="ssb">[http://www.ssb.no/en/innvbef "Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents, 5 March 2018"]. [[Statistics Norway]]. Accessed 27 November 2018.</ref> |languages = [[क्युबाली स्पेनिश]] | rels = '''बहुमत:'''<br>[[क्याथोलिक चर्च|रोमन क्याथोलिक]]<br>'''अल्पसंख्यक:'''<br> [[अधर्म]], [[प्रोटेस्टान्टिज्म]], [[सान्तेरिया]], [[आईएफए]], [[यहुदी धर्म|यहूदी धर्म]]<ref>https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111024061151/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html |date=2011-10-24 }}</ref> |related_groups = अन्य [[ल्याटिन अमेरिकीहरू]] }} '''क्युबाली''' ({{lang-es|Cubanos|links=no}}), [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]] टापु [[क्युबा]]को साथ चिनिने मानिसहरू हुन्। क्युवा एक [[बहु-जातीय]] राष्ट्र, विभिन्न जातीय, धार्मिक र राष्ट्रिय पृष्ठभूमिका मानिसहरूको घर हो। नतिजा स्वरूप, क्युबालीहरूले आफ्नो [[जातीयता]]लाई [[राष्ट्रियता]] नभएर [[क्युबाली पासपोर्ट|नागरिकता]] र क्युबाप्रति उनीहरूको वफादारीको बराबरी गर्छन्। ==जातीय समूहहरू== {{main|क्युबाको जनसांख्यिकी}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|People of Cuba|क्युबाका मानिस}} [[श्रेणी:क्युबाली मानिसहरू]] [[श्रेणी:क्यारिबियनमा जातीय समूहहरू]] 95bqsbv2djq17pwck8mzpp99qqpxzv1 0 115836 1354574 1301795 2026-05-08T04:38:41Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354574 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = क्यूएफएक्स सिनेमाज | logo = [[file:QFX Cinemas Logo.svg|175px]] | type = निजी कम्पनी | industry = [[मनोरञ्जन]] | founders = {{plainlist| * राजेश सिद्धि * भास्कर ढुङ्गाना * नकिम उदीन }} | defunct = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | hq_location_city = [[काठमाडौँ]] | hq_location_country = [[नेपाल]] | area_served = नेपाल | key_people = नकिम उदीन <ref>{{cite web|title=After Lallitpur, Bhutan and Cambodia are on QFX’s bucket list|trans-title=ललितपुर पछि क्यूएफएक्स सिनेमा भुटान र कम्बोडियामा|url=http://english.onlinekhabar.com/tag/qfx-cinemas|website=अनलाइन खबर|accessdate=४ जनवरी २०१७}}</ref> | products = | owner = टीमक्वेस्ट<ref>{{cite web|title=TeamQuest manages QFX Cinemas|trans-title=टीमक्वेस्टले क्यूएफएक्स सिनेमाजको व्यवस्थापन गर्छ|url=http://www.teamquest.com.np/#our-companies|publisher=टीमक्वेस्ट|accessdate=४ जनवरी २०१७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210114203114/http://www.teamquest.com.np/#our-companies |date=2021-01-14 }}</ref> | website ={{URL|http://www.qfxcinemas.com}} }} '''क्यूएफएक्स सिनेमाज''' (अङ्ग्रेजी: [[:en:QFX Cinemas|QFX Cinemas]]) नेपालका प्रमुख सहरमा चलचित्र भवन भएको मनोरञ्जन कम्पनी हो ।<ref>{{cite web|title=QFX Cinemas opens new multiplex in Pulchowk|trans-title=क्यूएफएक्स सिनेमाजद्वारा पुलचोकमा नयाँ चलचित्र भवनको स्थापना|url=http://admin.myrepublica.com/economy/story/40525/qfx-cinemas-opens-new-multiplex-in-pulchowk.html|website=रेपब्लिका|accessdate=४ जनवरी २०१७}}</ref> राजेश सिद्धि, भास्कर ढुङ्गाना र नकिम उदीनद्वारा स्थापना भएको क्यूएफएक्स सिनेमाजमा [[नेपाली चलचित्र]]का साथै [[बलिउड]] र [[हलिउड]] चलचित्रको पनि प्रदशन गरिन्छ ।<ref>{{cite web|last1=बस्नेत|first1=स्मृति|title=Team Quest’s LABIM|trans-title=टीमक्वेस्ट लबीम|url=http://nepalitimes.com/article/Nepali-Times-Buzz/Team-quests-labim-mall,3097|website=नेपाली टाइम्स|accessdate=४ जनवरी २०१७}}</ref><ref>{{cite web|title=Kumari Cinemas|trans-title=कुमारी चलचित्र भवन|url=http://bossnepal.com/kumari-cinemas/|website=बस नेपाल|accessdate=४ जनवरी २०१७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027010809/http://bossnepal.com/kumari-cinemas/ |date=2020-10-27 }}</ref> ==इतिहास== नेपालको पहिलो चलचित्र भवन, [[जय नेपाल सिनेमा हल]]को नवीकरणको साथमा क्यूएफएक्स सिनेमाजको स्थापना भएको थियो ।<ref>{{cite web|last1=गुरुङ|first1=जानकी|title=Jai Nepal|trans-title=जय नेपाल|url=http://nepalitimes.com/news.php?id=5411#.WG0iZFN97IV|website=नेपाली टाइम्स|accessdate=४ जनवरी २०१७}}</ref> कम्पनीको विकास र विस्तार भई [[कुमारी चलचित्र भवन]]को स्थापना भयो । सुन्धारामा अवस्थित क्यूएफएक्स सिभिल मल नेपालको प्रथम सर्वोत्कृष्ट गुणस्तरको मल्टिप्लेक्स मानिन्छ ।<ref>{{cite web|title=QFX-Central Cinema opening at Civil Mall Sundhara|trans-title=सुन्धाराको सिभिल मलमा क्यूएफएक्स सिनेमाजको स्थापना|url=http://www.ktm2day.com/2010/09/24/qfx-central-cinema-opening-at-civil-mall-sundhara/|publisher=काठमाडौँ टूडे|accessdate=४ जनवरी २०१७}}</ref> काठमाडौँ उपत्यकामा क्यूएफएक्सको सफलता पछि [[नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका|नेपालगञ्ज]]मा क्यूएफएक्स बागेश्वरी, [[भरतपुर महानगरपालिका|नारायणघाट]]मा क्यूएफएक्स जालमा र [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]]मा क्यूएफएक्स सिनेप्लेक्सको स्थापना गरियो ।<ref>{{cite web|last1=नेपाल|first1=आनन्द|title=QFX theater, DCN Jalma opens in Chitwan|trans-title=चितवनमा क्यूएफएक्स जालमाको स्थापना|url=http://xnepali.net/qfx-theater-dcn-jalma-opens-in-chitwan/|website=एक्सनेपाली|accessdate=४ जनवरी २०१७}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|title=QFX Cinemas Now in Pokhara|trans-title=क्यूएफएक्स सिनेमाज अब पोखरामा|url=http://www.newbusinessage.com/Articles/view/4359|website=न्यू बिजनेस एज|accessdate=४ जनवरी २०१७}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> जनवरी २०१७ को तथ्याङ्क अनुसार नेपालमा क्यूएफएक्स सिनेमाजको कुल १५ स्क्रीन छन् । ==सुविधा== [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]]को पुलचोकमा अवस्थित क्यूएफएक्स लबीम मल उच्च गुणस्तरको 4K स्क्रीन भएको नेपालको प्रथम मल्टिप्लेक्स हो ।<ref>{{cite web|title=QFX Cinemas opening in Pulchowk|trans-title=पुलचोकमा क्यूएफएक्स सिनेमाजको स्थापना|url=http://thehimalayantimes.com/entertainment/events/qfx-cinemas-opening-pulchowk/|website=द हिमालयन टाइम्स|accessdate=४ जनवरी २०१७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170105181340/http://thehimalayantimes.com/entertainment/events/qfx-cinemas-opening-pulchowk/ |date=2017-01-05 }}</ref> क्यूएफएक्स सिनेमाजका मल्टिप्लेक्समा बार्कोद्वारा निर्माण गरिएका उच्च गुणस्तरका डिजिटल प्रोजेक्टर राखिएको हुन्छ ।<ref>{{cite web|title=QFX Lalitpur|trans-title=क्यूएफएक्स ललितपुर|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2016-03-16/qfx-lalitpur.html|website=द काठमाडौँ पोस्ट|accessdate=४ जनवरी २०१७}}</ref> ==स्थान== {| class="wikitable sortable" |- ! सहर !! नाम !! स्थान !! स्क्रीन !! सन्दर्भ |- | [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] || क्यूएफएक्स लबीम मल || लबीम मल, पुलचोक, ललितपुर || ३ ||<ref>{{cite web|title=QFX Labim Mall|trans-title=क्यूएफएक्स लबीम मल|url=http://www.qfxcinemas.com/Content/QFX-Labim-Mall?me=18|publisher=क्यूएफएक्स सिनेमाज|accessdate=४ जनवरी २०१७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190419104037/http://qfxcinemas.com/Content/QFX-Labim-Mall?me=18 |date=2019-04-19 }}</ref> |- | [[काठमाडौँ]] || क्यूएफएक्स सिभिल मल || सिभिल मल, सुन्धारा, काठमाडौँ || ३ ||<ref>{{cite web|title=QFX Civil Mall|trans-title=क्यूएफएक्स सिभिल मल|url=http://www.qfxcinemas.com/Content/QFX-Civil-Mall?me=7|publisher=क्यूएफएक्स सिनेमाज|accessdate=४ जनवरी २०१७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403225308/http://www.qfxcinemas.com/Content/QFX-Civil-Mall?me=7 |date=2019-04-03 }}</ref> |- | [[काठमाडौँ]] || क्यूएफएक्स कुमारी || कमलपोखरी, काठमाडौँ || २ ||<ref>{{cite web|title=QFX Kumari|trans-title=क्यूएफएक्स कुमारी|url=http://www.qfxcinemas.com/Content/QFX-Kumari?me=6|publisher=क्यूएफएक्स सिनेमाज|accessdate=४ जनवरी २०१७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403230644/http://www.qfxcinemas.com/Content/QFX-Kumari?me=6 |date=2019-04-03 }}</ref> |- | [[काठमाडौँ]] || क्यूएफएक्स जय नेपाल || नारायणहिटी मार्ग, काठमाडौँ || १ ||<ref>{{cite web|title=QFX Jai Nepal|trans-title=क्यूएफएक्स जय नेपाल|url=http://www.qfxcinemas.com/Content/QFX-Jai-Nepal?me=5|publisher=क्यूएफएक्स सिनेमाज|accessdate=४ जनवरी २०१७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190416155144/http://www.qfxcinemas.com/Content/QFX-Jai-Nepal?me=5 |date=2019-04-16 }}</ref> |- |[[काठमाडौँ]] |क्यूएफएक्स छाया |ठमेल, काठमाडौँ |३ | |- | [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] || क्यूएफएक्स सिनेप्लेक्स || चिप्लेढुङ्गा, पोखरा || २ ||<ref>{{cite web|title=QFX Cineplex|trans-title=क्यूएफएक्स सिनेप्लेक्स|url=http://www.pokharacineplex.com/Content/QFX-Cineplex?me=8|publisher=क्यूएफएक्स सिनेमाज|accessdate=४ जनवरी २०१७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190610085721/http://pokharacineplex.com/Content/QFX-Cineplex?me=8 |date=2019-06-10 }}</ref> |- | [[भरतपुर महानगरपालिका|नारायणघाट]] || क्यूएफएक्स जालमा || जालमा, नारायणघाट || २ ||<ref>{{cite web|title=QFX Jalma|trans-title=क्यूएफएक्स जालमा|url=http://jalma.qfxcinemas.com/Content/QFX-Jalma?me=6|publisher=क्यूएफएक्स सिनेमाज|accessdate=४ जनवरी २०१७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710131821/http://jalma.qfxcinemas.com/Content/QFX-Jalma?me=6 |date=2019-07-10 }}</ref> |- | [[नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका|नेपालगञ्ज]] || क्यूएफएक्स बागेश्वरी || न्यू रोड, नेपालगञ्ज || २ ||<ref>{{cite web|title=QFX Bageshwori|trans-title=क्यूएफएक्स बागेश्वरी|url=http://bageshwori.qfxcinemas.com/Content/QFX-Bageshwori?me=1002|publisher=क्यूएफएक्स सिनेमाज|accessdate=४ जनवरी २०१७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710134438/http://bageshwori.qfxcinemas.com/Content/QFX-Bageshwori?me=1002 |date=2019-07-10 }}</ref> |} ==चित्रमाला== <gallery> File:QFX (3).jpg|क्यूएफएक्स सिभिल मल, सुन्धारा, काठमाडौँ File:QFX (1).jpg|क्यूएफएक्स जय नेपाल, नारायणहिटी मार्ग, काठमाडौँ File:QFX (25).JPG|क्यूएफएक्स सिनेमाजको टिकट काउन्टर File:QFX (15).JPG|क्यूएफएक्स सिनेमाजको भोजनालय </gallery> ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडी== *{{Official website|www.qfxcinemas.com}} [[श्रेणी:काठमाडौँ]] [[श्रेणी:नेपालका चलचित्र भवनहरू]] 3che11lrflz83nmfgp9p6sciabnltik 0 118616 1354565 1306408 2026-05-08T03:47:59Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354565 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name= कालो पोथी | image= Kalopothiposter.jpg | alt= | caption= चलचित्र पोस्टर | director= मीनबहादुर भाम | producer=एना केच्को <br/> [[छिरिङ रितार शेर्पा]] <br/> [[मीनबहादुर भाम]] <br/> देवकी राई <br/> क्याथरिन दुसार्त <br/> अनुप थापा | writer= | screenplay=[[मीनबहादुर भाम]] र अविनाश विक्रम शाह | story=[[मीनबहादुर भाम]] <br/> अविनाश विक्रम शाह <br/> सन्तोष भट्टराई <br/> कुसाङ राई | starring=खड्कराज नेपाली <br/> सुकराज रोकाया <br/> जीतबहादुर मल्ल <br/> [[बेनिशा हमाल]] <br/> हंस खड्का <br/> नन्द प्रसाद खत्री <br/> [[विपिन कार्की|बिपिन कार्की]] <br/> [[प्रविन खतिवडा]] | music= जेसन कुँवर | cinematography= | editing= | studio= सुने फिल्मस (नेपाल) <br/> मिला प्रोडक्सन्स (नेपाल) <br/> कालढुङ्गी फिल्मस (नेपाल) <br/> तान्देम प्रोडक्सन (जर्मनी) <br/> सिडिपी (फ्रान्स) | distributor=वाइड म्यानेजमेन्ट (फ्रान्स) | released={{Film date|2015|9|4|[[७२औँ भेनिस अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सव|भेनिस]]|2016|6|3|नेपाल|df=yes}} | runtime= ९० मिनेट | country= [[नेपाल]] | language=[[नेपाली भाषा|नेपाली]] | budget = | gross = }} '''कालो पोथी''' [[मीनबहादुर भाम]]द्वारा निर्देशित र एना केच्को, छिरिङ रितार शेर्पा, मीनबहादुर भाम, देवकी राई, क्याथरिन दुसार्त र अनुप थापाद्वारा निर्मित सन् २०१५ मा प्रदर्शित नेपाली नाट्य चलचित्र हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2016/06/435739 |title=‘कालो पोथी’ समीक्षाः करिश्माको अण्डा, सपना र जनयुद्ध |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2020-10-30}}</ref> मीनबहादुर भामको लेखन रहेको यस चलचित्रमा [[वेनिशा हमाल]], खड्कराज नेपाली र शुक्रराज रोकायाको मुख्य भुमिका रहेको छ। चलचित्रको कथावस्तु [[माओवादी जनयुद्ध|नेपाली गृहयुद्ध]] (सन् १९९६-सन् २००६) कालको समयमा सन् २००१ मा उत्तर-पश्चिम नेपालको [[मुगु जिल्ला]]को परिदृश्य देखाइएको छ।<ref>{{cite web|url=http://myrepublica.com/lifestyle/story/25636/kalo-pothi-first-nepali-film-to-screen-at-venice-film-festival.html|title=Kalo Pothi First Nepali film to screen at Venice Film Festival|publisher=myrepublica.com|date=2015-06-02}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160611133755/http://myrepublica.com/lifestyle/story/25636/kalo-pothi-first-nepali-film-to-screen-at-venice-film-festival.html |date=2016-06-11 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://xnepali.net/movies/kalo-pothi-premiered-in-venice-film-festival/|title=Kalo Pothi premiered in Venice|publisher=xnepali.net|date=2015-09-09}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161016150046/http://xnepali.net/movies/kalo-pothi-premiered-in-venice-film-festival/ |date=2016-10-16 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sicvenezia.it/3263/edizione-2015/film-2015/kalo-pothi/?lang=en|title=Kalo Pothi|publisher=sicvenezia.it}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191216181810/http://www.sicvenezia.it/3263/edizione-2015/film-2015/kalo-pothi/?lang=en |date=2019-12-16 }}</ref> यो [[भेनिस अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सव]]मा प्रदर्शित हुने पहिलो नेपाली चलचित्र हो।<ref name="Nepal">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/oscars-nepal-selects-kalo-pothi-925906 |title=Oscars: Nepal Selects 'Kalo Pothi (The Black Hen)' for Foreign-Language Category |last=Holdsworth |first=Nick |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=6 September 2016 |accessdate=6 September 2016}}</ref> यो चलचित्रलाई [[८९औँ एकेडमी पुरस्कार]]मा सर्वश्रेष्ठ विदेशी भाषा चलचित्र विधाको लागि नेपालबाट छानिएको थियो तर यसलाई नामङ्कित गरिएको थिएन। यो विदेशमा सबैभन्दा धेरै कमाई गर्ने नेपाली चलचित्र पनि हो र नेपालमा सबैभन्दा बढी कमाई गर्ने चलचित्रहरूमध्ये एक हो। ==पात्र== ==कथावस्तु== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * {{IMDb title|4991660}} {{उत्कृष्ट अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्रको लागि एकेडेमी पुरस्कारका लागि नेपाली पेशहरू}} [[श्रेणी:सन् २०१५ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली ऐतिहासिक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:माओवादी जनयुद्धमा आधारित चलचित्रहरू]] 9fgmlsu8dgc3n354jyza1tjkmtnj0fm 0 118696 1354648 1267617 2026-05-08T10:04:28Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354648 wikitext text/x-wiki {{short description|नेपाली चलचित्र अभिनेत्री}} {{Infobox person | name = दीपिका प्रसाईं | image = Deepika Prasain.png | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date and age|1996|11|08}} | birth_place = [[धनगढी (स्पष्टता)|धनगढी]], नेपाल | nationality = नेपाली | other_names = | occupation = अभिनेत्री | years_active = सन् २०१७–वर्तमान | known_for = | spouse = दिवाकर भट्टराई (सन् २०१८) | notable_works = [[छक्का पन्जा ३|छक्का पञ्जा ३]] }} '''दीपिका प्रसाई''' (सन् १९९६ नोवेम्बर ८)<ref>{{Cite web|url=http://nepaliactress.com/deepika-prasain-aishwarya-debut-actress/|title=Deepika Prasain, Aishwarya debut actress|date=October 30, 2017|website=Nepali Actress|accessdate=5 February 2019}}</ref> एक नेपाली चलचित्र [[अभिनेत्री]] हुन्। दीपिकाले नेपाली कथानक चलचित्र 'ऐश्वर्या' (सन् २०१७) बाट अभिनेत्रीको रूपमा चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी हुन्। अभिनेत्रीको रूपमा चर्चा भने उनले '[[छक्का पन्जा ३|छक्का पञ्जा ३]]' (सन् २०१८) बाट प्राप्त गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=http://reelnepal.com/name/146073/dipika-prasai|title=Dipika Prasai|website=reelnepal|accessdate=5 February 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190207130312/https://reelnepal.com/name/146073/dipika-prasai |date=7 February 2019 }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/36163/|title=5 things about Deepika Prasain|last=Lama|first=Sonam|website=My City|accessdate=5 February 2019}}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == करियर == प्रसाईंले दिवाकर भट्टराईको प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटकीय चलचित्र 'ऐश्वर्या' (सन् २०१७) बाट एक अभिनेत्रीको रूपमा अभिनय सुरुवात गेरकी थिइन्। सो चलचित्रमा उनले एक सहायक अभिनेत्रीको भूमिकामा देखा परिन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.glamournepal.net/deepika-prasai-new-actress-nepali-movie-aishwarya|title=Deepika Prasai : New Actress in Nepali Movie AISHWARYA|last=Nepal|first=Glamour|date=August 18, 2016|website=Glamour Nepal|accessdate=5 February 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://xnepali.net/friday-relase-aishwarya-of-ramesh-upreti-and-deepika/|title=Friday Relase(sic) – Aishwarya of Ramesh Upreti and Deepika|date=October 26, 2017|website=Nepali Movies, films|accessdate=5 February 2019}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पहिलो चलचित्रको सफलता पछि उनी [[छक्का पन्जा ३|छक्का पञ्जा ३]] (सन् २०१८) मा [[छक्का पन्जा ३|दिपकराज]] [[दीपकराज गिरी|गिरी]]सँग अभिनय गरेकी थिइन्। <ref>{{Cite web|url=http://www.977mag.net/chhakka-panja-3-starts-its-shoot-from-today-ft-deepak-deepika-jitu-kedar/|title=Chhakka Panja 3 Starts Its Shoot From Today Ft. Deepak, Deepika, Jitu, Kedar|date=May 11, 2018|website=Nepali Film News|accessdate=5 February 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190207072257/http://www.977mag.net/chhakka-panja-3-starts-its-shoot-from-today-ft-deepak-deepika-jitu-kedar/ |date=7 February 2019 }}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-10-27/regression-or-redemption.html|title=Regression or redemption?|website=kathmandupost.ekantipur.com|accessdate=5 February 2019}}</ref> यो चलचित्रले बक्स अफिसमा सफलता प्राप्त गर्नुका साथै [[नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची|सबैभन्दा बढी कमाई गर्ने नेपाली चलचित्र]] बन्न सफल भयो। == व्यक्तिगत जीवन == दीपिकाले सन् २०१८ अक्टुबरमा नेपाली चलचित्र निर्देशक दिवाकर भट्टराईसँग बिहे गरिन्। <ref>{{Cite web|url=https://xnepali.net/chakka-panja-3-actress-deepika-marries-captain-director-diwakar/|title=Chakka Panja 3 actress, Deepika marries Captain director, Diwakar|date=October 30, 2018|website=Nepali Movies, films|accessdate=5 February 2019}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == फिल्मोग्राफी == {| class="wikitable" |+ !वर्ष !नाम !भूमिका !टिप्पणी |- | सन् २०१७ ! scope="row" | ''ऐश्वर्या'' | दीपिका | पदार्पण चलचित्र <ref>{{Cite web|url=http://www.977mag.net/watch-teaser-of-aishwarya-ft-ramesh-upreti-deepika-prasain/|title=Watch Teaser Of ‘Aishwarya’ {{!}} Ft. Ramesh Upreti & Deepika Prasain|date=August 30, 2017|website=Nepali Film News|accessdate=5 February 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190207015447/http://www.977mag.net/watch-teaser-of-aishwarya-ft-ramesh-upreti-deepika-prasain/ |date=7 February 2019 }}</ref> |- | सन् २०१८ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा ३|छक्का पञ्जा ३]]'' | | <ref>{{Cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-05-15/chakka-panja-3-heads-into-production.html|title=Chakka Panja 3 heads into production|website=kathmandupost.ekantipur.com|accessdate=5 February 2019}}</ref> |} == पुरस्कार == {| class="wikitable sortable" ! वर्ष ! पुरस्कार ! विधा ! मनोनित कार्य ! परिणाम ! रेफ्रेस |- | सन् २०१८ | [[कामना फिल्म अवार्ड]]- २०७४ | सर्वश्रेष्ठ नव अभिनेता (महिला) | ''ऐश्वर्या'' | {{nominated}} |<ref>{{Cite web|url=http://www.lensnepal.com/awards/kamana-film-award/2075.html|title=Kamana Film Award Details {{!}} 2075|website=Lens Nepal|accessdate=5 February 2019}}</ref> |- | सन् २०१८ | एनएफडिसी राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार २०७४ | सर्वश्रेष्ठ नव अभिनेता (महिला) | ''ऐश्वर्या'' | {{nominated}} | <ref>{{Cite web|url=http://www.lensnepal.com/awards/nfdc-national-film-award/2074.html|title=NFDC National Film Award Details {{!}} 2074|website=Lens Nepal|accessdate=5 February 2019}}</ref> |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{IMDb name|id=nm9413506}} [[श्रेणी:सन् १९९६ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपाली महिला मोडलहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका मानिसहरू]] l9f2wgfuc8hlt027zbq9ek4497enxn0 0 119478 1354626 1164547 2026-05-08T07:58:59Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354626 wikitext text/x-wiki '''टिभी विज्ञापन''' वा '''टिभी एडभटिजमेन्ट''', जसलाई प्रायः '''व्यावसायिक''' '''विज्ञापन वा''' '''विज्ञापन''' भनिन्छ । यो सन्देश सञ्चार गर्ने संस्था द्वारा निश्चित शुल्क लिएर तैयार गरेको टिभी कार्यक्रमको विविध प्रकार हो। विज्ञापनबाट प्राप्त हुने आयले निजी स्वामित्वमा रहेका टिभी नेटवर्कहरूको लागि राम्रो मुनाफा सृजना हुने गर्दछ। धेरै जसो टिभी विज्ञापनहरू केहि सेकेन्ड देखि केहि मिनेटसम्म हुन सक्दछ । जब देखि टिभीको शुरुवात भयो तब देखि नै त्यस्ता विज्ञापनहरू विभिन्न उत्पादनहरू, सेवाहरू र विचारहरूको प्रबर्धन(प्रचार-प्रसार) गर्न प्रयोग गरिदै आएको छ । विज्ञापनले जनतामा निकै सफलता पुर्वक व्यापक प्रभाव पारेको सर्वविदित छ। [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] सहित धेरै देशहरूमा, टीभी विज्ञापन राजनीतिक अभियानका लागि अपरिहार्य मानिन्छ। तर फ्रान्स <ref>फ्रिट्ज प्लासर, ''वैश्विक राजनीतिक प्रचार'', पी226</ref> र [[नर्वे]] जस्ता केही देशहरूमा टिभीमा राजनैतिक विज्ञापनमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ। [[चित्र:Radio_News_Sep_1928_Cover.jpg|right|thumb| १९२८ मा टेलिभिजन प्रयोगात्मक चरणमा थियो,तर त्यो समय पनि टिभि को उज्वल भविष्यको सबैमा हेक्का थियो र सामानहरू प्रबर्धन गरिने गरिन्थ्यो।]] == ईतिहास == [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्यमा]] सन १९४१ १ जुलाईमा पहिलो टिभि बिज्ञापन प्रसारण गरिएको हो। वाचमेकर बुलोभाले ब्रूक्लिन डजर्स र फिलाडेल्फिया फिलिजहरू बीचको बेसबल खेल अघि न्यू योर्कको स्टेशन डब्ल्यूएनबीटीमा एक विज्ञापन प्रस्तुत गर्न ९ डलर तिरेको थियो। "बुलोभा समयमा अमेरिका चल्छ" <ref>{{Cite web|url=http://www.bulova.com/about/history.aspx|title=संग्रहीत प्रति|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101120090813/http://bulova.com/about/history.aspx|archivedate=20 नवंबर 2010|accessdate=27 अप्रैल 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101120090813/http://bulova.com/about/history.aspx |date=2010-11-20 }}</ref> भन्ने आवाज सहितको १० सेकेन्डको बिज्ञापन मा अमेरिकाको नक्सामा राखिएको भित्ते घडीको तस्बिर देखाइएको थियो, <ref>{{Cite web|url=http://jeff560.tripod.com/chronotv.html|title=A U. S. Television Chronology, 1875–1970|date=|publisher=Jeff560.tripod.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110613095409/http://jeff560.tripod.com/chronotv.html|archivedate=13 जून 2011|accessdate=2009-08-19}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110613095409/http://jeff560.tripod.com/chronotv.html |date=2011-06-13 }}</ref> बेलायतमा पहिलो टिभी बिज्ञापन आईटीभीमा २१ सेप्टेम्बर १९५५ मा प्रसारण गरिएको थियो । जुन गिब्स एसआर टूथपेस्ट बिज्ञापन थियो। १९९० को दशकको प्रारम्भसम्ममा टिभीमा विज्ञापन, ठूलो लगानी गर्न सक्ने कम्पनीहरूले मात्र गर्न सक्थे, तर डेस्कटप भिडियोको आगमनले धेरै साना र स्थानीय व्यवसायहरूलाई स्थानीय केबल टिभी सेवाहरूमा टिभी विज्ञापन प्रसारण गर्ने अवसर प्रदान गर्‍यो। [[श्रेणी:टेलिभिजन शब्दावलीहरू]] [[श्रेणी:टेलिभिजन विज्ञापन]] tkc32rd6ysxgc2jaadh2zxbawqjhhtw 0 121290 1354601 1353903 2026-05-08T06:40:09Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354601 wikitext text/x-wiki {{सङ्क्षिप्त विवरण|विकिपिडिया सूची लेख}} {{For|क्षेत्रफल अनुसार देशको लागि|क्षेत्रफल अनुसार देश तथा आश्रित क्षेत्रहरूको सूची}} [[चित्र:Global population cartogram.png|thumb|upright=2|सन् २०१८ मा विश्वको जनसङ्ख्याको मानचित्र; प्रत्येक वर्गले ५,००,००० मानिसहरूको प्रतिनिधित्व गर्दछ]] यो जनसङ्ख्या अनुसार देश तथा शासित क्षेत्रहरूको सूची हो। यसमा सार्वभौम राज्य, बसोबास भएका शासित क्षेत्र र, केही अवस्थामा, सार्वभौम राष्ट्रहरूको शासित क्षेत्रहरूलाई देशहरूको समावेश छन्। यस सूचीमा [[संयुक्त अधिराज्य]]लाई एकल देशको रूपमा लिइएको छ भने [[नेदरल्यान्ड]]द्वारा आश्रित देशहरूलाई छुट्टै मानिएको छ। यसबाहेक, यो सूचीमा आइएसओ ३१६६-१ मा फेला नपरेको सीमित पहिचान भएका निश्चित राज्यहरू समावेश छन्। साथै यस सूचीमा विश्वको जनसङ्ख्याको तुलनामा प्रत्येक देशको जनसङ्ख्या प्रतिशतले दिइएको छ। सन् २०२४ मा [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को अनुमान अनुसार वर्तमान विश्वको कुल जनसङ्ख्या ८.११९ अर्ब रहेको छ।<ref name="UNFPA">{{cite web |url=https://www.unfpa.org/data/world-population-dashboard |title=World Population Dashboard |year=2024 |work=United Nations Population Fund |publisher=UNFPA |access-date=29 September 2024}}</ref> == विधि == यस तालिकामा प्रयोग गरिएका तथ्याङ्कहरू उपलब्ध भएको ठाउँमा राष्ट्रिय जनगणना प्राधिकरणले गरेको सबैभन्दा अद्यावधिक अनुमान वा प्रक्षेपणमा आधारित छ भने अद्यावधिक गरिएको राष्ट्रिय तथ्याङ्क उपलब्ध नभएमा, संयुक्त राष्ट्रको आर्थिक तथा सामाजिक मामिला विभागको जनसङ्ख्या विभागद्वारा यस सूचीमा सन् २०२१ को अनुमानित तथ्याङ्क प्रस्तुत गरिएको छ।<ref>{{cite journal|url=https://www.economist.com/node/18651512|title=China's Population: The Most Surprising Demographic Crisis|journal=The Economist|year=2013|access-date=18 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327035453/https://www.economist.com/node/18651512|archive-date=27 March 2018|url-status=live}}</ref> सङ्कलित तथ्याङ्कहरू हरेक देशमा एकै पटक वा एकै तहको यथार्थताको हिसाबले सङ्कलन नगरिएकाले गर्दा सङ्ख्यात्मक तुलनाले भ्रामक निष्कर्ष निकाल्न सक्छ। यसबाहेक, सबै देशका मानिसहरूको सङ्ख्या जोडनु विश्वको कुल सङ्ख्या बराबर नहुन सक्छ।<ref name="unpop"/> [[संयुक्त अधिराज्य]]का देशहरू जस्ता सार्वभौम राष्ट्रहरूको अभिन्न भागको रूपमा क्षेत्रहरूलाई सम्बन्धित सार्वभौम राष्ट्रहरूको भागको रूपमा गनिन्छ। [[युरोपेली सङ्घ]] जस्ता अन्य संस्थाहरू समावेश गरिएको छैन। सार्वभौम राज्यहरूको रूपमा स्वीकृत प्राप्त नगरेका र स्थायी जनसङ्ख्या नभएका स्वतन्त्र क्षेत्रहरूलाई समेत यस सूचीमा समावेश गरिएको छैन भने विभिन्न देशहरूले [[अन्टार्क्टिका|कुमेरू महादेश]]का ठाउँहरूलाई दावी गरेका छन् भने उक्त क्षेत्रमा बस्ने मानिसहरूको सङ्ख्या यस सूचीमा समावेश छैन। == जनसङ्ख्या अनुसार सार्वभौम राज्य र आश्रित क्षेत्रहरू == पुनश्च: [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]का १९३ सदस्य राष्ट्रहरू र दुई पर्यवेक्षक राष्ट्रहरूलाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घको साधारण सभामा सङ्ख्या दर्जा दिइएको छ। सार्वभौम राज्यहरूको भाग भएका आश्रित क्षेत्रहरू र आश्रित देशहरूलाई छड्केमा देखाइएको छ भने सङ्ख्याको दर्जा दिइएको छैन। यसबाहेक, सीमित मान्यता भएका [[सार्वभौम राज्य|सार्वभौम राष्ट्र]]हरूलाई सङ्ख्याको दर्जा दिइएको छैन। {{Pie chart | caption= जुन-जुलाई २०२५ मा देश अनुसार जनसङ्ख्या वितरण | label1=[[भारत]]|value1=17.3|color1=#ff9933 | label2=[[चीन]]|value2=17.2|color2=#de2910 | label3=[[संयुक्त राज्य अमेरिका]]|value3=4.2|color3=#003366 | label4=[[इन्डोनेसिया]]|value4=3.5|color4=#cd1c3c | label5=[[पाकिस्तान]]|value5=2.9|color5=#006634 | label6=[[नाइजेरिया]]|value6=2.7|color6=#008751 | label7=[[ब्राजिल]]|value7=2.6|color7=#fedd00 | label8=[[बङ्गलादेश]]|value8=2.1|color8=#001e00 | label9=[[रुस]]|value9=1.8|color9=#ffffff | label10=[[मेक्सिको]]|value10=1.6|color10=#cd7f32 | label11=अन्य|value11=44.1|color11=#cccccc }} {{mw-datatable}}{{sort under}}{{static row numbers}}{{sticky header}}{{table alignment}} {| class="wikitable sortable mw-datatable sort-under static-row-numbers sticky-header col1left col5left" {{right}} |+ जनसङ्ख्या अनुसार देश तथा आश्रित क्षेत्रहरूको सूची ! अवस्थिति ! जनसङ्ख्या ! style=width:2em |विश्वको {{br}} % ! मिति ! {{nowrap|स्रोत (आधिकारिक}} वा <br/> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]बाट) ! class="unsortable"|टिप्पणी |- class=static-row-numbers-norank | '''{{noflag|विश्व}}''' | ८,२३,२०,००,००० || {{center|१००%}} || {{dts|13 June 2025|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref name="UNFPA"/><ref name="unpop">{{cite web |author=United Nations |title=World Population Prospects 2022 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=10 November 2022 |website=population.un.org |archive-date=5 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205234912/https://population.un.org/wpp/ |url-status=live }}</ref>|| |- | {{झन्डा|भारत}} | {{n+p|1417492000|{{worldpop}}|sigfig=3|disp=table}} || {{dts|1 Mar 2025|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |title=Projected Total Population by Sex as on 1st July 2011-2036: India, States and Union Territories (pg.83) |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |publisher=[[Ministry of Health and Family Welfare]] |website=www.main.mohfw.gov.in |date=9 July 2020 |access-date=2 July 2024 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604151511/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead }}</ref> || {{efn|[[कश्मीर सङ्घर्ष|भारत-प्रशासित]] [[केन्द्र शासित प्रदेश]]हरू [[जम्मु र कश्मीर (केन्द्र शासित प्रदेश)|जम्मु र कश्मीर]], र [[लद्दाख]]को जनसङ्ख्या समेत समावेश।}} |- | {{झन्डा|चीन}} | {{n+p|1408280000|{{worldpop}}|sigfig=3|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title=National Economy – 10.Total Population Went down and Urbanization Rate Continued to Grow (31 December 2024) |url=https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202501/t20250117_1958330.html |publisher=[[चीनको राष्ट्रिय तथ्याङ्क ब्यूरो]] |website=www.stats.gov.cn |date=17 January 2025 |access-date=17 January 2025}}</ref> || {{efn|[[मुख्यभूमि चीन]] मात्र; चीनको [[चीनको विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू|विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू]] [[हङकङ]] र [[मकाउ]]को जनसङ्ख्या बाहेक}} |- | {{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | {{n+p|340110988|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-national-total.html | title=National Population Totals and Components of Change: April 1, 2020 to July 1, 2024 |publisher=[[United States Census Bureau]] |website=www.census.gov |access-date=20 December 2024}}</ref>|| {{efn|अमेरिकी बाह्य क्षेत्रहरूको जनसङ्ख्या बाहेक}} |- | {{झन्डा|इन्डोनेसिया}} | {{n+p|282477584|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{citation|url=https://dispendukcapil.acehtimurkab.go.id/berita/kategori/berita-nasional/rilis-data-kependudukan-semester-i-tahun-2024-potret-demografi-dan-implikasinya-bagi-pembangunan-nasional|title=Indonesian Population June 2024|work=[[गृह मन्त्रालय (इन्डोनेसिया)]]|language=इन्डोनेसियाली|access-date=20 October 2024}}</ref>|| |- | {{झन्डा|पाकिस्तान}} | २४,१४,९९,४३१||३.०% || {{dts|1 March 2023|abbr=on}} | [[सन् २०२३ पाकिस्तानी जनगणना|सन् २०२३ जनगणना]]को नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/Pakistan.pdf |title=Announcement of Results of 7th Population and Housing Census-2023 'The Digital Census' |date=5 August 2023 |website=Pakistan Bureau of Statistics (www.pbs.gov.pk) |access-date=14 August 2023 |archive-date=14 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814181311/https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/Pakistan.pdf |url-status=live }}</ref> || {{efn|[[कश्मीर सङ्घर्ष|पाकिस्तान-प्रशासित]] [[आजाद कश्मीर]] र [[गिल्गित-बल्तिस्तान]]को जनसङ्ख्या समावेश।}} |- | {{झन्डा|नाइजेरिया}} | {{n+p|223800000|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://cdn.sanity.io/files/5otlgtiz/production/d7fb94a5c16220cd7559ac066f95f9d53a433ac8.pdf |title=The annual population lecture series – APLS (pg.1 and pg.159) |publisher=National Population Commission – NPC Nigeria |website=www.nationalpopulation.gov.ng |date=22 November 2023 |access-date=11 March 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|ब्राजिल}} | {{n+p|212583750|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://www.ibge.gov.br/en/statistics/social/population/18176-population-projection.html?lang=en-GB&t=resultados |title = Population Projection |website = ibge.gov.br |access-date = 1 Jan 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|बङ्गलादेश}} | {{n+p|169828911|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|14 June 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |title=Population & Housing Census 2022 – Post Enumeration Check (PEC) Adjusted Population |url=https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2023-04-18-08-42-4f13d316f798b9e5fd3a4c61eae4bfef.pdf |website=Bangladesh Bureau of Statistics (www.bbs.gov.bd) |date=18 April 2023 |access-date=24 August 2023 |language=en |archive-date=24 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824082228/https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2023-04-18-08-42-4f13d316f798b9e5fd3a4c61eae4bfef.pdf |url-status=live }}</ref> || {{efn| [[बङ्गलादेश तथ्याङ्क ब्युरो]] ले सन् २०२५ मा १८ करोड १० लाख जनसङ्ख्या हुने प्रक्षेपण गरेको थियो, तर यो विधि सन् २०११ को आधार वर्षबाट लिइएको हो। यही प्रक्षेपणले सन् २०२२ को जनसङ्ख्यालाई करिब ४४ लाखले बढी गणना गरेको थियो।<ref>{{cite web |url = https://bbs.gov.bd/site/page/29855dc1-f2b4-4dc0-9073-f692361112da/- |title = Statistical Yearbook |website = bbs.gov.bd |access-date = 1 Jan 2025}}</ref>}} |- | {{झन्डा|रुस}} | {{n+p|146028325|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title= Оценка численности постоянного населения на 1 января 2025 г. [Estimated permanent population on 1 January 2025] |url= https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/PrPopul2025_Site.xlsx |publisher=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Russian Federal State Statistics Service (Росстат)]] |website= www.rosstat.gov.ru |access-date=11 February 2025 |language=ru}}</ref> || {{efn|[[क्रिमिया गणतन्त्र (रुस)|क्रिमिया गणतन्त्र]] र [[सेभास्तोपोल]], प्रशासनिक क्षेत्रहरू [[क्रिमिया|क्रिमिय प्रायद्वीप]]रुस द्वारा कब्जा गरिएको क्षेत्रहरू समावेश। जनसङ्ख्यामा [[युक्रेनको दोनेतेस्क, खेरसन, लुहान्स्क र जापोरिजिया ओब्लास्तको रूसीद्वारा विलय|चार सङ्लग्न युक्रेनी ओब्लास्तहरू]] समावेश छैन। युक्रेनी सरकार र [[क्रिमियाको राजनीतिक स्थिति|विश्वका अधिकांश अन्य राज्यहरू]] क्रिमियन प्रायद्वीप, [[दोनेतेस्क ओब्लास्त|दोनेतेस्क]], [[खेरसन ओब्लास्त|खेरसन]], [[लुहान्स्क ओब्लास्त|लुहान्स्क]] र [[जापोरिजझिया ओब्लास्त|जापोरिजिया]]को केही भूभागहरूलाई [[यूक्रेनको प्रशासनिक विभाजन|युक्रेनको क्षेत्र]] भएको मान्दछन्।}} |- | {{झन्डा|मेक्सिको}} | {{n+p|130294079|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>*data provided by [https://www.inegi.org.mx/sistemas/Infoenoe/Default_15mas.aspx INEGI → ENOE]* {{cite web |title=Mexico Population |url=https://www.economy.com/mexico/population/not-seasonally-adjusted |publisher=Moody's Analytics |website=www.economy.com |access-date=2 March 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|जापान}} | {{n+p|123540000|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 February 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{Cite news |title=Population Estimates by Age (Five-Year Groups) and Sex |work=Statistics Bureau|url=https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm |access-date=21 November 2024 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401013551/https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm |url-status=live }}</ref>|| |- | {{झन्डा|फिलिपिन्स}} | {{n+p|114123600|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 July 2025|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/dhsd/Statistical%20Tables%20CBPP_0.pdf |title=Table 10. Projected Population, by Age group, Sex, and single-Year interval, Philippines: 2020 - 2030 [Scenario 2 - pg.18] |publisher=फिलिपिनी तथ्याङ्क प्राधिकरण|website=www.psa.gov.ph |date=31 January 2024 |access-date=21 January 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|इथियोपिया}} | {{n+p|109499000|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.statsethiopia.gov.et/wp-content/uploads/2024/07/Projected_Population-2024.pdf |title=Population Size by Sex, Area and Density by Region, Zone and Wereda: July 2024 |website=www.statsethiopia.gov.et |publisher=Ethiopian Statistical Service (ESS) |access-date=7 July 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240707022122/https://www.statsethiopia.gov.et/wp-content/uploads/2024/07/Projected_Population-2024.pdf |date=7 July 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गो}} | {{n+p|109276000|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय अनुमान<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=25 December 2024 |website=population.un.org |publisher=संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय आर्थिक तथा सामाजिक मामिला विभाग}}</ref> || |- | {{झन्डा|इजिप्ट}} | {{n+p|105914499|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.capmas.gov.eg/Admin/Pages%20Files/20245121324361-%20pop_new.pdf |title=Egypt in Figures 2024 – Population Estimates By Sex & Governorate 1/1/2024 |publisher=Central Agency for Public Mobilization and Statistics |website=www.capmas.gov.eg |date=1 March 2024 |access-date=28 May 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|भियतनाम}} | {{n+p|101343800|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.gso.gov.vn/en/highlight/2025/02/socio-economic-situation-in-the-fourth-quarter-and-2024/ |title=SOCIO-ECONOMIC SITUATION IN THE FOURTH QUARTER AND 2024 |publisher=General Statistics Office of Vietnam |website=www.gso.gov.vn |date=6 January 2025 |access-date=27 February 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|इरान}} | {{n+p|85961000|{{worldpop}}|sigfig=2|disp=table}} || {{dts|20 March 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://iranopendata.org/en/dataset/iod-06124-estimated-population-iran-province-2024/ |title=Estimated population in Iran by province in 2024 |publisher=Iran Open Data (IOD) |website=www.iranopendata.org/fa/ |date=5 December 2024 |access-date=27 December 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250508011504/https://iranopendata.org/en/dataset/iod-06124-estimated-population-iran-province-2024/ |date=8 May 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|टर्की}} | ८,५६,६४,९४४||१.०%|| {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=The-Results-of-Address-Based-Population-Registration-System-2023-49684&dil=2 |title=The Results of Address Based Population Registration System, 2023 |publisher=Turkish Statistical Institute |website=www.tuik.gov.tr |date=6 February 2024 |access-date=6 February 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|जर्मनी}} | ८,३५,५५,४७८||१.०%|| {{dts|30 September 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.destatis.de/EN/Themes/Society-Environment/Population/Current-Population/Tables/liste-current-population-basis-2022.html |title=Population by nationality and sex (quarterly figures) |publisher=Federal Statistical Office of Germany|website=www.destatis.de |date=10 January 2025 |access-date=20 January 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|फ्रान्स}} | {{n+p|68603000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 February 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |title=Démographie – Population au début du mois – France (inclus Mayotte à partir de 2014) |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/serie/001641607 |publisher=INSEE |website=www.insee.fr |access-date=4 March 2025}}</ref> || {{efn|[[फ्रान्सका क्षेत्रहरू|फ्रान्सका १८ क्षेत्रहरू]] (५ [[फ्रान्सका क्षेत्र तथा समुद्रपार विभागहरू|समुद्रपार विभाग तथा क्षेत्रहरू]] समावेश) फ्रान्सका ५ समुद्रपार क्षेत्रहरू: [[फ्रान्सेली पोलिनेसिया]], [[सेन्ट बार्तेलेमी]], [[सेन्ट मार्टिन]], [[सेन्ट पियर र मिक्लोँ]], र [[वालिस र फुतुना]], र [[नयाँ क्यालेडोनिया]] समावेश छेनन् जसलाई यही तालिकामा तल प्रस्तुत गरिएको छ। [[फ्रान्सेली दक्षिणी र अन्टार्कटिक भूमि]] (एक अन्टार्कटिक क्षेत्रीय दावी केवल सरकारी अधिकारीहरू र अनुसन्धान स्टेशन कर्मचारीहरू रहन्छन्) र [[क्लिपरटन टापु]] (फ्रान्सको एक निर्जन राज्य) उनीहरूको असाधारण प्रकृतिको कारण सूचीबद्ध छैन।}} |- | {{झन्डा|संयुक्त अधिराज्य}} | {{n+p|68265209|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland: mid-2023 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest |publisher=[[Office for National Statistics]] (ONS) |website=www.ons.gov.uk |date=8 October 2024}}</ref> || {{efn|३ वटा [[किरीटाधीन क्षेत्र]] र १४ वटा [[बेलायती समुद्रपार क्षेत्र]]हरू समावेश छैनन्, जसलाई छुट्टै तल देखाइएको छ। असाधारण प्रकृतिका कारण चार वटा बेलायती समुद्रपार क्षेत्रहरू सूचीबद्ध छैनन्।}} |- | {{झन्डा|थाइल्यान्ड}} | {{n+p|65932105|{{worldpop}} |sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 January 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMONTH/statmonth/#/mainpage |title=สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร(รายเดือน) – Official population statistics from the civil registration (monthly) |last=จำนวนประชากร (population) → ตรวจสอบข้อมูลแยกรายเดือน (check monthly data separately) → ขอบเขตข้อมูล (data scope - monthly) → ยอดรวมข้อมูล (total data - whole country) |publisher=The Bureau of Registration Administration (BORA) |website=www.bora.dopa.go.th |access-date=6 February 2025 |language=thai}}</ref> || |- | {{झन्डा|दक्षिण अफ्रिका}} | {{n+p|63015904|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.gov.za/sites/default/files/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf |title=Census 2022 – Statistical Release |publisher=Government of South Africa |website=www.gov.za |date=10 October 2023 |access-date=15 October 2023 |archive-date=15 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015192129/https://www.gov.za/sites/default/files/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|तान्जानिया}} | {{n+p|61741120|{{worldpop}} |sigfig=1|disp=table}} || {{dts|23 August 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://sensa.nbs.go.tz/ |title=Population Size in Tanzania |website=National Bureau of Statistics |access-date=24 September 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031164518/https://sensa.nbs.go.tz/ |date=31 October 2022 }}</ref> || {{efn|[[जान्जीवार]] समावेश।}} |- | {{झन्डा|इटाली}} | {{n+p|58966101|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 November 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B |title=ISTAT – Bilancio Demografico Mensile / Monthly Demographic Balance |publisher=Istituto Nazionale di Statistica (Istat) |website=demo.istat.it |language=it |access-date=6 February 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|कोलोम्बिया}} | {{n+p|52695952|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.dane.gov.co/files/censo2018/proyecciones-de-poblacion/Nacional/DCD-area-proypoblacion-Nac-2020-2070.xlsx |title=Proyecciones de Población DANE |access-date=10 April 2023 |archive-date=10 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410005852/https://www.dane.gov.co/files/censo2018/proyecciones-de-poblacion/Nacional/DCD-area-proypoblacion-Nac-2020-2070.xlsx |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|केन्या}} | {{n+p|52428290|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |date=Sep 2022 |title=2019 Kenya Population and Housing जनगणनाको नतिजाs: Analytical Report on Population Projections, Vol XVI (Table 3.1: Projected Population, Kenya, 2020–2045) |url=https://www.knbs.or.ke/download/2019-kphc-analytical-report-on-population-projections-vol-xvi/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204110524/https://www.knbs.or.ke/download/2019-kphc-analytical-report-on-population-projections-vol-xvi/ |archive-date=4 December 2022 |access-date=25 June 2023 |website=knbs.or.ke |publisher=Kenya National Bureau of Statistics |page=23}}</ref>|| |- | {{झन्डा|म्यानमार}} | {{n+p|51316756|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|15 Oct 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url = https://www.moi.gov.mm/moi:eng/news/16583 |title = Myanmar's 2024 Census Provisional Results: Population at 51.3M |date = 1 Jan 2025 |website = Myanmar Ministry of Information |access-date = 1 Jan 2025}}</ref> || {{efn| [[रोहिङ्ग्या जाति]] बाहेक। केही क्षेत्रहरू उपग्रहद्वारा अनुमान गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url = https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-says-2024-census-shows-population-513-mln-2025-01-01/ |title = Myanmar says 2024 census shows population of 51.3 million |website = reuters.com |access-date = 31 Dec 2024}}</ref>}} |- | {{झन्डा|दक्षिण कोरिया}} | {{n+p|51207874|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 January 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |title=Resident population by City, County, and District |url=https://kosis.kr/statHtml/statHtml.do?orgId=101&tblId=DT_1B040A3&conn_path=I2&language=en |publisher=Statistics Korea → Korean Statistical Information Service |website=www.kostat.go.kr |access-date=6 February 2025}}</ref>|| |- | {{झन्डा|सुडान}} | {{n+p|50448963|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=3 August 2024 |website=population.un.org |publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs}}</ref> || |- | {{झन्डा|स्पेन}} | {{n+p|49077984|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{Cite web|url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736177095&menu=ultiDatos&idp=1254735572981|title=INEbase / Continuous Population Statistics (CPS). 1 January 2025. Provisional data|website=ine.es|access-date=13 February 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|अल्जेरिया}} | {{n+p|47400000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.ons.dz/IMG/pdf/Demographie_Algerienne2020_2023.pdf |title=DEMOGRAPHIE ALGERIENNE 2020 à 2025 |publisher=National Office of Statistics |website=www.ons.dz |date=July 2024 |access-date=17 January 2025 |language=French}}</ref> || |- | {{झन्डा|अर्जेन्टिना}} | {{n+p|47067641|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.indec.gob.ar/indec/web/Nivel3-Tema-2-24 |title=Proyecciones y estimaciones |publisher=National Institute of Statistics and Census of Argentina|website=www.indec.gob.ar |access-date=17 January 2025 |archive-date=9 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609202751/https://www.indec.gob.ar/indec/web/Nivel3-Tema-2-24 |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|युगान्डा}} | {{n+p|45905417|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|10 May 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.ubos.org/wp-content/uploads/2024/12/National-Population-and-Housing-Census-2024-Final-Report-Volume-1-Main.pdf |title=National Population and Housing Census 2024 – Final Report – Volume I (Main) |access-date=6 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126111611/https://www.ubos.org/wp-content/uploads/2024/12/National-Population-and-Housing-Census-2024-Final-Report-Volume-1-Main.pdf |archive-date=26 January 2025 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|इराक}} | {{n+p|44414800|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |access-date=2 July 2024 |title=Estimated population of Iraq for the period (2015–2030)|url=http://cosit.gov.iq/ar/2013-01-31-08-43-38 |website=cosit.gov.iq |archive-date=3 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203214014/http://cosit.gov.iq/ar/2013-01-31-08-43-38 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|अफगानिस्तान}} | {{n+p|42045000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Summary-of-Results.pdf |title = World Population Prospects 2024 Summary of Results |at = p61 |website = un.org |access-date = 6 Jan 2025}}</ref><ref>{{cite web |url = https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Data_Sources.pdf |title = World Population Prospects 2024 Data Sources |at = p11 |website = un.org |access-date = 6 Jan 2025}}</ref> (टिप्पणी हेर्नुहोस्) | {{efn| पछिल्लो जनगणना सन् १९७९ मा भएको थियो। स्रोतहरू वर्तमान जनसङ्ख्याको बारेमा असहमत छन्: * अफगानी [[राष्ट्रिय तथ्याङ्क तथा सूचना प्राधिकरण]]ले सन् २०२४ का लागि ३,५६,९५,५२७ को अनुमान दिएको थियो।<ref>{{cite web |url = https://nsia.gov.af/library |title = Library |website = nsia.gov.af |access-date = 23 Jan 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220323031521/https://nsia.gov.af/library |date=23 March 2022 }}</ref><ref>{{cite web |url = https://drive.google.com/file/d/1PWzeE5zCoqwHfht-16xVkHejlgW9Wbeb/view |title = Estimated Populatin of Afghanistan 2024-25 |website = National Statistics and Information Authority |access-date = 23 Jan 2025}}</ref> * [[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]ले सन् २०२५ को लागि ३,६४,३२,००० को अनुमान दिएको छ।<ref>{{cite web |url = https://www.britannica.com/place/Afghanistan |title = Afghanistan |website = www.britannica.com |access-date = 25 Jan 2025}}</ref> * बीबीसीले सन् २०२३ का लागि ३ करोड ८३ लाखको आँकडा दिएको थियो।<ref>{{cite web |url = https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12011352 |title = Afghanistan country profile |date = 15 Aug 2023 |website = bbc.com |access-date = 23 Jan 2025}}</ref> * सिआइएले सन् २०२४ का लागि ४ करोड १ लाख २१ हजार ५ सय ५२ अनुमान गरेको छ।<ref>{{cite web |url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |title = Afghanistan |website = cia.gov |access-date = 6 Jan 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |date=4 January 2021 }}</ref> * अमेरिकी जनगणना ब्युरोले सन् २०२५ का लागि ४ करोड ९५ लाख ५२ हजार ५ सय ६६ को अनुमान गरेको छ।<ref>{{cite web |url = https://www.census.gov/popclock/world/af |title = Afghanistan |website = nsia.gov.af |access-date = 23 Jan 2025}}</ref> सबै आँकडाहरू मध्य-वर्षको हो।}} |- | {{झन्डा|क्यानडा}} | {{n+p|41465298|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 October 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901 |title = Population estimates, quarterly |date = 17 December 2024 |website = statcan.gc.ca |access-date = 19 December 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|उज्बेकिस्तान}} | {{n+p|37543167|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://stat.uz/en/ |title = Uzbekistan by the Numbers |website = stat.uz |access-date=15 January 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|पोल्यान्ड}} | {{n+p|37490000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://stat.gov.pl/en/topics/other-studies/informations-on-socio-economic-situation/statistical-bulletin-no-12025,4,171.html |title=Statistical Bulletin No 1/2025 → Population |publisher=[[Statistics Poland]] (GUS) |website=www.stat.gov.pl |date=25 February 2025 |access-date=4 March 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|मोरोक्को}} | {{n+p|36828330|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 September 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.hcp.ma/Population-legale-du-Royaume-du-Maroc-repartie-par-regions-provinces-et-prefectures-et-communes-selon-les-resultats-du_a3974.html |title=Recensement général de la population et de l'habitat 2024 |publisher=[[Haut Commissariat au Plan (Morocco)]] (HCP) |website=www.hcp.ma |date=22 November 2024 |access-date=11 December 2024}}</ref> || {{efn| [[लायुन साकिया अल हमरा]] र [[दाक्ला वादी दहाब]] समावेश, मोरोक्को प्रशासित [[पश्चिमी साहारा]]को [[मोरोक्कोका क्षेत्रहरू|विवादित क्षेत्र]] र [[सहारवी अरब लोकतान्त्रिक गणतन्त्र]] बाहेक ([[पश्चिमी साहारा सङ्घर्ष]] हेर्नुहोस् )}} |- | {{झन्डा|अङ्गोला}} | {{n+p|35121734|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 June 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.ine.gov.ao/ |title=Início |website=www.ine.gov.ao |access-date=2 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601043657/https://www.ine.gov.ao/ |archive-date=1 June 2023 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|मलेसिया}} | {{n+p|34157500|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www.dosm.gov.my/portal-main/release-content/demographic-statistics-fourth-quarter-2024 |title = Demographic Statistics, Fourth Quarter 2024 |website = dosm.gov.my |date=13 February 2025 |access-date = 27 February 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|पेरू}} | {{n+p|34038457|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1665/index.html |title=Estimaciones y Proyecciones de la Población Nacional, 1950–2070 (3. Resultados) |publisher=[[Instituto Nacional de Estadística e Informática|INEI – Peru]] |website=www.gob.pe |access-date=2 July 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|मोजाम्बिक}} | {{n+p|33244414|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=http://www.ine.gov.mz |title=População 2024 |website=www.ine.gov.mz |access-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601041948/http://www.ine.gov.mz/ |archive-date=1 June 2024 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|घाना}} | {{n+p|33007618|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/Population_projection_280624_final_ffa2[1][2]_with_links[_final_website.pdf |title=Population Projection 2021 – 2050 (pg.45–46) |publisher=Ghana Statistical Service |website=www.statsghana.gov.gh |date=June 2024 |access-date=23 October 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240723110019/https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/Population_projection_280624_final_ffa2%5B1%5D%5B2%5D_with_links%5B_final_website.pdf |date=23 July 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|युक्रेन}} | {{n+p|32962000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषको अनुमान<ref>{{cite web |title=Population of Ukraine – Population (by estimate) as of 2025 |website=IMF |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=926,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,LP,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1}}</ref> || {{efn|[[स्वायत्त गणतन्त्र क्रिमिया]] र [[सेभास्तोपोल]] सहर बाहेक, (तथापि, [[डोनबास]] नामक, [[सन् २०२२ युक्रेनमा रूसी आक्रमण|रुसद्वारा आंशिक रूपमा कब्जा गरिएको]]) क्षेत्र समावेश}} |- | {{झन्डा|यमन}} | {{n+p|32305264|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://moh.gov.ye/storage/1900/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%A6%D9%8A-2022_%D9%A0%D9%A5%D9%A3%D9%A5%D9%A3%D9%A9.pdf |title=Annual Statistical Health Report 2022 (pg.4) |publisher=Yemeni Ministry Of Health |website=www.moh.gov.ye |date=3 September 2024 |access-date=23 October 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203112119/https://moh.gov.ye/storage/1900/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%A6%D9%8A-2022_%D9%A0%D9%A5%D9%A3%D9%A5%D9%A3%D9%A9.pdf |date=3 December 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|साउदी अरब}} | {{n+p|32175224|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|10 May 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |title = Overall count of population |url = https://portal.saudicensus.sa/portal |publisher = General Statistics Authority – Kingdom of Saudi Arabia |website = portal.saudicensus.sa |access-date = 5 July 2023 |archive-date = 28 July 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230728002753/https://portal.saudicensus.sa/portal |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230728002753/https://portal.saudicensus.sa/portal |date=28 July 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|माडागास्कर}} | {{n+p|30811969|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.instat.mg/documents/upload/main/INSTAT-RGPH3_Projectionsdemographiques.pdf |title=Projections démographiques |website=instat.mg |access-date=2 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615103016/https://www.instat.mg/documents/upload/main/INSTAT-RGPH3_Projectionsdemographiques.pdf |archive-date=15 June 2024 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|आइभोरी कोस्ट}} | {{n+p|29389150|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|14 December 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=http://www.ins.ci/n |title=Institut National de la Statistique (INS) – RGPH-2021 Résultats globaux |website=www.ins.ci |access-date=10 August 2022 |archive-date=10 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310230400/http://www.ins.ci/n |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|नेपाल}} | {{n+p|29164578|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|25 November 2021|abbr=on}} | वि.सं [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८ जनगणना]]को नतिजा<ref>{{cite web |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results |title=National Population and Housing Census 2021 |website=www.cbs.gov.np |access-date=28 March 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327230350/http://censusnepal.cbs.gov.np/results |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|क्यामेरून}} | {{n+p|28758503|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://ins-cameroun.cm/document/projections-demographiques-et-estimations-des-cibles-prioritaires-des-differents-programmes-et-interventions-de-sante/ |title=Projections demographiques et estimations des cibles prioritaires des differents programmes et interventions de sante |publisher=INS du Cameroun |website=www.ins-cameroun.cm |date=30 June 2023 |access-date=2 July 2024 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002083019/https://ins-cameroun.cm/document/projections-demographiques-et-estimations-des-cibles-prioritaires-des-differents-programmes-et-interventions-de-sante/ |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|भेनेजुएला}} | {{n+p|28405543|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=4 August 2024 |website=population.un.org |publisher=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]]}}</ref> || |- | {{झन्डा|अस्ट्रेलिया}} | {{n+p|27204800|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0 |title = National, state and territory population |date = 19 September 2024 |website = abs.gov.au |access-date = 28 September 2024}}</ref> || {{efn|बाह्य क्षेत्रहरू [[क्रिसमस टापु]], [[कोकोस (किलिङ) टापु]], र [[नोर्फोक टापु]] बाहेक}} |- | {{झन्डा|नाइजर}} | {{n+p|26312034|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.stat-niger.org/projections/ |title=Projections démographiques du Niger Horizon 2012–2024 (extraction de donnees) |publisher=INSN |website=www.stat-niger.org |access-date=2 July 2024 |archive-date=10 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610170556/https://www.stat-niger.org/projections/ |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|उत्तर कोरिया}} | {{n+p|25950000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=http://www.searo.who.int/dprkorea/documents/population-projection-dprk-2014-50.pdf |title=Democratic People's Republic of Korea (2014–2050) [pg.40] |access-date=6 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412033819/http://www.searo.who.int/dprkorea/documents/population-projection-dprk-2014-50.pdf |archive-date=12 April 2019 |url-status=dead }}</ref>|| |- | {{झन्डा|सिरिया}} | {{n+p|24672760|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=3 August 2024 |website=population.un.org |publisher=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]]}}</ref> || |- | {{झन्डा|बुर्किना फासो}} | {{n+p|23409015|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.insd.bf/sites/default/files/2023-02/VOLUME%204%20PROJECTIONS%20DEMOGRAPHIQUES%202020%202035%20RGPH%20%C3%A9dition%202-%2006-02-2023.pdf |title=PROJECTIONS DEMOGRAPHIQUES 2020–2035 |publisher=INSD Burkina Faso |website=www.insd.bf |date=January 2023 |access-date=2 July 2024}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|ताइवान}} | {{n+p|23396049|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 |title=National Statistics, Taiwan |website=eng.stat.gov.tw |access-date=12 February 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200131125043/https://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 |date=31 January 2020 }}</ref> || {{efn|[[ताइवान]]ले [[पेन्गु]], [[किन्मेन]], [[मात्सु टापु|मात्सु]] र अन्य साना टापुहरू समेट्छ।