विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 5239 1354723 1348914 2026-05-09T01:12:04Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354723 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय | type = | nativename = | nativename_a = | nativename_r = | logo = Emblem of Nepal (alternative).svg | logo_width = | logo_caption = | seal = | seal_caption = [[नेपालको निशान छाप]] | seal_width = | picture = Education ministry2.JPG | picture_width = | picture_caption = शिक्षा मन्त्रालय | formed = वि.सं २००७ | preceding1 = | preceding2 = <!-- (etc.) --> | dissolved = | superseding = | jurisdiction = [[नेपाल सरकार]] | headquarters = [[सिंहदरबार]], [[काठमाडौँ]] | coordinates = <!--{{coord|LATITUDE|LONGITUDE|type:landmark_region:US|display=inline,title}}--> | motto = | employees = | budget = | minister1_name = [[सस्मित पोखरेल]] | minister1_pfo = शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री | minister2_name = | minister2_pfo = <!-- (etc.) --> | deputyminister1_name = | deputyminister1_pfo = | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = <!-- (etc.) --> | chief1_name = | chief1_position = | chief2_name = | chief2_position = <!-- (etc.) --> | agency_type = | parent_department = | parent_agency = | child1_agency = | child2_agency = <!-- (etc.) --> | keydocument1 = <!-- (etc.) --> | website = {{URL|moest.gov.np}} | footnotes = | map = | map_width = | map_caption = }} '''शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय''' [[नेपाल]]मा [[शिक्षा]], [[विज्ञान]] तथा [[प्रविधि]] सम्बन्धी कार्यहरू गर्ने नेपाल सरकारको सर्वोच्च निकाय हो।<ref>{{cite web|url=http://www.moe.gov.np/|title=Ministry of Education , Singhdurbar, Kathmandu, Nepal|last=Education|first=Ministry of|date=15 October 2017|website=Mor.gov.np|accessdate=14 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171015124822/http://moe.gov.np/ |date=15 October 2017 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2013/07/22/related_articles/not-a-rosy-scenario/251474.html|title=Read online latest news and articles from Nepal.|website=Ekantipur.com|accessdate=14 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150120073821/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2013/07/22/related_articles/not-a-rosy-scenario/251474.html |date=20 January 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://edusanjal.com/blog/2012/09/ministry-of-education-nepal-whets-blade-against-colleges|title=Latest Education News - Page 1|website=Edusanjal|accessdate=14 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305131313/http://edusanjal.com/blog/2012/09/ministry-of-education-nepal-whets-blade-against-colleges |date=5 March 2014 }}</ref> यस मन्त्रालयको मुख्य कार्य नेपालभरि गरिने शैक्षिक, विज्ञान तथा प्राविधिक क्रियाकलापहरूको व्यवस्थित ढङ्गले सञ्चालन गर्नु गराउनु हो। देशमा सञ्चालित सम्पूर्ण शिक्षण, विज्ञान तथा प्रविधि संस्थाहरूको संरक्षण गरि सञ्चालनका लागि योजना, [[व्यवस्थापन]] र सेवा उपलब्ध गराउने यस मन्त्रालयको मुख्य दायित्व हो। शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिको राष्ट्रिय उद्देश्य पुरा गर्नको लागि मन्त्रालय, केन्द्रीय तथा अन्तर्गतका निकाय तथा सम्वद्ध स्वायत्त संस्थाहरू कार्यरत छन्। वि.सं. २०५७ वैशाख ६ गते नेपाल सरकारले तत्कालिन शिक्षा मन्त्रालय भित्र [[खेल|खेलकुद]] समेत गाभेर यस मन्त्रालयको नाम शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालय राखेको थियो। वि.सं. २०७४ मा तत्कालिन [[दोस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्|ओली मन्त्रिपरिषद्]]ले यस मन्त्रालयको विभाग विस्तार गरि तत्कालीन शिक्षा मन्त्रालयमा विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय गाभेर विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयलाई खारेज गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.myrepublica.com/news/37259/|title=Government restructuring its ministries|publisher=República|accessdate=20 March 2018}}</ref> वर्तमान समयमा यो मन्त्रालयको जिम्मेवारी नेपाल सरकारको मन्त्री [[सस्मित पोखरेल]]ले सम्हाली रहेका छन्। ===इतिहास=== वि.सं. २००७ सालको परिवर्तन पछि स्थापित पहिलो सरकारसँगै शिक्षा मन्त्रालयको नाउँ अनुसार यस मन्त्रालयको स्थापना भएको थियो। == पूर्व शिक्षामन्त्रीहरू == वि.सं २००७ देखि २०६९ सालसम्म [[नेपाल]]का शिक्षा मन्त्रीहरू निम्न रहेका छन्:<ref>{{cite web|title=Education Ministers of Nepal|url=https://edusanjal.com/blog/education-ministers-nepal/|publisher=एडु सञ्जाल|access-date=११ असार २०८१}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! क्रम !! मन्त्री भएको वर्ष (वि.सं) !! नाम |- | १ || २००७ || [[नृपजङ्ग राणा]] |- | २ || २००९ || [[शारदा शमशेर]] |- | ३ || २०१० || [[त्रिपुखारसिंह प्रधान]] |- | ४ || २०१० || [[डिल्लीरमण रेग्मी]] |- | ५ || २०१२|| [[बालचन्द्र शर्मा]] |- | ६ ||२०१४|| [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]] |- | ७ || २०१५|| [[रणधीर सुब्बा]] |- | ८ || २०१६|| [[पर्शुनारायण चौधरी]] |- | ९ || २०१७|| [[अनिरुद्रप्रसाद सिंह]] |- | १० || २०१८|| [[विश्ववन्धु थापा]] |- | ११ || २०१९ || [[कृतिनिधि विष्ट]] |- | १२ || २०२२|| [[पुष्करनाथ उप्रेती]] |- | १३ || २०२३|| [[कृतिनिधि विष्ट]] |- | १४ || २०२४|| [[सुरेन्द्रबहादुर बस्नेत]] |- | १५ || २०२५|| [[गेहेन्द्रबहादुर राजभण्डारी]] |- | १६ || २०२५ || [[वासुदेवप्रसाद ढुङ्गाना]] |- | १७ || २०२६|| [[नरेन्द्रकुमार प्रधान]] |- | १८ || २०२८|| [[ज्ञानेन्द्र बहादुर कार्की|ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]] |- | १९ || २०३०|| [[कृष्णराज अर्याल]] |- | २० || २०३२|| [[राधाप्रसाद घिमिरे]] |- | २१ || २०३३ || [[तर्कबहादुर गुरुङ]] |- | २२ || २०३५ || [[पशुपति शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पशुपतिशमशेर जबरा]] |- | २३ || २०३६ || [[डम्बरनाथ यादव]] |- | २४ || २०३७|| [[मरिचमान सिंह श्रेष्ठ]] |- | २५ || २०३८|| [[नारायणदत्त भट्ट]] |- | २६ || २०४०|| [[फतेसिंह थारु]] |- | २७ || २०४१|| [[रणधीर सुब्बा]] |- |२८ ||२०४३ || [[केशरबहादुर विष्ट]] |- |२९ || २०४४ || [[पर्शुनारायण चौधरी]] |- |३० || २०३६ || [[अचुतराज रेग्मी]] |- |३१ ||२०३७|| [[केशरजङ्ग रायमाझी]] |- |३२ ||२०४८|| [[रामहरी जोशी]] |- |३३ ||२०४८|| [[गोविन्दराज जोशी]] |- |३४ ||२०५१|| [[मोदनाथ प्रश्रित]] |- |३५ ||२०५२ || [[गोविन्दराज जोशी]] |- |३६ ||२०५३||[[देवीप्रसाद ओझा]] |- |३७ ||२०५५|| [[अर्जुननरसिंह केसी]] |- |३८ ||२०५५|| [[कुलबहादुर गुरुङ]] |- |३९ ||२०५६|| [[योगप्रसाद उपाध्याय]] |- |४० ||२०५८|| [[ओमप्रसाद उपाध्याय]] |- |४१ ||२०५९|| [[देवीप्रसाद ओझा]] |- |४२ ||२०६०|| [[हरिबहादुर बस्नेत]] |- |४३ ||२०६१|| [[विमलेन्द्र निधि]] |- |४४ ||२०६१|| [[राधाकृष्ण मैनाली]] |- |४५ ||२०६३|| [[मङ्गलसिद्धि मानन्धर]] |- |४६ ||२०६४|| [[प्रदिप नेपाल]] |- |४७ ||२०६५|| [[रेणुकुमारी यादव]] |- |४८ ||२०६६|| [[रामचन्द्र कुशवाहा]] |- |४९ ||२०६७|| [[गङ्गालाल तुलाधर]] |- |५० ||२०६८|| [[दिनानाथ शर्मा]] |- | ५१ ||२०६९|| [[माधवप्रसाद पौडेल]] |} === वि.सं २०७०- हाल === {| class="wikitable sortable" |- ! style="background-color:silver;" | क्रम ! style="background-color:silver;" | नाम ! style="background-color:silver;" | दल ! style="background-color:silver;" | कार्यकाल सुरु ! style="background-color:silver;" | कार्यकाल अन्त्य ! style="background-color:silver;" | विभाग |- |१|| [[चित्रलेखा यादव]]<ref>{{cite web|title=Meet the new cabinet of ministers|url=http://www.nepalitimes.com/blogs/thebrief/2014/02/25/meet-the-new-cabinet-of-ministers/|publisher=Nepali Times|access-date=1 October 2017}}</ref> || [[नेपाली काङ्ग्रेस]] || २०७० फागुन १३ || २०७२ असोज २५ | rowspan="12" | शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय |- |२|| [[गिरीराजमणि पोखरेल]]<ref name="GMP">{{cite web|title=9 ministers sworn in|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2015-10-19/9-ministers-sworn-in.html|publisher=The Kathmandu Post|access-date=12 October 2017}}</ref> || [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] || २०७२ कार्तिक २ || २०७३ असार २९ |- |३|| [[धनिराम पौडेल]]<ref>{{cite web|title=Five new ministers sworn in|url=http://setopati.net/politics/16198/|publisher=Setopati|access-date=12 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030003634/http://setopati.net/politics/16198/ |date=30 October 2017 }}</ref> || [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] || २०७३ साउन ३० ||२०७४ जेठ १७ |- | ४||[[गोपालमान श्रेष्ठ]]<ref>{{cite web|title=Deuba sworn in as 40th PM, forms Cabinet by inducting 7 ministers|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-06-07/president-bhandari-administers-oath-of-office-secrecy-to-deuba.html|publisher=The Kathmandu Post|access-date=20 October 2017}}</ref> || [[नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम]] || २०७४ जेठ २३ || २०७४ फागुन ३ |- |५|| [[गिरीराजमणि पोखरेल]]<ref>{{cite web|title=PM inducts 15 new ministers in his Cabinet |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-03-16/pm-expands-cabinet-inducts-12-ministers.html|publisher=The Kathmandu Post|access-date=1 April 2018}}</ref> || [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] || २०७४ चैत २ ||२०७७ पुस ५ |- |६|| [[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]] ||[[नेकपा (एमाले)]]||२०७७ पुस १० || २०७८ असार २९ |- |७||[[देवेन्द्र पौडेल]] ||[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] ||२०७८ असोज २२ || २०७९ पुस ११ |- |८||[[शिशिर खनाल]] ||[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] ||२०७९ माघ ३ || २०७९ माघ २२ |- |९||[[अशोक राई]] ||[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] ||२०७९ चैत १७ || २०८० फागुन २१ |- |१०||[[सुमना श्रेष्ठ]] ||[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]<ref>{{cite news |title=कुन पार्टीबाट को भए मन्त्री |url=https://www.setopati.com/politics/324239 |access-date=6 March 2024 |work=सेतोपाटी }}</ref> ||२०८० फागुन २३ || २०८१ असार ३१ |- |११||[[विद्या भट्टराई]] ||[[नेकपा (एमाले)]] ||२०८१ असार ३१ || २०८२ वैशाख ९ |- |१२||[[रघुजी पन्त]] ||[[नेकपा (एमाले)]] ||२०८२ वैशाख १० || बहालवाला |} ===मन्त्रालय अन्तर्गतका निकायहरू=== *[[शिक्षा विभाग (नेपाल)|शिक्षा विभाग]] *[[पाठ्यक्रम विकास केन्द्र]] *[[परीक्षा नियन्त्रण कार्यालय]] *[[शैक्षिक जनशक्ति विकास केन्द्र]] *[[अनौपचारिक शिक्षा केन्द्र]] *[[विद्यालय शिक्षक किताबखाना]] *[[क्षेत्रीय शिक्षा निर्देशनालय]]हरू *[[जिल्ला शिक्षा कार्यालय (नेपाल)|जिल्ला शिक्षा कार्यालय]]हरू *[[शिक्षाका लागि खाद्य कार्यक्रम]] परियोजना *[[जनसंङख्या शिक्षा एकाइ]] *[[विद्यालय निरीक्षणालय]] *[[परिवर्तन व्यवस्थापन एकाइ]] *[[सूचना प्रविधि प्रतिष्ठान]] ===आयोगहरू=== *[[विश्वविद्यालय अनुदान आयोग]] *[[शिक्षक सेवा आयोग (नेपाल)|शिक्षक सेवा आयोग]] *[[युनेस्कोका निमित्त नेपाल राष्ट्रिय आयोग]] ===विश्वविद्यालयहरू=== *[[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] *[[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय|महेन्द्र संस्कृत विश्वविद्यालय]] *[[काठमाडौँ विश्वविद्यालय]] *[[पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय]] *[[पोखरा विश्वविद्यालय]] *[[लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालय]] *[[मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय]] *[[सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय]] *[[नेपाल खुल्ला विश्वविद्यालय]] *राष्ट्रिय रक्षा विश्वविद्यालय *शहीद दशरथ चन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय *बागमती विश्वविद्यालय *नेपाल विश्वविद्यालय *मदन भण्डारी विज्ञान तथा प्रविधि विश्वविद्यालय *योगमाया आयुर्वेद विश्वविद्यालय *गण्डकी विश्वविद्यालय *मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालय *लुम्बिनी प्राविधिक विश्वविद्यालय *मधेश विश्वविद्यालय *मधेश कृषि विश्वविद्यालय *कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालय *राजर्षि जनक विश्वविद्यालय ===परिषदहरू=== *[[उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषद्]] *[[प्राविधिक शिक्षा तथा व्यवसायिक तालिम परिषद्]] *[[राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल]] ===पुस्तकालयहरू=== *[[डिल्लीरमण–कल्याणी रेग्मी स्मारक सार्वजनिक पुस्तकालय]] *[[नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालय]] *[[केसर पुस्तकालय|केशर पुस्तकालय]] ===अन्य निकायहरू=== *[[नेपाल स्काउट]] *[[जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Ministries & Departments of Nepal}} [[श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू]] [[श्रेणी:शिक्षा मन्त्रालयहरू]] kuz4qpfq7ai5t1hdfack7m3lkxp4mn5 0 6421 1354708 1316729 2026-05-08T21:06:14Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354708 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox philosopher | name = योगमाया न्यौपाने | image = Yogmaya Neupane Artists Impression.jpg | alt = आज्ञात कलाकारद्वारा बनाइएको योगमायाको तस्वीर, सन् २०१७ | caption = आज्ञात कलाकारद्वारा बनाइएको योगमायाको तस्वीर, सन् २०१७ | birth_date = {{birth date|1867|4|1}} | birth_place = मझुवाबेसी, [[नेपालेडाँडा]], [[भोजपुर जिल्ला (स्पष्टता)|भोजपुर]], [[नेपाल]] | death_date = {{death date and age|1941|7|5|1867|4|1}} | death_place = [[अरुण नदी]], [[भोजपुर जिल्ला (स्पष्टता)|भोजपुर]], [[नेपाल]] }} '''योगमाया न्यौपाने''' (वि.सं. १९२४ - वि.सं. १९९८) पूर्वी नेपालको [[भोजपुर जिल्ला (स्पष्टता)|भोजपुर]] जिल्लामा जन्मिएकी एक नेपाली धार्मिक [[गुरु]], [[महिला अधिकार]]कर्मी तथा [[कवि|कवयत्री]] थिइन्।<ref name=":0">{{Cite news|url=http://epaper-archive.ekantipur.com/kantipur/showtext_ajax.aspx?boxid=1335921&parentid=32068&issuedate=1372013|title="साहसी सुधारक"|last=भण्डारी|first=लेखनाथ|date=2013-07-13|work=कान्तिपुर|others=योगमाया शक्ति पीठ तपोभूमि विकास तथा विकास संस्थाद्वारा पुष्टि गरिएको मिति|access-date=2016-03-31|via=कान्तिपुर दैनिक}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> एक आन्दोलनकर्ताको रूपमा उनले समाजका विकृतिहरूलाई परास्त गर्नमैै आफ्नो जीवन लगाएकी थिइन्। योगमाया [[नेपाली साहित्य]]मा क्रान्तिकारी नारीहरूकी प्रतीक पनि हुन्। बूढी औँठाको ल्याप्चेका भरमा आफ्नो हस्ताक्षर दिने योगमाया नै त्यस्ती आशुकवयित्री हुन् जसले जे देख्यो त्यही फररर भन्न र जे भेट्यो त्यही विषयमा [[कविता]]बाट बोल्न र जे सुन्यो त्यही विषयलाई कविताबाटै बिट मार्न सक्षम थिइन्। न्यौपानेलाई नेपालको समकालीन कविहरू मध्येमा लिइन्छ जसमा उनले उनको कविताहरूको एकमात्र प्रकाशित पुस्तक ''सर्वार्थ योगवाणी''लाई उनको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण योगदान मानिन्छ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FW6qAAAAQBAJ|title=Women's Roles in Asia|last=Nadeau|first=Kathleen M.|last2=Rayamajhi|first2=Sangita|date=2013-06-11|publisher=ABC-CLIO|isbn=9780313397493|language=en}}</ref> योगमायाको कविताहरूले [[नेपाल]]मा [[राणा शासन]] भारतमा [[ब्रिटिस राज]]को समयलाई वर्णन गर्दछ। त्यस समयको साँस्कृतिक र राजनीतिक उत्पीडनबाट चित्रित उनको लेखनशैली उच्च स्तरको र खारिएको थियो। धार्मिक गुरुको रूपमा हिन्दू दर्शनमा विशेष ध्यानको बाबजुद पनि उनका कविता महिला र उत्पीडित समुदायहरूको अधिकारमा आधारित थिए जसकारण उनले निकै लोकप्रिय हासिल गरेकी थिइन्। उनको जीवनको अन्तिम क्षणमा राणा शासकको आज्ञा अनुसार उनको कृतिहरूलाई निषेधित गरिएको थियो भने उनलाई कडा निगरानीमा राख्न भनिएको थियो। यतिहुँदा हुँदैपनि उनले नेपालमा नै रहने निर्णय लिएकी थिइन्। योगमायालाई वि.संं १९७५ मा नेपालको पहिलो महिला समितिको स्थापना गरेको र यसले वि.सं १९७७ सालमा नेपालमा [[सती प्रथा]]माथि रोक लगाउनेको श्रेय दिइन्छ।<ref>{{Cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2011-05-01/in-focus-yogmaya-who-gave-her-life-fighting-rana-atrocities.html|title=In focus: Yogmaya, who gave her life fighting Rana atrocities|website=kathmandupost.ekantipur.com|access-date=2016-03-31}}</ref> योगमायाले सन्यास लिएर नेपाल फर्किएपछि उनको सक्रियतावाद सुरु भएको थियो। सरकारले योगमाया र उनको समर्थकहरू प्रतिको अत्याचार र आफ्नो भ्रष्ट व्यवहारलाई सुधार गर्नमा आनाकानी गरेको कारण योगमाया र उनको ६७ अनुयायीहरूले वि.सं १९९८ मा [[अरुण नदी]]मा हामफालेर [[नेपालको इतिहास]]को सबैभन्दा ठूलो जलसमाधि गरेका थिए।<ref name=":1">{{Cite book|title=Women Participation In Nepali Labour Movement|last=Pandey|first=Binda|publisher=GEFONT-Nepal|year=2011|isbn=99933-329-2-5|location=Nepal|pages=21}}</ref> वि.सं २०७२ सालमा उनको योगदानहरूका लागि [[नेपाल सरकार]]ले उनको नाममा एक डाँक टिकट जारी गरेको थियो। == जीवनी == === प्रारम्भिक जीवन === योगमायाको जन्म वि.सं १९२४ मा नेपालको [[भोजपुर जिल्ला (स्पष्टता)|भोजपुर]] जिल्ला अन्तर्गत पर्ने मझुवाबेसीको [[नेपालेडाँडा]] एक ब्राह्मण परिवारमा भएको थियो। उनी बुबा श्रीलाल उपाध्याय न्यौपाने र आमा चन्द्रकला न्यौपानेको तीन सन्तान मध्ये एक र एकमात्र छोरी थिइन्। तत्कालीन समयमा प्रचलित ब्राह्मण रीतिहरूको अनुसार सात वर्षको उमेरमा योगमायाको मनोरथ कोइरालासँग विवहा भएको थियो। सानै उमेरमा विवहा भएका कारण नयाँ घरमा समायोजन हुन निकै कठिन भएको थियो भने उनी [[घरेलु हिंसा]]को पनि शिकार भएको मानिन्छ। घरेलु हिंसाको शिकार बनेकी योगमायाले किशोर अवस्थामा घरलाई छाडेर माइतीघर गएकी थिइन्। माइतीघरमा फर्किएकी योगमायाको परिवारले र समुदायले उनलाई अस्वीकार गरेका थिए भने उनीहरूले उनलाई श्रीमानकै घर जान भनेका थिए। उताबाट पनि उनलाई घर प्रवेश गर्न नदिएपछि माइतीले उनी र उनकी छोरीलाई घरमा बास दिएका थिए। योगमायाका श्रीमान मनोरथ कोइरालाको बारेमा दुई फरक धारणा रहेका छन्। लोकप्रिय रूपमा वर्णन गरिएका संस्करणहरूमा उनको १० वर्षको उमेरमा मृत्यु भएको र योगमाया बाल विधवा भएको उल्लेख गरिएको छ जसले उनको विधवा स्थितिलाई ससुरालीको दुर्व्यवहारको कारणको रूपमा जिम्मेवार ठहराउँदछ। यद्यपि योगमायाको वरिपरिका केही आधुनिक साहित्यहरूमा उनी वास्तवमा कहिल्यै बाल विधवा थिइनन् र योगमाया घरबाट भागेपछि उनका श्रीमानले दोस्रो विवहा गरेका थिए भनेर उल्लेख गर्दछ।<ref>{{Cite web|title=योगमाया बाल विधवा थिइनन् !|url=https://baahrakhari.com/news-details/30613/2017-07-04|website=बाह्रखरी|language=नेपाली|access-date=7 मई 2020|archive-date=२८ जनवरी २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128140500/https://baahrakhari.com/news-details/30613/2017-07-04/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220128140500/https://baahrakhari.com/news-details/30613/2017-07-04/ |date=2022-01-28 }}</ref> === असममा प्रवास तथा पुनर्विवाह === [[किशोरावस्था]]को मध्यतिर तत्कालीन अति रुढिवादी र दमनकारी [[ब्राह्मण]] समाजमा एकल महिला भए तापनि योगमायाले गोप्य रूपमा कँडेल थर भएका एक छिमेकी ब्राह्मण केटासँग प्रेम सम्बन्ध गाँसेकी थिइन्। हिन्दू समाजमा पुनर्विवाह वा विधवा [[विवाह]]लाई सकारात्मक रूपमा नलिइएकाले योगमायाले [[भोजपुर जिल्ला (स्पष्टता)|भोजपुर]]स्थित आफ्नो घरबाट भाग्ने निर्णय गरिन् र पछि उनले असममा आफ्नो प्रेमीसँग दोस्रो विवाह गरेकी थिइन्। एक दशकभन्दा बढी समयसँगै बसेपछि योगमायाले आफ्नो दोस्रो श्रीमनबाट छुट्टीएर छोरीलाई छोडेर गएकी थिइन्। केही स्रोतहरूले उनको दोस्रो श्रीमानको मृत्यु भएको उल्लेख गरेका छन् जबकि अन्यले यो जोडी वास्तवमा सहमतिमै छुट्टीएको भनेर उल्लेख गरिएको छ। केही [[साहित्य]]हरूमा उनले आफ्नो दोस्रो श्रीमानको मृत्युपछि डोटेल थर गरेका व्यक्तिसँग तेस्रो विवाह गरेको उल्लेख गरिएको छ। योगमायाले दुई छोरी जन्माइन् कि एक छोरी जन्माइन् भन्ने विषयमा इतिहासकारहरूको मत फरकफरक रहेको छ तर नैनकला न्यौपानेको उनको छोरीको भएको जानकारी अभिलेखहरूमा पाइएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.peacewomen.org/content/nepal-yogmaya-neupane-nepals-first-female-revolutionary|title=NEPAL: Yogmaya Neupane: Nepal's First Female Revolutionary|trans-title=नेपाल: योगमाया न्यौपाने: नेपालको पहली महिला क्रान्तिकारी|date=३ फेब्रुअरी २९१५|website=पिसविमेन|language=en|access-date=१७ फेब्रुअरी २०१९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190217142811/https://www.peacewomen.org/content/nepal-yogmaya-neupane-nepals-first-female-revolutionary |date=2019-02-17 }}</ref><ref name=":2">{{Cite book|title=ओजस्वी नारी योगमाया न्यौपाने र उनको सम्बन्धका आयामहरू (जीवनवृत्त र योगदानका प्रसङ्गहरू)|last=न्यौपाने|first=केदार|publisher=नेपाल स्रष्टा समाज|year=2014|isbn=9937-2-6977-6|location=[[काठमाडौँ]]|pages=15–21}}</ref> === सन्यास र नेपालमा फिर्ती === योगमाया विवाह र सांसारिक मोहलाई त्याग गरी एक फरक किसिमको जीवनको सुरुवात गर्ने र बाँकी जीवन एक तपस्वी भएको बिताउने निर्णयमा पुगेकी थिइन्। त्यस समयमा हिन्दू समाजमा [[पुरुष]]हरू तपस्वी हुनु सामान्य कुरा भए तापनि [[महिला]]हरूको लागि यो निकै दुर्लभ थियो। त्यसपछि योगमाया छोरी नैनाकलालाई लिएर मझुवाबेसीस्थित आफ्नो गाउँ फर्किएकी थिइन् र छोरी नैनाकलालाई दाइ अग्निधर न्यौपाने र भाउजू गङ्गाको हातमा सुम्पिएर आफ्नो सबै जिम्मेवारी त्याग गरी एक तपस्वीको जीवन ग्रहण गरेकी थिइन्। यसै क्रममा योगमायाले आफ्ना धार्मिक [[कविता]]हरू रचना गर्न पनि सुरु गरेकी थिइन्। योगमाया [[असम|आसाम]]मा बस्दा [[भारत]]भरि अपार लोकप्रियता कमाएका सुधारवादी हिन्दू नेता [[दयानन्द सरस्वती]]को सिद्धान्तबाट निकै प्रभावित भएको विद्वान्हरूले औँल्याएका छन्।<ref name=":2" /> योगमायाले पछि [[नेपाल]]का विभिन्न भागहरूमा आफ्नो तपस्वी यात्रा सुरु गरेकी थिइन्। आफ्नो यात्राको क्रममा उनी स्वर्गद्वारी महाप्रभु अभयानन्द द्वितीय सहित धेरै प्रसिद्ध धार्मिक नेताहरूको सम्पर्कमा आइन् जसले उनको भक्तिको उच्च प्रशंसा गरे र यसरी उनलाई जोशमणि सन्त परम्परा अन्तर्गत योगिक आध्यात्मिक शिक्षाको साथ मार्गदर्शन गरेका थिए। यात्रापछि योगमायाले आफ्नो गाउँ फर्केर ध्यान साधनाको जोडतोडका साथ अभ्यास गर्ने निधो गरेकी थिइन्।<ref name=":2" /> === मझुवाबेसीमा फिर्ती, लोकप्रियता र स्थानीय सामन्तहरूको विरोध === योगमायाले साधनाको क्रममा केही अत्यन्त कठिन ध्यान विधिहरूको अभ्यास गरेकी थिइन् जसमा ग्रीष्मऋतुको समयमा [[आगो]]को नजिक दिनमा ध्यान गर्नु र त्यसपछि जाडोको समयमा चिसो गुफाभित्र बाक्लो लुगा नलगाई ध्यान गर्नु समावेश थियो। कहिलेकाहीँ उनी उपवास बस्दा पनि ध्यानमा बस्ने र धेरै हप्तासम्म [[पानी]] मात्र पिएर ध्यनमा लागिरहन्थिइन्। अरू बेला उनी आफ्ना कविताहरू सुनाउने मानिसहरू र तिनका नातेदारहरूसँग भेट्दथिइन्। मझुवाबेसीका मानिसहरूले कहिल्यै नसुनेको वा चिनेको कुनै पनि कुराको विपरीत उनका कविताहरूले धेरै स्थानीयहरूलाई प्रभावित गर्दा उनको अनुयायीहरू निरन्तर बढ्न थालेका थिए। उनका एक चेला भीमबहादुर बस्नेतले पछि योगमायाका लागि एउटा झुपडी बनाए र उनका कविताहरू सङ्कलन गरेर पछि [[सिक्किम]]बाट प्रकाशित गरेका थिए। योगमायाले आफ्नो पूर्व तपस्वी जीवनमा भोगेका त्रासदी र विभेदले नेपाली हिन्दू समाजमा विद्यमान अन्यायप्रतिको उनको दृष्टिकोणलाई धेरै हदसम्म परिभाषित गरेको छ। हिन्दू आध्यात्मिक दर्शनको अनुयायी र उपदेशक भए तापनि तत्कालीन पितृसत्तात्मक समाज महिला, तल्लो जात समूह र नेपालको सन्दर्भमा निम्न आर्थिक वर्गप्रति पनि अन्यायपूर्ण रूपमा विभेदकारी रहेको उनको अनुभव थियोे। उनका कविताहरूले भोजपुर आसपासका जनतालाई यस्तो अन्तर्निहित भेदभावको बारेमा सचेत गराउने प्रयास गरेको थियो जुन ठूलो सङ्ख्यामा स्थानीयहरूको साथ प्रतिध्वनित भएको थियो। उनका कविताहरू प्रकाशित भएपछि [[दार्जिलिङ]] र [[काठमाडौँ]]सम्मका मानिसहरू उनका भक्त बन्न थालेका थिए। योगमायाको शिक्षाले धेरै विपन्न र राजनीतिक रूपले अलग्गिएका जनसमुदायलाई सहजै प्रभावित गरे तापनि बस्नेत वंशका धेरै स्थानीय सामन्ती जमिन्दारहरू र काठमाडौँका केन्द्रीय प्रशासकहरूका नजिकका स्थानीय मानिसहरूले तपस्वी र उनका अनुयायीहरूलाई आफ्नो पितृसत्तात्मक विशेषाधिकारका लागि खतरा ठानेर तिनको चर्को विरोध गर्न थालेका थिए। अन्ततः उनको सक्रियता र लोकप्रियताले क्रूर राणा शासनका प्रशासकहरूको पनि ध्यान खिचेको थियो।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> === राज्यसँग सम्पर्क === योगमायाले हिन्दू धार्मिक संहिताको पालना गरेको भनी जनमानसमा प्रचार गरे पनि प्रशासन अत्यन्त भ्रष्ट भएको र धर्मको पालना नगरेर सर्वसाधारणहरूलाई दुःख मात्र दिएको बताएकी थिइन्। उनले आफ्ना कविताहरूमार्फत घुसखोरीबाट फस्टाउने र जनतालाई आधारभूत अधिकारबाट समेत बञ्चित गर्ने शासकहरूको खुलेर आलोचना गरेकी थिइन्। योगमायाले आफ्ना एक जना भक्त प्रेमनारायण भण्डारीलाई वि.सं १९८७ सालमा काठमाडौँ पठाएकी थिइन्, जसलाई पछि गएर [[काठमाडौँ]]का जनताले हरेराम प्रभु भनेर चिन्न थालेका थिए। नेपालका तत्कालीन [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले पनि भण्डारीलाई भेट्ने निर्णय गरेपछि उनले सत्यको पवित्र प्रतिज्ञा पालन गर्ने वचन दिएर योगमायालाई सन्देश पठाएका थिए। तथापि, प्रशासकहरूले त्यसपछिका चार वर्षमा आफ्ना कुनै पनि क्रूर र भ्रष्ट मानसिकतालाई सुधार गरेका थिएनन्। काठमाडौँका शासकहरूको व्यवहारबाट दिक्क भएर योगमायाले वि.सं १९९३ मा भण्डारीलाई फेरि एकपटक काठमाडौँ पठाइन् र त्यही वर्षको अन्त्यतिर उनी स्वयं आफ्नी छोरीसहित काठमाडौँ आएकी थिइन्। जुद्धशमशेरले उनको भ्रमणका क्रममा उनलाई स्वागत गरेका थिए जहाँ उनले उनलाई के चाहिएको छ भनेर सोध्दा जवाफमा योगमायाले 'सत्य र न्यायको पवित्र आदेशको भिक्षा' भनेर जवाफ दिएकी थिइन्। प्रधानमन्त्रीले उनलाई फेरि आश्वासन दिए तर उनको समूहले अपेक्षा गरेअनुसार कुनै ठोस सुधार कार्यान्वयन भएको थिएन। त्यसपछि काठमाडौँ उपत्यका छोड्नुअघि योगमायाले आफू र आफ्ना अनुयायीहरूले देशमा हेर्न चाहेका सुधारका बारेमा प्रधानमन्त्रीलाई २४ बुँदे माग व्यक्त गरेकी थिइन्। यसले जुद्धशमशेर र उनका अनुयायीहरूलाई चिन्तित तुल्याउँदा योगमायालाई आफ्नो राजनीतिक संस्थापनका लागि खतराको रूपमा हेर्न थालिएको र त्यसैले त्यही वर्ष उनलाई भोजपुर फिर्ता पठाउने विशेष तयारी गरिएको थियो।<ref name=":0" /><ref name=":2" /> === राज्यप्रतिको असन्तुष्टि र सामूहिक आत्महत्याको धम्की === वि.सं १९८० को दशकको उत्तरार्धमा [[राणा शासन]]विरुद्ध असहमति बढ्न थालेको थियो जुन मुख्यतः [[भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम|भारतको स्वतन्त्रता आन्दोलन]]बाट प्रभावित थियो। त्यसको प्रतिक्रियास्वरूप तत्कालीन सरकारले विद्रोहीहरू विरुद्ध थप क्रूरता प्रदर्शन गरेको थियो। योगमाया र उनका अनुयायीहरूले माग गरेका सुधारक तत्वहरूलाई राज्यले पटकपटक बेवास्ता गरेको थियो र उनको समूहका गतिविधिमाथि निरन्तर निगरानी राखेको थियो। वि.सं १९९२ मा योगमायाले भ्रष्ट र क्रूर प्रशासनको सार्वजनिक रूपमा विरोध गर्न सुरु गरेको थिइन्। उनले नेपाली समाजमा व्याप्त अन्याय, अन्धविश्वास र भ्रष्ट आचरणको अन्त्य गर्दै नयाँ युगको स्थापना गर्ने समय आएको बताएकी थिइन्। उनले आफू मुक्तिको नजिक पुगिसकेकाले बदलिँदो युगमा फस्न नचाहेको र चाँडै नै ईश्वरको नाममा आफूलाई बलि चढाउन लागेको बताएकी थिइन्। जुद्धशमशेरले आफ्नो आश्वासन पूरा नगरेको बहानामा योगमायाले अग्नि समाधि नामक अनुष्ठानमा २४० जना इच्छुक भक्तहरूसहित विशाल चितामा बसेर आफ्नो प्राण त्याग गर्ने योजना बनाएकी थिइन् भने यसरी आफ्ना अनुयायीहरूलाई कार्तिक शुक्ल पूर्णिमासम्म आफ्नो समूहलाई दिन सक्ने कुनै पनि प्रकारको भिक्षाका लागि आम जनसमुदायसमक्ष सार्वजनिक आग्रह गर्ने आज्ञा दिएकी थिइन्। उनले [[धनकुटा जिल्ला]]का तत्कालीन प्रधान प्रशासक माधवशम्शेर र जुद्धशमशेरलाई पनि भिक्षाका लागि व्यक्तिगत आग्रह पठाएकी थिइन्। प्रशासकहरूले तिनको आग्रहलाई फेरि ध्यान नदिएपछि योगमायाले आफ्नो बलिदानको मिति वि.संं १९७५ कार्तिक २७ का दिन तोक्दै सार्वजनिक रूपमा यसको लागि तयारी गर्न थालेकी थिइन्।<ref name=":0" /><ref name=":3">{{Cite book|title=Heir to a Silent Song: Two Rebel Women of Nepal|last=Aziz|first=Barbara Nimri Aziz|publisher=CNAS|year=2001|isbn=99933-52-13-6|location=Kathmandu|pages=33–72}}</ref> === राज्यद्वारा हस्तक्षेप अनुयायीहरूको गिरफ्तारी === तोकिएको दिनमा सामूहिक बलिदान कुनै समयपनि हुनसक्ने डरले जुद्धशमशेरले कात्तिक २८ गते कार्यक्रमस्थलमा करिब ५०० सुरक्षाकर्मी परिचालन गरी कार्यक्रम बिथोल्न आदेश दिएपछि ११ जना पुरुष भक्तहरूलाई धनकुटाको कारागारमा राखिएको थियो भने योगमाया नैनाकलालगायत अग्नि समाधिमा सहभागी अधिकांश महिलालाई भोजपुरस्थित राधाकृष्ण मन्दिरमा थुनिएको थियो। प्रशासकहरूले महिला सदस्यहरूलाई तीन महिनापछि नजरबन्दबाट मुक्त गरे भने अधिकांश पुरुष अनुयायीहरूलाई तीन वर्षपछि अर्थात् वि.सं १९९७ चैतमा जेलबाट रिहा गरिएको थियो। === जलसमाधि === आफ्ना सबै भक्तहरू [[कारागार]]बाट छुटेपछि योगमायाले आफ्ना आत्मत्यागी योजनाहरूलाई निरन्तरता दिने निर्णय गरेकी थिइन् भने यसपटक उनले यस्ता योजनाहरूलाई समूहगत रूपमा गोप्य राख्न आदेश दिएकी थिइन्। उनले आत्मत्यागको नयाँ मिति वि.सं १९९८ असार २२ गरेका दिन तय गरिन् जुन पवित्र हरिशयनी एकादशीको दिन थियो र व्यक्तिगत रूपमा भक्तहरूको एक समूहलाई मात्र उनीसँग सामेल हुन अनुमति दिएकी थिइन्। जलसमाधिको धार्मिक अनुष्ठान वि.सं १९९८ असार २१ गतेको [[राती|रात]]बाट सुरु भएको थियो र २२ गतेका दिन बिहानको ४ बजे तिर योगमायाले [[अरुण नदी]]को किनारमा आफ्नो [[टाउको]]मा तेलको [[आगो]]को दियो भएको प्लेट राखेर [[चट्टान]]मा चढेर विधिपूर्वक [[आत्महत्या]] गरेकी थिइन्। योगमायापछि उनका ६५ जना भक्तहरूले त्यस दिन एकपछि अर्को गर्दै नदीमा हामफाले र अर्को दिन उनका थप दुई जना भक्तहरूले पनि नदीमा हाम फालेर आत्महत्या गरेका थिए। अन्ततः यस घटनाबाट मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ६८ पुगेको थियोे।<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.soscbaha.org/activities/lectures/lecture-series/196-lecture-series-xlix.html|title=Lecture Series XLIX—Michael Hutt: 'The Iconisation of Yogmaya Neupane'|last=Administrator|website=www.soscbaha.org|access-date=2016-03-31}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415033849/http://www.soscbaha.org/activities/lectures/lecture-series/196-lecture-series-xlix.html |date=2016-04-15 }}</ref> == पुस्तक र वृत्तचित्र == योगमाया सम्बन्धी [[पुस्तक]] पत्रकार लेखनाथ भण्डारीले लेखेका छन्। अस्मिता महिला प्रकाशन गृहको पहलमा पत्रकार लेखनाथ भण्डारी र वैकल्पिक समूह नामक संस्थाको 'स्वार्थ योगवाणी' नामक उक्त पुस्तक प्रकाशित भएको हो। उक्त पुस्तक पहिलो विद्रोहिणी योगमाया, पूर्व प्रकाशित योगवाणीको भूमिका, भजन र तपोभूमि माहात्म्य र पूर्व प्रकाशित योगवाणी गरी तीन भागमा विभाजित छ। निरक्षर योगमायाका कवितात्मक धारणालाई उनकी निरक्षर छोरी नैनकलाले कण्ठ गरेकी थिइन्। तिनै नैनकलाबाट पण्डित प्रेमनारायणले लिपिबद्ध गरिदिएका योगमायाका विचार र भावनालाई योगवाणीको नामबाट चिनिएको हो। उनकै बारेमा वृत्तचित्र भने वि.सं २०६३ मा बनाइएको थियो। प्रथम सुधारवादी महिला योगमाया नाम दिएर वृत्तचित्र सुमन चापागाई र दीपक बान्तवाले तयार पारेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.nepalgunjnews.com/main-news/20220963636/amp/|title=इतिहासको पानाबाट योगमाया|website=नेपालगञ्ज न्युज|access-date=2016-03-31}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220905152524/https://www.nepalgunjnews.com/main-news/20220963636/amp/ |date=2022-09-05 }}</ref> == विरासत == [[चित्र:Yogmaya Stamp Nepal Government.jpg|alt=Yogmaya Neupane stamp|thumb|315x315px|नेपाल सरकारले सन् २०१७ मा सार्वजनिक डोमेनमा प्रयोगका लागि प्रकाशित गरेको आधिकारिक छापको नमूना|left]] योगमाया र उनकी छोरी नैनकला निरक्षर थिए। उनको कविताहरूको सङ्कलन र प्रकाशन उनको साक्षर अनुयायीहरूद्वारा गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.jagadishrana.com/publications/women-writers-of-nepal/|title=Women Writers of Nepal {{!}} Jagadish Rana|website=www.jagadishrana.com|access-date=2016-03-31}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160503234933/http://www.jagadishrana.com/publications/women-writers-of-nepal/ |date=2016-05-03 }}</ref> वास्तवमा योगवाणीलाई उनको कविता सङ्ग्रहको एक छोटा अंश मानिन्छ जुन उनले आफ्नो जलसमाधिको वर्षसम्म लेख्न जारीनै राखेकी थिइन्। वि.सं २००७ सालमा राणा शासनको अन्त्यसम्म योगमाया र उनको जलसमाधिसँग सम्बन्धित सबै खबरहरू माथि निषेध लगाइएको थियो। प्रथम बहुदलीय गणतन्त्र काल र नेपाली पञ्चायती व्यवस्थाको समयमा पनि योगमायाको कामहरूको उल्लेखलाई हतोत्साहित गरिएको थियो। कडा निषेधको बाबजुद पनि [[भोजपुर जिल्ला (स्पष्टता)|भोजपुर]], [[खोटाङ जिल्ला|ख‍टाङ]] र [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]]मा फैलिएका उनका अनुयायीहरूले उनको कृतिहरूलाई विस्तार गर्न छाडेका थिएनन्। योगमायाको केही महिला अनुयायी टुम्लिङटार​को [[मनकामना मन्दिर]]मा रहेका थिए।<ref>{{Cite book|title=Shakti Yogmaya: A tradition of dissent in Nepal|last=Aziz|first=Barbara Nimri|publisher=Volkerkundemuseum der Universitat Zurich|year=1993|location=Zurich|pages=19–29}}</ref> पञ्चायत कालमा विदेशीहरूले नेपालमा प्रवेश गर्ने अनुमति प्राप्त भएपछि योगमायाको बारेमा अनुसन्धान सुरु भएको थियो। वि.सं २०३६ सालमा बारबरा निमरी अजिज र माइकल हट जस्ता पश्चिमी विद्वानहरूले योगमायामा आधारित आफ्नो कृतिहरूलाई प्रकाशित गरेका थिए। योगमायासँग सम्बन्धित विषयवस्तुहरूलाई नेपालको विभिन्न विश्वविद्यालयहरूमा समाजशास्त्र, मानवशास्त्र र महिलाशास्त्र जस्ता विधाहरूमा समावेश गरिएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/210023792451567/photos/a.214410862012860.45598.210023792451567/885449848242288/?type=3|title=योगमाया - हुलाक सेवा विभागले याेजमायाकाे नाममा यस वर्ष... {{!}} Facebook|website=फेसबुक|access-date=2016-03-31}}</ref> योगमायाको कृति तथा कामहरूको प्रचार र उनको सन्यासी जीवनसँग सम्बम्धित नेपालेडाँडा र दिङ्गला जस्ता क्षेत्रहरूको संरक्षणका लागि उनको आफन्त र स्थानीय वासिन्दाहरू मिलेर योगमाया शक्तिपीठ तपोभूमि विकास संस्थाको स्थापना गरेका थिए। वि.सं २०७३ मङ्सिर १ का दिन नेपाल सरकारले नेपालको इतिहासमा योगमायाद्वारा दिइएको योगदानहरूलाई लिएर एक डाँक टिकट जारी गरेको थियो। लेखिका [[नीलम कार्की]] निहारिकाले योगमायाको जीवनीमा आधारित उपन्यास लेखेर वि.सं २०७५ सालमा [[मदन पुरस्कार]] प्राप्त गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/08/701754|title=योगमायालाई मदन पुरस्कार, मानन्धरलाई जगदम्बाश्री|website=अनलाइन खबर|access-date=२०७५ भदौ ११}}</ref> पछि नेपाली नाटककार टङ्क चौलागाईले सोही उपन्यासमा आधारित एक नाटक लेखेका थिए जसलाई वि.सं २०७६ मा [[काठमाडौँ]]को एक नाटकघरमा प्रदर्शन गरिएको थियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.ekantipur.com/kantipur/news/news-detail.php?news_id=101950 योगमाया वृत्तचित्रमा] * [http://ekantipur.com/nep/2070/1/17/full-story/367141.html योगमाया चलचित्रमा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305005719/http://www.ekantipur.com/nep/2070/1/17/full-story/367141.html |date=2016-03-05 }} [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:हिन्दु महिला धर्मगुरुहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:भोजपुर जिल्लाका मानिसहरू]] 1rp4nrr8nnya2inbe11wiy8wvx5pek0 0 6568 1354666 1353470 2026-05-08T12:23:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354666 wikitext text/x-wiki २०७८ साउन ३१ सम्ममा नेपालमा २४ वटा चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानहरू रहेका छन्, जसले योग्यता [[नेपाल मेडिकल काउन्सिल]], [[भारतीय चिकित्सा परिषद्]] र [[वर्ल्ड डाइरेक्टरी अफ मेडिकल स्कुल्स]]बाट मान्यता प्राप्त गरेका छन्। यिनीहरूको नियमन [[चिकित्सा शिक्षा आयोग, नेपाल|चिकित्सा शिक्षा आयोग]]द्वारा गरिन्छ।<ref name="Medical Colleges">{{Cite web|title=Medical Colleges|url=https://dohs.gov.np/hospitals/medical-colleges/|access-date=2021-08-15|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220220131855/https://dohs.gov.np/hospitals/medical-colleges/ |date=2022-02-20 }}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-15|title=Home|url=http://mec.gov.np/en|access-date=2021-08-15|website=mec.gov.np|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815182521/http://mec.gov.np/en |date=2021-08-15 }}</ref><ref name=":1">{{Cite web|date=2021-06-15|title=शै. स. २०७७/०७८ क लागि स्नातक तहका विभिन्न विधामा शिक्षण संस्थागत रुपमा सिट संख्या|url=https://www.name.edu.np/news/%e0%a4%b6%e0%a5%88-%e0%a4%b8-%e0%a5%a8%e0%a5%a6%e0%a5%ad%e0%a5%ad-%e0%a5%a6%e0%a5%ad%e0%a5%ae-%e0%a4%95-%e0%a4%b2%e0%a4%be%e0%a4%97%e0%a4%bf-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a4%95/|access-date=2021-08-15|website=NAME|language=en-US}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815182521/https://www.name.edu.np/news/%E0%A4%B6%E0%A5%88-%E0%A4%B8-%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%AD%E0%A5%AD-%E0%A5%A6%E0%A5%AD%E0%A5%AE-%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%BF-%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%95/ |date=2021-08-15 }}</ref> == इतिहास == नेपालका चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानलाई मेडिकल कलेज भनिन्छ। नेपालको आधुनिक चिकित्सा शिक्षाको इतिहास निकै छोटो छ। वि.