}} |- | {{झन्डा|माली}} | {{n+p|22395489|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|15 June 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://instat-mali.org/fr |title=TAILLE DE LA POPULATION EN 2022 (HBTS) (SOURCE RÉSULTATS RGPH5) |publisher=INSTAT Mali |website=www.instat-mali.org/fr |date=10 August 2023 |access-date=23 September 2023 |archive-date=3 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003092311/https://instat-mali.org/fr |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|श्रीलङ्का}} | {{n+p|21916000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/Population/StaticalInformation/VitalStatistics/ByDistrictandSex2024 |title=Mid-year Population Estimates by District & Sex, 2014 – 2024 |website=statistics.gov.lk |access-date=28 September 2024 |archive-date=28 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240928085025/http://www.statistics.gov.lk/Population/StaticalInformation/VitalStatistics/ByDistrictandSex2024 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|कजाख्स्तान}} | {{n+p|20286084|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://stat.gov.kz/en/ |title=Population |publisher=QAZSTAT |website=www.stat.gov.kz |access-date=6 February 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|मलावी}} | {{n+p|20270568|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/Thematic_Reports/Population%20Projections%202018-2050.pdf |title=Population Projections 2018–2050 |access-date=22 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214154949/http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/Thematic_Reports/Population%20Projections%202018-2050.pdf |archive-date=14 February 2024 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240214154949/http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/Thematic_Reports/Population%20Projections%202018-2050.pdf |date=14 February 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|चिली}} | {{n+p|20086377|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.ine.cl/estadisticas/sociales/demografia-y-vitales/proyecciones-de-poblacion |title = Proyecciones de población |website =www.ine.cl |access-date=22 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200828051041/https://www.ine.cl/estadisticas/sociales/demografia-y-vitales/proyecciones-de-poblacion |archive-date=28 August 2020 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|जाम्बिया}} | {{n+p|19610769|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|14 September 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.lusakatimes.com/2022/12/24/preliminary-data-shows-population-grew-from-13-1-million-in-2010-to-19-6-million-in-2022/ |title=Preliminary data shows Population grew from 13.1 million in 2010 to 19.6 million in 2022 |website=www.zamstats.gov.zm |date=24 December 2022 |access-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227142047/https://www.zamstats.gov.zm/population-size-by-sex-and-rural-urban-zambia-2022/ |archive-date=27 December 2022 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|रोमानिया}} | {{n+p|19064409|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://insse.ro/cms/sites/default/files/com_presa/com_pdf/poprez_ian2024e.pdf |title=On 1st January 2024, the usually resident population amounted to 19064409 persons, a growth of 9.9 thousand persons compared to 1st January 2023 |publisher=[[National Institute of Statistics (Romania)]] – INSSE |website=www.insse.ro |date=30 August 2024 |access-date=30 August 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|सोमालिया}} | {{n+p|19009151|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=3 August 2024 |website=population.un.org |publisher=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]]}}</ref> || {{efn|[[सोमालिल्यान्ड]] समावेश}} |- | {{झन्डा|चाड}} | {{n+p|18675547|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.inseed.td/ |website=www.inseed-td|publisher=Institut National de la Statistique, des Etudes Economiques et Démographiques |title=Population* 2024 |access-date=2 July 2024 |archive-date=14 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014184620/https://www.inseed.td/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|सेनेगल}} | {{n+p|18126390|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|15 May 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.ansd.sn/sites/default/files/recensements/rapport/rapport_national/RGPH-5_Rapport%20global-Prov-juillet2024_0.pdf |title=RAPPORT PROVISOIRE, PGPH-5, 2023 |access-date=16 July 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|नेदरल्यान्ड}} | {{n+p|18051856|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/en/dataset/83474ENG/table?ts=1712804860730 |title=Population dynamics – month and year |website=www.opendata.cbs.nl |publisher=Centraal Bureau voor de Statistiek |access-date=28 February 2025}}</ref> || {{efn| [[नेदरल्यान्ड अधिराज्य]]को [[क्यारिबियन समुद्र]]का ([[अरूबा]], [[कुरासाओ]], र [[सिन्ट मार्टेन]]) गरी तीनवटा घटक देशहरू बाहेक, तर [[क्यारिबियन नेदरल्यान्ड]]का तीन विशेष नगरपालिका ([[बोनायर]], [[सिन्ट युस्ताटियस]] र [[साबा]]) समावेश गर्दछ।}} |- | {{झन्डा|ग्वाटेमाला}} | {{n+p|17843132|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |date=2019 |publisher = Instituto Nacional de Estadística Guatemala |url= https://www.censopoblacion.gt/archivos/Estimaciones_y_proyecciones_nacionales_de_poblacion.pdf |title=Estimaciones y proyecciones nacionales de población |archive-url=https://web.archive.org/web/20191223192959/https://www.censopoblacion.gt/archivos/Estimaciones_y_proyecciones_nacionales_de_poblacion.pdf |archive-date=23 December 2019 |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|कम्बोडिया}} | {{n+p|17336307|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |date = Nov 2021|url = https://www.nis.gov.kh/nis/Census2019/Population%20Projection.pdf|publisher = National Institute of Statistics |title = Population Projection |access-date = 2 July 2024 |archive-date = 8 September 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230908123512/https://www.nis.gov.kh/nis/Census2019/Population%20Projection.pdf |url-status = live}}</ref> || |- | {{झन्डा|इक्वेडर}} | {{n+p|16938986|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 October 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url= https://www.censoecuador.gob.ec/ |title= Inicio – Censo Ecuador |website= censoecuador.gob.ec |access-date= 15 June 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|जिम्बाब्वे}} | {{n+p|16751469|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{Cite report|url=http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf |title=Population Projections Thematic Report |access-date=12 November 2024|publisher=Zimbabwe National Statistics Agency |archive-date = 28 April 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160428150301/http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|दक्षिण सुडान}} | {{n+p|15254268|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://nbs.gov.ss/wp-content/uploads/2022/05/Population-projections-for-South-Sudan-2020-2040-1.pdf |title=South Sudan Population Projections, 2020–2040 (pg.12) |publisher=National Bureau of Statistics – South Sudan (NBSS) |website=www.nbs.gov.ss |date=January 2016 |access-date=22 January 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250416211927/https://nbs.gov.ss/wp-content/uploads/2022/05/Population-projections-for-South-Sudan-2020-2040-1.pdf |date=16 April 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|गिनी}} | {{n+p|14363931|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=http://www.stat-guinee.org/ |title=Institut National de la Statistique - stat-guinee.org |website=www.stat-guinee.org |access-date=27 February 2025 |archive-date=6 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250206110433/https://www.stat-guinee.org/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|रुवान्डा}} | {{n+p|13798561|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |title=Size of the resident population |website=statistics.gov.rw |url=http://statistics.gov.rw/publication/size-resident-population |access-date=22 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515193613/https://statistics.gov.rw/publication/size-resident-population |archive-date=15 May 2024 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515193613/https://statistics.gov.rw/publication/size-resident-population |date=15 May 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|बेनिन}} | {{n+p|12910087|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://instad.bj/images/docs/Actualit%C3%A9s/Projection%20r%C3%A9vis%C3%A9e.pdf |title=PROJECTIONS DEMOGRAPHIQUES DE 2014 A 2063 ET PERSPECTIVES DE LA DEMANDE SOCIALE DE 2014 A 2030 AU BENIN |website=www.insae-bj |access-date=2 July 2024 |archive-date=29 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529104440/https://instad.bj/images/docs/Actualit%C3%A9s/Projection%20r%C3%A9vis%C3%A9e.pdf |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|बुरुन्डी}} | {{n+p|12837740|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2022|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://isteebu.bi/projection-de-la-population/ |title=Projections de la population au Burundi |website=www.isteebu.bi |access-date=25 May 2023 |archive-date=25 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230525150948/https://isteebu.bi/projection-de-la-population/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230525150948/https://isteebu.bi/projection-de-la-population/ |date=25 May 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|हाइटी}} | {{n+p|12394537|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://ihsi.gouv.ht/public/statistiques/statistiques_demographiques_et_sociales/projections_et_estimations_de_la_population |title=Projections et estimations de la population 2024 |website =ihsi.gou.ht |access-date=3 November 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|ट्युनिसिया}} | {{n+p|11887412|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.ins.tn/en/statistiques/111 |title=Population |website=ins.tn |access-date=12 November 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|बेल्जियम}} | {{n+p|11812354|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.ibz.rrn.fgov.be/fr/population/statistiques-de-population/ |title=Statistiques de population |publisher=[[Federal Public Service Interior|IBZ]] |website=www.ibz.rrn.fgov.be |access-date=21 January 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|पपुवा न्युगिनी}} | {{n+p|11781559|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www.nso.gov.pg/statistics/population/ |title = Population Estimates 2021 |website = nso.gov.pg |access-date = 20 July 2023 |archive-date = 20 July 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230720004458/https://www.nso.gov.pg/statistics/population/ |url-status = live }}</ref> || |- | {{झन्डा|जोर्डन}} | {{n+p|11734000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://dosweb.dos.gov.jo/DataBank/Population/Population_Estimares/PopulationEstimates.pdf |title= Estimated population of 2024 and some of selected data |publisher=Department of Statistics (DOS) |website=www.dosweb.dos.gov.jo |date=January 2025 |access-date=12 February 2025 |archive-date = 21 January 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250121092623/https://dosweb.dos.gov.jo/DataBank/Population/Population_Estimares/PopulationEstimates.pdf |url-status = dead }}</ref> || |- | {{झन्डा|बोलिभिया}} | {{n+p|11312620|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|23 March 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://censo.ine.gob.bo/ |title=Censo Bolivia 2024 |publisher=[[बोलिभियाको राष्ट्रिय तथ्याङ्क संस्थान]] |website=www.ine.gob.bo |access-date=3 December 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|क्युबा}} | {{n+p|11089511|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://www.onei.gob.cu/node/13815 |title=Indicadores Demográficos por provincias y municipios 2022 |website =www.onei.gob.cu |access-date=12 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201211142555/http://www.onei.gob.cu/node/13815 |archive-date=11 December 2020 |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|चेक गणतन्त्र}} | {{n+p|10897237|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 September 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title=Population |url=https://csu.gov.cz/home |publisher=[[चेक साङ्ख्यिकीय कार्यालय]] |date=30 December 2024 |access-date=30 December 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|डोमिनिकन गणतन्त्र}} | {{n+p|10771504|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|10 November 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.one.gob.do/datos-y-estadisticas/temas/censos/poblacion-y-vivienda/2022/ |title=Población por sexo, según provincia de residencia |publisher=Oficina Nacional de Estadística (ONE) |website=www.one.gob.do |date= |access-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240627163434/https://www.one.gob.do/datos-y-estadisticas/temas/censos/poblacion-y-vivienda/2022/ |archive-date=27 June 2024 |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|संयुक्त अरब इमिरेट्स}} | {{n+p|10678556|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://fcsa.gov.ae/ar-ae/Pages/Statistics/Statistics-by-Subject.aspx#/%3Fyear=&folder=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9&subject=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9 |title=Statistics by Subject |website=fcsa.gov.ae |access-date=29 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704064240/https://fcsa.gov.ae/ar-ae/Pages/Statistics/Statistics-by-Subject.aspx |archive-date=4 July 2020}}</ref> || |- | {{झन्डा|पोर्तगाल}} | {{n+p|10639726|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ अनुमान<ref>{{cite web|url=https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_destaques&DESTAQUESdest_boui=645507713&DESTAQUESmodo=2|title=População residente ultrapassa os 10,6 milhões – 2023|website=ine.pt|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=18 June 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|स्विडेन}} | {{n+p|10587710|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=http://www.scb.se/en/finding-statistics/statistics-by-subject-area/population/population-composition/population-statistics |title=Population statistics |website=scb.se |access-date=12 November 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|युनान}} | {{n+p|10400720|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title=Estimated Population and Migration Flows, 2024 |url=https://www.statistics.gr/documents/20181/b248e72c-2917-bdae-1d15-98d22787adb7 |publisher=[[Hellenic Statistical Authority]] |access-date=8 January 2025 |location=Piraeus |date=31 December 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|ताजिकिस्तान}} | {{n+p|10277100|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.stat.tj/ |title=Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=www.stat.tj |access-date=21 July 2024 |archive-date=13 December 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091213094447/https://www.stat.tj/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|अजरबैजान}} | {{n+p|10218536|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 November 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>*left corner →*{{cite web |url=https://www.azstat.gov.az/portal/?lang=en |title=Number of Population |publisher=[[State Statistics Committee|Azerbaijan Statistical Information Service (ASIS)]] |website=www.azstat.gov.az/portal/?lang=az |access-date=21 January 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|इजरायल}} | {{n+p|10026900|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www.cbs.gov.il/en/Statistics/Pages/Generators/Time-Series-DataBank.aspx?r=ea3bd53b-b8ef-4c4a-8f6f-8eb5e8cdb84f&uptodate=1 |title = Time Series DataBank |date = |website = cbs.gov.il |access-date = 9 December 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|होन्डुरस}} | {{n+p|9892632|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.ine.gob.hn/publicaciones/Censos/Censo_2013/09Tomo-IX-Proyecciones-de-Poblacion/Cuadros%20xls/1.pdf |title=TOMO: HONDURAS: PROYECCIONES DE POBLACIÓN 2013–2050 |website=INE – Instituto Nacional de Estadística Honduras |access-date=2 July 2024 |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405210701/https://www.ine.gob.hn/publicaciones/Censos/Censo_2013/09Tomo-IX-Proyecciones-de-Poblacion/Cuadros%20xls/1.pdf |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|हङ्गेरी}} | {{n+p|9540000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.ksh.hu/stadat_files/nep/en/nep0001.html |title=22.1.1.1. Main indicators of population and vital events|publisher=Hungarian Central Statistical Office (KSH) |website=www.ksh.hu |access-date=6 February 2025 |archive-date=15 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190215153106/http://www.ksh.hu/docs/eng/xstadat/xstadat_annual/i_wdsd001.html |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|अस्ट्रिया}} | {{n+p|9198214|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.statistik.at/en/statistics/population-and-society/population/population-stock/population-at-beginning-of-year/quarter |title=Population at beginning of year/quarter |website=www.statistik.at |access-date=12 February 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|बेलारुस}} | {{n+p|9155978|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://dataportal.belstat.gov.by/Indicators/Preview?key=144299 |title=Population at the beginning of 2022 |website=belstat.gov.by |access-date=3 August 2022 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105133324/http://dataportal.belstat.gov.by/Indicators/Preview?key=144299 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105133324/http://dataportal.belstat.gov.by/Indicators/Preview?key=144299 |date=5 January 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|स्विट्जरल्यान्ड}} | {{n+p|9027859|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 September 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung.gnpdetail.2024-0542.html |title=Bevölkerungsstand am Ende des 3. Quartals 2024 |language=de |date=4 December 2024|publisher=Bundesamt für Statistik |website=bfs.admin.ch |access-date=9 December 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|सिएरा लियोन}} | {{n+p|8884032|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite report|url=https://www.statistics.sl/images/StatisticsSL/Documents/Census/2015/sl_2015_phc_thematic_report_on_population_projections.pdf |title=Sierra Leone 2015 Population and Housing Census – Thematic Report on Population Projections|author=Gershon P. Y. Togoh|author2=Abu Bakarr Turay|author3=Allieu Komba |date=Oct 2017|publisher=Statistics Sierra Leone |website =www.statistics.sl |access-date=18 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113162606/https://www.statistics.sl/images/StatisticsSL/Documents/Census/2015/sl_2015_phc_thematic_report_on_population_projections.pdf |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|टोगो}} | {{n+p|8095498|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|8 November 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite press release |url=https://inseed.tg/wp-content/uploads/2023/04/Communique_de_presse_Resultats_RGPH5_20230404.pdf |title=Resultats RGPH5 |language=fr |website=inseed.tg |access-date=20 April 2023 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418035453/https://inseed.tg/wp-content/uploads/2023/04/Communique_de_presse_Resultats_RGPH5_20230404.pdf |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|लाओस}} | {{n+p|7546000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://laosis.lsb.gov.la/majorIndicators.do?paramGrpId=all |title = Distribution of citizens by gender and age group |website = laosis.lsb.gov.la |access-date = 21 November 2024 |archive-date = 20 September 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230920122809/https://laosis.lsb.gov.la/majorIndicators.do?paramGrpId=all |url-status = live }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|हङकङ}} (चीन) | {{n+p|7534200|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.censtatd.gov.hk/hkstat/sub/so20.jsp |title=Population – Overview &#124; Census and Statistics Department |website=www.censtatd.gov.hk |access-date=27 February 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|लिबिया}} | {{n+p|7381023|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=2 August 2024 |website=population.un.org |publisher=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]]}}</ref> || |- | {{झन्डा|किर्गिस्तान}} | {{n+p|7161900|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://stat.gov.kg/ru/statistics/naselenie/ |title=Население |access-date=12 November 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|तुर्कमेनिस्तान}} | {{n+p|7057841|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|17 December 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.stat.gov.tm/ |title=Итоги сплошной переписи населения и жилищного фонда Туркменистана 2022 года |date=14 July 2023 |website=www.stat.gov.tm/ |access-date=21 September 2023 |archive-date=20 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720125616/https://www.stat.gov.tm/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|निकाराग्वा}} | {{n+p|6803886|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.inide.gob.ni/docs/Anuarios/Anuario2022/ANUARIO_ESTADISTICO2022.pdf |title=Anuario Estadístico 2022 |website=www.inide.gob.ni |access-date=23 June 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|सर्बिया}} | {{n+p|6605168|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://stat.gov.rs/en-US |title=Population |publisher=Statistical Office of the Republic of Serbia (РЗС) |website=www.stat.gov.rs |access-date=2 July 2024 |language=en |archive-date=13 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013224848/https://stat.gov.rs/en-US |url-status=live }}</ref>|| {{efn|[[कोसोभो]] बाहेक}} |- | {{झन्डा|मध्य अफ्रिकी गणतन्त्र}} | {{n+p|6470307|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://www.icasees.org/index.php/actualites/population-de-la-republique-centrafricaine-en-2021-et-2024 |title = Population of the central African Republic in 2021 and 2024 |date = 14 May 2024 |website = icasees.org |access-date = 5 September 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240529142921/https://www.icasees.org/index.php/actualites/population-de-la-republique-centrafricaine-en-2021-et-2024 |date=29 May 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|बुल्गेरिया}} | {{n+p|6445481|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक वार्षिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.nsi.bg/bg/content/19806/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D1%8A%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BA%D1%8A%D0%BC-7-%D1%81%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B2%D1%80%D0%B8-2021-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 |title=Население към 7 септември 2021 година |date=3 October 2022|language=बुल्गेरियाली|website=www.nsi.bg |access-date=21 February 2022 |archive-date=3 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003102110/https://nsi.bg/bg/content/19806/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D1%8A%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BA%D1%8A%D0%BC-7-%D1%81%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B2%D1%80%D0%B8-2021-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 |url-status=live}}</ref> || |- | {{flagicon|Congo}} [[गणतन्त्र कङ्गो]] | {{n+p|6142180|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|17 May 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://ins-congo.cg/download/resultats-preliminaires/?wpdmdl=4068&amp;refresh=65af84d0d8a631706001616 |title= Le cinquième Recensement Général de la Population et de l'habitation du Congo (RGPH-5) / pg.VIII |publisher=INS Congo |website=www.ins-congo.cg |date=29 December 2023 |access-date=23 January 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|पाराग्वे}} | {{n+p|6109644|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|10 November 2022|abbr=on}} | प्रारम्भिक जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.abc.com.py/nacionales/2023/08/31/paraguay-tiene-6109644-de-habitantes-segun-el-ultimo-censo-de-poblacion-y-viviendas/ |title=Paraguay has 6,109,644 inhabitants, according to the last Census |date=31 August 2023 |website=ABC Color|language=ES |access-date=4 September 2023 |archive-date=5 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230905110622/https://www.abc.com.py/nacionales/2023/08/31/paraguay-tiene-6109644-de-habitantes-segun-el-ultimo-censo-de-poblacion-y-viviendas/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|सिङ्गापुर}} | {{n+p|6036900|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.singstat.gov.sg/find-data/search-by-theme/population/population-and-population-structure/latest-data |title=Singapore Department of Statistics (DOS) |website=www.singstat.gov.sg |access-date=28 September 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200726011137/https://www.tablebuilder.singstat.gov.sg/publicfacing/createDataTable.action?refId=14912 |date=26 July 2020 }}</ref> || |- | {{झन्डा|एल साल्भादोर}} | {{n+p|6029976|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|2 May 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://censo2024.bcr.gob.sv/wp-content/uploads/tablas-geoportal/presentacion-nacional-resultados-censo-poblacion-vivienda-el-salvador-2024.pdf |title=Censo de Población y Vivienda El Salvador 2024 |publisher=Government of El Salvador |access-date=27 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214081548/https://censo2024.bcr.gob.sv/wp-content/uploads/tablas-geoportal/presentacion-nacional-resultados-censo-poblacion-vivienda-el-salvador-2024.pdf?download=1 |archive-date=14 February 2025 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|डेनमार्क}} | {{n+p|5992734|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://www.dst.dk/en/Statistik/emner/befolkning-og-valg/befolkning-og-befolkningsfremskrivning/folketal |title=Population figures |website=www.dst.dk |access-date=16 February 2024}}</ref> || {{efn|[[फरोई टापु]] र [[ग्रिनल्यान्ड]] बाहेक}} |- | {{झन्डा|फिनल्यान्ड}} | {{n+p|5638675|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 January 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref name="pxnet2.stat.fi">{{cite web |url=https://pxdata.stat.fi/PXWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vamuu/statfin_vamuu_pxt_11lj.px |title=Statistics Finland – Population – Preliminary population statistics |website=statfin.stat.fi |access-date=6 February 2025 }}</ref> || {{efn|[[ओलान्द टापु]] समावेश}} |- | {{झन्डा|नर्वे}} | {{n+p|5594340|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.ssb.no/en |title=2020-01-01 |website=ssb.no |access-date=22 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526091639/https://www.ssb.no/en/ |archive-date=26 May 2018 |url-status=live}}</ref> || {{efn|[[स्भालबर्ड]] समावेश}} |- | {{झन्डा|लेबनान}} | {{n+p|5490000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www.citypopulation.de/en/lebanon/cities/ |title = Lebanese Republic |date = 2 March 2019 |website = City Population |access-date = 16 May 2023 |archive-date = 20 September 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230920133612/https://www.citypopulation.de/en/lebanon/cities/ |url-status = live }}</ref> || |- | {{झन्डा|प्यालेस्टाइन}} | {{n+p|5483450|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://pcbs.gov.ps/statisticsIndicatorsTables.aspx?lang=ar&table_id=676 |title=عدد السكان المقدر في فلسطين منتصف العام حسب المحافظة، 1997–2026 |website =www.pcbs.gov.ps |access-date=1 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207112247/https://pcbs.gov.ps/statisticsIndicatorsTables.aspx?lang=ar&table_id=676 |archive-date=7 December 2022 |url-status=live}}</ref> || {{efn|[[पूर्वी जेरुसेलम]] वा [[पश्चिमी तट]]मा रहेको [[इजरायली बस्ती]]हरू बाहेक।}} |- | {{झन्डा|स्लोभाकिया}} | {{n+p|5421272|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 September 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://slovak.statistics.sk/wps/portal/ext/products/informationmessages/inf_sprava_detail/!ut/p/z1/tVLLktowEPyWHHyUNbYkS-RmtoIxUFQM2IAuKT8EKIDsNY7J5utjJ1uVyiYLm0PmMjp0q6dnGku8wdKkrd6njS5NesITLHV2tq_52QabCw6Ec0FdOvAYIR1665uMiD2WtdqpWtX2obw0eKOMfdVHXalCp3ZZ7_-G_FKf8ObQNNXlvQUWvKRY0ItL71PEQzEcOj7AcEYgnEyX8_HDyA1i1v-qPz8-Sh_LvDSN-tpJl9klPSBlkDY7lB4bC7pHWZ87R61R6FLVaftkQXtRzbHrRKUuLTKBGM89RBXNUMYIQ8Cg6DopKBd4i7eSvzqIw_ESSyyrXBd4W-x24KjCQ4OCCkRdUqBUMIJcjw-YGrhOLgCvW62uODb9XCe8VKa3ctvr-h6g3xW8Uj685Ith4kLI5wtnGkXB1KE_-H4URctZkkCQuCMIiRPAPI47Me-Zf0PgTfyHwB9TPgMQs4BB6I_jxSAiBHzyNv6v-eeLDxCu_I_BYkIdoOz3rPxp7yf_hsCdrCX9iXPTVM0Bb_9HyP4xQT3-hqGV9wy4tfF7mRkDrs5r0Ygn8m21Gx9Oo74m7RwdF8J_9x2gbZaf/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ |title=Stock of population in the SR on 30 September 2024 |publisher=Statistical Office of the Slovak Republic |website=slovak.statistics.sk |date=29 November 2024 |access-date=29 November 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250304062241/https://slovak.statistics.sk/wps/portal/ext/products/informationmessages/inf_sprava_detail/!ut/p/z1/tVLLktowEPyWHHyUNbYkS-RmtoIxUFQM2IAuKT8EKIDsNY7J5utjJ1uVyiYLm0PmMjp0q6dnGku8wdKkrd6njS5NesITLHV2tq_52QabCw6Ec0FdOvAYIR1665uMiD2WtdqpWtX2obw0eKOMfdVHXalCp3ZZ7_-G_FKf8ObQNNXlvQUWvKRY0ItL71PEQzEcOj7AcEYgnEyX8_HDyA1i1v-qPz8-Sh_LvDSN-tpJl9klPSBlkDY7lB4bC7pHWZ87R61R6FLVaftkQXtRzbHrRKUuLTKBGM89RBXNUMYIQ8Cg6DopKBd4i7eSvzqIw_ESSyyrXBd4W-x24KjCQ4OCCkRdUqBUMIJcjw-YGrhOLgCvW62uODb9XCe8VKa3ctvr-h6g3xW8Uj685Ith4kLI5wtnGkXB1KE_-H4URctZkkCQuCMIiRPAPI47Me-Zf0PgTfyHwB9TPgMQs4BB6I_jxSAiBHzyNv6v-eeLDxCu_I_BYkIdoOz3rPxp7yf_hsCdrCX9iXPTVM0Bb_9HyP4xQT3-hqGV9wy4tfF7mRkDrs5r0Ygn8m21Gx9Oo74m7RwdF8J_9x2gbZaf/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ |date=4 March 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|आयरल्यान्ड}} | {{n+p|5380300|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 April 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-pme/populationandmigrationestimatesapril2024/ |title=Population and Migration Estimates, April 2024 |website=www.cso.ie |date=27 August 2024 |access-date=15 September 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|न्युजिल्यान्ड}} | {{n+p|5356700|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www.stats.govt.nz/indicators/population-of-nz/ |title = Estimated population of NZ |date = 18 February 2025 |website = stats.govt.nz |access-date = 27 February 2025 |archive-date = 27 February 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250227091953/https://www.stats.govt.nz/indicators/population-of-nz/ |url-status = live }}</ref> || {{efn|सम्बद्ध दुई स्वशासित राज्यहरू [[कुक टापु]] र [[नियु]] र [[टोकलाउ]] बाहेक।}} |- | {{झन्डा|कोस्टा रिका}} | {{n+p|5309625|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://inec.cr/es/tematicas/listado?topics=91%252C646 |title=Estadísticas demográficas. 2011 – 2025. Proyecciones nacionales. Población total proyectada al 30 de junio por grupos de edades, según región de planificación y sexo |website=www.inec.go.cr |access-date=2 July 2024 |archive-date=20 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920124541/https://inec.cr/es/tematicas/listado?topics=91%252C646 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230920124541/https://inec.cr/es/tematicas/listado?topics=91%252C646 |date=20 September 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|ओमान}} | {{n+p|5268072|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.ncsi.gov.om/Elibrary/LibraryContentDoc/bar_20-1-2025%20indd-Final_afdf97ec-1849-4b7c-8731-36680c9f8160.pdf |title=Monthly Statistical Bulletin: January 2025 |website=ncsi.gov.om |date=20 January 2025 |access-date=6 February 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250415094244/https://ncsi.gov.om/Elibrary/LibraryContentDoc/bar_20-1-2025%20indd-Final_afdf97ec-1849-4b7c-8731-36680c9f8160.pdf |date=15 April 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|लाइबेरिया}} | {{n+p|5248621|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|10 November 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://liberia.un.org/en/220493-liberia-announces-provisional-results-its-5th-national-population-and-housing-census |title=Liberia announces provisional results of its 5th National Population and Housing Census |publisher=United Nations Liberia |website=www.liberia.un.org |date=23 February 2023 |access-date=14 October 2023 |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324043346/https://liberia.un.org/en/220493-liberia-announces-provisional-results-its-5th-national-population-and-housing-census |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230324043346/https://liberia.un.org/en/220493-liberia-announces-provisional-results-its-5th-national-population-and-housing-census |date=24 March 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|मौरिटानिया}} | {{n+p|4927532|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|25 December 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://ansade.mr/wp-content/uploads/2024/09/Depliant-RGPH5-1.pdf |title=Recensement Général de la Population et de l'Habitat (RGPH-5 2023) |publisher=ANSADE – Mauritanie |website=www.ansade.mr |date=September 2024 |access-date=23 October 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|कुवेत}} | {{n+p|4913271|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.csb.gov.kw/Default_EN |title=Population Estimates at the beginning of 2024 |website=www.csb.gov.kw |access-date=23 June 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|पानामा}} | {{n+p|4064780|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|8 January 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.inec.gob.pa/archivos/P053342420231009161532Comentarios_Poblacion%20RFB%202023%20VF.pdf |title=Censos década – 2023 |publisher=[[:es:Instituto Nacional de Estadística y Censo (Panamá)|INEC de Panamá]] |website=www.inec.gob.pa |date=9 October 2023 |access-date=9 March 2023}}</ref> || |- | {{झन्डा|क्रोएसिया}} | {{n+p|3859686|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://podaci.dzs.hr/2024/en/76805 |title = POPULATION ESTIMATE OF THE REPUBLIC OF CROATIA, 2023 |website = podaci.dzs.hr |date = 6 September 2024 |access-date = 15 September 2024 }}</ref> || |- | {{flagicon|Georgia}}[[जर्जिया]] | {{n+p|3694600|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://geostat.ge/en |title=National Statistics Office of Georgia |website=www.geostat.ge |access-date=25 May 2023 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528115010/https://www.geostat.ge/en |url-status=live}}</ref> || {{efn|[[अबखाजिया]] (२,४२,८६२, सन् २०११ जनगणना) र [[दक्षिण ओसेटिया]] (५३,५५९, सन् २०१५ जनगणना)। बाहेक}} |- | {{झन्डा|इरित्रिया}} | {{n+p|3535603|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=2 August 2024 |website=population.un.org |publisher=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]]}}</ref> || |- | {{झन्डा|मङ्गोलिया}} | {{n+p|3504741|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=http://www.nso.mn/ |title=Unified Database of Statistics |website=nso.mn |access-date=19 June 2023 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927122656/http://www.nso.mn/ |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|उरुग्वे}} | {{n+p|3499451|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 May 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ राष्ट्रिय जनगणना<ref>{{cite web |url=https://www5.ine.gub.uy/documents/CENSO%202023/Poblaci%C3%B3n%20estimada,%20crecimiento%20intercensal%20y%20estructura%20por%20sexo%20y%20edad.pdf |title = Censo 2023 |website=www.ine.gub.uy |access-date=6 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210221121/https://www5.ine.gub.uy/documents/CENSO%202023/Poblaci%C3%B3n%20estimada,%20crecimiento%20intercensal%20y%20estructura%20por%20sexo%20y%20edad.pdf |archive-date=10 December 2024 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|बोस्निया र हर्जगोभिना}} | {{n+p|3264873|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.rzs.rs.ba/ |title=Republika Srpska Institute of Statistics |website=rzs.rs.ba |access-date=19 June 2023 |archive-date=16 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916034658/https://rzs.rs.ba/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://fzs.ba/index.php/procjena-broja-stanovnika/ |title=Population estimation |website=fzs.ba |access-date=19 June 2023 |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619201152/https://fzs.ba/index.php/procjena-broja-stanovnika/ |url-status=live }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|पोर्तो रिको}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) | {{n+p|3203295|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | वार्षिक प्रक्षेपण<ref name="census">{{cite web |url=https://www.census.gov/quickfacts/PR |publisher=[[United States Census Bureau]] |title=Quick Facts Puerto Rico |date=25 November 2024 |access-date=25 December 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|आर्मेनिया}} | {{n+p|3075800|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.armstat.am/en/?nid=12&id=19001&submit=Search |title=Time series / Statistical Committee of the Republic of Armenia |website=www.armstat.am |access-date=28 February 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|नामिबिया}} | {{n+p|3022401|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|24 September 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ राष्ट्रिय जनगणना<ref>{{cite web |url=https://census.nsa.org.na/ |title=Namibia – Census (2023) |publisher=Namibia Statistics Agency |website=www.census.nsa.org.na |access-date=18 April 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313094106/https://census.nsa.org.na/ |date=13 March 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|लिथुआनिया}} | {{n+p|2889536|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 February 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://osp.stat.gov.lt/ |title=Pradžia – Oficialiosios statistikos portalas |website=osp.stat.gov.lt |access-date=27 February 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|कतार}} | {{n+p|2857822|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.psa.gov.qa/en/statistics1/pages/topicslisting.aspx?parent=Population&child=Population |title=Population |website=psa.gov.qa |access-date=3 July 2024 |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619201210/https://www.psa.gov.qa/en/statistics1/pages/topicslisting.aspx?parent=Population&child=Population |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230619201210/https://www.psa.gov.qa/en/statistics1/pages/topicslisting.aspx?parent=Population&child=Population |date=19 June 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|जमैका}} | {{n+p|2825544|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2019|abbr=on}} | राष्ट्रिय प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://statinja.gov.jm/Demo_SocialStats/PopulationStats.aspx |title=Population Statistics |access-date=19 June 2023 |website=statinja.gov.jm |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306205719/https://statinja.gov.jm/Demo_SocialStats/PopulationStats.aspx |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|मोल्दोभा}} | {{n+p|2423300|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://statistica.gov.md/en/statistic_indicator_details/25 |title=Population |publisher=Biroului Național de Statistică (BNS) |website=statistica.gov.md |access-date=23 June 2024 }}</ref> || {{efn|[[ट्रान्सनिस्ट्रिया]] बाहेक}} |- | {{झन्डा|गाम्बिया}} | {{n+p|2417471|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2022|abbr=on}} | राष्ट्रिय प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.gbosdata.org/data/40-population-and-household-characteristics/1653-population-total |title=Population – Total |access-date=25 May 2023 |archive-date=11 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230511134924/https://www.gbosdata.org/data/40-population-and-household-characteristics/1653-population-total |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|बोत्स्वाना}} | {{n+p|2410338|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=http://www.statsbots.org.bw/sites/default/files/publications/Botswana%20Population%20Projections%202011_2026.pdf |title=Botswana Population Projections 2011–2026 |website=www.statsbots.org.bw |access-date=20 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412033845/http://www.statsbots.org.bw/sites/default/files/publications/Botswana%20Population%20Projections%202011_2026.pdf |archive-date=12 April 2019 |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|गाबोन}} | {{n+p|2408586|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.statgabon.ga/wp-content/uploads/2020/08/Rapport-Projection_Final.pdf |title=Projection de la Population Gabon 2019–2025 |website=www.statgabon.ga |access-date=3 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429022734/https://www.statgabon.ga/wp-content/uploads/2020/08/Rapport-Projection_Final.pdf |archive-date=29 April 2021 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200919100244/https://www.statgabon.ga/wp-content/uploads/2020/08/Rapport-Projection_Final.pdf |date=19 September 2020 }}</ref> || |- | {{झन्डा|अल्बानिया}} | {{n+p|2402113|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|18 September 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ राष्ट्रिय जनगणना<ref>{{cite web |url=https://www.instat.gov.al/en/themes/demography-and-social-indicators/population/publication/2023/population-of-albania-on-1st-january-2023/ |title=Population in Albania, 1 Jan 2023 |access-date=10 August 2023 |archive-date=20 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920124542/https://www.instat.gov.al/en/themes/demography-and-social-indicators/population/publication/2023/population-of-albania-on-1st-january-2023/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230920124542/https://www.instat.gov.al/en/themes/demography-and-social-indicators/population/publication/2023/population-of-albania-on-1st-january-2023/ |date=20 September 2023 }}</ref> || |- | {{झन्डा|लेसोथो}} | {{n+p|2306000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://www.citypopulation.de/en/lesotho/ |title = Lesotho |date = 8 April 2023 |website = City Population |access-date = 26 June 2023 |archive-date = 19 May 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230519091617/https://citypopulation.de/en/lesotho/ |url-status = live }}</ref> || |- | {{झन्डा|स्लोभेनिया}} | {{n+p|2129052|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 October 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.stat.si/statweb |title=Prebivalci Slovenije |website=www.stat.si |access-date=6 February 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|लात्भिया}} | {{n+p|1853000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRS/IRS010m/ |title=IRS010m. Population and main dataSw of vital statistics 1995M01 – 2024M12 |website=Statistikas datubāzes |access-date=6 February 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|उत्तर म्यासेडोनिया}} | {{n+p|1826247|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.stat.gov.mk/OblastOpsto_en.aspx?id=2 |title=Population |website= State Statistical Office |access-date=22 August 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|गिनी-बिसाउ}} | {{n+p|1781308|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://www.stat-guinebissau.com/ |title = National Institute of Statistics of Guinea-Bissau |website = stat-guinebissau |access-date = 4 July 2023 |archive-date = 21 July 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230721231946/https://www.stat-guinebissau.com/ |url-status = live }}</ref> || |- | {{झन्डा|बहराइन}} | {{n+p|1588670|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://bahrain.opendatasoft.com/explore/dataset/03-mid-year-population-by-nationality-and-sex/table/?disjunctive.sex&sort=-year |title = Mid-Year Population |date = |website = bahrain.opendatasoft.com |access-date = 3 October 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230901001907/https://bahrain.opendatasoft.com/explore/dataset/03-mid-year-population-by-nationality-and-sex/table/?disjunctive.sex&sort=-year |date=1 September 2023 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|कोसोभो}} | {{n+p|1585566|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|4 April 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ राष्ट्रिय जनगणना<ref>{{cite web |url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |title=ReKos 2024 (pg. 32-35) |publisher=[[Kosovo Agency of Statistics]] (ASK) |website=www.ask.rks-gov.net |language=Albanian |date=19 December 2024 |access-date=20 December 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250213121912/https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |date=13 February 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|भूमध्यरेखीय गिनी}} | {{n+p|1558160|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://www.inege.gq/ |title=INEGE |website=www.inege.gq |access-date=25 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420050225/http://www.inege.gq/ |archive-date=20 April 2017 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420050225/http://www.inege.gq/ |date=20 April 2017 }}</ref> || |- | {{झन्डा|पूर्वी टिमोर}} | {{n+p|1373024|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://timor-leste.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/2015%20Population%20Projection%20Report_0.pdf |title=Analytical Report on Population Projection |website=timor-leste.unfpa.org |access-date=3 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802031357/https://timor-leste.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/2015%20Population%20Projection%20Report_0.pdf |archive-date=2 August 2020 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|एस्टोनिया}} | {{n+p|1369285|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web|title=Population figure|url=https://www.stat.ee/et |access-date=20 April 2023 |archive-date=1 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401052333/https://www.stat.ee/et/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|ट्रिनिडाड र टोबागो}} | {{n+p|1368333|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://cso.gov.tt/subjects/population-and-vital-statistics/population/ |title=Population |website=cso.gov.tt |date=15 August 2023 |access-date=12 November 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191206192934/https://cso.gov.tt/subjects/population-and-vital-statistics/population/ |date=6 December 2019 }}</ref> || |- | {{झन्डा|मौरिसस}} | {{n+p|1259509|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://statsmauritius.govmu.org/Pages/Statistics/By_Subject/Population/SB_Population.aspx|publisher=Statistics Mauritius |title=Population and Vital Statistics |date=29 August 2024 |website=statsmauritius.govmu.org |access-date=15 September 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|एस्वातिनी}} | {{n+p|1235549|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = http://ccm.org.sz/documents/reports/hiv/Population-Projections-Report-2007-2030.pdf |title = Swaziland Population Projections 2007–2030 |at = p20 |date = 1 July 2015 |website = ccm.org.sz |access-date = 3 July 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723224521/http://ccm.org.sz/documents/reports/hiv/Population-Projections-Report-2007-2030.pdf |archive-date = 23 July 2015 |url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150723224521/http://ccm.org.sz/documents/reports/hiv/Population-Projections-Report-2007-2030.pdf |date=23 July 2015 }}</ref> || |- | {{झन्डा|जिबुती}} | {{n+p|1066809|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|20 May 2024|abbr=on}} | सन् २०२४ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |title=RGPH-3 (2024) |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FCommunication%20sur%20les%20resultats%20provisoires.pdf?alt=media&token=d0d87288-b07d-4369-9892-14ee23b93f5a |publisher=Institut National de la Statistique de Djibouti (INSD) |website=www.instad.dj |access-date=3 December 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250401130450/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FCommunication%20sur%20les%20resultats%20provisoires.pdf?alt=media&token=d0d87288-b07d-4369-9892-14ee23b93f5a |date=1 April 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|साइप्रस}} | {{n+p|966400|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://www.cystat.gov.cy/en/PressRelease?id=72029 |title = Demographic Statistics 2023 |date = 15 January 2025 |website = cystat.gov.cy |access-date = 28 February 2025 }}</ref> || {{efn|[[उत्तरी साइप्रस]] बाहेक}} |- | {{झन्डा|फिजी}} | {{n+p|900869|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.statsfiji.gov.fj/ |title=BULA and Welcome |website=www.statsfiji.gov.fj |access-date=27 April 2023 |archive-date=8 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408072353/https://www.statsfiji.gov.fj/ |url-status=live }}</ref> || |- | {{झन्डा|कोमोरोस}} | {{n+p|870038|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.inseed-comores.org/ |title=Population |website=www.inseed-comores.org |access-date=4 March 2025 |archive-date=15 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250215043253/https://www.inseed-comores.org/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|भुटान}} | {{n+p|777224|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=http://www.nsb.gov.bt/publication/files/pub2wc8278bd.pdf |title=Population Projections Bhutan 2017–2047 |website=www.nsb.gov.bt |access-date=23 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190128191433/http://www.nsb.gov.bt/publication/files/pub2wc8278bd.pdf |archive-date=28 January 2019 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190128191433/http://www.nsb.gov.bt/publication/files/pub2wc8278bd.pdf |date=28 January 2019 }}</ref> || |- | {{झन्डा|गुयना}} | {{n+p|772975|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://statisticsguyana.gov.gy/subjects/demography-vital-and-social-statistics/year-end-and-mid-year-population-estimates-by-sex-guyana-1992-to-2021/ |title=Year-end and Mid-year Population Estimates by Sex, Guyana: 1992 to 2021 |access-date=23 June 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|सोलोमन द्वीप}} | {{n+p|750325|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://www.statistics.gov.sb/statistics/social-statistics/population |title = Population |website = www.statistics.gov.sb |access-date = 3 July 2024 |archive-date = 30 June 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220630191359/https://statistics.gov.sb/statistics/social-statistics/population |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220630191359/https://statistics.gov.sb/statistics/social-statistics/population |date=30 June 2022 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|मकाउ}} (चीन) | {{n+p|686600|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 September 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.dsec.gov.mo/ts/#!/step2/KeyIndicator/en-US/240 |title=DSEC – 統計數據庫 |website=www.dsec.gov.mo |access-date=17 November 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|लक्जेम्बर्ग}} | {{n+p|672050|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://statistiques.public.lu/dam-assets/actualite/2024/stn16-pop-2024/stn16-2024-population-2024-v20.pdf |title=Une croissance démographique réduite en 2023 |date=18 April 2024 |website=statistiques.public.lu |language=fr}}</ref> || |- | {{झन्डा|मोन्टेनेग्रो}} | {{n+p|623633|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 October 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.monstat.org/eng/page.php?id=1990&pageid=1758 |title=The 2023 Census of Population, Households, and Dwellings – Releases |website=www.monstat.org |access-date=12 November 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250502204215/https://www.monstat.org/eng/page.php?pageid=1758&id=1990 |date=2 May 2025 }}</ref> || |- | {{झन्डा|सुरिनाम}} | {{n+p|616500|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://statistics-suriname.org/en/population-statistics-2/ |title=Population Statistics |date=15 August 2019|publisher=Statistics-Suriname.org |access-date=20 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328181226/https://statistics-suriname.org/en/population-statistics-2/ |archive-date=28 March 2020 |url-status=live}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{flagicon image|flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg}} [[पश्चिम सहारा]] | {{n+p|590506|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/ |access-date=2 August 2024 |website=population.un.org |publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs}}</ref> || {{efn|{{Western Sahara-note}}}} |- | {{झन्डा|माल्टा}} | {{n+p|563443|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://nso.gov.mt/world-population-day-11-july-2024/ |title = World Population Day: 11 July 2024 |date = 10 July 2024 |website = nso.gov.mt |access-date = 12 February 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241106141710/https://nso.gov.mt/world-population-day-11-july-2024/ |date=6 November 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|माल्दिभ्स}} | {{n+p|515132|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|13 September 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url = https://census.gov.mv/2022/wp-content/uploads/2023/07/WPD2023.pdf |title = Census 2022: Combined Summary |date = 11 July 2022 |website = census.gov.mv |access-date = 14 March 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|केप भर्ड}} | {{n+p|491233|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|16 June 2021|abbr=on}} | 2021 जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://ine.cv/ine_censos_quadros_category/censo-2021/ |title=CENSO 2021 |publisher=ine.cv |access-date=23 September 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327051422/https://ine.cv/ine_censos_quadros_category/censo-2021/ |url-status=live }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|उत्तरी साइप्रस}} | {{n+p|476214|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url = https://stat.gov.ct.tr/HABERLER/n252fus-projeksiyonlar%c4%b1-2019-2023 |title = Population Projections 2019–2023 |date = 11 November 2024 |website = stat.gov.ct.tr |access-date = 12 November 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250414032416/https://stat.gov.ct.tr/HABERLER/n252fus-projeksiyonlar%C4%B1-2019-2023 |date=14 April 2025 }}</ref> || {{efn|''वास्तवमा'' स्वतन्त्र, ''कानुनी रूपमा'' [[साइप्रस]]को भाग।}} |- | {{झन्डा|ब्रुनाई}} | {{n+p|450500|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://deps.mofe.gov.bn/SitePages/National%20Statistics.aspx |title=National Statistics |website=www.deps.mofe.gov.bn |access-date=12 November 2024 |archive-date=3 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240903110213/https://deps.mofe.gov.bn/SitePages/National%20Statistics.aspx |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|बेलिज}} | {{n+p|410919|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title=Statistical Institute of Belize Presents Key Finding of the 2022 Population and Housing Census |website=Statistical Institute of Belize|date=8 April 2024 |url=https://sib.org.bz/statistics/population/ |access-date=2 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409065601/https://sib.org.bz/press-release_census-launch/ |archive-date=9 April 2024 |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|बहामस}} | {{n+p|398165|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|4 April 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.bahamas.gov.bs/wps/wcm/connect/433f799e-c62e-4226-90b8-720840352337/Handout+2022+CENSUS+25+October+2024.pdf?MOD=AJPERES |title=Census of Population and Housing 2022 – Official जनगणनाको नतिजाs and Data Highlights |access-date=12 November 2024}}</ref> || |- | {{झन्डा|आइसल्यान्ड}} | {{n+p|389450|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://statice.is/publications/news-archive/inhabitants/population-in-the-4th-quarter-2024/ |title=Statistics – Population |publisher=Statistics Iceland (Hagstofa Íslands) |website=www.statice.is |date=4 February 2025 |access-date=6 February 2025}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|ट्रान्सनिसट्रिया}} | {{n+p|360938|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite news|url=https://gov.md/ro/content/352-de-mii-de-locuitori-din-regiunea-transnistreana-detin-cetatenia-republicii-moldova-si |title=352 de mii de locuitori din regiunea Transnistreană dețin cetățenia Republicii Moldova și 362 de mii figurează în registrul de stat al populației |website=gov.md |date=20 January 2023 |access-date=12 February 2023 |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306235144/https://gov.md/ro/content/352-de-mii-de-locuitori-din-regiunea-transnistreana-detin-cetatenia-republicii-moldova-si |url-status=live}}</ref> || {{efn|''वास्तवमा'' स्वतन्त्र, ''कानुनी रूपमा'' [[मोल्दोभा]] को भाग।}} |- | {{झन्डा|भानुअटु}} | {{n+p|321409|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref name = "pacificdata">{{cite web |url = https://stats.pacificdata.org/ |title = Pacific Data Hub Explorer |website = stats.pacificdata.org |access-date = 4 August 2024 |archive-date = 21 July 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230721002349/https://stats.pacificdata.org/ |url-status = live }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|फ्रान्सेली पोलिनेसिया}} (फ्रान्स) | {{n+p|279890|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref name="pacificdata" /> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|न्यु क्यालेडोनिया}} (फ्रान्स) | {{n+p|268510|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/demographie |title=Bilan démographique 2022 : la Nouvelle-Calédonie perd 1 300 habitants |website=www.isee.nc/ |access-date=30 September 2023 |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113162110/https://www.isee.nc/population/demographie |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|बार्बाडोस}} | {{n+p|267800|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान| <ref>{{cite web |url=https://stats.gov.bb/subjects/social-demographic-statistics/population-demography-statistics/vital-statistics-indicators-2022/ |title=Vital Statistic Indicators |access-date=15 June 2023 |archive-date=11 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611031804/https://stats.gov.bb/subjects/social-demographic-statistics/population-demography-statistics/vital-statistics-indicators-2022/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230611031804/https://stats.gov.bb/subjects/social-demographic-statistics/population-demography-statistics/vital-statistics-indicators-2022/ |date=11 June 2023 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|अबखाजिया}} | {{n+p|244236|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://ugsra.org/ofitsialnaya-statistika.php?ELEMENT_ID=600 |title = Управление государственной статистики Республики Абхазия |website = ugsra.org |access-date = 27 October 2023 |archive-date = 29 March 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230329170012/https://ugsra.org/ofitsialnaya-statistika.php?ELEMENT_ID=600 |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230329170012/https://ugsra.org/ofitsialnaya-statistika.php?ELEMENT_ID=600 |date=29 March 2023 }}</ref> || {{efn|{{Abkhazia note}}}} |- | {{झन्डा|साओ तोमे र प्रिन्सिपी}} | {{n+p|228319|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.ine.st/ |title=Instituto Nacional de Estatística |website=ine.st |access-date=23 June 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|सामोआ}} | {{n+p|205557|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|6 November 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ को जनगणना<ref>{{cite web |url=https://www.sbs.gov.ws/ |title=POPULATION & HOUSING CENSUS 2016 – 2021 |website=www.sbs.gov.ws |access-date=27 April 2023 |archive-date=22 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200322144201/https://www.sbs.gov.ws/ |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|सेन्ट लुसिया}} | {{n+p|184100|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.stats.gov.lc/ |title=Home |website=The Central Statistical Office of Saint Lucia |access-date=23 June 2024 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|कुरासाओ}} (नेदरल्यान्ड) | {{n+p|155826|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|2 September 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://senso.cbs.cw/cbs-presents-the-first-results-of-the-2023-census?language_content_entity=pap-cw |title=CBS Presents the First Results of the 2023 Census |date=4 June 2024 |access-date=16 July 2024 }}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|ग्वाम}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) | {{n+p|153836|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 April 2020|abbr=on}} | सन् २०२० जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/guam/population-and-housing-unit-counts/guam-phc-table01.pdf |title=Population of Guam: 2010 and 2020 |website=www2.census.gov |access-date=29 January 2022 |archive-date=3 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211103005501/https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/guam/population-and-housing-unit-counts/guam-phc-table01.pdf |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|सेसेल्स}} | {{n+p|121355|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.nbs.gov.sc/downloads/1620-mid-2024-estimated-resident-population/download |title=Mid 2024 Estimated Resident Population |website=www.nbs.gov.sc |access-date=16 September 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|किरिबाटी}} | {{n+p|120740|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref name="pacificdata" /> || |- | {{झन्डा|ग्रेनाडा}} | {{n+p|112579|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2019|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url = https://stats.gov.gd/subjects/population-2/annual-population-estimates-by-parish-and-sex-2011-to-2019/ |title = Annual Population Estimates by Parish and Sex, 2011 to 2019 |website = stats.gov.gd |access-date = 24 June 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230624211753/https://stats.gov.gd/subjects/population-2/annual-population-estimates-by-parish-and-sex-2011-to-2019/| archive-date=24 June 2023}}</ref> || |- | {{झन्डा|सेन्ट भिन्सेन्ट र ग्रेनाडिन्स}} | {{n+p|110872|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2022|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |title=Mid Year Total Population Estimates by Age and Sex, 2018 to 2022 |url=https://stats.gov.vc/subjects/population-and-demography/mid-year-total-population-estimates-by-age-and-sex/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422031423/https://stats.gov.vc/subjects/population-and-demography/mid-year-total-population-estimates-by-age-and-sex/ |archive-date=22 April 2023 |access-date=25 June 2023 |website=stats.gov.vc |publisher=Statistical Office, Government of Saint Vincent and the Grenadines |language=en-US}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|अरुबा}} (नेदरल्यान्ड) | {{n+p|107566|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://cbs.aw/wp/index.php/2022/09/20/test-2/ |title=General characteristics of Aruba |website=cbs.aw |date=20 September 2022 |publisher=Central Bureau of Statistics Aruba |access-date=12 November 2024 }}</ref>|| |- | {{झन्डा|माइक्रोनेसिया}} | {{n+p|105754|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref name="pacificdata" /> || |- | {{झन्डा|एन्टिगुआ र बर्बुडा}} | {{n+p|103603|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक अनुमान<ref>{{cite web |title=National Annual estimate – Antigua and Barbuda; 2022 |url=https://statistics.gov.ag/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111065316/https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/12/Population-Projections-by-Age-Group-Annual-1991-2026.xlsx |archive-date=11 January 2021 |access-date=2 July 2024 |website=statistics.gov.ag}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|जर्सी}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|103267|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|21 March 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20CensusBulletin1%2020220413%20SJ.pdf |title=Bulletin 1: Population characteristics|first=States of|last=Jersey |website=gov.je |access-date=23 September 2023 |archive-date=13 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413165711/https://www.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20CensusBulletin1%2020220413%20SJ.pdf |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|टोङ्गा}} | {{n+p|100179|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2022|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://tongastats.gov.to/ |title=Tonga Statistics Department &#124; The official statistics provider for Tonga |access-date=16 November 2022 |archive-date=25 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925121044/https://tongastats.gov.to/ |url-status=live}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|संयुक्त राज्य भर्जिन टापु}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) | {{n+p|87146|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 April 2020|abbr=on}} | सन् २०२० जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/us-virgin-islands/population-and-housing-unit-counts/us-virgin-islands-phc-table01.pdf |title=Population of the United States Virgin Islands: 2010 and 2020 |website=www2.census.gov |access-date=29 January 2022 |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314154015/https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/us-virgin-islands/population-and-housing-unit-counts/us-virgin-islands-phc-table01.pdf |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|एन्डोरा}} | {{n+p|87097|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.estadistica.ad/portal/apps/sites/#/estadistica-en/pages/estadistiques-i-dades-detall?Idioma=en&N2=605&N3=606&DV=1143 |title=Departament d'Estadística |website=www.estadistica.ad |access-date=6 February 2025}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|केम्यान टापु}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|84738|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |title=Population and Demographics 2023 |url=https://www.eso.ky/populationandvitalstatistics.html |access-date=29 November 2024 |website=www.eso.ky}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|आइजल अफ म्यान}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|84530|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 April 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.gov.im/media/1380987/isle-of-man-population-report-2023-updated-061123.pdf |title=Isle of Man Population Report 2023 |website=www.gov.im |access-date=29 November 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|डोमिनिका}} | {{n+p|67408|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2017|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |date=2011 |title=End of year Population by Sex 2005 to 2017 |url=https://stats.gov.dm/subjects/demographic-statistics/end-of-year-population-by-sex-2005-to-2017/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331200204/https://stats.gov.dm/subjects/demographic-statistics/end-of-year-population-by-sex-2005-to-2017/ |archive-date=31 March 2023 |access-date=25 June 2023 |website=stats.gov.dm |publisher=Central Statistics Office of Dominica}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|गुर्न्जी}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|64781|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.gov.gg/population |title=Population, Employment and Earnings |website=www.gov.gg |date=29 October 2024 |access-date=9 December 2024 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|बर्मुडा}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|64055|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref>{{cite web |url=https://www.gov.bm/sites/default/files/Bermuda-Population-Projections-2016-2026.pdf |title=Bermuda Population Projections 2016–2026 |website=www.gov.bm |access-date=11 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412033845/https://www.gov.bm/sites/default/files/Bermuda-Population-Projections-2016-2026.pdf |archive-date=12 April 2019 |url-status=live}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|ग्रिनल्यान्ड}} (डेनमार्क) | {{n+p|56542|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | राष्ट्रिय चौमासिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://stat.gl/dialog/main.asp?lang=en&version=202501&sc=BE&subthemecode=O1&colcode=O |title=Population decreased by 157 in 2024 |date= |publisher=Statistics Greenland |website=bank.stat.gl |access-date=12 February 2025}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|दक्षिण ओसेटिया}} | {{n+p|56520|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2021|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://ugosstat.ru/statisticheskij-sbornik-za-yanvar-dekabr-2021-g/ |title=В Цхинвале прошла пресс-конференция начальника Управления государственной статистики Южной Осетии Инала Тибилова |date=29 March 2022 |website=ugosstat.ru |access-date=11 February 2023 |archive-date=28 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128005918/https://ugosstat.ru/statisticheskij-sbornik-za-yanvar-dekabr-2021-g/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128005918/https://ugosstat.ru/statisticheskij-sbornik-za-yanvar-dekabr-2021-g/ |date=28 January 2023 }}</ref> || {{efn|{{South Ossetia-note}}}} |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|फरोइ टापु}} (डेनमार्क) | {{n+p|54684|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2025|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://hagstova.fo/en/population/population/population |title=POPULATION |date=10 February 2025 |website=[[Statistics Faroe Islands]] |access-date=12 February 2025}}</ref> || |- | {{झन्डा|सेन्ट किट्स र नेभिस}} | {{n+p|51320|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts| 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://nia.gov.kn/wp-content/uploads/2024/06/Census-Report-2021-2022.docx |title=THE POPULATION AND HOUSING CENSUS SUMMARY |access-date=16 July 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250504034413/https://nia.gov.kn/wp-content/uploads/2024/06/Census-Report-2021-2022.docx |date=4 May 2025 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|तुर्क तथा काइकोस टापु}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|50894|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.gov.tc/stats/ |title=2024 INDICATORS |website=www.gov.tc |access-date=27 February 2025 |archive-date=18 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250218080121/https://www.gov.tc/stats/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200103095919/https://www.gov.tc/stats |date=3 January 2020 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|अमेरिकी सामोआ}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) | {{n+p|49710|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 April 2020|abbr=on}} | सन् २०२० जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/american-samoa/population-and-housing-unit-counts/american-samoa-phc-table01.pdf |title=Population of American Samoa: 2010 and 2020 |website=www2.census.gov |access-date=29 January 2022 |archive-date=6 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220206171554/https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/american-samoa/population-and-housing-unit-counts/american-samoa-phc-table01.pdf |url-status=live}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|उत्तरी मारिआना टापु}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) | {{n+p|47329|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 April 2020|abbr=on}} | सन् २०२० जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/commonwealth-of-the-northern-mariana-islands/population-and-housing-unit-counts/commonwealth-northern-mariana-islands-phc-table01.pdf |title=Population of Commonwealth of the Northern Mariana Islands: 2010 and 2020 |website=www2.census.gov |access-date=29 January 2022 |archive-date=25 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125125558/https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/commonwealth-of-the-northern-mariana-islands/population-and-housing-unit-counts/commonwealth-northern-mariana-islands-phc-table01.pdf |url-status=live}}</ref> || |- | {{झन्डा|मार्सल टापु}} | {{n+p|42418|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 September 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणना <ref name=autogenerated1>{{cite web |url=https://spccfpstore1.blob.core.windows.net/digitallibrary-docs/files/60/605c69d76a40195baa447b5a558b0e02.pdf?sv=2015-12-11&sr=b&sig=GbQ42ZYNKrH3g389jZn7DvHUO8ObwYrFpnxIeXiRSU0%3D&se=2024-03-25T18%3A07%3A37Z&sp=r&rscc=public%2C%20max-age%3D864000%2C%20max-stale%3D86400&rsct=application%2Fpdf&rscd=inline%3B%20filename%3D%22Marshall_Islands_2021_Census_Vol1_Table_report.pdf%22 |title=Republic of the Marshall Islands 2021 Census Report, Volume 1: Basic Tables and Administrative Report |date=30 May 2023 |website=Pacific Community (SPC): Statistics for Development Division |publisher=[[Pacific Community]] |access-date=27 September 2023 |archive-date=27 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230927183142/https://spccfpstore1.blob.core.windows.net/digitallibrary-docs/files/60/605c69d76a40195baa447b5a558b0e02.pdf?sv=2015-12-11&sr=b&sig=GbQ42ZYNKrH3g389jZn7DvHUO8ObwYrFpnxIeXiRSU0%3D&se=2024-03-25T18:07:37Z&sp=r&rscc=public,%20max-age%3D864000,%20max-stale%3D86400&rsct=application/pdf&rscd=inline%3B%20filename%3D%22Marshall_Islands_2021_Census_Vol1_Table_report.pdf%22 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230927183142/https://spccfpstore1.blob.core.windows.net/digitallibrary-docs/files/60/605c69d76a40195baa447b5a558b0e02.pdf?sv=2015-12-11&sr=b&sig=GbQ42ZYNKrH3g389jZn7DvHUO8ObwYrFpnxIeXiRSU0%3D&se=2024-03-25T18:07:37Z&sp=r&rscc=public,%20max-age%3D864000,%20max-stale%3D86400&rsct=application/pdf&rscd=inline%3B%20filename%3D%22Marshall_Islands_2021_Census_Vol1_Table_report.pdf%22 |date=2023-09-27 }}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|सिन्ट मार्टिन}} (नेदरल्यान्ड) | {{n+p|41349|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2024|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://stats.sintmaartengov.org/press_releases.php?cat=VTL |title=Rebased Population Estimates and Vital Statistics for January 1, 2024 |website=stat.gov.sx |access-date=22 August 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|लिस्टेनस्टाइन}} | {{n+p|41232|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2024|abbr=on}} | राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |title=LLV |url=https://www.statistikportal.li/de/themen/bevoelkerung/bevoelkerungsstand#collapse-accordion-6374a91a53010709246463-1 }}</ref>|| |- | {{झन्डा|मोनाको}} | {{n+p|38367|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | जनगणना<ref>{{cite web |url=https://www.monacostatistics.mc/Population-and-employment |title=Population and employment / IMSEE – Monaco IMSEE |website=www.monacostatistics.mc |access-date=27 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181227230517/https://www.monacostatistics.mc/Population-and-employment |archive-date=27 December 2018 |url-status=live}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|जिब्राल्टार}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|38000|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|14 November 2022|abbr=on}} | प्रारम्भिक जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url = https://www.gibraltar.gov.gi/uploads/statistics/2019/Reports/Abstract%20of%20Statistics%202016%20whole%20report.pdf |title = Abstract of Statistics 2016 |website = gibraltar.gov.gi |access-date = 1 July 2023 |archive-date = 2 July 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230702070247/https://www.gibraltar.gov.gi/uploads/statistics/2019/Reports/Abstract%20of%20Statistics%202016%20whole%20report.pdf |url-status = live }}</ref> || |- | {{झन्डा|सान मारिनो}} | {{n+p|34045|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | मासिक राष्ट्रिय अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.statistica.sm/pub1/StatisticaSM/en/Dati-statistici/Popolazione/Struttura-Demografica.html |title=Demographic structure |access-date=6 February 2025 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[सेन्ट मार्टिन]] (फ्रान्स) | {{n+p|32358|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2020|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref name="auto">{{cite web |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/6683019?sommaire=6683037#consulter |title=Populations légales des collectivités d'outre-mer en 2020 |website=www.insee.fr |access-date=27 April 2023 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425205704/https://www.insee.fr/fr/statistiques/6683019?sommaire=6683037#consulter |url-status=live}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{flagicon|British Virgin Islands}}[[बेलायती भर्जिन टापु]] ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|31538|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रक्षेपण<ref name="unpop" /> || |- | {{झन्डा|पलाउ}} | {{n+p|16733|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणना<ref>{{cite web |url=https://www.palaugov.pw/executive-branch/ministries/finance/budgetandplanning/health-statistics/ |title=Health Statistics – PalauGov.pw |access-date=16 November 2022 |archive-date=9 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609150157/https://www.palaugov.pw/executive-branch/ministries/finance/budgetandplanning/health-statistics/ |url-status=live}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|एङ्गुइला}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|15931|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=http://statistics.gov.ai/ |title=Anguilla Statistics Department &#124; Home |website=statistics.gov.ai |access-date=11 January 2025}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|कुक टापु}} (न्युजिल्यान्ड) | {{n+p|15040|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणना<ref>{{cite web |url=https://www.mfem.gov.ck/statistics/census-and-surveys/census/267-census-2021 |title=Census 2021 – Cook Islands – Ministry of Finance and Economic Management |website=www.mfem.gov.ck |access-date=16 November 2022 |archive-date=30 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630084401/https://www.mfem.gov.ck/statistics/census-and-surveys/census/267-census-2021 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230630084401/https://www.mfem.gov.ck/statistics/census-and-surveys/census/267-census-2021 |date=30 June 2023 }}</ref>|| |- | {{झन्डा|नाउरू}} | {{n+p|11680|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 October 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ को जनगणना <ref>{{cite web |title=NAURU 2021 POPULATION AND HOUSING CENSUS – ANALYTICAL REPORT |url=https://sdd.spc.int/news/2023/08/23/nauru-2021-population-and-housing-census-analytical-report |access-date=6 December 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250416034108/https://sdd.spc.int/news/2023/08/23/nauru-2021-population-and-housing-census-analytical-report |date=16 April 2025 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|वालिस र फुतुना|variant=local}} (फ्रान्स) | {{n+p|11620|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|24 July 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |title=Résultats du recensement de la population 2023 de Wallis-et-Futuna |url=https://www.wallis-et-futuna.gouv.fr/Actualites/Les-chiffres-INSEE-du-recensement-2023-authentifies-sont-parus |access-date=16 July 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203094523/https://www.wallis-et-futuna.gouv.fr/Actualites/Les-chiffres-INSEE-du-recensement-2023-authentifies-sont-parus |date=3 December 2024 }}</ref> || |- | {{झन्डा|टुभालु}} | {{n+p|10679|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | राष्ट्रिय वार्षिक प्रक्षेपण<ref name="pacificdata" /> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|सेन्ट बार्तेलेमी|variant=local}} (फ्रान्स) | {{n+p|10585|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2020|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref name="auto"/> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|सेन्ट पियर र मिक्लोँ|variant=local}} (फ्रान्स) | {{n+p|6092|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2020|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref name="auto"/> || |- class=static-row-numbers-norank | {{flagicon|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha}}[[सेन्ट हेलेना]] ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|5651|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |title=Saint Helena 2021 Population |url=https://www.tristandc.com/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121070744/https://www.tristandc.com/population.php |archive-date=21 November 2021 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sainthelena.gov.sh/st-helena/statistics/ |title=Statistics |access-date=16 November 2022 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726162858/https://www.sainthelena.gov.sh/st-helena/statistics/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Ascension 2021 population |url=https://www.sainthelena.gov.sh/statistics |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029005019/http://www.sainthelena.gov.sh/statistics/ |access-date=16 November 2022 |archive-date=29 October 2019 |url-status=live }}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|मोन्टसेराट}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|4386|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|23 September 2023|abbr=on}} | सन् २०२३ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.gov.ms/2024/04/19/key-findings-of-the-2023-population-and-housing-census/ |title=KEY FINDINGS OF THE 2023 POPULATION AND HOUSING CENSUS |access-date=16 July 2024 }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank |{{flagicon|Falkland Islands}}[[फल्कल्यान्ड टापु]] ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|3662|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|10 October 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url = https://www.falklands.gov.fk/policy/2021-census/census |title = 2021 Census – Preliminary Data Tables |date = 25 October 2022 |website = falklands.gov.fk |access-date = 1 July 2023 |archive-date = 11 June 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230611234237/https://www.falklands.gov.fk/policy/2021-census/census |url-status = live }}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|नोर्फोक टापु}} (अस्ट्रेलिया) | {{n+p|2188|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/SAL90004 |title=2021 Norfolk Island, Census All persons QuickStats &#124; Australian Bureau of Statistics |website=www.abs.gov.au |access-date=16 November 2022 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101225958/https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/SAL90004 |url-status=live}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|क्रिसमस टापु}} (अस्ट्रेलिया) | {{n+p|1692|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2021|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा <ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/LGA51710 |title=2021 Christmas Island, Census All persons QuickStats &#124; Australian Bureau of Statistics |website=www.abs.gov.au |access-date=16 November 2022 |archive-date=24 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224054405/https://abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/LGA51710 |url-status=live}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|नियु}} ([[न्युजिल्यान्ड]]) | {{n+p|1681|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|11 November 2022|abbr=on}} | सन् २०२२ जनगणनाको नतिजा <ref>{{cite web |url=https://niuestatistics.nu/population/niue-census-of-population-and-housing-2022 |title=Niue Census of Population and Housing, 2022 Niue Statistics Office |date=30 August 2023 |website=niuestatistics.nu |access-date=6 December 2023}} </ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|टोकेलाउ}} ([[न्युजिल्यान्ड]]) | {{n+p|1647|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 January 2019|abbr=on}} | सन् २०१९ जनगणनाको नतिजा <ref>{{cite web |url=https://www.tokelau.org.nz/Stats.html |title=Statistics |website=www.tokelau.org.nz |access-date=16 November 2022 |archive-date=30 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830214712/https://www.tokelau.org.nz/Stats.html |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190830214712/https://www.tokelau.org.nz/Stats.html |date=30 August 2019 }}</ref>|| |- | {{झन्डा|भ्याटिकन सिटी}} | {{n+p|882|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|31 December 2024|abbr=on}} | आधिकारिक तथ्याङ्क<ref name=va>{{cite web |url=https://www.vaticanstate.va/it/stato-governo/note-generali/popolazione.html |title=Population |publisher=Vatican City State |date=31 December 2024 |website=www.vaticanstate.va |language=it}}</ref> || |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|कोकोस टापु}} (अस्ट्रेलिया) | {{n+p|593|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|30 June 2020|abbr=on}} | सन् २०२१ जनगणनाको नतिजा <ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/LGA51860 |title=2021 Cocos Islands, Census All persons QuickStats &#124; Australian Bureau of Statistics |website=www.abs.gov.au |access-date=16 November 2022 |archive-date=16 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116101418/https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/LGA51860 |url-status=live}}</ref>|| |- class=static-row-numbers-norank | {{झन्डा|पिटकेर्न टापु}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) | {{n+p|35|{{worldpop}}|sigfig=1|disp=table}} || {{dts|1 July 2023|abbr=on}} | आधिकारिक अनुमान<ref>{{cite web |url=https://www.immigration.pn/life-on-pitcairn-island |title=Life on Pitcairn — Pitcairn Island Immigration |publisher=Government of the Pitcairn Islands |access-date=18 July 2024 |date=2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241227154807/https://www.immigration.pn/life-on-pitcairn-island |date=27 December 2024 }}</ref>|| |} == व्याख्यात्मक टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:जनसङ्ख्याको अनुसार देशहरूको सूची]] [[श्रेणी:महादेश अनुसार देशहरूको सूची]] dktzaqdvmwka5xphzua4sln50fwttm4 0 123321 1354603 1228388 2026-05-08T06:48:26Z Bishaldev100 28807 1354603 wikitext text/x-wiki यो पृष्ठ कार्य समानताको आधारमा व्यवस्थित विभिन्न [[म्यानुफ्याकचरिङ|म्यानुफ्याक्चरिङ]] प्रक्रियाहरूको सूची हो। == ढलाइ == {{div col}} *[[सेन्ट्रीफ्युजल कास्टिङ ]] *[[कान्टिनियस कास्टिङ]] *[[लस्ट-फोम कास्टिङ]] *[[इभापोरेटिब प्याटर्न कास्टिङ]] **[[फुल मोल्ड कास्टिङ]] **[[लस्ट-फोम कास्टिङ]] *[[इन्भेस्टमेन्ट कास्टिङ]] ([[Lost-wax casting]]) **[[इन्भेस्टमेन्ट कास्टिङ#काउन्टर-ग्र्याभिटि कास्टिङ|काउन्टर-ग्र्याभिटि कास्टिङ]]<ref>{{cite web| url=http://www.hitchiner.com/countergravity-casting.html| title=Hitchiner's Countergravity Casting Services| publisher=Hitchiner Manufacturing Co.| access-date=December 5, 2015| url-status=dead| archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208123725/http://www.hitchiner.com/countergravity-casting.html| archivedate=December 8, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208123725/http://www.hitchiner.com/countergravity-casting.html |date=December 8, 2015 }}</ref> **[[लस्ट-फोम कास्टिङ]] *[[लो प्रेसर लस्ट-फोम कास्टिङ]] *[[पर्मानेन्ट मोल्ड कास्टिङ]] *[[प्लास्टिक मोल्ड कास्टिङ]] *[[रेजिन कास्टिङ]] *[[स्याण्ड कास्टिङ]] *[[सेल कास्टिङ]] *[[स्लस कास्टिङ]], [[स्लरी कास्टिङ]] *[[भ्याकुम मोल्डिङ (कास्टिङ)|भ्याकुम मोल्डिङ]] {{div col end}} :''Data from'' Fundamentals of modern manufacturing<ref>{{cite book| pages=225–245| title=Fundamentals of modern manufacturing| edition=4th| first=Mikell P.| last=Groover| publisher=[[John Wiley & Sons]]| date=2010| ISBN=978-0470-467008}}</ref> == लेबलिङ र पेन्टिङ == == मोल्डिङ == == गठन == == मेसिनिङ == == जोड्ने == {{div col|colwidth=}} *[[वेल्डिङ]] **[[आर्क वेल्डिङ|आर्क वेल्डिङ]] **[[अक्सी-फ्युल वेल्डिङ|अक्सी-फ्युल वेल्डिङ]] ***[[अक्सीजन|अक्सी]]-[[एसीटाइलिन]] ग्यास ***[[मिथाइल एसीटाइलिन प्रोपाडाइन]] (MAPP) ***[[एयर-एसीटाइलिन ]] ***[[अक्सी हाइड्रोजन]] ***[[प्रेसर ग्यास]] ****[[कार्बनडाइअक्साइड|CO<SUB>2</SUB>]] **[[रेजिस्टेन्स वेल्डिङ]] ***[[बट वेल्डिङ]] ****[[फ्ल्यास बट वेल्डिङ]] ***[[शट वेल्डिङ]] ***[[स्पट वेल्डिङ]] **[[प्रोजेक्सन वेल्डिङ]] *[[ब्रेजिङ]] **[[टर्च]] **[[इन्डक्सन ब्रेजिङ]] **[[फर्नेंस ]] **[[ब्रेजिङ#डिप ब्रेजिङ|डिप ब्रेजिङ]] *[[सोल्डरिङ]] **[[फलाम]] {{div col end}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ ]] 9ebnz447fc6zuk7ckrdkgnidhmikxk4 1354608 1354603 2026-05-08T06:53:36Z Bishaldev100 28807 /* ढलाइ */ 1354608 wikitext text/x-wiki यो पृष्ठ कार्य समानताको आधारमा व्यवस्थित विभिन्न [[म्यानुफ्याकचरिङ|म्यानुफ्याक्चरिङ]] प्रक्रियाहरूको सूची हो। == ढलाइ == {{मुख्य|ढलाइ}} {{div col}} *[[सेन्ट्रीफ्युजल कास्टिङ ]] *[[कान्टिनियस कास्टिङ]] *[[लस्ट-फोम कास्टिङ]] *[[इभापोरेटिब प्याटर्न कास्टिङ]] **[[फुल मोल्ड कास्टिङ]] **[[लस्ट-फोम कास्टिङ]] *[[इन्भेस्टमेन्ट कास्टिङ]] ([[Lost-wax casting]]) **[[इन्भेस्टमेन्ट कास्टिङ#काउन्टर-ग्र्याभिटि कास्टिङ|काउन्टर-ग्र्याभिटि कास्टिङ]]<ref>{{cite web| url=http://www.hitchiner.com/countergravity-casting.html| title=Hitchiner's Countergravity Casting Services| publisher=Hitchiner Manufacturing Co.| access-date=December 5, 2015| url-status=dead| archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208123725/http://www.hitchiner.com/countergravity-casting.html| archivedate=December 8, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208123725/http://www.hitchiner.com/countergravity-casting.html |date=December 8, 2015 }}</ref> **[[लस्ट-फोम कास्टिङ]] *[[लो प्रेसर लस्ट-फोम कास्टिङ]] *[[पर्मानेन्ट मोल्ड कास्टिङ]] *[[प्लास्टिक मोल्ड कास्टिङ]] *[[रेजिन कास्टिङ]] *[[स्याण्ड कास्टिङ]] *[[सेल कास्टिङ]] *[[स्लस कास्टिङ]], [[स्लरी कास्टिङ]] *[[भ्याकुम मोल्डिङ (कास्टिङ)|भ्याकुम मोल्डिङ]] {{div col end}} :''Data from'' Fundamentals of modern manufacturing<ref>{{cite book| pages=225–245| title=Fundamentals of modern manufacturing| edition=4th| first=Mikell P.| last=Groover| publisher=[[John Wiley & Sons]]| date=2010| ISBN=978-0470-467008}}</ref> == लेबलिङ र पेन्टिङ == == मोल्डिङ == == गठन == == मेसिनिङ == == जोड्ने == {{div col|colwidth=}} *[[वेल्डिङ]] **[[आर्क वेल्डिङ|आर्क वेल्डिङ]] **[[अक्सी-फ्युल वेल्डिङ|अक्सी-फ्युल वेल्डिङ]] ***[[अक्सीजन|अक्सी]]-[[एसीटाइलिन]] ग्यास ***[[मिथाइल एसीटाइलिन प्रोपाडाइन]] (MAPP) ***[[एयर-एसीटाइलिन ]] ***[[अक्सी हाइड्रोजन]] ***[[प्रेसर ग्यास]] ****[[कार्बनडाइअक्साइड|CO<SUB>2</SUB>]] **[[रेजिस्टेन्स वेल्डिङ]] ***[[बट वेल्डिङ]] ****[[फ्ल्यास बट वेल्डिङ]] ***[[शट वेल्डिङ]] ***[[स्पट वेल्डिङ]] **[[प्रोजेक्सन वेल्डिङ]] *[[ब्रेजिङ]] **[[टर्च]] **[[इन्डक्सन ब्रेजिङ]] **[[फर्नेंस ]] **[[ब्रेजिङ#डिप ब्रेजिङ|डिप ब्रेजिङ]] *[[सोल्डरिङ]] **[[फलाम]] {{div col end}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ ]] rt3vohsea3b7615tso0vgwgi7ooh1gb 0 124990 1354569 1216700 2026-05-08T04:26:01Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354569 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = कोलिन फिलिप स्मिथ |native_name = Colin Philip Smith |image = |caption = |birth_date = {{birth year|1936}} |birth_place = [[London]], England |spouse = |death_date = {{death date and given age|2023|11|04|87|df=y}} |death_place = [[Pokhara]], Nepal |residence = |citizenship = [[नेपाल]] |nationality = [[British people|British]] |field = [[Lepidopterist]]<br />[[Natural history]] |work_institutions = [[Annapurna Natural History Museum]] |alma_mater = |doctoral_advisor = |doctoral_students = |known_for = |author_abbrev_bot = |author_abbrev_zoo = |prizes = |religion = |footnotes = |signature = }} '''कोलिन फिलिप स्मिथ''' एक बेलायती नेपाली पुतली विशेषज्ञ हुन्। उनलाई नेपालमा "पुतली बाजे" भनेर चिनिन्छ। <ref>{{Cite web|url=https://english.onlinekhabar.com/the-delicate-beauty-of-nepals-butterflies.html|title=The delicate beauty of Nepal’s butterflies|website=OnlineKhabar|accessdate=8 August 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://deshsanchar.com/2019/12/02/280111/|title=‘पुतली बाजे’ अब सम्मानार्थ नेपाली|website=DeshSanchar|accessdate=8 August 2021}}</ref> उनले नेपालमा पुतलीकोबारे अध्ययन र लेखनमा ५० वर्षभन्दा बढी समय बिताएका छन्। <ref>{{Cite web|url=https://www.namastenepaltrekking.com/birds-and-butterfly-research|title=Birds and Butterfly Research|website=Namaste Nepal|accessdate=10 September 2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210910170355/https://www.namastenepaltrekking.com/birds-and-butterfly-research |date=10 September 2021 }}</ref> उनले नेपालका पुतलीका धेरै पुस्तकका लेखेका छन्। <ref name="himalayantimes">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/putali-baje-obliged-with-nepali-citizenship|title=''Putali Baje obliged with Nepali citizenship''|website=The Himalayan Times|accessdate=6 August 2021}}</ref> <ref name="nepalitime">{{Cite web|url=https://www.nepalitimes.com/here-now/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%87-and-the-metaphor-of-metamorphosis/|title=पुतली बाजे and the metaphor of metamorphosis|website=NepaliTimes|accessdate=8 August 2021}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="insidehimalayas">{{Cite web|url=https://www.insidehimalayas.com/butterflies-in-nepal|title=''Butterflies in Nepal''|website=Inside Himalayas|accessdate=10 September 2021}}</ref> उनले सन् १९६६ मा युनाइटेड मिशन टु नेपाल कार्यक्रमअन्तर्गत शिक्षकका रूपमा नेपाल आएका थिए । स्मिथले आफ्नो करियरको सुरुवातमा [[बाबुराम भट्टराई]] र [[उपेन्द्र देवकोटा]] जस्ता लोकप्रिय नेपाली व्यक्तित्वहरूलाई पढाएका थिए। <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/nepali/news-47987367|title=पुतली बाजे: 'पुतली खोज्दै आएँ, नेपाली नागरिक भएर मर्न मन छ'|website=BBCNews|accessdate=8 August 2021}}</ref> <ref name="SAT">{{Cite web|url=https://www.southasiatime.com/2019/11/24/british-national-putalibaje-receives-citizenship-of-nepal|title=British national ‘Putalibaje’ receives citizenship of Nepal|website=South Asia Time|accessdate=10 September 2021}}</ref> स्मिथको काका Uncle Bob (Arnold Turner) पुतली संग्रह गर्दै हिड्थे । स्मिथ सानै हुदा उनको काकाको पुतलीको संग्रह भएको दराज देखेका थिए । रङ्गि बिरङ्गी पुतली देखेर उनि निकै खुशी भएका थिए । १३ वर्षको हुदा स्काउटबाट जंगल घुम्न जादा जंगलमा धेरै पुतली देखे पछि उनको पुतलीसंग प्रेम बस्यो र पहिलो पटक काकालाई भनेर पुतली जम्मा गरे । यस पछि पढाइले गर्दा उहाको आफ्नो सौख पुरा गर्न पाएनन् । पोखरामा रहदा उनको भेट पिस कर भोलेन्टियर डोरोथी मिरोसंग भएको थियो । डोरोथी म्यूजियम बनाउने धुनमा थिए, दुइ जनाको कुरा मिल्यो, स्मिथले डोरोथीको म्यूजियममा पुतली संग्रह गरि राखिदिने । यसरी उनले पोखरामा भेटिएका केही पुतली संग्रह गर्न थाले । यसपछि कलिन सर गोरखा पुगे, फेरी काठमाडौ स्वयम्भूमा रहेको आनन्दकुटीमा पुगे । यहा रहदा स्मिथको सौखको चर्चा शायद [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय|त्रिभुवन विश्वबिद्यालय]]मा पुगेको थियो होला । त्यसैले जूलोजीका प्रोफेसर डि. अार. उप्रेतीले एक दिन आफ्नो अफिस किर्तिपुरमा बोलाएर निकट भविष्यमा बन्न लागेको प्राकृतिक बिज्ञान संग्रहालय (Natural History Museum) को लागी किट बिज्ञान संग्रहालय बनाउन अाग्रह गरे । यसपछि त उनि पढाउन छोडेर त्रिभुवन बिश्व बिद्यालयसंग ६ वर्षे सम्झौता गरि नेपालको गाँउ गाँउ घुम्दै पुतली जम्मा गर्न थाले । यो एउटा चुनौतीपूर्ण काम थियो तर वहाको रहर पनि थियो । नभन्दै वहाले ४० जिल्लाको भ्रमण पछि करिव २५००० पुतली संग्रह गरे । यसलाई छुट्ट्याए, हरेकलाइ नामाकरण गरे । नेपालमा पाइने ६६० प्रजातीका पुतली मध्य वहाले करिव ५५० प्रजाती भेट्टाए । यसरी उहाले अाफुले पाएको ६ वर्षको समयमा पुतली संकलनका साथ त्यसलाई सुरक्षित गराइ प्राकृतिक बिज्ञान संग्रहालयलाई हस्तान्तरण गरे । उनको उपलब्धि र अन्तर्राष्ट्रिय ख्यातिको लागि २०१९ मा [[नेपाल सरकार]]ले उनलाई [[नेपालका सम्मानार्थ नागरिकहरूको सुची|नेपालको मानार्थ नागरिकता]] प्रदान गरेको थियो। <ref name="himalayantimes"/> <ref name="nepalitime"/> <ref name="SAT"/> <ref name="THT">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/british-national-putalibaje-to-receive-honorary-citizenship|title=British national Putalibaje to receive honorary citizenship|website=The Himalayan Times|accessdate=10 September 2021}}</ref> उनी नेपालको मानार्थ नागरिकता पाउने [[एडमन्ड हिलारी|सर एडमन्ड हिलारी]] र [[टोनी हेगन]]पछि तेस्रो व्यक्ति हुन् । <ref name="THT" /> <ref name="THT1">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/korean-philanthropist-um-hong-gil-gets-honorary-citizenship|title=Korean philanthropist Um Hong Gil gets honorary citizenship|website=South Asia Time|accessdate=10 September 2021}}</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपालका सम्मानार्थ नागरिकहरूको सुची|नेपालका सम्मानार्थ नागरिकहरूको सुची]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३६ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपालका मानार्थ नागरिकहरू]] hhrjjy149bykqpaodzipnkzwz5mi372 0 129055 1354642 1265912 2026-05-08T09:26:53Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354642 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = तोया गुरुङ | honorific_suffix = | image = Toya Gurung.jpg | caption = विमला तुम्खेवाको पुस्तक विमोचन कार्यक्रममा गुरुङ (मार्च २०१९) | native_name = | native_name_lang = | birth_date = {{Birth date and age|1948|03|30|df=y}} | birth_place = [[कोदारी]], [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]] | nationality = नेपाली | education = | alma_mater = [[महेन्द्र मोरङ आदर्श बहुमुखी क्याम्पस]] | occupation = लेखक, कवि | organization = [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान]] | spouse = कुमार घले | mother = | father = }} [[Category:Articles with hCards]] '''तोया''' '''गुरुङ''' एक नेपाली लेखक तथा कवि हुन्। <ref name="foundationsaarcwriters">{{Cite web|url=http://www.foundationsaarcwriters.com/literature/saarc-writers-intellectual/poets/nepal/185-toya-gurung|title=TOYA GURUNG|publisher=foundationsaarcwriters.com|accessdate=2014-04-17}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140314144554/http://www.foundationsaarcwriters.com/literature/saarc-writers-intellectual/poets/nepal/185-toya-gurung |date=2014-03-14 }}</ref><ref name="nepalnews">{{Cite web|url=http://www.nepalnews.com/index.php/election-view-all/8-news/News-in-Brief/8431-poet-toya-gurung-honoured|title=Poet Toya Gurung honoured|publisher=nepalnews.com|accessdate=2014-04-17}}</ref> उनले [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान|नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठान]]को पहिलो महिला कार्यकारी सदस्यको रुपमा काम गरेकी थिइन्। <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/nepali/news-39399133|title=तोया गुरुङसंगको कुराकानी|date=2017-03-26|website=BBC News नेपाली|language=ne|accessdate=2022-01-29}}</ref> उनले सन् १९९४ देखि सन् २००४ सम्म नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कविता विभागको अध्यक्षता गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.nepalitimes.com/banner/nepali-literatures-thulnani-toya-gurung/|title=Toya Gurung: Nepali literature’s Thulnani|last=Gurung|first=Muna|language=en-US|accessdate=2022-01-29}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले ''धुपी'' र ''तोया गुरुङका लामा कविता'' जस्ता धेरै कविता संग्रह र ''कुसुम'' नामक लघुकथा संग्रह प्रकाशित गरिसकेकी छिन्। उनका कविताहरू हिन्दी र अंग्रेजीमा पनि अनुवाद भएका छन् । == जीवनी == [[कोदारी|उहाँको]] जन्म ३० मार्च १९४८ (१८ चैत २००४) मा [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]]को [[विक्रम सम्वत्|कोदारी]] गाउँमा भएको थियो, जुन नेपाल-चीन सिमाना नजिकैको गाउँ हो । उनका पिता [[नेपाली सेना|शाही नेपाली सेनाका]] मेजर भएका कारण उनको बाल्यकाल नेपालका विभिन्न जिल्लामा बित्यो। उनले आफ्नो हाईस्कूल शिक्षा [[कोलकाता|कलकत्ता]], [[भारत|भारतको]] अमर हिन्दी स्कूलबाट प्राप्त गरेकी थिइन्। उनले सानैदेखि कविता लेख्न थालिन् । <ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2020/08/892540|title=एक बौद्धिक कविको मौनता|website=Online Khabar|language=en-US|accessdate=2022-01-29}}</ref> उनले कलामा स्नातकोत्तर र कानूनमा डिग्री प्राप्त गरिन्। उनले आफ्नो पढाइको लागि एक बैंकमा क्लर्कको रूपमा काम गरेकी थिइन्। <ref>{{Cite web|url=https://sckool.org/women-writers-of-nepal-profiles-and-perspectives.html?page=18#Toya_Gurung__(1948)|title=Shanti Kshetry - Women Writers of Nepal (Profiles and Perspectives)|website=sckool.org|accessdate=2022-01-29}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220129091022/https://sckool.org/women-writers-of-nepal-profiles-and-perspectives.html?page=18#Toya_Gurung__(1948) |date=2022-01-29 }}</ref> उनी पेन नेपालकी संस्थापक सदस्य थिइन्। <ref>{{Cite web|url=https://theannapurnaexpress.com/news/the-beginnings-of-pen-nepal-2828|title=The beginnings of PEN Nepal|last=Rana|first=Greta|website=The Annapurna Express|language=en|accessdate=2022-01-29}}</ref> == उल्लेखनीय कार्यहरू == '''कविता संग्रह र लामो कविता''' * ''सूर्यदह'' (१९८५) * ''धुपी'' (१९९५) <ref name="nepalitimes">{{Cite web|url=http://nepalitimes.com/news.php?id=9084|title=Toya Gurung's - Nepali Times|publisher=nepalitimes.com|accessdate=2014-04-17}}</ref> * ''देवल घुमेपछि'' (१९९९) * ''तोया गुरुङका लामा कविता'' (२००३) * ''पुनरावती'' (२०१३) '''लघुकथा संग्रह''' * ''कुसुम'' (२०११) '''संस्मरण''' * ''अस्पृश्य'' (2017) == पुरस्कारहरू == उनले सन् १९८६ मा 'प्रतिभा पुरस्कार', सन् १९८८ मा 'व्यथित साहित्य पुरस्कार' र सन् १९८९ मा रत्नश्री स्वर्ण पदक जस्ता धेरै पुरस्कारहरू प्राप्त गरेकी छिन्।<ref>{{Cite web|url=https://sckool.org/women-writers-of-nepal-profiles-and-perspectives.html?page=18#Toya_Gurung__(1948)|title=Shanti Kshetry - Women Writers of Nepal (Profiles and Perspectives)|website=sckool.org|accessdate=2022-01-29}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220129091022/https://sckool.org/women-writers-of-nepal-profiles-and-perspectives.html?page=18#Toya_Gurung__(1948) |date=2022-01-29 }}</ref> उनी २०१७ मा गङ्गादेवी चौधरी स्मृति सम्मानबाट सम्मानित भइन्।<ref>{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/art-entertainment/2017/05/12/gurung-honoured-with-gangadevi-chaudhari-award|title=Gurung honoured with Gangadevi Chaudhari award|website=kathmandupost.com|language=English|accessdate=2022-01-29}}</ref> == सन्दर्भहरू == {{Reflist}}{{Authority control}}{{नेपाली भाषाका साहित्यकारहरू}} [[श्रेणी:सन् १९४८ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली कविहरू]] [[श्रेणी:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका मानिसहरू]] 5m6hobtjli64feff1562tyf2pf28nl0 10 129553 1354582 1348564 2026-05-08T05:06:47Z Bishaldev100 28807 1354582 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू |title=[[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]] |listclass=hlist |state={{{state|autocollapse}}} |below=[[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|वर्तमान मन्त्रिपरिषद्]] |image=[[File:Emblem of Nepal (alternative).svg|100px|नेपालको निशान छाप]] |group1={{flag|Kingdom of Nepal|name=नेपाल अधिराज्य}}</br>(वि.सं २००७–२०६४) |list1= {{navbox|child|evenodd=swap |group1 = सङ्क्रमणकाल (वि.सं. २००७–२०१७) |list1 = *[[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिमण्डल|मोहन शमशेर]] *[[पहिलो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] *[[केशर शमशेर परामर्शसभा ]] *[[दोस्रो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] *[[टङ्कप्रसाद आचार्य मन्त्रिपरिषद्]] *[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह मन्त्रिपरिषद्]] *[[सुवर्ण शमशेर राणा मन्त्रिपरिषद्]] *[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] |group2 = [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत काल]] (वि.सं. २०१७-२०४७) |list2 = *[[पहिलो तुलसी गिरी मन्त्रिपरिषद्|पहिलो तुलसी गिरी]] *[[पहिलो सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|पहिलो सूर्यबहादुर थापा]] *[[दोस्रो तुलसी गिरी मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो तुलसी गिरी]] *[[दोस्रो सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो सूर्यबहादुर थापा]] *[[पहिलो कीर्तीनिधि विष्ट मन्त्रिपरिषद्]] *[[गेहेन्द्रबहादुर राजभण्डारी मन्त्रिपरिषद्]] *[[दोस्रो कीर्तीनिधि विष्ट मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो कीर्तीनिधि विष्ट]] *[[पहिलो नगेन्द्रप्रसाद रिजाल मन्त्रिपरिषद्|पहिलो नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]] *[[तेस्रो तुलसी गिरी मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो तुलसी गिरी]] *[[तेस्रो कीर्तिनिधि विष्ट मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो कीर्तिनिधि विष्ट]] *[[तेस्रो सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो सूर्यबहादुर थापा]] *[[पहिलो लोकेन्द्रबहादुर चन्द मन्त्रिपरिषद्|पहिलो लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] *[[दोस्रो नगेन्द्रप्रसाद रिजाल मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]] *[[मरिचमान सिंह श्रेष्ठ मन्त्रिपरिषद्|मरिचमान सिंह श्रेष्ठ]] *[[दोस्रो लोकेन्द्रबहादुर चन्द मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] |group3 = बहुदलीय काल (वि.सं. २०४७-२०६५) |list3 = *[[कृष्णप्रसाद भट्टराई अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्|कृष्णप्रसाद भट्टराई अन्तरिम]] *[[पहिलो गिरिजाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|पहिलो गिरिजाप्रसाद कोइराला]] *[[मनमोहन अधिकारी मन्त्रिपरिषद्, २०५१|मनमोहन अधिकारी]] *[[पहिलो शेरबहादुर देउवा मन्त्रिपरिषद्|पहिलो शेरबहादुर देउवा]] *[[तेस्रो लोकेन्द्रबहादुर चन्द मन्त्रिपरिषद्]] *[[चौथो सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|चौथो सूर्यबहादुर थापा]] *[[दोस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला]] *[[कृष्णप्रसाद भट्टराई मन्त्रिपरिषद्, २०५६|कृष्णप्रसाद भट्टराई]] *[[तेस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला]] *[[दोस्रो शेरबहादुर देउवा मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो शेरबहादुर देउवा]] *[[चौथो लोकेन्द्रबहादुर चन्द मन्त्रिपरिषद्|चौथो लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] *[[पाँचौँ सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|पाँचौँ सूर्यबहादुर थापा]] *[[तेस्रो शेरबहादुर देउवा मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो शेरबहादुर देउवा]] *[[ज्ञानेन्द्र शाह मन्त्रिपरिषद्, २०६१|ज्ञानेन्द्र शाह]] *[[गिरिजाप्रसाद कोइराला अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०६३|गिरिजाप्रसाद कोइराला अन्तरिम]] }} |group2={{flag|नेपाल}}</br>(वि.सं. २०६५–वर्तमान) |list2= * [[पहिलो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|पहिलो दाहाल]] * [[माधवकुमार नेपाल मन्त्रिपरिषद्|माधवकुमार नेपाल]] * [[झलनाथ खनाल मन्त्रिपरिषद्|झलनाथ खनाल]] * [[बाबुराम भट्टराई मन्त्रिपरिषद्|बाबुराम भट्टराई]] * [[अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् २०६९|खिलराज रेग्मी]] * [[सुशील कोइराला मन्त्रीपरिषद्|सुशील कोइराला]] * [[पहिलो ओली मन्त्रीपरिषद्|पहिलो ओली]] * [[प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्, २०७३|दोस्रो दाहाल]] * [[देउवा मन्त्रिपरिषद्, २०७४|चौथो देउवा]] * [[दोस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो ओली]] * [[तेस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो ओली]] * [[पाँचौँ देउवा मन्त्रिपरिषद्, २०७८|पाँचौँ देउवा]] * [[तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्, २०७९|तेस्रो दाहाल]] * [[चौथो ओली मन्त्रिपरिषद्|चौथो ओली]] * [[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]] * [[बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्]] (वर्तमान) |style=width:100%;}} <noinclude> {{collapsible option}} [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू|*]] </noinclude> abfl98ibz617lcpp5649x7nnrc7ogbo 1354649 1354582 2026-05-08T10:07:08Z Bishaldev100 28807 1354649 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू |title=[[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]] |listclass=hlist |state={{{state|autocollapse}}} |below=[[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|वर्तमान मन्त्रिपरिषद्]] |image=[[File:Emblem of Nepal (alternative).svg|100px|नेपालको निशान छाप]] |group1={{flag|Kingdom of Nepal|name=नेपाल अधिराज्य}}</br>(वि.सं २००७–२०६४) |list1= {{navbox|child|evenodd=swap |group1 = सङ्क्रमणकाल (वि.सं. २००७–२०१७) |list1 = *[[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिमण्डल|मोहन शमशेर]] *[[पहिलो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] *[[केशर शमशेर परामर्शसभा ]] *[[दोस्रो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] *[[शाही परामर्शदाता]] *[[टङ्कप्रसाद आचार्य मन्त्रिपरिषद्]] *[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह मन्त्रिपरिषद्]] *[[सुवर्ण शमशेर राणा मन्त्रिपरिषद्]] *[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] |group2 = [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत काल]] (वि.सं. २०१७-२०४७) |list2 = *[[पहिलो तुलसी गिरी मन्त्रिपरिषद्|पहिलो तुलसी गिरी]] *[[पहिलो सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|पहिलो सूर्यबहादुर थापा]] *[[दोस्रो तुलसी गिरी मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो तुलसी गिरी]] *[[दोस्रो सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो सूर्यबहादुर थापा]] *[[पहिलो कीर्तीनिधि विष्ट मन्त्रिपरिषद्]] *[[गेहेन्द्रबहादुर राजभण्डारी मन्त्रिपरिषद्]] *[[दोस्रो कीर्तीनिधि विष्ट मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो कीर्तीनिधि विष्ट]] *[[पहिलो नगेन्द्रप्रसाद रिजाल मन्त्रिपरिषद्|पहिलो नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]] *[[तेस्रो तुलसी गिरी मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो तुलसी गिरी]] *[[तेस्रो कीर्तिनिधि विष्ट मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो कीर्तिनिधि विष्ट]] *[[तेस्रो सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो सूर्यबहादुर थापा]] *[[पहिलो लोकेन्द्रबहादुर चन्द मन्त्रिपरिषद्|पहिलो लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] *[[दोस्रो नगेन्द्रप्रसाद रिजाल मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]] *[[मरिचमान सिंह श्रेष्ठ मन्त्रिपरिषद्|मरिचमान सिंह श्रेष्ठ]] *[[दोस्रो लोकेन्द्रबहादुर चन्द मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] |group3 = बहुदलीय काल (वि.सं. २०४७-२०६५) |list3 = *[[कृष्णप्रसाद भट्टराई अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्|कृष्णप्रसाद भट्टराई अन्तरिम]] *[[पहिलो गिरिजाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|पहिलो गिरिजाप्रसाद कोइराला]] *[[मनमोहन अधिकारी मन्त्रिपरिषद्, २०५१|मनमोहन अधिकारी]] *[[पहिलो शेरबहादुर देउवा मन्त्रिपरिषद्|पहिलो शेरबहादुर देउवा]] *[[तेस्रो लोकेन्द्रबहादुर चन्द मन्त्रिपरिषद्]] *[[चौथो सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|चौथो सूर्यबहादुर थापा]] *[[दोस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला]] *[[कृष्णप्रसाद भट्टराई मन्त्रिपरिषद्, २०५६|कृष्णप्रसाद भट्टराई]] *[[तेस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला]] *[[दोस्रो शेरबहादुर देउवा मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो शेरबहादुर देउवा]] *[[चौथो लोकेन्द्रबहादुर चन्द मन्त्रिपरिषद्|चौथो लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] *[[पाँचौँ सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|पाँचौँ सूर्यबहादुर थापा]] *[[तेस्रो शेरबहादुर देउवा मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो शेरबहादुर देउवा]] *[[ज्ञानेन्द्र शाह मन्त्रिपरिषद्, २०६१|ज्ञानेन्द्र शाह]] *[[गिरिजाप्रसाद कोइराला अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०६३|गिरिजाप्रसाद कोइराला अन्तरिम]] }} |group2={{flag|नेपाल}}</br>(वि.सं. २०६५–वर्तमान) |list2= * [[पहिलो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|पहिलो दाहाल]] * [[माधवकुमार नेपाल मन्त्रिपरिषद्|माधवकुमार नेपाल]] * [[झलनाथ खनाल मन्त्रिपरिषद्|झलनाथ खनाल]] * [[बाबुराम भट्टराई मन्त्रिपरिषद्|बाबुराम भट्टराई]] * [[अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् २०६९|खिलराज रेग्मी]] * [[सुशील कोइराला मन्त्रीपरिषद्|सुशील कोइराला]] * [[पहिलो ओली मन्त्रीपरिषद्|पहिलो ओली]] * [[प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्, २०७३|दोस्रो दाहाल]] * [[देउवा मन्त्रिपरिषद्, २०७४|चौथो देउवा]] * [[दोस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो ओली]] * [[तेस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो ओली]] * [[पाँचौँ देउवा मन्त्रिपरिषद्, २०७८|पाँचौँ देउवा]] * [[तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्, २०७९|तेस्रो दाहाल]] * [[चौथो ओली मन्त्रिपरिषद्|चौथो ओली]] * [[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]] * [[बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्]] (वर्तमान) |style=width:100%;}} <noinclude> {{collapsible option}} [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू|*]] </noinclude> c7imfrau7ega7l7l9xs61dx1uhy2xpt 1354651 1354649 2026-05-08T10:22:00Z Bishaldev100 28807 1354651 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू |title=[[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]] |listclass=hlist |state={{{state|autocollapse}}} |below=[[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|वर्तमान मन्त्रिपरिषद्]] |image=[[File:Emblem of Nepal (alternative).svg|100px|नेपालको निशान छाप]] |group1={{flag|Kingdom of Nepal|name=नेपाल अधिराज्य}}</br>(वि.सं २००७–२०६४) |list1= {{navbox|child|evenodd=swap |group1 = सङ्क्रमणकाल (वि.सं. २००७–२०१७) |list1 = *[[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिमण्डल|मोहन शमशेर]] *[[पहिलो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] *[[केशर शमशेर परामर्शसभा ]] *[[दोस्रो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] *[[शाही परामर्शदाता परिषद्]] *[[टङ्कप्रसाद आचार्य मन्त्रिपरिषद्]] *[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह मन्त्रिपरिषद्]] *[[सुवर्ण शमशेर राणा मन्त्रिपरिषद्]] *[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] |group2 = [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत काल]] (वि.सं. २०१७-२०४७) |list2 = *[[पहिलो तुलसी गिरी मन्त्रिपरिषद्|पहिलो तुलसी गिरी]] *[[पहिलो सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|पहिलो सूर्यबहादुर थापा]] *[[दोस्रो तुलसी गिरी मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो तुलसी गिरी]] *[[दोस्रो सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो सूर्यबहादुर थापा]] *[[पहिलो कीर्तीनिधि विष्ट मन्त्रिपरिषद्]] *[[गेहेन्द्रबहादुर राजभण्डारी मन्त्रिपरिषद्]] *[[दोस्रो कीर्तीनिधि विष्ट मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो कीर्तीनिधि विष्ट]] *[[पहिलो नगेन्द्रप्रसाद रिजाल मन्त्रिपरिषद्|पहिलो नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]] *[[तेस्रो तुलसी गिरी मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो तुलसी गिरी]] *[[तेस्रो कीर्तिनिधि विष्ट मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो कीर्तिनिधि विष्ट]] *[[तेस्रो सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो सूर्यबहादुर थापा]] *[[पहिलो लोकेन्द्रबहादुर चन्द मन्त्रिपरिषद्|पहिलो लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] *[[दोस्रो नगेन्द्रप्रसाद रिजाल मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]] *[[मरिचमान सिंह श्रेष्ठ मन्त्रिपरिषद्|मरिचमान सिंह श्रेष्ठ]] *[[दोस्रो लोकेन्द्रबहादुर चन्द मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] |group3 = बहुदलीय काल (वि.सं. २०४७-२०६५) |list3 = *[[कृष्णप्रसाद भट्टराई अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्|कृष्णप्रसाद भट्टराई अन्तरिम]] *[[पहिलो गिरिजाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|पहिलो गिरिजाप्रसाद कोइराला]] *[[मनमोहन अधिकारी मन्त्रिपरिषद्, २०५१|मनमोहन अधिकारी]] *[[पहिलो शेरबहादुर देउवा मन्त्रिपरिषद्|पहिलो शेरबहादुर देउवा]] *[[तेस्रो लोकेन्द्रबहादुर चन्द मन्त्रिपरिषद्]] *[[चौथो सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|चौथो सूर्यबहादुर थापा]] *[[दोस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला]] *[[कृष्णप्रसाद भट्टराई मन्त्रिपरिषद्, २०५६|कृष्णप्रसाद भट्टराई]] *[[तेस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला]] *[[दोस्रो शेरबहादुर देउवा मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो शेरबहादुर देउवा]] *[[चौथो लोकेन्द्रबहादुर चन्द मन्त्रिपरिषद्|चौथो लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] *[[पाँचौँ सूर्यबहादुर थापा मन्त्रिपरिषद्|पाँचौँ सूर्यबहादुर थापा]] *[[तेस्रो शेरबहादुर देउवा मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो शेरबहादुर देउवा]] *[[ज्ञानेन्द्र शाह मन्त्रिपरिषद्, २०६१|ज्ञानेन्द्र शाह]] *[[गिरिजाप्रसाद कोइराला अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०६३|गिरिजाप्रसाद कोइराला अन्तरिम]] }} |group2={{flag|नेपाल}}</br>(वि.सं. २०६५–वर्तमान) |list2= * [[पहिलो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|पहिलो दाहाल]] * [[माधवकुमार नेपाल मन्त्रिपरिषद्|माधवकुमार नेपाल]] * [[झलनाथ खनाल मन्त्रिपरिषद्|झलनाथ खनाल]] * [[बाबुराम भट्टराई मन्त्रिपरिषद्|बाबुराम भट्टराई]] * [[अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् २०६९|खिलराज रेग्मी]] * [[सुशील कोइराला मन्त्रीपरिषद्|सुशील कोइराला]] * [[पहिलो ओली मन्त्रीपरिषद्|पहिलो ओली]] * [[प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्, २०७३|दोस्रो दाहाल]] * [[देउवा मन्त्रिपरिषद्, २०७४|चौथो देउवा]] * [[दोस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो ओली]] * [[तेस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो ओली]] * [[पाँचौँ देउवा मन्त्रिपरिषद्, २०७८|पाँचौँ देउवा]] * [[तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्, २०७९|तेस्रो दाहाल]] * [[चौथो ओली मन्त्रिपरिषद्|चौथो ओली]] * [[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]] * [[बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्]] (वर्तमान) |style=width:100%;}} <noinclude> {{collapsible option}} [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू|*]] </noinclude> 8prxod2gey4w1bva8ll6tlxu9q61ffh 0 134770 1354641 1353806 2026-05-08T09:18:55Z Bishaldev100 28807 /* गैर फलाम मिश्रधातु */ 1354641 wikitext text/x-wiki [[चित्र:A_brass_light.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार|267x267पिक्सेल|[[पित्तल]]को दीपक]] '''मिश्र धातु''' भनेको [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण; वा एक वा बढी अन्य संग [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको धातु हो। उदाहरण को लागी, [[तामा]] र [[जस्ता]]को संयोजनबाट [[पित्तल]] बन्छ । फलामलाई [[कार्बन]] वा [[सिलिकन]]सँग मिसाउँदा [[स्टिल|इस्पात]] वा सिलिकॉन स्टील भनिने मिश्रण उत्पादन हुन्छ । यसरी धातुहरू मिश्रण गरेर प्राप्त हुने मिश्रधातुको गुण मूल शुद्ध धातुको भन्दा भिन्न हुन्छ, जस्तै मजबुती वृद्धि हुन्छ वा कडापन (Hardness) वृद्धि हुन्छ । धातुको आधार हुन तर धातुको रूपमा व्यवहार नगर्ने अन्य पदार्थहरूको, एल्युमिनियम अक्साइड (नीलमणि), बेरेलियम एल्युमिनियम सिलिकेट (पन्ना) वा सोडियम क्लोराइड (नुन), एक मिश्र धातुले परिणामस्वरूप सामग्रीमा धातुका सबै गुणहरू राख्नेछ।