सं २०१८ मा [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] अन्तर्गत [[चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान]]को स्थापना भएपछि नेपालमा औपचारिक चिकित्सा शिक्षाको सुरुवात भएको थियो।<ref name=":0">{{Cite web|title=About IOM {{!}} Institute of Medicine|url=http://www.iom.edu.np/?page_id=21|access-date=2021-08-15|website=www.iom.edu.np}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001183907/http://www.iom.edu.np/?page_id=21 |date=2020-10-01 }}</ref> वि.सं २००७ मा प्रजातन्त्र पूर्वको युगमा नेपालमा थोरै मात्र योग्य चिकित्सकहरू थिए। केही इच्छुक नेपाली चिकित्सकहरूले २००७ फागुन २१ मा, [[नेपाल चिकित्सक सङ्घ]]को स्थापना गरी सबै चिकित्सकहरूलाई एकताबद्ध गरेका थिए।<ref>{{Cite web|title=Nepal medical Association {{!}} NMA {{!}} Doctor's Professional Non-Profit Organization|url=https://www.nma.org.np/about-us.html|access-date=2021-08-15|website=www.nma.org.np}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815182521/https://www.nma.org.np/about-us.html |date=2021-08-15 }}</ref> उनीहरूले नेपालमा चिकित्सा अभ्यासलाई नियमन गर्न मेडिकल काउन्सिलको स्थापना गर्न जोडदार आवाज उठाएका थिए<ref>{{Cite web|title={{!}}{{!}} Nepal Medical Council {{!}}{{!}}|url=https://nmc.org.np/chairman-s-message|access-date=2021-08-15|website=nmc.org.np}}</ref> र [[नेपाल मेडिकल काउन्सिल]]को स्थापना २०२० फागुन १६ मा भएको थियो। तथापि, २०२४ पुस १७ मा [[नेपाल सरकार|श्री ५ को सरकार]]बाट "नेपाल मेडिकल काउन्सिल-नियमहरू" स्वीकृत भएपछि यसले काम गर्न थालेको थियो।<ref>{{Cite web|title={{!}}{{!}} Nepal Medical Council {{!}}{{!}}|url=https://nmc.org.np/nmc-guide-lines|access-date=2021-08-15|website=nmc.org.np}}</ref> हाल नेपालमा ६ वटा सरकारी मेडिकल कलेज, १५ वटा निजी मेडिकल कलेज र एउटा सेनाको लगानीमा सञ्चालित मेडिकल कलेजहरू रहेका छन्।<ref name="Medical Colleges"/><ref>{{Cite web|title=Medical Colleges|url=https://dohs.gov.np/hospitals/medical-colleges/|access-date=2021-08-16|language=en-GB}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220220131855/https://dohs.gov.np/hospitals/medical-colleges/ |date=2022-02-20 }}</ref><ref>{{Cite web|last=mec.gov.np|first=MEC|title=pg_seats_jan12|url=https://mec.gov.np/public/uploads/shares/news_notice/pg_seats_jan12.pdf|website=Medical Education Commission}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240712114842/https://mec.gov.np/public/uploads/shares/news_notice/pg_seats_jan12.pdf |date=2024-07-12 }}</ref> == सञ्चालनमा रहेका मेडिकल कलेजहरू == === त्रिभुवन विश्वविद्यालय === {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !नाम !स्थापना (सन्) !सहर !जिल्ला !प्रदेश !प्रकार !क्षेत्रफल (वर्ग मिटर) अनुमानित !शय्याको सङ्ख्या !टिप्पणी !स्रोत |- |[[चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान]] |१९७२ |महाराजगन्ज, [[काठमाडौँ]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश]] |सार्वजनिक |८४,८१० |७०० | * नेपालको पहिलो मेडिकल कलेज * [[आयुर्विज्ञान तथा शल्य-चिकित्सा स्नातक|एमबिबिएस]] सन् १९७८ मा, सुरु * [[एमडी]]/[[एमएस]] सन् १९८२ मा,सुरु * [[डिएम]]/[[एमसिएच]] सन् २००८ मा, सुरु |<ref name=":0" /> |- |[[युनिभर्सल कलेज अफ मेडिकल साइन्सेस]] |१९९८ |[[सिद्धार्थनगर नगरपालिका|सिद्धार्थनगर]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रूपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश]] |निजी |७०,००० |७९० |२०० शय्याको [[लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पताल]]सँग सम्झौता |<ref>{{Cite web|title=About Us – UCMS|url=http://ucms.com.np/aboutus/|access-date=2021-08-15|language=en}}</ref> |- |[[जानकी मेडिकल कलेज]] |१९९९ |[[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]] |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश]] |निजी |१,०८,००० |५२५ | * सन् २००३ मा, एमबिबिएस सुरु * शय्याको सङ्ख्या: # १६०- [[रमदैया भवाडी]] # ३६५- [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]] |<ref>{{Cite web|title=Janaki Medical College|url=https://www.janakimedicalcollege.edu.np/introduction/|access-date=2021-08-16|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210816173525/https://www.janakimedicalcollege.edu.np/introduction/ |date=2021-08-16 }}</ref> |- |[[नेसनल मेडिकल कलेज]] |२००१ |[[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगन्ज]] |[[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |[[मधेश प्रदेश]] |निजी |१,३०,००० | |[[मधेश प्रदेश]]को पहिलो सुविधासम्पन्न अस्पताल |<ref>{{Cite web|title=National Medial College|url=https://nmcbir.edu.np/|access-date=2021-08-16|website=nmcbir.edu.np}}</ref> |- |[[किस्ट मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल]] |२००६ |[[इमाडोल]] |[[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] |[[बागमती प्रदेश]] |निजी |४०,००० |४५० |सन् २००८ मा, एमबिबिएस पढाइ सुरु |<ref>{{Cite web|title=Kist Teaching Hospital|url=https://www.kistmcth.edu.np/about|access-date=2021-08-16|website=www.kistmcth.edu.np}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210816173525/https://www.kistmcth.edu.np/about |date=2021-08-16 }}</ref><ref>{{Cite web|title=KIST Medical College|url=https://edusanjal.com/college/kist-medical-college/|access-date=2021-08-16|website=Edusanjal|language=en}}</ref> |- |[[चितवन मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल|चितवन मेडिकल कलेज]] |२००६ |[[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]] |[[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश]] |निजी |१,४९,००० |७५० |सन् २००९ मा, एमबिबिएस पढाइ सुरु |<ref>{{Cite web|title=CMC-overview|url=https://www.cmc.edu.np/cmc/overview|access-date=2021-08-16|website=www.cmc.edu.np}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210816173534/https://www.cmc.edu.np/cmc/overview |date=2021-08-16 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Chitwan Medical College (CMC)|url=https://edusanjal.com/college/chitwan-medical-college/|access-date=2021-08-16|website=Edusanjal|language=en}}</ref> |- |[[गण्डकी मेडिकल कलेज]] |२००७ |[[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] |[[कास्की जिल्ला|कास्की]] |[[गण्डकी प्रदेश]] |निजी |१,०४,००० |७५० |सन् २०१० मा, एमबीबीएस पढाइ सुरु |<ref>{{Cite web|title=Gandaki Medical College:HOME|url=https://www.gmc.edu.np/|access-date=2021-08-17|website=www.gmc.edu.np}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210817171749/https://www.gmc.edu.np/ |date=2021-08-17 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Gandaki Medical College:SHOW_CONTENT|url=http://gmc.edu.np/index.php/site/content/363|access-date=2021-08-17|website=gmc.edu.np}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210817171748/http://gmc.edu.np/index.php/site/content/363 |date=2021-08-17 }}</ref> |- |[[नेपाली सेना स्वास्थ्य विज्ञान संस्थान]] |२०१२ |सानोभर्‍याङ, [[काठमाडौँ]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश]] |[[नेपाली सेना]] |१,२५,००० |६३५ | |<ref>{{Cite web|title=Nepalese Army Institute of Health Sciences {{!}} नेपाली सेना स्वास्थ्य विज्ञान संस्थान|url=https://www.naihs.edu.np/|access-date=2021-08-17|website=www.naihs.edu.np}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210817171751/https://www.naihs.edu.np/ |date=2021-08-17 }}</ref> |} === काठमाडौँ विश्वविद्यालय === {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !नाम !स्थापना (सन्) !सहर !जिल्ला !प्रदेश !प्रकार !क्षेत्रफल (बर्ग मिटर) अनुमानित !शय्याको सङ्ख्या !टिप्पणी !स्रोत |- |[[मणिपाल शिक्षण अस्पताल]] |१९९३ |लामाचौर, [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] |[[कास्की जिल्ला|कास्की]] |[[गण्डकी प्रदेश]] |निजी |२३,५०० |७५० | * नेपालको पहिलो निजी मेडिकल कलेज * वैदेशिक लगानीमा बनेको |<ref>{{Cite journal |title=About Us {{!}} MCOMS, Nepal |url=https://www.manipal.edu.np/mcoms/about-us.html |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221001150917/https://www.manipal.edu.np/mcoms/about-us.html |date=2022-10-01 }}</ref> |- |[[कलेज अफ मेडिकल साइन्सेस]] |१९९५ |[[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]] |[[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश]] |निजी |४५,००० |७५० | * नेपालको दोस्रो निजी मेडिकल कलेज |<ref>{{Cite web |title=Introduction |url=https://cmsnepal.edu.np/introduction/ |access-date=2021-08-15 |website=College of Medical Sciences |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210606063629/https://cmsnepal.edu.np/introduction/ |date=2021-06-06 }}</ref><ref>{{Cite web |title=College of Medical Sciences (CMS) |url=https://edusanjal.com/college/college-medical-sciences/ |access-date=2021-08-16 |website=Edusanjal |language=en}}</ref> |- |[[काठमाडौँ मेडिकल कलेज]] |१९९७ |सिनामङ्गल |काठमाडौँ |[[बागमती प्रदेश]] |निजी | |९०० | |<ref>{{Cite web |title=Kathmandu Medical College (KMC) |url=https://www.kmc.edu.np/ |access-date=2021-08-15 |website=www.kmc.edu.np }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815182521/https://www.kmc.edu.np/ |date=2021-08-15 }}</ref> |- |[[नेपालगन्ज मेडिकल कलेज]] |१९९७ |[[कोहलपुर नगरपालिका|कोहलपुर]] |[[बाँके जिल्ला|बाँके]] |[[लुम्बिनी प्रदेश]] |निजी |६५,००० |१००० | * शय्याको सङ्ख्या: # ७५० - [[कोहलपुर नगरपालिका|कोहलपुर]] # २५०- [[नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका|नेपालगन्ज]] |<ref>{{Cite web |title=Nepalgunj Medical College |url=https://www.ngmc.edu.np/ |access-date=2021-08-15 |website=www.ngmc.edu.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815182520/https://www.ngmc.edu.np/ |date=2021-08-15 }}</ref> |- |[[नेपाल मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल|नेपाल मेडिकल कलेज]] |१९९७ |जोरपाटी, [[काठमाडौँ]] |काठमाडौँ |बागमती प्रदेश |निजी |४०,००० |७०० | |<ref>{{Cite web |title=Nepal Medical College & Teaching Hospitals |url=https://www.nmcth.edu/ |access-date=2021-08-15 |website=www.nmcth.edu}}</ref> |- |[[काठमाडौँ मेडिकल कलेज]] |२००१ |[[धुलिखेल नगरपालिका|धुलिखेल]] |[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |बागमती प्रदेश |निजी |१,७०,००० |४५० |एमबिबिएसको लागि [[धुलिखेल अस्पताल]]सँग सम्झौता |<ref>{{Cite web |title=KUSMS – Kathmandu University School of Medical Sciences |url=https://kusms.edu.np/ |access-date=2021-08-15 |language=en}}</ref> |- |[[नोबेल मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल]] |२००४ |[[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश]] |निजी |१,३०,००० |१०५० |सन् २००७ मा, एमबिबिएस पढाइ सुरु |<ref>{{Cite web |title=About NOBEL {{!}} Nobel Medical College |url=https://www.nobelmedicalcollege.com.np/about-nobel/ |access-date=2021-08-16 |language=en }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[लुम्बिनी मेडिकल कलेज]] |२००६ |[[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |[[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] |[[लुम्बिनी प्रदेश]] |निजी |७०,००० |६०० |सन् २००९ मा, एमबिबिएस पढाइ सुरु |<ref>{{Cite web |title=Lumbini Medical College and Teaching Hospital |url=https://edusanjal.com/college/lumbini-medical-college/ |access-date=2021-08-16 |website=Edusanjal |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lumbini Medical College, Palpa, Nepal {{!}} LMC Admission 2020 - 21 {{!}} Study MBBS Nepal |url=http://studymbbsnepal.com/college/lumbini-medical-college-palpa-nepal/ |access-date=2021-08-16 |website=BES Study MBBS Nepal |language=en-US }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210816173538/https://www.studymbbsnepal.com/college/lumbini-medical-college-palpa-nepal/ |date=2021-08-16 }}</ref> |- |[[विराट मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल]] |२०१२ |[[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश]] |निजी |५०,००० |७०० | * सन् २०१५ मा, एमबिबिएस पढाइ सुरु |<ref>{{Cite web |title=Birat Medical College |url=https://edusanjal.com/college/birat-medical-college/ |access-date=2021-08-17 |website=Edusanjal |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Our Chairperson – BMCTH |url=https://bmcteachinghospital.com/about/our-chairperson/ |access-date=2021-08-17 |language=en}}</ref> |} === स्वायत्त === {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !नाम !स्थापना !सहर !जिल्ला !प्रदेश !प्रकार !क्षेत्रीफल (वर्ग मिटर) अनुमानित !शय्याको सङ्ख्या !टिप्पणी !स्रोत |- |[[चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान]] |१८८९ |[[टुँडिखेल]], [[काठमाडौँ]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश]] |सार्वजनिक |२२,००० |५३५ | * नेपालको पहिलो अस्पताल * सन् २००२ बाट, [[एमडी]]/[[एमएस]] पढाइ सुरु *सन् २०१० बाट, [[डिएम]]/[[एमसिएच]] पढाइ सुरु |<ref>{{Cite web |title=NAMS |url=https://nams.org.np/about.php |access-date=2021-08-16 |website=nams.org.np}}</ref> |- |[[पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान]] |१९६२ |[[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] |[[कास्की जिल्ला|कास्की]] |[[गण्डकी प्रदेश]] |सार्वजनिक |१,०५,००० |३५० | * सन् २०१९ मा युजी सुरु * [[पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान|पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल]]सँग सहकार्य गरेको |<ref>{{Cite web |title=About us {{!}} Pokhara Academy of Health Science |url=https://pahs.gov.np/about-us |access-date=2021-08-17 |website=pahs.gov.np }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191116151815/https://pahs.gov.np/about-us |date=2019-11-16 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Pokhara Academy of Health Science to start MD and MS courses |url=https://kathmandupost.com/gandaki-province/2019/10/04/pokhara-academy-of-health-science-to-start-courses-in-md-and-ms |access-date=2021-08-17 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> |- |[[वी.पी. कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान]] |१९९३ |[[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश]] |सार्वजनिक |१६,००,००० |७०० |सन् १९९४ बाट एमबिबिएस पढाइ सुरु |<ref>{{Cite web |title=Introduction {{!}} B.P. Koirala Institute of Health Sciences |url=http://www.bpkihs.edu/home/details/introduction |access-date=2021-08-15 |website=www.bpkihs.edu }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815182519/http://www.bpkihs.edu/home/details/introduction |date=2021-08-15 }}</ref> |- |[[पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान]] |२००८ |[[ललितपुर महानगरपालिका|लगनखेल]] |[[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] |[[बागमती प्रदेश]] |सार्वजनिक |२५,००० |[[पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान|४५०]] | * सन् १९८२ मन, शान्त भवन अस्पताल ललितपुर अस्पतालसँग गाभिएर पाटन अस्पताल बनेको थियो र पछि सन् २००८ मा, यसको नाम परिवर्तन गरि {{पृष्ठको नाम}} राखिएको थियो। * सन् २०१० बाट एमबिबिएस पढाइ सुरु |<ref>{{Cite web |title=Patan Academy of Health Sciences |url=https://www.pahs.edu.np/ |access-date=2021-08-17 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210804144424/https://www.pahs.edu.np/ |date=2021-08-04 }}</ref> |- |- |[[राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान]] |२०१७ |[[घोराही उपमहानगरपालिका|घोराही]] |[[दाङ जिल्ला|दाङ]] |[[लुम्बिनी प्रदेश]] |सार्वजनिक |१,००० |[[राप्ती प्रादेशिक अस्पताल|२५०]] | * सन् २०१७ मा, राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पताल राप्ती स्वास्थ विज्ञान प्रतिष्ठानमा परिणत भएको। * सन् २०२३ बाट,फबिएससी नर्सिङ र नर्सिङ कार्यक्रम सुरु |<ref>{{Cite web |title=Rapti Academy of Health Sciences |url=https://www.rahs.edu.np }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान]] |२०११ |[[चन्दननाथ नगरपालिका|चन्दननाथ]] |[[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] |[[कर्णाली प्रदेश]] |सार्वजनिक |१७,००० |२६५ |सन् २०२१ बाट एमबिबिएस पढाइ सुरु |<ref>{{Cite web |title=(KAHS) Karnali Academy of Health Sciences |url=https://kahs.edu.np/ |access-date=2021-08-17 |website=kahs.edu.np }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=With federal set-up in place, Karnali Provincial Hospital changes for the better |url=https://kathmandupost.com/karnali-province/2020/01/08/with-federal-set-up-in-place-karnali-provincial-hospital-changes-for-the-better |access-date=2021-08-17 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> |- |[[मधेश स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान]] |२०२१ |[[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुरधाम]] |[[धनुषा जिल्ला]] |[[मधेश प्रदेश]] |सार्वजनिक | |५०० | * शिक्षण अस्पताल र प्रादेशिक अस्पताल रूपान्तरण भएर बनेको | |} == खारेज भएका == {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !नाम !स्थापना (सन्) !सहर !जिल्ला !प्रदेश !आवद्धता !शय्या सङ्ख्या !प्रकार !खारेज !स्रोत |- |- |बि एन्ड सी मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल |२०१५ |[[बिर्तामोड नगरपालिका|बिर्तामोड]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश]] |[[काठमाडौँ विश्वविद्यालय]] |३०० |निजी |सन् २०२१ |<ref>{{Cite web|title=KU lands in controversy as it recommends affiliation to B&C Medical College|url=https://aawaajnews.com/social/ku-lands-in-controversy-as-it-recommends-affiliation-to-bc-medical-college/|access-date=2021-08-20|website=Aawaaj News - KU lands in controversy as it recommends affiliation to B&C Medical College|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=About B & C Hospital – B & C Medical College Teaching Hospital and Research Center|url=https://www.bnchospital.edu.np/about-bnc-hospital/|access-date=2021-08-20|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210820072147/https://www.bnchospital.edu.np/about-bnc-hospital/ |date=2021-08-20 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Government agrees to grant affiliation to B&C Medical College|url=https://kathmandupost.com/national/2021/06/11/medical-education-commission-agrees-to-grant-affiliation-to-the-b-c-medical-college-of-jhapa|access-date=2021-08-20|website=kathmandupost.com|language=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{Cite web|title=Officials bent on granting affiliation to B&C college despite controversy|url=https://kathmandupost.com/national/2021/03/19/despite-controversies-oli-government-bent-on-granting-affiliation-to-b-c-college|access-date=2021-08-20|website=kathmandupost.com|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> |} == प्रस्तावित वा निर्माणाधीन मेडिकल कलेजहरू == {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !नाम !सहर !जिल्ला !प्रदेश !वर्ष (सन्) !आवद्धता !प्रकार !स्थिति !स्रोत |- |[[गेटा मेडिकल कलेज]] |[[गोदावरी नगरपालिका, कैलाली|गोदावरी/गेटा]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] |सन् २०१६ | |सार्वजनिक |निर्माणाधीन |<ref name=":2">{{Cite web|title=Ministry to draft new bill to run five state medical colleges under one body|url=https://kathmandupost.com/health/2019/06/15/ministry-to-draft-new-bill-to-run-five-state-medical-colleges-under-one-body|access-date=2021-08-20|website=kathmandupost.com|language=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{Cite web|last=Medical College|first=Geta|title=Medical College Infrastructure Construction Development Committee Geta, Kailali|url=http://www.moe.gov.np/assets/uploads/files/Geta.pdf|access-date=20 August 2021|website=www.moe.gov.np}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|last=Sureis|date=2019-08-19|title=Works underway to operate Geta Medical College next fiscal|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/works-underway-to-operate-geta-medical-college-next-fiscal|access-date=2021-08-20|website=द हिमालयन टाइम्स|language=en}}</ref> |- |[[रामराजाप्रसाद सिंह स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान]] |[[राजविराज नगरपालिका|राजविराज]] |[[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश]] |२०१६ | |सार्वजनिक |निर्माणाधीन |<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|title=रामराजाप्रसाद सिंह स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान निर्माण लागत ११ अर्ब|url=https://ekantipur.com/pradesh-2/2021/06/30/16250209828511805.html|access-date=2021-08-20|website=कान्तिपुर|language=ne}}</ref> |- |प्रादेशिक मेडिकल कलेज |[[तिलोत्तमा नगरपालिका|तिलोत्तमा]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रूपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश]] |२०१६ | |सार्वजनिक |निर्माणाधीन |<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|last=Bhusal|first=Rekha|title=Provincial medical college to be established in Rupandehi|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/61917/|access-date=2021-08-20|website=My Republica|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211017165611/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/61917/ |date=2021-10-17 }}</ref> |- |बर्दिबास मेडिकल कलेज |[[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश]] | २०१६ | |सार्वजनिक |निर्माणाधीन |<ref>{{Cite web|last=Medical College|first=Bardibas|title=EIA_Bardibas|url=https://mofe.gov.np/noticefile/EIA_Bardibas%20Medi%20College_1596006369.pdf|access-date=20 August 2021|website=mofe.gov.np}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210820072147/https://mofe.gov.np/noticefile/EIA_Bardibas%20Medi%20College_1596006369.pdf |date=20 August 2021 }}</ref><ref name=":2" /> |- |कर्णाली मेडिकल कलेज |[[वीरेन्द्रनगर नगरपालिका|वीरेन्द्रनगर]] |[[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] |[[कर्णाली प्रदेश]] |२०१६ | |सार्वजनिक |निर्माणाधीन |<ref>{{Cite web|title=Federal government starts process to open medical college in Surkhet|url=https://kathmandupost.com/karnali-province/2019/11/25/federal-government-starts-process-to-open-medical-college-in-surkhet|access-date=2021-08-20|website=kathmandupost.com|language=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref name=":2" /> |- |पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय स्वास्थ विज्ञान प्रतिष्ठान |[[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश]] |२०२३ |[[पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय]] |सार्वजनिक |निर्माणाधीन |<ref>{{Cite web |title=पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय : २७ वर्षमा ११ औं दीक्षान्त समारोह, एमबीबीएसको अध्यापन सुरु हुँदै |url=https://www.ratopati.com/story/355388/purbanchal-university |access-date=2023-10-11 |website=रातोपाटी |language=नेपाली}}</ref> |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालका चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानहरू]] qab22p4l6g67amsabi89olv6ii79ky3 0 8750 1354722 1098872 2026-05-09T01:10:16Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354722 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = शिक्षक सेवा आयोग [[चित्र:Emblem of Nepal.svg|125px|center|नेपाल सरकार]] |seal = |seal_width = |seal_caption = |formed = |preceding2 = |dissolved = |superseding = |jurisdiction = [[नेपाल सरकार]] |headquarters = सानोठीमी, [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]], [[नेपाल]] |latd = |latm = |lats = |latNS = |longd = |longm = |longs = |longEW = |employees = |budget = |chief1_name = मधु प्रसाद रेग्मी |chief1_position =अध्यक्ष |child1_agency = |child2_agency = |child3_agency = |child4_agency = |child5_agency = |website = https://tsc.gov.np }} '''शिक्षक सेवा आयोग''' बिसं २०५६ सालमा गठन भएको [[नेपाल सरकार]] अन्तर्गतको आयोग हो। यसको गठन [[सामुदायिक विद्यालय]]का शिक्षकहरुको स्थायी नियुक्ति तथा बढुवाको लागि सिफारिश गर्न, शिक्षकका लागि आवश्यक पर्ने अध्यापन अनुमतिपत्र प्रदान गर्न र शिक्षकको सेवा शर्त र सुविधा सम्बन्धी विषयमा सरकारलाई सुझाव दिनको लागि भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://tsc.gov.np/pristhabhumi|title=पृष्ठभुमि|website=https://tsc.gov.np|publisher=शिक्षक सेवा आयोग|accessdate=19 नोभेम्बर 2021}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:नेपालका आयोगहरू]] d5k5mzp2ntnju7wm80rh74o20b95hjd 0 10475 1354694 1350124 2026-05-08T18:38:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354694 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपाली लेखक}} {{Infobox writer | image = File:Bhairav_Aryal_Colorized.jpg | imagesize = | caption = | name = | birth_name = तीर्थनाथ अर्याल | birth_date = १९९३ असोज ५ | birth_place = कुपण्डोल, [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | death_date = २०३३ असोज १९ | death_place = [[गोकर्ण]], [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | occupation = लेखक | nationality = नेपाली | education = | genre = हास्यव्यङ्ग्य उपन्यास, व्यङ्ग्य, हास्य | notableworks = | spouse = | relatives = | religion = }} '''भैरव अर्याल''' नेपाली साहित्यका लेखक थिए। उनका लेखन नेपाली जीवनशैलीका सामाजिक, राजनीतिक, धार्मिक र सांस्कृतिक पक्षहरूमा आधारित छन्, र उनका व्यङ्ग्यपूर्ण निबन्धहरूको सङ्कलन 'जय भुँडी' नेपाली साहित्यका सबैभन्दा लोकप्रिय कृतिहरूमध्ये एक हो।<ref>{{Cite web|url=http://pustakalaya.org/view.php?pid=Pustakalaya:2629|title=जय भुँडी (हास्यव्यङ्ग्य सङ्ग्रह)|last=अर्याल|first=भैरव|website=pustakalaya.org|access-date=2017-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714190419/http://pustakalaya.org/view.php?pid=Pustakalaya%3A2629|archive-date=2014-07-14|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714190419/http://pustakalaya.org/view.php?pid=Pustakalaya%3A2629 |date=2014-07-14 }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.apple.com/us/book/%E0%A4%AD-%E0%A4%B0%E0%A4%AC-%E0%A4%85%E0%A4%B0-%E0%A4%AF-%E0%A4%B2%E0%A4%95-%E0%A4%9B-%E0%A4%B9-%E0%A4%B8-%E0%A4%AF-%E0%A4%A8-%E0%A4%AC%E0%A4%A8-%E0%A4%A7%E0%A4%B9%E0%A4%B0/id579952695|title=भैरब अर्यालका छ हास्य निबन्धहरु by Bhairav Aryal on iBooks|website=iBooks|language=en|access-date=2017-07-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://nepalitimes.com/news.php|title=- Nepali Times|website=nepalitimes.com|access-date=2017-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729181806/http://nepalitimes.com/news.php|archive-date=2017-07-29|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170729181806/http://nepalitimes.com/news.php |date=2017-07-29 }}</ref> उनी नेपाली हास्यव्यङ्ग्य निबन्ध फाँटमा निकै चर्चित छन्।<ref>{{Cite web|url=http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft729007x1&brand=ucpress|title=Himalayan Voices|website=publishing.cdlib.org|language=en|access-date=2017-07-29}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.myrepublica.com/news/13257/|title=On Motiram's tribe|work=My Republica|access-date=2017-07-29|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.onlinekhabar.com/2016/10/487605/|title=भैरव अर्यालको व्यङ्ग्य : भान्सा भो हजुर ?|website=Online Khabar|access-date=2017-07-29}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://baahrakhari.com/news-details/299827|title = भैरवजी}}</ref> ==जीवन यात्रा== [[File:Bhairav Aryal photo.jpg|thumb| भैरव अर्याल]] उनको जन्म वि. सं. १९९३ असोज ५ गते [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]]को कुपण्डोलमा भएको हो। उनकी माताको नाम खेमकुमारी अर्याल र पिताको नाम होमनाथ अर्याल हो।<ref>{{Cite web|url=http://onlinesahitya.com/bhairab-in-my-memory-rochak|title=सम्झनामा भैरव अर्याल / रोचक घिमिरे &#124; Online Sahitya}}</ref> सुरुमा, आर्यालले २०१० देखि २०१४ सम्म पोखरा र काठमाडौँमा चार वर्षसम्म शिक्षकको रूपमा काम गरेका थिए। पछी घाँटीको रोगका कारण आवाज बिग्रन थाल्यो र यही कारणले उनलाई शिक्षण पेशा छोड्न बाध्य हुनुपर्यो।<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=VfZXTfLQk_g|title=Amar Nyaupane and Rochak Ghimire &#124; हाँस्यव्यंग्य: भैरव अर्याल मीमांसा &#124;|website=[[YouTube]]|date=18 January 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nXGRrsT7zBc|title=Bhairav Aryal Biography - One of the most popular Nepali Comedy writer|website=[[युट्युब]]|date=30 April 2020 }}</ref> नेपालीमा एम्ए, साहित्यरत्न र संस्कृतमा मध्यमा सम्मको अध्ययन गरेका अर्यालले पत्रकारिता पनि गरेका थिए। उनले ‘हालखबर’ दैनिकबाट पत्रकारिता सुरु गरेका थिए। उनी ‘हालखबर’ दैनिकका सम्पादक दाताराम शर्माले प्रोत्साहित गरेपछि २०१४ सालमा त्यहीँ पत्रकार नियुक्त भएका थिए र पछि [[गोरखापत्र]] को सम्पादन समूहमा रहेका थिए। ‘मधुपर्क’ लाई स्तरीय बनाउन काम गरेका उनले ‘रचना’ पत्रिका प्रकाशनमा पनि उनको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहेको थियो।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.samakalinsahitya.com/index.php?show=detail&art_id=6312|title=भैरव अर्यालबारेका भ्रम र सच्चाइ {{!}} www.samakalinsahitya.com|website=www.samakalinsahitya.com|access-date=2019-04-05}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=http://onlinesahitya.com/bhairav-aryal|title=भैरव अर्याल {{!}} Online Sahitya Nepali Literature|website=onlinesahitya.com|access-date=2019-04-05}}</ref> <ref>{{Cite web|title=भैरव रिसाल र भैरव अर्यालको एउटै चुल्हो|url=https://www.himalkhabar.com/news/121809|access-date=2021-03-25|website=Himal Khabar}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/1192/2020-12-05|title=पत्रकारितामा पनि अब्बल भैरव अर्याल}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241210181819/https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/1192/2020-12-05 |date=2024-12-10 }}</ref> नेपालका विभिन्न स्थान, भारत, जर्मनी, बङ्गलादेशको भ्रमण गरेका अर्याल नेपाली हास्यव्यङ्ग्य साहित्य आकाशका कहिल्यै ननिभ्ने तारा हुन्। ===निधन === उनको निधन वि. सं. २०३३, असोज १९ मा, गोकर्ण काठमाडौँको [[गोकर्ण]]मा [[आत्महत्या]]को कारण भएको थियो।<ref>{{Cite web|date=2020-10-05|title=हास्य व्यङ्ग्यको शाश्वत शिल्पी|url=https://sahityapost.com/top-news/18098/|access-date=2021-03-25|website=साहित्यपोस्ट|language=en-US}}</ref> ==साहित्यिक यात्रा== उनको पहिलो प्रकाशित कविता 'नव जीवन्' शीर्षकमा थियो, जुन २००८ मा प्रकाशन भएको प्रतिभा पत्रिकामा थियो। त्यसपछि उनले व्यङ्ग्यात्मक निबन्ध र कविताहरू पनि प्रकाशित गरेका थिए। उनको पहिलो प्रकाशित पुस्तक काव्य सङ्कलन 'उपवन' थियो। अर्को वर्ष उनले 'काउकुती' प्रकाशित गरेका थिए जसले उनको व्यङ्ग्यात्मक यात्रामा सार्वजनिक प्रवेशको सङ्केत दिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://nepal.ekantipur.com/news/2017-01-23/20170123165759.html|title=भैरव दु:खान्त|website=nepal.ekantipur.com|language=नेपाली|access-date=2019-04-05}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181201235158/http://nepal.ekantipur.com/news/2017-01-23/20170123165759.html |date=2018-12-01 }}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.samakalinsahitya.com/sahitya/details/6312|title=भैरव अर्यालबारेका भ्रम र सच्चाइ &#124; प्रा.डा. खगेन्द्रप्रसाद लुइटेल}}</ref> २०२१ मा, उनको सबैभन्दा प्रशंसा प्राप्त साहित्यिक कृति 'जय भुँडी' प्रकाशित भएको थियो, जसले प्रसिद्ध व्यङ्ग्यात्मक निबन्धहरू 'जय भोली' र 'जय भुँडी' समावेश गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/1314/2021-03-27|title=भैरव–रोचक दमदार दोस्ती}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220202151257/https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/1314/2021-03-27 |date=2022-02-02 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2016/09/481004|title=भैरव अर्यालको निबन्ध : नेता नम्बर एक सय एक}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/04/567815|title=गजब निबन्ध: टाउको}}</ref><ref name=":1" /> ==कृति== * [[उपवन]] (कवितासङ्ग्रह, वि. सं. २०१८) * [[राष्ट्रिय आह्वान]] (लघुकाव्य, वि. सं. २०१८) * [[काउकुती]] (हास्यव्यङ्ग्य निबन्धसंग्रह, वि. सं. २०१९) * [[गलबन्दी]] (हास्यव्यङ्ग्य निबन्धसंग्रह, वि. सं. २०२६) * [[जयभुँडी]] (हास्यव्यङ्ग्य निबन्धसंग्रह, वि. सं. २०२२) * [[इतिश्री]] (हास्यव्यङ्ग्य निबन्धसंग्रह, वि. सं. २०२८) * [[विरही राम]] (काव्य, वि. सं. २०२०) * [[दश औतार]] (हास्यव्यङ्ग्य निबन्धसंग्रह, वि. सं. २०३३) * [[नेपाली काव्यमा प्रकृति]] (समालोचना, वि. सं. २०३०) * [[प्रवेशिका निबन्ध]] (निबन्धसंग्रह, वि. सं. २०२७) * [[टेडो ऐना]] (निबन्ध र कथा, वि. सं. २०६३) ==सम्पादित, अनूदित र फुटकर कृति== ===सम्पादित, अनूदित र फुटकर कृति -=== १) [[साझा कथा]] - कथा सङ्ग्रह- २०२५ - २) छ्याकन - कविता सङ्ग्रह - ३) रत्नश्री - सम्पादन ४) गोरखापत्र -स. सम्पादक ५) विभिन्न पत्र-पत्रिकाहरूमा कविता, लेख समालोचना, हास्य व्यंग्यात्मक रचनाहरु प्रकाशित ==निबन्धहरू== उनका केही चर्चित निबन्धहरूः * [http://bhairavaryal.blogspot.com/2012/01/blog-post.html जय भुँडी] * [http://bhairavaryal.blogspot.com/2011/03/blog-post_22.html चुरोट : केही झिलिमिली संस्मरण] * [http://bhairavaryal.blogspot.com/2011/08/blog-post.html लाहुरेको यात्रा-संस्मरण] * [http://bhairavaryal.blogspot.com/2011/03/blog-post.html भान्सा भो हजुर ?] * [http://bhairavaryal.blogspot.com/2011/04/blog-post_28.html विकृति प्रतियोगिताको आयोजक समिति] * [http://bhairavaryal.blogspot.com/2011/02/blog-post_17.html नाम फेर्ने धुनमा] * [http://bhairavaryal.blogspot.com/2011/02/blog-post_07.html ‘उडाउनु’ सित एकछिन उड्दा] * [http://bhairavaryal.blogspot.com/2011/02/blog-post_12.html केही राष्ट्रिय रोग : एक अनुसन्धान] * [http://bhairavaryal.blogspot.com/2011/02/blog-post_09.html मपाईं] * [https://www.nepalilekh.com/Nibandha/Sande-By-Bhairab-Aryal साँढे] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250209053249/https://www.nepalilekh.com/Nibandha/Sande-By-Bhairab-Aryal |date=2025-02-09 }} * [https://www.nepalilekh.com/Nibandha/Neta-Number-101-By-Bhairab-Aryal नेता नम्बर एक सय एक] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250210201555/https://www.nepalilekh.com/Nibandha/Neta-Number-101-By-Bhairab-Aryal |date=2025-02-10 }} * [https://www.nepalilekh.com/Nibandha/Chari-Chucche-Cha-By-Bhairab-Aryal चरिचुच्चे ‘च’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250216184419/https://www.nepalilekh.com/Nibandha/Chari-Chucche-Cha-By-Bhairab-Aryal |date=2025-02-16 }} ==कथाहरू== उनका केही चर्चित कथाहरूः * [https://www.nepalilekh.com/Katha/Asan-Ko-Dabali-By-Bhairab-Aryal असनको डबली] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250209180738/https://www.nepalilekh.com/Katha/Asan-Ko-Dabali-By-Bhairab-Aryal |date=2025-02-09 }} * [https://www.nepalilekh.com/Katha/Aastha-Ko-File-By-Bhairab-Aryal आस्थाको फाइल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250216074101/https://www.nepalilekh.com/Katha/Aastha-Ko-File-By-Bhairab-Aryal |date=2025-02-16 }} * [https://www.nepalilekh.com/Katha/Pasu-Pasupati-Ra-Manche-By-Bhairab-Aryal पशु - पशुपति र