, जस्तै विद्युतीय चालकता, लचीलापन, अस्पष्टता, र चमक । मिश्रधातु वस्तुहरू बिभिन्न प्रकारका प्रयोगहरूमा उपयोग हुन्छ, स्टील मिश्र भवनहरू देखि अटोमोबाइलदेखि लिएर शल्य उपकरणहरूसम्म लिएर सबै चीजहरूमा , [[टाइटानियम|टाइटेनियम]] मिश्र एयरोस्पेस उद्योगमा, बेरेलियम-तामा मिश्र स्पार्किंग नहुने उपकरणहरूको लागि प्रयोग हुन्छ। कुनै मामिलाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले महत्त्वपूर्ण गुणहरू संरक्षण गर्नुका साथै समग्र लागत कम पनि गर्न सक्दछ। अन्य अवस्थाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले क्षति प्रतिरोध वा मेकानिकल शक्ति जस्ता घटक धातु तत्वहरूमा सहन गर्ने गुणहरू प्रदान गर्दछ। मिश्र धातुका उदाहरणहरू स्टील, सोल्डर, [[पित्तल]], प्युटर, डुरल्युमिन, [[काँस (मिश्रधातु)|कांस]] र अमालगमहरू हुन् । '''मिश्र धातु''' भनेको एक वा बढी अन्य [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण हो। उदाहरणको लागी, धातु तत्वहरुको संयोजनलाई [[सुन]] र [[तामा|तामाले]] रातो सुनको उत्पादन गर्दछ, सुन र [[चाँदी]]बााट सेतो सुन बन्छ, र == विशेषताहरू == == प्रमुख मिश्रधातुहरू == सब मिश्रधातुलाई साधारणतया फलाम तथा गैर फलाम मिश्रधातुमा विभाजित गरिन्छ । मिश्रधातुमा फलाम मिसाइएको छ भने फलाम मिश्रधातु भनिन्छ । === गैर फलाम मिश्रधातु === केही मुख्य '''गैर फलाम मिश्रधातु''' निम्नलिखित छन् : {| class="wikitable" |+ !नाम !रोमन नाम !धातुको हिस्सा !गुण/ उपयोग |- |'''ऐल्युमिनियम-पीतल''' |Aluminimum-brass | * तामा : ७१-५५% * अल्मुनियम: २६-४२% |पानी जहाज तथा वायुयानको प्रोपेलर (propeller) को निर्माण मा |- |'''ऐल्युमिनियम-कांसा''' |Aluminimum-Bronze | * तामा : ८९-९९% * अल्मुनियम: १-११% |अति कठोर तथा संक्षारण अवरोधक। भाँडा वर्तन बनाउन |- |'''बबिट () धातु''' |'''Babit''' | * टिन : ८९% * एन्टीमोनी: ७.३% * तामा : ३.७% |बल बियारिङ |- |बेल मेटल |Bell Metal | * तामा: ७५-८०% * टिन २०-२५% |घण्टा बनाउन |- |[[पित्तल]] |Brass | * तामा: ६६-७३% * जस्ता: २७-३४% | |- |'''कार्बोलाय''' |'''Carboloy''' | * टंग्स्टन कार्बाइड * [[कोबाल्ट|कोबल्ट]] | |- |कन्सटेनटेन |'''Constantan''' | * तामा: ४५-६०% * निकेल: ४०-५५% * म्यन्गनिज:०-१.४% * कार्बन ०.१% * बाँकी फलाम |वैद्युत-तापमापक यंत्र Electric THermometer तथा ताप वैद्युत-युग्म (thermocouple) बनाउन , किनकी यो विद्युत्‌को प्रबल प्रतिरोधक हुन्छ। |- |'''डेल्टा धातु''' |'''Delta metal''' | * तामा : ५४-५६% * जस्ता : ४०-४४% * फलाम: ०.९-१.३% * म्यागनिज:०.८-१.४% * सिसा: ०.४-१.८% | * यो खिया प्रतिरोधी हुन्छा * पानीजहाज बनाउन |- |'''डो धातु''' |'''Dow metal''' | * म्याग्नेसियम: ९०-९६% * [[एल्मुनियम]]:४ -१०% * म्यांगनिज केही अंश |मोटर तथा वायुयानको केही हिस्सा बनाउनमा प्रयोग हुन्छ। |- |'''जर्मन सिलवर''' | | * तामा ५५% * जस्ता २५% * निकल : २०% |केही वस्तु बनाउनमा चाँदीको ठाउँमा यसको उपयोग गरिन्छ, किनभने यसबाट बनेको वस्तु चाँदी समान हुन्छ। |- |'''ग्रिन गोल्ड''' |'''Green gold''' | * सुन: ७५% * चाँदी ११-२५% * क्याडमियम: ०-१३% |आभूषण |- |'''गन मेटल''' |'''Gun metal''' | * तामा: ७१-९५ % * टिन: ०-११% * सिसा: ०-१३% * जस्ता: ०-५% * फलाम : ०-१.४% |[[गियर]] बनाउन |- |'''मैग्नेलियम''' |'''Magnalium''' | * अल्मुनियम: ७०-९०% * म्याग्नेसियम:५-३०% | |- |'''[[नाइक्रोम]]''' |'''Nichrome''' | * निकल: ५४-८०% * क्रोमियम: १०-२२% * फलाम: ४.८-२७% | * यसको वैद्युत प्रतिरोध ELectrical Resistance उच्च हुन्छ। यसलाई हिटरको कोइल बनाउन प्रयोग गरिन्छ। |- |'''पालौ''' |'''Palau''' | * सुन: ८० % * प्यालेडीयम:२०% | |- |'''पर्मलॉय''' |'''Permalloy''' | * निकल: ७८ % * फलाम: २१ % * कोबाल्ट ०.४% * बाँकी म्यागानिक , तामा, सल्फर, सिलिकन |[[टेलिफोन]]को तार बनाउन |- |'''सोल्डर''' |'''Solder''' | * सिसा : ६७% * टिन: ३३% |[[सोल्डरिङ]] दूई धातुलाई ([[वेल्डिङ]] जस्तै) आपसमा जोड्नको लागि |- |'''शट मेटल''' |'''Shot metal''' | * सिसा: ९९% * आर्सेनिक : १% |बन्दुकको गोली |- |टिन फोइल |'''Tin foil''' | * टिन: ८८% * सिसा:८% * तामा: ४% * एन्टीमोनी:०.५% | |- |'''उड मेटल''' |'''Wood metal''' | * बिस्मुथ :५०% * सिसा: २५% * टिन:१३% * क्याडमियम:१३% | |} === फलाम मिश्रधातु === आधुनिक युगमा फलामे मिश्रधातुको धेरै उपयोगिता छ। यस अन्तर्गत [[स्टिल|इस्पात]] र [[ढलट फलाम]] (cast iron) तथा [[पिटवा फलाम]] (wrought iron) पर्दछ। जब शुद्ध गलित फलामलाई चिसो गरिन्छ, तब १,५३५˚ सें मा तरल फलामबाट क्रिस्टलीय रूपमा यस प्रकारको फलाम उत्पादन गरिन्छ। यसलाई डेल्टा फलाम (δ-Iron) भनिन्छ। यो फलाम अर्को प्रकारको क्रिस्टलमा १,४०४˚ सें मा परिवर्तित हुन्छ। यसलाई गामा फलाम (γ-फलाम) भनिन्छ। यो ९००˚सें भन्दा माथि स्थायी रहन्छ र यस तापमा ऐल्फा फलाममा परिवर्तित हुन्छ, जुन साधारण तापमा स्थायी हुन्छ। फलाम र कार्बनको एक यौगिक बन्छ, जुनमा कार्बनको प्रतिशत मात्रा ६.६७ हुन्छ। यस मिश्रधातुलाई सेमेन्टाइट (Sementite) भनिन्छ। यो मिश्रधातु गामा फलाम (y-फलाम) सँग ठोस विलयन बन्छ, जसलाई अस्टेनाइट (Austenite) भनिन्छ। इस्पातमा कार्बनको मात्रा ०.५ देखि १.५ प्रतिशत सम्म रहन्छ। जब पग्लेको इस्पात ठोस हुन्छ होता, तब अस्टेनाइटको ठोस विलयन-क्रिस्टल प्राप्त हुन्छ। यो क्रिस्टल मुलायम हुन्छ र यसमा चद्दरे, छड़ तथा तार सरलतासँग बनाइन्छ। मोटर गाडीको विकाससँगै, इस्पातसँग मिश्रधातु बनाउने उपयोगमा आयो। यो इस्पात मिश्रधातु मोटर गाडिको इन्जिनका अंग बनाउन काम आयो । उदाहरणको लागी, म्यागनीज बाट इस्पातको मजबूती बढ्छ र यसले अक्सिजन र सल्फरलाई इस्पातबाट अलग गरिदिन्छ। निकल इस्पातको मजबूतीलाई बढाउँछ। क्रोमियमको कम मात्रा इस्पातलाई कठोरता प्रदान गर्छ यसको अधिक मात्रा इस्पातलाई संक्षारणबाट बचाउँछ। स्टेनलेस स्टीलमा क्रोमियम हुन्छ। भ्यानेडियम-इस्पात (vanadium-steel) आघातसह (shock proof) हुन्छ र मोलिब्डेनम्‌-इस्पात (molybdenum-steel) अधिक कठोर तथा ऊष्मा अवरोधक हुन्छ। इस्पात-मिश्रधातुहरू केवल कार्बन-इस्पात भन्दा अधिक महँगो पर्न जान्छ। [[श्रेणी:रसायन शास्त्र]] [[श्रेणी:मिश्रधातु]] q552fzdhq83hgudldgxfrr4ursk1f1d 0 135307 1354556 1308540 2026-05-08T01:13:05Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354556 wikitext text/x-wiki '''आशा भुषाल''' ({{Lang-en|[[:en:Asha Bhusal|Asha Bhusal]]}}),<ref>{{Cite web|title=Asha Bhusal|url=https://www.lensnepal.com/profile/asha-bhusal/filmography.html|access-date=9 August 2022}}</ref><ref>{{Cite web|title=नेपाली चलचित्र लोकेसन र कथानकका हिसाबले मजबुत छन् : आशा भुसाल, नायिका|url=https://ehimalayatimes.com/2022/07/20200/|access-date=9 August 2022|website=Himalaya Times One of the leading Newspaper in Nepal is Himalaya times. The online portal of ehimalayatimes.com|language=en-US}}</ref> एक नेपाली [[अभिनेता|अभिनेत्री]] र [[मोडल (मानिस)|मोडल]] हुन् जहाँ उन्ले [[नेपाली चलचित्र|नेपाली चलचित्रमा]] अभिनय गर्दै आएकी छिन्।<ref>{{Cite web|date=5 March 2020|title=बोल्ड अभिनय गर्ने इच्छा छः आशा भुसाल|url=https://www.republicadainik.com/2020/03/30864/|access-date=9 August 2022|website=REPUBLICADAINIK|language=en-US}}</ref> == करियर == उनले नेपाली टेलिभिजन सिरियल सुनौलो बिहानीबाट आफ्नो अभिनय करियर सुरु गरेकी थिइन् भने उनको डेब्यु चलचित्र दुस्बनी नेपाली चलचित्र थियो।<ref>{{Cite web|title=करिश्माकी छोरी भएर अभिनय गर्न मन छ : आशा भुसाल|url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/23205/2019-08-21|access-date=9 August 2022|website=Naya Patrika|language=en}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=कर्ममा विश्वास गर्ने आशा|url=https://annapurnapost.com/news/krmmaa-vishvaas-grne-aashaa-155975|access-date=9 August 2022|website=कर्ममा विश्वास गर्ने आशा|language=en}}</ref> उनको सुनपानी चलचित्रले ओस्कार अवार्डका लागि छनोट भएको थियो ।<ref>{{Cite web|last=मध्यान्ह|title=नायिका आशा भुषालको सफलता|url=https://madhyanhadaily.com/post/12080|access-date=9 August 2022|website=Madhyanha Daily|language=en-US}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220809105500/https://madhyanhadaily.com/post/12080 |date=9 August 2022 }}</ref> उनी राष्ट्रिय राजधानी पुरस्कार र हिमालयन अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कारबाट सम्मानित भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web|date=23 January 2021|title=हिमालय अन्तर्राष्ट्रिय अवार्ड २०७७ मा वर्ष गीतकारको अवार्ड डा. डीआर उपाध्यायलाई|url=https://www.madhyantar.com/intertainment/25402|access-date=9 August 2022|website=Madhyantar|language=en-US}}</ref> == चलचित्रहरु == {| class="wikitable sortable mw-collapsible plainrowheaders" |+ ! वर्ष ! चलचित्र ! भूमिका ! class="unsortable" |सन्धर्भ |- | २०१५ ! scope="row" | ''सुनपानी'' | | |} == सन्दर्भहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{प्राधिकरण नियन्त्रण}} [[श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:रङ्गकर्मी]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू]] ixax5r9oeklh8ca2vs35t2mrq9mqb4z 0 135458 1354585 1349672 2026-05-08T05:11:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354585 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|विश्वको दोस्रो लामो झोलुङ्गे पुल}} {{Infobox bridge | name = गण्डकी गोल्डेन झोलुङ्गे पुल | native_name = | native_name_lang = ne | coordinates = <!-- {{Coord}} --> | os_grid_reference = | owner = [[नेपाल सरकार]] | maint = | followed = | design = | length = {{cvt|567|m|adj=on}} | width = | height = १२२ मिटर | depth = | traversable = yes | mainspan = ५६७ मिटर }} '''गण्डकी गोल्डेन पुल''' ५६७ मिटर लामो झोलुङ्गे पुल हो। यसले [[पर्वत जिल्ला]]को [[कुश्मा नगरपालिका]]लाई ''अदुवाबारीमा'' बागलुङ [[बागलुङ जिल्ला]]को बाग्लुङ नगरपालिकाको बाङ्गेचौरलाइ जोड्छ।<ref name="seto2020">{{Cite web |title=झोलुंगे पुलले छोट्यायो एक घन्टाको बाटो १० मिनेटमा |url=https://www.setopati.com/social/212759/ |access-date=2020-08-02 |website=Setopati }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |date=6 January 2020 |title=Parbat getting 'tallest and longest' bridge at home |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/parbat-getting-tallest-and-longest-bridge-at-home/ |access-date=1 May 2021 |website=myRepublica}}</ref> यो पुल [[गण्डकी नदी|कालीगण्डकी नदी]]मा रहेको छ। पुलको उचाइ नदीको सतहबाट १२२ मिटर माथि छ। सन् २०२२ मा [[चेक गणतन्त्र]]मा स्काई ब्रिज ७२१ को उद्घाटन पछि यो पुल दोस्रो लामो पुल भएको थियो, यो भन्दा पहिले यो संसारको सबैभन्दा लामो पुल थियो।<ref>{{Cite web |title=आहा ! पर्वत र बागलुङ जोड्ने एसियाकै लामो झोलुङ्गे पुल (फोटो फिचर) |url=https://www.thahakhabar.com/news/91292 |access-date=2020-08-02 |website=Thaha Khabar}}</ref> <ref>{{Cite web |date=13 May 2022 |title=World's longest suspension bridge opens in the Czech Republic |url=https://english.radio.cz/worlds-longest-suspension-bridge-opens-czech-republic-8750384 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230603050743/https://english.radio.cz/worlds-longest-suspension-bridge-opens-czech-republic-8750384 |date=3 June 2023 }}</ref> विसं २०५९ मा पुलको सम्भाव्यता अध्ययन गरी २०७५ सालको चैतमा निर्माण कार्य सुरु भएको थियो भने वि.सं २०७७ असारमा सम्पन्न गर्ने तालिका रहेको भएपनि, निर्धारित समयभन्दा तीन महिना अगाडि निर्माण सम्पन्न भएको थियो। [[२०१९-२० कोरोना भाइरस प्रकोप|कोभिड–१९ को महामारीका]] कारण पुल हस्तान्तरणमा ढिलाइ भएको थियो। <ref name="seto2020"/> ८५ मेट्रिक टन क्षमताको यो पुलले एकै समयमा ६१२ जना यात्रु बोक्न सक्छ। <ref name="seto2020"/> पुलको अनुमानित लागत रु १२२,२००,००० मध्य [[नेपाल सरकार]]ले रू ६९,१००,००० अनुदान दिएको थियो। <ref>{{Cite web |title=बागलुङ र पर्वत जोड्ने नेपालकै सबैभन्दा लामो झोलुङ्गे पुलको निर्माण सम्पन्न |url=https://saurahaonline.com/2020/04/156254/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503184654/https://saurahaonline.com/2020/04/156254/ |archive-date=2021-05-03 |access-date=2020-08-02 |website=Saurahaonline.com }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210503184654/https://saurahaonline.com/2020/04/156254/ |date=2021-05-03 }}</ref> == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:नेपालका झोलुङ्गे पुलहरू]] 6eg0rurvgdq0ktephl9iyenczrswjk2 0 136806 1354619 1187679 2026-05-08T07:26:05Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354619 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building|name=जुर्मला स्तुपा|native_name=|religious_affiliation=|image=File:Zurmala_Stupa.jpg|alt=|caption=|map_type=|coordinates={{coord|37.2319|N|67.0999|E|display=inline,title}}|map_size=|map_alt=|map_caption=|location=तेर्मेज|deity=|country=[[उज्बेकिस्तान]]|functional_status=|website=|founded_by=|year_completed=}} '''जुर्मला स्तूपा''' उज्बेकिस्तानको तेर्मेज जिल्लामा अवस्थित सबैभन्दा ठूलो बौद्ध [[स्तूप|स्तूपको]] अवशेष हो। <ref>{{Cite journal |last=Iwamoto |first=Atsushi |date=2019 |title=A Study on the Prosperity and Decline of Buddhist Sites in Northern Bactria: Kara Tepe and Zurmala |issn=}}</ref> यसलाई उजबेकिस्तानमा रहेको सबैभन्दा पुरानो निर्माण मानिन्छ। यो पहिलो वा दोस्रो शताब्दी ईस्वीमा बनाइएको थियो। <ref>{{Cite web |title=Zurmala - Livius |url=https://www.livius.org/articles/place/zurmala/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510142453/https://www.livius.org/articles/place/zurmala/ |archive-date=2021-05-10 |access-date=2021-05-10}}</ref> स्तूप १३.५ मिटर अग्लो छ र यसको व्यास लगभग १४ मिटर रहेको छ। यसको जग वर्गाकार ईंटहरु मिलेर बनेको छ। प्रत्येक इँटामा छाप लगाइएको छ जुन तेस्रो शताब्दीमा [[कुषाण साम्राज्य|कुशान साम्राज्यको]] समयमा [[बाह्लीक|ब्याक्ट्रियामा]] प्रयोग गरिएको थियो। स्तुपाको वरिपरि ईंटका टुक्राहरू पनि फेला पार्न सकिन्छ। यो स्तूपको बाहिरी भागलाई रातो रङले रङ्गिएको थियो भनेर विश्वास गरिन्छ। <ref>{{Cite web |title=Zurmala stupa |url=https://caravanistan.com/uzbekistan/south/termez/zurmala-stupa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201123163248/https://caravanistan.com/uzbekistan/south/termez/zurmala-stupa/ |archive-date=2020-11-23 |access-date=2021-05-10 |website=Caravanistan}}</ref> == इतिहास == स्तूपको बारेमा प्रारम्भिक जानकारी सन् ६२९-६३० मा टर्मेजको भ्रमण गर्ने चिनियाँ बौद्ध पादरी [[Xuan Jian|जुआन जियानको]] डायरीमा पाउन सकिन्छ। उनका अनुसार टर्मेजमा १० भन्दा बढी गुम्बा र १००० भन्दा बढी भिक्षुहरू थिए। सन् १९२६–१९२८ मा मस्कोको ओरिएन्टल म्युजियम र सेन्ट पिटर्सबर्गको हर्मिटेज म्युजियमको अभियानमा एएस स्ट्रेलकोभले गरेको अध्ययनले जुआन जियानको वर्णनसँग समानता देखाएको छ। पछि, एमई मासनले यी स्मारकहरूको विशेषताहरू बुझ्नको लागि एक परियोजनाको आयोजना गरेका थिए। <ref>{{Cite journal |last=Zokir |first=Khalikov Eshboltaevich |last2=Kholbutaevich |first2=Toshkobilov Bobur |date=2020 |title=About The Largest Stupa Or Zurmala Monument In North Bacteria |journal=The American Journal of Social Science and Education Innovations |volume=2 |issue=11 |pages=148–151 |doi=10.37547/tajssei/Volume02Issue11-26 |issn=2689-100X |s2cid=236876899 |doi-access=free}}</ref> १९२७मा स्तूपको अनुसन्धान गर्ने पुरातत्वविद् अलेक्जेन्डर स्ट्रेलकोभले यो [[स्तूप|बौद्ध स्तूप]] हो भनी अनुमान गरे। यद्यपि, यो कथन केवल आधा शताब्दी पछि गैलिना पुगाचेन्कोवाको नेतृत्वमा उत्खननको क्रममा पुष्टि भएको थियो। <ref>{{Cite web |title=Зурмала – буддийская ступа – перспективы исследования {{!}} АРХЕОЛОГИЯ СРЕДНЕЙ АЗИИ |url=http://archaeologyca.su/?p=1151&lang=en |access-date=2023-11-07 |website=archaeologyca.su }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231107070152/http://archaeologyca.su/?p=1151&lang=en |date=2023-11-07 }}</ref> == सन्दर्भहरू == <references group="" responsive="1"></references> 8ehkbhsx2fw6x2puspqbgmv1p7curcg 0 138126 1354530 1354437 2026-05-07T14:27:36Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1354530 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = भिन्सेन्त फन गोख | image = Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg | alt = A head and shoulders portrait of a thirty something man, with a red beard, facing to the left | caption = सन् १८८७ मा गोखद्वारा बनाइएको उनको आत्म प्रतिमा जसलाई सिकागो कला संस्थानमा राखिएको छ। | birth_name = भिन्सेन्त विलम फन गोख | birth_date = {{Birth date|1853|3|30|df=y}} | birth_place = जुन्दार्त, नेदरल्यान्ड्स | death_date = {{Death date and age|df=yes|1890|7|29|1853|3|30}} | death_place = ओभेर-सुर-वाज, फ्रान्स | death_cause = गोली हानी आत्महत्या | resting_place = ओभेर-सुर-वाज, फ्रान्स | resting_place_coordinates = {{Coord|49.07531|2.17894|type:landmark_region:FR|format=dms|display=inline}} | movement = उत्तर-प्रभावोत्पादी | education = | field = चित्रकारिता, स्थिर-जीवन अङ्कन, आकृति र भूदृश्य चित्रहरू | family = [[तेओ फन गोख]] (भाइ) | notable_works = {{ubl|''[[सिन होर्निक|सिन होर्निक चित्र शृङ्खला]]'' (सन् १८८२-८३)|''[[आलु भक्षक]]'' (सन् १८८५)|''सूर्यमुखी फूलहरूको शृङ्खला चित्रण'' (सन् १८८७)|''[[आर्लेसमा सुत्नेकोठा]]'' (सन् १८८८)|''[[तारामय रात]]'' (सन् १८८९)|''[[डाक्टर गासेको आकृति]]'' (सन् १८९०)|''[[कागहरू रहेको गहुँबारी]]'' (सन् १८९०)|''सियोस्ता'' (सन् १८९०)|''उभेरको गृजाघर'' (सन् १८९०)|''|''[[दुःखी वृद्ध मानिस]]'' (सन् १८९०)}} }} '''भिन्सेन्त विलम फन गोख''' ({{IPA-nl|ˈvɪnsɛnt ˈʋɪləm vɑn ˈɣɔx|lang|Nl-Vincent_van_Gogh.ogg}} (३० मार्च १८५३ – २९ जुलाई १८९०) एक नेदरल्यान्डेेेली उत्तर प्रभावोत्पादी चित्रकार थिए। उनी मरणोपरान्त पश्चिमी कला इतिहासमा सबैभन्दा प्रसिद्ध र प्रभावशाली व्यक्तित्वहरू मध्ये एक थिए। सानै उमेरदेखि चित्रकला सुरु गरेका उनले बीसको दशकको मध्यपछि आफ्नो जीवनको अन्तिम दुई वर्षमा असङ्ख्य प्रसिद्ध चित्रहरू चित्रित गरेका थिए। उनीद्वारा बनाइएका अधिकांश चित्रहरूमा भूपरिदृश्य, सूर्यमुखी, गहुँको खेतहरू आदि समावेश छन्। एक दशकको अवधिमा उनले २,१०० भन्दा बढी चित्रहरू बनाए जसमा ८६० तेल चित्र, १,३०० भन्दा बढी जलनाला, रेखाचित्र तथा भूदृश्यहरू समावेश छन्। उनका प्रारम्भिक कार्यहरू अधिकतम स्थिर जीवन र कृषक श्रमिकहरूको चित्रणमा रङ्गहरूद्वारा सङ्केत गरिएको थियो जसले उनका पछिका चित्रकर्महरूलाई त्यसबाट छुट्टाएको थियो। व्यावसायिक रूपमा असफल भएपनि उनले बनाएका चित्रहरू निकै प्रसिद्ध रहेका छन्।<ref>Tralbaut (1981), 286,287</ref><ref>Hulsker (1990), 390</ref> लामो समयदेखि मानसिक रोगबाट पीडित उनले ३७ वर्षको उमेरमा आत्महत्या गरेका थिए। एक उच्चमध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मिएका उनी आफ्नो बाल्यकालदेखिनै शान्त, गम्भीर र विचारशील थिए। युवावस्थामा उनले एक कला व्यवसायिकको रूपमा काम गरेका थिए भने यस क्रममा उनले थुप्रै ठाउँहरूको यात्रा पनि गरेका थिए। तर लन्डनमा स्थानान्तरण भएपछि उनी निकै उदास बनेका थिए। त्यसपछिका दिनहरूमा उनी धार्मिक रूपमा सक्रियता देखाउँदै दक्षिणी बेल्जियममा सेवकको रूपमा समय बिताएका थिए। सन् १८८१ मा आफ्ना आमाबुबासँग घर फर्किनुपूर्व उनले कलामा आधुनिकतावादी प्रवृत्तिहरूको बारेमा थुप्रै जानकारीहरू लिइसकेका थिए र सोही वर्षबाट उनले चित्रकर्म सुरु गरेका थिए। सन् १८८१ मा, चित्रकारिता सुरु गर्नुपूर्व उनी अस्वस्थ बनेका थिए। उनका भाइ तेओले उनलाई आर्थिक रूपमा समर्थन गरेका थिए भने उनीहरू दुवैले मिलेर आफ्ना परिवारजन तथा परिचित मानिसहरूलाई लामो पत्राचार गरेका थिए। सन् १८८६ मा उनले पेरिस बसाइँसराइ गरि एमिल बेर्नार र [[पल गोगाँ]] जस्ता ''[[आभँ-गार्द|अग्रगामी]]'' सदस्यहरूलाई भेटेका थिए जसले प्रभाववादी संवेदनशीलताको विरुद्धमा प्रतिक्रिया दिइरहेका थिए। उनको काम विकसित हुँदै जाँदा उनले स्थिर जीवन र स्थानीय परिदृश्यहरूका लागि एउटा नयाँ दृष्टिकोण सिर्जना गरेका थिए। उनका चित्रहरू चम्किलो रङ्गका हुँदै गएको र उनले एउटा यस्तो शैली विकास गरे जुन सन् १८८८ मा फ्रान्सको दक्षिणमा पर्ने [[आर्लेस]] बसाइका क्रममा पूर्ण रूपमा साकार भएको थियो। यस अवधिमा उनले [[जैतूनका रूखहरू (फन गोख शृङ्खला)|जैतूनका रूख]]हरू, [[गहुँ खेत (फन गोख शृङ्खला)|गहुँका खेत]]हरू र [[सूर्यमुखी (फन गोख शृङ्खला)|सूर्यमुखी]] फूलकन शृङ्खलाहरू समावेश गर्न आफ्ना विषयवस्तुहरूलाई फराकिलो बनाएका थिए। फन गोख मानसिक रोगका लहरहरू र भ्रमबाट पीडित रहेको भएतापनि उनी आफ्नो मानसिक स्थिरताको बारेमा चिन्तित थिए। उनले प्रायः आफ्नो शारीरिक स्वास्थ्यलाई बेवास्ता गर्दथे भने उनले राम्रोसँग खाना नखाने र अत्यधिक रक्सी पिउने गर्दथे। गोगाँसँगको उनको मित्रता छुरा प्रहारको विवादपछि समाप्त भएको थियो जब क्रोधमा उनले आफ्नै देब्रे कानको एक भाग काटेका थिए। त्यसपछि उनले साँ-रेमी सहितका मानसिक अस्पतालहरूमा समय बिताएका थिए। अस्पतालबाट फर्किएर पेरिस नजिकैको ओभेर-सुर-वाजमा सरेपछि, उनी [[होमियोप्याथी चिकित्सा पद्धती|होमियोप्याथिक]] चिकित्सक [[पल गासे]]को रेखदेखमा आएका थिए। उनको डिप्रेसन जारी रहेको र सन् १८९० जुलाई २७ का दिन उनले आफ्नै छातीमा आफैले गोली हानेका थिए। त्यसको दुईदिनपछि चोटका कारण उनको मृत्यु भएको थियो। फन गोख आफ्नो जीवनकालमा असफल बनेका र उनलाई पागल र असफल व्यक्तिको रूपमा पनि लिइने गरिन्थ्यो। आफ्नो आत्महत्यापछि उनी प्रसिद्ध हुँदै गएका र सार्वजनिक कल्पनामा एक सर्वोत्कृष्ट "गलत बुझिएको प्रतिभाशाली" व्यक्तिको रूपमा अवस्थित छन्, यस्तो कलाकार "जहाँ पागलपन र रचनात्मकताका कुराहरू आपसमा जोडिन्छन्"।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 9}}</ref> २०औँ शताब्दीको प्रारम्भमा उनको चित्रकला शैलीका तत्वहरू [[फोभिवाद]] र जर्मन अभिव्यक्तिवादीहरूद्वारा आत्मसात गरिएपछि उनको ख्याति बढ्न थालेको थियो। उनले पछिल्ला दशकहरूमा व्यापक आलोचनात्मक, व्यावसायिक र लोकप्रिय सफलता प्राप्त गरेका र उनलाई एक महत्त्वपूर्ण तर दु:खद चित्रकारको रूपमा सम्झिने गरिन्छ। यस्तो खालको समस्याग्रस्त व्यक्तित्वले पीडित कलाकारको रसरङ्गमय आदर्शलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। == जीवनी == ===प्रारम्भिक वर्षहरू=== भिन्सेन्त विलेम फन गोखको जन्म सन् १८५३ मार्च ३० का दिन मा नेदरल्यान्ड्सको प्रायः क्याथोलिक प्रान्त उत्तरी ब्राबान्ट को चुन्डेर्टमा भएको थियो।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= 1}} उनी तेओदोरस फन गोख (सन् १८२२–१८८५), जो डच रिफर्म्ड चर्चका एक मन्त्री थिए र उनकी पत्नी अन्ना कोर्नेलिया कार्बेन्टस (सन् १८१९–१९०७) को सबैभन्दा जेठो जीवित सन्तान थिए। फन गोखलाई उनको हजुरबुबा र आफू जन्मिनुभन्दा ठीक एक वर्ष अगाडि मृत जन्मिएको एउटा भाइको नाम दिइएको थियो।{{efn|group=note|यो सुझाव गरिएको छ कि आफ्नो मृत जेठो दाजुसँग एउटै नाम पाउनुले युवा कलाकारमा गहिरो मनोवैज्ञानिक प्रभाव पारेको हुन सक्छ र उनको कलाका तत्वहरू, जस्तै पुरुष व्यक्तिहरूको जोडीको चित्रण, यससँग सम्बन्धित हुनसक्छ।{{sfnp|Lubin|1972|loc=82–84}}}} उनका हजुरबुबा, भिन्सेन्त (सन् १७८९–१८७४), एक प्रख्यात कला व्यापारी र सन् १८११ मा लिडेन विश्वविद्यालयबाट धर्मशास्त्रमा स्नातक धारक थिए। यी भिन्सेन्तका छ जना छोराहरू जसमध्ये तीन जना कला व्यापारी भए र उनको नाम उनको मामाको नामबाट राखिएको हुन सक्छ, जो एक मूर्तिकार थिए (सन् १७२९–१८०२)।{{sfnp|Erickson|1998|loc= 9}} फन गोखकी आमा [[हेग]]को एक सम्पन्न परिवारबाट आएकी थिइन्।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 14–16}} उनका बुबा एक मन्त्रीका कान्छा छोरा थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 59}} उनीहरूको भेट अन्नाकी कान्छी बहिनी, कोर्नेलियाले थियोडोरसका जेठो भाइ भिन्सेन्त (सन्त) सँग विवाह गरेपछि भएको थियो। फन गोखका आमाबुबाको विवाह मे १८५१ मा भएपछि उनीहरू चुन्डर्टमा सरेका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 18}} उनका भाइ तेओको जन्म १ मे १८५७ मा भएको थियो। त्यहाँ अर्को भाइ, [[कोर फन गोख|कोर्नेलिस]] (जसलाई "कोर" भनिन्छ), र तीन बहिनीहरू: एलिजाबेथ, अन्ना र [[विल फन गोख|विल]] थिए। आफ्नो जीवनका अन्तिम वर्षहरूमा फन गोख बहिनी विल र कान्छा भाइ तेओसँग मात्र सम्पर्कमा रहेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 16}} थियोडोरसको मन्त्रीको तलब निकै थोरै रहेतापनि चर्चले परिवारलाई घर, एउटी नोकर्नी, दुई भान्से, एक माली, एउटा गाडी र घोडा पनि उपलब्ध गराउँथ्यो; उनकी आमा अन्नाले बच्चाहरूमा परिवारको उच्च सामाजिक स्थिति कायम राख्ने कर्तव्य अन्तर्निहित गराएकी थिइन्।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 31–32}} फन गोख एक गम्भीर र विचारशील बालक थिए।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 13}} उनलाई प्रारम्भिक शिक्षा घरमानै उनकी आमा र एकजना महिलाबाट प्राप्त गरेका थिए भने सन् १८६० मा उनलाई गाउँको विद्यालयमा पढ्न पठाइएको थियो। सन् १८६४ मा, उनलाई जेभेनबर्जेनमा एउटा आवासीय विद्यालयमा राखियो,{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 25–35}} जहाँ उनले आफूलाई त्यागिएको महसुस गरे र उनले घर फर्कन अभियान चलाएका थिए। यसको सट्टा, सन् १८६६ मा, उनका आमाबुबाले उनलाई [[टिलबर्ग]] को माध्यमिक विद्यालय पठाएको भएतापनि उनी त्यहाँपनि अत्यधिक दु:खी बनेका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc=45–49}} कलाप्रतिको उनको रुचि सानै उमेरबाटनै सुरु भएको थियो। उनलाई बाल्यकालमा उनकी आमाले चित्र बनाउन प्रोत्साहित गरिन्,{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc=36–50}} जसकारण उनका प्रारम्भिक चित्रहरू अभिव्यञ्जक रहेतापनि {{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 25–35}} यी कलाकृतिलाई उनका पछिल्ला कामहरूको तीव्रतासँग तुलना गर्न सकिँदैन।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=8–9}} पेरिसका एकजना सफल कलाकार कन्स्ट्यान्ट कोर्नेलिस हाइस्मान्स टिलबर्गका विद्यार्थीहरूलाई पढाउँदथे। फन गोखको गहिरो दु:खले पाठहरूलाई ओझेलमा पारेको देखिन्थ्यो, जसको थोरै प्रभाव परेको थियो।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 48}} मार्च १८६८ मा, उनी अचानक घर फर्किएका थिए। उनले पछि लेखेको एक पत्रमा उनले आफ्नो युवावस्थालाई "कठोर, चिसो र बाँझो" भनेर उल्लेख गरेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let403/letter.html Letter 403]|ps= . Vincent to Theo van Gogh, Nieuw-Amsterdam, on or about Monday, 5 November 1883.}} जुलाई १८६९ मा, फन गोखका काका सेन्टले उनलाई हेगस्थित कला व्यापारीहरूको संस्था [[गोपिल ए कम्पनी]]मा एउटा पद मिलाइदिएका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc=20}} सन् १८७३ मा आफ्नो प्रशिक्षण पूरा गरेपछि, उनलाई साउथह्याम्प्टन स्ट्रिटमा रहेको गोपिलको लन्डन शाखामा सरुवा गरियो र उनले [[स्टकवेल]]को ८७ ह्याकफोर्ड रोड मा डेरा लिएका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let007/letter.html Letter 007]|ps= . Vincent to Theo van Gogh, The Hague, Monday, 5 May 1873.}} यो फन गोखका लागि खुसीको समय थियो; उनी काममा सफल थिए र २० वर्षको उमेरमा आफ्ना पिताभन्दा बढी कमाउँथे। तेओकी पत्नी फन गोख-बोङ्गरले पछि टिप्पणी गरेअनुसार यो भिन्सेन्तको जीवनको सबैभन्दा राम्रो वर्ष थियो। उनी आफ्नी घरबेटीकी छोरी युजेनी लोयरसँग प्रेममा परे, तर उनले आफ्नो भावना व्यक्त गरेपछि युजेनीले उनको प्रस्तावलाई अस्वीकार गरेकी थिइन्। उनले गोप्य रूपमा एकजना पूर्व डेरावालसँग विवाहको प्रतिज्ञा गरेकी थिइन्। यो घटना पछि उनी एक्लो र धार्मिक रूपमा कट्टर बन्दै गएका थिए। उनका पिता र काकाले सन् १८७५ मा पेरिसमा उनको सरुवाको व्यवस्था मिलाए, जहाँ उनी कला व्यापारीहरूले कलालाई वस्तुकरण गर्ने जस्ता मुद्दाहरूप्रति असन्तुष्ट बनेको एक वर्षपछि उनलाई त्यहाँबाट बर्खास्त गरिएको थियो।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 35–47}} [[चित्र:Cuesmes JPG001.jpg|thumb|केसमेस स्थित फन गोखको घर; त्यहाँ रहँदा नै उनले कलाकार बन्ने निर्णय गरेका थिए|alt=Photo of a two-storey brick house on the left partially obscured by trees with a front lawn and with a row of trees on the right]] अप्रिल १८७६ मा, उनी राम्जगेटको एउटा सानो आवासीय विद्यालयमा सहायक शिक्षकको रूपमा बेतलबी काम गर्न इङ्ल्यान्ड फर्किएका थिए। जब विद्यालयका मालिक मिडिलसेक्सको आइलवर्थमामा सरे तब फन गोख पनि उनीसँगै गएका थिए।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xxvii}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let088/letter.html Letter 088]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Isleworth, Friday, 18 August 1876.}} यो व्यवस्था सफल हुन नसकेपछि उनले त्यो स्थान छोडेर एक मेथोडिस्ट पादरीको सहायक बनेका थिए।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc=47–56}} यसैबीच उनका आमाबुबाले एटेनमा बसाइँसराइ गरेका थिए। {{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 113}} सन् १८७६ मा उनी क्रिसमसको समयमा छ महिनाका लागि घर फर्किए र डोर्डरेक्टको एउटा पुस्तक पसलमा काम सुरु गरेका थिए। उनी उक्त पदमा खुसी थिएनन् र आफ्नो समय चित्रहरू कोर्न वा बाइबलका अंशहरूलाई अङ्ग्रेजी, फ्रान्सेली र जर्मन भाषामा अनुवाद गर्नमा बिताउँथे।{{sfnp|Callow|1990|loc=54}} उनी इसाई धर्ममा तल्लीन बनेर थप रूपमा धर्मपरायण र वैरागी बन्दै गएका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 146–147}} त्यस समयका उनका कोठाका साथी पाउलस फन गोर्लिट्जका अनुसार, फन गगले मासु नखाने र खानेकुराहरू पनि एकदमै कम खाने गर्दथे।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 175}} आफ्नो धार्मिक विश्वास र पादरी बन्ने इच्छालाई समर्थन गर्न सज् १८७७ मा परिवारले उनलाई एम्स्टर्डममा रहेका उनका सम्मानित धर्मशास्त्री काका [[योहानेस स्ट्रिकर]]सँग बस्न पठाएका थिए।{{refn|{{harvp|McQuillan|1989|loc= 26}}; {{harvp|Erickson|1998|loc= 23.}}}} फन गोखले [[एम्स्टर्डम विश्वविद्यालय]]को धर्मशास्त्र प्रवेश परीक्षाको तयारी गरेतापनि{{sfnp|Grant|2014|p= 9}} उनी परीक्षामा असफल भइ जुलाई १८७८ मा काकाको घर छोडेका थिए। उनले ब्रसेल्स नजिकैको [[लाकेन]]मा रहेको एक [[प्रोटेस्टेन्ट सम्प्रदाय|प्रोटेस्टेन्ट]] मिसनरी विद्यालयमा तीन महिनाको पाठ्यक्रम लिए तर त्यसमा पनि उनी असफल बनेका थिए।{{sfnp|Hulsker|1990|loc=60–62, 73}} जनवरी १८७९ मा, उनले बेल्जियमको कोइला खानी क्षेत्रको श्रमिक बस्ती [[बोरिनाज]]को [[पेटिट-वासम्स]]{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 101}} मा मिसनरीको रूपमा पदभार ग्रहण गरेका थिए। आफ्नो गरिब समुदायप्रति समर्थन देखाउन उनले बेकरीको आफ्नो आरामदायी डेरा एक घरबारविहीन व्यक्तिलाई दिए र आफैँ एउटा सानो झुपडीमा सरे, जहाँ उनी परालमा सुत्ने गर्दथे।{{sfnp|Fell|2015|loc=17}} उनको सामान्य जीवनशैलीले चर्चका अधिकारीहरूलाई खुसी पार्न सकेन, जसले उनलाई "पादरी पदको गरिमालाई कम आँकेको" भन्दै बर्खास्त गरिदिएका थिए। त्यसपछि उनी ब्रसेल्स सम्मको {{convert|75|km|mi}} पैदल यात्रा गरी{{sfnp|Callow|1990|loc=72}} बोरिनाजको [[केसमेस]]मा केही समय बसे, तर अन्ततः आमाबुबाको दबाब आएर उनी एटेनस्थित घर फर्किएका थिए। उनी त्यहाँ मार्च १८८० सम्म बसे,{{efn|group=note|हुल्स्करले सुझाव दिएअनुसर फन गोख यस अवधिमा बोरिनाज गएर त्यसपछि पुनः एटेन फर्किएका थिए।{{sfnp|Geskó|2006|loc=48}}}} जसले गर्दा उनका आमाबुबामा चिन्ता र निराशा पैदा भएको थियो। उनका पिता विशेषगरी निराश थिए र उनले आफ्नो छोरालाई गिलको पागलखानामा भर्ना गर्न सल्लाह दिएका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 209–210, 488–489}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let186/letter.html Letter 186]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Etten, Friday, 18 November 1881.}}{{efn|group=note|हेर्नुहोस् जान हुल्स्करको भाषण ''The Borinage Episode and the Misrepresentation of Vincent van Gogh,'' Van Gogh Symposium, 10–11 May 1990.{{sfnp|Erickson|1998|loc= 67–68}}}} फन गोख अगस्ट १८८० मा केसमेस फर्किए, जहाँ उनी अक्टोबरसम्म एक कोइला खानीका मजदुरसँग बसेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let156/letter.html Letter 156]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Cuesmes, Friday, 20 August 1880.}} तेओले उनलाई गम्भीरताका साथ कला क्षेत्रमा लाग्न दिएको सुझावपछि उनले आफ्नो वरपरका मानिसहरू र दृश्यहरूमा रुचि राख्न थाले र तिनलाई रेखाचित्रहरूमा रुपान्तरण गर्न सुरु गरेका थिए। सोही वर्षको अन्त्यतिर उनी ब्रसेल्स गए, जहाँ उनले तेओको सिफारिसमा डच कलाकार [[विलेम रोएलओप्स]]सँग अध्ययन गरेका थिए। रोएलओप्स नै उनलाई ''एकेडेमीक रोयल दे बेक्स आर्ट''मा भर्ना हुन प्रोत्साहित गरेका थिए। उनले नोभेम्बर १८८० मा एकेडेमीमा नाम दर्ता गराए, जहाँ उनले शरीर रचना र छायाङ्कन तथा परिप्रेक्ष्यका मानक नियमहरूको अध्ययन गरेका थिए।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 67–71}} {{clear}} === मृत्यु === [[चित्र:Vincent-van-gogh-echo-pontoisien-august7-1890.jpg|thumb|७ अगस्ट १८९० बाट फन गोखको मृत्युको बारेमा लेख|alt=फन गोखको मृत्युको १९औँ शताब्दीको पत्रिकाको घोषणाको तस्वीर]] २७ जुलाई १८९० (आइतबार), ३७ वर्षको उमेरमा, फन गोखले [[रिभल्बर]]ले आफ्नो छातीमा गोली हानेका थिए।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 342–343}} उक्त गोलीकाण्ड उनले चित्रकला गरिरहेको गहुँको खेतमा वा स्थानीय गोठमा भएको हुन सक्ने अनुमान गरिन्छ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 669}} रिभल्भरबाट हानिएको गोलीलाई करङको एउटा भाटाले मोडेको र आन्तरिक अङ्गहरूमा कुनै स्पष्ट क्षति नगरी उसको छातीबाट छिरेको र उक्त गोली सम्भवतः उनको मेरुदण्डले रोकिएको थियो। गोलीबाट घाइते बनेका फन गोख हिँडेरै [[ओबेर्ज राभु]]सम्म फर्कन सफल भए, जहाँ दुईजना डाक्टरहरूले उनको उपचार गरेका थिए। तीमध्ये एकजना डाक्टर गासेले, सन् १८७० को [[फ्रान्स-जर्मनी युद्ध]]मा युद्ध चिकित्सकको रूपमा सेवा गरेका थिए र उनीसँग गोली लागेको घाउको व्यापक ज्ञान थियो। भिन्सेन्तलाई रातको समयमा डाक्टर गासेका छोरा पल लुई गासे र रेखदेख गर्ने व्यक्ति आर्थर रावोक्सले हेरचाह गरेका थिए। भोलिपल्ट बिहान, तेओ आफ्नो दाइको छेउमा हतारिएर आइपुगेका र त्यतिबेला उनको स्वस्थ्य अवस्था केही सामान्य भएतापनि त्यसको केही घण्टाभित्रै भिन्सेन्को स्वास्थ्य बिग्रन थालेको थियो। घाउबाट भएको सङ्क्रमणबाट उनी अत्याधिक पीडामा थिए। २९ जुलाई मङ्गलबार बिहान सबेरै उनको मृत्यु भएको थियो। तेओका अनुसार, भिन्सेन्तको अन्तिम शब्दहरू यस प्रकार छन्: "यो उदासी सधैँभरि रहिरहने छ"।{{refn|{{harvp|Sweetman|1990|loc= 342–343}}; {{harvp|Hulsker|1980|loc=480–483.}}}}<ref>[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5703399s "La misère ne finira jamais", Études, 1947, p. 9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161122024925/http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5703399s |date=22 November 2016 }}, Bibliothèque nationale de France, département Philosophie, histoire, sciences de l'homme, D-33939"La tristesse durera toujours", François-Bernard Michel, ''La face humaine de Vincent Van Gogh'', Grasset, 3 November 1999, {{ISBN|978-2-246-58959-4}}</ref><ref>{{cite web |first1= Theodorus |last1= van Gogh |title= Letter from Theo van Gogh to Elisabeth van Gogh Paris, 5 August 1890 |publisher= Webexhibits.org |access-date= 28 April 2015 |url= http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/etc-Theo-Lies.htm |quote= he said, "La tristesse durera toujours" [The sadness will last forever] |archive-url= https://web.archive.org/web/20110624060011/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/etc-Theo-Lies.htm |archive-date= 24 June 2011 |url-status= live }}</ref> [[चित्र:Graves of Vincent and Théodore Van Gogh.jpg|thumb|भिन्सेन्त र तेओको समाधिस्थल|alt=दुई चिहान र दुई चिहानका ढुङ्गाहरू सँगै; हरियो पातहरूको ओछ्यान पछाडि, भिन्सेन्त र तेओ फन गोखका अवशेषहरू बोकेका छन्, जहाँ तिनीहरू ओभेर-सुर-वाजको चिहानमा गाडिएको थियो। बायाँपट्टिको ढुङ्गामा लेखिएको छ: Ici Repose Vincent van Gogh (1853–1890) र दायाँपट्टिको ढुङ्गामा लेखिएको छ: Ici Repose Theodore van Gogh (1857–1891)]] फन गोखलाई ३० जुलाईमा ओभेर-सुर-वाजको नगरपालिकाको समाधिस्थलमा गाडिएको थियो। अन्त्येष्टिमा तेओ फन गोख, [[आन्द्रिएस बोङ्गेर]], [[चार्ल्स लाभल]], [[लुसियन पिसारो]], इमिल बेर्नार, जुलियन ताँगी र पल गासे लगायत बीस जना परिवारका सदस्यहरू, साथीहरू र स्थानीयहरू सहभागी थिए। तेओ [[भिरिङ्गी]]बाट पीडित थिए र उनको दाइको मृत्यु पछि उनको स्वास्थ्य झन् बिग्रन थालेको थियो। आफ्ना दाइलाई गुमाएपछि शोकले भरिएका तेओको मृत्यु भिन्सेन्तको मृत्यु भएको ६ महिनामा भएको थियो। तेओको मृत्यु २५ जनवरी १८९१ मा [[डेन दोल्देर]]मा भएको थियो।{{refn|{{harvp|Hayden|2003|loc=152}}; {{harvp|Van der Veen|Knapp|2010|loc=260–264.}}}} सन् १९१४ मा [[योहान्ना फन गोख-बोङ्गेर|यो फन गग-बोङ्गेर]]ले तेओको शवलाई उत्खनन गरी उट्रेचबाट ओभेर-सुर-वाजमा भिन्सेन्तको समाधिस्थल नजिक पुन: गाड्न ल्याएकी थिइन्।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 367}} फन गोखको स्वास्थ्यको प्रकृति र उनको काममा यसको प्रभावको बारेमा धेरै बहसहरू भएका छन् र धेरै पुरानो रोग निदानहरू प्रस्ताव गरिएका छन्। यस सम्बन्धित सर्वसम्मतिले जनाएअनुसार, फन गोखलाई सामान्य कार्य अवधिको साथ एक एपिसोडिक अवस्था थियो।{{sfnp|Arnold|2004}} पेरीले सन् १९४७ मा पहिलोपटक [[द्विध्रुवी विकार]]को सुझाव दिएका थिए,{{sfnp|Perry|1947}} र यसलाई मनोचिकित्सक हेम्फिल र ब्लुमरले समर्थन गरेका छन्।{{sfnp|Hemphill|1961}}{{sfnp|Blumer|2002}} बिग्रिँदै गएको स्वस्थ्यको निदान जे भए पनि, उनको अवस्था सम्भवतः कुपोषण, धेरै काम, अनिद्रा र रक्सीले गर्दा झन् खराब भएको मानिन्छ।{{sfnp|Blumer|2002}} == पत्रहरू == फन गोखको बारेमा सबैभन्दा व्यापक प्राथमिक स्रोत उनको कान्छा भाइ, [[तेओ फन गोख|तेओ]]सँगको पत्राचार हो। उनीहरूको आजीवन मित्रता र भिन्सेन्तको विचार र कला सिद्धान्तको बारेमा ज्ञात अधिकांश कुराहरू, सन् १८७२ देखि १८९० सम्म उनीहरूले आदानप्रदान गरेका सयौँ पत्रहरूमा उल्लेख छन्।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://www.vangoghletters.org/vg "Van Gogh: The Letters"]}} तेओ फन गोख एक [[कला व्यापारी]] थिए र उनले आफ्नो दाजुलाई आर्थिक र भावनात्मक सहयोगका साथै समकालीन कला जगतमा प्रभावशाली व्यक्तिहरूसम्म पहुँच प्रदान गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} तेओले भिन्सेन्तका आफूलाई लेखेका सबै पत्रहरू सुरक्षित राखेको भएतापनि{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xv}} भिन्सेन्तले भने आफूले प्राप्त गरेका थोरै मात्र पत्रहरू राखेका थिए। दुवैको मृत्यु भएपछि, तेओकी विधवा [[योहान्ना फन गोख-बोङ्गर]]ले उनीहरूका केही पत्रहरू प्रकाशनको व्यवस्था गरेकी थिइन्। केही सन् १९०६ र १९१३ मा देखा परेका थिए भने अधिकांश पत्रहरू सन् १९१४ मा प्रकाशित भएका थिए।{{sfnp|Rewald|1986|loc= 248}}{{sfnp|Pomerans|1997|loc=ix, xv}} भिन्सेन्तका पत्रहरू सुवाचक र अभिव्यञ्जक छन् जसलाई "डायरीजस्तो आत्मीयता" भएको भनेर वर्णन गरिएको {{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} र यसका केही भागहरूलाई आत्मकथाको रूपमा लिइन्छ।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} अनुवादक [[अर्नोल्ड पोमरान्स]]ले यस विषयमा लेख्दै तिनीहरूको प्रकाशनले "फन गोखको कलात्मक उपलब्धिको बुझाइमा एउटा नयाँ आयाम थपेको र यस्तो बुझाइ व्यावहारिक रूपमा अरू कुनै चित्रकारले हामीलाई प्रदान गरेको छैनन्।"{{sfnp|Pomerans|1997|loc= ix}} {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = | header_background = | footer = भिन्सेन्त फन गोख (बायाँ) सन् १८७३ मा, जब उनले [[हेग]]मा गोपिल र किए ग्यालेरीमा काम गर्दथे;{{refn|{{harvp|Pickvance|1986|loc= 129}}; {{harvp|Tralbaut|1981|loc= 39.}}}} उनको भाइ, तेओ (दायाँको तस्वीर, सन् १८७८ मा), आजीवन समर्थक र साथी थिए। | footer_align = | footer_background = | width = | image1 = Vincent van Gogh January 1873 (restored).jpg | width1 = 160 | caption1 = | alt1 = कलाकारको नजिकैबाट लिइएको एक तस्वीरमा जवान मानिसको रूपमा उनी उपस्थित छन्। जहाँ उनको बाक्लो र अलपत्र कपालका साथै ठूलो निधार र गहिरा आँखाहरू देख्न सकिन्छ। | image2 = Theo van Gogh May 1878 (restored).jpg | width2 = 160 | caption2 = | alt2 = एक जवान मानिसको नजिकबाट लिइएको तस्वीर, भिन्सेन्तको भाइजस्तै देखिने एक व्यक्ति। }} भिन्सेन्तबाट तेओलाई ६०० भन्दा बढी र तेओबाट भिन्सेन्तलाई करिब ४० पत्रहरू लेखिएका थिए। उनकी बहिनी [[विल फन गोख|विल]]लाई २२ वटा, चित्रकार [[एन्थोन भान रापार्ड]]लाई ५८ वटा, [[एमिफ बेर्नार]]लाई २२ वटा र [[पल सिन्याक]], [[पल गोगाँ]] र समालोचक [[अल्बर्ट ओरिए]]लाई व्यक्तिगत पत्रहरू पठाइएको थियो। पठाइएका केही पत्रहरू रेखाचित्रहरू सहित चित्रित छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} धेरैजसो मितिहीन छन् तर कला इतिहासकारहरू प्रायः तिनीहरूलाई कालक्रमिक क्रममा राख्न सक्षम भएका छन्। प्रतिलेखन र मिति निर्धारणमा समस्याहरू विद्यमान रहेको र विशेषगरी आर्ल्सबाट पठाइएकाहरूमा मिति उल्लेख छैन। त्यहाँ हुँदा, भिन्सेन्तले डच, फ्रान्सेली र अङ्ग्रेजीमा करिब २०० पत्र लेखेका थिए।{{sfnp|Hughes|1990|loc=143}} उनी पेरिसमा बस्दाको दाजुभाइहरूसँगै बस्ने गरेका र पत्राचार गर्नुपर्ने आवश्यकता नभएकाले अभिलेखमा एउटा कालखण्ड देखा पर्दछ।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= i–xxvi}} उच्च पारिश्रमिक प्राप्त गर्ने समकालीन कलाकार [[जुल्स ब्रेटन]]को बारेमा भिन्सेन्तले आफ्ना पत्रहरूमा प्रायः उनलाई उल्लेख गरेको पाइन्छ। सन् १८७५ मा तेओलाई लेखेका पत्रहरूमा, भिन्सेन्तले ब्रेटनलाई [[सलुन (पेरिस)|सलुन]]मा देखेको, ब्रेटनका चित्रहरूको बारेमा छलफल गरेको र ब्रेटनको एउटा पुस्तक पठाउने कुरा गरेको तर त्यो फिर्ता गरिने सर्तमा मात्र उल्लेख गर्दछन्।<ref>{{Cite web|title=Vincent van Gogh to Theo van Gogh: 9 December 1875|url=http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/3/047.htm|access-date=1 January 2021|website=www.webexhibits.org|archive-date=3 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303174832/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/3/047.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=034 (034, 27): To Theo van Gogh. Paris, Monday, 31 May 1875. – Vincent van Gogh Letters|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let034/letter.html|access-date=1 January 2021|website=www.vangoghletters.org|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602230108/http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let034/letter.html|url-status=live}}</ref> सन् १८८४ मार्चमा रापार्डलाई लेखेको पत्रमा उनले ब्रेटनको एउटा कविताको बारेमा चर्चा गर्दछन् जसले उनको एउटा चित्रलाई प्रेरित गरेको थियो।<ref>{{Cite web|title=The Poem That Inspired a Van Gogh Painting, Written in His Hand|url=https://www.raabcollection.com/autograph/signed-poem-inspired-van-gogh-painting-written-his-hand|access-date=1 January 2021|website=The Raab Collection|language=en-US|archive-date=17 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417191452/http://www.raabcollection.com/autograph/signed-poem-inspired-van-gogh-painting-written-his-hand|url-status=live}}</ref> सन् १८८५ मा, उनले ब्रेटनको प्रसिद्ध कृति ''द सङ अफ द लार्क'' लाई "राम्रो" भनेर वर्णन गरेका थिए।<ref>{{Cite web|title=500 (503, 406): To Theo van Gogh. Nuenen, Monday, 4 and Tuesday, 5 May 1885. – Vincent van Gogh Letters|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let500/letter.html#translation|access-date=1 January 2021|website=www.vangoghletters.org|archive-date=16 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116090504/http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let500/letter.html#translation|url-status=live}}</ref> सन् १८८० मार्चमा, यी पत्रहरूको लगभग बीचमा, फन गोखले कोरिएरेस गाउँमा ब्रेटनलाई भेट्नको लागि {{convert|80|km|mi|adj=on}} पैदल यात्रामा निस्केका र उनी ब्रेटनको सफलता र उनको सम्पत्ति वरिपरिको अग्लो पर्खालबाट डराएर आफ्नो उपस्थिति जनाउन नसकी फर्किएको उल्लेख छ।<ref>{{Cite web|last=Route|first=Van Gogh|title=Vincent van Gogh in Borinage, Belgium|url=https://www.vangoghroute.com/belgium/borinage/|access-date=1 January 2021|website=Van Gogh Route|language=en|archive-date=27 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327211003/https://www.vangoghroute.com/belgium/borinage/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=hoakley|date=6 April 2017|title=Jules Breton's Eternal Harvest: 4 1877–1889|url=https://eclecticlight.co/2017/04/06/jules-bretons-eternal-harvest-4-1877-1889/|access-date=1 January 2021|website=The Eclectic Light Company|language=en|archive-date=15 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115200759/https://eclecticlight.co/2017/04/06/jules-bretons-eternal-harvest-4-1877-1889/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=AN ARTIST IS BORN|url=http://www.awesomestories.com/asset/view/AN-ARTIST-IS-BORN-Vincent-Van-Gogh|access-date=1 January 2021|website=AwesomeStories.com|language=en|archive-date=30 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030013427/https://www.awesomestories.com/asset/view/AN-ARTIST-IS-BORN-Vincent-Van-Gogh|url-status=live}}</ref> ब्रेटन, फन गोख वा उनको भ्रमणको प्रयासबाट अपरिचित रहेको देखिन्छ। दुई कलाकारहरू बीच कुनै ज्ञात पत्रहरू छैनन् र ब्रेटनको सन् १८९१ को आत्मकथा ''कलाकारको जीवनी''मा छलफल गरिएका समकालीन कलाकारहरूमध्ये फन गोख एक होइनन्। ==शैली र कृतिहरू== ===कलात्मक विकास=== [[चित्र:Vincent van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg|thumb|''[[रोन नदीमाथि तारामय रात]]'', सन् १८८८। [[Musée d'Orsay|मुजे दोर्से]], पेरिस|alt= रोन नदीमाथि चम्किला ताराहरू बिच अँध्यारो तारामय रातको दृश्य। नदीपारि, टाढाका भवनहरूबाट उज्याला बत्तीहरू रोनको अँध्यारो पानीमा प्रतिबिम्बित भइरहेका छन्।]] फन गोखले विद्यालयमा हुँदा [[जलरङ चित्रकला|जलरङ]] मार्फत चित्र बनाएर रङ भर्ने काम गर्दथे तर उनका यस्ता चित्रकलाहरूका केही उदाहरण मात्र अस्तित्वमा रहेका छन् भने केहीको लेखकत्व विवादित छ।<ref>{{sfnp|Van Heugten|1996|loc= 246–251}}</ref> जब उनले वयस्कको रूपमा कलालाई अपनाए तब उनले यसलाई प्रारम्भिक स्तरबाट सुरु गरेका थिए। सन् १८८२ को प्रारम्भमा, उनका काका कर्नेलिस मारिनसले, जो एम्स्टर्डमको समकालीन कलाको एक प्रसिद्ध ग्यालरीका मालिक थिए, हेगको रेखाचित्रहरूको लागि अनुरोध गरेको भएतापनि फन गोखको काम अपेक्षा अनुसारको भएको थिएन। मारिनसले दोस्रो कमिसन प्रस्ताव गर्दै विषयवस्तुलाई विस्तृत रूपमा निर्दिष्ट गरेतातर परिणामबाट फेरि निराशजनक बनेका थिए। फन गोखले लगनशीलता देखाउँदै उनले आफ्नो स्टुडियोमा परिवर्तनशील सटर र विभिन्न चित्रण सामग्रीहरू र प्रकाशको प्रयोग गरेका थिए। एक वर्षभन्दा बढी समयसम्म उनले एकल आकृतिहरूमा काम जारी राखी&nbsp;– कालो र सेतोमा अत्यन्त विस्तृत अध्ययनहरू गरे{{efn|group=note|कालो र सेतोमा काम गर्ने कलाकारहरू, जस्तै चित्रित पत्रपत्रिकाहरू ''[[द ग्राफिक]]'' वा ''[[द इलस्ट्रेटेड लन्डन न्युज]]'' का लागि, फन गोखका मनपर्ने कलाकारहरू मध्येका थिए। {{sfnp|Pickvance|1974}}}} जसले त्यतिबेला उनलाई केवल आलोचना मात्र दिलाएको थियो। पछि, तिनै कलाकृतिहरूलाई प्रारम्भिक उत्कृष्ट कृतिहरूको रूपमा मान्यता प्राप्त भएको थियो।{{sfnp|Dorn|Keyes|2000}} अगस्ट १८८२ मा, तेओले भिन्सेन्तलाई बाहिरी प्राकृतिक परिवेशमा काम गर्नका लागि सामग्री किन्न पैसा दिएका थिए। भिन्सेन्तले लेखेको एक पत्रमा उनी "नयाँ जोसका साथ चित्र बनाइरहन सक्छन्" भन्ने उल्लेख थियो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let253/letter.html पत्र २५३]|ps= . भिन्सेन्त फन गोखको तर्फबाट तेओ भान गोगलाई पत्र। हेग, शनिबार, ५ अगस्ट १८८२।}} सन् १८८३ को प्रारम्भदेखि, उनले बहु-आकृति रचनाहरूमा काम गर्न सुरु गरेका थिए। उनले तीमध्ये केहीको तस्वीरहरू खिचाएको भएतापनि उनका भाइले ती चित्रहरू जीवन्त नभएको टिप्पणी गरेपछि उनले ती सबै कृतिहरूलाई नष्ट गरी पुनः [[तेलचित्र|तेल चित्रकला]]तर्फ अग्रसर बनेका थिए। फन गोखले [[हागे स्कुल]]का प्रसिद्ध कलाकारहरू जस्तै [[जोहान हेन्ड्रिक वाइसेनब्रुख|वाइसेनब्रुख]] र [[बर्नार्ड ब्लोमर्स]] तर्फ ध्यान दिए र उनले उनीहरूबाट र हागे स्कुलको दोस्रो पुस्ताका [[थियोफिल द बक|द बक]] र [[हरम्यान जोहानेस भान डर वेले|भान डर वेले]] जस्ता चित्रकारहरूबाट प्राविधिक सल्लाह लिएका थिए।<ref>{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}}</ref> देन्थ्रेमा छोटो समय बिताएपछि उनी नेदरल्यान्ड्स कै अर्को सहर नुएनेन सरेका थिए थिए भने त्यहाँ उनले धेरै ठूला चित्रहरूमा काम सुरु गरे तर तीमध्ये अधिकांशलाई उनले नष्ट गरिदिएका थिए। हाल यीमध्ये ''आलु भक्षक'' र यसका केही समकक्षी कृतिहरू मात्र अस्तित्वमा रहेका छन्।<ref>{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}}</ref> [[रेज्क्सम्युजियम]]को भ्रमणपछि फन गोले [[रेम्ब्रन्ट]] र [[फ्रान्स हाल्स]] जस्ता कलाकारहरूको छिटो र लाभदायक ब्रसवर्क प्रति आफ्नो प्रशंसा व्यक्त गरेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let535/letter.html Letter 535]|ps= To Theo van Gogh. Nuenen, on or about Tuesday, 13 October 1885.}}{{efn|group=note|{{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let535/letter.html Letter 535 ]|ps= To Theo van Gogh. Nuenen, on or about Tuesday, 13 October 1885:{{paragraph break}}मैले पुराना डच चित्रहरू फेरि हेर्दा मलाई विशेषगरी के कुराले प्रभाव पार्‍यो भने ती सामान्यतया चाँडो चित्रित गरिएका थिए। हाल्स, रेम्ब्रान्ट, रुइसडेल जस्ता महान् कलाकारहरू र अन्य धेरैले चित्रहरूलाई सकेसम्म सिधै क्यानभासमा उतारेका छन् र त्यसमा उहाँहरूले धेरै पटक दोहोर्‍याए काम गर्नुभएन। यो कुरालाई पनि कृपया याद गरियोस्—कि यदि त्यो सफल भयो भने, उहाँहरूले त्यसलाई त्यसै छाडिदिन्छन्। विशेषगरी मैले रेम्ब्रन्ट र हाल्सका हातहरूको प्रशंसा गरेँ—ती हातहरू जसमा जीवन थियो तर आजकल मानिसहरूले चाहेजस्तो गरी निखारिएको थिएन... जाडोमा म पुराना चित्रहरूमा देखेका शैलीका विभिन्न कुराहरू अन्वेषण गर्नेछु। मैले आफूलाई आवश्यक पर्ने धेरै कुराहरू देखेँ तर सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा—यसलाई उनीहरू "हतारको कार्य" भन्छन्—त्यो पुराना डच चित्रकारहरूले गज्जबले गरेका थिए। त्यो—हतारको कार्य—थोरै ब्रसको स्ट्रोकहरूका साथ, उनीहरू अहिले यसको बारेमा सुन्न चाहँदैनन्—तर परिणाम कति सत्य हुन्छ।{{paragraph break}}}}}} आफ्ना धेरै कमजोरीहरू अनुभव र प्राविधिक विशेषज्ञताको कमीले गर्दा भएको कुरामा उनी सचेत थिए,{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}} त्यसैले नोभेम्बर १८८५ मा उनले सिक्न र आफ्नो सीप विकास गर्न एन्टवर्प र पछि पेरिसको यात्रा गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 708}} [[चित्र:Van_Gogh_The_Olive_Trees..jpg|thumb|''[[जैतुनका रुखहरू (फन गोख शृङ्खला)|जैतुनका रुखहरू र पृष्ठभूमिमा अल्पाइल्स]]'', सन् १८८९। आधुनिक कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क|alt=हरियो घुमाउरो जैतुनका रुखहरूको एउटा वर्गाकार चित्र; पृष्ठभूमिमा नीलो पहाडहरू र माथि नीलो आकाशमा सेतो बादलहरू।]] तेओले ''आलु भक्षक''मा प्रयोग गरिएको गाढा रङ्गको आलोचना गरेका थिए जसलाई उनले आधुनिक शैलीका लागि अनुपयुक्त ठान्दथे।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=18}} सन् १८८६ र १८८७ को बीचमा पेरिसमा रहँदा, फन गोखले एउटा नयाँ, हल्का रङ्गको रङ्गमिश्रणमा निपुणता हासिल गर्ने प्रयास गरेका थिए। उनको ''[[पेरे ताँगीको आकृति]]'' (सन् १८८७) ले उज्यालो रङ्गमिश्रणका साथ उनको सफलता देखाउँछ र यो एक विकसित व्यक्तिगत शैलीको प्रमाण पनि हो।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=18–19}} रङ्गको बारेमा [[चार्ल्स ब्लाङ्क]]को ग्रन्थले उनलाई धेरै आकर्षित गरेको र उनलाई पूरक रङ्गहरूसँग काम गर्न प्रेरित गरेको थियो। फन गोखले पछि रङ्गको प्रभाव वर्णनात्मक मात्र नभई त्यो भन्दा माथि हुन्छ भन्ने विश्वास गर्न थालेका थिए भने यस सम्बन्धमा उनले भनेका छन्, "रङ्गले आफैमा केही व्यक्त गर्दछ"।{{sfnp|Sund|1988|loc=666}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let537/letter.html Letter 537]|ps= . Vincent to Theo, Nuenen, on or about Wednesday, 28 October 1885.}} ह्युजेसका अनुसार, फन गोखले रङ्गलाई "मनोवैज्ञानिक र नैतिक वजन" भएको रूपमा बुझेका थिए, जसलाई ''[[रात्रिकालीन क्याफे]]''को भड्किलो रातो र हरियो रङ्गहरूमा उदाहरणका रूपमा हेर्न सकिन्छ। यस कार्यबाट उनले "मानवताको भयानक आवेगहरू व्यक्त गर्न" चाहेका थिए।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 7}} पहेँलो रङ्ग उनको लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण थियो, किनभने यसलाई भावनात्मक सत्यको प्रतीक मान्थ्यो। उनले पहेँलो रङ्गलाई सूर्यको प्रकाश, जीवन र ईश्वरको प्रतीकको रूपमा प्रयोग गरेका थिए।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 11}} फन गोख ग्रामीण जीवन र प्रकृतिको चित्रकार बन्न प्रयासरत थिए;{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 232}} आर्ल्समा आफ्नो पहिलो ग्रीष्मकालको समयमा उनले परिदृश्य र परम्परागत ग्रामीण जीवन चित्रण गर्न आफ्नो नयाँ रङ्गमिश्रणको प्रयोग गरेका थिए।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=20}} प्राकृतिक वस्तुहरूको पछाडि एउटा शक्ति अवस्थित हुन्छ भन्ने उनको विश्वासले उनलाई त्यो शक्तिको भाव वा प्रकृतिको सारलाई आफ्नो कलामा कैद गर्ने प्रयास गर्न प्रेरित गरेको थियो जुन कहिलेकाँही प्रतीकहरूको प्रयोग मार्फत प्रकट हुन्थ्यो।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} सुरुमा [[जँ-फ्रँस्वा मिले]]बाट प्रतिलिपि गरिएको 'बीउ छर्ने व्यक्ति' चित्रमा उनका प्रस्तुतिहरूले शारीरिक श्रमको वीरताका सम्बन्धमा [[थोमस कार्लाइल]] र [[फ्रेडरिक नित्से]]का विचारहरूको प्रभाव झल्काउँदछन्<ref>{{Cite book |last=Wamberg |first=Jacob |title=Totalitarian Art and Modernity |publisher=Aarhus University Press |year=2010 |editor-last=Rasmussen |editor-first=Mikkel Bolt |pages=36–104 |chapter=Wounded Working Heroes: Seeing Millet and van Gogh through the Cleft Lens of Totalitarianism |editor-last2=Wamberg |editor-first2=Jacob}}</ref> भने यसका साथै यसले ती व्यक्तिलाई प्रचण्ड सूर्यमुनि जीवनको बीउ छरिरहेका ख्रीष्टको रूपमा उभ्याउँदा यसले फन गोखको धार्मिक विश्वासलाई पनि दर्शाउँदछ। {{sfnp|Sund|1988|loc=668}} यी त्यस्ता विषय र प्रसङ्गहरू थिए जसमा उनी बारम्बार फर्केर परिमार्जन र विकास गरिरहन्थे।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 236}} उनका फूलका चित्रहरू प्रतीकात्मकताले भरिएको भएतापनि परम्परागत इसाई प्रतिमा विज्ञान प्रयोग गर्नुको सट्टा उनले आफ्नै नयाँ शैली बनाएका थिए जहाँ जीवन सूर्यमुनि बाँचिन्छ र काम भनेको जीवनको एउटा रूपक हो भन्ने अवधारणा राख्दछ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 12}} आर्ल्समा वसन्त ऋतुका फूलहरू चित्रण गरेर र उज्यालो सूर्यको प्रकाशलाई कैद गर्न सिकेर आत्मविश्वास प्राप्त गरेपछि, उनी 'बीउ छर्ने मानिस' चित्रण गर्न तयार भएका थिए।{{sfnp|Sund|1988|loc=666}} [[चित्र:Vincent Willem van Gogh 098.jpg|thumb|''एटेनको बगैँचाको सम्झना'', सन् १८८८। [[हेर्मिट्टाग सङ्ग्रहालय]], सेन्ट पिटर्सबर्ग|alt=दुई महिलाहरूको नजिकको एउटा वर्गाकार चित्र जसमा एकजनाले छाता समातेकी छिन् भने अर्की महिलाले फूल समातेकी छिन्। तिनीहरूको पछाडि एक जवान महिला छिन् जो जङ्गली फूलहरूको ठूलो ओछ्यानमा फूलहरू टिपिरहेकी छिन्। तिनीहरू नदीको किनारमा घुमाउरो बाटोमा बगैँचाबाट हिँडिरहेका देखिन्छन्।]] उनले "यथार्थको भेष" भन्ने परिधिभित्रै रहे{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 223}} र धेरै शैलीगत गरिएका कार्यहरूको आलोचना गरेका थिए।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} उनले पछि लेखेका थिए, ''तारामय रात''को अमूर्तता धेरै टाढा गएको र त्यसमा यथार्थ रूपमै "पृष्ठभूमिमा धेरै टाढा हराएको" थियो।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} ह्युजेसले यसलाई चरम काल्पनिक आनन्दको क्षणको रूपमा वर्णन गर्दछन् जसमा ताराहरू एउटा ठूलो घुमाउरो रूपमा छन् जसले [[होकुसाई]]को ''[[कानागावाको विशाल आँधी]]'' को सम्झना दिलाउँछ यसका साथै माथि आकाशको चाल तल पृथ्वीमा रहेको साइप्रसको रूखको चालमा प्रतिबिम्बित हुन्छ र चित्रकारको परिकल्पना "रङ्गको बाक्लो र जोडदार मिश्रण" मा अनुवाद भएको छ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8}} सन् १८८५ र १८९० मा उनको मृत्युको बीचमा, फन गोखले एउटा 'ओभर' (कृतिको सङ्ग्रह) निर्माण गरिरहेको देखिन्छ।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 224}} यो एउटा यस्तो सङ्ग्रह जसले उनको व्यक्तिगत दृष्टिकोणलाई प्रतिबिम्बित गर्थ्यो र यो व्यावसायिक रूपमा सफल हुन सक्थ्यो। उनी ब्लाङ्कको शैलीको परिभाषाबाट प्रभावित थिए, जस अनुसार एउटा साँचो चित्रकलाका लागि रङ्ग, परिप्रेक्ष्य र ब्रसको स्ट्रोकको सर्वोत्तम प्रयोग आवश्यक हुन्छ। फन गोखले आफूले निपुणता हासिल गरेको ठानेका चित्रहरूलाई "उद्देश्यपूर्ण" शब्द प्रयोग गर्दथे जबकि अन्यलाई उनले केवल अध्ययनका रूपमा लिन्थे।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=16–17}} उनले धेरै अध्ययन शृङ्खलाहरूको चित्रण गरेका {{sfnp|van Uitert|1981|loc= 223}} थिए जसमध्ये धेरैजसो निर्जीव वस्तुहरू थिए। यस्ता कलाकृतिहरू उनले रङ्गको प्रयोगको रूपमा वा साथीहरूलाई उपहार दिनका लागि बनाइएका थिए।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}} आर्ल्सको कामले उनको 'ओभर' मा ठूलो योगदान पुर्‍याएको थियो त्यस समयका उनले सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण ठानेका चित्रहरूमा ''बीउ छर्ने मानिस'', ''रात्रिकालीन क्याफे'', ''[[एटेनको बगैँचाको सम्झना (आर्ल्सका महिलाहरू)|आर्ल्सका महिलाहरू]]'' र ''तारामय रात'' थिए। तिनीहरूको फराकिलो ब्रस स्ट्रोक, आविष्कारशील परिप्रेक्ष्य, रङ्ग, रूपरेखा र डिजाइनका साथ, यी चित्रहरूले उनले खोजेको शैलीलाई प्रतिनिधित्व गर्दछन्।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} ===प्रमुख शृङ्खलाहरू=== [[चित्र:L'Arlésienne- Madame Joseph-Michel Ginoux (Marie Julien, 1848–1911) MET DT1396.jpg|thumb|upright|''लार्लेसियन: म्याडम गिनोक्स पुस्तकहरूका साथ'', नोभेम्बर १८८८। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क|alt=एउटी सुसज्जित महिला आफ्नो दायाँ तर्फ (अवलोकनकर्ताको बायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनको काखमा दुईवटा पुस्तकहरू छन् र उनले पहेंलो पृष्ठभूमिको विपरीत गाढा रङ्गका लुगाहरू लगाएकी छिन्।]] फन गोखको शैलीगत विकासहरू सामान्यतया उनले युरोपका विभिन्न स्थानहरूमा बिताएका समयहरूसँग जोडिएका छन्। उनी स्थानीय संस्कृति र प्रकाशको अवस्थामा आफूलाई समाहित गर्न रुचाउँथे, यद्यपि उनले आफ्नो कार्यकालभरि एक उच्च व्यक्तिगत दृश्य दृष्टिकोण कायम राखेका थिए। एक कलाकारको रूपमा उनको विकास ढिलो थियो र उनी आफ्ना चित्रकलाका सीमाहरूको बारेमा सचेत थिए। फन गोख प्रायः नयाँ दृश्य उत्तेजनाहरूको सम्पर्कमा आउन र त्यसको माध्यमबाट आफ्नो प्राविधिक सीप विकास गर्नका लागि घर फर्किरहन्थे।{{sfnp|McQuillan|1989|loc=138}} कला इतिहासकार मेलिसा म्याक्विलनको विश्वास अनुसार यी बसाईँसराईहरूले पछिल्ला शैलीगत परिवर्तनहरूलाई पनि प्रतिबिम्बित गर्दछन् भने फन गोखले द्वन्द्वबाट बच्न र जब आदर्शवादी कलाकारले आफ्नो तत्कालीन अवस्थाको यथार्थको सामना गर्नुपर्थ्यो, तब त्यसलाई सम्हाल्ने संयन्त्र को रूपमा यी बसाईं सराईहरूलाई प्रयोग गर्दथे।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 193}} ====व्यक्तिका आकृतिहरू ==== फन गोखले व्यक्तिचित्रण आफ्नो सबैभन्दा ठूलो रुचिको विषय भएको बताएका थिए। सन् १८९० मा उनले लेखेका थिए, "मेरो पेशामा बाँकी सबै कुराभन्दा म जे कुराप्रति सबैभन्दा बढी भावुक छु, त्यो व्यक्तिचित्र हो, आधुनिक व्यक्तिचित्र।"<ref>{{Cite web |title=879 (883, W22): To Willemien van Gogh. Auvers-sur-Oise, Thursday, 5 June 1890. - Vincent van Gogh Letters |url=https://www.vangoghletters.org/vg/letters/let879/letter.html#translation |access-date=20 October 2022 |website=www.vangoghletters.org}}</ref> यो "चित्रकलामा एक मात्र यस्तो कुरा हो जसले मलाई गहिरो रूपमा छुन्छ र मलाई अनन्तको आभास दिन्छ।"{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let652/letter.html Letter 652]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Arles, Tuesday, 31 July 1888.}} उनले आफ्नी बहिनीलाई लेखेका थिए, उनी यस्ता व्यक्तिचित्रहरू बनाउन चाहन्छन् जुन चिरस्थायी रहोस् र उनले फोटोग्राफिक यथार्थवादको लक्ष्य राख्नुको सट्टा तिनीहरूको भावना र चरित्र कैद गर्न रङ्गको प्रयोग गर्नेछन्।{{refn|{{harvp|Channing|Bradley|2007|loc=67}}; {{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let879/letter.html Letter 879]|ps= . Vincent to Willemien van Gogh. Auvers-sur-Oise, Thursday, 5 June 1890.}}}} फन गोखका सबैभन्दा नजिकका व्यक्तिहरू उनका व्यक्तिचित्रहरूमा प्रायः अनुपस्थित रहेतापनि उनले आफ्ना भाइ तेओको विरलै मात्र चित्र बनाएका थिए। उनकी आमाका व्यक्तिचित्रहरू भने तस्वीरहरूबाट बनाइएका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 198}} फन गोखले आर्ल्सका पोस्टमास्टर जोसेफ रोलिन र उनको परिवारको बारम्बार चित्र बनाएका थिए। ''ला बर्सेउज''का पाँचवटा संस्करणहरूमा, फन गोखले अगस्टिन रोलिनलाई चित्रण गरेका छन् जसले आफ्नो काखमा नदेखिने शिशु छोरीको कोक्रो हल्लाउन एउटा डोरी शान्तपूर्वक समातेकी छिन्। फन गोखले यसलाई सूर्यमुखी फूलका चित्रहरूको बीचमा राखेर एउटा 'त्रिपट्ट' (तीनवटा प्यानल भएको चित्र) को केन्द्रीय छविको रूपमा बनाउने योजना बनाएका थिए।<ref>{{Cite web |date=October 2004 |title=Vincent van Gogh (1853-1890) |url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/gogh/hd_gogh.htm |access-date=20 October 2022 |website=www.metmuseum.org}}</ref> <gallery widths="135px" heights="165px" class="center"> File:Van Gogh - Bildnis der Mutter des Künstlers.jpeg|alt=एकजना बूढी महिला राम्रो लुगा लगाएर बसेको बेला बनाइएको नजिकको चित्र जो बायाँ तर्फ (दर्शकको दायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनको ओठमा मुस्कान छ र उनले गाढा रङ्गको माथिल्लो भाग र टोपी लगाएकी छिन्, जीवन्त हरियो पृष्ठभूमिको सामु।|''कलाकारकी आमाको चित्र'', अक्टोबर १८८८, नर्टन सिमोन कला सङ्ग्रहालय, पासाडेना, क्यालिफोर्निया File:Vincent van Gogh - Eugène Boch - Google Art Project.jpg|alt=एक तीव्र युवकको नजिकको चित्र, कोट र टाईसहित राम्रो लुगा लगाएको, उनको दायाँ तर्फ (दर्शकको बायाँ) फर्किएको, उनको जुँगा र गोटी दाह्री छ र उनी पृष्ठभूमिमा तारायुक्त आकाशको सामु उभिएका छन्।|''युजिन बोख (तारामय आकाशको अगाडि कवि)'', सन् १८८८, [[मुजे दोर्से]], पेरिस File:Vincent van Gogh - Portret van de postbode Joseph Roulin.jpg|alt=जुँगा र दाह्री भएको एक मध्यम उमेरको पुरुषको चित्र कुर्सीमा बसेको उनको बायाँ तर्फ (दर्शकको दायाँ) फर्किएको। उनको अनुहारमा विचारशील भाव छ र उनका हातहरू खाली छन् जबकि उनको बायाँ हात टेबलमा टिकेको छ, उनले गाढा निलो वर्दी र टोपी लगाएका छन्, फिक्का निलो पृष्ठभूमिको सामु।|''पोस्टम्यान जोसेफ रुलिनको चित्र'' (सन् १८४१–१९०३), अगस्ट १८८८ को सुरु, बोस्टन File:Vincent Willem van Gogh 084.jpg|alt=एक बूढी राम्रो लुगा लगाएकी महिला उनको दायाँ तर्फ (दर्शकको बायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनले आफ्ना हातहरू काखमा जोडेकी छिन्, र उनले गाढा रंगको माथिल्लो भाग र हरियो पोशाक लगाएकी छिन्, जीवन्त फूलको वालपेपर पृष्ठभूमिको सामु।|''ला बेर्सेज (अगुस्तँ रुलिन)'', सन् १८८९, बोस्टन </gallery> {{clear}} ====आत्म-चित्रहरू==== [[चित्र:Self-Portrait (Van Gogh September 1889).jpg|alt= बायाँ तर्फबाट भिन्सेन्त फन गोको एउटा चित्र, जसको अत्यन्तै तीव्र, एकाग्र हेराई र रातो दाह्री छ।|thumb|180x180px|''आत्म-चित्र'', सेप्टेम्बर १८८९। [[मुजे दोर्से]]]] फन गोखले सन् १८८५ र १८८९ को बीचमा ४३ भन्दा बढी आत्म-चित्रहरू बनाएका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}}{{efn|group=note|[[रेमब्रन्ट]] थोरै प्रमुख चित्रकारहरू मध्ये एक हुन् जसले ५० भन्दा बढी आत्म-चित्रहरूको उत्पादन गरेर यो सङ्ख्यालाई उछिनेका छन् तर उनले चालीस वर्षको अवधिमा यसो गरेका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}}}} ती आत्मचित्रहरूलाई प्रायः शृङ्खलाहरूमा पूरा गरिएको थियो। उदाहरणका लागि सन् १८८७ को मध्यतिर पेरिसमा कोरिएका चित्रहरू उनको मृत्यु हुनुभन्दा केही समय अघिसम्म जारी रहेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc=263–269, 653}} सामान्यतया यी चित्रहरू अध्ययनका रूपमा थिए, जुन उनले अरूसँग घुलमिल हुन हिचकिचाउने समयमा वा मोडलहरूको अभाव हुँदा आफैलाई चित्रण गरेर बनाएका थिए।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}}{{sfnp|Sund|2002|loc= 261}} फन गोखका आत्म-चित्रहरूले उच्च स्तरको आत्म-निरीक्षण झल्काउँछन्।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 10}} यी चित्रहरू प्राय: उनको जीवनका महत्त्वपूर्ण अवधिहरूलाई अङ्कित गर्ने उद्देश्यले बनाइएका थिए; उदाहरणका लागि, सन् १८८७ को मध्यतिरको पेरिस शृङ्खला त्यस समयमा कोरिएको थियो जब उनी क्लद मोनेत, पल सेजाने र सिग्नाकबारे सचेत भएका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 265–269}} ''खैरो ह्याट टोपी सहितको स्व-चित्र''मा, रङका भारी रेखाहरू क्यानभासमा बाहिरतिर फैलिएका छन्। यो त्यस अवधिको उनको सबैभन्दा प्रसिद्ध आत्म-चित्रहरू मध्ये एक हो, "यसको अत्यधिक व्यवस्थित लयबद्ध ब्रसस्ट्रोक र नियो-इम्प्रेसनिस्ट भण्डारबाट लिइएको नवीन प्रकाश पुञ्जलाई फन गोख आफैले 'उद्देश्यपूर्ण' क्यानभास भनेका थिए"।