मान्छे] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250210002627/https://www.nepalilekh.com/Katha/Pasu-Pasupati-Ra-Manche-By-Bhairab-Aryal |date=2025-02-10 }} ==कविताहरू== उनका केही चर्चित कविताहरूः * [https://www.nepalilekh.com/Kabita/Khol-By-Bhairab-Aryal खोल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250316064711/https://www.nepalilekh.com/Kabita/Khol-By-Bhairab-Aryal |date=2025-03-16 }} * [https://www.nepalilekh.com/Kabita/Mech-By-Bhairab-Aryal मेच] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250209052141/https://www.nepalilekh.com/Kabita/Mech-By-Bhairab-Aryal |date=2025-02-09 }} * [https://www.nepalilekh.com/Kabita/Kaarindaa-By-Bhairab-Aryal कारिन्दा]{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==पुरस्कार, मानसम्मान, पदक== * वि. सं. २०२२ सालमा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानद्वारा आयोजित कविता महोत्सवमा प्रथम। * गोरखा जिल्लाको घ्याल्चोकबाट पत्ता लागेको भुइँफड्केको नयाँ वंशको नाम भैरव अर्यालको सम्मानमा ''Aryalidonta'' Subedi et Kasalo, 2023 राखिएको; उक्त वंशको मानक प्रजातिको नाम अर्यालको कृति इतिश्रीबाट ''Aryalidonta itishreea'' Subedi et Kasalo, 2023 राखिएको छ भने बोलाउने नाम अर्यालको कृति दश औतारबाट अर्यालको दश औतारी भुइँफड्के राखिएको छ। <ref>{{cite journal | url=https://jor.pensoft.net/article/94918/ | doi=10.3897/jor.32.94918 | doi-access=free | title=Aryalidonta itishreea, a new genus and species of Thoradontini (Orthoptera, Tetrigidae) from Nepal honors the Emperor of Laughter | date=2023 | last1=Subedi | first1=Madan | last2=Kasalo | first2=Niko | journal=Journal of Orthoptera Research | volume=32 | pages=63–80 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://www.nepalilekh.com/Author/Bhairab-Aryal/ भैरव अर्यालका रचनाहरू (नेपाली लेख डट कम) ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250216083400/https://www.nepalilekh.com/Author/Bhairab-Aryal/ |date=2025-02-16 }} * [http://www.madanpuraskar.org/view_books_written.php?author=%E0%A4%AD%E0%A5%88%E0%A4%B0%E0%A4%B5+%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2 भैरव अर्यालद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू] * [http://srrasta.blogspot.com/2008/06/blog-post_4353.html नेपाली लेखकहरूको वैयक्तिक विवरण पुस्तकालय] * [http://bhairavaryal.blogspot.com/ भैरव अर्यालका निबन्धहरू] * [http://www.souryadaily.com/2012/04/10031.html सम्झनामा भैरव अर्याल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615055709/http://www.souryadaily.com/2012/04/10031.html |date=2018-06-15 }} {{नेपाली भाषाका साहित्यकारहरू}} {{नेपाली साहित्य}} [[श्रेणी:नेपाली लेखकहरू]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] [[श्रेणी:ललितपुर जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] 902vk6a6vu9i20xwhshqdquz2jgtyap 0 11080 1354670 52851 2026-05-08T13:20:17Z Xqbot 2106 बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]]मा ठिक गर्दै 1354670 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] g8mkwyyqb07ta5prlmg99mh9z63bcyv 0 13398 1354725 1348243 2026-05-09T02:06:55Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354725 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|हिन्दु धर्मका पौराणिक ग्रन्थहरूका चार ऋषिहरू}} {{Infobox deity | type = हिन्दु | image = Four Monks, Number Four of the Sanaka (Ancient) Suit, Playing Card from a 32-Suit Dashavatara (Ten Avatars) Ganjifa Set LACMA M.73.55.8.jpg | caption = दशावतार गन्जीफा सेटबाट चार कुमारहरूको चित्र, सन् १८०० तिर | parents = [[ब्रह्मा]] | name = चारकुमार | siblings = [[चित्रगुप्त]], [[नारद]] र [[दक्ष]] | affiliation = ब्रह्माका मानसपुत्र <br> [[विष्णु]]का भक्तहरू | other_names = सनकादिक ऋषिहरू | abode = [[जनलोक]] }} {{हिन्दु दर्शन}} '''सनतकुमार''' [[हिन्दु]] धर्मका [[पौराणिक]] ग्रन्थहरूमा वर्णित चार [[ऋषि]]हरू हुन्, जो ब्रह्माण्डमा बालकको रूपमा विचरण गर्छन्।<ref name=Four>{{Cite web|url=http://vedabase.net/sb/3/12/en1|title=Bhaktivedanta VedaBase: Srimad Bhagavatam 3.12|access-date=22 December 2012|publisher=Vedabase.net|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130302084600/http://vedabase.net/sb/3/12/en1|archive-date=2 March 2013|df=dmy-all}}</ref><ref name="Hudson2008">{{cite book|author=D Dennis Hudson|title=The Body of God:An Emperor's Palace for Krishna in Eighth-Century Kanchipuram: An Emperor's Palace for Krishna in Eighth-Century Kanchipuram|url=https://books.google.com/books?id=IMCxbOezDi4C&pg=PA355|access-date=22 December 2012|date=25 September 2008|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-536922-9|pages=355–}}</ref> उनीहरूको नाम सामान्यतया '''सनक''', '''सनन्दन''', र '''सनातन''' हो।<ref>{{Cite book |last=Hudson |first=D. Dennis |url=https://books.google.com/books?id=0IE8DwAAQBAJ&pg=PA412 |title=The Body of God: An Emperor's Palace for Krishna in Eighth-Century Kanchipuram |date=2008-09-25 |publisher=Oxford University Press, USA |isbn=978-0-19-536922-9 |pages=412 |language=en}}</ref> उनीहरूलाई सृष्टिकर्ता भगवान [[ब्रह्मा]]का पहिलो मानस पुत्रहरूको रूपमा वर्णन गरिएको छ। ब्रह्माको मनबाट जन्मिएका यी चार कुमारहरूले आफ्नो पिताको इच्छा विपरीत आजीवन [[ब्रह्मचर्य]])पालन गर्ने व्रत लिएका थिए। उनीहरू कुनै इच्छा बिना तर शिक्षा दिने उद्देश्यले भौतिक र आध्यात्मिक ब्रह्माण्डमा घुमिरहने विश्वास गरिन्छ।<ref name=Four/> यी चारै दाजुभाइले बाल्यकालदेखि नै [[वेद]]हरूको अध्ययन गरेका थिए र सधैँसँगै यात्रा गर्दथे।<ref name="Lochtefeld2002">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: Volume Two|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch|url-access=registration|access-date=17 December 2012|year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3180-4|pages=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/592 592]–}}</ref> [[भागवत पुराण]]ले कुमारहरूलाई बाह्र ''[[महाजन]]'' (महान् भक्त)को सूचीमा राखेको छ।<ref name=Veda>{{Cite web|url=http://srimadbhagavatam.com/6/3/20-21/en1|title=Bhaktivedanta VedaBase: Srimad Bhagavatam 6.3.20–21|access-date=22 December 2012|publisher=Vedabase.net|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120204194222/http://srimadbhagavatam.com/6/3/20-21/en1|archive-date=4 February 2012|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204194222/http://srimadbhagavatam.com/6/3/20-21/en1 |date=4 February 2012 }}</ref> जन्मदेखि नै सधैँका लागि [[मोक्ष|मुक्त]] [[जीव]] भए तापनि, उनीहरू आफ्नो प्रबुद्ध अवस्थाबाट [[विष्णु]]को भक्ति सेवातर्फ आकर्षित भएका थिए।<ref name="Daniélou1991">{{cite book|author=Alain Daniélou|title=The Myths and Gods of India: The Classic Work on Hindu Polytheism from the Princeton Bollingen Series|url=https://books.google.com/books?id=1HMXN9h6WX0C&pg=PA165|access-date=26 December 2012|date=1 December 1991|publisher=Inner Traditions / Bear & Co|isbn=978-0-89281-354-4|page=165}}</ref> विशेष गरी विष्णु र उनका [[अवतार]] [[कृष्ण]]को पूजासँग सम्बन्धित परम्पराहरूमा, र कहिलेकाहीँ [[शिव]]सँग सम्बन्धित परम्पराहरूमा पनि सनतकुमारहरूले धेरै हिन्दु आध्यात्मिक परम्पराहरूमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। == नामहरू == यस समूहलाई विभिन्न नामले चिनिन्छ: "कुमार" (बालक/किशोर), "चतुर्सना" वा "चतुः सन" (सनबाट नाम सुरु हुने चार जना) र "सनकादि" (सनक र अन्य)। व्यक्तिगत नामहरूमा सामान्यतया सनक (प्राचीन), सनातन (शाश्वत), सनन्दन (सधैँ हर्षित) र सनत्कुमार (सधैँ युवा) समावेश छन्।<ref name=Four/><ref name="Hudson2008"/><ref>[http://vedabase.net/sb/3/15/12/en1 भागवत पुराण ३.१५.१२] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930165356/http://vedabase.net/sb/3/15/12/en1 |date=30 September 2007 }} "भगवान ब्रह्माले भन्नुभयो: मेरा चार पुत्रहरू सनक, सनातन, सनन्दन र सनत्कुमार मेरो मनबाट जन्मिएका हुन्।"</ref> कहिलेकाहीँ, सनातनको सट्टा सनत्सुजातको नाम राखिन्छ। कतै 'ऋभु' नामक पाँचौँ कुमारको नाम पनि थपिएको पाइन्छ। कुनै सन्दर्भमा सन र ऋभु वा सनत्सुजातलाई जोडेर कुमारहरूको सङ्ख्या ६ पनि बताइएको छ।<ref name="The Vishńu Puráńa: A System of Hindu Mythology and Tradition">{{cite book|title=The Vishńu Puráńa: A System of Hindu Mythology and Tradition|url=https://books.google.com/books?id=satCAAAAcAAJ&pg=PA39|access-date=22 December 2012|year=1840|publisher=Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland|pages=38–39}}</ref> यद्यपि [[महाभारत]]मा जम्मा सात पुत्रहरूको उल्लेख छ, जो यस प्रकार छन्: १) अनिरुद्ध, २) सन, ३) सनत्सुजात, ४) सनक, ५) सनन्दन, ६) सनत्कुमार र ७) सनातन। महाभारतमा अगाडि भनिएको छ, "यी सात ऋषिहरूलाई ज्ञान स्वतः प्राप्त हुन्छ (अध्ययन वा परिश्रममा भर नपरी)। यी सातै जना ''[[निवृत्ति]]'' (अन्तर्मुखी चिन्तन) को मार्गमा लागेका छन्।"<ref>"वैदिक धर्म वास्तवमा दुई प्रकारको छ, प्रवृत्ति (सामाजिक कार्य) र निवृत्ति (अन्तर्मुखी चिन्तन) द्वारा विशेषता, जुन संसारमा व्यवस्था प्रवर्द्धन गर्नका लागि बनाइएको हो; यस दुई प्रकारको धर्मले सबै प्राणीहरूको साँचो सामाजिक कल्याण र आध्यात्मिक मुक्तिको लक्ष्य राख्दछ।" - [[आदि शङ्कराचार्य]] (ई.सं. ७८८–८२०)।</ref> === सनतकुमार === [[संस्कृत]]मा सनत्कुमारको अर्थ "शाश्वत युवा" हुन्छ।<ref>[http://www.urday.in/four.htm ऋषि सनत्कुमार]</ref> उनी ''सनत्कुमार [[संहिता]]''का लेखक हुन्, जुन [[शिव पुराण]]को एक भाग हो र यसमा ५९ अध्यायहरू छन्। यसलाई [[वैष्णव सम्प्रदाय|वैष्णव]] भक्ति ग्रन्थ [[पाञ्चरात्र]]को एक भागको रूपमा पनि लिइन्छ। उनले [[भीष्म]]लाई मानसिक र आध्यात्मिक विज्ञान सिकाएका थिए। [[छान्दोग्य उपनिषद्]]को सातौँ अध्याय सनत्कुमारले देवर्षि [[नारद]]लाई दिएको 'भूमा-विद्या' को उपदेशको बारेमा उल्लेख छ।<ref>[http://www.bharatadesam.com/spiritual/upanishads/chandogya_upanishad_2.php भाग सात]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} अध्याय १ – नारद र सनतकुमार बीचको संवाद, स्वामी निखिलानन्द द्वारा।</ref><ref>[http://www.swami-krishnananda.org/chhand/ch_3.html अध्याय ३: भूमा-विद्यामा सनतकुमारको उपदेश] स्वामी कृष्णानन्दद्वारा, डिभाइन लाइफ सोसाइटी, ऋषिकेश।</ref> महाभारतमा सनतकुमारको उल्लेख एक महान् ऋषिको रूपमा गरिएको छ, जसले शङ्काहरू निवारण गर्छन् र उनीहरू [[योग]]सँग सम्बन्धित सबै विषयहरूमा आचार्य हुन् भनिएको छ।<ref>[http://www.sacred-texts.com/hin/m03/m03184.htm मार्कण्डेय] [[महाभारत]] किसारी मोहन गाङ्गुली द्वारा अनुवादित (१८८३–१८९६), खण्ड ३: वन पर्व।</ref> साथै, [[हरिद्वार]] नजिकैको [[कङ्खल]] तीर्थको पनि उल्लेख छ, जहाँ कठोर [[तपस्या]] गरेर उनीहरूले महान् आध्यात्मिक शक्तिहरू प्राप्त गरेका थिए।<ref>[http://www.sacred-texts.com/hin/m03/m03135.htm कङ्खल] महाभारत अनुवाद: किसारी मोहन गाङ्गुली, वन पर्व: तीर्थ-यात्रा पर्व। "हे राजन्, यहाँ तिम्रो अगाडि कङ्खल पर्वत शृङ्खला छ, जो ऋषिहरूको मनपर्ने ठाउँ हो। प्राचीन समयमा पवित्र ऋषि सनत्कुमारले यहीँ सिद्धि प्राप्त गरेका थिए।"</ref> == कुमार सम्प्रदायमा == [[वैष्णव सम्प्रदाय|वैष्णव धर्म]] (विष्णुलाई सर्वोच्च भगवानका रूपमा पूजा गर्ने भक्तहरू) चारवटा ''[[सम्प्रदाय]]'' वा परम्पराहरूमा विभाजित छ। ती प्रत्येकले आफ्नो वंश वा परम्परालाई एक दिव्य प्राणीसँग जोड्छन्। [[कुमार सम्प्रदाय]], जसलाई निम्बार्क सम्प्रदाय, चतुः सन सम्प्रदाय र सनकादि सम्प्रदायका नामले पनि चिनिन्छ, र यसको दर्शन [[द्वैताद्वैत]] सनतकुमारहरूद्वारा मानव जातिमा प्रचार गरिएको मानिन्छ। भगवान विष्णुको हंस अवतार यस दर्शनको उत्पत्ति थियो र उहाँले यो ज्ञान सनतकुमारहरूलाई सिकाएका थिए, जसले फेरि [[नारद]]लाई सिकाएको र अन्ततः नारदले यस सम्प्रदायका मुख्य व्याख्याता [[निम्बार्काचार्य|निम्बार्क]]लाई हस्तान्तरण गरेका थिए।<ref>Dalal p. 129</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:ऋषिहरू]] [[श्रेणी:भगवान विष्णुका अवतारहरू]] [[श्रेणी:भागवत पुराणका पात्रहरू]] f6zdj50oflg9f61yc7z01s5s5rgqy3w 0 16273 1354720 1348939 2026-05-09T00:59:10Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354720 wikitext text/x-wiki {{Short description|देवी केन्द्रित हिन्दु सम्प्रदाय, शाक्तका मन्दिरहरू}} {{शाक्त सम्प्रदाय}} '''शाक्तपीठ''' जसलाई '''शक्तिपीठ''' वा '''सती पीठ''' (अर्थ;''सतिदेवीको आसन'')<ref name="Fuller2004">{{cite book|author=Fuller, Christopher John|title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC&pg=PA44|year=2004|publisher=Princeton University Press|location=Princeton|isbn=978-0-691-12048-5|page=44|access-date=2016-10-23|archive-date=2017-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215180315/https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC&pg=PA44|url-status=live}}</ref>) पनि भनिन्छ, हिन्दु धर्मको [[शाक्त सम्प्रदाय|शाक्त]] (मातृ देवी) सम्प्रदायका महत्त्वपूर्ण [[मन्दिर]] र तीर्थस्थलहरू हुन्। यी पीठहरू [[महादेवी|आदि शक्ति]]का विभिन्न रूपहरूमा समर्पित छन्।{{Efn|जसलाई [[दुर्गा]]को नामले पनि चिनिन्छ}} [[देवीभागवत पुराण]] जस्ता विभिन्न [[पुराण]]हरूले ५१, ५२, ६४ र १०८ शाक्त पीठहरूको अस्तित्व उल्लेख गरेका छन्<ref name="Vanamali2008p143" /><ref name= Chakrabarti430>{{cite book|author1=Kunal Chakrabarti|author2=Shubhra Chakrabarti|title=Historical Dictionary of the Bengalis|url=https://books.google.com/books?id=QVOFAAAAQBAJ&pg=PA430|year=2013|publisher=Scarecrow|isbn=978-0-8108-8024-5|page=430|access-date=2016-10-23|archive-date=2017-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215172849/https://books.google.com/books?id=QVOFAAAAQBAJ&pg=PA430|url-status=live}}</ref>, जसमध्ये मध्यकालीन हिन्दु ग्रन्थहरूमा १८ वटालाई 'अष्टादश महा' (प्रमुख) र ४ वटालाई 'चतस्र आदि' (पहिलो) पीठका रूपमा नामकरण गरिएको छ। (देवनागरी: चतस्रः आदि)<ref name="Vanamali2008p143">{{cite book|author=Vanamali|title=Shakti: Realm of the Divine Mother|url=https://books.google.com/books?id=N5Ju3nWR52UC|year=2008|publisher=Inner Traditions|isbn=978-1-59477-785-1|pages=83–84, 143–144|access-date=2016-10-23|archive-date=2016-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160429232539/https://books.google.com/books?id=N5Ju3nWR52UC|url-status=live}}</ref> [[File:Vaishno Devi Bhavan.jpg|thumb|श्री माता वैष्णो देवी मन्दिर ६४ र १०८ महा (प्रमुख) शाक्त पीठहरू मध्ये एक हो र यो सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिने पीठ पनि हो। यहाँ वार्षिक १ करोड ५० लाख भन्दा बढी भक्तजनहरू आउने गर्दछन्।<ref>{{cite news|title=Everything you wanted to know about visiting Vaishno Devi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/everything-you-wanted-to-know-about-visiting-vaishno-devi/as35008771.cms|publisher=India Times|date=5 April 2019|access-date=30 June 2022|archive-date=13 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220413161056/https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/everything-you-wanted-to-know-about-visiting-vaishno-devi/as35008771.cms|url-status=live}}</ref>]] शाक्त पीठहरू कसरी अस्तित्वमा आए भन्ने बारेमा धेरै पौराणिक कथाहरू प्रचलित छन्। सबैभन्दा लोकप्रिय कथा हिन्दु धर्म अनुसार देवी [[सतिदेवी|सती]]को मृत्युको कथामा आधारित छ। भगवान शिवले सतीको मृत शरीर बोकेर आफ्नो दाम्पत्य जीवनको सम्झना गर्दै ब्रह्माण्डमा घुमेका थिए। विष्णुले आफ्नो [[सुदर्शन चक्र]] प्रयोग गरी सतीको शरीरलाई ५१ भागमा काट्छन् जुन पृथ्वीमा झरेर मानिसहरूले देवीलाई श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्ने पवित्र स्थल (पीठ) बन्छन्। यस कार्यलाई पूर्ण गर्न शिवले [[काल भैरव|भैरव]]को रूप धारण गरेका थिए। [[File:Nani ki Mandir2.jpg|thumb|हिङ्गलाज माता मन्दिर शाक्त पीठ पाकिस्तानको सबैभन्दा ठूलो हिन्दु तीर्थस्थल हो। वार्षिक हिङ्गलाज यात्रामा २,५०,००० भन्दा बढी भक्तजनहरू सहभागी हुन्छन्।<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1088366/mata-hinglaj-yatra-to-hingol-a-pilgrimage-to-reincarnation/?amp=1|title=Mata Hinglaj Yatra: To Hingol, a pilgrimage to reincarnation|date=19 April 2016|website=tribune.com.pk|access-date=15 November 2019|archive-date=20 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320084616/https://tribune.com.pk/story/1088366/mata-hinglaj-yatra-to-hingol-a-pilgrimage-to-reincarnation?amp=1|url-status=live}}</ref>]] देवी उपासनाका यी ऐतिहासिक स्थानहरूमध्ये अधिकांश [[भारत]]मा छन् भने केही [[नेपाल]]मा, सातवटा [[बङ्गलादेश]]मा, दुईवटा [[पाकिस्तान]]मा र [[तिब्बत]], [[श्रीलङ्का]]<ref name="Chakrabarti430" /> र [[भुटान]]मा एकएकवटा छन्।<ref>{{Cite web |title=Significance of Bhairab Kunda Temple in Bhutan |url=https://kuenselonline.com/significance-of-bhairab-kunda-temple-in-bhutan/ |access-date=2023-04-02 |website=Kuensel Online |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608113711/https://kuenselonline.com/significance-of-bhairab-kunda-temple-in-bhutan/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230608113711/https://kuenselonline.com/significance-of-bhairab-kunda-temple-in-bhutan/ |date=2023-06-08 }}</ref> प्राचीन र आधुनिक स्रोतहरूमा यसका धेरै प्रमाणहरू अभिलेखित छन्। देवी सतीको शरीरको अङ्गहरू ठ्याक्कै कुन-कुन स्थानमा खसेका थिए भन्ने बारेमा सर्वसम्मत धारणाको अभाव छ, यद्यपि केही स्थानहरू अन्यभन्दा बढी सम्मानित छन्।[[File:शाकम्भरीदेवी.jpg|thumb|शाकम्भरी शाक्त पीठ, सहारनपुर, उत्तर प्रदेश। शाकम्भरी देवी ब्रह्म पुराणका १०८ सिद्ध पीठहरू मध्ये एक र देवी शाकम्भरीका सबैभन्दा पुराना मन्दिरहरू मध्ये एक हो। यहाँ वार्षिक करिब १ करोड मानिसहरू पुग्ने गर्छन्।]] शाक्त पीठहरूको सबैभन्दा ठूलो सङ्ख्या [[बङ्गाल]] क्षेत्रमा रहेको छ। विभाजनको समयमा यो सङ्ख्या [[पश्चिम बङ्गाल]] (१९) र [[बङ्गलादेश]] (७) थियो। [[ढाकेश्वरी मन्दिर|ढाकेश्वरी]] शाक्तपीठलाई [[ढाका]]बाट [[कलकत्ता]]मा गोप्य स्थानान्तरण गरेपछि यो सङ्ख्या पश्चिम बङ्गालमा २० र बङ्गलादेशमा ६ कायम भएको छ। == हिन्दू धर्म == === हिन्दु साहित्य === १८ प्रमुख [[पुराण]]हरू मध्ये एक [[ब्रह्माण्ड पुराण]]ले वर्तमान भारत, भुटान, बङ्गलादेश, नेपाल, श्रीलङ्का, चीनको दक्षिणी तिब्बतका केही भाग र दक्षिणी पाकिस्तानका भागहरू सहितको विशाल भारतमा देवी [[पार्वती]]का ६४ शाक्त पीठहरूको उल्लेख गरेको छ। यी तीर्थस्थलहरूको सूची दिने अर्को ग्रन्थ ९औँ शताब्दीका हिन्दु दार्शनिक [[आदि शङ्कराचार्य|आदि शङ्कर]]द्वारा लिखित ''शाक्त पीठ स्तोत्रम्'' हो।<ref>[http://www.celextel.org/adisankara/shaktipeethastotram.html Shakta pitha stotram] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111211142539/http://www.celextel.org/adisankara/shaktipeethastotram.html |date=2011-12-11 }} Vedanta Spiritual Library</ref> ''महापीठपुराण'' (वि.सं. १७४७–१७७७ तिर) पाण्डुलिपि अनुसार यस्ता ५२ स्थानहरू रहेका छन्। तीमध्ये २३ वटा [[बङ्गाल]] क्षेत्रमा अवस्थित छन्, जसमध्ये १४ वटा हालको भारतको [[पश्चिम बङ्गाल]]मा, १ वटा बस्तर (छत्तिसगढ) मा र ७ वटा हालको [[बङ्गलादेश]]मा पर्दछन्। === दक्ष यज्ञ === [[चित्र:Dakshayani.jpg|right|240px|thumb|[[शिव]]ले [[सतिदेवी|दाक्षायणी]]को शव बोकेको चित्र]] किंवदन्ती अनुसार, एकपटक भगवान् [[ब्रह्मा]]ले एक विशाल [[यज्ञ]] (धार्मिक बलिदान) आयोजना गरेका हुन्छन् जहाँ संसारका सबै [[प्रजापति]], [[देवता]] र राजाहरूलाई निमन्त्रणा दिइएको थियो। शिव र सतीलाई पनि यज्ञमा भाग लिन बोलाइएको हुन्छ। उनीहरू सबै यज्ञमा आएर औपचारिक स्थलमा बस्छन्। दक्ष सबैभन्दा पछि आउँछन्। जब उनी आए, यज्ञमा ब्रह्मा र शिव बाहेक सबैले उनीप्रति श्रद्धा देखाउँदै उठेर सम्मान गर्छन्।<ref name="Malayala Manorama News">{{cite web |year=2013 |title=ഇതു ദക്ഷ യാഗ ഭൂമി |url=http://www.manoramaonline.com/advt/Festival/Kottiyoor-Festival13/Odapoo.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130723104429/http://www.manoramaonline.com/advt/Festival/Kottiyoor-Festival13/Odapoo.html |archive-date=2013-07-23 |access-date=2013-07-23 |publisher=Malayala Manorama}}</ref> ब्रह्मा दक्षका पिता भएको नाताले उठेनन्। शिव, दक्षका ज्वाइँ भएको र दक्षभन्दा उच्च स्थान भएकोले उनी पनि उठेनन्। दक्षले शिवको यो व्यवहारलाई गलत बुझेर आफूलाई अपमानित ठान्छन्। दक्षले त्यही अपमानको बदला लिने कसम खान्छन्।<ref name="Skanda Purana">{{cite book |last=Tagare |first=G. V. |title=Skanda-Purana, Part 1 |date=August 1, 1992 |publisher=Motilal Banarsidass |others=Ganesh Vasudeo Tagare (trans.) |isbn=8120809661 |editor=G.P. Bhatt |edition=1}}</ref> दक्षले शिवमाथि बदला लिने इच्छाले एक यज्ञको आयोजना गर्छन्। दक्षले यज्ञमा सबै देवताहरूलाई निमन्त्रणा दिए तर शिव र सतीलाई दिएनन्। सतीलाई निमन्त्रणा नदिइए पनि उनी यज्ञमा जान इच्छुक हुन्छिन्। उनले शिवसमक्ष आफ्नो इच्छा व्यक्त गर्छिन् जसले उनीलाई जति सक्यो रोक्न प्रयास गर्छन्। तर सतीको निरन्तर आग्रहपछि शिव सहमत हुन्छन् र सती आफ्नो बाबुको यज्ञमा जान्छिन्। तर यज्ञमा सतीलाई उचित सम्मान दिइएन र उनले दक्षले शिवको विरुद्धमा गरेको अपमान सुन्नुपर्‍यो। दुःखित भएर सतीले आफ्नो बाबुलाई श्राप दिइन् र आफैँ आत्मदाह गरिन्। सतीको अपमान र मृत्युबाट क्रोधित भएर शिवले आफ्नो [[वीरभद्र]] अवतारमा दक्षको यज्ञ नष्ट गरेर दक्षको टाउको काट्छन्। क्रोध शान्त नभएर र शोकमा डुबेर शिवले सतीको शव बोकेर सम्पूर्ण सृष्टिमा [[ताण्डव]] (विनाशको दिव्य नृत्य) गर्छन्। डराएका अन्य देवताहरूले [[विष्णु]]लाई हस्तक्षेप गर्न अनुरोध गर्छन्। विष्णुले [[सुदर्शन चक्र]]ले सतीको शवमा प्रहार गरेपछि सतीको शरीरका विभिन्न भागहरू संसारका विभिन्न ठाउँमा झर्छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.sacred-texts.com/tantra/maha/maha00.htm|title=Introduction and Preface|website=www.sacred-texts.com|access-date=2012-12-20|archive-date=2008-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080726074101/http://www.sacred-texts.com/tantra/maha/maha00.htm|url-status=live}}</ref> [[दक्ष यज्ञ]] र सतीको आत्मदाहको इतिहासले प्राचीन संस्कृत साहित्यलाई ठूलो योगदान दिएको र यसले भारतको संस्कृतिलाई प्रभावित गरेको थियो। पृथ्वीमा सतीको शरीरका भागहरू झरेका ठाउँहरूलाई शक्ति पीठहरू मानिन्छ र तिनीहरूलाई ठूलो आध्यात्मिक महत्वका स्थानहरू ठानिन्छ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fFwi7qRRgosC&q=siva+dance+Shakti+peetha|title=World Encyclopaedia of Interfaith Studies: World religions|date=2009|publisher=Jnanada Prakashan|isbn=978-81-7139-280-3|language=en}}</ref> पुराणहरू र अन्य हिन्दु धार्मिक पुस्तकहरूमा दक्ष यज्ञसँग सम्बन्धित धेरै कथाहरू छन्। यो घटना [[शैव सम्प्रदाय|शैव]] र [[शाक्त सम्प्रदाय|शाक्त]] दुवैका लागि महत्वपूर्ण छ र यसले [[सतिदेवी|सती]]को स्थानमा [[पार्वती]]को उदयलाई चिन्हित गर्दछ। यसले शिवको तपस्वी जीवनबाट गृहस्थ आश्रम जीवनको सुरुवात पनि गर्दछ। यो घटना उनीहरूका दुवै सन्तान [[कार्तिकेय]] र [[गणेश]] को जन्मभन्दा पहिलेको हो।<ref>{{cite web|title=Kottiyoor Devaswam Temple Administration Portal|url=http://kottiyoordevaswom.com/|work=kottiyoordevaswom.com/|publisher=Kottiyoor Devaswam|access-date=20 July 2013|archive-date=7 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607012239/http://kottiyoordevaswom.com/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607012239/http://kottiyoordevaswom.com/ |date=7 June 2013 }}</ref> == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.shaktipeethas.org/51-shakti-peethas-map-t11.html ५२ शक्तिपीठहरूको नक्सा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081113120138/http://www.shaktipeethas.org/51-shakti-peethas-map-t11.html |date=2008-11-13 }} {{नेपालको प्रसिद्ध शक्तिपीठहरू}} [[श्रेणी:शक्तिपीठ]] [[श्रेणी:नेपालका मन्दिरहरू]] [[श्रेणी:हिन्दु मन्दिरहरू]] [[श्रेणी:हिन्दु पौराणिक कथामा स्थानहरू]] a8ncc2jke4n5cgvcjvziv6bokmp82nj 0 16625 1354739 1310920 2026-05-09T04:56:58Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354739 wikitext text/x-wiki {{हिन्दुधर्म}} स्मृतिको अर्थ हो स्मरण योग्य । [[वेद]]मा निहित आचार–विचार–पद्धतिहरू सम्झेर मनु आदि महर्षिहरूले स्मृति नामले चिनिने धर्मशास्त्र रचेका छन्् । वैदिक सिद्धान्तको व्याख्या सरल लौकिक संस्कृत भाषामा प्रस्तुत गर्ने हुदा स्मृतिहरू वैदिक धर्मका व्याख्याता ग्रन्थहरू हुन् । यही कुरा महाकवि कालिदासले प्रस्ट्याएका छन् ।<ref>{{cite book|last1=पन्थी|first1=टीकाराम|title=सांस्कृतिक संवीक्षण|date=वि.सं. २०६५|publisher=विश्व हिन्दु महासङ्घ|location=रुपन्देही|page=१००}}</ref> [[नारद स्मृति|नारदस्मृति]]मा भनिएंको छ– वार्ता र दण्डनीतिको विवेकशील प्रयोग गर्ने राज्य व्यवस्थामा जनता सुखी र सम्पन्न हुन्छन् ।<ref>नारद–स्मृति, अनु. राम कुमार वर्मा शास्त्री, (मेरठ : डायनेमिक पब्लिकेशन्स, मिति नलेखिएको) ४.१८.६१ ।</ref> नारदले रचना गरेको यो ग्रन्थ विश्वको सर्वाधिक प्राचीन लिखित कानुनको उदाहरण मानिन्छ । राजा [[जयस्थिति मल्ल]]ले गरेको नेवारी यसको अनुवाद समेत विश्वमा सबभन्दा पुरानो लिखित विधानको उदाहरण हो ।<ref>प्रकाश वस्ती, कानुन निर्माण, विश्वमै अगाडि, (काठमाडौ“ : हिमाल, पूर्णांक १०८, वि.सं. २०६०)</ref> स्मृतिहरु वेद जस्तो अकाट्य र अनुल्लङ्घ्य मानिंदैन । किनभने स्मृतिहरूमा निरन्तर संशोधन हुने गरेका छन् । स्मृतिहरुमध्ये [[मनुस्मृति]] निकै महत्त्वपूर्ण र पुरानो हो तर यसलाई सर्वमान्य नमानेर नै अन्य स्मृतिहरूको रचना गरिएको छ । डा. टीकाराम पन्गीले शंख र लिखितका स्मृतिहरूको उद्दरण दिंदै भनेका छन् यी स्मृतिहरु रापती नदीको किनारमा लेखिएका हुन् ।<ref>{{cite book|last1=पन्थी|first1=टीकाराम|title=सांस्कृतिक संवीक्षण|date=वि.सं. २०६५|publisher=विश्व हिन्दु महासङ्घ|location=रुपन्देही|page=१००}}</ref> [[आचार्य चण्डेश्वर]]को राजनीतिरत्नकर यिनै स्मृतिहरूमा आधारित रहेर रचना गरिएको ग्रन्थ हो । <ref>{{cite book|last1=ज्ञवाली|first1=बाबु राम|title=कौटिल्य र शुक्रको राजनीतिक अर्थशास्त्र|date=२०१२|publisher=ज्ञानज्योति प्रकाशन|location=रुपन्देही नेपाल|isbn=978-9937-2-7362-6|pages=२}}</ref> मनुले श्रुति तथा स्मृति महत्तालाई समान मानेकाछन्। गौतम ऋषिले पनि यही भनेकाछनः ‘वेदो धर्ममूल तद्धिदां च स्मृतिशीले। हरदत्तले गौतमको व्खाख्या गर्दै भनेकाछन् : स्मृतिको अभिप्राय हुन्छ मनुस्मृतिसित। परन्तु उनको यो व्याख्या उचित भएन किनभनें स्मृति र शील यी शब्दहरूको प्रयोग स्रोतका रूपमा गरिएकोछ, कुनै विशिष्ट स्मृति ग्रन्थ वा शीलको निम्ति होइन। स्मृतिको अभिप्राय हो वेदविदहरूको स्मरण शक्तिमा परेका ती रूढि र परम्पराहरू जसको उल्लेख वैदिक साहित्यमा गरिएकै छैन तथा शीलको अभिप्राय हुन्छ ती विद्वानहरूको व्यवहार तथा आचारमा देखापर्ने प्रमाणहरूसित। र पनि आपस्तम्बले आफ्नो धर्म-सूत्रको प्रारम्भमा नैं भनेकाछन् ‘धर्मज्ञसमयः प्रमाणं वेदाश्च’। अर्थ र धर्मको फल बताउने सन्दर्भमा पुराणहरूले पनि स्मृतिकै अनुसरण गर्दछन् । यसै कारण प्रत्येक संस्कार, पर्व, यज्ञादि कर्महरूमा संकल्प गर्दा श्रुतिस्मृतिपुराणोक्तफलप्रीत्यर्थम् भन्ने गरिन्छ । <ref>{{cite book|last1=पन्थी|first1=टीकाराम|title=सांस्कृतिक संवीक्षण|date=वि.सं. २०६५|publisher=विश्व हिन्दु महासङ्घ|location=रुपन्देही|page=७०}}</ref> स्मृतिहरूको रचना वेदहरूको रचनाको धेरै पछि लगभग ५०० ईसा पूर्वमा भएको हो। छैंटौं शताब्दी ई.पू.भन्दा पहिला सामाजिक धर्म वेद एवं वैदिक-कालीन व्यवहार तथा परम्पराहरूमाथि आधारित थियो। आपस्तम्ब धर्म-सूत्रको प्रारम्भमा भनिएकोछ कि यसका नियम समयाचारिक धर्मका आधारमा आधारित छन्। समयाचारिक धर्मको अभिप्राय हो सामाजिक परम्परा। सबै सामाजिक परम्पराको महत्त्व यसकारण थियो कि धर्मशास्त्रहरूको रचना लगभग १००० ई.पू.भन्दा पछि भएको हो। पछि शिष्टहरूको स्मृतिमा परेका परम्परागत व्यवहारहरूको सङ्कलन स्मृति ग्रन्थहरूमा ऋषिहरूद्वारा गरियो। यसको मान्यता समाजमा यसकारण स्वीकार गरियो कि जुन कुराहरू त्यसबेलासम्म लिखित थिएनन् केवल परम्परामा नै त्यसको स्वरूप जीवित थियो, अब भनें लिखित रूपमा सामुन्ने आयो। शिष्टहरूको स्मृतिहरूबाट संकलित यी परम्पराहरूका पुस्तकीकृत स्वरूपको नाम स्मृति राखियो। पछि गएर स्मृतिको क्षेत्र व्यापक भयो। यसको सीमामा विभिन्न धार्मिक ग्रन्थहरू—[[श्रीमद्भगवद गीता|गीता]], [[महाभारत]], [[विष्णुसहस्रनाम]]को पनि गणना हुन थाल्यो। शंकराचार्यले यी सबै ग्रन्थहरूलाई स्मृति भनेर मानेकाछन्। स्मृतिको भाषा सरल थियो, नियम समयानुसार थियो तथा नवीन परिस्थितिहरूलाई ध्यान राखेर रचिएको थियो। अतः यी अधिक जनग्राह्य तथा समाजको अनुकूल बने। र पनि श्रुतिको महत्ता यी ग्रन्थको अपेक्षा अत्यधिक स्वीकार गरियो। परन्तु पछि गएर यिनीहरूको बीच संधि स्थापित गर्नका निम्ति वृहस्पतिले भने: श्रुति र स्मृति मनुष्यका दुइ नेत्र हुन्। यदि एउटलाई मात्र महत्त्व दिएमा मानिस कानो हुन्छ। अत्रिले ता यहाँसम्म ठोकुवा गरे कि यदि कोई वेदमा पूर्ण पारंगत छ र स्मृतिलाई घृणाको दृष्टिले हेर्छ भनें एक्काइस पल्ट पशु योनिमा उसको जन्म हुनेछ। वृहस्पति र अत्रिको कथनबाट यो स्पष्ट हुन्छ कि वेदको समान स्मृतिको पनि महत्ता अब स्वीकार गरियो। पछि गएर सामाजिक चलनमा श्रुतिभन्दा अधिक महत्त्व स्मृतिलाई दिइयो जसरी दत्तक पुत्रको परम्पराको वेदमा विरोध छ त्यहीं स्मृतिहरूमा यसको स्वीकृति दिएकोछ। यसै प्रकार पञ्चमहायज्ञ श्रुतिहरूको रचना कालको अपेक्षा स्मृतिहरूको रचना कालमा व्यापक भयो। वेदहरूका अनुसार झंझावातमा, अतिथिहरूको आगमनमा, पूर्णिमाको दिनमा छात्रहरूले स्वाध्याय गर्नुपर्छ किनभनें यी दिनहरूमा सस्वर पाठ गर्न मनाही थियो। परन्तु स्मृतिहरूले यी दिनहरूमा स्वाध्याय पनि बन्द गराइदिए। शूद्रहरूको सम्बन्धमा श्रुतिको यो स्पष्ट निर्णय छ कि तिनले मोक्ष प्राप्त गर्न सक्तैनन् परन्तु उपनिषदहरूले शूद्रहरूमाथिको यो बन्धन हटाइ दिए एवं तिनको मोक्ष प्राप्तिको मान्यता स्वीकार गरे। यी सबै तथ्य सिद्ध गर्दछन् कि श्रुतिको निर्धारित परम्पराहरूमाथि स्मृतिहरूको विरोधी परम्पराहरूलाई पछि गएर सामाजिक मान्यता प्राप्त भयो। स्मृतिहरूको यस महत्ताको कारण बताउँदै मारीचिले भनेकाछन् कि स्मृतिहरूका जो वचन निरर्थक अथवा श्रुति विरोधी छैनन् ती श्रुतिका प्रारूप हुन्। वेद वचन रहस्मय तथा छरिएका छन् जसलाई सुविधामा स्मृतिहरूमा स्पष्ट गरिएकोछ। स्मृति वाक्य परम्पराहरूमाथि आधारित छन् अतः यिनकालागी वैदिक प्रमाणको आवश्यकता छैन। यिनको वेदगत प्रामाणिकता स्वतः स्वीकार्य छ। वैदिक भाषा जनमानसलाई अधिक कठिन हुन थाल्यो, जबकि स्मृतिहरू लौकिक संस्कृतमा लेखिएका थिए जसलाई समाजले सरलतासित बुझ्नसक्थ्यो तथा सामाजिक व्यवस्थाको अनुरूप सिद्धांतप्रतिपादित गर्दथे। स्मृति लेखकहरूलाई पनि वैदिक महर्षिहरूकै जस्तो समाजले गरिमा प्रदान गरेको। वैदिक र स्मृति कालका बीच व्यवहार तथा परिस्थितिको परिवर्तन एवं विभिन्न आर्थिक कारणहरू र नवीन विचारहरूको समागमले स्मृतिलाई श्रुतिको अपेक्षा प्राथमिकता मिल्यो। यसको कारण यो पनि बताइन्छ कि समाज शास्त्रीय मान्यताको पक्षमा थियो। यी सब कारणहरूले श्रुतिको मान्यतालाई स्मृतिहरूको मान्यताको सम्मुख ५०० ईसा पूर्वदेखि महत्त्वहीन समझिन थालियो। ==मुख्य स्मृतिहरू == मुख्य स्मृतिहरु २८ वटा बताइउका छन् । जसमा निम्नलिखित बडी प्रचलित छन् । * १. [[मनुस्मृति|मनुस्मृति,]] * २. [[नारद स्मृति|नारदस्मृति]], * ३.[[बौधायन गोत्र|बौधायन स्मृति]], * ३. गौतम धर्मसूत्र, * ४. [[याज्ञवल्क्य|याज्ञवल्क्यस्मृति]], * ५. [[शंखलिखित स्मृति]], * ५.[[व्यास]] स्मृति, * ६. [[वशिष्ठ|वशिष्ठस्मृति]], * ७. [[विष्णुस्मृति]] * ८.[[ भैरवस्मृति]] ==याद गर्ने विधि== यो सुनिश्चित गर्नका लागि भारतका प्राचीन ग्रन्थ एक पीढीदेखि दोस्रो पीढीमा मूल रूपमा हस्तान्तरित भैरहे, प्राचीन भारतीयहरूले धेरै मेहनत गरे। उदाहरणको निम्ति वेदहरूलाई याद गर्नका लागि करीव एघार तरिकाद्वारा तिनको पाठ गर्ने प्रथा थियो। याद गर्नका निम्ति पाठका केही प्रमुख विधिहरू यस प्रकार थिए- ; जटा-पाठ ; ध्वजा-पाठ ; घन-पाठ ==बाहिरका लिङ्कहरू== *[http://unlimitedmemory.tripod.com/id23.html स्मृति-सहायक (न्युमोनिक्स)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111116165259/http://unlimitedmemory.tripod.com/id23.html |date=2011-11-16 }} {{सन्दर्भ}} mfv0jirxnq03m3qywgtxzjif0201ypy 0 27753 1354743 1277131 2026-05-09T05:36:31Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354743 wikitext text/x-wiki '''हुलाक टिकट''' हुलाक कार्यालय, हुलाक प्रशासन वा अन्य अधिकृत बिक्रेताहरूले हुलाक (पत्र सार्न, आश्वासन दिन वा दर्ता गर्नमा लाग्ने खर्च) तिर्ने ग्राहकहरूलाई जारी गरेको कागजको एक सानो टुक्रा हो। हुलाक बस्तुमा लाग्ने हुलाक महसुल वा अरु कुनै दस्तुर वा रकम असुल गर्न प्रचलनमा ल्याएको टिकटलाई हुलाक टिकट भनिन्छ।<ref name=हुलाक/> कुनै पनि पत्र वा ठेगानाको छेउमा टिकट टाँसेका हुन्छ। हुलाक प्रणालीले उक्त वस्तुलाई प्रशोधन गर्छ, जहाँ हुलाक प्रणालीको पुनः प्रयोग हुन नदिन हुलाक टिकटमा र यसको देब्रे र दायाँ दुवैतिर हुलाकको मिति र सुरुवात सङ्केत गर्ने आधुनिक प्रयोगमा पोस्टमार्क वा रद्द गरिएको चिह्न प्रयोग गरिन्छ। त्यसपछि त्यो वस्तु त्यसको ठेगानामा पुर्‍याइन्छ। नेपालमा यसको प्रचलन वि.सं १९३८ देखि हुँदै आएको छ। <ref name=हुलाक>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=हुलाक टिकट व्यवस्थापन|युआरएल=http://oagnep.gov.np/old/downloadfile/22_HulakTiket_1303886014.pdf|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ मार्च २०२२}}</ref> [[File:1881 Nepal first issue on cover.jpg|thumb|upright=1.35|नेपालको पहिलो हुलाक टिकटक, वि.सं १९३७]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{commons category|Stamps|हुलाक टिकट}} * [http://www.stampnews.com हुलाक सम्बन्धित समाचार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118211425/http://www.stampnews.com/ |date=2018-01-18 }} — विश्वभरबाट नयाँ हुलाक टिकट विषयहरूमा अद्यावधिक उपलब्ध जानकारी * [http://www.sammler.com/stamps/history.htm हुलाक टिकट र टिकट सङ्कलनको इतिहास] * [http://www.oldstampcollecting.com पहिलो हुलाक टिकट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200806103903/http://www.oldstampcollecting.com/ |date=2020-08-06 }} * [https://stamphelper.com/a-brief-history-of-stamps/ हुलाकको संक्षिप्त इतिहास] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220318101516/https://stamphelper.com/a-brief-history-of-stamps/ |date=2022-03-18 }} [[श्रेणी:कागजी उत्पादनहरू]] [[श्रेणी:हुलाक टिकट| ]] [[श्रेणी:हुलाकी प्रणाली]] [[श्रेणी:बेलायती आविष्कार]] m6qkcj7fo8fapn38y8vwonpj8loq67n 0 37458 1354767 1308146 2026-05-09T10:46:17Z Bishaldev100 28807 1354767 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=अक्टोबर २०११}} [[आरन]]/चुल्हो/अगेनाको भुङ्ग्रोमा रहेको आगोको फिलिङ्गो चलाउन या तातो कुरा जसलाई हातले छुन सकिन्न त्यसलाई चलाउन यस औजारको प्रयोग गरिन्छ। [[श्रेणी:भाँडाकुँडा]] [[श्रेणी:पाककला]] {{stub}} frxzajrw15v891qp8xwth0zefpt774f 1354773 1354767 2026-05-09T11:12:36Z Bishaldev100 28807 1354773 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=अक्टोबर २०११}} [[आरन]]/चुल्हो/अगेनाको भुङ्ग्रोमा रहेको आगोको फिलिङ्गो चलाउन या तातो कुरा जसलाई हातले छुन सकिन्न त्यसलाई चलाउन यस औजारको प्रयोग गरिन्छ। [[श्रेणी:भाँडाकुँडा]] [[श्रेणी:पाककला]] [[श्रेणी:औजार]] {{stub}} cacec3umq0j4tuvqc2gfonnd1roud0x 10 42980 1354754 1354477 2026-05-09T09:17:51Z Bishaldev100 28807 1354754 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = सानो पेरियोडिक तालिका | title = [[पेरियोडिक तालिका]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | above = | listclass = wraplinks | list1 = {{{!}} style="table-layout:fixed; width:100%;" aria-describedby="periodic-table-legend" {{!}}- {{!}} style="line-height:100%;" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[अल्काली धातु|1]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[अल्कालाइन अर्थ धातु|2]] {{!}} colspan="14" {{!}} ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 3 element|3]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 4 element|4]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 5 element|5]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 6 element|6]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 7 element|7]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 8 element|8]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 9 element|9]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 10 element|10]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 11 element|11]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Group 12 element|12]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Boron group|13]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Carbon group|14]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Pnictogen|15]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[Chalcogen|16]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[ह्यालोजन|17]] ! scope="col" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[नोबल ग्यास|18]] {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[पिरियड १ का तत्व|1]] {{!