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=83}} यिनीहरूमा शारीरिक स्वरूपका विभिन्न प्रतिनिधित्वहरू छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} फन गोखको मानसिक र शारीरिक अवस्था सामान्यतया स्पष्ट देखिन्छ; उनी अस्तव्यस्त, नकोरिएको वा उपेक्षित दाह्रीमा, धसिएका आँखाहरू, कमजोर बङ्गारा, वा दाँत झरेको अवस्थामा देखिन सक्छन्। केही चित्रमा उनलाई लामो अनुहार वा प्रस्ट देखिने खप्पर, वा तिखो र सतर्क विशेषताहरूसहित देखाइएको छ। उनका कपाललाई कहिलेकाहीँ चम्किलो रातो र कहिलेकाहीँ खरानी रङमा चित्रण गरिएको छ।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} फन गोखका स्व-चित्रहरू शैलीगत रूपमा भिन्न छन्। डिसेम्बर १८८८ पछि कोरिएका चित्रहरूमा जीवन्त रङहरूको कडा विरोधाभासले उनको छालाको थकित फिक्कापनलाई उजागर गर्दछ।{{sfnp|Sund|2002|loc= 261}} केहीले कलाकारलाई दाह्रीसहित र अरूले दाह्री बिना चित्रण गर्छन्। उनले आफ्नो कान काटेपछि कोरिएका चित्रहरूमा उनलाई पट्टि बाँधिएको अवस्थामा देखिन सकिन्छ। थोरै चित्रहरूमा मात्र उनले आफूलाई चित्रकारको रूपमा चित्रण गरेका छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} साँ-रेमीमा कोरिएका चित्रहरूले टाउकोलाई दायाँ तर्फबाट देखाउँछन्, जुन उनको क्षतिग्रस्त कानको विपरित पक्ष हो, किनकि उनले ऐनामा देखिएको आफ्नो प्रतिबिम्बलाई चित्रण गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 535–537}}{{sfnp|Cohen|2003|loc=305–306}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Vincent van Gogh - Self-portrait with grey felt hat - Google Art Project.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँबाट बनाइएको चित्र, आरामदार तर केन्द्रित दृष्टि, रातो दाह्री र खैरो टोपी लगाएका।|''खैरो ढल्केको ह्याट टोपीसहितको आत्म-चित्र'', हिउँद १८८७–८८। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम File:Van Gogh Self-Portrait with Straw Hat 1887-Metropolitan.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँ पट्टीको चित्र, आरामदायी अभिव्यक्ति, रातो दाह्री र परालको टोपी लगाएका।|''[[परालको टोपीसहितको आत्म-चित्र]]'', पेरिस, हिउँद १८८७–८८। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क File:Vincent van Gogh, Self-Portrait, 1889, NGA 106382.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँको (राम्रो कान), हातमा रङ्गमिश्रण सामग्री र ब्रसहरू। उनले निलो पोशाक लगाएका छन् भने उनको पहेँलो कपाल र दाह्री छ। पृष्ठभूमि गहिरो बैजनी रङ्गको छ।|''आत्म-चित्र'', सन् १८८९। नेसनल ग्यालरी अफ आर्ट, वासिङ्टन, डिसी। उनको साँ-रेमीका आत्म-चित्रहरूले अक्षत कान देखाउँछन्, जुन ऐनामा प्रतिबिम्बित भएअनुसार छ। File:Vincent Willem van Gogh 102.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँपट्टीको चित्र (राम्रो कान), दाह्रीविहीन।|''[[दाह्रीविहीन आत्म-चित्र]]'', (लगभग सेप्टेम्बर १८८९) यो फन गोखको अन्तिम आत्म-चित्र हुन सक्छ, जुन उनले आफ्नी आमालाई जन्मदिनको उपहारस्वरूप दिएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 131}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let806/letter.html#n-16 Letter 806, note 16]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Saturday, 28 September 1889.}} </gallery> ====साइप्रस र जैतुनका रुखहरू==== [[चित्र:Vincent van Gogh - Road with Cypress and Star - c. 12-15 May 1890.jpg|thumb|upright|''[[साइप्रस र तारासहितको सडक]]'', मे १८९०, क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो|alt= सडको छेउमा एउटा ठूलो साइप्रस रूखको चित्र, दुई व्यक्ति हिँड्दै, उनीहरूको पछाडि एउटा गाडा र घोडा र पृष्ठभूमिमा एउटा हरियो घर, तीव्र तारायुक्त आकाश मुनि।]] पन्ध्रवटा क्यानभासले साइप्रस रूखहरूलाई चित्रण गर्दछ, जुन रूखप्रति उनी आर्ल्समा मोहित भएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101, 189–191}} उनले ती रूखहरूमा जीवन भर्ने काम गरेका थिए जसलाई परम्परागत रूपमा मृत्युको प्रतीक मानिन्थ्यो।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} आर्ल्समा उनले सुरु गरेको साइप्रसको शृङ्खलामा रूखहरू टाढा, खेतहरूमा हावा रोक्ने बाधाको रूपमा चित्रित थिए; साँ-रेमीमा हुँदा उनले तिनलाई अग्रभूमिमा ल्याएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 110}} भिन्सेन्तले मे १८८९ मा तेओलाई लेखेको एक पत्र यस प्रकार छ: "साइप्रसले अझै मलाई व्यस्त राखेको छ, म तिनीहरूसँग मेरो सूर्यमुखीहरूको क्यानभासजस्तै केही गर्न चाहन्छु"; उनले थपे, "ती रेखा र अनुपातमा सुन्दर छन्, मिस्रको स्मारक स्तम्भ जस्तो।"{{sfnp|Rewald|1978|loc= 311}} सन् १८८९ को मध्यमा र उनकी बहिनी विलको अनुरोधमा, फन गोखले ''[[साइप्रस भएको गहुँको खेत]]'' का धेरै साना संस्करणहरूको चित्रण गरेका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 132–133}} यी कृतिहरू घुमाउरो र बाक्लो रङ्ग प्रयोगका कारण विशेष छन्। यी चित्रहरूमा ''तारायुक्त रात'' पर्दछ जसमा साइप्रसले अग्रभूमिमा प्रभुत्व जमाउँछन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101, 189–191}} यसका अतिरिक्त, साइप्रसहरूलाई अग्रभूमिमा राखि बनाइएका अन्य उल्लेखनीय कृतिहरूमा ''साइप्रस'' (सन् १८८९), ''दुई व्यक्तिसहितको साइप्रस'' (सन् १८८९–९०) र ''[[साइप्रस र तारासहितको सडक]]'' (सन् १८९०) आदि समावेश छन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101}} सन् १८८९ को अन्तिम छ वा सात महिनाको अवधिमा, उनले जैतुनका रूखहरूका कम्तीमा पन्ध्र चित्रहरू पनि सिर्जना गरेका थिए जसलाई उनले समयको माग वा बाध्यकारी ठान्दथे।<ref name="NGA">{{cite web |url=http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |title=The Olive Garden, 1889 |year=2011 |work=Collection |publisher=National Gallery of Art, Washington, DC |access-date=25 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510143650/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |archive-date=10 May 2011 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510143650/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |date=10 May 2011 }}</ref> यी कृतिहरूमध्ये ''[[जैतुनको रूख (फन गोख शृङ्खला)|पृष्ठभूमिमा एल्पिलस सहितको जैतुनका रूखहरू]]'' (सन् १८८९) छ, जसको बारेमा उनले आफ्नो भाइलाई लेखेको पत्रमा भने, "अन्ततः मसँग जैतुनसहितको एउटा परिदृश्य छ।"{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101}} साँ-रेमीमा हुँदा, फन गोखले आश्रय बाहिर समय बिताए, जहाँ उनले जैतुनका बगैँचामा रूखहरू चित्रित गरेका थिए। यी कृतिहरूमा, प्राकृतिक जीवनलाई बाङ्गो र ग्रन्थीले भरिएको (गठियाले ग्रस्त) रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Van Gogh Starry Night Drawing.jpg|alt=एउटा परिदृश्यको चित्र जसमा तारायुक्त रातको आकाशले चित्रको दुई-तिहाइ भाग ओगटेको छ। बायाँ अग्रभूमिमा एउटा साइप्रस रूख चित्रको तल्लो भागदेखि माथिल्लो भागसम्म फैलिएको छ। बायाँतिर, गाउँको घर र अग्लो टुप्पो भएको एउटा चर्च पर्वत शृङ्खलाको फेदमा समूहबद्ध छन्। माथि दायाँतिर एउटा चन्द्रमा छ जसलाई प्रकाशको घेराद्वार घेरिएको छ। त्यहाँ धेरै चम्किला ठूला र साना ताराहरू छन् जो प्रत्येक घुमाउरो प्रभामण्डलले घेरिएका छन्। आकाशको केन्द्रमा आकाशगङ्गालाई दोहोरो घुमाउरो भुमरीको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।|''तारामय रातमा साइप्रस'', सन् १८८९ मा बनाएको चित्र पछि फन गोखले बाँसको कलम प्रयोग गरि बनाएको चित्र File:Van Gogh - Zypressen mit zwei weiblichen Figuren.jpeg|alt=साइप्रस रूखहरूको ठूलो समूहको चित्र, जसको छेउमा दुई युवती हिँडिरहेका छन्, पृष्ठभूमिमा एउटा ठूलो घर, बादलले ढाकिएको नीलो आकाश मुनि।|''साइप्रस र दुई महिला'', फेब्रुअरी १८९०। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Vincent van Gogh - Wheat Field with Cypresses - Google Art Project.jpg|alt=उज्यालो दिउँसोको आकाश मुनि दुई ठूला साइप्रसका रूखहरूको चित्र, पहाड, झाडी, फूल र रूखहरूको परिदृश्यमा गहुँको खेतको छेउमा।|''[[साइप्रस भएको गहुँको खेत]]'', सेप्टेम्बर सन् १८८९। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क File:Vincent Van Gogh 0016.jpg|alt=दुई ठूला साइप्रस रूखहरूको चित्र, दिउँसोको अन्तिम आकाश मुनि, एउटा चन्द्रमा सहित।|''साइप्रस'', सन् १८८९। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क </gallery> ====बगैँचाहरू==== ''[[फूल फुल्ने बगैँचाहरू]]'' (''फुल्ने बगैँचाहरू'' पनि भनिने) फन गोखको फेब्रुअरी १८८८ मा आर्ल्समा आगमन पछि पूरा भएका पहिलो समूहका कृतिहरू मध्ये एक हुन्। यसमा सङ्ग्रहीत १४ वटा चित्रहरूले आशावादी, आनन्दित र दृश्यात्मक रूपमा वसन्तको विकासलाई अभिव्यक्त गर्दछन्। यी चित्रहरू संवेदनशील र मानवविहीन छन्। यस चित्र शृङ्खलालाई उनले छोटो समयमा चित्रण गरेर सकाएका र उनले यस शृङ्खलामा प्रभाववादको एउटा संस्करण ल्याएका थिए जुन यस अवधिमा व्यक्तिगत शैलीको बलियो भावनाको उभिएको थियो। फुल्ने रूखहरूको क्षणभङ्गुरता र ऋतुको समाप्ति उनको अनित्यताको भावना र आर्ल्समा नयाँ सुरुवातको विश्वाससँग मेल खाएजस्तो देखिन्थ्यो। त्यो वसन्तमा रूखहरू फुल्दा, उनले "एउटा यस्तो विषयवस्तुको संसार भेट्टाए जुन अझ बढी जापानी हुन सक्दैनथ्यो।"{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 331–333}} भिन्सेन्तले २१ अप्रिल १८८८ मा तेओलाई लेखेअनुसार, उनसँग १० वटा बगैँचाहरू छन् र "चेरीको रूखको एउटा ठूलो [चित्र] उनले बिगारेको थिए।"{{sfnp|Pickvance|1984|loc=45–53}} यस अवधिमा फन गोखले छायाँहरूको अधीनमा रहेर रूखहरूलाई चित्रण गरी प्रकाशको प्रयोगमा निपुणता हासिल गरेका थिए भने यी चित्रहरू हेर्दा तिनै चित्रित वस्तुहरू वास्तविक प्रकाशको स्रोत हुन् जस्तो देखिन्थ्यो। {{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 331–333}} अर्को वर्षको सुरुमा उनले बगैँचाहरूको अर्को सानो समूह चित्रण गरे जसमा ''[[आर्ल्सको दृश्य, फुल्ने बगैँचाहरू]]'' समावेश छ।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=385}} फन गोख दक्षिणी फ्रान्सको परिदृश्य र वनस्पतिबाट मोहित थिए भने उनी प्रायः आर्ल्स नजिकैका खेतका बगैँचाहरूमा जाने गर्दथे। भूमध्यसागरीय जलवायुको जीवन्त प्रकाशमा उनको रङ्गमिश्रण कला उल्लेखनीय रूपमा उज्ज्वल भएको थियो।{{sfnp|Fell |1997|loc= 32}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Van Gogh - Blühender Pfirsichbaum.jpeg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि काठको बार नजिकै फुल्ने बगैंचामा दुई गुलाबी आरुका रूखहरूको एक वाटरकलर|''फुलिरहेको गुलाबी आरुको रूख (मौभको सम्झना)'', जलरङ्ग चित्रण, मार्च १८८८। क्रेलर-मुलर संग्रहालय File:Vincent van Gogh - De roze boomgaard - Google Art Project.jpg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि फूल फुल्ने बगैँचाको एक चित्र।|''गुलाबी बगैँचा'', मार्च १८८८। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम File:Van Gogh - Blühender Obstgarten, von Zypressen umgeben.jpeg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि ठूला साइप्रस रूखहरूले घेरिएको काठको तगारो नजिकै धेरै रूखहरूको फूल फुल्ने बगैँचाको एक चित्र।|''साइप्रसले घेरिएको फुलिरहेको बगैँचा'', अप्रिल १८८८। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Vincent Van Gogh 0018.jpg|alt=तीनवटा फुलिरहेका रूखहरूको नजिकको दृश्य, जसको पछाडि एउटा ठूलो बगैँचा र खेत देख्न सकिन्छ जहाँ एकजना मानिस काम गरिरहेको छ, पृष्ठभूमिमा भवन र घरहरूले भरिएको एउटा गाउँ, उज्यालो आकाश मुनि।|''[[आर्ल्सको दृश्य, फुल्ने बगैँचाहरू]]'', अप्रिल १८८९। नोए पिनाकोथेके, म्युनिख </gallery> ==== गहुँका खेतहरू ==== [[चित्र:Vincent van Gogh - Wheatfield under thunderclouds - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.4|''[[गर्जनशील बादलमुनि गहुँको खेत]]'', सन् १८९०, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम, नेदरल्यान्ड्स|alt= गहुँको खेतको एक विस्तृत चित्रको बीचमा हरियो पहाडहरू र अँध्यारो तथा डरलाग्दो आकाशलाई चित्रण गरिएको छ।]] फन गोखले आर्ल्स वरपरको परिदृश्यको भ्रमणका क्रममा धेरै चित्रण यात्राहरू गरेका थिए। उनले अन्न, गहुँका खेत र क्षेत्रका अन्य ग्रामीण स्थलचिह्नहरूका चित्रहरू बनाएका थिए जसमा ''पुरानो मिल'' (सन् १८८८) पनि समावेश छ भने यो गहुँका खेतहरू भन्दा परको मनोरम संरचनाको उत्कृष्ट उदाहरण हो।{{sfnp|Pickvance|1984|loc= 177}} हेग, एन्टवर्प र पेरिसको बसाइँका विभिन्न विन्दुहरूमा फन गोखले आफ्नो झ्यालबाट देखिने दृश्य चित्रण गरेका थिए। यी कृतिहरू ''[[गहुँको खेत]]'' शृङ्खलामा परिणत भएका थिए जसमा साँ-रेमीको आश्रयमा उनको कोठाबाट देखिने दृश्य चित्रण गरिएको छ।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=390–394}} फन गोखद्वारा चित्रित उनका अन्तिम चित्रहरू प्रायः उदास किसिमका भएतापनि यिनीहरू अनिवार्य रूपमा आशावादी रहेको र यी चित्रहरूले फन गोखको मृत्युको समयसम्म पनि, स्पष्ट मानसिक स्वास्थ्यमा फर्कने उनको इच्छालाई प्रतिबिम्बित गर्दछन्। तैपनि उनका केही अन्तिम कृतिहरूले उनको गहिरिँदै गएको चिन्तालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=283}}{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 680–686}} जुलाई १८९० मा, ओभरबाट लेखेको एक पत्रमा फन गोखले "पहाडहरूको विरुद्धको विशाल मैदान, समुद्रजस्तै असीम, नाजुक पहेँलो" मा उनी तल्लीन भएका छन् भनी उल्लेख गरेका थिए।{{sfnp|Edwards|1989|loc=115}} फन गोखले मे महिनामा खेतहरूबाट मोहित बनेका थिए जतिबेला गहुँ काँचो र हरियो थियो। उनको ''सेतो घर सहित ओभरमा गहुँका खेतहरू''ले पहेँलो र नीलोको अधिक मौन रङ्गमिश्रण देखाउँदछ, जसले एक आदर्श सद्भावको भावना सिर्जना गर्दछ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 654}} लगभग १० जुलाई १८९० मा, फन गोखले तेओलाई "अशान्त आकाशमुनि गहुँका विशाल खेतहरू" बारे लेखेका थिए।{{refn|{{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let898/letter.html Letter 898]|ps= . Vincent to Theo van Gogh and Jo van Gogh-Bonger. Auvers-sur-Oise, on or about Thursday, 10 July 1890.}}}} ''[[कागहरू सहितको गहुँको खेत]]''ले आफ्नो अन्तिम दिनहरूमा कलाकारको मानसिक अवस्था देखाउँदछ; हल्स्करले यस कृतिलाई "डरलाग्दो आकाश र अपशकुन कागहरू सहितको विनाशले भरिएको चित्र" भनेर वर्णन गरेका थिए।{{sfnp|Hulsker|1990|loc=478–479}} यसको गाढा रङ्गमिश्रण र भारी ब्रसस्ट्रोकहरूले खतराको भावना व्यक्त गर्दछन्।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 680}} <gallery widths="165px" heights="135px" class="center"> File:Van Gogh - Enclosed Wheat Field with Rising Sun (KM 106.596).jpg|alt= गहुँको खेत, नदी, घरहरू, पहाडहरू र उदाउँदो सूर्यको एक उज्ज्वल लगभग वर्गाकार चित्र।|''उदाउँदो सूर्यसहितको बन्द गहुँको खेत'', मे १८८९, क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Vincent Willem van Gogh, Dutch - Rain - Google Art Project.jpg|alt= बाक्लो मुसलधारे पानीमा गहुँको खेतको एउटा लगभग वर्गाकार चित्र।|''[[वर्षा (फन गोख)|वर्षा]]'' वा ''पानीमा बन्द गहुँको खेत'', नोभेम्बर १८८९, [[फिलाडेल्फिया कला सङ्ग्रहालय]], [[फिलाडेल्फिया]] File:Evening landscape at moonrise - Van Gogh.jpg|alt= परालका थुप्राहरू भएको अँध्यारो गहुँको खेतको लगभग वर्गाकार चित्र, उदाउँदो पूर्ण जून मुनि पृष्ठभूमिमा नदी र पहाडहरू सहित।|''[[गहुँका खेतहरू]]'', जुन १८८९ को सुरुमा। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो File:Vincent van Gogh - House at Auvers - Google Art Project.jpg|alt= दिउँसोको समयमा गहुँको खेतको लगभग वर्गाकार चित्र, पृष्ठभूमिमा परिदृश्य र एउटा सेतो घर सहित।|''सेतो घर सहित ओभेरमा गहुँको खेत'', जुन १८९०, [[फिलिप्स सङ्ग्रह]], वासिङ्टन, डिसी </gallery> ====फूलहरू==== [[चित्र:Vincent Willem van Gogh 127.jpg|thumb|upright|''स्थिर जीवन: चौध सूर्यमुखीहरू सहितको फूलदानी'', अगस्ट १८८८। नेसनल ग्यालेरी, लन्डन|alt=उज्यालो पहेँलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध पहेँलो सतहमा सूर्यमुखीहरू रहेको एउटा सिरेमिक फूलदानी।]] फन गोखले फूलहरू सहित धेरै परिदृश्यहरू चित्रण गरेका थिए जसमा गुलाफ, पुस्कर र [[सूर्यमुखी]] जस्ता फूलहरू समावेश छन्। केहीले रङ्ग भाषामा उनको रुचि र जापानी [[उकियो-ए]]मा पनि उनको रुचिलाई प्रतिबिम्बित गर्दछन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 80–81, 184–187}} मर्दै गरेका सूर्यमुखीहरूको दुई शृङ्खलाहरू रहेका छन्। पहिलो सन् १८८७ मा पेरिसमा चित्रण गरिएको थियो र यसले भुइँमा सुतेका फूलहरू देखाउँदछ। दोस्रो शृङ्खला एक वर्षपछि आर्ल्समा पूरा भएको थियो र यो बिहानीको सुरुवातको उज्यालोमा राखिएको फूलदानीमा गुच्छाहरूको हो।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 413}} दुवै बाक्लो तहको रङको कामबाट निर्मित छन् जसले, लन्डन नेसनल ग्यालेरीका अनुसार, "बीउको टाउकोको बनावट" लाई उजागर गर्दछ।<ref>{{cite web|url=https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/vincent-van-gogh-sunflowers|title=Vincent van Gogh; Sunflowers; NG3863|publisher=National Gallery, London|access-date=1 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812154012/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/vincent-van-gogh-sunflowers|archive-date=12 August 2016|url-status=live}}</ref> यी शृङ्खलाहरूमा, फन गोख आफ्ना चित्रहरूलाई व्यक्तिपरकता र भावनाले भर्ने आफ्नो सामान्य रुचिमा नढालेर यसको सट्टामा दुवै शृङ्खला गोगाँलाई आफ्नो प्राविधिक कौशल र कार्य विधिहरू प्रदर्शन गर्नका लागि बनाइएको {{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 411}} थियो जसले भ्रमण गर्न लागेका थिए। सन् १८८८ का चित्रहरू कलाकारको लागि आशावादको एक दुर्लभ अवधिमा सिर्जना गरिएको थियो। भिन्सेन्तले अगस्ट १८८८ मा तेओलाई लेखेकको पत्र यसप्रकार छ; {{quote|म मार्सेइजले (मार्सेइजका मानिसहरू) बुएबेस (परिकार) खाँदाजस्तो उत्साहका साथ चित्रण गर्दै छु, यसले तपाईँलाई आश्चर्यचकित पार्दैन जब यो ठूला सूर्यमुखीहरू चित्रण गर्ने प्रश्न आउँछ&nbsp;... यदि मैले यो योजना पूरा गरेँ भने त्यहाँ एउटा दर्जन चित्रहरू हुनेछन्। त्यसैले सम्पूर्ण कुरा नीलो र पहेँलोमा एउटा तालमेल मिल्नेछ। म यसमा हरेक बिहान, सूर्योदयदेखि काम गर्दछु। किनभने फूलहरू चाँडै ओइलाउँछन् र यो सबै एकै पटकमा गर्ने कुरा हो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let666/letter.html Letter 666]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Arles, Tuesday, 21 or Wednesday, 22 August 1888.}}}} गोगाँको भ्रमणको प्रत्याशामा पर्खालहरू सजाउनको लागि सूर्यमुखीहरू चित्रण गरिएको थियो भने फन गोखले आर्ल्समा ''[[पहेँलो घरको पाहुना कोठा]]'' वरिपरि व्यक्तिगत कृतिहरू राखेका थिए। गोगाँ गहिरो रूपमा प्रभावित भए र पछि पेरिस संस्करणहरू मध्ये उनले दुईवटा प्राप्त गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 411}} गोगाँको प्रस्थान पछि, फन गोखले सूर्यमुखीहरूको दुई प्रमुख संस्करणहरूलाई ''बेर्सेज त्रिपट्ट''को एउटा अंशको रूपमा कल्पना गरे र तिनीहरूलाई आफ्नो ''ले भँ'' ब्रसेल्स प्रदर्शनीमा समावेश गरेका थिए। आज यस शृङ्खलाका प्रमुख भागहरू उनका सबैभन्दा प्रसिद्ध चित्रहरू मध्येमा पर्दछन्। यी चित्रहरू पहेँलो रङ्गको रोगसूचक अर्थ र पहेँलो घरसँग यसको सम्बन्ध, ब्रसस्ट्रोकहरूको अभिव्यञ्जनावाद र प्रायः गाढा पृष्ठभूमिहरू विरुद्धको तिनीहरूको विपरितताको लागि परिचित छ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 417}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Vincent Willem van Gogh 128.jpg|alt=फिक्का नीलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध पहेँलो सतहमा सूर्यमुखीहरू सहितको एउटा सिरेमिक फूलदानी।|''[[सूर्यमुखी (फन गोख शृङ्खला)|स्थिर जीवन: बाह्र सूर्यमुखीहरू सहितको फूलदानी]]'', अगस्ट १८८८। नोए पिनाकोथेके, म्युनिख File:Irises-Vincent van Gogh.jpg|alt=बगैँचामा उब्जिएको आइरिस। त्यहाँ खाली माटो देखिन्छ र पृष्ठभूमिमा सुन्तला रङ्गका फूलहरू छन्।|''आइरिस (चित्रकला)'', मे १८८९। जे. पल गेती सङ्ग्रहालय, लस एन्जलस File:Vincent van Gogh - Almond blossom - Google Art Project.jpg|alt=फिक्का नीलो आकाशको विरुद्ध रूखको हाँगाहरूमा फिक्का गुलाबी फूलहरू।|''बदामको फूल'', फेब्रुअरी १८९०। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम File:Vincent van Gogh - Irises - Google Art Project.jpg|alt=पहेँलो फूलदानीमा आइरिस फूलहरू र केही हरियो पातहरू।|''स्थिर जीवन: पहेँलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध आइरिसहरू सहितको फूलदानी'', मे १८९०, फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 819–820}} <!-- File:Van Gogh - Vase of Roses.jpg|alt=फिक्का हरियो पृष्ठभूमिको विरुद्ध हरियो फूलदानीमा फिक्का गुलाबी गुलाब।|''स्थिर जीवन: गुलाफहरू सहितको फूलदानी'', मे १८९०, मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 819–820}} --> </gallery> {{clear}} == प्रतिष्ठा र विरासत == [[चित्र:Jo van Gogh-Bonger, by Woodbury and Page-2.jpg|thumb|upright|[[योहाना फन गोख-बोङ्गर]], सन् १८८९|alt=एक जवान महिलाको सहज अभिव्यक्ति र हल्का मुस्कानका साथ टाउकोको औपचारिक श्यामश्वेत तस्वीर]] सन् १८८० को दशकको अन्त्यतिर फन गोखको पहिलो प्रदर्शनीहरू पछि कलाकार, कला समीक्षक, व्यापारी र सङ्कलनकर्ताहरू माझ उनको प्रतिष्ठा निरन्तर बढ्दै गएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}</ref> सन् १८८७ मा, [[अँद्रे आन्तोन]]ले पेरिसको [[थिएटर लिब्र]]मा [[जर्ज सुरात]] र [[पल सिन्याक]]का कामहरूसँगै फन गोखका चित्रहरू पनि राखेका थिए भने तीमध्ये केही जुलियन टाङ्गुईले प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 305}}</ref> सन् १८८९ मा, अल्बर्ट ओरियरले ''ल मोदेरनिस्त इलुस्त्रे'' पत्रिकामा उनको कामलाई "आगो, तीव्रता र घाम" को विशेषता भएको भनी वर्णन गरेका थिए।<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 307}}</ref> जनवरी १८९० मा ब्रसेल्सको सोस्येते दे-आर्तिस्त एँदेपाँदाँ ({{भाषा-फ्रान्सेली|Société des Artistes Indépendants}}) मा उनका १० वटा चित्रहरू प्रदर्शन गरिएका थिए।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc=72}}</ref> फ्रान्सेली राष्ट्रपति [[सादी कार्नो|मारी फ्रँस्वा सादी कार्नो]] फन गोखको कामबाट प्रभावित भएको भनिएको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/08/27/van-gogh-not-unappreciated-lifetime-myth-busting-letter-shows/ |title=Van Gogh was not unappreciated in his lifetime, myth-busting letter shows |work=The Daily Telegraph |last=Furness |first=Hannah |date=27 August 2018 |access-date=7 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180908015803/https://www.telegraph.co.uk/news/2018/08/27/van-gogh-not-unappreciated-lifetime-myth-busting-letter-shows/ |archive-date=8 September 2018 |url-status=live }}</ref> फन गोखको मृत्युपछि, ब्रसेल्स, पेरिस, हेग र एन्टवर्पमा स्मृति प्रदर्शनीहरू आयोजना गरिएका थिए। उनका कामहरू ''[[ले भँ]]''मा छवटा चित्रहरू सहित धेरै उच्च-प्रोफाइल प्रदर्शनीहरूमा देखाइएका थिए भने सन् १८९१ मा ब्रसेल्समा एक पूर्वव्यापी प्रदर्शनी भएको थियो।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc=72}}</ref> सन् १८९२ मा [[ओक्तेभे मिर्बेउ]]ले लेखेका थिए, फन गोखको आत्महत्या कलाका लागि "एक असीमित दुखद क्षति थियो... यद्यपि जनता उनको भव्य अन्त्येष्टिमा भीड लागेनन् र बिचारा भिन्सेन्त फन गोख, जसको मृत्युको अर्थ प्रतिभाको एउटा सुन्दर ज्वाला निभ्नु हो, उनी आफ्नो जीवन जस्तै गुमनाम र उपेक्षित भएर मृत्युमा गए।"<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 305}}</ref> सन् १८९१ जनवरीमा उनका भाइ तेओको मृत्युले भिन्सेन्तको सबैभन्दा ठूलो र राम्रो पहुँच भएको समर्थकलाई गुमेको थियो।<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 310}}</ref> तेओकी विधवा योहान फन गोख-बोङ्गर बीसको दशककी डच महिला थिइन् जसले न त आफ्नो पतिलाई न त जेठाजुलाई धेरै समयदेखि चिनेकी थिइन्। उनले अचानक सयौँ चित्र, पत्र र रेखाचित्रहरूका साथै आफ्नो शिशु छोरा भिन्सेन्त विलेम फन गोखको हेरचाह गर्नुपर्ने भएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}</ref>{{efn|group=note|उनको पति परिवारको एकमात्र सहारा थिए, र योहानासँग पेरिसमा एउटा कोठा, केही फर्निचरका सामानहरू र जेठाजुका चित्रहरू मात्र बाँकी थिए, जसलाई त्यस समयमा "कुनै मूल्य नभएको" रूपमा हेरिन्थ्यो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://www.webexhibits.org/vangogh/memoir/nephew/1.html Memoirs of V.W. van Gogh]}}}} गोगाँ फन गोखको प्रतिष्ठा बढाउन सहयोग गर्ने पक्षमा थिएनन् र जोका भाइ एन्ड्रिज बोङ्गर पनि उनको कामको बारेमा खासै उत्साहित देखिएनन्।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}</ref> समीक्षकहरूमध्ये फन गोखका प्रारम्भिक समर्थकहरू मध्ये एक, ओरियरको सन् १८९२ मा २७ वर्षको उमेरमा [[टाइफाइड|टाइफाइड ज्वरो]]का कारण मृत्यु भएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}</ref> [[चित्र:Vincent Van Gogh 0013.jpg|thumb|right|upright|''त्रास्कोँ जाने बाटोमा चित्रकार'', अगस्ट १८८८ (दोस्रो विश्वयुद्धमा आगोले नष्ट भएको)|alt=एउटा परालको टोपी लगाएको मानिस, क्यानभास र पेन्टबक्स बोकेर, रूखले घेरिएको, पातहरू छरिएको ग्रामीण सडकमा देब्रेतिर हिँडिरहेको चित्र]] सन् १८९२ मा, [[एमिल बेर्नार]]ले [[पेरिस]]मा फन गोखको चित्रहरूको एउटा सानो एकल प्रदर्शनी आयोजना गरेका थिए भने [[जुल्याँ ताँगी]]ले फन-गोख-बोङ्गरबाट पठाइएका धेरै चित्रहरूसहित फन गोखका अन्य चित्रहरूलाई प्रदर्शनमा राखेका थिए। अप्रिल १८९४ मा, पेरिसको [[दुराँ-रुएल]] ग्यालरीले फन गोखको कलाकृतिहरूबाट १० वटा चित्रहरू बिक्रीको लागि स्वीकार गर्न सहमति जनाएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}</ref> सन् १८९६ मा, त्यतिबेलाका एक अज्ञात कला फाभिवादी विद्यार्थी चित्रकार [[हेनरी मातिस]]ले ब्रिटनीको बेल इल टापूमा जोन रसेलसँग भेट्न गएका थिए।<ref>{{sfnp| Spurling|1998|loc= 119–138}}</ref> <ref name=abc>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/rn/arts/booktalk/stories/s1430343.htm|title=अज्ञात मातिस&nbsp;... – पुस्तक वार्ता|last=हिलरी स्पर्लिङसँग अन्तर्वार्ता|date=८ जुन २००५|work=ABC Online|access-date=१ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20111012112023/http://www.abc.net.au/rn/arts/booktalk/stories/s1430343.htm|archive-date=१२ अक्टोबर २०११|url-status=live}}</ref> रसेल फन गोखको घनिष्ठ मित्र थिए; उनले मातिसलाई डच चित्रकारको कामसँग परिचित गराएर उनलाई फन गोखको एउटा रेखाचित्र दिएका थिए। फन गोखबाट प्रभावित भएर, मातिसले माटोको रङ्गको चित्रकला छोडेर चम्किला रङ्गहरू अपनाएका थिए।<ref name=abc/>{{sfnp|Spurling|1998|loc= 138}} सन् १९०१ मा पेरिसमा, बर्नहाइम-ज्युन ग्यालरीमा फन गोखको एउटा ठूलो पूर्वव्यापी प्रदर्शनी आयोजना गरिएको थियो जसले [[आन्द्रे देराँ]] र [[मौरिस द भ्लामिङ्क]]लाई उत्साहित तुल्याएको र फाभिवादको उदयमा योगदान पुर्‍याएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}</ref> सन् १९१२ मा कोलोनमा सोन्डरबुन्ड कलाकारहरूसँग, सन् १९१३ मा न्युयोर्कमा आर्मरी प्रदर्शनी, र सन् १९१४ मा बर्लिनमा महत्वपूर्ण समूह प्रदर्शनीहरू भएका थिए,<ref>{{sfnp|Dorn|Leeman|1990}}</ref> [[हेन्क ब्रेमर]] फन गोखको बारेमा सिकाउन र बोल्नमा महत्वपूर्ण भूमिकामा थिए,<ref>{{sfnp|Rovers|2007|loc= 262}}</ref> र उनले [[हेलेन क्रोलर-मुलर]]लाई फन गोखको कलासँग परिचित गराएका थिए जो उनको कामको एक अति उत्सुक सङ्ग्रहकर्ता बनेकी थिइन्।<ref>{{sfnp|Rovers|2007|loc= 258}}</ref> जर्मनेली अभिव्यञ्जनावादका प्रारम्भिक व्यक्तित्वहरू जस्तै [[एमिल नोल्डे]]ले फन गोखको कामप्रति ऋण स्वीकार गरेका थिए।<ref>{{sfnp|Selz|1968|p= 82}}</ref> फन गोखको प्रसिद्धि [[पहिलो विश्वयुद्ध]]भन्दा पहिले [[अस्ट्रिया]] र [[जर्मनी]]मा सर्वप्रथम शिखरमा पुगेको थियो,<ref>{{sfnp|Weikop|2007|loc= 208}}</ref> जसमा उनको पत्रहरूको तीन खण्डमा १९१४ मा प्रकाशनले सहयोग पुर्‍याएको थियो।<ref>{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 867}}</ref> उनका पत्रहरू अभिव्यञ्जनात्मक र साहित्यिक छन् भने यी पत्रहरूलाई १९औँ शताब्दीको आफ्नो प्रकारको अग्रणी लेखाइको रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}}</ref> यी पत्रहरूले फन गोखको एउटा शक्तिशाली पौराणिक कथाको सुरुवात गर्दछ जसमा उनलाई एक तीव्र र समर्पित चित्रकारको रूपमा उल्लेख गरि आफ्नो कलाको लागि कष्ट भोगेको र युवावस्थामै मृत्युवरण गरेको भनी वर्णन गर्दछ।<ref>{{sfnp|Pomerans|1997|loc= x}}</ref> सन् १९३४ मा, उपन्यासकार [[अर्भिङ स्टोन]]ले फन गोखको जीवनमा आधारित एउटा जीवनीपरक उपन्यास लेखे जसको शीर्षक थियो ''[[लस्ट फर लाइफ (उपन्यास)|लस्ट फर लाइफ]]'' राखिएको थियो जुन फन गोखका भाइ तेओलाई लेखेको पत्रहरूमा आधारित थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0994883/|title=भिन्सेन्त फन गोखका लागि IMDb|website=IMDb|access-date=९ मे २०१९|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527102007/https://www.imdb.com/name/nm0994883/|archive-date=२७ मे २०१९|url-status=live}}</ref> यस उपन्यास र सन् १९५६ को यसै नामको चलचित्रले उनको प्रसिद्धिलाई अझै वृद्धि गरेको देखिन्छ। संयुक्त राज्यहरूमा स्टोनले अनुमान लगाएअनुसार, उनको अप्रत्याशित सर्वाधिक बिक्री भएका पुस्तक भन्दा पहिले केही सय मानिसहरूले मात्र फन गोखको बारेमा सुनेका थिए।<ref>{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xii}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=dlhn_Kxgm8g | archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211114/dlhn_Kxgm8g| archive-date=१४ नोभेम्बर २०२१ | url-status=live|title=अर्भिङ स्टोन अन्तर्वार्ता |work= Day at Night|first=जेम्स |last=डे |date=२३ अप्रिल १९७४ |access-date=२ अगस्ट २०१७}}</ref> ===फन गोख सङ्ग्रहालय=== {{मुख्य|फन गोख सङ्ग्रहालय}} [[चित्र:Weesp and Amsterdam (Netherland, June 2020) - 7 (50550627911).jpg|thumb|फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम]] फन गोखको भतिजा [[भिन्सेन्त विलेम फन गोख]] (सन् १८९०–१९७८),<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 253}}</ref> ले आफ्नी आमाको मृत्यु सन् १९२५ मा भएपछि उनीसँग सम्बन्धित सबै सम्पत्तिको उत्तराधिकारी बनेका थिए। सन् १९५० को दशकको प्रारम्भमा उनले चार खण्ड र धेरै भाषाहरूमा प्रस्तुत पत्रहरूको पूर्ण संस्करणको प्रकाशनको व्यवस्था गरेका थिए। त्यसपछि उनले सम्पूर्ण सङ्ग्रह खरीद गर्न र राख्नको लागि एउटा फाउन्डेसनलाई अनुदान दिन डच सरकारसँग वार्ता सुरु गरेका थिए।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 252}}</ref> तेओका छोरा विलेम फन गोखले कलाकृतिहरू सम्भवतः उत्तम अवस्थाहरूमा प्रदर्शित गरिनेछन् भन्ने उद्देश्यले यो परियोजनाको योजना बनाएका थिए। यो परियोजना सन् १९६३ मा सुरु भएको थियोे जहाँ वास्तुकार [[खेरित रितभेल्त]]लाई यसको डिजाइनको जिम्मा दिइएको र सन् १९६४ मा उनको मृत्युपछि [[किशो कुरोकावा]]ले उक्त जिम्मेवारी सम्हालेका थिए।<ref name=nga>{{citation |url=http://www.nga.gov/exhibitions/vgmsm.shtm |title=भान गोगको भान गोगहरू: भान गोग संग्रहालय |date=४ अक्टोबर १९९८ |publisher=नेसनल ग्यालेरी अफ आर्ट |access-date=२३ अप्रिल २०११ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529195527/http://www.nga.gov/exhibitions/vgmsm.shtm |archive-date=२९ मे २०१० |url-status=live }}</ref> सन् १९६० को दशकभरि काम प्रगतिमा रह्यो र यसको भव्य उद्घाटनको लागि सन् १९७२ को वर्षलाई लक्षित गरिएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 253}}</ref> [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] सन् १९७३ मा एम्स्टर्डमको [[म्युजियमप्लेन]] मा खुलेको थियो,<ref>{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xiii}}</ref> यो राइक्सम्युजियमपछि नेदरल्यान्ड्सको दोस्रो सबैभन्दा लोकप्रिय सङ्ग्रहालय बन्न सफल भएको थियो नहाँ नियमित रूपमा वार्षिक १५ लाखभन्दा बढी आगन्तुकहरू आउने गर्दथे। सन् २०१५ मा यसले कीर्तिमानी १९ लाख आगन्तुकहरू पाएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.at5.nl/artikelen/150751/bezoekersrecords_voor_van_gogh_museum_en_nemo|title=Bezoekersrecords voor Van Gogh Museum en NEMO|date=१५ डिसेम्बर २०१५|language=डच|work=AT5|access-date=४ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20160721082453/http://www.at5.nl/artikelen/150751/bezoekersrecords_voor_van_gogh_museum_en_nemo|archive-date=२१ जुलाई २०१६|url-status=live}}</ref> यस सङ्ग्रहालयमा ८५ प्रतिशत आगन्तुकहरू अन्य देशहरूबाट आएका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/culture-professionals-network/2015/sep/01/van-gogh-museum-chief-axel-ruger-interview|title=फन गोख सङ्ग्रहालय प्रमुख: हाम्रो आयका स्रोतहरू विविधीकरण गर्नु महत्वपूर्ण छ|last=Caines|first=Matthew|date=१ सेप्टेम्बर २०१५|work=द गार्डियन|access-date=४ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826101634/https://www.theguardian.com/culture-professionals-network/2015/sep/01/van-gogh-museum-chief-axel-ruger-interview|archive-date=२६ अगस्ट २०१६|url-status=live}}</ref> == टिप्पणीहरू == {{Reflist|group=note}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{sister project links|auto=1}} * [http://www.vggallery.com/ भिन्सेन्त फन गोख चित्र सङ्ग्राहलय], फन गोखका पत्र तथा कार्यहरूको सम्पूर्ण विवरण * [http://vangoghletters.org/ फन गोखद्वारा लिखित पत्रहरू] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20121025195053/http://vangoghletters.org/vg/ |date=2012-10-25 }} * [http://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/van-gogh.html/ भिन्सेन्त फन गोख] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170920143009/https://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/van-gogh.html/ |date=2017-09-20 }} शिक्षण कार्यक्रम * {{Gutenberg author | id=40599}} * {{Internet Archive author |sname=Vincent van Gogh}} * {{Librivox author |id=6171}} * {{IMDB name}} [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोख]] [[श्रेणी:सन् १८५३ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् १८९० मा मृत्यु]] [[श्रेणी:चित्रकारहरू]] [[श्रेणी:पुरुष आत्महत्या]] n4b2cx3jgk8v48zspb1rd4fzfijqqr3 1354531 1354530 2026-05-07T14:29:12Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1354531 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = भिन्सेन्त फन गोख | image = Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg | alt = A head and shoulders portrait of a thirty something man, with a red beard, facing to the left | caption = सन् १८८७ मा गोखद्वारा बनाइएको उनको आत्म प्रतिमा जसलाई सिकागो कला संस्थानमा राखिएको छ। | birth_name = भिन्सेन्त विलम फन गोख | birth_date = {{Birth date|1853|3|30|df=y}} | birth_place = जुन्दार्त, नेदरल्यान्ड्स | death_date = {{Death date and age|df=yes|1890|7|29|1853|3|30}} | death_place = ओभेर-सुर-वाज, फ्रान्स | death_cause = गोली हानी आत्महत्या | resting_place = ओभेर-सुर-वाज, फ्रान्स | resting_place_coordinates = {{Coord|49.07531|2.17894|type:landmark_region:FR|format=dms|display=inline}} | movement = उत्तर-प्रभावोत्पादी | education = | field = चित्रकारिता, स्थिर-जीवन अङ्कन, आकृति र भूदृश्य चित्रहरू | family = [[तेओ फन गोख]] (भाइ) | notable_works = {{ubl|''[[सिन होर्निक|सिन होर्निक चित्र शृङ्खला]]'' (सन् १८८२-८३)|''[[आलु भक्षक]]'' (सन् १८८५)|''सूर्यमुखी फूलहरूको शृङ्खला चित्रण'' (सन् १८८७)|''[[आर्लेमा सुत्नेकोठा]]'' (सन् १८८८)|''[[तारामय रात]]'' (सन् १८८९)|''[[डाक्टर गासेको आकृति]]'' (सन् १८९०)|''[[कागहरू रहेको गहुँबारी]]'' (सन् १८९०)|''सियोस्ता'' (सन् १८९०)|''उभेरको गृजाघर'' (सन् १८९०)|''|''[[दुःखी वृद्ध मानिस]]'' (सन् १८९०)}} }} '''भिन्सेन्त विलम फन गोख''' ({{IPA-nl|ˈvɪnsɛnt ˈʋɪləm vɑn ˈɣɔx|lang|Nl-Vincent_van_Gogh.ogg}} (३० मार्च १८५३ – २९ जुलाई १८९०) एक नेदरल्यान्डेेेली उत्तर प्रभावोत्पादी चित्रकार थिए। उनी मरणोपरान्त पश्चिमी कला इतिहासमा सबैभन्दा प्रसिद्ध र प्रभावशाली व्यक्तित्वहरू मध्ये एक थिए। सानै उमेरदेखि चित्रकला सुरु गरेका उनले बीसको दशकको मध्यपछि आफ्नो जीवनको अन्तिम दुई वर्षमा असङ्ख्य प्रसिद्ध चित्रहरू चित्रित गरेका थिए। उनीद्वारा बनाइएका अधिकांश चित्रहरूमा भूपरिदृश्य, सूर्यमुखी, गहुँको खेतहरू आदि समावेश छन्। एक दशकको अवधिमा उनले २,१०० भन्दा बढी चित्रहरू बनाए जसमा ८६० तेल चित्र, १,३०० भन्दा बढी जलनाला, रेखाचित्र तथा भूदृश्यहरू समावेश छन्। उनका प्रारम्भिक कार्यहरू अधिकतम स्थिर जीवन र कृषक श्रमिकहरूको चित्रणमा रङ्गहरूद्वारा सङ्केत गरिएको थियो जसले उनका पछिका चित्रकर्महरूलाई त्यसबाट छुट्टाएको थियो। व्यावसायिक रूपमा असफल भएपनि उनले बनाएका चित्रहरू निकै प्रसिद्ध रहेका छन्।<ref>Tralbaut (1981), 286,287</ref><ref>Hulsker (1990), 390</ref> लामो समयदेखि मानसिक रोगबाट पीडित उनले ३७ वर्षको उमेरमा आत्महत्या गरेका थिए। एक उच्चमध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मिएका उनी आफ्नो बाल्यकालदेखिनै शान्त, गम्भीर र विचारशील थिए। युवावस्थामा उनले एक कला व्यवसायिकको रूपमा काम गरेका थिए भने यस क्रममा उनले थुप्रै ठाउँहरूको यात्रा पनि गरेका थिए। तर लन्डनमा स्थानान्तरण भएपछि उनी निकै उदास बनेका थिए। त्यसपछिका दिनहरूमा उनी धार्मिक रूपमा सक्रियता देखाउँदै दक्षिणी बेल्जियममा सेवकको रूपमा समय बिताएका थिए। सन् १८८१ मा आफ्ना आमाबुबासँग घर फर्किनुपूर्व उनले कलामा आधुनिकतावादी प्रवृत्तिहरूको बारेमा थुप्रै जानकारीहरू लिइसकेका थिए र सोही वर्षबाट उनले चित्रकर्म सुरु गरेका थिए। सन् १८८१ मा, चित्रकारिता सुरु गर्नुपूर्व उनी अस्वस्थ बनेका थिए। उनका भाइ तेओले उनलाई आर्थिक रूपमा समर्थन गरेका थिए भने उनीहरू दुवैले मिलेर आफ्ना परिवारजन तथा परिचित मानिसहरूलाई लामो पत्राचार गरेका थिए। सन् १८८६ मा उनले पेरिस बसाइँसराइ गरि एमिल बेर्नार र [[पल गोगाँ]] जस्ता ''[[आभँ-गार्द|अग्रगामी]]'' सदस्यहरूलाई भेटेका थिए जसले प्रभाववादी संवेदनशीलताको विरुद्धमा प्रतिक्रिया दिइरहेका थिए। उनको काम विकसित हुँदै जाँदा उनले स्थिर जीवन र स्थानीय परिदृश्यहरूका लागि एउटा नयाँ दृष्टिकोण सिर्जना गरेका थिए। उनका चित्रहरू चम्किलो रङ्गका हुँदै गएको र उनले एउटा यस्तो शैली विकास गरे जुन सन् १८८८ मा फ्रान्सको दक्षिणमा पर्ने [[आर्लेस]] बसाइका क्रममा पूर्ण रूपमा साकार भएको थियो। यस अवधिमा उनले [[जैतूनका रूखहरू (फन गोख शृङ्खला)|जैतूनका रूख]]हरू, [[गहुँ खेत (फन गोख शृङ्खला)|गहुँका खेत]]हरू र [[सूर्यमुखी (फन गोख शृङ्खला)|सूर्यमुखी]] फूलकन शृङ्खलाहरू समावेश गर्न आफ्ना विषयवस्तुहरूलाई फराकिलो बनाएका थिए। फन गोख मानसिक रोगका लहरहरू र भ्रमबाट पीडित रहेको भएतापनि उनी आफ्नो मानसिक स्थिरताको बारेमा चिन्तित थिए। उनले प्रायः आफ्नो शारीरिक स्वास्थ्यलाई बेवास्ता गर्दथे भने उनले राम्रोसँग खाना नखाने र अत्यधिक रक्सी पिउने गर्दथे। गोगाँसँगको उनको मित्रता छुरा प्रहारको विवादपछि समाप्त भएको थियो जब क्रोधमा उनले आफ्नै देब्रे कानको एक भाग काटेका थिए। त्यसपछि उनले साँ-रेमी सहितका मानसिक अस्पतालहरूमा समय बिताएका थिए। अस्पतालबाट फर्किएर पेरिस नजिकैको ओभेर-सुर-वाजमा सरेपछि, उनी [[होमियोप्याथी चिकित्सा पद्धती|होमियोप्याथिक]] चिकित्सक [[पल गासे]]को रेखदेखमा आएका थिए। उनको डिप्रेसन जारी रहेको र सन् १८९० जुलाई २७ का दिन उनले आफ्नै छातीमा आफैले गोली हानेका थिए। त्यसको दुईदिनपछि चोटका कारण उनको मृत्यु भएको थियो। फन गोख आफ्नो जीवनकालमा असफल बनेका र उनलाई पागल र असफल व्यक्तिको रूपमा पनि लिइने गरिन्थ्यो। आफ्नो आत्महत्यापछि उनी प्रसिद्ध हुँदै गएका र सार्वजनिक कल्पनामा एक सर्वोत्कृष्ट "गलत बुझिएको प्रतिभाशाली" व्यक्तिको रूपमा अवस्थित छन्, यस्तो कलाकार "जहाँ पागलपन र रचनात्मकताका कुराहरू आपसमा जोडिन्छन्"।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 9}}</ref> २०औँ शताब्दीको प्रारम्भमा उनको चित्रकला शैलीका तत्वहरू [[फोभिवाद]] र जर्मन अभिव्यक्तिवादीहरूद्वारा आत्मसात गरिएपछि उनको ख्याति बढ्न थालेको थियो। उनले पछिल्ला दशकहरूमा व्यापक आलोचनात्मक, व्यावसायिक र लोकप्रिय सफलता प्राप्त गरेका र उनलाई एक महत्त्वपूर्ण तर दु:खद चित्रकारको रूपमा सम्झिने गरिन्छ। यस्तो खालको समस्याग्रस्त व्यक्तित्वले पीडित कलाकारको रसरङ्गमय आदर्शलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। == जीवनी == ===प्रारम्भिक वर्षहरू=== भिन्सेन्त विलेम फन गोखको जन्म सन् १८५३ मार्च ३० का दिन मा नेदरल्यान्ड्सको प्रायः क्याथोलिक प्रान्त उत्तरी ब्राबान्ट को चुन्डेर्टमा भएको थियो।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= 1}} उनी तेओदोरस फन गोख (सन् १८२२–१८८५), जो डच रिफर्म्ड चर्चका एक मन्त्री थिए र उनकी पत्नी अन्ना कोर्नेलिया कार्बेन्टस (सन् १८१९–१९०७) को सबैभन्दा जेठो जीवित सन्तान थिए। फन गोखलाई उनको हजुरबुबा र आफू जन्मिनुभन्दा ठीक एक वर्ष अगाडि मृत जन्मिएको एउटा भाइको नाम दिइएको थियो।{{efn|group=note|यो सुझाव गरिएको छ कि आफ्नो मृत जेठो दाजुसँग एउटै नाम पाउनुले युवा कलाकारमा गहिरो मनोवैज्ञानिक प्रभाव पारेको हुन सक्छ र उनको कलाका तत्वहरू, जस्तै पुरुष व्यक्तिहरूको जोडीको चित्रण, यससँग सम्बन्धित हुनसक्छ।{{sfnp|Lubin|1972|loc=82–84}}}} उनका हजुरबुबा, भिन्सेन्त (सन् १७८९–१८७४), एक प्रख्यात कला व्यापारी र सन् १८११ मा लिडेन विश्वविद्यालयबाट धर्मशास्त्रमा स्नातक धारक थिए। यी भिन्सेन्तका छ जना छोराहरू जसमध्ये तीन जना कला व्यापारी भए र उनको नाम उनको मामाको नामबाट राखिएको हुन सक्छ, जो एक मूर्तिकार थिए (सन् १७२९–१८०२)।{{sfnp|Erickson|1998|loc= 9}} फन गोखकी आमा [[हेग]]को एक सम्पन्न परिवारबाट आएकी थिइन्।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 14–16}} उनका बुबा एक मन्त्रीका कान्छा छोरा थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 59}} उनीहरूको भेट अन्नाकी कान्छी बहिनी, कोर्नेलियाले थियोडोरसका जेठो भाइ भिन्सेन्त (सन्त) सँग विवाह गरेपछि भएको थियो। फन गोखका आमाबुबाको विवाह मे १८५१ मा भएपछि उनीहरू चुन्डर्टमा सरेका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 18}} उनका भाइ तेओको जन्म १ मे १८५७ मा भएको थियो। त्यहाँ अर्को भाइ, [[कोर फन गोख|कोर्नेलिस]] (जसलाई "कोर" भनिन्छ), र तीन बहिनीहरू: एलिजाबेथ, अन्ना र [[विल फन गोख|विल]] थिए। आफ्नो जीवनका अन्तिम वर्षहरूमा फन गोख बहिनी विल र कान्छा भाइ तेओसँग मात्र सम्पर्कमा रहेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 16}} थियोडोरसको मन्त्रीको तलब निकै थोरै रहेतापनि चर्चले परिवारलाई घर, एउटी नोकर्नी, दुई भान्से, एक माली, एउटा गाडी र घोडा पनि उपलब्ध गराउँथ्यो; उनकी आमा अन्नाले बच्चाहरूमा परिवारको उच्च सामाजिक स्थिति कायम राख्ने कर्तव्य अन्तर्निहित गराएकी थिइन्।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 31–32}} फन गोख एक गम्भीर र विचारशील बालक थिए।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 13}} उनलाई प्रारम्भिक शिक्षा घरमानै उनकी आमा र एकजना महिलाबाट प्राप्त गरेका थिए भने सन् १८६० मा उनलाई गाउँको विद्यालयमा पढ्न पठाइएको थियो। सन् १८६४ मा, उनलाई जेभेनबर्जेनमा एउटा आवासीय विद्यालयमा राखियो,{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 25–35}} जहाँ उनले आफूलाई त्यागिएको महसुस गरे र उनले घर फर्कन अभियान चलाएका थिए। यसको सट्टा, सन् १८६६ मा, उनका आमाबुबाले उनलाई [[टिलबर्ग]] को माध्यमिक विद्यालय पठाएको भएतापनि उनी त्यहाँपनि अत्यधिक दु:खी बनेका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc=45–49}} कलाप्रतिको उनको रुचि सानै उमेरबाटनै सुरु भएको थियो। उनलाई बाल्यकालमा उनकी आमाले चित्र बनाउन प्रोत्साहित गरिन्,{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc=36–50}} जसकारण उनका प्रारम्भिक चित्रहरू अभिव्यञ्जक रहेतापनि {{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 25–35}} यी कलाकृतिलाई उनका पछिल्ला कामहरूको तीव्रतासँग तुलना गर्न सकिँदैन।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=8–9}} पेरिसका एकजना सफल कलाकार कन्स्ट्यान्ट कोर्नेलिस हाइस्मान्स टिलबर्गका विद्यार्थीहरूलाई पढाउँदथे। फन गोखको गहिरो दु:खले पाठहरूलाई ओझेलमा पारेको देखिन्थ्यो, जसको थोरै प्रभाव परेको थियो।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 48}} मार्च १८६८ मा, उनी अचानक घर फर्किएका थिए। उनले पछि लेखेको एक पत्रमा उनले आफ्नो युवावस्थालाई "कठोर, चिसो र बाँझो" भनेर उल्लेख गरेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let403/letter.html Letter 403]|ps= . Vincent to Theo van Gogh, Nieuw-Amsterdam, on or about Monday, 5 November 1883.}} जुलाई १८६९ मा, फन गोखका काका सेन्टले उनलाई हेगस्थित कला व्यापारीहरूको संस्था [[गोपिल ए कम्पनी]]मा एउटा पद मिलाइदिएका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc=20}} सन् १८७३ मा आफ्नो प्रशिक्षण पूरा गरेपछि, उनलाई साउथह्याम्प्टन स्ट्रिटमा रहेको गोपिलको लन्डन शाखामा सरुवा गरियो र उनले [[स्टकवेल]]को ८७ ह्याकफोर्ड रोड मा डेरा लिएका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let007/letter.html Letter 007]|ps= . Vincent to Theo van Gogh, The Hague, Monday, 5 May 1873.}} यो फन गोखका लागि खुसीको समय थियो; उनी काममा सफल थिए र २० वर्षको उमेरमा आफ्ना पिताभन्दा बढी कमाउँथे। तेओकी पत्नी फन गोख-बोङ्गरले पछि टिप्पणी गरेअनुसार यो भिन्सेन्तको जीवनको सबैभन्दा राम्रो वर्ष थियो। उनी आफ्नी घरबेटीकी छोरी युजेनी लोयरसँग प्रेममा परे, तर उनले आफ्नो भावना व्यक्त गरेपछि युजेनीले उनको प्रस्तावलाई अस्वीकार गरेकी थिइन्। उनले गोप्य रूपमा एकजना पूर्व डेरावालसँग विवाहको प्रतिज्ञा गरेकी थिइन्। यो घटना पछि उनी एक्लो र धार्मिक रूपमा कट्टर बन्दै गएका थिए। उनका पिता र काकाले सन् १८७५ मा पेरिसमा उनको सरुवाको व्यवस्था मिलाए, जहाँ उनी कला व्यापारीहरूले कलालाई वस्तुकरण गर्ने जस्ता मुद्दाहरूप्रति असन्तुष्ट बनेको एक वर्षपछि उनलाई त्यहाँबाट बर्खास्त गरिएको थियो।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 35–47}} [[चित्र:Cuesmes JPG001.jpg|thumb|केसमेस स्थित फन गोखको घर; त्यहाँ रहँदा नै उनले कलाकार बन्ने निर्णय गरेका थिए|alt=Photo of a two-storey brick house on the left partially obscured by trees with a front lawn and with a row of trees on the right]] अप्रिल १८७६ मा, उनी राम्जगेटको एउटा सानो आवासीय विद्यालयमा सहायक शिक्षकको रूपमा बेतलबी काम गर्न इङ्ल्यान्ड फर्किएका थिए। जब विद्यालयका मालिक मिडिलसेक्सको आइलवर्थमामा सरे तब फन गोख पनि उनीसँगै गएका थिए।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xxvii}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let088/letter.html Letter 088]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Isleworth, Friday, 18 August 1876.}} यो व्यवस्था सफल हुन नसकेपछि उनले त्यो स्थान छोडेर एक मेथोडिस्ट पादरीको सहायक बनेका थिए।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc=47–56}} यसैबीच उनका आमाबुबाले एटेनमा बसाइँसराइ गरेका थिए। {{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 113}} सन् १८७६ मा उनी क्रिसमसको समयमा छ महिनाका लागि घर फर्किए र डोर्डरेक्टको एउटा पुस्तक पसलमा काम सुरु गरेका थिए। उनी उक्त पदमा खुसी थिएनन् र आफ्नो समय चित्रहरू कोर्न वा बाइबलका अंशहरूलाई अङ्ग्रेजी, फ्रान्सेली र जर्मन भाषामा अनुवाद गर्नमा बिताउँथे।{{sfnp|Callow|1990|loc=54}} उनी इसाई धर्ममा तल्लीन बनेर थप रूपमा धर्मपरायण र वैरागी बन्दै गएका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 146–147}} त्यस समयका उनका कोठाका साथी पाउलस फन गोर्लिट्जका अनुसार, फन गगले मासु नखाने र खानेकुराहरू पनि एकदमै कम खाने गर्दथे।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 175}} आफ्नो धार्मिक विश्वास र पादरी बन्ने इच्छालाई समर्थन गर्न सज् १८७७ मा परिवारले उनलाई एम्स्टर्डममा रहेका उनका सम्मानित धर्मशास्त्री काका [[योहानेस स्ट्रिकर]]सँग बस्न पठाएका थिए।{{refn|{{harvp|McQuillan|1989|loc= 26}}; {{harvp|Erickson|1998|loc= 23.}}}} फन गोखले [[एम्स्टर्डम विश्वविद्यालय]]को धर्मशास्त्र प्रवेश परीक्षाको तयारी गरेतापनि{{sfnp|Grant|2014|p= 9}} उनी परीक्षामा असफल भइ जुलाई १८७८ मा काकाको घर छोडेका थिए। उनले ब्रसेल्स नजिकैको [[लाकेन]]मा रहेको एक [[प्रोटेस्टेन्ट सम्प्रदाय|प्रोटेस्टेन्ट]] मिसनरी विद्यालयमा तीन महिनाको पाठ्यक्रम लिए तर त्यसमा पनि उनी असफल बनेका थिए।{{sfnp|Hulsker|1990|loc=60–62, 73}} जनवरी १८७९ मा, उनले बेल्जियमको कोइला खानी क्षेत्रको श्रमिक बस्ती [[बोरिनाज]]को [[पेटिट-वासम्स]]{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 101}} मा मिसनरीको रूपमा पदभार ग्रहण गरेका थिए। आफ्नो गरिब समुदायप्रति समर्थन देखाउन उनले बेकरीको आफ्नो आरामदायी डेरा एक घरबारविहीन व्यक्तिलाई दिए र आफैँ एउटा सानो झुपडीमा सरे, जहाँ उनी परालमा सुत्ने गर्दथे।{{sfnp|Fell|2015|loc=17}} उनको सामान्य जीवनशैलीले चर्चका अधिकारीहरूलाई खुसी पार्न सकेन, जसले उनलाई "पादरी पदको गरिमालाई कम आँकेको" भन्दै बर्खास्त गरिदिएका थिए। त्यसपछि उनी ब्रसेल्स सम्मको {{convert|75|km|mi}} पैदल यात्रा गरी{{sfnp|Callow|1990|loc=72}} बोरिनाजको [[केसमेस]]मा केही समय बसे, तर अन्ततः आमाबुबाको दबाब आएर उनी एटेनस्थित घर फर्किएका थिए। उनी त्यहाँ मार्च १८८० सम्म बसे,{{efn|group=note|हुल्स्करले सुझाव दिएअनुसर फन गोख यस अवधिमा बोरिनाज गएर त्यसपछि पुनः एटेन फर्किएका थिए।{{sfnp|Geskó|2006|loc=48}}}} जसले गर्दा उनका आमाबुबामा चिन्ता र निराशा पैदा भएको थियो। उनका पिता विशेषगरी निराश थिए र उनले आफ्नो छोरालाई गिलको पागलखानामा भर्ना गर्न सल्लाह दिएका थिए।{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 209–210, 488–489}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let186/letter.html Letter 186]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Etten, Friday, 18 November 1881.}}{{efn|group=note|हेर्नुहोस् जान हुल्स्करको भाषण ''The Borinage Episode and the Misrepresentation of Vincent van Gogh,'' Van Gogh Symposium, 10–11 May 1990.{{sfnp|Erickson|1998|loc= 67–68}}}} फन गोख अगस्ट १८८० मा केसमेस फर्किए, जहाँ उनी अक्टोबरसम्म एक कोइला खानीका मजदुरसँग बसेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let156/letter.html Letter 156]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Cuesmes, Friday, 20 August 1880.}} तेओले उनलाई गम्भीरताका साथ कला क्षेत्रमा लाग्न दिएको सुझावपछि उनले आफ्नो वरपरका मानिसहरू र दृश्यहरूमा रुचि राख्न थाले र तिनलाई रेखाचित्रहरूमा रुपान्तरण गर्न सुरु गरेका थिए। सोही वर्षको अन्त्यतिर उनी ब्रसेल्स गए, जहाँ उनले तेओको सिफारिसमा डच कलाकार [[विलेम रोएलओप्स]]सँग अध्ययन गरेका थिए। रोएलओप्स नै उनलाई ''एकेडेमीक रोयल दे बेक्स आर्ट''मा भर्ना हुन प्रोत्साहित गरेका थिए। उनले नोभेम्बर १८८० मा एकेडेमीमा नाम दर्ता गराए, जहाँ उनले शरीर रचना र छायाङ्कन तथा परिप्रेक्ष्यका मानक नियमहरूको अध्ययन गरेका थिए।{{sfnp|Tralbaut|1981|loc= 67–71}} {{clear}} === मृत्यु === [[चित्र:Vincent-van-gogh-echo-pontoisien-august7-1890.jpg|thumb|७ अगस्ट १८९० बाट फन गोखको मृत्युको बारेमा लेख|alt=फन गोखको मृत्युको १९औँ शताब्दीको पत्रिकाको घोषणाको तस्वीर]] २७ जुलाई १८९० (आइतबार), ३७ वर्षको उमेरमा, फन गोखले [[रिभल्बर]]ले आफ्नो छातीमा गोली हानेका थिए।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 342–343}} उक्त गोलीकाण्ड उनले चित्रकला गरिरहेको गहुँको खेतमा वा स्थानीय गोठमा भएको हुन सक्ने अनुमान गरिन्छ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 669}} रिभल्भरबाट हानिएको गोलीलाई करङको एउटा भाटाले मोडेको र आन्तरिक अङ्गहरूमा कुनै स्पष्ट क्षति नगरी उसको छातीबाट छिरेको र उक्त गोली सम्भवतः उनको मेरुदण्डले रोकिएको थियो। गोलीबाट घाइते बनेका फन गोख हिँडेरै [[ओबेर्ज राभु]]सम्म फर्कन सफल भए, जहाँ दुईजना डाक्टरहरूले उनको उपचार गरेका थिए। तीमध्ये एकजना डाक्टर गासेले, सन् १८७० को [[फ्रान्स-जर्मनी युद्ध]]मा युद्ध चिकित्सकको रूपमा सेवा गरेका थिए र उनीसँग गोली लागेको घाउको व्यापक ज्ञान थियो। भिन्सेन्तलाई रातको समयमा डाक्टर गासेका छोरा पल लुई गासे र रेखदेख गर्ने व्यक्ति आर्थर रावोक्सले हेरचाह गरेका थिए। भोलिपल्ट बिहान, तेओ आफ्नो दाइको छेउमा हतारिएर आइपुगेका र त्यतिबेला उनको स्वस्थ्य अवस्था केही सामान्य भएतापनि त्यसको केही घण्टाभित्रै भिन्सेन्को स्वास्थ्य बिग्रन थालेको थियो। घाउबाट भएको सङ्क्रमणबाट उनी अत्याधिक पीडामा थिए। २९ जुलाई मङ्गलबार बिहान सबेरै उनको मृत्यु भएको थियो। तेओका अनुसार, भिन्सेन्तको अन्तिम शब्दहरू यस प्रकार छन्: "यो उदासी सधैँभरि रहिरहने छ"।{{refn|{{harvp|Sweetman|1990|loc= 342–343}}; {{harvp|Hulsker|1980|loc=480–483.}}}}<ref>[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5703399s "La misère ne finira jamais", Études, 1947, p. 9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161122024925/http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5703399s |date=22 November 2016 }}, Bibliothèque nationale de France, département Philosophie, histoire, sciences de l'homme, D-33939"La tristesse durera toujours", François-Bernard Michel, ''La face humaine de Vincent Van Gogh'', Grasset, 3 November 1999, {{ISBN|978-2-246-58959-4}}</ref><ref>{{cite web |first1= Theodorus |last1= van Gogh |title= Letter from Theo van Gogh to Elisabeth van Gogh Paris, 5 August 1890 |publisher= Webexhibits.org |access-date= 28 April 2015 |url= http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/etc-Theo-Lies.htm |quote= he said, "La tristesse durera toujours" [The sadness will last forever] |archive-url= https://web.archive.org/web/20110624060011/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/etc-Theo-Lies.htm |archive-date= 24 June 2011 |url-status= live }}</ref> [[चित्र:Graves of Vincent and Théodore Van Gogh.jpg|thumb|भिन्सेन्त र तेओको समाधिस्थल|alt=दुई चिहान र दुई चिहानका ढुङ्गाहरू सँगै; हरियो पातहरूको ओछ्यान पछाडि, भिन्सेन्त र तेओ फन गोखका अवशेषहरू बोकेका छन्, जहाँ तिनीहरू ओभेर-सुर-वाजको चिहानमा गाडिएको थियो। बायाँपट्टिको ढुङ्गामा लेखिएको छ: Ici Repose Vincent van Gogh (1853–1890) र दायाँपट्टिको ढुङ्गामा लेखिएको छ: Ici Repose Theodore van Gogh (1857–1891)]] फन गोखलाई ३० जुलाईमा ओभेर-सुर-वाजको नगरपालिकाको समाधिस्थलमा गाडिएको थियो। अन्त्येष्टिमा तेओ फन गोख, [[आन्द्रिएस बोङ्गेर]], [[चार्ल्स लाभल]], [[लुसियन पिसारो]], इमिल बेर्नार, जुलियन ताँगी र पल गासे लगायत बीस जना परिवारका सदस्यहरू, साथीहरू र स्थानीयहरू सहभागी थिए। तेओ [[भिरिङ्गी]]बाट पीडित थिए र उनको दाइको मृत्यु पछि उनको स्वास्थ्य झन् बिग्रन थालेको थियो। आफ्ना दाइलाई गुमाएपछि शोकले भरिएका तेओको मृत्यु भिन्सेन्तको मृत्यु भएको ६ महिनामा भएको थियो। तेओको मृत्यु २५ जनवरी १८९१ मा [[डेन दोल्देर]]मा भएको थियो।{{refn|{{harvp|Hayden|2003|loc=152}}; {{harvp|Van der Veen|Knapp|2010|loc=260–264.}}}} सन् १९१४ मा [[योहान्ना फन गोख-बोङ्गेर|यो फन गग-बोङ्गेर]]ले तेओको शवलाई उत्खनन गरी उट्रेचबाट ओभेर-सुर-वाजमा भिन्सेन्तको समाधिस्थल नजिक पुन: गाड्न ल्याएकी थिइन्।{{sfnp|Sweetman|1990|loc= 367}} फन गोखको स्वास्थ्यको प्रकृति र उनको काममा यसको प्रभावको बारेमा धेरै बहसहरू भएका छन् र धेरै पुरानो रोग निदानहरू प्रस्ताव गरिएका छन्। यस सम्बन्धित सर्वसम्मतिले जनाएअनुसार, फन गोखलाई सामान्य कार्य अवधिको साथ एक एपिसोडिक अवस्था थियो।{{sfnp|Arnold|2004}} पेरीले सन् १९४७ मा पहिलोपटक [[द्विध्रुवी विकार]]को सुझाव दिएका थिए,{{sfnp|Perry|1947}} र यसलाई मनोचिकित्सक हेम्फिल र ब्लुमरले समर्थन गरेका छन्।{{sfnp|Hemphill|1961}}{{sfnp|Blumer|2002}} बिग्रिँदै गएको स्वस्थ्यको निदान जे भए पनि, उनको अवस्था सम्भवतः कुपोषण, धेरै काम, अनिद्रा र रक्सीले गर्दा झन् खराब भएको मानिन्छ।{{sfnp|Blumer|2002}} == पत्रहरू == फन गोखको बारेमा सबैभन्दा व्यापक प्राथमिक स्रोत उनको कान्छा भाइ, [[तेओ फन गोख|तेओ]]सँगको पत्राचार हो। उनीहरूको आजीवन मित्रता र भिन्सेन्तको विचार र कला सिद्धान्तको बारेमा ज्ञात अधिकांश कुराहरू, सन् १८७२ देखि १८९० सम्म उनीहरूले आदानप्रदान गरेका सयौँ पत्रहरूमा उल्लेख छन्।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://www.vangoghletters.org/vg "Van Gogh: The Letters"]}} तेओ फन गोख एक [[कला व्यापारी]] थिए र उनले आफ्नो दाजुलाई आर्थिक र भावनात्मक सहयोगका साथै समकालीन कला जगतमा प्रभावशाली व्यक्तिहरूसम्म पहुँच प्रदान गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} तेओले भिन्सेन्तका आफूलाई लेखेका सबै पत्रहरू सुरक्षित राखेको भएतापनि{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xv}} भिन्सेन्तले भने आफूले प्राप्त गरेका थोरै मात्र पत्रहरू राखेका थिए। दुवैको मृत्यु भएपछि, तेओकी विधवा [[योहान्ना फन गोख-बोङ्गर]]ले उनीहरूका केही पत्रहरू प्रकाशनको व्यवस्था गरेकी थिइन्। केही सन् १९०६ र १९१३ मा देखा परेका थिए भने अधिकांश पत्रहरू सन् १९१४ मा प्रकाशित भएका थिए।{{sfnp|Rewald|1986|loc= 248}}{{sfnp|Pomerans|1997|loc=ix, xv}} भिन्सेन्तका पत्रहरू सुवाचक र अभिव्यञ्जक छन् जसलाई "डायरीजस्तो आत्मीयता" भएको भनेर वर्णन गरिएको {{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} र यसका केही भागहरूलाई आत्मकथाको रूपमा लिइन्छ।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} अनुवादक [[अर्नोल्ड पोमरान्स]]ले यस विषयमा लेख्दै तिनीहरूको प्रकाशनले "फन गोखको कलात्मक उपलब्धिको बुझाइमा एउटा नयाँ आयाम थपेको र यस्तो बुझाइ व्यावहारिक रूपमा अरू कुनै चित्रकारले हामीलाई प्रदान गरेको छैनन्।"{{sfnp|Pomerans|1997|loc= ix}} {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = | header_background = | footer = भिन्सेन्त फन गोख (बायाँ) सन् १८७३ मा, जब उनले [[हेग]]मा गोपिल र किए ग्यालेरीमा काम गर्दथे;{{refn|{{harvp|Pickvance|1986|loc= 129}}; {{harvp|Tralbaut|1981|loc= 39.}}}} उनको भाइ, तेओ (दायाँको तस्वीर, सन् १८७८ मा), आजीवन समर्थक र साथी थिए। | footer_align = | footer_background = | width = | image1 = Vincent van Gogh January 1873 (restored).jpg | width1 = 160 | caption1 = | alt1 = कलाकारको नजिकैबाट लिइएको एक तस्वीरमा जवान मानिसको रूपमा उनी उपस्थित छन्। जहाँ उनको बाक्लो र अलपत्र कपालका साथै ठूलो निधार र गहिरा आँखाहरू देख्न सकिन्छ। | image2 = Theo van Gogh May 1878 (restored).jpg | width2 = 160 | caption2 = | alt2 = एक जवान मानिसको नजिकबाट लिइएको तस्वीर, भिन्सेन्तको भाइजस्तै देखिने एक व्यक्ति। }} भिन्सेन्तबाट तेओलाई ६०० भन्दा बढी र तेओबाट भिन्सेन्तलाई करिब ४० पत्रहरू लेखिएका थिए। उनकी बहिनी [[विल फन गोख|विल]]लाई २२ वटा, चित्रकार [[एन्थोन भान रापार्ड]]लाई ५८ वटा, [[एमिफ बेर्नार]]लाई २२ वटा र [[पल सिन्याक]], [[पल गोगाँ]] र समालोचक [[अल्बर्ट ओरिए]]लाई व्यक्तिगत पत्रहरू पठाइएको थियो। पठाइएका केही पत्रहरू रेखाचित्रहरू सहित चित्रित छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}} धेरैजसो मितिहीन छन् तर कला इतिहासकारहरू प्रायः तिनीहरूलाई कालक्रमिक क्रममा राख्न सक्षम भएका छन्। प्रतिलेखन र मिति निर्धारणमा समस्याहरू विद्यमान रहेको र विशेषगरी आर्ल्सबाट पठाइएकाहरूमा मिति उल्लेख छैन। त्यहाँ हुँदा, भिन्सेन्तले डच, फ्रान्सेली र अङ्ग्रेजीमा करिब २०० पत्र लेखेका थिए।{{sfnp|Hughes|1990|loc=143}} उनी पेरिसमा बस्दाको दाजुभाइहरूसँगै बस्ने गरेका र पत्राचार गर्नुपर्ने आवश्यकता नभएकाले अभिलेखमा एउटा कालखण्ड देखा पर्दछ।{{sfnp|Pomerans|1997|loc= i–xxvi}} उच्च पारिश्रमिक प्राप्त गर्ने समकालीन कलाकार [[जुल्स ब्रेटन]]को बारेमा भिन्सेन्तले आफ्ना पत्रहरूमा प्रायः उनलाई उल्लेख गरेको पाइन्छ। सन् १८७५ मा तेओलाई लेखेका पत्रहरूमा, भिन्सेन्तले ब्रेटनलाई [[सलुन (पेरिस)|सलुन]]मा देखेको, ब्रेटनका चित्रहरूको बारेमा छलफल गरेको र ब्रेटनको एउटा पुस्तक पठाउने कुरा गरेको तर त्यो फिर्ता गरिने सर्तमा मात्र उल्लेख गर्दछन्।<ref>{{Cite web|title=Vincent van Gogh to Theo van Gogh: 9 December 1875|url=http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/3/047.htm|access-date=1 January 2021|website=www.webexhibits.org|archive-date=3 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303174832/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/3/047.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=034 (034, 27): To Theo van Gogh. Paris, Monday, 31 May 1875. – Vincent van Gogh Letters|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let034/letter.html|access-date=1 January 2021|website=www.vangoghletters.org|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602230108/http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let034/letter.html|url-status=live}}</ref> सन् १८८४ मार्चमा रापार्डलाई लेखेको पत्रमा उनले ब्रेटनको एउटा कविताको बारेमा चर्चा गर्दछन् जसले उनको एउटा चित्रलाई प्रेरित गरेको थियो।<ref>{{Cite web|title=The Poem That Inspired a Van Gogh Painting, Written in His Hand|url=https://www.raabcollection.com/autograph/signed-poem-inspired-van-gogh-painting-written-his-hand|access-date=1 January 2021|website=The Raab Collection|language=en-US|archive-date=17 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417191452/http://www.raabcollection.com/autograph/signed-poem-inspired-van-gogh-painting-written-his-hand|url-status=live}}</ref> सन् १८८५ मा, उनले ब्रेटनको प्रसिद्ध कृति ''द सङ अफ द लार्क'' लाई "राम्रो" भनेर वर्णन गरेका थिए।<ref>{{Cite web|title=500 (503, 406): To Theo van Gogh. Nuenen, Monday, 4 and Tuesday, 5 May 1885. – Vincent van Gogh Letters|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let500/letter.html#translation|access-date=1 January 2021|website=www.vangoghletters.org|archive-date=16 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116090504/http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let500/letter.html#translation|url-status=live}}</ref> सन् १८८० मार्चमा, यी पत्रहरूको लगभग बीचमा, फन गोखले कोरिएरेस गाउँमा ब्रेटनलाई भेट्नको लागि {{convert|80|km|mi|adj=on}} पैदल यात्रामा निस्केका र उनी ब्रेटनको सफलता र उनको सम्पत्ति वरिपरिको अग्लो पर्खालबाट डराएर आफ्नो उपस्थिति जनाउन नसकी फर्किएको उल्लेख छ।<ref>{{Cite web|last=Route|first=Van Gogh|title=Vincent van Gogh in Borinage, Belgium|url=https://www.vangoghroute.com/belgium/borinage/|access-date=1 January 2021|website=Van Gogh Route|language=en|archive-date=27 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327211003/https://www.vangoghroute.com/belgium/borinage/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=hoakley|date=6 April 2017|title=Jules Breton's Eternal Harvest: 4 1877–1889|url=https://eclecticlight.co/2017/04/06/jules-bretons-eternal-harvest-4-1877-1889/|access-date=1 January 2021|website=The Eclectic Light Company|language=en|archive-date=15 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115200759/https://eclecticlight.co/2017/04/06/jules-bretons-eternal-harvest-4-1877-1889/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=AN ARTIST IS BORN|url=http://www.awesomestories.com/asset/view/AN-ARTIST-IS-BORN-Vincent-Van-Gogh|access-date=1 January 2021|website=AwesomeStories.com|language=en|archive-date=30 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030013427/https://www.awesomestories.com/asset/view/AN-ARTIST-IS-BORN-Vincent-Van-Gogh|url-status=live}}</ref> ब्रेटन, फन गोख वा उनको भ्रमणको प्रयासबाट अपरिचित रहेको देखिन्छ। दुई कलाकारहरू बीच कुनै ज्ञात पत्रहरू छैनन् र ब्रेटनको सन् १८९१ को आत्मकथा ''कलाकारको जीवनी''मा छलफल गरिएका समकालीन कलाकारहरूमध्ये फन गोख एक होइनन्। ==शैली र कृतिहरू== ===कलात्मक विकास=== [[चित्र:Vincent van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg|thumb|''[[रोन नदीमाथि तारामय रात]]'', सन् १८८८। [[Musée d'Orsay|मुजे दोर्से]], पेरिस|alt= रोन नदीमाथि चम्किला ताराहरू बिच अँध्यारो तारामय रातको दृश्य। नदीपारि, टाढाका भवनहरूबाट उज्याला बत्तीहरू रोनको अँध्यारो पानीमा प्रतिबिम्बित भइरहेका छन्।]] फन गोखले विद्यालयमा हुँदा [[जलरङ चित्रकला|जलरङ]] मार्फत चित्र बनाएर रङ भर्ने काम गर्दथे तर उनका यस्ता चित्रकलाहरूका केही उदाहरण मात्र अस्तित्वमा रहेका छन् भने केहीको लेखकत्व विवादित छ।<ref>{{sfnp|Van Heugten|1996|loc= 246–251}}</ref> जब उनले वयस्कको रूपमा कलालाई अपनाए तब उनले यसलाई प्रारम्भिक स्तरबाट सुरु गरेका थिए। सन् १८८२ को प्रारम्भमा, उनका काका कर्नेलिस मारिनसले, जो एम्स्टर्डमको समकालीन कलाको एक प्रसिद्ध ग्यालरीका मालिक थिए, हेगको रेखाचित्रहरूको लागि अनुरोध गरेको भएतापनि फन गोखको काम अपेक्षा अनुसारको भएको थिएन। मारिनसले दोस्रो कमिसन प्रस्ताव गर्दै विषयवस्तुलाई विस्तृत रूपमा निर्दिष्ट गरेतातर परिणामबाट फेरि निराशजनक बनेका थिए। फन गोखले लगनशीलता देखाउँदै उनले आफ्नो स्टुडियोमा परिवर्तनशील सटर र विभिन्न चित्रण सामग्रीहरू र प्रकाशको प्रयोग गरेका थिए। एक वर्षभन्दा बढी समयसम्म उनले एकल आकृतिहरूमा काम जारी राखी&nbsp;– कालो र सेतोमा अत्यन्त विस्तृत अध्ययनहरू गरे{{efn|group=note|कालो र सेतोमा काम गर्ने कलाकारहरू, जस्तै चित्रित पत्रपत्रिकाहरू ''[[द ग्राफिक]]'' वा ''[[द इलस्ट्रेटेड लन्डन न्युज]]'' का लागि, फन गोखका मनपर्ने कलाकारहरू मध्येका थिए। {{sfnp|Pickvance|1974}}}} जसले त्यतिबेला उनलाई केवल आलोचना मात्र दिलाएको थियो। पछि, तिनै कलाकृतिहरूलाई प्रारम्भिक उत्कृष्ट कृतिहरूको रूपमा मान्यता प्राप्त भएको थियो।{{sfnp|Dorn|Keyes|2000}} अगस्ट १८८२ मा, तेओले भिन्सेन्तलाई बाहिरी प्राकृतिक परिवेशमा काम गर्नका लागि सामग्री किन्न पैसा दिएका थिए। भिन्सेन्तले लेखेको एक पत्रमा उनी "नयाँ जोसका साथ चित्र बनाइरहन सक्छन्" भन्ने उल्लेख थियो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let253/letter.html पत्र २५३]|ps= . भिन्सेन्त फन गोखको तर्फबाट तेओ भान गोगलाई पत्र। हेग, शनिबार, ५ अगस्ट १८८२।}} सन् १८८३ को प्रारम्भदेखि, उनले बहु-आकृति रचनाहरूमा काम गर्न सुरु गरेका थिए। उनले तीमध्ये केहीको तस्वीरहरू खिचाएको भएतापनि उनका भाइले ती चित्रहरू जीवन्त नभएको टिप्पणी गरेपछि उनले ती सबै कृतिहरूलाई नष्ट गरी पुनः [[तेलचित्र|तेल चित्रकला]]तर्फ अग्रसर बनेका थिए। फन गोखले [[हागे स्कुल]]का प्रसिद्ध कलाकारहरू जस्तै [[जोहान हेन्ड्रिक वाइसेनब्रुख|वाइसेनब्रुख]] र [[बर्नार्ड ब्लोमर्स]] तर्फ ध्यान दिए र उनले उनीहरूबाट र हागे स्कुलको दोस्रो पुस्ताका [[थियोफिल द बक|द बक]] र [[हरम्यान जोहानेस भान डर वेले|भान डर वेले]] जस्ता चित्रकारहरूबाट प्राविधिक सल्लाह लिएका थिए।<ref>{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}}</ref> देन्थ्रेमा छोटो समय बिताएपछि उनी नेदरल्यान्ड्स कै अर्को सहर नुएनेन सरेका थिए थिए भने त्यहाँ उनले धेरै ठूला चित्रहरूमा काम सुरु गरे तर तीमध्ये अधिकांशलाई उनले नष्ट गरिदिएका थिए। हाल यीमध्ये ''आलु भक्षक'' र यसका केही समकक्षी कृतिहरू मात्र अस्तित्वमा रहेका छन्।<ref>{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}}</ref> [[रेज्क्सम्युजियम]]को भ्रमणपछि फन गोले [[रेम्ब्रन्ट]] र [[फ्रान्स हाल्स]] जस्ता कलाकारहरूको छिटो र लाभदायक ब्रसवर्क प्रति आफ्नो प्रशंसा व्यक्त गरेका थिए।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let535/letter.html Letter 535]|ps= To Theo van Gogh. Nuenen, on or about Tuesday, 13 October 1885.}}{{efn|group=note|{{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let535/letter.html Letter 535 ]|ps= To Theo van Gogh. Nuenen, on or about Tuesday, 13 October 1885:{{paragraph break}}मैले पुराना डच चित्रहरू फेरि हेर्दा मलाई विशेषगरी के कुराले प्रभाव पार्‍यो भने ती सामान्यतया चाँडो चित्रित गरिएका थिए। हाल्स, रेम्ब्रान्ट, रुइसडेल जस्ता महान् कलाकारहरू र अन्य धेरैले चित्रहरूलाई सकेसम्म सिधै क्यानभासमा उतारेका छन् र त्यसमा उहाँहरूले धेरै पटक दोहोर्‍याए काम गर्नुभएन। यो कुरालाई पनि कृपया याद गरियोस्—कि यदि त्यो सफल भयो भने, उहाँहरूले त्यसलाई त्यसै छाडिदिन्छन्। विशेषगरी मैले रेम्ब्रन्ट र हाल्सका हातहरूको प्रशंसा गरेँ—ती हातहरू जसमा जीवन थियो तर आजकल मानिसहरूले चाहेजस्तो गरी निखारिएको थिएन... जाडोमा म पुराना चित्रहरूमा देखेका शैलीका विभिन्न कुराहरू अन्वेषण गर्नेछु। मैले आफूलाई आवश्यक पर्ने धेरै कुराहरू देखेँ तर सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा—यसलाई उनीहरू "हतारको कार्य" भन्छन्—त्यो पुराना डच चित्रकारहरूले गज्जबले गरेका थिए। त्यो—हतारको कार्य—थोरै ब्रसको स्ट्रोकहरूका साथ, उनीहरू अहिले यसको बारेमा सुन्न चाहँदैनन्—तर परिणाम कति सत्य हुन्छ।{{paragraph break}}}}}} आफ्ना धेरै कमजोरीहरू अनुभव र प्राविधिक विशेषज्ञताको कमीले गर्दा भएको कुरामा उनी सचेत थिए,{{sfnp|Dorn|Schröder|Sillevis|1996}} त्यसैले नोभेम्बर १८८५ मा उनले सिक्न र आफ्नो सीप विकास गर्न एन्टवर्प र पछि पेरिसको यात्रा गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 708}} [[चित्र:Van_Gogh_The_Olive_Trees..jpg|thumb|''[[जैतुनका रुखहरू (फन गोख शृङ्खला)|जैतुनका रुखहरू र पृष्ठभूमिमा अल्पाइल्स]]'', सन् १८८९। आधुनिक कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क|alt=हरियो घुमाउरो जैतुनका रुखहरूको एउटा वर्गाकार चित्र; पृष्ठभूमिमा नीलो पहाडहरू र माथि नीलो आकाशमा सेतो बादलहरू।]] तेओले ''आलु भक्षक''मा प्रयोग गरिएको गाढा रङ्गको आलोचना गरेका थिए जसलाई उनले आधुनिक शैलीका लागि अनुपयुक्त ठान्दथे।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=18}} सन् १८८६ र १८८७ को बीचमा पेरिसमा रहँदा, फन गोखले एउटा नयाँ, हल्का रङ्गको रङ्गमिश्रणमा निपुणता हासिल गर्ने प्रयास गरेका थिए। उनको ''[[पेरे ताँगीको आकृति]]'' (सन् १८८७) ले उज्यालो रङ्गमिश्रणका साथ उनको सफलता देखाउँछ र यो एक विकसित व्यक्तिगत शैलीको प्रमाण पनि हो।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=18–19}} रङ्गको बारेमा [[चार्ल्स ब्लाङ्क]]को ग्रन्थले उनलाई धेरै आकर्षित गरेको र उनलाई पूरक रङ्गहरूसँग काम गर्न प्रेरित गरेको थियो। फन गोखले पछि रङ्गको प्रभाव वर्णनात्मक मात्र नभई त्यो भन्दा माथि हुन्छ भन्ने विश्वास गर्न थालेका थिए भने यस सम्बन्धमा उनले भनेका छन्, "रङ्गले आफैमा केही व्यक्त गर्दछ"।{{sfnp|Sund|1988|loc=666}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let537/letter.html Letter 537]|ps= . Vincent to Theo, Nuenen, on or about Wednesday, 28 October 1885.}} ह्युजेसका अनुसार, फन गोखले रङ्गलाई "मनोवैज्ञानिक र नैतिक वजन" भएको रूपमा बुझेका थिए, जसलाई ''[[रात्रिकालीन क्याफे]]''को भड्किलो रातो र हरियो रङ्गहरूमा उदाहरणका रूपमा हेर्न सकिन्छ। यस कार्यबाट उनले "मानवताको भयानक आवेगहरू व्यक्त गर्न" चाहेका थिए।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 7}} पहेँलो रङ्ग उनको लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण थियो, किनभने यसलाई भावनात्मक सत्यको प्रतीक मान्थ्यो। उनले पहेँलो रङ्गलाई सूर्यको प्रकाश, जीवन र ईश्वरको प्रतीकको रूपमा प्रयोग गरेका थिए।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 11}} फन गोख ग्रामीण जीवन र प्रकृतिको चित्रकार बन्न प्रयासरत थिए;{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 232}} आर्ल्समा आफ्नो पहिलो ग्रीष्मकालको समयमा उनले परिदृश्य र परम्परागत ग्रामीण जीवन चित्रण गर्न आफ्नो नयाँ रङ्गमिश्रणको प्रयोग गरेका थिए।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=20}} प्राकृतिक वस्तुहरूको पछाडि एउटा शक्ति अवस्थित हुन्छ भन्ने उनको विश्वासले उनलाई त्यो शक्तिको भाव वा प्रकृतिको सारलाई आफ्नो कलामा कैद गर्ने प्रयास गर्न प्रेरित गरेको थियो जुन कहिलेकाँही प्रतीकहरूको प्रयोग मार्फत प्रकट हुन्थ्यो।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} सुरुमा [[जँ-फ्रँस्वा मिले]]बाट प्रतिलिपि गरिएको 'बीउ छर्ने व्यक्ति' चित्रमा उनका प्रस्तुतिहरूले शारीरिक श्रमको वीरताका सम्बन्धमा [[थोमस कार्लाइल]] र [[फ्रेडरिक नित्से]]का विचारहरूको प्रभाव झल्काउँदछन्<ref>{{Cite book |last=Wamberg |first=Jacob |title=Totalitarian Art and Modernity |publisher=Aarhus University Press |year=2010 |editor-last=Rasmussen |editor-first=Mikkel Bolt |pages=36–104 |chapter=Wounded Working Heroes: Seeing Millet and van Gogh through the Cleft Lens of Totalitarianism |editor-last2=Wamberg |editor-first2=Jacob}}</ref> भने यसका साथै यसले ती व्यक्तिलाई प्रचण्ड सूर्यमुनि जीवनको बीउ छरिरहेका ख्रीष्टको रूपमा उभ्याउँदा यसले फन गोखको धार्मिक विश्वासलाई पनि दर्शाउँदछ। {{sfnp|Sund|1988|loc=668}} यी त्यस्ता विषय र प्रसङ्गहरू थिए जसमा उनी बारम्बार फर्केर परिमार्जन र विकास गरिरहन्थे।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 236}} उनका फूलका चित्रहरू प्रतीकात्मकताले भरिएको भएतापनि परम्परागत इसाई प्रतिमा विज्ञान प्रयोग गर्नुको सट्टा उनले आफ्नै नयाँ शैली बनाएका थिए जहाँ जीवन सूर्यमुनि बाँचिन्छ र काम भनेको जीवनको एउटा रूपक हो भन्ने अवधारणा राख्दछ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 12}} आर्ल्समा वसन्त ऋतुका फूलहरू चित्रण गरेर र उज्यालो सूर्यको प्रकाशलाई कैद गर्न सिकेर आत्मविश्वास प्राप्त गरेपछि, उनी 'बीउ छर्ने मानिस' चित्रण गर्न तयार भएका थिए।{{sfnp|Sund|1988|loc=666}} [[चित्र:Vincent Willem van Gogh 098.jpg|thumb|''एटेनको बगैँचाको सम्झना'', सन् १८८८। [[हेर्मिट्टाग सङ्ग्रहालय]], सेन्ट पिटर्सबर्ग|alt=दुई महिलाहरूको नजिकको एउटा वर्गाकार चित्र जसमा एकजनाले छाता समातेकी छिन् भने अर्की महिलाले फूल समातेकी छिन्। तिनीहरूको पछाडि एक जवान महिला छिन् जो जङ्गली फूलहरूको ठूलो ओछ्यानमा फूलहरू टिपिरहेकी छिन्। तिनीहरू नदीको किनारमा घुमाउरो बाटोमा बगैँचाबाट हिँडिरहेका देखिन्छन्।]] उनले "यथार्थको भेष" भन्ने परिधिभित्रै रहे{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 223}} र धेरै शैलीगत गरिएका कार्यहरूको आलोचना गरेका थिए।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} उनले पछि लेखेका थिए, ''तारामय रात''को अमूर्तता धेरै टाढा गएको र त्यसमा यथार्थ रूपमै "पृष्ठभूमिमा धेरै टाढा हराएको" थियो।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} ह्युजेसले यसलाई चरम काल्पनिक आनन्दको क्षणको रूपमा वर्णन गर्दछन् जसमा ताराहरू एउटा ठूलो घुमाउरो रूपमा छन् जसले [[होकुसाई]]को ''[[कानागावाको विशाल आँधी]]'' को सम्झना दिलाउँछ यसका साथै माथि आकाशको चाल तल पृथ्वीमा रहेको साइप्रसको रूखको चालमा प्रतिबिम्बित हुन्छ र चित्रकारको परिकल्पना "रङ्गको बाक्लो र जोडदार मिश्रण" मा अनुवाद भएको छ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8}} सन् १८८५ र १८९० मा उनको मृत्युको बीचमा, फन गोखले एउटा 'ओभर' (कृतिको सङ्ग्रह) निर्माण गरिरहेको देखिन्छ।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 224}} यो एउटा यस्तो सङ्ग्रह जसले उनको व्यक्तिगत दृष्टिकोणलाई प्रतिबिम्बित गर्थ्यो र यो व्यावसायिक रूपमा सफल हुन सक्थ्यो। उनी ब्लाङ्कको शैलीको परिभाषाबाट प्रभावित थिए, जस अनुसार एउटा साँचो चित्रकलाका लागि रङ्ग, परिप्रेक्ष्य र ब्रसको स्ट्रोकको सर्वोत्तम प्रयोग आवश्यक हुन्छ। फन गोखले आफूले निपुणता हासिल गरेको ठानेका चित्रहरूलाई "उद्देश्यपूर्ण" शब्द प्रयोग गर्दथे जबकि अन्यलाई उनले केवल अध्ययनका रूपमा लिन्थे।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=16–17}} उनले धेरै अध्ययन शृङ्खलाहरूको चित्रण गरेका {{sfnp|van Uitert|1981|loc= 223}} थिए जसमध्ये धेरैजसो निर्जीव वस्तुहरू थिए। यस्ता कलाकृतिहरू उनले रङ्गको प्रयोगको रूपमा वा साथीहरूलाई उपहार दिनका लागि बनाइएका थिए।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}} आर्ल्सको कामले उनको 'ओभर' मा ठूलो योगदान पुर्‍याएको थियो त्यस समयका उनले सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण ठानेका चित्रहरूमा ''बीउ छर्ने मानिस'', ''रात्रिकालीन क्याफे'', ''[[एटेनको बगैँचाको सम्झना (आर्ल्सका महिलाहरू)|आर्ल्सका महिलाहरू]]'' र ''तारामय रात'' थिए। तिनीहरूको फराकिलो ब्रस स्ट्रोक, आविष्कारशील परिप्रेक्ष्य, रङ्ग, रूपरेखा र डिजाइनका साथ, यी चित्रहरूले उनले खोजेको शैलीलाई प्रतिनिधित्व गर्दछन्।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=21}} ===प्रमुख शृङ्खलाहरू=== [[चित्र:L'Arlésienne- Madame Joseph-Michel Ginoux (Marie Julien, 1848–1911) MET DT1396.jpg|thumb|upright|''लार्लेसियन: म्याडम गिनोक्स पुस्तकहरूका साथ'', नोभेम्बर १८८८। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क|alt=एउटी सुसज्जित महिला आफ्नो दायाँ तर्फ (अवलोकनकर्ताको बायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनको काखमा दुईवटा पुस्तकहरू छन् र उनले पहेंलो पृष्ठभूमिको विपरीत गाढा रङ्गका लुगाहरू लगाएकी छिन्।]] फन गोखको शैलीगत विकासहरू सामान्यतया उनले युरोपका विभिन्न स्थानहरूमा बिताएका समयहरूसँग जोडिएका छन्। उनी स्थानीय संस्कृति र प्रकाशको अवस्थामा आफूलाई समाहित गर्न रुचाउँथे, यद्यपि उनले आफ्नो कार्यकालभरि एक उच्च व्यक्तिगत दृश्य दृष्टिकोण कायम राखेका थिए। एक कलाकारको रूपमा उनको विकास ढिलो थियो र उनी आफ्ना चित्रकलाका सीमाहरूको बारेमा सचेत थिए। फन गोख प्रायः नयाँ दृश्य उत्तेजनाहरूको सम्पर्कमा आउन र त्यसको माध्यमबाट आफ्नो प्राविधिक सीप विकास गर्नका लागि घर फर्किरहन्थे।{{sfnp|McQuillan|1989|loc=138}} कला इतिहासकार मेलिसा म्याक्विलनको विश्वास अनुसार यी बसाईँसराईहरूले पछिल्ला शैलीगत परिवर्तनहरूलाई पनि प्रतिबिम्बित गर्दछन् भने फन गोखले द्वन्द्वबाट बच्न र जब आदर्शवादी कलाकारले आफ्नो तत्कालीन अवस्थाको यथार्थको सामना गर्नुपर्थ्यो, तब त्यसलाई सम्हाल्ने संयन्त्र को रूपमा यी बसाईं सराईहरूलाई प्रयोग गर्दथे।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 193}} ====व्यक्तिका आकृतिहरू ==== फन गोखले व्यक्तिचित्रण आफ्नो सबैभन्दा ठूलो रुचिको विषय भएको बताएका थिए। सन् १८९० मा उनले लेखेका थिए, "मेरो पेशामा बाँकी सबै कुराभन्दा म जे कुराप्रति सबैभन्दा बढी भावुक छु, त्यो व्यक्तिचित्र हो, आधुनिक व्यक्तिचित्र।"<ref>{{Cite web |title=879 (883, W22): To Willemien van Gogh. Auvers-sur-Oise, Thursday, 5 June 1890. - Vincent van Gogh Letters |url=https://www.vangoghletters.org/vg/letters/let879/letter.html#translation |access-date=20 October 2022 |website=www.vangoghletters.org}}</ref> यो "चित्रकलामा एक मात्र यस्तो कुरा हो जसले मलाई गहिरो रूपमा छुन्छ र मलाई अनन्तको आभास दिन्छ।"{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let652/letter.html Letter 652]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Arles, Tuesday, 31 July 1888.}} उनले आफ्नी बहिनीलाई लेखेका थिए, उनी यस्ता व्यक्तिचित्रहरू बनाउन चाहन्छन् जुन चिरस्थायी रहोस् र उनले फोटोग्राफिक यथार्थवादको लक्ष्य राख्नुको सट्टा तिनीहरूको भावना र चरित्र कैद गर्न रङ्गको प्रयोग गर्नेछन्।{{refn|{{harvp|Channing|Bradley|2007|loc=67}}; {{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let879/letter.html Letter 879]|ps= . Vincent to Willemien van Gogh. Auvers-sur-Oise, Thursday, 5 June 1890.}}}} फन गोखका सबैभन्दा नजिकका व्यक्तिहरू उनका व्यक्तिचित्रहरूमा प्रायः अनुपस्थित रहेतापनि उनले आफ्ना भाइ तेओको विरलै मात्र चित्र बनाएका थिए। उनकी आमाका व्यक्तिचित्रहरू भने तस्वीरहरूबाट बनाइएका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 198}} फन गोखले आर्ल्सका पोस्टमास्टर जोसेफ रोलिन र उनको परिवारको बारम्बार चित्र बनाएका थिए। ''ला बर्सेउज''का पाँचवटा संस्करणहरूमा, फन गोखले अगस्टिन रोलिनलाई चित्रण गरेका छन् जसले आफ्नो काखमा नदेखिने शिशु छोरीको कोक्रो हल्लाउन एउटा डोरी शान्तपूर्वक समातेकी छिन्। फन गोखले यसलाई सूर्यमुखी फूलका चित्रहरूको बीचमा राखेर एउटा 'त्रिपट्ट' (तीनवटा प्यानल भएको चित्र) को केन्द्रीय छविको रूपमा बनाउने योजना बनाएका थिए।<ref>{{Cite web |date=October 2004 |title=Vincent van Gogh (1853-1890) |url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/gogh/hd_gogh.htm |access-date=20 October 2022 |website=www.metmuseum.org}}</ref> <gallery widths="135px" heights="165px" class="center"> File:Van Gogh - Bildnis der Mutter des Künstlers.jpeg|alt=एकजना बूढी महिला राम्रो लुगा लगाएर बसेको बेला बनाइएको नजिकको चित्र जो बायाँ तर्फ (दर्शकको दायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनको ओठमा मुस्कान छ र उनले गाढा रङ्गको माथिल्लो भाग र टोपी लगाएकी छिन्, जीवन्त हरियो पृष्ठभूमिको सामु।|''कलाकारकी आमाको चित्र'', अक्टोबर १८८८, नर्टन सिमोन कला सङ्ग्रहालय, पासाडेना, क्यालिफोर्निया File:Vincent van Gogh - Eugène Boch - Google Art Project.jpg|alt=एक तीव्र युवकको नजिकको चित्र, कोट र टाईसहित राम्रो लुगा लगाएको, उनको दायाँ तर्फ (दर्शकको बायाँ) फर्किएको, उनको जुँगा र गोटी दाह्री छ र उनी पृष्ठभूमिमा तारायुक्त आकाशको सामु उभिएका छन्।|''युजिन बोख (तारामय आकाशको अगाडि कवि)'', सन् १८८८, [[मुजे दोर्से]], पेरिस File:Vincent van Gogh - Portret van de postbode Joseph Roulin.jpg|alt=जुँगा र दाह्री भएको एक मध्यम उमेरको पुरुषको चित्र कुर्सीमा बसेको उनको बायाँ तर्फ (दर्शकको दायाँ) फर्किएको। उनको अनुहारमा विचारशील भाव छ र उनका हातहरू खाली छन् जबकि उनको बायाँ हात टेबलमा टिकेको छ, उनले गाढा निलो वर्दी र टोपी लगाएका छन्, फिक्का निलो पृष्ठभूमिको सामु।|''पोस्टम्यान जोसेफ रुलिनको चित्र'' (सन् १८४१–१९०३), अगस्ट १८८८ को सुरु, बोस्टन File:Vincent Willem van Gogh 084.jpg|alt=एक बूढी राम्रो लुगा लगाएकी महिला उनको दायाँ तर्फ (दर्शकको बायाँ) फर्किएर बसेकी छिन्। उनले आफ्ना हातहरू काखमा जोडेकी छिन्, र उनले गाढा रंगको माथिल्लो भाग र हरियो पोशाक लगाएकी छिन्, जीवन्त फूलको वालपेपर पृष्ठभूमिको सामु।|''ला बेर्सेज (अगुस्तँ रुलिन)'', सन् १८८९, बोस्टन </gallery> {{clear}} ====आत्म-चित्रहरू==== [[चित्र:Self-Portrait (Van Gogh September 1889).jpg|alt= बायाँ तर्फबाट भिन्सेन्त फन गोको एउटा चित्र, जसको अत्यन्तै तीव्र, एकाग्र हेराई र रातो दाह्री छ।|thumb|180x180px|''आत्म-चित्र'', सेप्टेम्बर १८८९। [[मुजे दोर्से]]]] फन गोखले सन् १८८५ र १८८९ को बीचमा ४३ भन्दा बढी आत्म-चित्रहरू बनाएका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}}{{efn|group=note|[[रेमब्रन्ट]] थोरै प्रमुख चित्रकारहरू मध्ये एक हुन् जसले ५० भन्दा बढी आत्म-चित्रहरूको उत्पादन गरेर यो सङ्ख्यालाई उछिनेका छन् तर उनले चालीस वर्षको अवधिमा यसो गरेका थिए।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}}}} ती आत्मचित्रहरूलाई प्रायः शृङ्खलाहरूमा पूरा गरिएको थियो। उदाहरणका लागि सन् १८८७ को मध्यतिर पेरिसमा कोरिएका चित्रहरू उनको मृत्यु हुनुभन्दा केही समय अघिसम्म जारी रहेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc=263–269, 653}} सामान्यतया यी चित्रहरू अध्ययनका रूपमा थिए, जुन उनले अरूसँग घुलमिल हुन हिचकिचाउने समयमा वा मोडलहरूको अभाव हुँदा आफैलाई चित्रण गरेर बनाएका थिए।{{sfnp|van Uitert|1981|loc= 242}}{{sfnp|Sund|2002|loc= 261}} फन गोखका आत्म-चित्रहरूले उच्च स्तरको आत्म-निरीक्षण झल्काउँछन्।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 10}} यी चित्रहरू प्राय: उनको जीवनका महत्त्वपूर्ण अवधिहरूलाई अङ्कित गर्ने उद्देश्यले बनाइएका थिए; उदाहरणका लागि, सन् १८८७ को मध्यतिरको पेरिस शृङ्खला त्यस समयमा कोरिएको थियो जब उनी क्लद मोनेत, पल सेजाने र सिग्नाकबारे सचेत भएका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 265–269}} ''खैरो ह्याट टोपी सहितको स्व-चित्र''मा, रङका भारी रेखाहरू क्यानभासमा बाहिरतिर फैलिएका छन्। यो त्यस अवधिको उनको सबैभन्दा प्रसिद्ध आत्म-चित्रहरू मध्ये एक हो, "यसको अत्यधिक व्यवस्थित लयबद्ध ब्रसस्ट्रोक र नियो-इम्प्रेसनिस्ट भण्डारबाट लिइएको नवीन प्रकाश पुञ्जलाई फन गोख आफैले 'उद्देश्यपूर्ण' क्यानभास भनेका थिए"।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=83}} यिनीहरूमा शारीरिक स्वरूपका विभिन्न प्रतिनिधित्वहरू छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} फन गोखको मानसिक र शारीरिक अवस्था सामान्यतया स्पष्ट देखिन्छ; उनी अस्तव्यस्त, नकोरिएको वा उपेक्षित दाह्रीमा, धसिएका आँखाहरू, कमजोर बङ्गारा, वा दाँत झरेको अवस्थामा देखिन सक्छन्। केही चित्रमा उनलाई लामो अनुहार वा प्रस्ट देखिने खप्पर, वा तिखो र सतर्क विशेषताहरूसहित देखाइएको छ। उनका कपाललाई कहिलेकाहीँ चम्किलो रातो र कहिलेकाहीँ खरानी रङमा चित्रण गरिएको छ।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} फन गोखका स्व-चित्रहरू शैलीगत रूपमा भिन्न छन्। डिसेम्बर १८८८ पछि कोरिएका चित्रहरूमा जीवन्त रङहरूको कडा विरोधाभासले उनको छालाको थकित फिक्कापनलाई उजागर गर्दछ।{{sfnp|Sund|2002|loc= 261}} केहीले कलाकारलाई दाह्रीसहित र अरूले दाह्री बिना चित्रण गर्छन्। उनले आफ्नो कान काटेपछि कोरिएका चित्रहरूमा उनलाई पट्टि बाँधिएको अवस्थामा देखिन सकिन्छ। थोरै चित्रहरूमा मात्र उनले आफूलाई चित्रकारको रूपमा चित्रण गरेका छन्।{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 15}} साँ-रेमीमा कोरिएका चित्रहरूले टाउकोलाई दायाँ तर्फबाट देखाउँछन्, जुन उनको क्षतिग्रस्त कानको विपरित पक्ष हो, किनकि उनले ऐनामा देखिएको आफ्नो प्रतिबिम्बलाई चित्रण गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 535–537}}{{sfnp|Cohen|2003|loc=305–306}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Vincent van Gogh - Self-portrait with grey felt hat - Google Art Project.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँबाट बनाइएको चित्र, आरामदार तर केन्द्रित दृष्टि, रातो दाह्री र खैरो टोपी लगाएका।|''खैरो ढल्केको ह्याट टोपीसहितको आत्म-चित्र'', हिउँद १८८७–८८। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम File:Van Gogh Self-Portrait with Straw Hat 1887-Metropolitan.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँ पट्टीको चित्र, आरामदायी अभिव्यक्ति, रातो दाह्री र परालको टोपी लगाएका।|''[[परालको टोपीसहितको आत्म-चित्र]]'', पेरिस, हिउँद १८८७–८८। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क File:Vincent van Gogh, Self-Portrait, 1889, NGA 106382.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँको (राम्रो कान), हातमा रङ्गमिश्रण सामग्री र ब्रसहरू। उनले निलो पोशाक लगाएका छन् भने उनको पहेँलो कपाल र दाह्री छ। पृष्ठभूमि गहिरो बैजनी रङ्गको छ।|''आत्म-चित्र'', सन् १८८९। नेसनल ग्यालरी अफ आर्ट, वासिङ्टन, डिसी। उनको साँ-रेमीका आत्म-चित्रहरूले अक्षत कान देखाउँछन्, जुन ऐनामा प्रतिबिम्बित भएअनुसार छ। File:Vincent Willem van Gogh 102.jpg|alt=भिन्सेन्त फन गोखको बायाँपट्टीको चित्र (राम्रो कान), दाह्रीविहीन।|''[[दाह्रीविहीन आत्म-चित्र]]'', (लगभग सेप्टेम्बर १८८९) यो फन गोखको अन्तिम आत्म-चित्र हुन सक्छ, जुन उनले आफ्नी आमालाई जन्मदिनको उपहारस्वरूप दिएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 131}}{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let806/letter.html#n-16 Letter 806, note 16]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Saturday, 28 September 1889.}} </gallery> ====साइप्रस र जैतुनका रुखहरू==== [[चित्र:Vincent van Gogh - Road with Cypress and Star - c. 12-15 May 1890.jpg|thumb|upright|''[[साइप्रस र तारासहितको सडक]]'', मे १८९०, क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो|alt= सडको छेउमा एउटा ठूलो साइप्रस रूखको चित्र, दुई व्यक्ति हिँड्दै, उनीहरूको पछाडि एउटा गाडा र घोडा र पृष्ठभूमिमा एउटा हरियो घर, तीव्र तारायुक्त आकाश मुनि।]] पन्ध्रवटा क्यानभासले साइप्रस रूखहरूलाई चित्रण गर्दछ, जुन रूखप्रति उनी आर्ल्समा मोहित भएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101, 189–191}} उनले ती रूखहरूमा जीवन भर्ने काम गरेका थिए जसलाई परम्परागत रूपमा मृत्युको प्रतीक मानिन्थ्यो।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} आर्ल्समा उनले सुरु गरेको साइप्रसको शृङ्खलामा रूखहरू टाढा, खेतहरूमा हावा रोक्ने बाधाको रूपमा चित्रित थिए; साँ-रेमीमा हुँदा उनले तिनलाई अग्रभूमिमा ल्याएका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 110}} भिन्सेन्तले मे १८८९ मा तेओलाई लेखेको एक पत्र यस प्रकार छ: "साइप्रसले अझै मलाई व्यस्त राखेको छ, म तिनीहरूसँग मेरो सूर्यमुखीहरूको क्यानभासजस्तै केही गर्न चाहन्छु"; उनले थपे, "ती रेखा र अनुपातमा सुन्दर छन्, मिस्रको स्मारक स्तम्भ जस्तो।"{{sfnp|Rewald|1978|loc= 311}} सन् १८८९ को मध्यमा र उनकी बहिनी विलको अनुरोधमा, फन गोखले ''[[साइप्रस भएको गहुँको खेत]]'' का धेरै साना संस्करणहरूको चित्रण गरेका थिए।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 132–133}} यी कृतिहरू घुमाउरो र बाक्लो रङ्ग प्रयोगका कारण विशेष छन्। यी चित्रहरूमा ''तारायुक्त रात'' पर्दछ जसमा साइप्रसले अग्रभूमिमा प्रभुत्व जमाउँछन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101, 189–191}} यसका अतिरिक्त, साइप्रसहरूलाई अग्रभूमिमा राखि बनाइएका अन्य उल्लेखनीय कृतिहरूमा ''साइप्रस'' (सन् १८८९), ''दुई व्यक्तिसहितको साइप्रस'' (सन् १८८९–९०) र ''[[साइप्रस र तारासहितको सडक]]'' (सन् १८९०) आदि समावेश छन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101}} सन् १८८९ को अन्तिम छ वा सात महिनाको अवधिमा, उनले जैतुनका रूखहरूका कम्तीमा पन्ध्र चित्रहरू पनि सिर्जना गरेका थिए जसलाई उनले समयको माग वा बाध्यकारी ठान्दथे।<ref name="NGA">{{cite web |url=http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |title=The Olive Garden, 1889 |year=2011 |work=Collection |publisher=National Gallery of Art, Washington, DC |access-date=25 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510143650/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |archive-date=10 May 2011 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510143650/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html |date=10 May 2011 }}</ref> यी कृतिहरूमध्ये ''[[जैतुनको रूख (फन गोख शृङ्खला)|पृष्ठभूमिमा एल्पिलस सहितको जैतुनका रूखहरू]]'' (सन् १८८९) छ, जसको बारेमा उनले आफ्नो भाइलाई लेखेको पत्रमा भने, "अन्ततः मसँग जैतुनसहितको एउटा परिदृश्य छ।"{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 101}} साँ-रेमीमा हुँदा, फन गोखले आश्रय बाहिर समय बिताए, जहाँ उनले जैतुनका बगैँचामा रूखहरू चित्रित गरेका थिए। यी कृतिहरूमा, प्राकृतिक जीवनलाई बाङ्गो र ग्रन्थीले भरिएको (गठियाले ग्रस्त) रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।{{sfnp|Hughes|2002|loc= 8–9}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Van Gogh Starry Night Drawing.jpg|alt=एउटा परिदृश्यको चित्र जसमा तारायुक्त रातको आकाशले चित्रको दुई-तिहाइ भाग ओगटेको छ। बायाँ अग्रभूमिमा एउटा साइप्रस रूख चित्रको तल्लो भागदेखि माथिल्लो भागसम्म फैलिएको छ। बायाँतिर, गाउँको घर र अग्लो टुप्पो भएको एउटा चर्च पर्वत शृङ्खलाको फेदमा समूहबद्ध छन्। माथि दायाँतिर एउटा चन्द्रमा छ जसलाई प्रकाशको घेराद्वार घेरिएको छ। त्यहाँ धेरै चम्किला ठूला र साना ताराहरू छन् जो प्रत्येक घुमाउरो प्रभामण्डलले घेरिएका छन्। आकाशको केन्द्रमा आकाशगङ्गालाई दोहोरो घुमाउरो भुमरीको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।|''तारामय रातमा साइप्रस'', सन् १८८९ मा बनाएको चित्र पछि फन गोखले बाँसको कलम प्रयोग गरि बनाएको चित्र File:Van Gogh - Zypressen mit zwei weiblichen Figuren.jpeg|alt=साइप्रस रूखहरूको ठूलो समूहको चित्र, जसको छेउमा दुई युवती हिँडिरहेका छन्, पृष्ठभूमिमा एउटा ठूलो घर, बादलले ढाकिएको नीलो आकाश मुनि।|''साइप्रस र दुई महिला'', फेब्रुअरी १८९०। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Vincent van Gogh - Wheat Field with Cypresses - Google Art Project.jpg|alt=उज्यालो दिउँसोको आकाश मुनि दुई ठूला साइप्रसका रूखहरूको चित्र, पहाड, झाडी, फूल र रूखहरूको परिदृश्यमा गहुँको खेतको छेउमा।|''[[साइप्रस भएको गहुँको खेत]]'', सेप्टेम्बर सन् १८८९। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क File:Vincent Van Gogh 0016.jpg|alt=दुई ठूला साइप्रस रूखहरूको चित्र, दिउँसोको अन्तिम आकाश मुनि, एउटा चन्द्रमा सहित।|''साइप्रस'', सन् १८८९। मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क </gallery> ====बगैँचाहरू==== ''[[फूल फुल्ने बगैँचाहरू]]'' (''फुल्ने बगैँचाहरू'' पनि भनिने) फन गोखको फेब्रुअरी १८८८ मा आर्ल्समा आगमन पछि पूरा भएका पहिलो समूहका कृतिहरू मध्ये एक हुन्। यसमा सङ्ग्रहीत १४ वटा चित्रहरूले आशावादी, आनन्दित र दृश्यात्मक रूपमा वसन्तको विकासलाई अभिव्यक्त गर्दछन्। यी चित्रहरू संवेदनशील र मानवविहीन छन्। यस चित्र शृङ्खलालाई उनले छोटो समयमा चित्रण गरेर सकाएका र उनले यस शृङ्खलामा प्रभाववादको एउटा संस्करण ल्याएका थिए जुन यस अवधिमा व्यक्तिगत शैलीको बलियो भावनाको उभिएको थियो। फुल्ने रूखहरूको क्षणभङ्गुरता र ऋतुको समाप्ति उनको अनित्यताको भावना र आर्ल्समा नयाँ सुरुवातको विश्वाससँग मेल खाएजस्तो देखिन्थ्यो। त्यो वसन्तमा रूखहरू फुल्दा, उनले "एउटा यस्तो विषयवस्तुको संसार भेट्टाए जुन अझ बढी जापानी हुन सक्दैनथ्यो।"{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 331–333}} भिन्सेन्तले २१ अप्रिल १८८८ मा तेओलाई लेखेअनुसार, उनसँग १० वटा बगैँचाहरू छन् र "चेरीको रूखको एउटा ठूलो [चित्र] उनले बिगारेको थिए।"{{sfnp|Pickvance|1984|loc=45–53}} यस अवधिमा फन गोखले छायाँहरूको अधीनमा रहेर रूखहरूलाई चित्रण गरी प्रकाशको प्रयोगमा निपुणता हासिल गरेका थिए भने यी चित्रहरू हेर्दा तिनै चित्रित वस्तुहरू वास्तविक प्रकाशको स्रोत हुन् जस्तो देखिन्थ्यो। {{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 331–333}} अर्को वर्षको सुरुमा उनले बगैँचाहरूको अर्को सानो समूह चित्रण गरे जसमा ''[[आर्ल्सको दृश्य, फुल्ने बगैँचाहरू]]'' समावेश छ।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=385}} फन गोख दक्षिणी फ्रान्सको परिदृश्य र वनस्पतिबाट मोहित थिए भने उनी प्रायः आर्ल्स नजिकैका खेतका बगैँचाहरूमा जाने गर्दथे। भूमध्यसागरीय जलवायुको जीवन्त प्रकाशमा उनको रङ्गमिश्रण कला उल्लेखनीय रूपमा उज्ज्वल भएको थियो।{{sfnp|Fell |1997|loc= 32}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Van Gogh - Blühender Pfirsichbaum.jpeg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि काठको बार नजिकै फुल्ने बगैंचामा दुई गुलाबी आरुका रूखहरूको एक वाटरकलर|''फुलिरहेको गुलाबी आरुको रूख (मौभको सम्झना)'', जलरङ्ग चित्रण, मार्च १८८८। क्रेलर-मुलर संग्रहालय File:Vincent van Gogh - De roze boomgaard - Google Art Project.jpg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि फूल फुल्ने बगैँचाको एक चित्र।|''गुलाबी बगैँचा'', मार्च १८८८। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम File:Van Gogh - Blühender Obstgarten, von Zypressen umgeben.jpeg|alt=उज्यालो नीलो आकाश मुनि ठूला साइप्रस रूखहरूले घेरिएको काठको तगारो नजिकै धेरै रूखहरूको फूल फुल्ने बगैँचाको एक चित्र।|''साइप्रसले घेरिएको फुलिरहेको बगैँचा'', अप्रिल १८८८। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Vincent Van Gogh 0018.jpg|alt=तीनवटा फुलिरहेका रूखहरूको नजिकको दृश्य, जसको पछाडि एउटा ठूलो बगैँचा र खेत देख्न सकिन्छ जहाँ एकजना मानिस काम गरिरहेको छ, पृष्ठभूमिमा भवन र घरहरूले भरिएको एउटा गाउँ, उज्यालो आकाश मुनि।|''[[आर्ल्सको दृश्य, फुल्ने बगैँचाहरू]]'', अप्रिल १८८९। नोए पिनाकोथेके, म्युनिख </gallery> ==== गहुँका खेतहरू ==== [[चित्र:Vincent van Gogh - Wheatfield under thunderclouds - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.4|''[[गर्जनशील बादलमुनि गहुँको खेत]]'', सन् १८९०, [[फन गोख सङ्ग्रहालय]], एम्स्टर्डम, नेदरल्यान्ड्स|alt= गहुँको खेतको एक विस्तृत चित्रको बीचमा हरियो पहाडहरू र अँध्यारो तथा डरलाग्दो आकाशलाई चित्रण गरिएको छ।]] फन गोखले आर्ल्स वरपरको परिदृश्यको भ्रमणका क्रममा धेरै चित्रण यात्राहरू गरेका थिए। उनले अन्न, गहुँका खेत र क्षेत्रका अन्य ग्रामीण स्थलचिह्नहरूका चित्रहरू बनाएका थिए जसमा ''पुरानो मिल'' (सन् १८८८) पनि समावेश छ भने यो गहुँका खेतहरू भन्दा परको मनोरम संरचनाको उत्कृष्ट उदाहरण हो।{{sfnp|Pickvance|1984|loc= 177}} हेग, एन्टवर्प र पेरिसको बसाइँका विभिन्न विन्दुहरूमा फन गोखले आफ्नो झ्यालबाट देखिने दृश्य चित्रण गरेका थिए। यी कृतिहरू ''[[गहुँको खेत]]'' शृङ्खलामा परिणत भएका थिए जसमा साँ-रेमीको आश्रयमा उनको कोठाबाट देखिने दृश्य चित्रण गरिएको छ।{{sfnp|Hulsker|1980|loc=390–394}} फन गोखद्वारा चित्रित उनका अन्तिम चित्रहरू प्रायः उदास किसिमका भएतापनि यिनीहरू अनिवार्य रूपमा आशावादी रहेको र यी चित्रहरूले फन गोखको मृत्युको समयसम्म पनि, स्पष्ट मानसिक स्वास्थ्यमा फर्कने उनको इच्छालाई प्रतिबिम्बित गर्दछन्। तैपनि उनका केही अन्तिम कृतिहरूले उनको गहिरिँदै गएको चिन्तालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।{{sfnp|van Uitert|van Tilborgh|van Heugten|1990|loc=283}}{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 680–686}} जुलाई १८९० मा, ओभरबाट लेखेको एक पत्रमा फन गोखले "पहाडहरूको विरुद्धको विशाल मैदान, समुद्रजस्तै असीम, नाजुक पहेँलो" मा उनी तल्लीन भएका छन् भनी उल्लेख गरेका थिए।{{sfnp|Edwards|1989|loc=115}} फन गोखले मे महिनामा खेतहरूबाट मोहित बनेका थिए जतिबेला गहुँ काँचो र हरियो थियो। उनको ''सेतो घर सहित ओभरमा गहुँका खेतहरू''ले पहेँलो र नीलोको अधिक मौन रङ्गमिश्रण देखाउँदछ, जसले एक आदर्श सद्भावको भावना सिर्जना गर्दछ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 654}} लगभग १० जुलाई १८९० मा, फन गोखले तेओलाई "अशान्त आकाशमुनि गहुँका विशाल खेतहरू" बारे लेखेका थिए।{{refn|{{harvp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let898/letter.html Letter 898]|ps= . Vincent to Theo van Gogh and Jo van Gogh-Bonger. Auvers-sur-Oise, on or about Thursday, 10 July 1890.}}}} ''[[कागहरू सहितको गहुँको खेत]]''ले आफ्नो अन्तिम दिनहरूमा कलाकारको मानसिक अवस्था देखाउँदछ; हल्स्करले यस कृतिलाई "डरलाग्दो आकाश र अपशकुन कागहरू सहितको विनाशले भरिएको चित्र" भनेर वर्णन गरेका थिए।{{sfnp|Hulsker|1990|loc=478–479}} यसको गाढा रङ्गमिश्रण र भारी ब्रसस्ट्रोकहरूले खतराको भावना व्यक्त गर्दछन्।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 680}} <gallery widths="165px" heights="135px" class="center"> File:Van Gogh - Enclosed Wheat Field with Rising Sun (KM 106.596).jpg|alt= गहुँको खेत, नदी, घरहरू, पहाडहरू र उदाउँदो सूर्यको एक उज्ज्वल लगभग वर्गाकार चित्र।|''उदाउँदो सूर्यसहितको बन्द गहुँको खेत'', मे १८८९, क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Vincent Willem van Gogh, Dutch - Rain - Google Art Project.jpg|alt= बाक्लो मुसलधारे पानीमा गहुँको खेतको एउटा लगभग वर्गाकार चित्र।|''[[वर्षा (फन गोख)|वर्षा]]'' वा ''पानीमा बन्द गहुँको खेत'', नोभेम्बर १८८९, [[फिलाडेल्फिया कला सङ्ग्रहालय]], [[फिलाडेल्फिया]] File:Evening landscape at moonrise - Van Gogh.jpg|alt= परालका थुप्राहरू भएको अँध्यारो गहुँको खेतको लगभग वर्गाकार चित्र, उदाउँदो पूर्ण जून मुनि पृष्ठभूमिमा नदी र पहाडहरू सहित।|''[[गहुँका खेतहरू]]'', जुन १८८९ को सुरुमा। क्रेलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो File:Vincent van Gogh - House at Auvers - Google Art Project.jpg|alt= दिउँसोको समयमा गहुँको खेतको लगभग वर्गाकार चित्र, पृष्ठभूमिमा परिदृश्य र एउटा सेतो घर सहित।|''सेतो घर सहित ओभेरमा गहुँको खेत'', जुन १८९०, [[फिलिप्स सङ्ग्रह]], वासिङ्टन, डिसी </gallery> ====फूलहरू==== [[चित्र:Vincent Willem van Gogh 127.jpg|thumb|upright|''स्थिर जीवन: चौध सूर्यमुखीहरू सहितको फूलदानी'', अगस्ट १८८८। नेसनल ग्यालेरी, लन्डन|alt=उज्यालो पहेँलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध पहेँलो सतहमा सूर्यमुखीहरू रहेको एउटा सिरेमिक फूलदानी।]] फन गोखले फूलहरू सहित धेरै परिदृश्यहरू चित्रण गरेका थिए जसमा गुलाफ, पुस्कर र [[सूर्यमुखी]] जस्ता फूलहरू समावेश छन्। केहीले रङ्ग भाषामा उनको रुचि र जापानी [[उकियो-ए]]मा पनि उनको रुचिलाई प्रतिबिम्बित गर्दछन्।{{sfnp|Pickvance|1986|loc= 80–81, 184–187}} मर्दै गरेका सूर्यमुखीहरूको दुई शृङ्खलाहरू रहेका छन्। पहिलो सन् १८८७ मा पेरिसमा चित्रण गरिएको थियो र यसले भुइँमा सुतेका फूलहरू देखाउँदछ। दोस्रो शृङ्खला एक वर्षपछि आर्ल्समा पूरा भएको थियो र यो बिहानीको सुरुवातको उज्यालोमा राखिएको फूलदानीमा गुच्छाहरूको हो।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 413}} दुवै बाक्लो तहको रङको कामबाट निर्मित छन् जसले, लन्डन नेसनल ग्यालेरीका अनुसार, "बीउको टाउकोको बनावट" लाई उजागर गर्दछ।<ref>{{cite web|url=https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/vincent-van-gogh-sunflowers|title=Vincent van Gogh; Sunflowers; NG3863|publisher=National Gallery, London|access-date=1 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812154012/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/vincent-van-gogh-sunflowers|archive-date=12 August 2016|url-status=live}}</ref> यी शृङ्खलाहरूमा, फन गोख आफ्ना चित्रहरूलाई व्यक्तिपरकता र भावनाले भर्ने आफ्नो सामान्य रुचिमा नढालेर यसको सट्टामा दुवै शृङ्खला गोगाँलाई आफ्नो प्राविधिक कौशल र कार्य विधिहरू प्रदर्शन गर्नका लागि बनाइएको {{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 411}} थियो जसले भ्रमण गर्न लागेका थिए। सन् १८८८ का चित्रहरू कलाकारको लागि आशावादको एक दुर्लभ अवधिमा सिर्जना गरिएको थियो। भिन्सेन्तले अगस्ट १८८८ मा तेओलाई लेखेकको पत्र यसप्रकार छ; {{quote|म मार्सेइजले (मार्सेइजका मानिसहरू) बुएबेस (परिकार) खाँदाजस्तो उत्साहका साथ चित्रण गर्दै छु, यसले तपाईँलाई आश्चर्यचकित पार्दैन जब यो ठूला सूर्यमुखीहरू चित्रण गर्ने प्रश्न आउँछ&nbsp;... यदि मैले यो योजना पूरा गरेँ भने त्यहाँ एउटा दर्जन चित्रहरू हुनेछन्। त्यसैले सम्पूर्ण कुरा नीलो र पहेँलोमा एउटा तालमेल मिल्नेछ। म यसमा हरेक बिहान, सूर्योदयदेखि काम गर्दछु। किनभने फूलहरू चाँडै ओइलाउँछन् र यो सबै एकै पटकमा गर्ने कुरा हो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://vangoghletters.org/vg/letters/let666/letter.html Letter 666]|ps= . Vincent to Theo van Gogh. Arles, Tuesday, 21 or Wednesday, 22 August 1888.}}}} गोगाँको भ्रमणको प्रत्याशामा पर्खालहरू सजाउनको लागि सूर्यमुखीहरू चित्रण गरिएको थियो भने फन गोखले आर्ल्समा ''[[पहेँलो घरको पाहुना कोठा]]'' वरिपरि व्यक्तिगत कृतिहरू राखेका थिए। गोगाँ गहिरो रूपमा प्रभावित भए र पछि पेरिस संस्करणहरू मध्ये उनले दुईवटा प्राप्त गरेका थिए।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 411}} गोगाँको प्रस्थान पछि, फन गोखले सूर्यमुखीहरूको दुई प्रमुख संस्करणहरूलाई ''बेर्सेज त्रिपट्ट''को एउटा अंशको रूपमा कल्पना गरे र तिनीहरूलाई आफ्नो ''ले भँ'' ब्रसेल्स प्रदर्शनीमा समावेश गरेका थिए। आज यस शृङ्खलाका प्रमुख भागहरू उनका सबैभन्दा प्रसिद्ध चित्रहरू मध्येमा पर्दछन्। यी चित्रहरू पहेँलो रङ्गको रोगसूचक अर्थ र पहेँलो घरसँग यसको सम्बन्ध, ब्रसस्ट्रोकहरूको अभिव्यञ्जनावाद र प्रायः गाढा पृष्ठभूमिहरू विरुद्धको तिनीहरूको विपरितताको लागि परिचित छ।{{sfnp|Walther|Metzger|1994|loc= 417}} <gallery widths="165" heights="165" class="center"> File:Vincent Willem van Gogh 128.jpg|alt=फिक्का नीलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध पहेँलो सतहमा सूर्यमुखीहरू सहितको एउटा सिरेमिक फूलदानी।|''[[सूर्यमुखी (फन गोख शृङ्खला)|स्थिर जीवन: बाह्र सूर्यमुखीहरू सहितको फूलदानी]]'', अगस्ट १८८८। नोए पिनाकोथेके, म्युनिख File:Irises-Vincent van Gogh.jpg|alt=बगैँचामा उब्जिएको आइरिस। त्यहाँ खाली माटो देखिन्छ र पृष्ठभूमिमा सुन्तला रङ्गका फूलहरू छन्।|''आइरिस (चित्रकला)'', मे १८८९। जे. पल गेती सङ्ग्रहालय, लस एन्जलस File:Vincent van Gogh - Almond blossom - Google Art Project.jpg|alt=फिक्का नीलो आकाशको विरुद्ध रूखको हाँगाहरूमा फिक्का गुलाबी फूलहरू।|''बदामको फूल'', फेब्रुअरी १८९०। फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम File:Vincent van Gogh - Irises - Google Art Project.jpg|alt=पहेँलो फूलदानीमा आइरिस फूलहरू र केही हरियो पातहरू।|''स्थिर जीवन: पहेँलो पृष्ठभूमिको विरुद्ध आइरिसहरू सहितको फूलदानी'', मे १८९०, फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 819–820}} <!-- File:Van Gogh - Vase of Roses.jpg|alt=फिक्का हरियो पृष्ठभूमिको विरुद्ध हरियो फूलदानीमा फिक्का गुलाबी गुलाब।|''स्थिर जीवन: गुलाफहरू सहितको फूलदानी'', मे १८९०, मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 819–820}} --> </gallery> {{clear}} == प्रतिष्ठा र विरासत == [[चित्र:Jo van Gogh-Bonger, by Woodbury and Page-2.jpg|thumb|upright|[[योहाना फन गोख-बोङ्गर]], सन् १८८९|alt=एक जवान महिलाको सहज अभिव्यक्ति र हल्का मुस्कानका साथ टाउकोको औपचारिक श्यामश्वेत तस्वीर]] सन् १८८० को दशकको अन्त्यतिर फन गोखको पहिलो प्रदर्शनीहरू पछि कलाकार, कला समीक्षक, व्यापारी र सङ्कलनकर्ताहरू माझ उनको प्रतिष्ठा निरन्तर बढ्दै गएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}</ref> सन् १८८७ मा, [[अँद्रे आन्तोन]]ले पेरिसको [[थिएटर लिब्र]]मा [[जर्ज सुरात]] र [[पल सिन्याक]]का कामहरूसँगै फन गोखका चित्रहरू पनि राखेका थिए भने तीमध्ये केही जुलियन टाङ्गुईले प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 305}}</ref> सन् १८८९ मा, अल्बर्ट ओरियरले ''ल मोदेरनिस्त इलुस्त्रे'' पत्रिकामा उनको कामलाई "आगो, तीव्रता र घाम" को विशेषता भएको भनी वर्णन गरेका थिए।<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 307}}</ref> जनवरी १८९० मा ब्रसेल्सको सोस्येते दे-आर्तिस्त एँदेपाँदाँ ({{भाषा-फ्रान्सेली|Société des Artistes Indépendants}}) मा उनका १० वटा चित्रहरू प्रदर्शन गरिएका थिए।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc=72}}</ref> फ्रान्सेली राष्ट्रपति [[सादी कार्नो|मारी फ्रँस्वा सादी कार्नो]] फन गोखको कामबाट प्रभावित भएको भनिएको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/08/27/van-gogh-not-unappreciated-lifetime-myth-busting-letter-shows/ |title=Van Gogh was not unappreciated in his lifetime, myth-busting letter shows |work=The Daily Telegraph |last=Furness |first=Hannah |date=27 August 2018 |access-date=7 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180908015803/https://www.telegraph.co.uk/news/2018/08/27/van-gogh-not-unappreciated-lifetime-myth-busting-letter-shows/ |archive-date=8 September 2018 |url-status=live }}</ref> फन गोखको मृत्युपछि, ब्रसेल्स, पेरिस, हेग र एन्टवर्पमा स्मृति प्रदर्शनीहरू आयोजना गरिएका थिए। उनका कामहरू ''[[ले भँ]]''मा छवटा चित्रहरू सहित धेरै उच्च-प्रोफाइल प्रदर्शनीहरूमा देखाइएका थिए भने सन् १८९१ मा ब्रसेल्समा एक पूर्वव्यापी प्रदर्शनी भएको थियो।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc=72}}</ref> सन् १८९२ मा [[ओक्तेभे मिर्बेउ]]ले लेखेका थिए, फन गोखको आत्महत्या कलाका लागि "एक असीमित दुखद क्षति थियो... यद्यपि जनता उनको भव्य अन्त्येष्टिमा भीड लागेनन् र बिचारा भिन्सेन्त फन गोख, जसको मृत्युको अर्थ प्रतिभाको एउटा सुन्दर ज्वाला निभ्नु हो, उनी आफ्नो जीवन जस्तै गुमनाम र उपेक्षित भएर मृत्युमा गए।"<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 305}}</ref> सन् १८९१ जनवरीमा उनका भाइ तेओको मृत्युले भिन्सेन्तको सबैभन्दा ठूलो र राम्रो पहुँच भएको समर्थकलाई गुमेको थियो।<ref>{{sfnp|Sund|2002|loc= 310}}</ref> तेओकी विधवा योहान फन गोख-बोङ्गर बीसको दशककी डच महिला थिइन् जसले न त आफ्नो पतिलाई न त जेठाजुलाई धेरै समयदेखि चिनेकी थिइन्। उनले अचानक सयौँ चित्र, पत्र र रेखाचित्रहरूका साथै आफ्नो शिशु छोरा भिन्सेन्त विलेम फन गोखको हेरचाह गर्नुपर्ने भएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}</ref>{{efn|group=note|उनको पति परिवारको एकमात्र सहारा थिए, र योहानासँग पेरिसमा एउटा कोठा, केही फर्निचरका सामानहरू र जेठाजुका चित्रहरू मात्र बाँकी थिए, जसलाई त्यस समयमा "कुनै मूल्य नभएको" रूपमा हेरिन्थ्यो।{{sfnp|Van Gogh|2009|loc=[http://www.webexhibits.org/vangogh/memoir/nephew/1.html Memoirs of V.W. van Gogh]}}}} गोगाँ फन गोखको प्रतिष्ठा बढाउन सहयोग गर्ने पक्षमा थिएनन् र जोका भाइ एन्ड्रिज बोङ्गर पनि उनको कामको बारेमा खासै उत्साहित देखिएनन्।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 244–254}}</ref> समीक्षकहरूमध्ये फन गोखका प्रारम्भिक समर्थकहरू मध्ये एक, ओरियरको सन् १८९२ मा २७ वर्षको उमेरमा [[टाइफाइड|टाइफाइड ज्वरो]]का कारण मृत्यु भएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}</ref> [[चित्र:Vincent Van Gogh 0013.jpg|thumb|right|upright|''त्रास्कोँ जाने बाटोमा चित्रकार'', अगस्ट १८८८ (दोस्रो विश्वयुद्धमा आगोले नष्ट भएको)|alt=एउटा परालको टोपी लगाएको मानिस, क्यानभास र पेन्टबक्स बोकेर, रूखले घेरिएको, पातहरू छरिएको ग्रामीण सडकमा देब्रेतिर हिँडिरहेको चित्र]] सन् १८९२ मा, [[एमिल बेर्नार]]ले [[पेरिस]]मा फन गोखको चित्रहरूको एउटा सानो एकल प्रदर्शनी आयोजना गरेका थिए भने [[जुल्याँ ताँगी]]ले फन-गोख-बोङ्गरबाट पठाइएका धेरै चित्रहरूसहित फन गोखका अन्य चित्रहरूलाई प्रदर्शनमा राखेका थिए। अप्रिल १८९४ मा, पेरिसको [[दुराँ-रुएल]] ग्यालरीले फन गोखको कलाकृतिहरूबाट १० वटा चित्रहरू बिक्रीको लागि स्वीकार गर्न सहमति जनाएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}</ref> सन् १८९६ मा, त्यतिबेलाका एक अज्ञात कला फाभिवादी विद्यार्थी चित्रकार [[हेनरी मातिस]]ले ब्रिटनीको बेल इल टापूमा जोन रसेलसँग भेट्न गएका थिए।<ref>{{sfnp| Spurling|1998|loc= 119–138}}</ref> <ref name=abc>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/rn/arts/booktalk/stories/s1430343.htm|title=अज्ञात मातिस&nbsp;... – पुस्तक वार्ता|last=हिलरी स्पर्लिङसँग अन्तर्वार्ता|date=८ जुन २००५|work=ABC Online|access-date=१ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20111012112023/http://www.abc.net.au/rn/arts/booktalk/stories/s1430343.htm|archive-date=१२ अक्टोबर २०११|url-status=live}}</ref> रसेल फन गोखको घनिष्ठ मित्र थिए; उनले मातिसलाई डच चित्रकारको कामसँग परिचित गराएर उनलाई फन गोखको एउटा रेखाचित्र दिएका थिए। फन गोखबाट प्रभावित भएर, मातिसले माटोको रङ्गको चित्रकला छोडेर चम्किला रङ्गहरू अपनाएका थिए।<ref name=abc/>{{sfnp|Spurling|1998|loc= 138}} सन् १९०१ मा पेरिसमा, बर्नहाइम-ज्युन ग्यालरीमा फन गोखको एउटा ठूलो पूर्वव्यापी प्रदर्शनी आयोजना गरिएको थियो जसले [[आन्द्रे देराँ]] र [[मौरिस द भ्लामिङ्क]]लाई उत्साहित तुल्याएको र फाभिवादको उदयमा योगदान पुर्‍याएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 245}}</ref> सन् १९१२ मा कोलोनमा सोन्डरबुन्ड कलाकारहरूसँग, सन् १९१३ मा न्युयोर्कमा आर्मरी प्रदर्शनी, र सन् १९१४ मा बर्लिनमा महत्वपूर्ण समूह प्रदर्शनीहरू भएका थिए,<ref>{{sfnp|Dorn|Leeman|1990}}</ref> [[हेन्क ब्रेमर]] फन गोखको बारेमा सिकाउन र बोल्नमा महत्वपूर्ण भूमिकामा थिए,<ref>{{sfnp|Rovers|2007|loc= 262}}</ref> र उनले [[हेलेन क्रोलर-मुलर]]लाई फन गोखको कलासँग परिचित गराएका थिए जो उनको कामको एक अति उत्सुक सङ्ग्रहकर्ता बनेकी थिइन्।<ref>{{sfnp|Rovers|2007|loc= 258}}</ref> जर्मनेली अभिव्यञ्जनावादका प्रारम्भिक व्यक्तित्वहरू जस्तै [[एमिल नोल्डे]]ले फन गोखको कामप्रति ऋण स्वीकार गरेका थिए।<ref>{{sfnp|Selz|1968|p= 82}}</ref> फन गोखको प्रसिद्धि [[पहिलो विश्वयुद्ध]]भन्दा पहिले [[अस्ट्रिया]] र [[जर्मनी]]मा सर्वप्रथम शिखरमा पुगेको थियो,<ref>{{sfnp|Weikop|2007|loc= 208}}</ref> जसमा उनको पत्रहरूको तीन खण्डमा १९१४ मा प्रकाशनले सहयोग पुर्‍याएको थियो।<ref>{{sfnp|Naifeh|Smith|2011|loc= 867}}</ref> उनका पत्रहरू अभिव्यञ्जनात्मक र साहित्यिक छन् भने यी पत्रहरूलाई १९औँ शताब्दीको आफ्नो प्रकारको अग्रणी लेखाइको रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{sfnp|McQuillan|1989|loc= 19}}</ref> यी पत्रहरूले फन गोखको एउटा शक्तिशाली पौराणिक कथाको सुरुवात गर्दछ जसमा उनलाई एक तीव्र र समर्पित चित्रकारको रूपमा उल्लेख गरि आफ्नो कलाको लागि कष्ट भोगेको र युवावस्थामै मृत्युवरण गरेको भनी वर्णन गर्दछ।<ref>{{sfnp|Pomerans|1997|loc= x}}</ref> सन् १९३४ मा, उपन्यासकार [[अर्भिङ स्टोन]]ले फन गोखको जीवनमा आधारित एउटा जीवनीपरक उपन्यास लेखे जसको शीर्षक थियो ''[[लस्ट फर लाइफ (उपन्यास)|लस्ट फर लाइफ]]'' राखिएको थियो जुन फन गोखका भाइ तेओलाई लेखेको पत्रहरूमा आधारित थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0994883/|title=भिन्सेन्त फन गोखका लागि IMDb|website=IMDb|access-date=९ मे २०१९|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527102007/https://www.imdb.com/name/nm0994883/|archive-date=२७ मे २०१९|url-status=live}}</ref> यस उपन्यास र सन् १९५६ को यसै नामको चलचित्रले उनको प्रसिद्धिलाई अझै वृद्धि गरेको देखिन्छ। संयुक्त राज्यहरूमा स्टोनले अनुमान लगाएअनुसार, उनको अप्रत्याशित सर्वाधिक बिक्री भएका पुस्तक भन्दा पहिले केही सय मानिसहरूले मात्र फन गोखको बारेमा सुनेका थिए।<ref>{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xii}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=dlhn_Kxgm8g | archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211114/dlhn_Kxgm8g| archive-date=१४ नोभेम्बर २०२१ | url-status=live|title=अर्भिङ स्टोन अन्तर्वार्ता |work= Day at Night|first=जेम्स |last=डे |date=२३ अप्रिल १९७४ |access-date=२ अगस्ट २०१७}}</ref> ===फन गोख सङ्ग्रहालय=== {{मुख्य|फन गोख सङ्ग्रहालय}} [[चित्र:Weesp and Amsterdam (Netherland, June 2020) - 7 (50550627911).jpg|thumb|फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम]] फन गोखको भतिजा [[भिन्सेन्त विलेम फन गोख]] (सन् १८९०–१९७८),<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 253}}</ref> ले आफ्नी आमाको मृत्यु सन् १९२५ मा भएपछि उनीसँग सम्बन्धित सबै सम्पत्तिको उत्तराधिकारी बनेका थिए। सन् १९५० को दशकको प्रारम्भमा उनले चार खण्ड र धेरै भाषाहरूमा प्रस्तुत पत्रहरूको पूर्ण संस्करणको प्रकाशनको व्यवस्था गरेका थिए। त्यसपछि उनले सम्पूर्ण सङ्ग्रह खरीद गर्न र राख्नको लागि एउटा फाउन्डेसनलाई अनुदान दिन डच सरकारसँग वार्ता सुरु गरेका थिए।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 252}}</ref> तेओका छोरा विलेम फन गोखले कलाकृतिहरू सम्भवतः उत्तम अवस्थाहरूमा प्रदर्शित गरिनेछन् भन्ने उद्देश्यले यो परियोजनाको योजना बनाएका थिए। यो परियोजना सन् १९६३ मा सुरु भएको थियोे जहाँ वास्तुकार [[खेरित रितभेल्त]]लाई यसको डिजाइनको जिम्मा दिइएको र सन् १९६४ मा उनको मृत्युपछि [[किशो कुरोकावा]]ले उक्त जिम्मेवारी सम्हालेका थिए।<ref name=nga>{{citation |url=http://www.nga.gov/exhibitions/vgmsm.shtm |title=भान गोगको भान गोगहरू: भान गोग संग्रहालय |date=४ अक्टोबर १९९८ |publisher=नेसनल ग्यालेरी अफ आर्ट |access-date=२३ अप्रिल २०११ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529195527/http://www.nga.gov/exhibitions/vgmsm.shtm |archive-date=२९ मे २०१० |url-status=live }}</ref> सन् १९६० को दशकभरि काम प्रगतिमा रह्यो र यसको भव्य उद्घाटनको लागि सन् १९७२ को वर्षलाई लक्षित गरिएको थियो।<ref>{{sfnp| Rewald|1986|loc= 253}}</ref> [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] सन् १९७३ मा एम्स्टर्डमको [[म्युजियमप्लेन]] मा खुलेको थियो,<ref>{{sfnp|Pomerans|1997|loc= xiii}}</ref> यो राइक्सम्युजियमपछि नेदरल्यान्ड्सको दोस्रो सबैभन्दा लोकप्रिय सङ्ग्रहालय बन्न सफल भएको थियो नहाँ नियमित रूपमा वार्षिक १५ लाखभन्दा बढी आगन्तुकहरू आउने गर्दथे। सन् २०१५ मा यसले कीर्तिमानी १९ लाख आगन्तुकहरू पाएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.at5.nl/artikelen/150751/bezoekersrecords_voor_van_gogh_museum_en_nemo|title=Bezoekersrecords voor Van Gogh Museum en NEMO|date=१५ डिसेम्बर २०१५|language=डच|work=AT5|access-date=४ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20160721082453/http://www.at5.nl/artikelen/150751/bezoekersrecords_voor_van_gogh_museum_en_nemo|archive-date=२१ जुलाई २०१६|url-status=live}}</ref> यस सङ्ग्रहालयमा ८५ प्रतिशत आगन्तुकहरू अन्य देशहरूबाट आएका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/culture-professionals-network/2015/sep/01/van-gogh-museum-chief-axel-ruger-interview|title=फन गोख सङ्ग्रहालय प्रमुख: हाम्रो आयका स्रोतहरू विविधीकरण गर्नु महत्वपूर्ण छ|last=Caines|first=Matthew|date=१ सेप्टेम्बर २०१५|work=द गार्डियन|access-date=४ अगस्ट २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826101634/https://www.theguardian.com/culture-professionals-network/2015/sep/01/van-gogh-museum-chief-axel-ruger-interview|archive-date=२६ अगस्ट २०१६|url-status=live}}</ref> == टिप्पणीहरू == {{Reflist|group=note}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{sister project links|auto=1}} * [http://www.vggallery.com/ भिन्सेन्त फन गोख चित्र सङ्ग्राहलय], फन गोखका पत्र तथा कार्यहरूको सम्पूर्ण विवरण * [http://vangoghletters.org/ फन गोखद्वारा लिखित पत्रहरू] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20121025195053/http://vangoghletters.org/vg/ |date=2012-10-25 }} * [http://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/van-gogh.html/ भिन्सेन्त फन गोख] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170920143009/https://www.nga.gov/content/ngaweb/education/teachers/teaching-packets/van-gogh.html/ |date=2017-09-20 }} शिक्षण कार्यक्रम * {{Gutenberg author | id=40599}} * {{Internet Archive author |sname=Vincent van Gogh}} * {{Librivox author |id=6171}} * {{IMDB name}} [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोख]] [[श्रेणी:सन् १८५३ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् १८९० मा मृत्यु]] [[श्रेणी:चित्रकारहरू]] [[श्रेणी:पुरुष आत्महत्या]] r5ojleg64e6s6d9shupnppvjfbc32su 0 139971 1354636 1256018 2026-05-08T08:52:28Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354636 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = ढाका इन्जिनियरिङ र टेक्नोलोजी विश्वविद्यालय | native_name = ঢাকা প্রকৌশল ও প্রযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় | native_name_lang = bn | other_name = 𝗗𝗨𝗘𝗧 | former_name = College of Engineering, Faculty of Engineering (1980-1981) <br />Dhaka Engineering College (1981-1986) <br/> Bangladesh Institute of Technology (BIT), Dhaka (1986-2003) | image = Duet-logo-5.png | image_size = 200px | caption = [[Crest (heraldry)|Crest]] of DUET | motto = ''"প্রযুক্তিই প্রগতি"'' | motto_lang = bn | mottoeng = ''"Technology is the advancement"'' | established = {{Start date and age|1980}} as Engineering College<br />{{Start date and age|1986}} as BIT, Dhaka<br />{{Start date and age|2003}} as DUET | type = [[Public University|Public]], [[Research university|Research]] | affiliation = [[University Grants Commission (Bangladesh)|University Grants Commission]] (UGC) | chancellor = {{Current president of Bangladesh}} | vice_chancellor = [[Mohammad Zoynal Abedin]] | dean = {{ubl|Dr. Md. Kamal Hossain (FoCE)| Dr. Md. Sharafat Hossain (FoEEE)|Dr. Md. Arefin Kowser (FoME)|Dr. Md. Mahmud Alam (FoS)}} | academic_staff = 259+ | administrative_staff = 461+ | students = 3,515+ | undergrad = Around 3000 | postgrad = Around 500 | city = [[Gazipur, Dhaka Division|Gazipur]] | postalcode = 1707 | country = [[बङ्गलादेश]] | coordinates = {{coord|24.018006|N|90.418252|E|region:BD_type:edu|display=title}} | campus = [[Urban Area|Urban]] | language = [[English language|English]] | free_label = | website = {{url|duet.ac.bd}} }} ढाका इन्जिनियरिङ् र टेक्नोलोजी विश्वविद्यालय, गाजीपुर (बङ्गाली: ঢাকা প্রকৌশল ও প্রযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, গাজীপুর), सामान्यतया DUET भनेर चिनिन्छ, पहिले BIT ढाका, गाजीपुर, बंगलादेशमा रहेको एक सार्वजनिक इन्जिनियरिङ र प्राविधिक अनुसन्धान विश्वविद्यालय हो, जसले इन्जिनियरिङको अध्ययनमा केन्द्रित छ। वास्तुकला। यो बंगलादेशका नौ पीएचडी अनुदान अनुसन्धान विश्वविद्यालयहरू मध्ये एक हो। युनिभर्सिटीले डिप्लोमा इन्जिनियर उम्मेदवारहरू आवश्यक छ, पोलिटेक्निक संस्थानहरू वा बांग्लादेश प्राविधिक शिक्षा बोर्डद्वारा सम्बद्ध प्राविधिक विद्यालयहरूबाट स्नातक नामांकनको लागि स्नातक। अवस्थित को धेरै 14 अन्तर्गत विभाग 4 संकाय दुवै स्नातक र स्नातकोत्तर डिग्री प्रदान, पीएचडी सहित. (दर्शनशास्त्र को डाक्टर कार्यक्रम. संकायहरू बाहेक, त्यहाँ 3 संस्थानहरू पनि छन् जसले स्नातकोत्तर डिग्रीहरू प्रदान गर्दछ र अनुसन्धानलाई जोड दिन्छ। हाल लगभग 3500 विद्यार्थीहरूले स्नातक र स्नातकोत्तर अध्ययन गरिरहेका छन्। हाल प्रति वर्ष स्नातक विद्यार्थीहरूको प्रवेश लगभग 700 छ, र स्नातकोत्तर र पिएचडी कार्यक्रमहरूमा स्नातक विद्यार्थीहरू लगभग 240 छन्। गुणस्तरीय शिक्षा र अनुसन्धानलाई बढावा दिन र सुनिश्चित गर्न विश्वविद्यालयसँग एउटा कक्ष (संस्थागत गुणस्तर आश्वासन कक्ष-आइक्युएसि) पनि छ। आफ्नै अनुसन्धानका अतिरिक्त विश्वविद्यालयले विभिन्न राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय विश्वविद्यालयहरू, उद्योगहरू र संस्थाहरूसँग सहयोगी अनुसन्धान कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दछ। प्रत्येक वर्ष, लगभग 670 + विद्यार्थीहरू इन्जिनियरिङ र वास्तुकला अध्ययन गर्न स्नातक कार्यक्रमहरूमा भर्ना हुन्छन्। स्नातक प्रवेश परीक्षामा, 12,000 चयन गरिएका उम्मेदवारहरू मध्ये लगभग शीर्ष 5% विद्यार्थीहरू मात्र भर्ना हुन सक्छन्। शिक्षकको सङ्ख्या लगभग 300 + छ। इन्जिनियरिङ र आर्किटेक्चरमा स्नातक डिग्रीका लागि यहाँ भर्ना हुने डिप्लोमा धारकहरूले मात्र लाभ उठाउन सक्छन्। {{Multiple image | align = center | image1 = DUET Gate.jpg | width1 = | caption1 = Main gate, DUET }} == इतिहास == यो विश्वविद्यालय सन् 1980 मा [[ढाका विश्वविद्यालय]] ''तेजगाँव'', ढाकामा रहेको अस्थायी क्याम्पसमा कलेज अफ इन्जिनियरिङको रूपमा सुरु भएको थियो जसले सिभिल, इलेक्ट्रिकल र इलेक्ट्रोनिक, मेकानिकल इन्जिनियरिङमा चार वर्षको स्नातक डिग्री प्रदान गर्दछ। केही समयपछि कलेज अफ इन्जिनियरिङको नाम परिवर्तन गरी ढाका इन्जिनियरिङ्ग कलेज (डिइसि) राखिएको थियो। त्यसपछि सन् 1983 मा डिइसी यसको वर्तमान स्थायी क्याम्पस गाजीपुर सहरमा सरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Dhaka University of Engineering and Technology |url=http://offroadbangladesh.com/places/dhaka-university-of-engineering-and-technology/}}</ref><ref>{{Cite web |title=About DUET |url=https://www.duet.ac.bd/about/history#:~:text=Dhaka%20University%20of%20Engineering%20%26%20Technology%20(DUET)%2C%20Gazipur%20was,%2C%20Dhaka%2C%20Bangladesh%20in%201980.}}</ref> [[चित्र:BIT,_Dhaka.jpg|केन्द्र|अङ्गुठाकार|बिआईटी, ढाका (1986) ]] सन् 1986 मा सरकारी अध्यादेशद्वारा डिइसीलाई '''बङ्गलादेश इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी (बिआइटि) ''' '''ढाका''' डिग्री प्रदान गर्ने संस्थानको रूपमा रूपान्तरण गरिएको थियो। सेप्टेम्बर 2003 मा, बिआईटी, ढाका इन्जिनियरिङ र प्रविधि विश्वविद्यालय, गाजीपुर ऐन, 2003 द्वारा अन्य तीन इन्जिनियरिङ विश्वविद्यालयहरू (चित्तागोंग इन्जिनियरिङ र प्रौद्योगिकी विश्वविद्यालय, खुलना इन्जिनियरिङ र टेक्नोलोजी विश्वविद्यालय, राजशाही इन्जिनियरिङ र प्राविधिक विश्वविद्यालय) सँगसँगै ढाका इन्जिनियरिङ तथा प्रविधि विश्वविद्यालय, गाजीपुर बन्यो। यस ऐनअन्तर्गत, विश्वविद्यालय जनवादी गणतन्त्र [[बङ्गलादेश]] सरकारको स्वायत्त वैधानिक सङ्गठन बन्यो। == स्थान == [[ढाका]] इन्जिनियरिङ र प्रविधि विश्वविद्यालय (डीयुइटि) [[बङ्गलादेश]] राजधानी ढाकाबाट लगभग 40 किलोमिटर (25 माइल) उत्तरमा गाजीपुर जिल्लामा अवस्थित छ। यो हजरत शाहजलाल अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल करिब 20 किलोमिटर (12 माइल) टाढा छ। गाजीपुर ढाका र बङ्गलादेशका अन्य प्रमुख सहरहरूसँग सडक र रेलमार्गद्वारा राम्रोसँग जोडिएको छ। {{Multiple image | align = center | image2 = Dhaka University of Engineering Technology.jpg | width2 = | caption2 = Entrance of DUET | image3 = Shaheed Minar, DUET.jpg | width3 = | caption3 = Central Shaheed Minar, DUET | image1 = | perrow = 3 }} == शिक्षाविद्हरू == DUET मार्फत उच्च गुणस्तर अनुसन्धान र शिक्षा प्रदान गर्दछ 14 विभाग र 3 अन्तर्गत संस्थान 4 संकाय, माथि संग 266 संकाय सदस्य, 151 अधिकारी, र भन्दा बढी 3,515 स्नातक र [[स्नातकोत्तर]] विद्यार्थी. === विभाग र विभागहरू === * '''सिभिल इन्जिनियरिङ''' संकाय ** सिविल इन्जिनियरिङ विभाग (CEE) [[सिभिल इन्जिनियरिङ|सिविल इन्जिनियरिङ (CE)]] ** वास्तुकला विभाग (आर्क) * '''इलेक्ट्रिकल र इलेक्ट्रोनिक इन्जिनियरिङ''' को संकाय ** विभाग [[विद्युतीय इन्जिनियरिङ|इलेक्ट्रिकल र इलेक्ट्रोनिक इन्जिनियरिङ (EEEE)]] ** कम्प्युटर विज्ञान र ईन्जिनियरिङ् विभाग (CSE) कम्प्युटर विज्ञान र इन्जिनियरिङ (CSE) * '''मेकानिकल इन्जिनियरिङ''' संकाय ** विभाग यांत्रिक अभियांत्रिकी (एमई) [[मेकानिकल इन्जिनियरिङ|मेकानिकल इन्जिनियरिङ (एमई)]] ** टेक्सटाइल इन्जिनियरिङ विभाग (टीईटी) टेक्सटाइल इन्जिनियरिङ (टीईटी) ** खाद्य इन्जिनियरिङ विभाग (एफई) खाद्य ईन्जिनियरिङ् (एफई) ** रसायन इन्जिनियरिङ विभाग (CEE) केमिकल इन्जिनियरिङ (CEE) ** औद्योगिक तथा उत्पादन इन्जिनियरिङ विभाग (आईपीई) औद्योगिक तथा उत्पादन इन्जिनियरिङ (आईपीई) ** सामग्री र धातु विज्ञान विभाग (एमएमई) सामग्री र धातु विज्ञान ईन्जिनियरिङ् (एमएमई) * '''विज्ञान''' संकाय ** रसायन विज्ञान विभाग[[रसायन शास्त्र|रसायनशास्त्र]] ** [[गणित]] विभाग ** भौतिक विज्ञान विभाग[[भौतिक शास्त्र|भौतिकशास्त्र]] ** मानविकी र सामाजिक विज्ञान विभाग === श्रेणीकरणहरू === ढाका इन्जिनियरिङ र प्रविधि विश्वविद्यालय, गाजीपुर, जसलाई सामान्यतया डीयुईटी भनेर चिनिन्छ, बङ्गलादेशको गाजीपुरमा शीर्ष सार्वजनिक विश्वविद्यालयहरू मध्ये एकको रूपमा मान्यता प्राप्त छ। एसियाली विश्वविद्यालयको श्रेणीकरण-दक्षिणी एसिया 2024 मा, यसले ''#90'' मा उल्लेखनीय स्थान ओगटेको छ। थप रूपमा, DUET QS एशिया विश्वविद्यालय रैंकिंग 2024 मा #351-400 मा राखिएको छ [https://www.topuniversities.com/universities/dhaka-university-engineering-technology-gazipur] === स्नातक कार्यक्रमहरू === ढाका युनिभर्सिटी अफ इन्जिनियरिङ एन्ड टेक्नोलोजी (डीयुईटी) मा स्नातक प्रवेश परीक्षामा प्रवेश अत्यधिक प्रतिस्पर्धी छ, लगभग 12,000 चयन गरिएका उम्मेद्वारहरूको पूलबाट स्वीकृति प्राप्त गर्ने विद्यार्थीहरूको लगभग 5% मात्र। विशेष गरी, डीयुईटीले इन्जिनियरिङमा डिप्लोमा धारकहरूलाई इन्जिनियरि and र आर्किटेक्चरमा स्नातक डिग्रीका लागि भर्ना प्रदान गर्दछ। यो विशिष्ट मापदण्डले व्यावहारिक शिक्षामा डीयुईटीको जोड र विद्यार्थीहरूलाई उनीहरूको छनौट गरिएका क्षेत्रहरूमा उत्कृष्टता हासिल गर्न आवश्यक सीपहरू सुसज्जित गर्दछ। * केमिकल इन्जिनियरिङ * खाद्य इन्जिनियरिङ * इलेक्ट्रिकल र इलेक्ट्रोनिक इन्जिनियरिङ * मेकानिकल इन्जिनियरिङ * कम्प्युटर विज्ञान र इन्जिनियरिङ * टेक्सटाइल इन्जिनियरिङ * वास्तुकला * औद्योगिक र उत्पादन ईन्जिनियरिङ् * सिभिल इन्जिनियरिङ * सामग्री र धातु ईन्जिनियरिङ् ==== सिटको सङ्ख्या ==== इन्जिनियरिङमा 4 वर्षे स्नातक डिग्री कार्यक्रम र आर्किटेक्चरमा 5 वर्षे स्नातक डिग्री कार्यक्रमका लागि सिटहरूको सङ्ख्या तल दिइएको छः {| class="wikitable" |+ !सिरियल !विभाग !सिटहरू |- |1. |केमिकल इन्जिनियरिङ (CHE) |20 |- |2. |खाद्य ईन्जिनियरिङ् (एफई) |20 |- |3. |इलेक्ट्रिकल र इलेक्ट्रोनिक इन्जिनियरिङ (EEEE) |120 |- |4. |सिविल इन्जिनियरिङ (CE) |120 |- |5. |कम्प्युटर विज्ञान र ईन्जिनियरिङ् (CSE) |120 |- |6. |टेक्सटाइल इन्जिनियरिङ (टीईटी) |60 |- |7. |मेकानिकल इन्जिनियरिङ (एमई) |120 |- |8. |औद्योगिक तथा उत्पादन इन्जिनियरिङ (आईपीई) |30 |- |9. |सामग्री र धातु विज्ञान ईन्जिनियरिङ् (एमएमई) |30 |- |10. |वास्तुकला (आर्क) |30 |- | |'''कुल''' |'''670<ref>DUET</ref>''' |} === स्नातकोत्तर पाठ्यक्रम [https://www.duet.ac.bd/admission/postgraduate/prospectus] === DUET प्रदान गर्दछ 14 यसको चार संकाय भर स्नातक डिग्री, मास्टर सहित (मास्टर डिग्री र पीएचडी. विश्वविद्यालयले एम. एससी. प्रदान गर्दछ। इन्जिनियरिङ (इन्जिनियरिङ) मा विज्ञानको मास्टर (इन्जिनियरिङ मास्टर) (इन्जिनियरिङ पीएचडी) ([[विद्यावारिधी|दर्शनशास्त्रको डाक्टर]]) र एम. फिल (विभिन्न क्षेत्रमा दर्शनशास्त्रको मास्टर) डिग्री। == विद्यार्थी जीवन == === निवासका हलहरू === डुइटमा छवटा पुरुष र दुईवटा महिला छात्रावासहरू छन्, जसको नाम होः * ''एफआर खान हल'' * ''मुहम्मद कुद्रत-ए-खुदा हल'' * ''शहीद मुक्तिजोधा हल'' * ''[[काजी नजरुल इसलाम|काजी नजरुल इस्लाम]] हल'' * ''काजी नजरुल इस्लाम एक्स्टेन्सन हल'' * ''मैरी क्युरी हल र विस्तार'' * ''शहीद ताजुद्दीन अहमद हल'' {| |हलको नाम |वर्तमान प्रोभोस्ट |क्षमता |- style="background-color:#F8F9FB" |Dr.Fazlur रहमान खान हल (एफआर खान हल) |प्रोफेसर डा. मोहम्मद अब्दुस सलाम |130 |- style="background-color:#F8F9FB" |Dr.Muhammad कुद्रत-ए-खुदा हल (QK HALL) |प्रोफेसर डा. मोहम्मद आरिफुर रहमान |140 |- style="background-color:#F8F9FB" |शहीद मुक्तिजोधा हल (एसएम हल) |प्रोफेसर डा. मोहम्मद अब्दुल कादर |120 |- style="background-color:#F8F9FB" |काजी नजरुल इस्लाम हल (केएनआई हल) |प्रोफेसर डा. उत्पल कुमार दास |400 विस्तारसहित |- style="background-color:#F8F9FB" |शहीद ताजुद्दीन अहमद हल (STA हल) |प्रोफेसर डा. मो. मुस्ताकुर रहमान |650 |- style="background-color:#F8F9FB" |म्याडम क्युरी हल (एम. सि. हल) |डा. मोमोताज बेगम |300 विस्तारसहित |} === विद्यार्थी क्लब र संस्थाहरू === DUET मा धेरै विद्यार्थी संगठनहरू छन्, जस्तैः * बङ्गलादेश छात्र लिग (डुएट एकाइ) * बङ्गलादेश जातियताबादी छात्र दल (डुएट एकाइ) * आइइइइ-डुइट विद्यार्थी शाखा * डुएट स्पोर्ट्स क्लब (DSC) * डुएट रोबोटिक्स क्लब (DRC) [https://drc.duetbd.org/]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * अंग्रेजी भाषा क्लब (ELC) * डुएट डिबेटिङ सोसाइटी (डिडिएस) * डुएट कम्प्युटर सोसाइटी (DCS) [https://duetcs.github.io/] * डुएट क्यारियर एण्ड रिसर्च क्लब * डुएट इनोभेसन सोसाइटी (डिडाइस) * युनिटी अफ टेक्सटाइल स्टुडेन्टस डीयुट (युटिडि) * सामाजिक तथा सांस्कृतिक सङ्गठन-सामाजिक तथा सांस्कृतिक संगठन * डुएट ड्रामा सोसाइटी * डुइटियान रक्तदान समाज (DBDS) [1]<ref>Zobayer Founder of DBDS</ref> * पत्रकार संघ (डिजेए) * डुएट गणित क्लब (डिएमसी) * डुएट अटोमोबाइल क्लब * डुएट एनर्जी क्लब * डुएट परमाणु ऊर्जा क्लब === खेलकुदका सुविधाहरू === डुइटले विद्यार्थीहरूलाई दुई मुख्य खेल मैदान र एउटा सानो खेल मैदानमा पहुँच प्रदान गर्दछ, जसले विभिन्न खेलकुद गतिविधिहरूका लागि पर्याप्त ठाउँ प्रदान गर्दछ। डीयुईटीमा खेलकुद सुविधाहरूमा [[फुटबल खेल|फुटबल]], [[क्रिकेट]], [[भलिबल]], [[बास्केटबल]], [[टेबुल टेनिस|टेबल टेनिस]], र [[ब्याडमिन्टन]] लागि विद्यार्थी निकायको विविध चासोहरू पूरा गर्ने सुविधाहरू समावेश छन्। थप रूपमा, डीयुईटीले वार्षिक अन्तर-विभाग र अन्तर-हल प्रतियोगिताहरू आयोजना गर्दछ, जसले विद्यार्थीहरूलाई उनीहरूको एथलेटिक प्रतिभा प्रदर्शन गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ र विभागहरू र आवासीय हलहरू बिच स्वस्थ प्रतिस्पर्धाको भावनालाई बढावा दिन्छ। == दोस्रो क्याम्पस == ढाका इन्जिनियरिङ र प्रविधि विश्वविद्यालय (डीयुईटी 2nd क्याम्पस) डीयुइटीमा विद्यार्थीहरूको बढ्दो संख्यालाई समायोजन गर्ने उद्देश्यले चलिरहेको विकास परियोजना हो। मुख्य डीयुईटी क्याम्पस नजिकैको माझिर खोला रोड, गाजीपुरमा अवस्थित यस विस्तार पहलमा आईसीटी इन्कुबेटर भवन, शैक्षिक भवन र विद्यार्थी हल जस्ता विभिन्न सुविधाहरूको निर्माण समावेश छ। {{Multiple image | align = left | image1 = Under construction view of Second Campus, DUET.jpg | width1 = | caption1 = Under construction view of second campus, DUET | image2 = master plan1.jpg | width2 = | caption2 = Future campus view according to master plan | image3 = master plan2.jpg | width3 = | caption3 = Future DUET second campus gate }} यो विस्तारको आवश्यकता बढ्दो विद्यार्थी जनसङ्ख्याबाट उत्पन्न हुन्छ, जसले शैक्षिक गतिविधिहरूलाई प्रभावकारी रूपमा समर्थन गर्न थप पूर्वाधारको आवश्यकता पर्दछ। सन् 2041 सम्ममा क्याम्पसलाई थप विस्तार गर्ने मास्टर प्लानसहित विकास योजना हालको निर्माण चरणभन्दा बाहिर फैलिएको छ। एक पटक पूरा भएपछि, DUET 2nd क्याम्पसले विद्यार्थीहरूको शैक्षिक आवश्यकताहरू पूरा गर्न उन्नत सुविधाहरू र स्रोतहरू प्रदान गर्नेछ, DUET को समग्र शैक्षिक उत्कृष्टतामा योगदान पुर्याउँछ। == सन्दर्भहरू == [[श्रेणी:पुनरावलोकन नगरिएको अनुवादहरू रहेको पृष्ठ]] k2dnc74nb81eve18mrco6ax6v40g467 0 140480 1354600 1319947 2026-05-08T06:38:20Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354600 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको राजनीतिक दल}} {{बारेमा|[[अशोककुमार राई|अशोक राई]]को नेतृत्वको नयाँ दल|[[उपेन्द्र यादव]] नेतृत्वको मूल दल|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल}} {{Infobox political party | name = जनता समाजवादी पार्टी | affiliation1_title = Alliance | affiliation1 = | symbol = [[File:Fist .svg|100px]] | logo_size = 150px | colorcode = {{party color|People's Socialist Party}} | foundation = {{start date and age|2024|05|05|df=y}} | ideology = [[लोकतान्त्रिक समाजवाद]]<br>[[सङ्घीयता]]<br>[[धर्म निरपेक्षता]] | headquarters = बालकुमारी, [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | website = {{URL|peoplesocialist.org}} | country = नेपाल | youth_wing = | womens_wing = | position = {{Nowrap|[[मध्य-वाम]] देखि [[वामपन्थी राजनीति|वामपन्थी]]}} | native_name = जनता समाजवादी पार्टी | abbreviation = जसपा | native_name_lang = ne | flag = | split = [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] | chairperson = [[अशोककुमार राई|अशोक राई]] | leader1_title = सहअध्यक्ष | leader1_name = [[रेणुकुमारी यादव]] | leader2_title = महासचिव | leader2_name = [[मोहम्मद इश्तियाक राई]] | student_wing = | seats1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]] स्थिति | seats1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल]] | seats2_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिट | seats2 = {{Composition bar|7|275|hex={{party color|People's Socialist Party}}}} | seats3_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिट | seats3 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|People's Socialist Party}}}} | seats4 = {{Composition bar|3|550|hex={{party color|People's Socialist Party}}}} | seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिट | seats5_title = [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]] | seats5 = {{composition bar|0|7|hex={{party color|People's Socialist Party}}}} | seats6_title = [[नगरप्रमुख]]/अध्यक्ष | seats6 = {{composition bar|5|753|hex={{party color|People's Socialist Party}}}} | seats7_title = [[नेपालका स्थानीय तहहरू|वडाध्यक्ष]] | seats7 = {{composition bar|500|35011|hex={{party color|People's Socialist Party}}}} | seats8_title = सरकारमा रहेका प्रदेशहरूको सङ्ख्या | seats8 = {{composition bar|2|7|hex={{party color|People's Socialist Party}}}} }} '''जनता समाजवादी पार्टी''' नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|छैटौँ ठूलो राजनीतिक दल]] हो। २०८१ वैशाख २३ गते, [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] विभाजन भई यस पार्टीको गठन भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Janata Samajbadi Party Nepal splits |url=https://kathmandupost.com/national/2024/05/05/janata-samajbadi-party-nepal-splits |access-date=5 May 2024 |website=kathmandupost.com |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=6 May 2024 |title=Election Commission grants recognition to Ashok Rai-led Janata Samajwadi Party |url=https://en.setopati.com/political/163028/ |access-date=6 May 2024 |website=सेतोपाटी}}</ref> पार्टीको गठन सङ्घीय परिषद्का अध्यक्ष [[अशोककुमार राई|अशोक राई]]को नेतृत्वमा जनता समाजवादी-नेपालका बहुमत सङ्घीय सांसदहरूको समर्थनमा भएको थियो। तल्लो सदन [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा २७५ मध्ये ७ सिट रहेको यो पार्टी [[नेपालको सङ्घीय संसद]]को छैटौँ ठूलो राजनीतिक दल हो।