}}{{Element cell/navbox|1|हाइड्रोजन|H||Gas|s-block}} {{!}} colspan="30" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|2|हिलियम|He||Gas|s-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[पिरियड २ का तत्व|2]] {{!}}{{Element cell/navbox|3|लिथियम|Li||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|4|बेरिलियम|Be||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|5|बोरोन|B||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|6|कार्बन|C||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|7|नाइट्रोजन|N||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|8|अक्सिजन|O||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|9|फ्लोरिन|F||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|10|नियोन|Ne||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[पिरियड ३ का तत्व|3]] {{!}}{{Element cell/navbox|11|सोडियम|Na||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|12|म्याग्नेसियम|Mg||Solid|s-block}} {{!}} colspan="24" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|13|एल्युमिनियम|Al||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|14|सिलिकन|Si||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|15|फोस्फरस|P||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|16|सल्फर |S||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|17|क्लोरिन|Cl||Gas|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|18|आर्गन|Ar||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[पिरियड ४ का तत्व|4]] {{!}}{{Element cell/navbox|19|पोटासियम|K||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|20|क्याल्सियम|Ca||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|21|स्क्यान्डियम |Sc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|22|टाइटानियम|Ti||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|23|भेनेडियम|V||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|24|क्रोमियम|Cr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|25|म्याङ्गनिज|Mn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|26|फलाम|Fe||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|27|कोबल्ट|Co||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|28|निकेल|Ni||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|29|तामा|Cu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|30|जस्ता|Zn||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|31|ग्यालियम|Ga||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|32|जर्मेनियम|Ge||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|33|आर्सेनिक |As||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|34|सेलेनियम|Se||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|35|ब्रोमिन|Br||Liquid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|36|क्रिप्टन|Kr||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[पिरियड ५ का तत्व|5]] {{!}}{{Element cell/navbox|37|रुबिडियम|Rb||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|38| स्ट्रन्सियम|Sr||Solid|s-block}} {{!}}colspan="14" {{!}} {{!}}{{Element cell/navbox|39|इट्रियम|Y||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|40|जर्कोनियम|Zr||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|41|नियोबियम|Nb||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|42|मलिब्डेनम|Mo||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|43|टेक्निसियम|Tc||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|44|रुथेनियम|Ru||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|45|रोडियम|Rh||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|46|प्यालेडियम|Pd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|47|चाँदी|Ag||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|48|क्याड्मियम|Cd||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|49|इन्डियम|In||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|50|Tin|Sn||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|51|एन्टिमोनी|Sb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|52|टेलुरियम|Te||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|53|आयोडिन|I||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|54|जेनन|Xe||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[पिरियड ६ का तत्व|6]] {{!}}{{Element cell/navbox|55|सिजियम|Cs||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|56|बेरियम|Ba||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|57|ल्यान्थनम|La||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|58|सिरियम|Ce||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|59|प्रेजियोडिमियम|Pr||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|60|नियोडिमियम|Nd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|61|प्रोमिथियम|Pm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|62|समेरियम|Sm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|63|युरोपियम|Eu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|64|ग्याडोलिनियम|Gd||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|65|टर्बियम|Tb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|66|डिस्प्रोजियम|Dy||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|67|होल्मियम|Ho||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|68|Erbium|Er||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|69|Thulium|Tm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|70|Ytterbium|Yb||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|71|Lutetium|Lu||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|72|Hafnium|Hf||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|73|Tantalum|Ta||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|74|Tungsten|W||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|75|Rhenium|Re||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|76|Osmium|Os||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|77|Iridium|Ir||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|78|Platinum|Pt||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|79|सुन |Au||Solid|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|80|पारो|Hg||Liquid|d-block|link=पारो}} {{!}}{{Element cell/navbox|81|थ्यालियम|Tl||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|82|सिसा|Pb||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|83|बिस्मथ|Bi||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|84|Polonium|Po||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|85|Astatine|At||Solid|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|86|रेडन|Rn||Gas|p-block}} {{!}}- ! scope="row" style=" font-weight:normal;" {{!}} [[पिरियड ७ का तत्व|7]] {{!}}{{Element cell/navbox|87|फ्रान्सियम|Fr||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|88|रेडियम|Ra||Solid|s-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|89|एक्टिनियम|Ac||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|90|थोरियम|Th||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|91|प्रोट्याक्टिनियम|Pa||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|92|युरेनियम|U||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|93|नेप्ट्युनियम|Np||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|94|प्लुटोनियम |Pu||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|95|Americium|Am||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|96|क्युरियम|Cm||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|97|Berkelium|Bk||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|98|Californium|Cf||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|99|Einsteinium|Es||Solid|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|100|Fermium|Fm||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|101|Mendelevium|Md||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|102|नोबेलियम|No||unknown phase|f-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|103|लरेन्सियम|Lr||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|104|रदर्फोर्डियम|Rf||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|105|Dubnium|Db||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|106|Seaborgium|Sg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|107|बोरियम|Bh||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|108|ह्यासियम|Hs||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|109|Meitnerium|Mt||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|110|Darmstadtium|Ds||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|111|Roentgenium|Rg||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|112|Copernicium|Cn||unknown phase|d-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|113|Nihonium|Nh||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|114|Flerovium|Fl||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|115|Moscovium|Mc||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|116|Livermorium|Lv||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|117|Tennessine|Ts||unknown phase|p-block}} {{!}}{{Element cell/navbox|118|Oganesson|Og||unknown phase|p-block}} {{!}}} | list2 = {{periodic table legend|theme1=Block|unknown1=no|style= margin:0;}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 4o62nlmgah6gu23jvzotbjjdye758pr 0 47398 1354726 1354588 2026-05-09T02:12:42Z ~2026-27787-78 78522 1354726 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = महेन्द्र विक्रम शाह | native_name = | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | smallimage = | alt = | caption = | order = | office4 = [[भारतको लागि नेपाली राजदुत]] | status4 = | term_start4 = १९५४ | term_end4 = १९५४ | monarch4 = राजा त्रिभुवन | primeminister4 = | predecessor4 = [[विजय शमशेर]] | successor4 = [[दमन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|दमन शमशेर जबरा]] | president4 = | pronunciation = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = |occupation = राजनीति | resting_place = | citizenship = नेपाली | nationality = | spouse = माया देवी शाह<ref name=":0" /> | relations = | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = | father = }} '''महेन्द्र विक्रम शाह''' नेपालका विद्वान व्यक्ति तथा पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]को २००८ मंसीर १ गतेको मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=श्री मातृका प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168 |access-date=2026-05-08 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=मन्त्रिमण्डल बैठकको निर्णय तथा कार्यविभाज गरिएको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2171 |access-date=2026-05-08 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> == राजनीति प्रवेश == वि.स. २००३ साल कार्तिक १५ गते अखिल भारतीय नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको अधिवेशन भयो । त्यसको संयोजक हुनुहुन्थ्यो वि.पी. कोईराला । वि.स. २००९ साल श्रावण १ मा नेपाल प्रजातन्त्र कांग्रेसको महाधिवेशबाट महेन्द्र विक्रम शाह सभापति हुनु भयो । दुबै पार्टी एकिरण पश्चात [[नेपाली कांग्रेस]] गठन भयो ।  वि.स. २००६ चैत्र २७ गते कलकत्तामा (पहिलो महाधिवेशन) भयो । महाधिवेशनबाट [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृका प्रसाद कोईराला]] सभापति र महेन्द्र विक्रम शाह महामन्त्री हुनुभयो । वि.स. २००९ जेष्ठमा जनकपुरमा दोस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|वि.पी. कोईराला]] सभापति र धनमान सिंह परियार र राजेश्वरी प्रसाद उपाध्याय हुनु भयो । त्यस्तै बीरगंजमा वि.स. २०१२ माघमा तेस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शम्सेर]] सभापति हुनु भयो भने [[विश्वबन्धु थापा]] र [[तुलसी गिरी]] महामन्त्री बन्नु भयो । ==भारतको लागि नेपाली राजदुत== {{main|भारतको लागि नेपाली राजदुत}} शाहको भारतीय प्रधानमन्त्री नेहरुलगायत राजनीतिक नेतासँग निकट सम्बन्ध थियो। भारतमा राणाहरू मात्र राजदूत हुने परम्परा तोड्न उनलाई राजदूत बनाइएको थियो। २०१२ सालमा भारतबाट महेन्द्रविक्रम शाहलाई फिर्ता बोलाउनुको पछाडि भारतले दिँदै आएको बाणिज्यको कोटासम्बन्धी विवादले काम गरेको थियो । तर, तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]सँग निकट मानिने शाहलाई उनी पदबाट हटेपछि त्यही कारणले फिर्ता बोलाएको भनिन्छ ।<ref>[http://pahilonews.com/news-post/%E0%A5%AE%E0%A5%A8-%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A5%A7-%E0%A4%B8%E0%A4%AF-%E0%A5%AC%E0%A5%AD-%E0%A4%B0/ ८२ वर्षमा नेपालका १ सय ८७ राजदूत, यस्तो छ नालीबेली]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == वैवाहिक जीवन == जीवनसाथी: माया देवी शाह<ref name=":0">{{Cite web |title=Engaging Saga of A Pioneering Woman |url=https://risingnepaldaily.com/news/24082 |access-date=2026-05-08 |website=GorakhaPatra}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत]] {{stub}} rd8inuappcpatcor24gnmzl08b965a9 0 47420 1354738 1333350 2026-05-09T04:26:52Z Bishaldev100 28807 1354738 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = अनिरुद्र प्रसाद सिंह | native_name = <!--The person's name in their own language, if different.--> | native_name_lang = <!--ISO 639-1 code, e.g., "fr" for French. If more than one, use {{lang}} in |native_name= instead.--> | honorific_suffix = | image = Anirudra Prasad Singh.jpg | image_size = | image_upright = | smallimage = <!--If this is specified, "image" should not be.--> | alt = | caption = | order = | office = [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदालत]]को प्रधान न्यायाधीश | status = <!--If this is specified, overrides Incumbent.--> | term_start = वि.सं. २०१३ जेठ ०८ | term_end = वि.सं. २०१६ असाढ १५ <ref>[http://www.supremecourt.gov.np/web/index.php/excjs पूर्व प्रधान न्यायाधीशहरू] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181205061554/http://supremecourt.gov.np/web/index.php/excjs |date=2018-12-05 }}</ref> | alongside = <!--For two or more people serving in the same position from the same district. (e.g. United States Senators.)--> | monarch = राजा महेन्द्र | majority = | predecessor = श्री [[हरिप्रसाद प्रधान]] | successor = श्री [[हरिप्रसाद प्रधान]] | order = | office1 = पाल्पाको बडाहाकिम | status1 = <!--If this is specified, overrides Incumbent.--> | term_start1 = वि.सं. २०१० | term_end1 = वि.सं. २०११ | alongside1 = | monarch1 = राजा | predecessor1 = तारकबहादुर शाह | successor1 = थिरबहादुर मल्ल | order2 = | office2 =[[लोक सेवा आयोग (नेपाल)|लोकसेवा आयोग]] अध्यक्ष | status2 = <!--If this is specified, overrides Incumbent.--> | term_start2 = वि.सं. २०१६ | term_end2 = वि.सं. २०१७ | alongside = <!--For two or more people serving in the same position from the same district. (e.g. United States Senators.)--> | monarch2 = राजा महेन्द्र | majority2 = | predecessor2 = [[भगवतिप्रसाद सिंह|श्री भगवतीप्रसाद सिंह]] | successor2 = श्री केशर बहादुर केसी | prior_term2 = | order3 = माननीय प्रमुख आयुक्त <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | office3 = अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल | term_start3 = वि.सं. २०३४ पौष १३ <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | term_end3 = वि.सं. २०४२ बैशाख ३०<!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | alongside3 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | monarch3 = राजा बिरेन्द्र<!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | predecessor3 = ओहोदा स्थापित | successor3 = [[बासुदेव शर्मा]]<ref>[http://ciaa.gov.np/np/links/commissioners-till-date.html पूर्व प्रमुख आयुक्तज्यूहरु] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031123812/http://ciaa.gov.np/np/links/commissioners-till-date.html |date=2018-10-31 }}</ref> |nickname = |birth_name = वि.सं. १९७६ माघ २०<ref>[http://supremecourt.gov.np/web/assets/downloads/press/press20200916.pdf सर्वोच्च अदालतको प्रेस विज्ञप्ति] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928215056/http://supremecourt.gov.np/web/assets/downloads/press/press20200916.pdf |date=2020-09-28 }}</ref> |birth_date = सप्तरी |birth_place = |death_date = वि.सं. २०७७ भाद्र ३० |residence = |alma_mater = |years_active = |occupation = [[अधिवक्ता]], प्रशासक |known_for = |nationality = [[नेपाली]] |religion = |spouse = |relatives = |awards = |website = }} '''[[अनिरुद्रप्रसाद सिंह|अनिरुद्र प्रसाद सिंह]]''' नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी [[टङ्कप्रसाद आचार्य|टंङ्कप्रसाद आचार्य]]को मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री (कानुन तथा संसदीय प्रबन्ध मन्त्री) भएका थिए। उनी [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]]का प्रथम आयुक्त हुन। र [[लोक सेवा आयोग (नेपाल)]]का प्रथम अध्यक्ष समेत हुन । उनले [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदालत]]को दोश्रो प्रधान न्यायाधीस भएर सेवा समेत गरे । वि.सं. २०१३ सालमा प्रधान न्यायालयललाई सर्वोच्च अदालत भनी नामाकरण गरियो । अनिरुद्र प्रसाद सिंह यसरी निर्माण भएको सर्वोच्च अदालतको पहिलो न्यायाधीश तर नेपालको इतिहासमा न्यायालयको चौथो प्रधान न्यायाधीशका रुपमा नियुक्त हुनु भयो । सिंह पहिलो [[मधेशी]] प्रधानन्यायाधीश हुनुका साथै नेपालमा सबैभन्दा कम उमेरमा प्रधानन्यायाधीश हुने व्यक्ति पनि हुन् । २०१३ जेठ ८ गते नियुक्त भएका सिंहको उमेर त्यतिबेला ३४ वर्ष मात्र थियो । सिंह राजाको आदेशानुसार न्यायालयलाई चलाए । सिंहले सर्वोच्च अदालतमा कडा प्रशासकको रूपमा भूमिका निर्वाह गरे । उनकै कार्यकालमा २०१५ फागुनमा [[नेपाल कानुन पत्रिका|नेपाल कानून पत्रिका]]को प्रकासनको सुरुवात भएको थियो ।