<ref name=":0">{{Cite web |date=5 May 2024 |title=उपेन्द्र यादवलाई छाडेर नयाँ दलतिर जसपाका यी ७ सांसद |url=https://khabarhub.com/2024/05/628806/ |access-date=5 May 2024 |website=खबरहब|language=नेपाली}}</ref> == विचारधारा == पार्टीले पहिचानमा आधारित सङ्घीयता र समावेशी संसद्को वकालत गर्दछ। दलले प्रादेशिक र स्थानीय सरकारहरूलाई थप शक्तिको प्रत्याभूति दिने अधिक विकेन्द्रीकृत सरकारी संरचनालाई पनि समर्थन गर्दछ। पार्टीले विभिन्न पहिचान सम्बन्धि आन्दोलनका सहमति कार्यान्वयन गर्न चाहेको छ।<ref>{{Cite web |last=एडमिन |title=जनता समाजवादी पार्टीको विधान र नियमावली – जसपा |url=https://peoplesocialist.org/?p=1055 |access-date=2024-07-12 |language=नेपाली }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == इतिहास == === गठन === सांसद, विधायक र केन्द्रीय नेताहरूको एक समूहले पार्टी अध्यक्ष [[उपेन्द्र यादव]]लाई अधिनायकवादी र नेपालको सत्तारुढ सरकारको स्वार्थ विपरीत गएको आरोप लगाएपछि उपेन्द्र यादवको पार्टी, [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]मा विभाजन भएको थियो र यससँगै पार्टीको गठन भएको थियो।<ref>{{Cite web |date=5 May 2024 |title=जसपा फुटको रहस्य : सरकार ढाल्न कि जोगाउन ? |url=https://khabarhub.com/2024/05/628872/ |access-date=5 May 2024 |website=खबरहब|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=उपेन्द्र यादवले पार्टीमा एकलौटी गरेकाले हामी अलग भयौ : महासचिव राई |url=https://ekantipur.com/pradesh-5/2024/05/11/upendra-yadav-singled-out-the-party-and-we-separated-general-secretary-rai-46-18.html?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR3-58IwaJIGyHIezNwukuKjyIzOnIQeU2B3jSyJJ4nGn1qZ4UHmAr8wVGc_aem_SPjLAw3k9G3R7QB34Ab6HQ |access-date=2024-07-12 |website=कान्तिपुर |language=ne}}</ref> सो समूहले २०८१ वैशाख २३ गते [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दल विभाजनका लागि निवेदन दिएको थियो जसमा सांसद [[अशोककुमार राई|अशोक राई]], [[नवलकिशोर साह सुडी]], हसिना खान, रञ्जुकुमारी झा, प्रदीप यादव, वीरेन्द्रप्रसाद महतो र सुशीला श्रेष्ठ थिए।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |date=5 May 2024 |title=अशोक राईको नेतृत्वमा यस्तो बन्यो नयाँ जसपा, कसलाई के जिम्मेवारी ? |url=https://khabarhub.com/2024/05/628859/ |access-date=5 May 2024 |website=खबरहब|language=en}}</ref> पार्टीले २०८१ वैशाख २४ मा निर्वाचन आयोगबाट मान्यता प्राप्त गरेको थियो।<ref name=":2" /> == सांसदहरू == {| class="wikitable sortable mw-collapsible" ! colspan="3" style="width: 800pt; background:{{party color|People's Socialist Party}}; color: white;" |जनता समाजवादी पार्टी (७) |- ! style="background-color:{{party color|People's Socialist Party}}; color:white" |निर्वाचन क्षेत्र/{{Abbr|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह ! style="background-color:{{party color|People's Socialist Party}}; color:white" |सदस्य ! style="background-color:{{party color|People's Socialist Party}}; color:white" |विभाग तथा जिम्मेवारी / टिप्पणी |- |[[सुनसरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी १]] |[[अशोककुमार राई|अशोक राई]] | * संसदीय दलको नेता |- |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]] |[[नवलकिशोर साह सुडी]] | * वन तथा वातावरण मन्त्री |- |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]] |[[प्रदीप यादव]] | |- |[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]] |[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]] | |- |[[नेपालका जातीहरू|आदिवासी जनजाति]] |[[सुशीला श्रेष्ठ]] | |- |[[मधेशी]] |[[रञ्जुकुमारि झा]] | |- |[[मुसलमान]] |[[हसिना खान]] | |} == मन्त्रिपरिषद्का मन्त्रीहरु == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="background:{{party color|People's Socialist Party}}" |{{abbr|क्रम|क्रम}} ! style="background:{{party color|People's Socialist Party}}" |नाम ! style="background:{{party color|People's Socialist Party}}" |तस्वीर ! colspan="2" style="background:{{party color|People's Socialist Party}}" |कार्यकाल ! style="background:{{party color|People's Socialist Party}}" |दिन ! style="background:{{party color|People's Socialist Party}}" |मन्त्रालय |- ! colspan="7" |[[नेपाल सरकार|केन्द्रीय सरकार]] |- | rowspan="2" |१ | rowspan="2" |[[नवलकिशोर साह सुडी]] | rowspan="2" |[[File:Nawal Kishor Sah Sudi (1).jpg|alt=|99x99px]] |२०८० फागुन २७ |२०८१ असार २८ |{{Age in years and days|10 March 2024|12 July 2024}} |[[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन तथा वातावरण]] मन्त्री |- |२०८१ असार ३१ |बहालवाला |{{Age in years and days|15 July 2024|}} |[[महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय (नेपाल)|महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक]] मन्त्री |- | rowspan="2" |२ | rowspan="2" |[[प्रदीप यादव]] | rowspan="2" |[[File:Pradip-Yadav-1.png|alt=|110x110px]] |२०८१ वैशाख ३१ |२०८१ असार २८ |{{Age in years and days|13 May 2024|12 July 2024}} |[[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या]] मन्त्री |- |२०८१ असार ३१ |बहालवाला |{{Age in years and days|15 July 2024|}} |[[खानेपानी मन्त्रालय (नेपाल)|खानेपानी]] मन्त्री |- ! colspan="7" |लुम्बिनी प्रदेश सरकार |- |१ |भण्डारीलाल आहिर | |२०८० चैत २३ |२०८१ असार २८ |{{Age in years and days|5 April 2024|12 July 2024}} |कृषि तथा भूमि व्यवस्था मन्त्री |} == नेतृत्व<ref>{{Cite web |title=अशोक राई नेतृत्वमा यस्तो बन्यो नयाँ जसपा [सूचीसहित] |url=https://ekantipur.com/news/2024/05/05/this-is-how-the-jaspa-led-by-ashok-rai-became-34-57.html?author=1 |access-date=2024-07-12 |website=कान्तिपुर |language=ne}}</ref> == {| class="wikitable" ! style="background-color:{{party color|People's Socialist Party}}; color:white" |क्रम ! style="background-color:{{party color|People's Socialist Party}}; color:white" |विधाग ! style="background-color:{{party color|People's Socialist Party}}; color:white" |नाम |- !१ !अध्यक्ष |[[अशोककुमार राई|अशोक राई]] |- !२ !अध्यक्ष (सङ्घीय परिषद्) |[[राजेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठ]] |- !३ !उपाध्यक्ष |[[रेणुकुमारी यादव]] |- ! rowspan="4" |४ ! rowspan="4" |उपाध्यक्ष |[[नवलकिशोर साह सुडी]] |- |रणध्वज लिम्बू |- |[[परशुराम बस्नेत]] |- |[[सुशीला श्रेष्ठ]] |- !५ !महासचिव |[[मोहम्मद इश्तियाक राई]] |- !६ !उपमहासचिव |[[प्रदीप यादव]] |- !७ !सचिव |[[रञ्जुकुममारी झा]] |- !८ !कोषाध्यक्ष |[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]] |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका राजनीतिक दलहरू}} [[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]] i4c6rm920o1s2v10cyw8ack0pe3f5c4 0 140525 1354584 1320810 2026-05-08T05:11:02Z Bishaldev100 28807 1354584 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मन्त्रिपरिद्}} {{Infobox government cabinet |incumbent= |jurisdiction = नेपाल |flag = Flag of Nepal (1743–1962).svg |total_number=९ सदस्य |caption=मातृकाप्रसाद कोइराला |date_formed=२०१० असार २ |date_dissolved=२०११ चैत २९ |government_head_title=[[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] |government_head=[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |state_head_title=राजा |state_head=[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]] |former_members_number= |image=Matrika Prasad Koirala2.jpg |legislature_status= |political_party=[[राष्ट्रिय प्रजा पार्टी]] |legislature_term= |budget= |election= |last_election= |opposition_party= |opposition_leaders= |previous=[[केशर शमशेर परामर्शसभा ]] |successor=[[टङ्कप्रसाद आचार्य मन्त्रिपरिषद् ]]}} २०१० असार २ मा [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]द्वारा [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]मा नियुक्त भएपछि [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले आफ्नो दोस्रो सरकार गठन गरेका थिए। २०१० फागुन ७ मा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाल राष्ट्रिय काङ्ग्रेस]], [[नेपाल प्रजा परिषद्]] र नेपाली जन काङ्ग्रेसलाई समावेश गरी मन्त्रिपरिषद् विस्तार गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal|last=Levi|first=Werner|date=1954|title=Political Rivalries in Nepal|url=https://www.jstor.org/stable/3024093|journal=Far Eastern Survey|volume=23|issue=7|pages=102–107|doi=10.2307/3024093|jstor=3024093 |issn=0362-8949}}</ref> [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले २०११ चैत २९ मा राजिनामा दिएका थिए र उनको सरकार पछि [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] र उनका सल्लाहकारहरूको प्रत्यक्ष शासन परिणत भएको थियो।<ref>{{Cite journal|last=L.|first=W.|date=1956|title=Political Progress in Nepal|url=https://www.jstor.org/stable/40393668|journal=The World Today|volume=12|issue=6|pages=239–247|jstor=40393668 |issn=0043-9134}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Levi|first=Werner|date=1956|title=Politics in Nepal|url=https://www.jstor.org/stable/3023744|journal=Far Eastern Survey|volume=25|issue=3|pages=39–46|doi=10.2307/3023744|jstor=3023744 |issn=0362-8949}}</ref> == मन्त्रिपरिषद् == === २०१० असार २ – २०१० फागुन ७ === {| class="wikitable" !मन्त्रालय !मन्त्री !आबद्धता !पदभार ग्रहण !पद छोडेको |- |[[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन]] मन्त्री [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री |[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |[[राष्ट्रिय प्रजा पार्टी]] |२०१० असार २<ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=|title=मातृका प्रसाद कोइरालाको मन्त्रिमण्डल गठन बारे|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=450|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-31|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last=|first=|date=|title=शाही घोषणा|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=437|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-31|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |२०११ चैत २९ |- |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री योजना मन्त्री [[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति]] मन्त्री खाद्य विभाग मन्त्री |[[महावीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|महावीर शम्शेर जबरा]] | |२०१० असार २<ref name=":0" /> |२०१० फागुन ७ |- |[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा]] मन्त्री मालपोत तथा [[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन तथा वातावरण]] मन्त्री |[[नारदमुनि थुलुङ]] |[[राष्ट्रिय प्रजा पार्टी]] |२०१० असार २<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |२०११ चैत २९ |- |[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री स्थानीय स्वायत्त प्रशासन मन्त्री शिक्षा मन्त्री सार्वजनिक निर्माण मन्त्री सञ्चार मन्त्री |[[त्रिपुरवरसिंह प्रधान|त्रिपुरवर सिंह प्रधान]] |[[राष्ट्रिय प्रजा पार्टी]] |२०१० असार २<ref name=":0" /> |२०१० फागुन ७ |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला]] मन्त्री |सूर्यनाथदास यादव |[[राष्ट्रिय प्रजा पार्टी]] |२०१० असार २<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |२०१० फागुन ७ |} === २०१० असार २ – २०११ चैत २९ === {| class="wikitable" !मन्त्रालय !मन्त्री !आबद्धता !पदभार ग्रहण !पद छोडेको |- |[[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन]] मन्त्री [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] |[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |[[राष्ट्रिय प्रजा पार्टी]] |२०१० असार २<ref name=":2">{{Cite web|last=|first=|date=|title=श्री ५बाट २०१० साल फागून ७ गते बक्सेको भासण|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=555|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-31|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |२०११ चैत २९ |- |योजना मन्त्री [[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति]] मन्त्री खाद्य विभाग मन्त्री |महावीर शम्शेर जबरा | |२०१० फागुन ७<ref name=":2" /> |२०११ चैत २९ |- |मालपोत तथा [[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन विभाग]] मन्त्री |[[नारदमुनि थुलुङ]] |[[राष्ट्रिय प्रजा पार्टी]] |२०१० असार २<ref name=":2" /> |२०११ चैत २९ |- |[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा]] मन्त्री |[[केशर शमशेर राणा]] |[[राणा वंश]] |२०१० फागुन ७<ref name=":2" /> |२०११ चैत २९ |- |[[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री [[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा]] मन्त्री स्थानीय स्वायत्त प्रशासन मन्त्री [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य]] मन्त्री |[[डिल्लीरमण रेग्मी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाल राष्ट्रिय काङ्ग्रेस]] |२०१० फागुन ७<ref name=":2" /> |२०११ चैत २९ |- |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री |[[टङ्कप्रसाद आचार्य]] |[[नेपाल प्रजा परिषद्]] |२०१० फागुन ७<ref name=":2" /> |२०११ चैत २९ |- |सार्वजिक निर्माण मन्त्री सञ्चार मन्त्री मन्त्री [[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला]] मन्त्री |[[भद्रकाली मिश्र]] |[[नेपाली जन काङ्ग्रेस]] |२०१० फागुन ७<ref name=":2" /> |२०११ चैत २९ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}} [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]] 9ldfabnpzympnbkor7gstsvl17ccyl8 0 140544 1354579 1353827 2026-05-08T04:52:32Z Bishaldev100 28807 1354579 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मन्त्रिपरिषद्}} {{Infobox government cabinet |incumbent=मङ्सिर २००८–साउन २००९ |jurisdiction = नेपाल |flag = Flag of Nepal (1743–1962).svg |total_number=१४ सदस्यीय |caption=मातृकाप्रसाद कोइराला |date_formed=२००८ मङ्सिर १ |date_dissolved=२००९ साउन ३० |government_head_title=प्रधानमन्त्री |government_head=[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |state_head_title=राजा |state_head=[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]] |former_members_number=|image=Matrika Prasad Koirala2.jpg |legislature_status= |political_party=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |legislature_term= |budget= |election= |last_election= |opposition_party= |opposition_leaders= |previous=[[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिपरिषद्|मोहन शमशेर राणा मन्त्रिपरिषद्]] |successor=[[दोस्रो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] }} [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]द्वारा [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]मा नियुक्त भएपछि [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले सरकार गठन गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite journal|last=Levi|first=Werner|date=1953|title=Government and Politics in Nepal: II|url=https://www.jstor.org/stable/3024691|journal=Far Eastern Survey|volume=22|issue=1|pages=5–10|doi=10.2307/3024691|jstor=3024691|issn=0362-8949}}</ref> [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर राणा]] नेतृत्वको अघिल्लो सरकार ढलेपछि [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का मन्त्रीहरूले राजीनामा दिएपछि सरकार गठन भएको थियो।<ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan Lal|url=https://books.google.com/books?id=LAJ9PwAACAAJ|title=Democratic Innovations In Nepal: A Case Study Of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=2004|publisher=Mandala Publications|isbn=978-99933-1-023-5|language=en}}</ref> राजा त्रिभुवनले २००८ मङ्सिर १ मा शाही घोषणा गर्दै नेपाली काङ्ग्रेसका मातृकाप्रसाद कोइरालालाई सरकार गठनका लागि आमन्त्रण गरेका थिए।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=सभापति श्री मातृका प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-31|website=राजपत्र}}</ref> [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले २००९ साउन ३० मा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]मा आफ्नो कार्यशैली विरुद्ध असहमति जनाएपछि राजीनामा दिएका थिए।<ref name=":0" /> == मन्त्रीहरू == {| class="wikitable" !मन्त्रालय !मन्त्री !आबद्धता !पदभार ग्रहण !पद छोडेको |- |[[नेपालको प्रधानमन्त्री|'''प्रधानमन्त्री''']] [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सामान्य प्रशासन]] मन्त्री [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री |[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री |[[सुवर्ण शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री खाद्य मन्त्री |[[सूर्यप्रसाद उपाध्याय]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय|यातायात]] मन्त्री |[[भद्रकाली मिश्र]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपन्छी विकास]] मन्त्री [[भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था]] मन्त्री |[[गणेशमान सिंह]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा]] मन्त्री |[[केशर शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति]] मन्त्री |[[महेन्द्र विक्रम शाह|महेन्द्रविक्रम शाह]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |योजना, खानी, वन तथा विद्युत् मन्त्री |महावीर शमशेर राणा |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|संसदीय मामिला]] मन्त्री |खड्गमान सिंह |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा]] मन्त्री |शारदा शमशेर राणा |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |स्वायत्त प्रशासन मन्त्री |[[नारदमुनि थुलुङ]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन तथा न्याय]] मन्त्री |भगवतीप्रसाद सिंह |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य]] राज्यमन्त्री |नरबहादुर गुरुङ |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन]] राज्यमन्त्री |[[धर्मरत्न यमी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}} [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]] mxtdzgfirfk5pxgfpfz6pwqc2rkmj59 1354580 1354579 2026-05-08T04:57:55Z Bishaldev100 28807 1354580 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मन्त्रिपरिषद्}} {{Infobox government cabinet |incumbent=मङ्सिर २००८–साउन २००९ |jurisdiction = नेपाल |flag = Flag of Nepal (1743–1962).svg |total_number=१४ सदस्यीय |caption=मातृकाप्रसाद कोइराला |date_formed=२००८ मङ्सिर १ |date_dissolved=२००९ साउन ३० |government_head_title=प्रधानमन्त्री |government_head=[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |state_head_title=राजा |state_head=[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]] |former_members_number=|image=Matrika Prasad Koirala2.jpg |legislature_status= |political_party=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |legislature_term= |budget= |election= |last_election= |opposition_party= |opposition_leaders= |previous=[[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिपरिषद्|मोहन शमशेर राणा मन्त्रिपरिषद्]] |successor=[[दोस्रो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] }} [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]द्वारा [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]मा नियुक्त भएपछि [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले सरकार गठन गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite journal|last=Levi|first=Werner|date=1953|title=Government and Politics in Nepal: II|url=https://www.jstor.org/stable/3024691|journal=Far Eastern Survey|volume=22|issue=1|pages=5–10|doi=10.2307/3024691|jstor=3024691|issn=0362-8949}}</ref> [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर राणा]] नेतृत्वको अघिल्लो सरकार ढलेपछि [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का मन्त्रीहरूले राजीनामा दिएपछि सरकार गठन भएको थियो।<ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan Lal|url=https://books.google.com/books?id=LAJ9PwAACAAJ|title=Democratic Innovations In Nepal: A Case Study Of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=2004|publisher=Mandala Publications|isbn=978-99933-1-023-5|language=en}}</ref> राजा त्रिभुवनले २००८ मङ्सिर १ मा शाही घोषणा गर्दै नेपाली काङ्ग्रेसका मातृकाप्रसाद कोइरालालाई सरकार गठनका लागि आमन्त्रण गरेका थिए।<ref name=":1">{{Cite web|last=|first=|date=|title=सभापति श्री मातृका प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-31|website=राजपत्र}}</ref> [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले २००९ साउन ३० मा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]मा आफ्नो कार्यशैली विरुद्ध असहमति जनाएपछि राजीनामा दिएका थिए।<ref name=":0" /> == कार्यभार == यस मन्त्रीमण्डलालाई निम्न कार्यभार तोकिएको थियो ।<ref name=":1" /> शासन विभागको प्रभाअव बिल्कुल नपर्ने गरी स्वतन्त्र न्यायविभाग खडा गर्ने । पब्लिक सभिस कमिशनको राम्रो किसिमसँग कार्यसम्पादन गर्ने । सकभर २००९ साल भित्रमा वैधानिक  सभा खडा हुने किसिमसँग निर्वाचनको चाँडो बन्दोबस्त गर्ने । पुलिस तथा फौजको पुनर्संगठन र उचित तालिम गर्ने । == मन्त्रीहरू == {| class="wikitable" !मन्त्रालय !मन्त्री !आबद्धता !पदभार ग्रहण !पद छोडेको |- |[[नेपालको प्रधानमन्त्री|'''प्रधानमन्त्री''']] [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सामान्य प्रशासन]] मन्त्री [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री |[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री |[[सुवर्ण शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री खाद्य मन्त्री |[[सूर्यप्रसाद उपाध्याय]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय|यातायात]] मन्त्री |[[भद्रकाली मिश्र]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपन्छी विकास]] मन्त्री [[भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था]] मन्त्री |[[गणेशमान सिंह]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा]] मन्त्री |[[केशर शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति]] मन्त्री |[[महेन्द्र विक्रम शाह|महेन्द्रविक्रम शाह]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |योजना, खानी, वन तथा विद्युत् मन्त्री |महावीर शमशेर राणा |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|संसदीय मामिला]] मन्त्री |खड्गमान सिंह |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा]] मन्त्री |शारदा शमशेर राणा |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |स्वायत्त प्रशासन मन्त्री |[[नारदमुनि थुलुङ]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन तथा न्याय]] मन्त्री |भगवतीप्रसाद सिंह |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य]] राज्यमन्त्री |नरबहादुर गुरुङ |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन]] राज्यमन्त्री |[[धर्मरत्न यमी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}} [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]] 0x06mu6vsk0l2n10y7v066tf68kbocc 1354581 1354580 2026-05-08T04:58:20Z Bishaldev100 28807 /* कार्यभार */ 1354581 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मन्त्रिपरिषद्}} {{Infobox government cabinet |incumbent=मङ्सिर २००८–साउन २००९ |jurisdiction = नेपाल |flag = Flag of Nepal (1743–1962).svg |total_number=१४ सदस्यीय |caption=मातृकाप्रसाद कोइराला |date_formed=२००८ मङ्सिर १ |date_dissolved=२००९ साउन ३० |government_head_title=प्रधानमन्त्री |government_head=[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |state_head_title=राजा |state_head=[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]] |former_members_number=|image=Matrika Prasad Koirala2.jpg |legislature_status= |political_party=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |legislature_term= |budget= |election= |last_election= |opposition_party= |opposition_leaders= |previous=[[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिपरिषद्|मोहन शमशेर राणा मन्त्रिपरिषद्]] |successor=[[दोस्रो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] }} [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]द्वारा [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]मा नियुक्त भएपछि [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले सरकार गठन गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite journal|last=Levi|first=Werner|date=1953|title=Government and Politics in Nepal: II|url=https://www.jstor.org/stable/3024691|journal=Far Eastern Survey|volume=22|issue=1|pages=5–10|doi=10.2307/3024691|jstor=3024691|issn=0362-8949}}</ref> [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर राणा]] नेतृत्वको अघिल्लो सरकार ढलेपछि [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का मन्त्रीहरूले राजीनामा दिएपछि सरकार गठन भएको थियो।<ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan Lal|url=https://books.google.com/books?id=LAJ9PwAACAAJ|title=Democratic Innovations In Nepal: A Case Study Of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=2004|publisher=Mandala Publications|isbn=978-99933-1-023-5|language=en}}</ref> राजा त्रिभुवनले २००८ मङ्सिर १ मा शाही घोषणा गर्दै नेपाली काङ्ग्रेसका मातृकाप्रसाद कोइरालालाई सरकार गठनका लागि आमन्त्रण गरेका थिए।<ref name=":1">{{Cite web|last=|first=|date=|title=सभापति श्री मातृका प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-31|website=राजपत्र}}</ref> [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले २००९ साउन ३० मा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]मा आफ्नो कार्यशैली विरुद्ध असहमति जनाएपछि राजीनामा दिएका थिए।<ref name=":0" /> == कार्यभार == यस मन्त्रीमण्डलालाई निम्न कार्यभार तोकिएको थियो ।<ref name=":1" /> # शासन विभागको प्रभाअव बिल्कुल नपर्ने गरी स्वतन्त्र न्यायविभाग खडा गर्ने । # पब्लिक सभिस कमिशनको राम्रो किसिमसँग कार्यसम्पादन गर्ने । # सकभर २००९ साल भित्रमा वैधानिक  सभा खडा हुने किसिमसँग निर्वाचनको चाँडो बन्दोबस्त गर्ने । # पुलिस तथा फौजको पुनर्संगठन र उचित तालिम गर्ने । == मन्त्रीहरू == {| class="wikitable" !मन्त्रालय !मन्त्री !आबद्धता !पदभार ग्रहण !पद छोडेको |- |[[नेपालको प्रधानमन्त्री|'''प्रधानमन्त्री''']] [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सामान्य प्रशासन]] मन्त्री [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री |[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री |[[सुवर्ण शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री खाद्य मन्त्री |[[सूर्यप्रसाद उपाध्याय]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय|यातायात]] मन्त्री |[[भद्रकाली मिश्र]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपन्छी विकास]] मन्त्री [[भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था]] मन्त्री |[[गणेशमान सिंह]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा]] मन्त्री |[[केशर शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति]] मन्त्री |[[महेन्द्र विक्रम शाह|महेन्द्रविक्रम शाह]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |योजना, खानी, वन तथा विद्युत् मन्त्री |महावीर शमशेर राणा |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|संसदीय मामिला]] मन्त्री |खड्गमान सिंह |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा]] मन्त्री |शारदा शमशेर राणा |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |स्वायत्त प्रशासन मन्त्री |[[नारदमुनि थुलुङ]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन तथा न्याय]] मन्त्री |भगवतीप्रसाद सिंह |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य]] राज्यमन्त्री |नरबहादुर गुरुङ |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन]] राज्यमन्त्री |[[धर्मरत्न यमी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}} [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]] pk0s7prgye0c96ogskzh7w54vbsavnj 1354583 1354581 2026-05-08T05:10:46Z Bishaldev100 28807 1354583 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मन्त्रिपरिषद्}} {{Infobox government cabinet |incumbent=मङ्सिर २००८–साउन २००९ |jurisdiction = नेपाल |flag = Flag of Nepal (1743–1962).svg |total_number=१४ सदस्यीय |caption=मातृकाप्रसाद कोइराला |date_formed=२००८ मङ्सिर १ |date_dissolved=२००९ साउन ३० |government_head_title=प्रधानमन्त्री |government_head=[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |state_head_title=राजा |state_head=[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]] |former_members_number=|image=Matrika Prasad Koirala2.jpg |legislature_status= |political_party=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |legislature_term= |budget= |election= |last_election= |opposition_party= |opposition_leaders= |previous=[[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिपरिषद्|मोहन शमशेर राणा मन्त्रिपरिषद्]] |successor=[[केशर शमशेर परामर्शसभा]] }} [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]द्वारा [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]मा नियुक्त भएपछि [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले सरकार गठन गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite journal|last=Levi|first=Werner|date=1953|title=Government and Politics in Nepal: II|url=https://www.jstor.org/stable/3024691|journal=Far Eastern Survey|volume=22|issue=1|pages=5–10|doi=10.2307/3024691|jstor=3024691|issn=0362-8949}}</ref> [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर राणा]] नेतृत्वको अघिल्लो सरकार ढलेपछि [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का मन्त्रीहरूले राजीनामा दिएपछि सरकार गठन भएको थियो।<ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan Lal|url=https://books.google.com/books?id=LAJ9PwAACAAJ|title=Democratic Innovations In Nepal: A Case Study Of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=2004|publisher=Mandala Publications|isbn=978-99933-1-023-5|language=en}}</ref> राजा त्रिभुवनले २००८ मङ्सिर १ मा शाही घोषणा गर्दै नेपाली काङ्ग्रेसका मातृकाप्रसाद कोइरालालाई सरकार गठनका लागि आमन्त्रण गरेका थिए।<ref name=":1">{{Cite web|last=|first=|date=|title=सभापति श्री मातृका प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-31|website=राजपत्र}}</ref> [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले २००९ साउन ३० मा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]मा आफ्नो कार्यशैली विरुद्ध असहमति जनाएपछि राजीनामा दिएका थिए।<ref name=":0" /> == कार्यभार == यस मन्त्रीमण्डलालाई निम्न कार्यभार तोकिएको थियो ।<ref name=":1" /> # शासन विभागको प्रभाअव बिल्कुल नपर्ने गरी स्वतन्त्र न्यायविभाग खडा गर्ने । # पब्लिक सभिस कमिशनको राम्रो किसिमसँग कार्यसम्पादन गर्ने । # सकभर २००९ साल भित्रमा वैधानिक  सभा खडा हुने किसिमसँग निर्वाचनको चाँडो बन्दोबस्त गर्ने । # पुलिस तथा फौजको पुनर्संगठन र उचित तालिम गर्ने । == मन्त्रीहरू == {| class="wikitable" !मन्त्रालय !मन्त्री !आबद्धता !पदभार ग्रहण !पद छोडेको |- |[[नेपालको प्रधानमन्त्री|'''प्रधानमन्त्री''']] [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सामान्य प्रशासन]] मन्त्री [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री |[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री |[[सुवर्ण शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री खाद्य मन्त्री |[[सूर्यप्रसाद उपाध्याय]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय|यातायात]] मन्त्री |[[भद्रकाली मिश्र]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपन्छी विकास]] मन्त्री [[भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था]] मन्त्री |[[गणेशमान सिंह]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा]] मन्त्री |[[केशर शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति]] मन्त्री |[[महेन्द्र विक्रम शाह|महेन्द्रविक्रम शाह]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |योजना, खानी, वन तथा विद्युत् मन्त्री |महावीर शमशेर राणा |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|संसदीय मामिला]] मन्त्री |खड्गमान सिंह |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा]] मन्त्री |शारदा शमशेर राणा |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |स्वायत्त प्रशासन मन्त्री |[[नारदमुनि थुलुङ]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन तथा न्याय]] मन्त्री |भगवतीप्रसाद सिंह |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य]] राज्यमन्त्री |नरबहादुर गुरुङ |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन]] राज्यमन्त्री |[[धर्मरत्न यमी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}} [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]] q8839lgqv51g7iygovbsqlh2b4lycsm 0 146429 1354621 1348025 2026-05-08T07:30:02Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354621 wikitext text/x-wiki '''जेनेरेसन जी''' वा '''जी पुस्ता''' (सङ्क्षिप्त रूपमा '''जेन जी'''को रूपले परिचित, जसलाई '''जुमर्स''' पनि भनिन्छ) [[वाई पुस्ता]] पछि र [[अल्फा पुस्ता]] अघि रहेको एक जनसङ्ख्यात्मक वर्ग हो। शोधकर्ता र लोकप्रिय सञ्चार माध्यमहरूले सामान्यतः ''जनरेसन जी''को लागि सन् १९९० को दशकको मध्यदेखि सन् २०१० को दशकको सुरुवाती वर्षहरूलाई यो पुस्ताको रूपमा निर्धारण गरिएको छ।<ref>{{Cite web |last=Burclaff |first=Natalie |title=Research Guides: Doing Consumer Research: A Resource Guide: Generations |url=https://guides.loc.gov/consumer-research/market-segments/generations |access-date=April 16, 2025 |website=guides.loc.gov |language=en}}</ref> जसले गर्दा अधिकांश अवस्थामा जनरेसन जी शब्दले सामान्यतः सन् १९९७ देखि २०१२ को बीचमा जन्मेका मानिसहरूलाई बुझाउँछ।<ref>{{cite web |date=August 26, 2021 |title=Who Are the Parents of Gen Z? |url=https://www.signalvine.com/texting-best-practices/who-are-the-parents-of-gen-z-2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075919/https://www.signalvine.com/texting-best-practices/who-are-the-parents-of-gen-z-2 |archive-date=April 7, 2022 |access-date=March 10, 2022 |website=Signal Vine }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407075919/https://www.signalvine.com/texting-best-practices/who-are-the-parents-of-gen-z-2 |date=April 7, 2022 }}</ref> ''जनरेसन जी''का धेरै सदस्यहरू तुलनात्मक रूपमा ''जनरेसन जोन्स'' वा ''जनरेसन एक्स''का सन्तानहरू हुन्।<ref>{{Cite web |date=2025-01-19 |title=Welcome Gen Beta - McCrindle |url=https://mccrindle.com.au/article/generation-beta-defined/ |access-date=2025-08-29 |website=mccrindle.com.au |language=en}}</ref> सानो उमेरबाट नै [[इन्टरनेट]] र पोर्टेबल डिजिटल प्रविधिहरूको पहुँचमा हुर्के बढेका पुस्ताहरूको रूपमा जेनेरेसन जीलाई लिन सकिन्छ जसकारण जेन जीका सदस्यहरूलाई डिजिटल नेटिभ्स पनि भन्ने गरिएको भएता पनि यी मध्ये सबै जना डिजिटल रूपमा साक्षर नहुन पनि सक्छन्। यी पुस्ताहरूले डिजिटल स्क्रिनमा बढी समय बिताउने गरेकाले यसका नकारात्मक प्रभावहरू साना बच्चादेखि किशोर-किशोरीहरूसम्म पनि देखा परेको छ। अघिल्लो पुस्ताको तुलनामा जेन जीका सदस्यहरूले आफ्ना पूर्ववर्तीहरूको तुलनामा ढिलो जीवनयापनको उपायहरू पत्ता लगाउने गरेको पाइन्छ। जेन जीका किशोर-किशोरीहरू अघिल्ला पुस्ताहरूको तुलनामा एकेडेमिक प्रदर्शन र रोजगारका अवसरहरूमा बढी चिन्तित हुन्छन्। यी पुस्ताका सदस्यहरू बीच सेक्सटिङको (डिजिटल यौन सामग्रीको आदानप्रदान) चलन बढेको पाइन्छ यद्यपि यसको परिणामहरू अझै राम्रोसँग बुझिएका छैन। विश्वव्यापी प्रमाणका अनुसार जेन जीका किशोरीहरू यौवनमा प्रवेश गर्ने औसत आयु २०औँ शताब्दी सँगको तुलनामा अत्यधिक घटेको छ जसको प्रभाव उनीहरूको स्वस्थ्य र भविष्यमा परेको देखिन्छ। यसका साथै, जेनेरेसन जीका किशोरकिशोरी र युवाहरूमा एलर्जीको प्रकोप सामान्य मानिसहरूको तुलनामा बढी पाइन्छ। जेनेरेसन जीका मानिसहरूमा रोग र मानसिक स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित विषयहरूमा थप जागरूकता निम्त्याउँदा अनिद्राको घटना अधिक रिपोर्ट गरिन्छ। धेरै देशहरूमा जेनेरेसन जीका युवाहरूमा बौद्धिक असक्षमता र मानसिक समस्याहरूको पहिचानको सम्भावना अघिल्लो पुस्तासँगको तुलनामा बढी छ। विश्वव्यापी रूपमा जेनेरेसन जीका सदस्यहरू पूर्ववर्ती पुस्ताको तुलनामा इलेक्ट्रोनिक उपकरणहरूमा बढी समय व्यतीत गर्दै आएको र किताब पढ्नेमा कम समय दिइरहेको पाइन्छ जसको प्रभाव उनीहरूको ध्यानको स्थायित्व, शब्दभण्डार, शैक्षिक प्रदर्शन र भविष्यका आर्थिक योगदानहरूमा पर्न आएको छ। [[एसिया]]मा सन् २००० र सन् २०१० को दशकमा शिक्षकहरूले सामान्यतः उत्कृष्ट विद्यार्थीहरूलाई पहिचान गरेर उनीहरूको सुधारमा ध्यान दिएका थिए तर यसको विपरीत पश्चिमी युरोप र [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा कमजोर प्रदर्शन गर्नेहरूमा विशेषगरी ध्यान केन्द्रित गरिएको थियो। सन् २०१० का दशकमा पूर्व एसियाली [[सिङ्गापुर]]का विद्यार्थीहरू अन्तर्राष्ट्रिय मानकको परीक्षामा निरन्तर रूपमा शीर्ष स्थान हासिल गर्दै आएका छन्। == व्युतपत्ति र नामाकरण == जेनेरेसन जी शब्दले अङ्ग्रेजी वर्णानुक्रम अनुसार जेनेरेसन एक्स र जेनेरेसन वाईलाई अनुसरण गर्दै आउनु पुस्तालाई जनाउँछ।<ref>{{cite book|last=Shapiro|first=Jordan|title=The New Childhood: Raising Kids to Thrive in a Connected World|year=2018|publisher=Little, Brown}}</ref><ref>{{cite web|website=Lexico|url=https://www.lexico.com/en/definition/generation_z|archive-url=https://web.archive.org/web/20190817140603/https://www.lexico.com/en/definition/generation_z|url-status=dead|archive-date=August 17, 2019|publisher=Oxford University Press|access-date=May 19, 2021|title=Generation Z}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190817140603/https://www.lexico.com/en/definition/generation_z |date=August 17, 2019 }}</ref> यस पुस्ताका लागि प्रस्तावित अन्य नामहरूमा ''आइजनेरेसन'',<ref name="Horovitz">{{cite news|last=Horovitz|first=Bruce|date=May 4, 2012|title=After Gen X, Millennials, what should next generation be?|newspaper=USA Today|url=https://abcnews.go.com/Business/gen-millennials-generation/story?id=16275187|access-date=November 24, 2012|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028125342/https://abcnews.go.com/Business/gen-millennials-generation/story?id=16275187|url-status=live}}</ref> ''होमल्यान्ड जेनेरेसन'',<ref name="ForbesHomeland">{{cite magazine|url=https://www.forbes.com/sites/neilhowe/2014/10/27/introducing-the-homeland-generation-part-1-of-2/|title=Introducing the Homeland Generation (Part 1 of 2)|last1=Howe|first1=Neil|date=October 27, 2014|access-date=May 2, 2016|magazine=Forbes|archive-date=August 23, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823025922/https://www.forbes.com/sites/neilhowe/2014/10/27/introducing-the-homeland-generation-part-1-of-2/|url-status=live}}</ref> ''न्याट जेन'',<ref name="Horovitz" /> ''डिजिटल नेटिभ्स'',<ref name="Horovitz" /> ''निओ-डिजिटल नेटिभ्स'',<ref name="Japanese Youth and Mobile Media">{{cite news|last1=Takahashi|first1=Toshie T|title=Japanese Youth and Mobile Media|url=https://www.academia.edu/350038|access-date=May 10, 2016|publisher=Rikkyo University|archive-date=September 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926151426/https://www.academia.edu/350038/Japanese_Youth_and_Mobile_Media|url-status=live}}</ref> ''प्लुरालिस्ट जेनेरेसन'',<ref name="Horovitz" /> ''इन्टरनेट जेनेरेसन''<ref name="InternetStatsCan">{{cite web|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/as-sa/98-311-x/98-311-x2011003_2-eng.cfm|title=Generations in Canada|website=www12.statcan.gc.ca|access-date=November 3, 2015|archive-date=September 22, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150922235402/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/as-sa/98-311-x/98-311-x2011003_2-eng.cfm|url-status=live}}</ref> र'' सेन्टेनियल्स''<ref name="Centennials 2">{{Cite web |last=Capatides |first=Christina |title=Meet Generation Z |date=September 22, 2015 |publisher=CBS News |url=https://www.cbsnews.com/pictures/meet-generation-z/6/ |quote=Generation Z is also hugely synonymous with technology because Centennials grew up in the era of smartphones. In fact, most of today's youth can't even remember a time before social media. |access-date=January 15, 2021 |archive-date=January 21, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121020616/https://www.cbsnews.com/pictures/meet-generation-z/6/ |url-status=live }}</ref> समावेश छन्। {{Quote| | quote = "कस्ता नामहरूलाई कसरी निर्धारण गरिन्छ भन्ने कुरामा कुनै वैज्ञानिक प्रक्रिया समावेश हुँदैन, स्पष्ट रूपमा जेन जीको पछाडि पछि गतिशीलता रहेको छ" | author = ''माइकल डिमोक, प्यु रिसर्च सेन्टर''<ref name="Dimmock-2019a" /> | quoted = 1 | width = 28% | align = left }} र्‍यापर एमसी लार्सले सन् २००५ मा एउटा गीतको शीर्षकको रूपमा पहिलो पटक आइजेनेरेसन शब्द प्रयोग गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.ascap.com/playback/2005/winter/radar/mc_lars.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211172637/https://www.ascap.com/playback/2005/winter/radar/mc_lars.aspx|url-status=dead|archive-date=December 11, 2008|title=Talking 'Bout iGeneration – MC Lars|website=ascap.com}}</ref> मनोविज्ञानकी प्राध्यापक तथा लेखिका जिन टोयन्जले सन् २००६ को सहस्राब्दीक बिषयमा लेखिएको एक पुस्तकको शीर्षकको रूपमा आइजेनेरेसन शब्द प्रयोग गरेकी थिइन् तर प्रकाशकको दबाबमा शीर्षक परिवर्तन गरेर जेनेरेसन मी राखिएको थियो। सन् २०१७ को पुस्तक आइजेनका लागि टोयन्जले यो शब्द प्रयोग गरेकी थिइन्। विलियम स्ट्राउसम आधारित ''स्ट्राउस-होवे पुस्ता सिद्धान्त''लाई निरन्तरता दिँदै लेखक निल होवेले सन् २०१४ मा होमल्यान्ड जेनेरेसन शब्द सिर्जना गरेका थिए।<ref name="Horovitz" /> होमल्यान्ड शब्दले [[सेप्टेम्बर ११ को हमला]]पछि अमेरिकी आन्तरिक सुरक्षा मन्त्रालय जस्तो सुरक्षित निगरानी राज्य व्यवस्थापनको कार्यान्वयनको समयमा बाल्यकालमा प्रवेश गर्ने पहिलो पुस्तालाई सङ्केत गर्दछ।<ref name="ForbesHomeland" /> प्यु रिसर्च सेन्टरले सन् २०१९ मा गुगल ट्रेन्ड्सको माध्यमबाट यस पुस्ताको अन्य विभिन्न नामहरूको परीक्षण गरेको थियो भने अमेरिकामा जेनेरेसन जी नाम अत्यन्त लोकप्रिय रहेको तथ्याङ्क निकालिएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Dimock |first=Michael |title=Defining generations: Where Millennials end and Generation Z begins |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2019/01/17/where-millennials-end-and-generation-z-begins/ |access-date=April 28, 2023 |website=Pew Research Center |date=January 17, 2019 |language=en}}</ref> त्यसपछि उनीहरूले आफ्नो अनुसन्धानमा यसलाई जेनेरेसन जी भनेर उल्लेख गर्न थालेका थिए। म्यारियम-वेबस्टर र अक्सफोर्ड शब्दकोशमा जेनेरेसन जीलाई आधिकारिक रूपमा समावेश गरिएको छ।<ref name="Dimmock-2019a">{{cite web|last=Dimmock|first=Michael|date=January 17, 2019|title=Defining generations: Where Millennials end and post-Millennials begin|url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/03/01/defining-generations-where-millennials-end-and-post-millennials-begin/|access-date=December 21, 2019|publisher=Pew Research Center|archive-date=January 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190117042517/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/03/01/defining-generations-where-millennials-end-and-post-millennials-begin/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190117042517/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/03/01/defining-generations-where-millennials-end-and-post-millennials-begin/ |date=January 17, 2019 }}</ref> [[जापान]]मा यस पुस्तालाई नियो-डिजिटल नेटिभ्सको रूपमा वर्णन गरिन्छ जुन अघिल्लो पुस्ताका डिजिटल नेटिभ्सको तुलनामा एक कदम अगाडिको पुस्ता हो। डिजिटल नेटिभ्स मुख्यतया पाठ वा आवाजको माध्यमबाट सञ्चार गर्ने गर्दछन् जबकि नियो-डिजिटल नेटिभ्सले भिडियो, भिडियो-टेलिफोन र [[चलचित्र]]हरू प्रयोग गर्ने गरेको पाइन्छ। यसले [[कम्प्युटर]]बाट मोबाइल र पाठबाट भिडियो स्थानान्तरणमा जोड दिन्छ। == वर्ष र उमेर दायरा == सन् १९९० को मध्यदेखि अन्त्यसम्ममा र सन् २०१० को प्रारम्भिक वर्षहरूमा जन्मिएका मानिसहरू रूपमा अनुसन्धानकर्ता तथा लोकप्रिय सञ्चार माध्यमहरूले जेनेरेसन जीलाई परिभाषित गरेका छन्। मेरियम वेब्स्टर अनलाइन शब्दकोशले जनेरेसन जीलाई "सन् १९९० को अन्त्य र २००० को प्रारम्भमा जन्मिएका व्यक्तिहरूको पुस्ताको रूपमा परिभाषित गर्दछ।<ref>{{cite encyclopedia |title=Definition of Generation Z |dictionary=Merriam-Webster |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Generation%20Z |access-date=March 18, 2019 |archive-date=January 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127155952/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Generation%20Z |url-status=live }}</ref> अक्सफोर्ड शब्दकोशले जनेरेसन जीलाई सन् १९९० को अन्त्य र "सन् २०१० को प्रारम्भ बीच जन्मिएका व्यक्तिहरूको समूह" को रूपमा परिभाषित गरेको छ जो इन्टरनेटसँग धेरै नै परिचित मानिन्छन्। [[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]ले "सन् १९९० को अन्त्य र सन् २००० को प्रारम्भमा जन्मिएका अमेरिकीहरू भनी वर्णन गर्न जेनेरेसन जी शब्द प्रयोग गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |title=Definition of Generation Z noun from the Oxford Advanced Learner's Dictionary |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/us/definition/english/generation-z?q=generation+z |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> जेन जीका लागि केही स्रोतहरूले सन् १९९७ देखि २०१२ सम्मका वर्षहरूमा आधारित रही दायरा छुट्टाएका छन्। पुस्तासँग सम्बन्धित तथ्य तथा र उनीहरूको साँस्कृतिक गतिविधिहरूलाई परिभाषित गर्नु चुनौतीपूर्ण हुने गरेकाले यी वर्षहरूलाई कहिलेकाहीँ विवादित वा बहसका विषय बनाइने गरिन्छ।<ref>{{Cite web |date=March 5, 2024 |title=Gen Z {{!}} Years, Age Range, Meaning, & Characteristics {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Generation-Z |access-date=March 5, 2024 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Wikiquote}} * [https://identityshifters.rpa.com/report-download/Identity-Shifters_An-RPA-Report.pdf जेनेरेसन जी]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241002084002/https://identityshifters.rpa.com/report-download/Identity-Shifters_An-RPA-Report.pdf |date=October 2, 2024 }} * [https://www.nytimes.com/2007/08/05/world/americas/05iht-diversity.1.6986248.html विविधताको नकारात्मक पक्ष] माइकल जोनस ''द न्युयोर्क टाइम्स'' ५ अगस्ट २००७ * [https://www.youtube.com/watch?v=8OQCxgNjbq8&t=0 द नेक्स्ट अमेरिका: आधुनिक परिवार] प्यु अनुसन्धान केन्द्र, ३० अप्रिल २०१४ (भिडियो, २:१६) * [http://www.slideshare.net/sparksandhoney/generation-z-final-june-17 जेनेरेसन जी] * [https://www.youtube.com/watch?v=uugCRJXQXW0&t=0 के विश्वविद्यालयबाट लिइएको स्नातकोत्तर पैसाको बर्बादी हो?] सिबिसी समाचार: द नेसनल, १ मार्च २०१७ (भिडियो, १४:३९) * [https://www.technologyreview.com/2019/12/21/131163/youth-essay-contest-adults-dont-understand-kid-technology/ वयस्कहरूले प्रविधि बारे के कुरा छुटाए भनेर हामीले किशोरकिशोरीहरूलाई सोध्यौँ। यो सबैभन्दा राम्रो प्रतिक्रिया थियो] टेलर फाङ्ग. ''एमआइटी टेक्नोलोजी रिभ्यु'', २१ डिसेम्बर २०१९ {{s-start}} {{succession box | before = [[जेनेरेसन वाई]]<br />सन् १९८० को सुरुवात देखि &ndash; सन् १९९६ | title = जेनेरेसन जी | years = सन् १९९७ &ndash; देखि सन् २०१० को सुरुवाती वर्षहरूसम्म | after = [[जेनेरेसन अल्फा]]<br />सन् २०१० को मध्यदेखि &ndash; सन् २०२० को मध्यसम्म }} {{s-end}} [[श्रेणी:२१औँ शताब्दी]] [[श्रेणी:२०औँ शताब्दी]] au2xghwfom20ym0po1tqtoufiea60bo 0 148597 1354644 1342090 2026-05-08T09:41:01Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354644 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|व्यावसायिक कुस्ती टोली}} {{Infobox wrestling team |article_name = द बेला ट्विन्स |type = T |image = The Bella Twins WrestleMania 31.jpg |image_size = 200px |caption = सन् २०१५ को [[रेसलमेनिया ३१]] मा द बेला ट्विन्स, [[निकी बेला|निकी]] (बायाँ) र [[ब्रि बेला|ब्रि]] (दायाँ) |members = [[ब्रि बेला]]<br />[[निकी बेला]] |names = द बेला ट्विन्स<ref name="cagematch">{{cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=28&nr=1046|title=Bella Twins|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=Cagematch – The Internet Wrestling Database|date=September 15, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616053636/https://www.cagematch.net/?id=28&nr=1046|archive-date=June 16, 2024|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240616053636/https://www.cagematch.net/?id=28&nr=1046 |date=June 16, 2024 }}</ref> |heights = {{height|ft=5|in=6|abbr=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/superstars/brie-bella|title=Brie Bella|work=WWE|date=September 5, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250905025651/https://www.wwe.com/superstars/brie-bella|archive-date=September 5, 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/superstars/nikki-bella|title=Nikki Bella|work=WWE|date=September 10, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250910193730/https://www.wwe.com/superstars/nikki-bella|archive-date=September 10, 2025|url-status=live}}</ref> |billed = [[सान डिएगो, क्यालिफोर्निया]]<ref>{{cite web|url=http://www.wizardworld.com/garciatwins.html|title=Nicole and Brianna Garcia (f.k.a. The Bella Twins)|publisher=Wizard Entertainment|access-date=June 19, 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150619202715/http://www.wizardworld.com/garciatwins.html|archive-date=June 19, 2015}}</ref><br/>स्कट्सडेल, एरिजोना<ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/superstars/brie-bella|title=Brie Bella|work=WWE|date=April 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406054508/https://www.wwe.com/superstars/brie-bella|archive-date=April 6, 2016|url-status=dead}}</ref> |debut = १५ सेप्टेम्बर, २००७<ref name="cagematch"/> |disbanded = |years_active = सन् २००७–२०१८<br>सन् २०२६–हाल<ref name="cagematch"/> }} '''द बेला ट्विन्स''' ({{भाषा-अङ्ग्रेजी|'''The Bella Twins'''}}) जुम्ल्याहा दिदीबहिनी [[ब्रि बेला]] र [[निकी बेला]]को एक व्यावसायिक कुस्ती टोली हो। द बेला ट्विन्स [[डब्ल्युडब्ल्युई]]सँग आबद्ध छन् भने उनीहरूले हाल ''[[डब्ल्युडब्ल्युई र]]'' ब्रान्ड अन्तर्गत व्यावसायिक कुस्ती खेल्ने गर्दछन्। कम्पनीसँगको आफ्नो पहिलो खेलजीवनमा उनीहरू पूर्व डिभास विजेता हुन्। ब्रि बेलाले यस उपाधि निकीले भन्दा अगाडि जितेकी थिइन् भने त्यसपछि निकीले यसलाई दुई पटक जितेकी थिइन्। हाल निष्क्रिय रहेको यस उपाधिकी पूर्व विजेता निकीले यस उपाधि आफूसँग ३०१ दिनसम्म कायम राखी सर्वाधिक लामो समयसम्म उपाधि यथावत् राख्ने प्रथम महिला खेलाडी बनेकी थिइन्। बेला ट्विन्सले सन् २००७ मा डब्ल्युडब्ल्युईसँग सम्झौता गरेपछि उनीहरूलाई यस कम्पनीको विकासशील क्षेत्र, फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा पठाइएको थियो। सर्वप्रथम ब्रिलाई सन् २००८ मा डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य प्रदर्शन केन्द्रमा बोलाइएको थियो भने सुरुवाती प्रदर्शनहरूमा उनले खेलहरू जित्नको लागि गोप्य रूपमा आफ्नी बहिनीसँग ठाउँ साटासाट गर्ने गर्थिन्। केही हप्ता पछि निकी उनको जुम्ल्याहा दिदीको रूपमा खुलासा भएकी थिइन्। अर्को केही वर्षहरूमा उनीहरूले ट्याग टिमको रूपमा र व्यक्तिगत रूपमा पनि कम्पनीसँग काम गरेका थिए। सन् २०१२ मा कम्पनी छोड्नु अघि दुवै दिदीबहिनीले एक-एक पटक डब्ल्युडब्ल्युई डिभास विजेता बनेका थिए। उनीहरू सन् २०१३ मा कम्पनीमा पुन: फर्किएका थिए भने उनीहरूको आफ्नै व्यक्तिगत कार्यक्रम ''टोटल बेलाज'' सुरु हुनु अघि वास्तविक कार्यक्रम ''टोटल डिभाज'' मा देखिएका थिए। उनीहरूलाई सन् २०२१ को डब्ल्युडब्ल्युई हल अफ फेममा एक टोलीको रूपमा समावेश गरिएको थियो। पछिल्ला केही वर्षहरूमा यी जुम्ल्याहा दिदीबहिनीले डब्ल्युडब्ल्युईमा कहिलेकाहीँ मात्र उपस्थिति जनाएको भएतापनि सन् २०२३ मा उनीहरूको सम्झौता समाप्त नभएसम्म कम्पनीको दूतको रूपमा काम गरेका थिए। त्यसपछि, उनीहरूले "बेला" नाम त्याग गरी आफ्नो जन्मजात थर अनुसार "द गार्सिया ट्विन्स" को रूपमा आफूलाई पुन: चिनाएका थिए। यद्यपि सन् २०२५ मा निकी र सन् २०२६ को रोयल रम्बलमा ब्रिको डब्ल्युडब्ल्युईमा पुनरागमनसँगै "बेला" नामलाई पुन: ब्युँताइएको थियो। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category}} *{{Cite podcast|title=द निकी एन्ड ब्रि सो|url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/the-nikki-brie-show/id1451565442}} *{{Professional wrestling profiles|type=team}} *{{Professional wrestling profiles|wwe=brie-bella|name=Brie Bella|type=person}} *{{Professional wrestling profiles|wwe=nikki-bella|name=Nikki Bella|type=person}} *{{IMDb name|3041506|ब्रियाना गार्सिया}} *{{IMDb name|3042731|निकोल गार्सिया}} [[श्रेणी:व्यावसायिक कुस्ती टोलीहरू]] 8xo291mlvkv781em063vvu5lg8h9jii 0 149890 1354652 1352529 2026-05-08T10:33:32Z Bishaldev100 28807 1354652 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]]का लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Prithvi Narayan Shah 1960 (restoration).png|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|[[पृथ्वीनारायण शाह]], [[गोरखा राज्य]]का राजा, जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''श्री'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो । == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक महत्त्व == नेपालको एकीकरणपछि [[पृथ्वीनारायण शाह]]को पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<ref name="RatnaPustak">{{Cite book |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जीवनी |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०३४ (विसं) |location=काठमाडौँ}}</ref> विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} 47uri9z96oxn74eeprd5847wmmz7n08 1354653 1354652 2026-05-08T10:38:27Z Bishaldev100 28807 /* ऐतिहासिक महत्त्व */ 1354653 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]]का लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Prithvi Narayan Shah 1960 (restoration).png|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|[[पृथ्वीनारायण शाह]], [[गोरखा राज्य]]का राजा, जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''श्री'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो । == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक महत्त्व == राजा [[राम शाह]]लाई श्री ९ भनेर सम्बोधन गरिएको थियो । नेपालको एकीकरणपछि [[पृथ्वीनारायण शाह]]को पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<ref name="RatnaPustak">{{Cite book |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जीवनी |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०३४ (विसं) |location=काठमाडौँ}}</ref> विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} gh6lljety21x8nha5zskb1xvtto9g23 1354655 1354653 2026-05-08T10:50:27Z Bishaldev100 28807 /* ऐतिहासिक महत्त्व */ 1354655 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]]का लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Prithvi Narayan Shah 1960 (restoration).png|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|[[पृथ्वीनारायण शाह]], [[गोरखा राज्य]]का राजा, जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''श्री'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो । == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक महत्त्व == [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको थियो । नेपालको एकीकरणपछि [[पृथ्वीनारायण शाह]]को पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<ref name="RatnaPustak">{{Cite book |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जीवनी |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०३४ (विसं) |location=काठमाडौँ}}</ref> विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} j8jcra64vb4pxqrsfqbg5bihlm3o4ui 1354656 1354655 2026-05-08T10:53:12Z Bishaldev100 28807 1354656 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]]का लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Prithvi Narayan Shah 1960 (restoration).png|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|[[पृथ्वीनारायण शाह]], [[गोरखा राज्य]]का राजा, जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''श्री'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो । == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक महत्त्व == [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=454 |website=नेपाल राजपत्र}}</ref> नेपालको एकीकरणपछि [[पृथ्वीनारायण शाह]]को पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<ref name="RatnaPustak">{{Cite book |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जीवनी |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०३४ (विसं) |location=काठमाडौँ}}</ref> विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} lg6u9n2z8vvskyrim2z1dpo2b77a0ke 1354657 1354656 2026-05-08T10:55:29Z Bishaldev100 28807 1354657 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]]का लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Prithvi Narayan Shah 1960 (restoration).png|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|[[पृथ्वीनारायण शाह]], [[गोरखा राज्य]]का राजा, जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''[[श्री]]'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो । == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक महत्त्व == [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=454 |website=नेपाल राजपत्र}}</ref> नेपालको एकीकरणपछि [[पृथ्वीनारायण शाह]]को पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<ref name="RatnaPustak">{{Cite book |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जीवनी |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०३४ (विसं) |location=काठमाडौँ}}</ref> विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} hz7jewszh6ifjrruzbuoe66v3zmhbcw 1354660 1354657 2026-05-08T11:20:31Z Bishaldev100 28807 /* ऐतिहासिक महत्त्व */ 1354660 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]]का लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Prithvi Narayan Shah 1960 (restoration).png|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|[[पृथ्वीनारायण शाह]], [[गोरखा राज्य]]का राजा, जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''[[श्री]]'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो । == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक महत्त्व == [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=https://repository.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/08/मुलुकी-ऐन-१९१०.pdf |website=नेपाल राजपत्र}}</ref> नेपालको एकीकरणपछि [[पृथ्वीनारायण शाह]]को पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<ref name="RatnaPustak">{{Cite book |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जीवनी |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०३४ (विसं) |location=काठमाडौँ}}</ref> विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} 6xkwb2mndu5syqenj4jjsl50gbdr5gt 1354661 1354660 2026-05-08T11:21:51Z Bishaldev100 28807 /* ऐतिहासिक महत्त्व */ 1354661 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]]का लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Prithvi Narayan Shah 1960 (restoration).png|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|[[पृथ्वीनारायण शाह]], [[गोरखा राज्य]]का राजा, जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''[[श्री]]'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो । == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक महत्त्व == [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=https://repository.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/08/मुलुकी-ऐन-१९१०.pdf |website=नेपाल कानुन आयोग}}</ref> नेपालको एकीकरणपछि [[पृथ्वीनारायण शाह]]को पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<ref name="RatnaPustak">{{Cite book |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जीवनी |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०३४ (विसं) |location=काठमाडौँ}}</ref> विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} 7vzay58bap2ou2wbmvx6noxzewa87zp 1354662 1354661 2026-05-08T11:25:18Z Bishaldev100 28807 /* ऐतिहासिक महत्त्व */ 1354662 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]]का लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Prithvi Narayan Shah 1960 (restoration).png|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|[[पृथ्वीनारायण शाह]], [[गोरखा राज्य]]का राजा, जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''[[श्री]]'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो । == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक महत्त्व == [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=https://repository.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/08/मुलुकी-ऐन-१९१०.pdf |website=नेपाल कानुन आयोग}}</ref><ref name="सुवेदी2">{{cite book|last=|first=|author-link=|year=2022 Jestha|title=श्री ५ सुरेन्द्रविक्रम शाहदेवका शासनकालमा बनेको मुलुकी ऐन|publisher=श्री ५ को सरकार, कानून तथा न्याय मन्त्रालय|url=|isbn=|pages=695}}</ref> नेपालको एकीकरणपछि [[पृथ्वीनारायण शाह]]को पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<ref name="RatnaPustak">{{Cite book |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जीवनी |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०३४ (विसं) |location=काठमाडौँ}}</ref> विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} emxh7wsu32rqhx4xpqaiy9x27gfv54k 1354663 1354662 2026-05-08T11:25:41Z Bishaldev100 28807 /* ऐतिहासिक महत्त्व */ 1354663 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]]का लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Prithvi Narayan Shah 1960 (restoration).png|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|[[पृथ्वीनारायण शाह]], [[गोरखा राज्य]]का राजा, जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''[[श्री]]'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो । == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक महत्त्व == [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=https://repository.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/08/मुलुकी-ऐन-१९१०.pdf |website=नेपाल कानुन आयोग}}</ref><ref name="सुवेदी2">{{cite book|last=|first=|author-link=|year=2022 Jestha|title=श्री ५ सुरेन्द्रविक्रम शाहदेवका शासनकालमा बनेको मुलुकी ऐन|publisher=श्री ५ को सरकार, कानून तथा न्याय मन्त्रालय|url=https://archive.org/details/muluki-ain-1910_202201/page/n713/mode/2up|isbn=|pages=695}}</ref> नेपालको एकीकरणपछि [[पृथ्वीनारायण शाह]]को पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<ref name="RatnaPustak">{{Cite book |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जीवनी |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०३४ (विसं) |location=काठमाडौँ}}</ref> विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} oscw65rfv6ky1nwhnhuk3j3bz2dtq8v 0 150089 1354533 2026-05-07T14:38:03Z हिमाल सुवेदी 30817 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|भिन्सेन्त फन गोख तीनवटा समान चित्रहरूको शृङ्खला}} {{Infobox artwork | image_file=Vincent van Gogh - De slaapkamer - Google Art Project.jpg | title=आर्लेमा सुत्ने कोठा (पहिलो संस्करण) | artist=[[भिन्सेन्त फन गोख]] | year=1888 | catalogue = | medium=त... 1354533 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|भिन्सेन्त फन गोख तीनवटा समान चित्रहरूको शृङ्खला}} {{Infobox artwork | image_file=Vincent van Gogh - De slaapkamer - Google Art Project.jpg | title=आर्लेमा सुत्ने कोठा (पहिलो संस्करण) | artist=[[भिन्सेन्त फन गोख]] | year=1888 | catalogue = | medium=[[तेलचित्र|क्यानभासमा तेल चित्र]] | height_metric=72 | width_metric=90 | height_imperial=28.3 | width_imperial=35.4 | metric_unit=cm | imperial_unit=in | city=[[आम्स्टर्डम]] | museum=[[फन गोख सङ्ग्रहालय]] }} '''आर्लेमा सुत्नेकोठा''' ({{langx|fr|link=no|La Chambre à Arles}}; {{langx|nl|Slaapkamer te Arles}}) १९औँ शताब्दीका डच उत्तर-प्रभाववादी चित्रकार [[भिन्सेन्त फन गोख]]द्वारा बनाइएका तीनवटा समान चित्रहरूको शृङ्खला हो। यस रचनाको लागि फन गोखको आफ्नै शीर्षक केवल '''सुत्नेकोठा'' (फ्रान्सेली: ''La Chambre à coucher'') थियो। उनका पत्रहरूमा वर्णन गरिएअनुसार यसका तीनवटा प्रमाणिक संस्करणहरू छन्, जसलाई भित्ताको दाहिने तिर रहेका चित्रहरूका आधारमा सजिलैसँग एकअर्काबाट छुट्याउन सकिन्छ। यो चित्रले फ्रान्सको बुसे-दु-रोन, [[आर्ले]]स्थित २, प्लेस लामार्टिनमा रहेको फन गोखको सुत्ने कोठालाई चित्रण गर्दछ, जसलाई पहेँलो घर भनेर चिनिन्छ। दायाँ तर्फको ढोका माथिल्लो तला र भर्‍याङतर्फ खुल्थ्यो; बायाँ तर्फको ढोका पाहुना कोठाको थियो जुन उनले [[पल गोगाँ|गोगाँ]]का लागि तयार पारेका थिए; अगाडिको भित्तामा रहेको झ्यालबाट प्लेस लामार्टिन र त्यसका सार्वजनिक बगैँचाहरू देखिन्थे। यो कोठा आयताकार नभई समलम्ब चतुर्भुज आकारको थियो, जसको अगाडिको भित्ताको बायाँ कुनामा अधिक कोण र दायाँमा न्यून कोण थियो।<ref>Though the building was damaged in an air-raid, June 25, 1944, and laid down afterwards, floor plans by Lèon Ramser, an Arlesian architect, dating from the 1920s have survived and supply most of the essential information, see: Roland Dorn, ''"Décoration": Vincent van Goghs Werkreihe für das Gelbe Haus in Arles'', Georg Olms Verlag, Hildesheim, Zürich & New York, 1990, plate XIX/XX</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} plcgyyjor1tt5fyjm8g51bynnyv4tdr 1354534 1354533 2026-05-07T14:38:27Z हिमाल सुवेदी 30817 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोखद्वारा बनाइएका चित्रहरू]] जोडियो 1354534 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|भिन्सेन्त फन गोख तीनवटा समान चित्रहरूको शृङ्खला}} {{Infobox artwork | image_file=Vincent van Gogh - De slaapkamer - Google Art Project.jpg | title=आर्लेमा सुत्ने कोठा (पहिलो संस्करण) | artist=[[भिन्सेन्त फन गोख]] | year=1888 | catalogue = | medium=[[तेलचित्र|क्यानभासमा तेल चित्र]] | height_metric=72 | width_metric=90 | height_imperial=28.3 | width_imperial=35.4 | metric_unit=cm | imperial_unit=in | city=[[आम्स्टर्डम]] | museum=[[फन गोख सङ्ग्रहालय]] }} '''आर्लेमा सुत्नेकोठा''' ({{langx|fr|link=no|La Chambre à Arles}}; {{langx|nl|Slaapkamer te Arles}}) १९औँ शताब्दीका डच उत्तर-प्रभाववादी चित्रकार [[भिन्सेन्त फन गोख]]द्वारा बनाइएका तीनवटा समान चित्रहरूको शृङ्खला हो। यस रचनाको लागि फन गोखको आफ्नै शीर्षक केवल '''सुत्नेकोठा'' (फ्रान्सेली: ''La Chambre à coucher'') थियो। उनका पत्रहरूमा वर्णन गरिएअनुसार यसका तीनवटा प्रमाणिक संस्करणहरू छन्, जसलाई भित्ताको दाहिने तिर रहेका चित्रहरूका आधारमा सजिलैसँग एकअर्काबाट छुट्याउन सकिन्छ। यो चित्रले फ्रान्सको बुसे-दु-रोन, [[आर्ले]]स्थित २, प्लेस लामार्टिनमा रहेको फन गोखको सुत्ने कोठालाई चित्रण गर्दछ, जसलाई पहेँलो घर भनेर चिनिन्छ। दायाँ तर्फको ढोका माथिल्लो तला र भर्‍याङतर्फ खुल्थ्यो; बायाँ तर्फको ढोका पाहुना कोठाको थियो जुन उनले [[पल गोगाँ|गोगाँ]]का लागि तयार पारेका थिए; अगाडिको भित्तामा रहेको झ्यालबाट प्लेस लामार्टिन र त्यसका सार्वजनिक बगैँचाहरू देखिन्थे। यो कोठा आयताकार नभई समलम्ब चतुर्भुज आकारको थियो, जसको अगाडिको भित्ताको बायाँ कुनामा अधिक कोण र दायाँमा न्यून कोण थियो।<ref>Though the building was damaged in an air-raid, June 25, 1944, and laid down afterwards, floor plans by Lèon Ramser, an Arlesian architect, dating from the 1920s have survived and supply most of the essential information, see: Roland Dorn, ''"Décoration": Vincent van Goghs Werkreihe für das Gelbe Haus in Arles'', Georg Olms Verlag, Hildesheim, Zürich & New York, 1990, plate XIX/XX</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोखद्वारा बनाइएका चित्रहरू]] sopru2i5nwnsv0b4lvb9ztpoztxlii4 1354535 1354534 2026-05-07T14:38:58Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1354535 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|भिन्सेन्त फन गोख तीनवटा समान चित्रहरूको शृङ्खला}} {{Infobox artwork | image_file=Vincent van Gogh - De slaapkamer - Google Art Project.jpg | title=आर्लेमा सुत्ने कोठा (पहिलो संस्करण) | artist=[[भिन्सेन्त फन गोख]] | year=सन् १८८८ | catalogue = | medium=[[तेलचित्र|क्यानभासमा तेल चित्र]] | height_metric=72 | width_metric=90 | height_imperial=28.3 | width_imperial=35.4 | metric_unit=cm | imperial_unit=in | city=[[आम्स्टर्डम]] | museum=[[फन गोख सङ्ग्रहालय]] }} '''आर्लेमा सुत्नेकोठा''' ({{langx|fr|link=no|La Chambre à Arles}}; {{langx|nl|Slaapkamer te Arles}}) १९औँ शताब्दीका डच उत्तर-प्रभाववादी चित्रकार [[भिन्सेन्त फन गोख]]द्वारा बनाइएका तीनवटा समान चित्रहरूको शृङ्खला हो। यस रचनाको लागि फन गोखको आफ्नै शीर्षक केवल ''सुत्नेकोठा'' (फ्रान्सेली: ''La Chambre à coucher'') थियो। उनका पत्रहरूमा वर्णन गरिएअनुसार यसका तीनवटा प्रमाणिक संस्करणहरू छन्, जसलाई भित्ताको दाहिने तिर रहेका चित्रहरूका आधारमा सजिलैसँग एकअर्काबाट छुट्याउन सकिन्छ। यो चित्रले फ्रान्सको बुसे-दु-रोन, [[आर्ले]]स्थित २, प्लेस लामार्टिनमा रहेको फन गोखको सुत्ने कोठालाई चित्रण गर्दछ, जसलाई पहेँलो घर भनेर चिनिन्छ। दायाँ तर्फको ढोका माथिल्लो तला र भर्‍याङतर्फ खुल्थ्यो; बायाँ तर्फको ढोका पाहुना कोठाको थियो जुन उनले [[पल गोगाँ|गोगाँ]]का लागि तयार पारेका थिए; अगाडिको भित्तामा रहेको झ्यालबाट प्लेस लामार्टिन र त्यसका सार्वजनिक बगैँचाहरू देखिन्थे। यो कोठा आयताकार नभई समलम्ब चतुर्भुज आकारको थियो, जसको अगाडिको भित्ताको बायाँ कुनामा अधिक कोण र दायाँमा न्यून कोण थियो।<ref>Though the building was damaged in an air-raid, June 25, 1944, and laid down afterwards, floor plans by Lèon Ramser, an Arlesian architect, dating from the 1920s have survived and supply most of the essential information, see: Roland Dorn, ''"Décoration": Vincent van Goghs Werkreihe für das Gelbe Haus in Arles'', Georg Olms Verlag, Hildesheim, Zürich & New York, 1990, plate XIX/XX</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोखद्वारा बनाइएका चित्रहरू]] 5hun66gdk8vvjkp87t0ok5964zzi2ae 14 150090 1354536 2026-05-07T14:40:19Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1354536 wikitext text/x-wiki {{लुकाइएका श्रेणी}} l7chkebm7e8pgr0sfhugxmu53rkx88n 0 150091 1354543 2026-05-07T16:59:01Z Ramesh Deuba 37151 नयाँ लेख 1354543 wikitext text/x-wiki {{infobox software | title = imo | logo = IMO messenger icon.svg | logo size = 100px | caption = | author = | developer = Pagebites, Inc. | released = {{start date and age|2007|4}} | latest release version = | latest release date = | latest preview version = | latest preview date = | operating system = [[Cross-platform|क्रस-प्लेटफर्म]] | language = | genre = [[Instant messaging|इन्स्ट्यान्ट मेसेजिङ]] | license = [[proprietary software|स्वामित्वयुक्त]] | website = {{URL|https://imo.im/}} | programming_language = }} '''imo.im''' स्वामित्वयुक्त अडियो/भिडियो कलिङ तथा इन्स्ट्यान्ट मेसेजिङ सफ्टवेयर सेवा हो।<ref name="zeenews">{{Cite web|date=2020-05-30|title=Instant messaging app 'IMO' raises awareness among millions amid COVID-19 pandemic|url=https://zeenews.india.com/technology/instant-messaging-app-imo-raises-awareness-among-millions-amid-covid-19-pandemic-2287013.html|access-date=2021-01-05|website=Zee News|language=en}}</ref><ref name="technobuffalo" /> यसले संगीत, भिडियो, PDF तथा अन्य फाइलहरू पठाउनका साथै विभिन्न निःशुल्क स्टिकरहरू प्रयोग गर्न अनुमति दिन्छ।<ref>{{Cite web|title=imo video call s and chat|url=https://ccm.net/download/download-24818-imo-free-video-calls-and-chat-for-android|access-date=2021-01-05|website=CCM|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=imo.im Quietly Building One Solid Multi-Network Instant Messaging App |url=https://social.techcrunch.com/2009/10/25/imo-im-quietly-building-one-solid-multi-network-instant-messaging-app/ |access-date=2021-01-05 |website=TechCrunch |date=25 October 2009 |language=en-US |archive-date=2021-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108064815/https://social.techcrunch.com/2009/10/25/imo-im-quietly-building-one-solid-multi-network-instant-messaging-app/ |url-status=dead}}</ref> यसले २० जनासम्म सहभागी हुन सक्ने [[encrypted|इन्क्रिप्टेड]] समूह भिडियो तथा भ्वाइस कललाई समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite news |title=imo video calls and chat HD by Baby Penguin |url=https://appadvice.com/app/imo-video-calls-and-chat-hd/1400579543 |access-date=2021-01-05 |website=AppAdvice |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=imo free video calls and chat – Apps on Google Play|url=https://play.google.com/store/apps/details?id=com.imo.android.imoim&hl=en_IN&gl=US|access-date=2021-01-05|website=play.google.com|language=en}}</ref> यसको विकासकर्ताका अनुसार यस सेवाका २० करोडभन्दा बढी प्रयोगकर्ता रहेका छन्<ref name="zeenews" /> र यसमार्फत दैनिक ५ करोडभन्दा बढी सन्देशहरू पठाइन्छन्।<ref name="technobuffalo">{{Cite web|url=https://www.technobuffalo.com/imo-messenger-app-of-the-week|title = Imo Messenger: One of the Best Ways to Stay Connected|date = 2 May 2013}}imo imo </ref> == इतिहास == यो उत्पादन सन् २००५ मा बहुविध च्याट प्लेटफर्महरूमा पहुँच प्रदान गर्ने वेब-आधारित अनुप्रयोगका रूपमा सिर्जना गरिएको थियो,<ref>{{Cite web|last=Racoma|first=J. Angelo|title=imo CEO Ralph Harik explains decision to drop 3rd party IM support|url=https://e27.co/imo-ceo-ralph-harik-explains-decision-drop-3rd-party-im-support/|access-date=2021-01-05|website=e27|language=en}}</ref> जसमा [[Facebook Messenger]], [[Google Talk]], [[Yahoo! Messenger]] तथा [[Skype]] च्याट समावेश थिए।<ref name=":1">{{Cite web|title=IMO.IM Is The Best IM Web Service You've Never Heard Of|url=https://social.techcrunch.com/2009/02/06/imoim-is-the-best-im-web-service-youve-never-heard-of/|access-date=2021-01-05|website=TechCrunch|date=6 February 2009|language=en-US|archive-date=2021-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060102/https://social.techcrunch.com/2009/02/06/imoim-is-the-best-im-web-service-youve-never-heard-of/|url-status=dead}}</ref> यसलाई Singularity IM, Inc. को सहायक कम्पनी Pagebites द्वारा विकास गरिएको थियो र प्रयोगकर्ताको खाता प्रमाणीकरण गर्न सदस्यको फोन नम्बर आवश्यक पर्दथ्यो।<ref>{{Cite web|title=How to create IMO account without phone number {{!}} Gadgets Now|url=https://www.gadgetsnow.com/how-to/how-to-create-imo-account-without-phone-number/articleshow/66622891.cms|access-date=2021-01-05|website=Gadget Now}}</ref> मार्च २०१४ मा सबै तृतीय-पक्ष मेसेजिङ सञ्जालहरूको समर्थन समाप्त गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|date=2014-03-03|title=IMO Drops Third-Party Messaging Networks: Save Your History Now|url=https://www.makeuseof.com/tag/imo-drops-third-party-messaging-networks-save-history-now/|access-date=2021-01-05|website=MakeUseOf|language=en-US}}</ref> जनवरी २०१८ मा यस अनुप्रयोगले ५० करोड स्थापना संख्या पार गरेको थियो।<ref>{{Cite web|date=2018-01-07|title=Messaging app imo passes 500 million downloads|url=https://www.androidpolice.com/2018/01/06/messaging-app-imo-passes-500-million-downloads/|access-date=2021-01-05|website=Android Police|language=en-US}}</ref> imo.im ले आफ्ना च्याट तथा कलहरूमा अन्त्यदेखि अन्त्यसम्म इन्क्रिप्सन लागू गरेको छ, जसले प्रेषक र प्राप्तकर्ताबीचको वार्तालापलाई गोप्य राख्ने सुनिश्चित गर्दछ।{{Citation needed|date=March 2024}} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[List of social platforms with at least 100 million active users]] == सन्दर्भहरू == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == * {{URL|https://imo.im/|आधिकारिक वेबसाइट}} cp9uzh50b2g62x4rozayyw0sdv87gg8 0 150092 1354552 2026-05-08T00:38:39Z ~2026-27763-74 78520 नयाँ पृष्ठ: [[चित्र:Anne Anderson02.jpg|अङ्गुठाकार]] '''सानो जलपरी''' डेनिस [[लेखक हान्स क्रिस्चियन एन्डरसनको]] एक परी कथा हो, जो आफ्ना बाल कथाहरूका लागि प्रसिद्ध छन्। यो कथा एक जवान जलपरी को यात्रा पछ्याउँछ ज... 1354552 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Anne Anderson02.jpg|अङ्गुठाकार]] '''सानो जलपरी''' डेनिस [[लेखक हान्स क्रिस्चियन एन्डरसनको]] एक परी कथा हो, जो आफ्ना बाल कथाहरूका लागि प्रसिद्ध छन्। यो कथा एक जवान जलपरी को यात्रा पछ्याउँछ जो मानव आत्मा प्राप्त गर्न समुद्रमा जलपरी को रूपमा आफ्नो जीवन त्याग्न इच्छुक हुन्छिन्। यो एन्डरसनको संग्रहको आठौं कथा हो, जुन मूल रूपमा ब्यालेको रूपमा लेखिएको थियो, र पहिलो पटक अप्रिल ७, १८३७ मा प्रकाशित भएको थियो। मूल कथा ज्याकब बोगिल्ड र पर्निल हिगार्ड, साथै लोकगीतकार मारिया टाटर जस्ता विद्वानहरूले धेरै विश्लेषणको विषय बनेको छ। यी विश्लेषणहरूले कथाका विभिन्न पक्षहरूलाई समेट्छन्, विषयवस्तुहरूको व्याख्या गर्नेदेखि लिएर एन्डरसनले सुखद अन्त्य भएको दुखद कथा लेख्न किन रोजे भनेर छलफल गर्नेसम्म। यसलाई संगीतमय थिएटर, एनिमे, ब्याले, ओपेरा र फिल्म सहित विभिन्न मिडियामा अनुकूलित गरिएको छ। डेनमार्कको कोपेनहेगनमा जलपरी चित्रण गर्ने मूर्ति पनि छ, जहाँ कथा लेखिएको थियो र पहिलो पटक प्रकाशित भएको थियो। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == == बाह्य कडीहरू == [[श्रेणी:विश्व साहित्य]] o1vh2b8tweoqgb4g8nftpb5kashqcbn 0 150093 1354577 2026-05-08T04:42:34Z ~2026-27275-00 78517 नयाँ पृष्ठ: {{Infobox film | name = Aladdin | image = Aladdin (1992 Disney film) poster.jpg | alt = A hand holds an oil lamp and another rubs it, and glowing dust starts coming off the lamp's nozzle. The text "Walt Disney Pictures presents: Aladdin" is atop the image, with the tagline "Imagine if you had three wishes, three hopes, three dreams and they all could come true." scrawling underneath it. | caption = Theatrical release poster... 1354577 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Aladdin | image = Aladdin (1992 Disney film) poster.jpg | alt = A hand holds an oil lamp and another rubs it, and glowing dust starts coming off the lamp's nozzle. The text "Walt Disney Pictures presents: Aladdin" is atop the image, with the tagline "Imagine if you had three wishes, three hopes, three dreams and they all could come true." scrawling underneath it. | caption = Theatrical release poster by [[John Alvin]] | director = {{Plainlist| * [[John Musker]] * [[Ron Clements]] }} | producer = {{Plainlist| * John Musker * Ron Clements }} | screenplay = {{Plainlist| * Ron Clements * John Musker * [[Ted Elliott (screenwriter)|Ted Elliott]] * [[Terry Rossio]] }} | story = {{unbulleted list|[[Burny Mattinson]]|[[Roger Allers]]|[[Daan Jippes]]|Kevin Harkey|[[Sue Nichols]]|[[Francis Glebas]]|[[Darrell Rooney]]|Larry Leker|James Fujii|Kirk Hanson|[[Kevin Lima]]|Rebecca Rees|David S. Smith|[[Chris Sanders]]|[[Brian Pimental]]|Patrick A. Ventura}} | based_on = {{based on|"[[Aladdin|Aladdin and the Magic Lamp]]" from ''[[One Thousand and One Nights]]''{{efn|name=Origins|"[[Aladdin and the Magic Lamp]]" was authored by [[Hanna Diyab]]}} }} | starring = {{plainlist| * [[Scott Weinger]] * [[Robin Williams]] * [[Linda Larkin]] * [[Jonathan Freeman (actor)|Jonathan Freeman]] * [[Frank Welker]] * [[Gilbert Gottfried]] * [[Douglas Seale]] }} | music = [[Alan Menken]] | editing = [[H. Lee Peterson]] | production_companies = [[Walt Disney Animation Studios|Walt Disney Feature Animation]] | distributor = [[Buena Vista Pictures Distribution]] | released = {{Film date|1992|11|11}} | runtime = 90 minutes | country = United States | language = English | budget = $28&nbsp;million | gross = $504.1&nbsp;million }} अलादीन १९९२ को अमेरिकी एनिमेटेड संगीतमय काल्पनिक फिल्म हो जुन वान थाउजन्ड एण्ड वान नाइट्सको अरबी लोककथा "अलादिन" मा आधारित छ। वाल्ट डिज्नी फिचर एनिमेसनद्वारा निर्मित, यो जोन मस्कर र रोन क्लेमेन्ट्सद्वारा निर्देशित थियो, जस दुवैले टेड इलियट र टेरी रोसियोसँग मिलेर पटकथा लेखेका थिए। फिल्ममा स्कट वेइङ्गर, रोबिन विलियम्स, लिन्डा लार्किन, जोनाथन फ्रीम्यान, फ्र्याङ्क वेलकर, गिल्बर्ट गोटफ्राइड र डगलस सिलको आवाज छ। कथा अलादिन नामक एक अरबी सडक अर्चिनलाई पछ्याउँछ, जसले जिन्न भएको जादुई बत्ती पत्ता लगाउँछ, जसको मद्दतले उसले आफूलाई धनी राजकुमारको भेषमा राख्छ र आफ्नी स्वतन्त्र छोरी, राजकुमारी जैस्मीनको मन जित्न अग्राबाहको सुल्तानलाई प्रभावित पार्ने प्रयास गर्छ, किनकि सुल्तानको दुष्ट वजीर, जाफरले जादुई बत्ती चोर्ने षड्यन्त्र गर्छ। गीतकार हावर्ड आशमनले डिज्नी स्टुडियोका अध्यक्ष, जेफ्री काट्जेनबर्गलाई यो विचार प्रस्तुत गरे, र काट्जेनबर्गले यसको निर्माणमा सहमत हुनु अघि पटकथा तीन मस्यौदाहरू पार गरियो। एनिमेटरहरूले आफ्नो डिजाइनहरू क्यारिकेचुरिस्ट अल हिर्शफेल्डको काममा आधारित बनाए, र हातले कोरेको कलाकृति पूरा गर्न र केही थप एनिमेटेड तत्वहरू सिर्जना गर्न कम्प्युटरहरू प्रयोग गरियो। एलन मेनकेनद्वारा रचित, संगीतमय स्कोरमा एशमन र टिम राइस (जसले एशमनको मृत्यु पछि जिम्मेवारी लिएका थिए) दुवैले लेखेका शब्दहरू सहित छवटा गीतहरू छन्। अलादिन नोभेम्बर ११, १९९२ मा रिलिज भएको थियो, आलोचनात्मक र व्यावसायिक सफलताको लागि: आलोचकहरूले एनिमेसन र विलियम्सको जिनीको रूपमा प्रदर्शनको प्रशंसा गरे, र यो विश्वव्यापी बक्स-अफिस राजस्वमा $५०४ मिलियन भन्दा बढी कमाईको साथ वर्षको सबैभन्दा धेरै कमाउने फिल्म बन्यो। रिलिजमा, यो आधा-बिलियन डलरको अंकमा पुग्ने पहिलो एनिमेटेड फिचर बन्यो, र यसको रिलिजको समयमा पाँचौं सबैभन्दा धेरै कमाउने फिल्म थियो र द लायन किंग (१९९४) ले यसलाई पार नगरेसम्म सबै समयको सबैभन्दा धेरै कमाउने एनिमेटेड फिल्म थियो। अलादिनले दुईवटा एकेडेमी अवार्डका साथै यसको साउन्डट्र्याकको लागि अन्य प्रशंसाहरू पनि जित्यो, जुन डिज्नी फिचरबाट वर्षको गीतको लागि ग्रामी अवार्ड जित्ने पहिलो नम्बर थियो, फिल्मको "अ होल न्यू वर्ल्ड" को लागि, जुन पियाबो ब्रायसन र रेजिना बेले द्वारा गाइएको थियो। फिल्मको होम VHS रिलीजले बिक्री रेकर्ड कायम गर्‍यो, संयुक्त राज्य अमेरिकामा लगभग $५०० मिलियन कमाई गर्यो। अलादिनको सफलताले फिल्मबाट प्रेरित विभिन्न व्युत्पन्न कामहरू र अन्य सामग्रीहरू निम्त्यायो, जसमा दुई प्रत्यक्ष-देखि-भिडियो सिक्वेलहरू, द रिटर्न अफ जाफर (१९९४) र अलादिन एन्ड द किंग अफ थिभ्स (१९९६); एनिमेटेड टेलिभिजन श्रृंखला (१९९४-१९९५); र २०११ मा एक स्टेज संगीतमय रूपान्तरण समावेश छ। गाय रिची द्वारा निर्देशित लाइभ-एक्शन फिल्म रूपान्तरण मे २४, २०१९ मा रिलीज भएको थियो। [[श्रेणी:सन् १९९२ का चलचित्रहरू]] ow3yjxk80bivp1y39n9e3a1jjpdw6ws 0 150094 1354595 2026-05-08T06:07:13Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध]] पृष्ठलाई [[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]]मा सारियो 1354595 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] g8mkwyyqb07ta5prlmg99mh9z63bcyv 0 150095 1354604 2026-05-08T06:52:00Z Bishaldev100 28807 "[[:hi:Special:Redirect/revision/6447461|ढलाई]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1354604 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> यो प्रक्रिया ६,००० वर्ष पुरानो मानिन्छ। <ref>{{Citation |last=Ravi |first=B. |title=Metal Casting - Overview |url=http://www.energymanagertraining.com/foundries/pdf/CDA1.pdf |year=2004 |access-date=5 जुलाई 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061011180751/http://www.energymanagertraining.com/foundries/pdf/CDA1.pdf |url-status=dead |publisher=IIT Bombay |archive-date=11 अक्तूबर 2006}}</ref> ksp9l4swgnrutg4t0zyvruj71ry4r6g 1354605 1354604 2026-05-08T06:52:14Z Bishaldev100 28807 1354605 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> यो प्रक्रिया ६,००० वर्ष पुरानो मानिन्छ। <ref>{{Citation |last=Ravi |first=B. |title=Metal Casting - Overview |url=http://www.energymanagertraining.com/foundries/pdf/CDA1.pdf |year=2004 |access-date=5 जुलाई 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061011180751/http://www.energymanagertraining.com/foundries/pdf/CDA1.pdf |url-status=dead |publisher=IIT Bombay |archive-date=11 अक्तूबर 2006}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} pp536hipooaljlr169jdy9hhw72ifg7 1354606 1354605 2026-05-08T06:52:47Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1354606 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> यो प्रक्रिया ६,००० वर्ष पुरानो मानिन्छ। <ref>{{Citation |last=Ravi |first=B. |title=Metal Casting - Overview |url=http://www.energymanagertraining.com/foundries/pdf/CDA1.pdf |year=2004 |access-date=5 जुलाई 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061011180751/http://www.energymanagertraining.com/foundries/pdf/CDA1.pdf |url-status=dead |publisher=IIT Bombay |archive-date=11 अक्तूबर 2006}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] k3j4xm3xtwlbtqlcf3s3fue74943hzu 1354610 1354606 2026-05-08T07:14:50Z Bishaldev100 28807 1354610 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=Ravi |first=B. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] acgz6iiszmmw43zf7e41d5ne8y19mft 1354611 1354610 2026-05-08T07:16:10Z Bishaldev100 28807 1354611 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=Ravi |first=B. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> == इतिहास == == प्रकार == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] 5j0hfu2ky7yw8whxgmgppl7z5edauwa 1354612 1354611 2026-05-08T07:19:23Z Bishaldev100 28807 /* इतिहास */ 1354612 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=Ravi |first=B. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> == इतिहास == इतिहासभरि, धातु कास्टिङलाई औजार, हतियार र धार्मिक वस्तुहरू बनाउन प्रयोग गरिएको छ। धातु कास्टिङको इतिहास र विकास दक्षिणी एशिया (चीन, भारत, आदि) मा फेला पार्न सकिन्छ।<ref name=":02">{{Cite book|last=Davey|first=Christopher J.|title=The early history of lost-wax casting|work=Metallurgy and Civilisation: Eurasia and Beyond|year=2009|editor1=J. Mei|location=London|pages=147–154|editor2=Th. Rehren}}</ref> दक्षिणी एसियाली परम्परा र धर्महरू मूर्ति र अवशेषको कास्टिङमा धेरै निर्भर थिए।<ref name=":15">{{Cite journal|last=Craddock|first=Paul T|date=October 8, 2014|title=The Metal Casting Traditions of South Asia: Continuity and Innovation|journal=Indian Journal of History of Science|volume=50|issue=1|pages=55–82}}</ref> These items were frequently made from a [[List of copper alloys|copper alloy]] laced with lead.<ref name="BassettFogelman2008" /> Since the beginning of [[metallurgy]] the majority of castings were simple one- to two-piece molds fashioned from either stone or ceramics. However, there is evidence of lost wax castings in numerous ancient civilizations.<ref name=":15" />[[File:Dancing girl of Mohenjo-daro.jpg|thumb|[[Dancing Girl (prehistoric sculpture)|Dancing girl]] of Mohenjo-daro]] == प्रकार == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] 26qytp9bdjt2yixtxfnjdieupqwuldw 1354613 1354612 2026-05-08T07:20:37Z Bishaldev100 28807 /* इतिहास */ 1354613 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=Ravi |first=B. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> == इतिहास == इतिहासभरि, धातु ढलाइलाई औजार, हतियार र धार्मिक वस्तुहरू बनाउन प्रयोग गरिएको छ। धातु ढलाइको इतिहास र विकास दक्षिणी एशिया (चीन, भारत, आदि) मा फेला पार्न सकिन्छ।<ref name=":02">{{Cite book|last=Davey|first=Christopher J.|title=The early history of lost-wax casting|work=Metallurgy and Civilisation: Eurasia and Beyond|year=2009|editor1=J. Mei|location=London|pages=147–154|editor2=Th. Rehren}}</ref> दक्षिणी एसियाली परम्परा र धर्महरू मूर्ति र अवशेषको ढलाइमा धेरै निर्भर थिए।<ref name=":15">{{Cite journal|last=Craddock|first=Paul T|date=October 8, 2014|title=The Metal Casting Traditions of South Asia: Continuity and Innovation|journal=Indian Journal of History of Science|volume=50|issue=1|pages=55–82}}</ref> यी वस्तुहरू प्रायः सिसाले लेस गरिएको तामाको मिश्र धातुबाट बनाइन्थ्यो।<ref name="BassettFogelman2008" /> धातु विज्ञानको सुरुवातदेखि नै अधिकांश ढलाइहरू ढुङ्गा वा सिरेमिकबाट बनाइएका साधारण एक-टुक्रा साँचाहरू थिए। यद्यपि, धेरै प्राचीन सभ्यताहरूमा हराएको मोम ढलाइको प्रमाण छ।<ref name=":15" />[[File:Dancing girl of Mohenjo-daro.jpg|thumb|[[Dancing Girl (prehistoric sculpture)|Dancing girl]] of Mohenjo-daro]] == प्रकार == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] 0dr90crvdsyvmvjgm1bi8w6m3kkmzpo 1354614 1354613 2026-05-08T07:21:08Z Bishaldev100 28807 1354614 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=Ravi |first=B. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> == इतिहास == इतिहासभरि, धातु ढलाइलाई औजार, हतियार र धार्मिक वस्तुहरू बनाउन प्रयोग गरिएको छ। धातु ढलाइको इतिहास र विकास दक्षिणी एशिया (चीन, भारत, आदि) मा फेला पार्न सकिन्छ।<ref name=":02">{{Cite book|last=Davey|first=Christopher J.|title=The early history of lost-wax casting|work=Metallurgy and Civilisation: Eurasia and Beyond|year=2009|editor1=J. Mei|location=London|pages=147–154|editor2=Th. Rehren}}</ref> दक्षिणी एसियाली परम्परा र धर्महरू मूर्ति र अवशेषको ढलाइमा धेरै निर्भर थिए।<ref name=":15">{{Cite journal|last=Craddock|first=Paul T|date=October 8, 2014|title=The Metal Casting Traditions of South Asia: Continuity and Innovation|journal=Indian Journal of History of Science|volume=50|issue=1|pages=55–82}}</ref> यी वस्तुहरू प्रायः सिसाले लेस गरिएको तामाको मिश्र धातुबाट बनाइन्थ्यो।<ref name="BassettFogelman2008" /> धातु विज्ञानको सुरुवातदेखि नै अधिकांश ढलाइहरू ढुङ्गा वा सिरेमिकबाट बनाइएका साधारण एक-टुक्रा साँचाहरू थिए। यद्यपि, धेरै प्राचीन सभ्यताहरूमा हराएको मैन ढलाइको प्रमाण छ।<ref name=":15" />[[File:Dancing girl of Mohenjo-daro.jpg|thumb|[[Dancing Girl (prehistoric sculpture)|Dancing girl]] of Mohenjo-daro]] == प्रकार == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] 6550fxuuxbcun4bzini23ypbyinw6fm 1354615 1354614 2026-05-08T07:21:59Z Bishaldev100 28807 1354615 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=Ravi |first=B. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> == इतिहास == इतिहासभरि, धातु ढलाइलाई औजार, हतियार र धार्मिक वस्तुहरू बनाउन प्रयोग गरिएको छ। धातु ढलाइको इतिहास र विकास दक्षिणी एशिया (चीन, भारत, आदि) मा फेला पार्न सकिन्छ।<ref name=":02">{{Cite book|last=Davey|first=Christopher J.|title=The early history of lost-wax casting|work=Metallurgy and Civilisation: Eurasia and Beyond|year=2009|editor1=J. Mei|location=London|pages=147–154|editor2=Th. Rehren}}</ref> दक्षिणी एसियाली परम्परा र धर्महरू मूर्ति र अवशेषको ढलाइमा धेरै निर्भर थिए।<ref name=":15">{{Cite journal|last=Craddock|first=Paul T|date=October 8, 2014|title=The Metal Casting Traditions of South Asia: Continuity and Innovation|journal=Indian Journal of History of Science|volume=50|issue=1|pages=55–82}}</ref> यी वस्तुहरू प्रायः सिसाले लेस गरिएको तामाको मिश्र धातुबाट बनाइन्थ्यो।<ref name="BassettFogelman2008">{{cite book |author1=Jane L. Bassett |author2=Peggy Fogelman |author3=David A. Scott |author4=Ronald C. Schmidtling |title=The Craftsman Revealed: Adriaen de Vries, Sculptor in Bronze |url=https://books.google.com/books?id=E8oxCwAAQBAJ&pg=PA269 |year=2008 |publisher=Getty Publications |isbn=978-0-89236-919-5 |pages=269–}}</ref> धातु विज्ञानको सुरुवातदेखि नै अधिकांश ढलाइहरू ढुङ्गा वा सिरेमिकबाट बनाइएका साधारण एक-टुक्रा साँचाहरू थिए। यद्यपि, धेरै प्राचीन सभ्यताहरूमा हराएको मैन ढलाइको प्रमाण छ।<ref name=":15" />[[File:Dancing girl of Mohenjo-daro.jpg|thumb|[[Dancing Girl (prehistoric sculpture)|Dancing girl]] of Mohenjo-daro]] == प्रकार == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] 9kic9jkt19kw3vavktt2v9n8dshh74l 1354616 1354615 2026-05-08T07:22:45Z Bishaldev100 28807 /* इतिहास */ 1354616 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=Ravi |first=B. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> == इतिहास == इतिहासभरि, धातु ढलाइलाई औजार, हतियार र धार्मिक वस्तुहरू बनाउन प्रयोग गरिएको छ। धातु ढलाइको इतिहास र विकास दक्षिणी एशिया (चीन, भारत, आदि) मा फेला पार्न सकिन्छ।<ref name=":02">{{Cite book|last=Davey|first=Christopher J.|title=The early history of lost-wax casting|work=Metallurgy and Civilisation: Eurasia and Beyond|year=2009|editor1=J. Mei|location=London|pages=147–154|editor2=Th. Rehren}}</ref> दक्षिणी एसियाली परम्परा र धर्महरू मूर्ति र अवशेषको ढलाइमा धेरै निर्भर थिए।<ref name=":15">{{Cite journal|last=Craddock|first=Paul T|date=October 8, 2014|title=The Metal Casting Traditions of South Asia: Continuity and Innovation|journal=Indian Journal of History of Science|volume=50|issue=1|pages=55–82}}</ref> यी वस्तुहरू प्रायः सिसाले लेस गरिएको तामाको मिश्र धातुबाट बनाइन्थ्यो।<ref name="BassettFogelman2008">{{cite book |author1=Jane L. Bassett |author2=Peggy Fogelman |author3=David A. Scott |author4=Ronald C. Schmidtling |title=The Craftsman Revealed: Adriaen de Vries, Sculptor in Bronze |url=https://books.google.com/books?id=E8oxCwAAQBAJ&pg=PA269 |year=2008 |publisher=Getty Publications |isbn=978-0-89236-919-5 |pages=269–}}</ref> धातु विज्ञानको सुरुवातदेखि नै अधिकांश ढलाइहरू ढुङ्गा वा सिरेमिकबाट बनाइएका साधारण एक-टुक्रा साँचाहरू थिए। यद्यपि, धेरै प्राचीन सभ्यताहरूमा मैन ढलाइको प्रमाण छ।<ref name=":15" />[[File:Dancing girl of Mohenjo-daro.jpg|thumb|[[Dancing Girl (prehistoric sculpture)|Dancing girl]] of Mohenjo-daro]] == प्रकार == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] shoq6h6tneaux16c3d72i24cssr4he7 1354617 1354616 2026-05-08T07:23:19Z Bishaldev100 28807 /* इतिहास */ 1354617 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=Ravi |first=B. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> == इतिहास == इतिहासभरि, धातु ढलाइलाई औजार, हतियार र धार्मिक वस्तुहरू बनाउन प्रयोग गरिएको छ। धातु ढलाइको इतिहास र विकास दक्षिणी एशिया (चीन, भारत, आदि) मा फेला पार्न सकिन्छ।<ref name=":02">{{Cite book|last=Davey|first=Christopher J.|title=The early history of lost-wax casting|work=Metallurgy and Civilisation: Eurasia and Beyond|year=2009|editor1=J. Mei|location=London|pages=147–154|editor2=Th. Rehren}}</ref> दक्षिणी एसियाली परम्परा र धर्महरू मूर्ति र अवशेषको ढलाइमा धेरै निर्भर थिए।<ref name=":15">{{Cite journal|last=Craddock|first=Paul T|date=October 8, 2014|title=The Metal Casting Traditions of South Asia: Continuity and Innovation|journal=Indian Journal of History of Science|volume=50|issue=1|pages=55–82}}</ref> यी वस्तुहरू प्रायः सिसाले लेस गरिएको तामाको [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]]बाट बनाइन्थ्यो।<ref name="BassettFogelman2008">{{cite book |author1=Jane L. Bassett |author2=Peggy Fogelman |author3=David A. Scott |author4=Ronald C. Schmidtling |title=The Craftsman Revealed: Adriaen de Vries, Sculptor in Bronze |url=https://books.google.com/books?id=E8oxCwAAQBAJ&pg=PA269 |year=2008 |publisher=Getty Publications |isbn=978-0-89236-919-5 |pages=269–}}</ref> धातु विज्ञानको सुरुवातदेखि नै अधिकांश ढलोटहरू ढुङ्गा वा सिरेमिकबाट बनाइएका साधारण एक-टुक्रा साँचाहरू थिए। यद्यपि, धेरै प्राचीन सभ्यताहरूमा मैन ढलाइको प्रमाण छ।<ref name=":15" />[[File:Dancing girl of Mohenjo-daro.jpg|thumb|[[Dancing Girl (prehistoric sculpture)|Dancing girl]] of Mohenjo-daro]] == प्रकार == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] s50c2a05xb41it1rpibdu2guxyrghep 1354618 1354617 2026-05-08T07:24:21Z Bishaldev100 28807 /* प्रकार */ 1354618 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=Ravi |first=B. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> == इतिहास == इतिहासभरि, धातु ढलाइलाई औजार, हतियार र धार्मिक वस्तुहरू बनाउन प्रयोग गरिएको छ। धातु ढलाइको इतिहास र विकास दक्षिणी एशिया (चीन, भारत, आदि) मा फेला पार्न सकिन्छ।<ref name=":02">{{Cite book|last=Davey|first=Christopher J.|title=The early history of lost-wax casting|work=Metallurgy and Civilisation: Eurasia and Beyond|year=2009|editor1=J. Mei|location=London|pages=147–154|editor2=Th. Rehren}}</ref> दक्षिणी एसियाली परम्परा र धर्महरू मूर्ति र अवशेषको ढलाइमा धेरै निर्भर थिए।<ref name=":15">{{Cite journal|last=Craddock|first=Paul T|date=October 8, 2014|title=The Metal Casting Traditions of South Asia: Continuity and Innovation|journal=Indian Journal of History of Science|volume=50|issue=1|pages=55–82}}</ref> यी वस्तुहरू प्रायः सिसाले लेस गरिएको तामाको [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]]बाट बनाइन्थ्यो।<ref name="BassettFogelman2008">{{cite book |author1=Jane L. Bassett |author2=Peggy Fogelman |author3=David A. Scott |author4=Ronald C. Schmidtling |title=The Craftsman Revealed: Adriaen de Vries, Sculptor in Bronze |url=https://books.google.com/books?id=E8oxCwAAQBAJ&pg=PA269 |year=2008 |publisher=Getty Publications |isbn=978-0-89236-919-5 |pages=269–}}</ref> धातु विज्ञानको सुरुवातदेखि नै अधिकांश ढलोटहरू ढुङ्गा वा सिरेमिकबाट बनाइएका साधारण एक-टुक्रा साँचाहरू थिए। यद्यपि, धेरै प्राचीन सभ्यताहरूमा मैन ढलाइको प्रमाण छ।<ref name=":15" />[[File:Dancing girl of Mohenjo-daro.jpg|thumb|[[Dancing Girl (prehistoric sculpture)|Dancing girl]] of Mohenjo-daro]] == प्रकार == * धातु ढलाइ * प्लास्टिक ढलाइ ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] ipt1yx8jqh60ggisdydmy34gnfxbl87 1354620 1354618 2026-05-08T07:27:11Z Bishaldev100 28807 1354620 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=रवि |first=बि. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> == इतिहास == इतिहासभरि, धातु ढलाइलाई औजार, हतियार र धार्मिक वस्तुहरू बनाउन प्रयोग गरिएको छ। धातु ढलाइको इतिहास र विकास दक्षिणी एशिया (चीन, भारत, आदि) मा फेला पार्न सकिन्छ।<ref name=":02">{{Cite book|last=डेवी|first=कृस्टोफर जे.|title=The early history of lost-wax casting|work=Metallurgy and Civilisation: Eurasia and Beyond|year=2009|editor1=J. Mei|location=London|pages=147–154|editor2=Th. Rehren}}</ref> दक्षिणी एसियाली परम्परा र धर्महरू मूर्ति र अवशेषको ढलाइमा धेरै निर्भर थिए।<ref name=":15">{{Cite journal|last=Craddock|first=Paul T|date=October 8, 2014|title=The Metal Casting Traditions of South Asia: Continuity and Innovation|journal=Indian Journal of History of Science|volume=50|issue=1|pages=55–82}}</ref> यी वस्तुहरू प्रायः सिसाले लेस गरिएको तामाको [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]]बाट बनाइन्थ्यो।<ref name="BassettFogelman2008">{{cite book |author1=Jane L. Bassett |author2=Peggy Fogelman |author3=David A. Scott |author4=Ronald C. Schmidtling |title=The Craftsman Revealed: Adriaen de Vries, Sculptor in Bronze |url=https://books.google.com/books?id=E8oxCwAAQBAJ&pg=PA269 |year=2008 |publisher=Getty Publications |isbn=978-0-89236-919-5 |pages=269–}}</ref> धातु विज्ञानको सुरुवातदेखि नै अधिकांश ढलोटहरू ढुङ्गा वा सिरेमिकबाट बनाइएका साधारण एक-टुक्रा साँचाहरू थिए। यद्यपि, धेरै प्राचीन सभ्यताहरूमा मैन ढलाइको प्रमाण छ।<ref name=":15" />[[File:Dancing girl of Mohenjo-daro.jpg|thumb|[[Dancing Girl (prehistoric sculpture)|Dancing girl]] of Mohenjo-daro]] == प्रकार == * धातु ढलाइ * प्लास्टिक ढलाइ ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] 226tfi8u6h6eh265pzxnavfhanwvb17 1354624 1354620 2026-05-08T07:39:13Z Bishaldev100 28807 1354624 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=रवि |first=बि. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> == इतिहास == इतिहासभरि, धातु ढलाइलाई औजार, हतियार र धार्मिक वस्तुहरू बनाउन प्रयोग गरिएको छ। धातु ढलाइको इतिहास र विकास दक्षिणी एशिया (चीन, भारत, आदि) मा फेला पार्न सकिन्छ।<ref name=":02">{{Cite book|last=डेवी|first=कृस्टोफर जे.|title=The early history of lost-wax casting|work=Metallurgy and Civilisation: Eurasia and Beyond|year=2009|editor1=J. Mei|location=London|pages=147–154|editor2=Th. Rehren}}</ref> दक्षिणी एसियाली परम्परा र धर्महरू मूर्ति र अवशेषको ढलाइमा धेरै निर्भर थिए।<ref name=":15">{{Cite journal|last=Craddock|first=Paul T|date=October 8, 2014|title=The Metal Casting Traditions of South Asia: Continuity and Innovation|journal=Indian Journal of History of Science|volume=50|issue=1|pages=55–82}}</ref> यी वस्तुहरू प्रायः सिसाले लेस गरिएको तामाको [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]]बाट बनाइन्थ्यो।<ref name="BassettFogelman2008">{{cite book |author1=Jane L. Bassett |author2=Peggy Fogelman |author3=David A. Scott |author4=Ronald C. Schmidtling |title=The Craftsman Revealed: Adriaen de Vries, Sculptor in Bronze |url=https://books.google.com/books?id=E8oxCwAAQBAJ&pg=PA269 |year=2008 |publisher=Getty Publications |isbn=978-0-89236-919-5 |pages=269–}}</ref> धातु विज्ञानको सुरुवातदेखि नै अधिकांश ढलोटहरू ढुङ्गा वा सिरेमिकबाट बनाइएका साधारण एक-टुक्रा साँचाहरू थिए। यद्यपि, धेरै प्राचीन सभ्यताहरूमा मैन ढलाइको प्रमाण छ।<ref name=":15" />[[File:Dancing girl of Mohenjo-daro.jpg|thumb|[[Dancing Girl (prehistoric sculpture)|Dancing girl]] of Mohenjo-daro]] == प्रकार == * धातु ढलाइ * प्लास्टिक ढलाइ ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==थप पढ्न == *{{Citation |last=क्याम्पबेल |first=जोन|title=Casting |publisher=बटर्वोर्थ-हेइनमन |year=2003 |edition=2nd |isbn=0-7506-4790-6 |ref=none}}. [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] so38tj5diobbzbk00z5705ksohkreov 0 150096 1354607 2026-05-08T06:53:03Z Bishaldev100 28807 [[ढलाइ]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1354607 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[ढलाइ]] pgrvyk7dze8xiieh5kk1edndj6784xb 0 150097 1354631 2026-05-08T08:41:09Z Bishaldev100 28807 "[[:en:Special:Redirect/revision/1352300369|Soldering]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1354631 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Desoldering.jpg|अङ्गुठाकार|सोल्डरिङको प्रयोग]] [[Solder|सोल्डरिङ]] ({{IPAc-en|US|ˈ|s|ɒ|d|ər|ɪ|ŋ}}; {{IPAc-en|UK|ˈ|s|oʊ|l|d|ər|ɪ|ŋ}}) दुई धातुको सतहलाई सतहहरूमा फिलर धातु प्रयोग गरेर जोड्ने प्रक्रिया हो। फिलर धातुलाई [[सोल्डर]] भनिन्छ। सतहहरूलाई तताइन्छ, सोल्डर पग्लिन्छ, जसलाई त्यसपछि चिसो र ठोस हुन दिइन्छ, जसले गर्दा बलियो र टिकाउ जोड सिर्जना हुन्छ। सोल्डरिङ सामान्यतया इलेक्ट्रोनिक्स उद्योग प्रिन्टेड सर्किट बोर्डहरू (Printed Circuit Board) र अन्य इलेक्ट्रोनिक कम्पोनेन्टहरूको निर्माण र मर्मतका लागि प्रयोग गरिन्छ। प्लम्बिङ र धातुको काममा, साथै गहना र अन्य सजावटी वस्तुहरूको निर्माणमा पनि यसको प्रयोग गरिन्छ। == उत्पत्तिहरू == मेसोपोटामियामा सोल्डरिङ ५,००० वर्ष पहिले नै मेसोपोटामियामा प्रयोग गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=Materials Handbook|first=George|last=Brady|publisher=McGraw Hill|pages=[https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768 768–70]|isbn=978-0-07-007084-4|year=1996|display-authors=etal|url-access=registration|url=https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768}}</ref> सोल्डरिङ र ब्रेजिङ सम्भवतः धातु-कार्यको इतिहासको प्रारम्भमा, सम्भवतः ४००० ईसा पूर्व भन्दा अघि उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |title=A History of Welding |url=http://www.weldinghistory.org/whfolder/folder/wh1900.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425153916/http://www.weldinghistory.org/whistoryfolder/brazing/bh_pre1900s.html |archive-date=25 April 2012 |access-date=2 May 2018 |website=weldinghistory.org}}</ref> लगभग ३००० ईसा पूर्वका सुमेरियन तरवारहरू कडा सोल्डरिङ प्रयोग गरेर जम्मा बनाइएका थिए। == प्रयोग == सोल्डरिङको प्रयोग प्लम्बिङ, [[इलेक्ट्रोनिक्स]] र धातुकार्यमा फ्ल्यासिङदेखि गहना र संगीत वाद्ययन्त्रहरूमा गरिन्छ। == पाइप सोल्डरिंग == [[चित्र:Fitting1537.JPG|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर्ड तामाको पाइप]] [[चित्र:Weichlot.jpg|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर]] g84wmh8can779n7mrorn7g6nar1mb5g 1354632 1354631 2026-05-08T08:41:28Z Bishaldev100 28807 1354632 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Desoldering.jpg|अङ्गुठाकार|सोल्डरिङको प्रयोग]] [[Solder|सोल्डरिङ]] ({{IPAc-en|US|ˈ|s|ɒ|d|ər|ɪ|ŋ}}; {{IPAc-en|UK|ˈ|s|oʊ|l|d|ər|ɪ|ŋ}}) दुई धातुको सतहलाई सतहहरूमा फिलर धातु प्रयोग गरेर जोड्ने प्रक्रिया हो। फिलर धातुलाई [[सोल्डर]] भनिन्छ। सतहहरूलाई तताइन्छ, सोल्डर पग्लिन्छ, जसलाई त्यसपछि चिसो र ठोस हुन दिइन्छ, जसले गर्दा बलियो र टिकाउ जोड सिर्जना हुन्छ। सोल्डरिङ सामान्यतया इलेक्ट्रोनिक्स उद्योग प्रिन्टेड सर्किट बोर्डहरू (Printed Circuit Board) र अन्य इलेक्ट्रोनिक कम्पोनेन्टहरूको निर्माण र मर्मतका लागि प्रयोग गरिन्छ। प्लम्बिङ र धातुको काममा, साथै गहना र अन्य सजावटी वस्तुहरूको निर्माणमा पनि यसको प्रयोग गरिन्छ। == उत्पत्तिहरू == मेसोपोटामियामा सोल्डरिङ ५,००० वर्ष पहिले नै मेसोपोटामियामा प्रयोग गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=Materials Handbook|first=George|last=Brady|publisher=McGraw Hill|pages=[https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768 768–70]|isbn=978-0-07-007084-4|year=1996|display-authors=etal|url-access=registration|url=https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768}}</ref> सोल्डरिङ र ब्रेजिङ सम्भवतः धातु-कार्यको इतिहासको प्रारम्भमा, सम्भवतः ४००० ईसा पूर्व भन्दा अघि उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |title=A History of Welding |url=http://www.weldinghistory.org/whfolder/folder/wh1900.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425153916/http://www.weldinghistory.org/whistoryfolder/brazing/bh_pre1900s.html |archive-date=25 April 2012 |access-date=2 May 2018 |website=weldinghistory.org}}</ref> लगभग ३००० ईसा पूर्वका सुमेरियन तरवारहरू कडा सोल्डरिङ प्रयोग गरेर जम्मा बनाइएका थिए। == प्रयोग == सोल्डरिङको प्रयोग प्लम्बिङ, [[इलेक्ट्रोनिक्स]] र धातुकार्यमा फ्ल्यासिङदेखि गहना र संगीत वाद्ययन्त्रहरूमा गरिन्छ। == पाइप सोल्डरिङ== [[चित्र:Fitting1537.JPG|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर्ड तामाको पाइप]] [[चित्र:Weichlot.jpg|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 2ggujexqppfzmm8ea9smmcr5s6535th 1354633 1354632 2026-05-08T08:41:59Z Bishaldev100 28807 1354633 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Desoldering.jpg|अङ्गुठाकार|सोल्डरिङको प्रयोग]] [[Solder|सोल्डरिङ]] ({{IPAc-en|US|ˈ|s|ɒ|d|ər|ɪ|ŋ}}; {{IPAc-en|UK|ˈ|s|oʊ|l|d|ər|ɪ|ŋ}}) दुई धातुको सतहलाई सतहहरूमा फिलर धातु प्रयोग गरेर जोड्ने प्रक्रिया हो। फिलर धातुलाई [[सोल्डर]] भनिन्छ। सतहहरूलाई तताइन्छ, सोल्डर पग्लिन्छ, जसलाई त्यसपछि चिसो र ठोस हुन दिइन्छ, जसले गर्दा बलियो र टिकाउ जोड सिर्जना हुन्छ। सोल्डरिङ सामान्यतया इलेक्ट्रोनिक्स उद्योग प्रिन्टेड सर्किट बोर्डहरू (Printed Circuit Board) र अन्य इलेक्ट्रोनिक कम्पोनेन्टहरूको निर्माण र मर्मतका लागि प्रयोग गरिन्छ। प्लम्बिङ र धातुको काममा, साथै गहना र अन्य सजावटी वस्तुहरूको निर्माणमा पनि यसको प्रयोग गरिन्छ। == उत्पत्तिहरू == मेसोपोटामियामा सोल्डरिङ ५,००० वर्ष पहिले नै मेसोपोटामियामा प्रयोग गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=Materials Handbook|first=George|last=Brady|publisher=McGraw Hill|pages=[https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768 768–70]|isbn=978-0-07-007084-4|year=1996|display-authors=etal|url-access=registration|url=https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768}}</ref> सोल्डरिङ र ब्रेजिङ सम्भवतः धातु-कार्यको इतिहासको प्रारम्भमा, सम्भवतः ४००० ईसा पूर्व भन्दा अघि उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |title=A History of Welding |url=http://www.weldinghistory.org/whfolder/folder/wh1900.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425153916/http://www.weldinghistory.org/whistoryfolder/brazing/bh_pre1900s.html |archive-date=25 April 2012 |access-date=2 May 2018 |website=weldinghistory.org}}</ref> लगभग ३००० ईसा पूर्वका सुमेरियन तरवारहरू कडा सोल्डरिङ प्रयोग गरेर जम्मा बनाइएका थिए। == प्रयोग == सोल्डरिङको प्रयोग प्लम्बिङ, [[इलेक्ट्रोनिक्स]] र धातुकार्यमा फ्ल्यासिङदेखि गहना र संगीत वाद्ययन्त्रहरूमा गरिन्छ। == पाइप सोल्डरिङ== [[चित्र:Fitting1537.JPG|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर्ड तामाको पाइप]] [[चित्र:Weichlot.jpg|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} egkd5ruogzei6bnor4h8jrfp1lg86qd 1354637 1354633 2026-05-08T08:58:48Z Bishaldev100 28807 1354637 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Desoldering.jpg|अङ्गुठाकार|सोल्डरिङको प्रयोग]] [[Solder|सोल्डरिङ]] ({{IPAc-en|US|ˈ|s|ɒ|d|ər|ɪ|ŋ}}; {{IPAc-en|UK|ˈ|s|oʊ|l|d|ər|ɪ|ŋ}}) दुई धातुको सतहलाई सतहहरूमा फिलर धातु प्रयोग गरेर जोड्ने प्रक्रिया हो। फिलर धातुलाई [[सोल्डर]] भनिन्छ। सतहहरूलाई तताइन्छ, सोल्डर पग्लिन्छ, जसलाई त्यसपछि चिसो र ठोस हुन दिइन्छ, जसले गर्दा बलियो र टिकाउ जोड सिर्जना हुन्छ। सोल्डरिङ सामान्यतया इलेक्ट्रोनिक्स उद्योग प्रिन्टेड सर्किट बोर्डहरू (Printed Circuit Board) र अन्य इलेक्ट्रोनिक कम्पोनेन्टहरूको निर्माण र मर्मतका लागि प्रयोग गरिन्छ। प्लम्बिङ र धातुको काममा, साथै गहना र अन्य सजावटी वस्तुहरूको निर्माणमा पनि यसको प्रयोग गरिन्छ। == उत्पत्ति == [[मेसोपोटामियाको सभ्यता|मेसोपोटामिया]]मा सोल्डरिङ ५,००० वर्ष पहिले नै प्रयोग गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=Materials Handbook|first=George|last=Brady|publisher=McGraw Hill|pages=[https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768 768–70]|isbn=978-0-07-007084-4|year=1996|display-authors=etal|url-access=registration|url=https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768}}</ref> सोल्डरिङ र ब्रेजिङ सम्भवतः धातु-कार्यको इतिहासको प्रारम्भमा, सम्भवतः ४००० ईसा पूर्व भन्दा अघि उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |title=A History of Welding |url=http://www.weldinghistory.org/whfolder/folder/wh1900.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425153916/http://www.weldinghistory.org/whistoryfolder/brazing/bh_pre1900s.html |archive-date=25 April 2012 |access-date=2 May 2018 |website=weldinghistory.org}}</ref> लगभग ३००० ईसा पूर्वका सुमेरियन तरवारहरू कडा सोल्डरिङ प्रयोग गरेर जम्मा बनाइएका थिए। == प्रयोग == सोल्डरिङको प्रयोग प्लम्बिङ, [[इलेक्ट्रोनिक्स]] र धातुकार्यमा फ्ल्यासिङदेखि गहना र संगीत वाद्ययन्त्रहरूमा गरिन्छ। == पाइप सोल्डरिङ== [[चित्र:Fitting1537.JPG|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर्ड तामाको पाइप]] [[चित्र:Weichlot.jpg|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 8g1f9rebrz0wbzo7s1cw6fg0xeefvig 1354639 1354637 2026-05-08T09:11:38Z Bishaldev100 28807 1354639 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Desoldering.jpg|अङ्गुठाकार|सोल्डरिङको प्रयोग]] [[Solder|सोल्डरिङ]] ({{IPAc-en|US|ˈ|s|ɒ|d|ər|ɪ|ŋ}}; {{IPAc-en|UK|ˈ|s|oʊ|l|d|ər|ɪ|ŋ}}) दुई धातुको सतहलाई सतहहरूमा फिलर धातु प्रयोग गरेर जोड्ने प्रक्रिया हो। फिलर धातुलाई [[सोल्डर]] भनिन्छ। सतहहरूलाई तताइन्छ, सोल्डर पग्लिन्छ, जसलाई त्यसपछि चिसो र ठोस हुन दिइन्छ, जसले गर्दा बलियो र टिकाउ जोड सिर्जना हुन्छ। सोल्डरिङ सामान्यतया इलेक्ट्रोनिक्स उद्योग प्रिन्टेड सर्किट बोर्डहरू (Printed Circuit Board) र अन्य इलेक्ट्रोनिक कम्पोनेन्टहरूको निर्माण र मर्मतका लागि प्रयोग गरिन्छ। प्लम्बिङ र धातुको काममा, साथै गहना र अन्य सजावटी वस्तुहरूको निर्माणमा पनि यसको प्रयोग गरिन्छ। == उत्पत्ति == [[मेसोपोटामियाको सभ्यता|मेसोपोटामिया]]मा सोल्डरिङ ५,००० वर्ष पहिले नै प्रयोग गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=Materials Handbook|first=George|last=Brady|publisher=McGraw Hill|pages=[https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768 768–70]|isbn=978-0-07-007084-4|year=1996|display-authors=etal|url-access=registration|url=https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768}}</ref> सोल्डरिङ र ब्रेजिङ सम्भवतः धातु-कार्यको इतिहासको प्रारम्भमा, सम्भवतः ४००० ईसा पूर्व भन्दा अघि उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |title=A History of Welding |url=http://www.weldinghistory.org/whfolder/folder/wh1900.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425153916/http://www.weldinghistory.org/whistoryfolder/brazing/bh_pre1900s.html |archive-date=25 April 2012 |access-date=2 May 2018 |website=weldinghistory.org}}</ref> लगभग ३००० ईसा पूर्वका सुमेरियन तरवारहरू कडा सोल्डरिङ प्रयोग गरेर जम्मा बनाइएका थिए। == प्रयोग == सोल्डरिङको प्रयोग प्लम्बिङ, [[इलेक्ट्रोनिक्स]] र धातुकार्यमा फ्ल्यासिङदेखि गहना र संगीत वाद्ययन्त्रहरूमा गरिन्छ। == पाइप सोल्डरिङ== [[चित्र:Fitting1537.JPG|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर्ड तामाको पाइप]] [[चित्र:Weichlot.jpg|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[वेल्डिङ]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 52a7qtop9mq0yin1g1gf73se13az1ox 1354640 1354639 2026-05-08T09:12:21Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1354640 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Desoldering.jpg|अङ्गुठाकार|सोल्डरिङको प्रयोग]] [[Solder|सोल्डरिङ]] ({{IPAc-en|US|ˈ|s|ɒ|d|ər|ɪ|ŋ}}; {{IPAc-en|UK|ˈ|s|oʊ|l|d|ər|ɪ|ŋ}}) दुई धातुको सतहलाई सतहहरूमा फिलर धातु प्रयोग गरेर जोड्ने प्रक्रिया हो। फिलर धातुलाई [[सोल्डर]] भनिन्छ। सतहहरूलाई तताइन्छ, सोल्डर पग्लिन्छ, जसलाई त्यसपछि चिसो र ठोस हुन दिइन्छ, जसले गर्दा बलियो र टिकाउ जोड सिर्जना हुन्छ। सोल्डरिङ सामान्यतया इलेक्ट्रोनिक्स उद्योग प्रिन्टेड सर्किट बोर्डहरू (Printed Circuit Board) र अन्य इलेक्ट्रोनिक कम्पोनेन्टहरूको निर्माण र मर्मतका लागि प्रयोग गरिन्छ। प्लम्बिङ र धातुको काममा, साथै गहना र अन्य सजावटी वस्तुहरूको निर्माणमा पनि यसको प्रयोग गरिन्छ। == उत्पत्ति == [[मेसोपोटामियाको सभ्यता|मेसोपोटामिया]]मा सोल्डरिङ ५,००० वर्ष पहिले नै प्रयोग गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=Materials Handbook|first=George|last=Brady|publisher=McGraw Hill|pages=[https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768 768–70]|isbn=978-0-07-007084-4|year=1996|display-authors=etal|url-access=registration|url=https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768}}</ref> सोल्डरिङ र ब्रेजिङ सम्भवतः धातु-कार्यको इतिहासको प्रारम्भमा, सम्भवतः ४००० ईसा पूर्व भन्दा अघि उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |title=A History of Welding |url=http://www.weldinghistory.org/whfolder/folder/wh1900.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425153916/http://www.weldinghistory.org/whistoryfolder/brazing/bh_pre1900s.html |archive-date=25 April 2012 |access-date=2 May 2018 |website=weldinghistory.org}}</ref> लगभग ३००० ईसा पूर्वका सुमेरियन तरवारहरू कडा सोल्डरिङ प्रयोग गरेर जम्मा बनाइएका थिए। == प्रयोग == सोल्डरिङको प्रयोग प्लम्बिङ, [[इलेक्ट्रोनिक्स]] र धातुकार्यमा फ्ल्यासिङदेखि गहना र संगीत वाद्ययन्त्रहरूमा गरिन्छ। == पाइप सोल्डरिङ== [[चित्र:Fitting1537.JPG|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर्ड तामाको पाइप]] [[चित्र:Weichlot.jpg|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[वेल्डिङ]] * [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 20yc7fzlrcvj89ga1q6m31kbjwk3e5a 0 150098 1354645 2026-05-08T09:45:20Z Bishaldev100 28807 "[[:hi:Special:Redirect/revision/5780584|नाइक्रोम]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1354645 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Light_Label_Electric_tabletop_burner_KCK-L103.jpg|दायाँ|अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|यो हिटरको तार नाइक्रोमबाट बनेको छ।]] '''नाइक्रोम''' निकल र क्रोमियमको (र कहिलेकाहीं [[फलाम]]<ref name="sciencing">{{cite web |last1=Flournoy |first1=Blake |title=What Is Nichrome Wire Used for? |url=https://sciencing.com/nichrome-wire-used-for-5871336.html |access-date=28 October 2019 |website=sciencing.com}}</ref>)को [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]] हो। यो गैर-चुम्बकीय [[मिश्रधातु|धातु]] हो र प्रायः प्रतिरोधक बनाउन प्रयोग गरिन्छ। नाइक्रोम तार ८०% निकल र २०% क्रोमियमको मिश्र धातुबाट बनेको नाङ्गो तार हो। यो हिटिङ इलिमेन्ट बनाउन प्रयोग गरिन्छ। == गुण == नाइक्रोम मिश्र धातुहरू आफ्नो उच्च यान्त्रिक सामर्थ्य र उच्च क्रिप सामर्थ्यको लागि परिचित जानिन्छ। <ref>{{Cite news|url=https://ucfilament.com/materials/nichrome/|title=Nichrome - Union City Filament|work=Union City Filament|access-date=2017-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190114044334/https://ucfilament.com/materials/nichrome/|archive-date=14 जनवरी 2019|language=en-US}}</ref> नाइक्रोमका गुण यसमा मिसाइने धातुहरूको मात्रामा निर्भर गर्दछ। तल दिइएका मानहरू सामान्य संरचना भएको नाइक्रोमका लागि हुन्। {| class="wikitable" !गुण ! मान ! एकाइ |- | योङ मोडुलस | align="right" | {{Nowrap|२.२ × १० ^११}} | पास्कल |- | [[घनत्व]] | align="right" | ८४०० | किलोग्राम मि ^−३ |- | पग्लने बिन्दु | align="right" | १४०० | [[Celsius|°से.]] |- | कोठाको तापक्रममा विद्युत प्रतिरोधकता | align="right" | (१.०–१.५) × १० ^−६ | Ω मि |- | विशिष्ट ताप | align="right" | ४५० | जे किलोग्राम ^-१ [[केल्भिन|के]] ^-१ |- | ताप चालकता | align="right" | ११.३ | W m ⁻¹ K ⁻¹ |- | थर्मल <a href="https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0" rel="mw:ExtLink" title="तापीय प्रसार" class="cx-link" data-linkid="48">प्रसार</a> | align="right" | १४ × १० ^−६ | K ⁻¹ |- ! colspan="3" style="text-align: center;" | [[Standard ambient temperature and pressure|मानक परिवेशको तापक्रम र चाप]]<br />अन्यथा उल्लेख नगरिएसम्म प्रयोग गरिन्छ। |- |} [[श्रेणी:मिश्रधातु]] glsckm57aocn5jlbtbnm6nd26i8anky 1354646 1354645 2026-05-08T09:45:45Z Bishaldev100 28807 1354646 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Light_Label_Electric_tabletop_burner_KCK-L103.jpg|दायाँ|अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|यो हिटरको तार नाइक्रोमबाट बनेको छ।]] '''नाइक्रोम''' निकल र क्रोमियमको (र कहिलेकाहीं [[फलाम]]<ref name="sciencing">{{cite web |last1=Flournoy |first1=Blake |title=What Is Nichrome Wire Used for? |url=https://sciencing.com/nichrome-wire-used-for-5871336.html |access-date=28 October 2019 |website=sciencing.com}}</ref>)को [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]] हो। यो गैर-चुम्बकीय [[मिश्रधातु|धातु]] हो र प्रायः प्रतिरोधक बनाउन प्रयोग गरिन्छ। नाइक्रोम तार ८०% निकल र २०% क्रोमियमको मिश्र धातुबाट बनेको नाङ्गो तार हो। यो हिटिङ इलिमेन्ट बनाउन प्रयोग गरिन्छ। == गुण == नाइक्रोम मिश्र धातुहरू आफ्नो उच्च यान्त्रिक सामर्थ्य र उच्च क्रिप सामर्थ्यको लागि परिचित जानिन्छ। <ref>{{Cite news|url=https://ucfilament.com/materials/nichrome/|title=Nichrome - Union City Filament|work=Union City Filament|access-date=2017-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190114044334/https://ucfilament.com/materials/nichrome/|archive-date=14 जनवरी 2019|language=en-US}}</ref> नाइक्रोमका गुण यसमा मिसाइने धातुहरूको मात्रामा निर्भर गर्दछ। तल दिइएका मानहरू सामान्य संरचना भएको नाइक्रोमका लागि हुन्। {| class="wikitable" !गुण ! मान ! एकाइ |- | योङ मोडुलस | align="right" | {{Nowrap|२.२ × १० ^११}} | पास्कल |- | [[घनत्व]] | align="right" | ८४०० | किलोग्राम मि ^−३ |- | पग्लने बिन्दु | align="right" | १४०० | [[Celsius|°से.]] |- | कोठाको तापक्रममा विद्युत प्रतिरोधकता | align="right" | (१.०–१.५) × १० ^−६ | Ω मि |- | विशिष्ट ताप | align="right" | ४५० | जे किलोग्राम ^-१ [[केल्भिन|के]] ^-१ |- | ताप चालकता | align="right" | ११.३ | W m ⁻¹ K ⁻¹ |- | थर्मल प्रसार | align="right" | १४ × १० ^−६ | K ⁻¹ |- ! colspan="3" style="text-align: center;" | [[Standard ambient temperature and pressure|मानक परिवेशको तापक्रम र चाप]]<br />अन्यथा उल्लेख नगरिएसम्म प्रयोग गरिन्छ। |- |} [[श्रेणी:मिश्रधातु]] mcb2eptjl8d5r4gqsxmynm2l5fw9lc6 1354647 1354646 2026-05-08T09:45:59Z Bishaldev100 28807 /* गुण */ 1354647 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Light_Label_Electric_tabletop_burner_KCK-L103.jpg|दायाँ|अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|यो हिटरको तार नाइक्रोमबाट बनेको छ।]] '''नाइक्रोम''' निकल र क्रोमियमको (र कहिलेकाहीं [[फलाम]]<ref name="sciencing">{{cite web |last1=Flournoy |first1=Blake |title=What Is Nichrome Wire Used for? |url=https://sciencing.com/nichrome-wire-used-for-5871336.html |access-date=28 October 2019 |website=sciencing.com}}</ref>)को [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]] हो। यो गैर-चुम्बकीय [[मिश्रधातु|धातु]] हो र प्रायः प्रतिरोधक बनाउन प्रयोग गरिन्छ। नाइक्रोम तार ८०% निकल र २०% क्रोमियमको मिश्र धातुबाट बनेको नाङ्गो तार हो। यो हिटिङ इलिमेन्ट बनाउन प्रयोग गरिन्छ। == गुण == नाइक्रोम मिश्र धातुहरू आफ्नो उच्च यान्त्रिक सामर्थ्य र उच्च क्रिप सामर्थ्यको लागि परिचित जानिन्छ। <ref>{{Cite news|url=https://ucfilament.com/materials/nichrome/|title=Nichrome - Union City Filament|work=Union City Filament|access-date=2017-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190114044334/https://ucfilament.com/materials/nichrome/|archive-date=14 जनवरी 2019|language=en-US}}</ref> नाइक्रोमका गुण यसमा मिसाइने धातुहरूको मात्रामा निर्भर गर्दछ। तल दिइएका मानहरू सामान्य संरचना भएको नाइक्रोमका लागि हुन्। {| class="wikitable" !गुण ! मान ! एकाइ |- | योङ मोडुलस | align="right" | {{Nowrap|२.२ × १० ^११}} | पास्कल |- | [[घनत्व]] | align="right" | ८४०० | किलोग्राम मि ^−३ |- | पग्लने बिन्दु | align="right" | १४०० | [[Celsius|°से.]] |- | कोठाको तापक्रममा विद्युत प्रतिरोधकता | align="right" | (१.०–१.५) × १० ^−६ | Ω मि |- | विशिष्ट ताप | align="right" | ४५० | जे किलोग्राम ^-१ [[केल्भिन|के]] ^-१ |- | ताप चालकता | align="right" | ११.३ | W m ⁻¹ K ⁻¹ |- | थर्मल प्रसार | align="right" | १४ × १० ^−६ | K ⁻¹ |- ! colspan="3" style="text-align: center;" | [[Standard ambient temperature and pressure|मानक परिवेशको तापक्रम र चाप]]<br />अन्यथा उल्लेख नगरिएसम्म प्रयोग गरिन्छ। |- |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मिश्रधातु]] mujidd71xj7fl3zbpkth1vyv3t2uq9b 3 150099 1354664 2026-05-08T11:48:07Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1354664 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Lb Sharmaज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,७१३]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Lb Sharma|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:३३, ८ मे २०२६ (नेपाली समय) chbbekgrt254vse07jr8ejrrrcjx8ut