<ref>[http://nkp.gov.np/browse_monthly/?Submit=Yes&year=2015 नेपाल कानून पत्रिका] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200629235640/http://nkp.gov.np/browse_monthly/?Submit=Yes&year=2015 |date=2020-06-29 }}</ref> सर्वोच्च अदालतका कर्मचारीले मधेसी मूलका व्यक्तिलाई हेप्ने प्रवृत्ति देखेपछि कर्मचारीलाई कडा फटकार लगाएको र त्यहाँबाट यो देशमा मधेशी पनि नेपालकै मानिस नै हो भन्ने कुराको काठमाडौंमा पहिलो पटक अनुभुति भएको थियो ।<ref>[http://lokaantar.com/samachar/55379 सर्वोच्चमा पाँचौं मधेशी प्रधानन्यायाधीश, अनिरुद्रप्रसाददेखि ओमप्रकाशसम्म]</ref> सिंहले आफूले सुविधामा प्राप्त गरेको गाडी दाइजोस्वरूप ज्वाइँलाई दिएका थिए। पछि यो कुरा राजा महेन्द्रले थाहा पाए । निजी प्रयोजन र सुविधामा प्राप्त उक्त गाडी दाइजोस्वरूप दिएको र दरबारलाई जानकारीसम्म नगराएको भनेर राजा महेन्द्रले सिंहको व्यक्तिगत फाइल झिकाइ सीधै रातो कलमले गुणन चिह्न नै लगाइदिए। यस घटनापछि राजा महेन्द्रले सिंहलाई कहिल्यै ‘गुड लिस्ट’मा राखेनन् ।<ref>{{Cite web |title=[स्मरण] कोही नजिक, कोही निषेध |url=http://nepalmag.com.np/memoir/2017/09/20/20170920190710 |access-date=2026-05-09 |website=nepalmag.com.np |language=English}}</ref> ==सरकारी सेवा== १४ मंसिर ००२ मा पद्मशमशेरले आफू श्री ३ बनेलगत्तै मुलुकमा विद्यमान समस्या बुझ्ने र तिनको समाधान के कसरी गर्न सकिन्छ भन्ने उद्देश्यले सिंहदरबारमा एक बन्दोबस्ती भेला गरेका थिए । महाराज भएको उपलक्ष्यमा उनले व्यक्त गरेको ‘मैले आफूलाई राष्ट्रको एक नोकर सम्झेको छु’ भन्ने भनाइ निकै चर्चित पनि भएको थियो । त्यतिबेला मुलुकभरका ३१ जिल्लाका चार–चार जना प्रतिनिधिलाई त्यसरी काठमाडौँ बोलाइएको थियो, बडाहाकिमको सिफारिसमा । यही भेलाका लागि सप्तरीका तत्कालीन बडाहाकिमले राजविराजमा जमघट गरेर सिंह लगायत चारजनालाई छानेका थिए । त्रिपुरेश्वरको धर्मशाला (हाल जंगबहादुरको श्राद्धस्थल)मा १ सय २४ सहभागी प्रतिनिधि र तिनका सहयोगीहरूलाई बस्ने व्यवस्था मिलाइएको थियो । ३६ दिन चलेको त्यस भेलाका लागि दिनहुँजसो त्रिपुरेश्वरबाट प्रतिनिधिहरू बिहान १० बजे सिंहदरबार पुग्थे। २६७औँ दिनमा उनको पालो आएपछि भने, ‘गाउँघरमा दाल–भात–तरकारी, जीउ–धन सरकारी भन्ने अवस्था छ । गाउँको विकास नभई मुलुकको विकास सम्भव छैन । तसर्थ, शिक्षा, स्वास्थ्य, यातायातजस्ता क्षेत्रमा विशेष कार्यक्रम ल्याउनुपर्‍यो । विकासका साथै शान्ति सुरक्षाको क्षेत्रमा पनि सरकारको ध्यान जानुपर्‍यो ।’ उनले यति कुरा गरिसक्दा नसक्दै मानिसहरू चुपचाप भए । सियो खसे पनि आवाज आउँछ कि जस्तो भयो । उनले आफूले गाउँघरमा देखेका समस्या मात्र त्यहाँ उल्लेख गरेको थिए। त्यतिबेला मानिसहरू देखेका र लागेका कुरा भन्न हिचकिचाउने भएकाले त्यही कुरा पनि ठूलो लाग्यो होला । बोलेर आफ्नो सिटमा बस्छु त भेलामा सहभागीहरूले क्वारक्वार्ती उनलाई नै हेरिरहेका थिए । किनभने, मनमा लागेका कुरा मनमै दबाएर बनावटी कुरा गर्ने समय थियो त्यो । तैपनि, त्यो घटनाबाट के बुझिन्थ्यो भने हाम्रा राजा–महाराजाले त्यतिबेला पनि जनताका प्रतिनिधिका कुरा सुन्ने प्रचलन बसालेका थिए । तर, त्यसरी आउने प्रतिनिधि चाकरी र चाप्लुसीबाट मुक्त हुन नसक्दा जनताका वास्तविक समस्या शासकहरूसम्म पुग्न सकेका थिएनन् । यसैबीच, उनका आमाको निधनको खबर पाएपछि उनी त्यो भेला छोडेर २८औँ दिनमा सप्तरी फर्किएँ । श्री ३ पद्मशमशेर र चिफसाहेबले समापन मन्तव्य दिएर बन्दोबस्तीसभा ३६औँ दिन सम्पन्न भएको कुरा उनले सप्तरीमै थाहा पाएँ । सभा सम्पन्न भएको करिब एक महिनामा उनको नाममा सप्तरीस्थित घरमै चिट्ठी पुग्यो, ‘तुरुन्तै काठमाडौँ आई श्री ३ महाराजको हजुरमा हाजिर हुनू ।’<ref>{{Cite web |title=[स्मरण] सिंहदरबारको त्यो बन्दोबस्ती भेला |url=http://nepalmag.com.np/memoir/2016/12/23/20161223141101 |access-date=2025-12-07 |website=nepalmag.com.np |language=English}}</ref> सप्तरीबाट फेरि काठमाडौँ आउनुपर्ने भएकाले उनको मनमा अनेक कुरा खेले । "सिंहदरबारको त्यो बन्दोबस्ती भेलामा बोलेका कुरालाई लिएर मनमा केही आशंका पनि उब्जिएका थिए । कतै त्यही कुराले मलाई अप्ठ्यारो पार्ने त होइन ? आखिर मैले नचाहिने र नभएको कुरा त केही बोलेको थिइनँ । आफूले देखेभोगेकै कुरा गरेको थिएँ । तराईका जनताले भोग्नुपरेको यथार्थ बताउँदा म प्रताडित हुनुपरेछ भने केही बात छैन भन्ने पनि लाग्यो । अर्को मनले भन्थ्यो, अब पद्मशमशेरको दरबारमा बन्दी बन्नुपर्ने हो कि यातना दिएर छोडिने हो ?" उनी काठमाडौँ आएर श्री ३ महाराज पद्मशमशेरका हजुरिया जनरल सरदार सोमशमशेरलाई भेटेर आफू आउनुको कारण बताए। उनले सिंहलाई विशालनगरस्थित पद्मशमशेर महाराज बसिरहेको वसन्त दरबारमा लिएर गए । पद्मशमशेरले धेरै केही कुरा गरेनन् । सामान्य सोधपुछ गरे र विषय प्रवेश गरिहाले । ‘पढेलेखेका र आफ्नो गाउँबारे धेरै कुरा बुझेका रहेछौ । गाउँमै गएर केही काम गरेर देखाऊ। सरकारको भलो चिताउनू । तिमीलाई सरकारी सिन्दूर पहिर्‍याउने विचारले उपस्थित हुन बोलाएको हुँ ।’ विसं ००३ को बर्खामा राजविराजको माल अड्डाका हाकिम चक्रभक्त उपाध्यायले उनको नाममा सरकारी पत्र आएकाले तुरुन्त अड्डामा सम्पर्क राख्नू भन्ने सन्देशसहित एक जना सहयोगी उनको घरमा पठाए । त्यो पत्र उपाध्याय कायम रहेको माल अड्डाको हाकिममा सिंहलाई नियुक्त गरिएको पत्र थियो । एउटै पत्रमा उपाध्याय बढुवा भएको र सिंह त्यस पदमा नियुक्त भएको बेहोरा थियो ।<ref>{{Cite web |title=[स्मरण] पद्मशमशेरको निगाहमा हाकिम |url=http://nepalmag.com.np/memoir/2016/12/29/20161229195005 |access-date=2025-12-07 |website=nepalmag.com.np |language=English}}</ref> == न्यायालय == न्यायालय राज्यका तीन अङ्गहरु मध्येको प्रमुख अङ्ग हो । यसको स्वतन्त्रता, सक्षमता र निष्पक्षताले नै न्यायको अनुभूति गराइदिन्छ आम जनमानसमा । जबसम्म न्यायालयले न्याय गर्न सक्षम हुन्छ तबसम्म न्यायपालिकाप्रति जनताको विश्वास रहन्छ तर जब न्यायलय कसैको प्रभावमा वा दवावमा पर्न जान्छ तब न्याय लोप हुँदै जान्छ । अदालतप्रतिको जनास्थामा ह्रास उत्पन्न हुन थाल्छ । त्यसैले त न्यायालय स्वतन्त्र रहोस् र न्याय निरुपणका काम कारबाहीहरु स्वतन्त्र रुपमा सञ्चालन होऊन् भन्ने उद्देश्यले नेपालमा पहिलो पटक वि.सं. १९९७ साल आषाढमा तत्कालिन प्रधानमन्त्री [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]बाट एउटा सनद जारी भयो जसमा उल्लेख थियो अब उप्रान्त प्रशासकीय काम कारबाहीका लागि छुट्टै अड्डा र न्यायिक काम कारबाहीका लागि छुट्टै अड्डा गठन गर्ने प्रावधान हुनेछ । सो प्रावधान अनुसान नेपालमा पहिलो पटक स्वतन्त्र रुपमा न्यायालयको गठन भयो । त्यसरी गठन भएको प्रधान न्यायालयको पहिलो प्रधान न्यायाधीश निर्वाचन मार्फत् चुनिनु भएको थियो [[बहादुर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|बहादुर शमशेर जबरा]] । जसलाई तत्कालिन समयमा न्यायाधीश जनरल भनेर सम्बोधन गरिन्थ्यो । त्यसपछि २००७ सालसम्म सो न्यायालयको नेतृत्व वसन्त शमशेर जबराले गर्नु भयो र सात सालको परिवर्तन पछि तेस्रो न्यायाधीश हरि प्रसाद प्रधानले प्रधान न्यायालयको प्रधान न्यायाधीशका रुपमा न्यायालयको नेतृत्व गर्नु भयो । वि.सं. २०१३ सालमा प्रधान न्यायालयललाई सर्वोच्च अदालत भनी नामाकरण गरियो । यसरी निर्माण भएको सर्वोच्च अदालतको पहिलो न्यायाधीश तर नेपालको इतिहासमा न्यायालयको चौथो प्रधान न्यायाधीशका रुपमा नियुक्त हुनु भयो अनिरुद्र प्रसाद सिंह । भर्खर न्यायालयको विकास भइ रहेको थियो त्यो समयमा । वास्तवमा सात सालको परिवर्तन पछि प्रधान न्यायाधीश बन्नु भएका हरि प्रसाद प्रधानको योगदान निक्कै ठूलो थियो । अदालतमा झगडियाको प्रतिनिधित्व गर्ने वकिलहरुलाई वकालत सिकाउने, न्यायाधीशलाई फैसला लेख्न सिकाउने यी न्याय निरुपणका गतिविधिहरुको त जग नै बसाल्नु भएको थियो हरिप्रसाद प्रधानले तर उहाँ नेपाली नागरिक नभएर दार्जिलिङ्गमा वकालत गर्दै आउनु भएको थियो । जब २०१३ सालमा सर्वोच्च अदालत गठन भयो त्यसको पहिलो प्रधान न्यायाधीशका रुपमा अनिरुद्र प्रसाद सिंहले न्यायालयको नेतृत्व गर्नु भयो । न राणा परिवारसँग नजिक हो, न राजपरिवार वा दरबारसँग नजिकको मान्छे न पूर्खा कुनै उच्च ओहदामा पुगेका थिए । एक सामान्य नेपाली तर नेपालको एक मुख्य संवैधानिक अङ्गलाई नेतृत्व गर्ने तहमा पुग्नु त्यो पनि केवल ३४ वर्षको उमेरमा । यो सानो कथा वा चानचुने कुरा थिएन । अनिरुद्र प्रसाद सिंहले [[भारत]]मै कानून विषयको अध्ययन गर्नु भएको थियो तर दुई वर्षको कानुन अध्ययन पूरा नगरी उहाँ पहिलो वर्षको अध्ययन पूरा गरेर मात्र नेपाल फर्किनु भएको थियो । राजपुत परिवारका सिंहमाथि दरबारको केही झुकाव थियो र त राजा महेन्द्रले उहाँलाई प्रधान न्यायाधीशका रुपमा जिम्मेवारी सुम्पिनु भएको थियो । करिब १९८० दशकको कुरा थियो जुनबेला भारतीयहरुलाई नेपालको तराईका केही क्षेत्रमा जिमेदार बेच्न थालिएको थियो । त्यसबखत भारतबाट नेपालको सप्तरीमा आएर अनिरुद्रप्रसाद सिंहको बाबु बाजेले जिमेदारी किन्नु भएको थियो । त्यो बेलासम्म अनिरुद्र प्रसाद सिंह नेपाल आइसक्नु भएको थिएन । भारतमै अध्ययन गरी रहनुभएको थियो । तर जब कानुनको पहिलो वर्षको पढाइ पूरा गर्नु भयो उहाँ नेपाल फर्किनुभयो । त्यसबखत काठमाण्डौँबाट सप्तरीमा केही मानिसहरु अड्डाको कामकारबाहीमा गएका बेला अनिरुद्र प्रसाद सिंह पढेलेखेको ठिटो र कानुन पनि पढेको भन्ने थाहा पाएछन् । यो त्यसबेलाको कुरा जुन बेलामा नेपालमा पढेलेखेका व्यक्तिहरुको कमी थियो । अँझ कानुन पढेको त झनै कोही थिएन । त्यसपछि काठमाण्डौँबाट गएको टोलीले अनिरुद्र प्रसाद सिंहलाई नेपाल जाऊ (त्यसबेला काठमाण्डौँलाई नेपाल भनेरै चिनिन्थ्यो ) त्यहाँ तिम्रो मूल्याङ्कन हुनेछ । यति भनेपछि अनिरुद्र काठमाण्डौँ आइपुग्नु भयो । चन्द्र शमशेर त्यसबेला प्रधानमन्त्री हुनुहुन्थ्यो । उहाँलाई सिधै मालको हाकिमको जिम्मा लगाइयो । यसरी माल अड्डाको हाकिमको रुपमा आरम्भ भएको थियो अनिरुद्र प्रसाद सिंहको जागिरे यात्रा । पछि उहाँलाई विभिन्न जिल्लामा पठाइयो माल अड्डाको हाकिमको रुपमा । उहाँ झापामा हाकिम रहँदा नेपालमा २००७ सालको परिवर्तन आएको थियो । राणाकालिन परिवेशमा नेपाली कांग्रेसले झापाको माल अड्डामा बारम्बार हमला गर्न खोजी रहेको थियो । सो अड्डाको हाकिम रहनु भएका अनिरुद्र प्रसाद सिंह जब कंग्रेसले हमला गर्दै छ भन्ने थाहा पाउनु भएछ त्यस अड्डामा रहेको करिब तीन लाखको डुकुटी सुरक्षित राख्नका लागि सो ढुकुटी आफूसँग लिएर परिवार सहित झापाबाट भारत नजिकको बर्डरमा गएर बस्नु भएछ । जब नेपालमा आन्दोलन मत्थर भयो तब उहाँले करिब २ वर्षपछि त्यो ढुकुटी सरासर काठमाण्डौँमा ल्याएर सरकारलाई बुझाइदिनु भएछ । त्यसबेलामा ढुकुटी त्यसरी लिएर भागेका कतिपय हाकिम कहिल्यै फेरि सरकारका नजिक आएनन् तर उहाँले भने तत्कालिन सरकार प्रति इमान्दारिता दर्शाउनु भयो । पछि नेपालमा राजा महेन्द्रको शासन सुरु भयो । त्यसबेला राजा महेन्द्रले विभिन्न सरकारी निकायको परिवर्तन र सुधार चाहि रहनु भएको थियो । आर्थिक, प्रशासनिक, न्यायिक क्षेत्रमा त्यसबेला प्रायःजसो भारतीय नागरिकको नै नेतृत्व रहेको थियो । सबै निकायमा भारतीय नागरिक हटाएर नेपाली नागरिकलाई नेतृत्व सुम्पिने राजा महेन्द्रको कदम अनुसार न्यायिक निकायको नेतृत्व पनि नेपालीले नै गरुन् भनेर उहाँले त्यसबखत प्रधान न्यायालयको नेतृत्व गरिरहनु भएका हरिप्रसाद प्रधानलाई हटाउन सर्वोच्च अदालत ऐन, २०१३ बनाउनु भयो र साविकको प्रधान न्यायालयलाई सर्वोच्च अदालत नामाकरण गरी नेपाली नागरिक मात्र प्रधान न्यायाधीश रहने व्यवस्था गर्नु भयो । त्यसबेलामा कानुन पढेको जानेको नेपाली नागरिक कोही पनि नभेटिएपछि अनिरुद्र प्रसाद सिंहले कानुन पढेको राजालाई जानकारी थियो त्यसैले उहाँले अनिरुद्र प्रसाद सिंहलाई नै सर्वोच्च अदालतको प्रधान न्यायाधीशको जिम्मा दिनु भयो । त्यसैले राजाको यो कदमलाई हरिप्रसाद प्रधानलाई प्रधान न्यायाधीशबाट हटाउन र अनिरुद्र प्रसाद सिंहलाई प्रधान न्यायाधीश बनाउनलाई २०१३ सालको सर्वोच्च अदालत ऐन ल्याइएको हो भनेर व्याख्या गर्नुहुन्छ पूर्व न्यायाधीश प्रकाश वस्ती । यसरी सर्वोच्च अदालतकोे प्रधान न्यायाधीशको रुपमा रहनु भएका अनिरुद्र प्रसाद सिंहले करिब ३ वर्ष प्रधान न्यायाधीशको कार्यकाल सम्हाल्नु भयो । आफ्नो कार्यकालमा उहाँले न्यायालयको सुधारका निम्ति गरेका कार्य आजका दिनमा निक्कै नै महत्वपूर्ण छन् । नेपालमा अदालतलाई नजिर प्रतिपादन गर्ने अधिकार त सर्वोच्च अदालतलाई दिइएको थियो तर नेपालमा ती नजिरको अभिलेखीकरण गर्न सकिएको थिएन । त्यसैले सो नजिरको अभिलेखीकरण गर्ने उद्देश्यले अनिरुद्र प्रसाद सिंहले आफ्नो कार्यकालमा नेपाल कानुन पत्रिकाको प्रकाशन सुरु गर्नु भयो । त्यसरी नजिर प्रकाशन गर्ने उद्देश्यले सुरु भएको नेपाल कानुन पत्रिकाका सुरुका अँकहरुमा कानुन सम्बन्धी लेख रचना, अनुसन्धानात्मक लेख तथा अन्य जानकारी मूलक सामग्रीहरु समेत प्रकाशन हुने गर्दथे । त्यसैले त पूर्व न्यायाधीश वस्तीले नेपालमा कानुनको जर्नलको सुरुवाती उदाहरण नेपाल कानुन पत्रिका नै भएको मान्नुहुन्छ । न्यायालयमा रहँदा अनिरुद्र प्रसाद सिंहले गर्नु भएका फैसलाहरुले नेपालको न्याय जगत्को विकासमा विशेष महत्व राख्नछन् । अदालती निर्णयमा विशेष दर्शन प्रतिपादन गरी न्यायालयको गरिमा उच्च पार्नु भएका अनिरुद्र प्रसाद सिंहका कैयन फैसला मध्ये बि.पि. कोइराला विरुद्ध नेपाल सरकारको मुद्या लगाएतका मुद्यामा न्यायजगत्का लागि योगदान पुग्ने गरी नजिर स्थापना भएका छन् । त्यो बेला चारपासे न्यायाधीशहरुको बाहुल्यता थियो न्यायालयमा । ल ग्रयाजुएटलाई वकालतमा आउनुपर्छ भनी हौसला दिने काम उहाँबाट भएको थियो भने त्यसबखतका सरकारी अड्डाबाट अवकाश लिएका कर्मचारीलाई बोलाएर बहस पैरवी सिकाउनु हुन्थ्यो भनेर सम्झिनुहुन्छ अनिरुद्र प्रसाद सिंहकै बेञ्चमा बहस गर्नु भएका वरिष्ठ अधिवक्ता ९४ वर्षीय कृष्ण प्रसाद भण्डारी । उहाँको सम्झना अनुसार न्यायाधीशहरु पनि ल ग्रयाजुएट गरेको हुनुपर्छ भन्ने मान्नेता राख्नुहुने अनिरुद्र प्रसाद सिंहले नेपालको कानुनी क्षेत्र विकासकै निम्ति निकै संघर्षरत रहनु भयो । उमेरले १०० वर्ष नाघ्यो अहिले पूर्व प्रधान न्यायाधीश अनिरुद्र प्रसाद सिंहको । तर यो उमेरमा पनि जब यो पङ्क्तिकार उहाँलाई भेट्न उहाँकै घरमा पुगेको थियो । उहाँले आफूलाई अँझ तन्दुरुस्त छु भनेर इतिहासका केही घटना सम्झिँदै बि.पि. कोइरालाको मुद्या बारे बोल्न थाल्नु भयो – “बीपीलाई थुनेको मुद्यामा उनले आफ्ने पक्षबाट वकालत गरिदिन भारतबाटै नै वकिल मगाएका थिए भारतका वकिलले राम्रो बहस गर्लान् भनी तर उनलाई थुनेकोमा ती वकिलले बिपिकातर्फबाट रिट दायर गरेका थिए । अनि मैले त्यसबेला पाँचवटै रिटको व्याख्या गरी कुन आदेश माग्न आएको भनी सोध्दा कुनैपनि रिटको क्षेत्राधिकार नपुगेको भनी त्यो रिट नै खारेज भएको थियो ।” बूढो उमेरमा पनि उहाँले आजभन्दा ६० वर्ष अघिको घटना सुनाइ रहनु भएको थियो । उहाँले राष्ट्रको अति उच्च पदमा रहेर ६ दशक मुलुकको सेवा गर्नुभयो । वि.सं. २००३ सालमा झापा मालको हाकिम भइ नेपाल सरकारको सेवामा प्रवेश गर्नु भइ वि.सं. २००४ सालदेखि २०११ सालसम्म झापा, दाङ, तौलिहवा र पाल्पाको बडाहाकिम भई कार्य गर्नु भयो । २०१२ सालमा शाही सल्लाहकारमा मनोनयन हुनुभयो । वि.सं. २०१३ सालमा सर्वोच्च अदालतको प्रधान न्यायाधीश र वि.सं. २०१६ सालमा लोकसेवा आयोगको अध्यक्षमा उहाँ मनोनयन हुनु भयो । वि.सं. २०१७ सम्ममा कानुनमन्त्री, वनमन्त्री लगाएत छ÷सात मन्त्रालयको मन्त्रीको रुपमा सेवा गरेपछि २०१८ सालमा उहाँलाई राजा श्री ५ महेन्द्रबाट नारायणहिटी राजदरबारमा कार्यालय स्थापना गरी विशेष जाहेरी विभागको प्रमुखको पदमा नियुक्त गर्नु भयो । २०३२ सालमा उहाँलाई संविधान सुधार आयोगको अध्यक्ष पदमा मनोनयन गरिएको थियो । २०३५ सालमा अख्तियार दुरुपयोग निवारण आयोगको प्रमुख आयुक्तमा मनोनयन गरिएको थियो भने सो पदमा २०४२ सालसम्म कार्यरत रहनु भयो । त्यसपछि २०४२ सालमै राजसभा स्थायी समितिको सभापतिमा नियुक्त हुनुभयो । सो पदमा २०४७ सम्म कार्यरत रहेपश्चात् राजपरिषद् विघटन वा खारेज हुनुपुर्वसम्म सदस्यमा कार्यरत रहनु भयो । र समय समयमा गठन हुने दर्जनौँ अति उच्च समितिहरु तथा छानबिन समितिहरुको समेत इमान्दारीपूर्वक जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ अनिरुद्र प्रसाद सिंहले । जीवनको बढी जसो समय देशको उच्च ओहदामा सेवा गर्दै बिताउनु भएका अनिरुद्र प्रसाद सिंहको व्यक्तिगत जीवनमा पनि सबैसंग राम्रो सम्बन्ध बनाउनु भएको थियो । नेपालका बहुप्रतिभाशाली राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा ख्यातिप्राप्त व्यक्तित्व अनिरुद्र प्रसाद सिंह चौतर्फी अध्यक्ष र अनुभवले खारिएका महापुरुष नै हुनुहुन्छ । उहाँको विश्वास छ की कामना नै कर्मको जननी हो भने कर्म नै विश्वमा प्रधान छ । जस्तो सुकै ठूलो पद प्राप्ति गरेपनि अनिरुद्र प्रसाद सिंहलाई कुनै कुराको लोभ मोह रहेन । सायद त्यो लोभलालसा भएको भए उहाँलाई दरबारले विश्वास गर्दैनथ्यो । त्यसरी निःस्वार्थ पूर्वक देशको सेवा गर्ने सेवक नै हुनुहुन्छ उहाँ । नेपाल भूमिमा त्यस्ता थोरै मात्र व्यक्तिको जन्म भएको छ जसले साँच्चिकै यो देशलाई यो समाजलाई अनि देशवासीलाई केही योगदान गरी देशको निम्ति बाँचेका छन् । यो भनिरहँदा आज अनिरुद्र प्रसाद सिंह सय वर्षको हुनुहुन्छ । शताब्दी पूरुष वा महापुरुषको संज्ञा यो देशले केही व्यक्तिहरुलाई दिएर सम्मान नगरेको होइन । तर त्यस्ता केही व्यक्तिहरु छन् जसले देशका निम्ति अति उच्च पदमा रहेर इमान्दारिता पूर्वक जिम्मेवारी सम्हालेका छन् तर यो राष्ट्रले वा सरकारले भनौँ वा जनाताले नै किन नभनौँ उहाँहरुप्रतिको सम्मान, उहाँबाट सिक्नु पर्ने कुराको अनुशरण र ती व्यक्तिले देशलाई पु¥याएको योगदानको कदर स्वरुप दिनुपर्ने सम्मान दिन सकेको छैन । केही यस्ता व्यक्ति हुन्छन् जो एक युगमा एकपटक भेटिन्छन् त्यस्ता व्यक्तिहरु मध्येको एक हुनुहुन्छ पूर्व प्रधान न्यायाधीश अनिरुद्र प्रसाद सिंह । सबै भन्दा कान्छो ३४ वर्षको उमेरमा प्रधान न्यायाधीश बनेको व्यक्ति हुनुहुन्छ अनिरुद्र प्रसाद सिंह जुन कुरा उहाँ अमेरिकाको भ्रमणमा जाँदा त्यहाँको चर्चित पत्रिका न्यूयोर्क टाइम्सले उल्लेख गरेको थियो '''The Youngest Chief Justice in Nepal at the age of 34''' भनेर । १०० वर्षको उमेरसम्म बाँच्ने उहाँ पहिलो प्रधानन्यायाधीश पनि हुनुहुन्छ । भारतबाट नेपाल आउनु भएका र यही भूमिलाई कर्मथलो बनाएर आजीवन यो देशको जनतार शासकप्रति सँधै इमान्दारितापूर्वक् बाँचेको एक विशिष्ट व्यक्तित्व भएको कुरा बताउनुहुन्छ पूर्व प्रधान न्यायाधीश केदारनाथ उपाध्याय । कतिपय न्यायाधीशहरु छन् जो कहिले भारतको नजिक देखाउँटन् कति लोभलालसमा लागेको कुरा पनि बाहिर आएको छ तर अनिरुद्र बाबु त्यस्ता स्वार्थ र लोभमा कहिल्यै नपर्नुभएको सम्झिनुहुन्छ पूर्व प्रधान न्ययाधीश उपाध्याय । आजको पुस्ताले उहाँबाट सिक्न सकिने कुरा धेरै छन् । निष्ठा, स्वाभिमान, स्वाधीनता र सम्मानमा बाँचेको उहाँको जीवन आम नेपालीका लागि अनुकरणीय बन्न सक्छ । ==विशेष जाहेरी विभाग == राजा महेन्द्रले २०१९ असोज ६ मा दरबारभित्र विशेष जाहेरी विभाग खडा गरियो । ठूलाबडाले गर्ने थिचोमिचो र अन्याय लगायतका विषयमा परेका बिन्तीपत्र छानबिन गरी राजामा जाहेर गर्न उक्त बन्दोबस्त भएको थियो। उक्त विभाग राजदरबारको पश्चिम ढोकामा थियो। विभागको मन्त्रीस्तरीय मुख्य पदाधिकारीमा राजाले पूर्व प्रधानन्यायाधीश अनिरुद्रप्रसाद सिंहलाई नियुक्त गरेको थियो । ==अख्तियार दुरुपयोग निवारण आयोगको प्रमुख आयुक्त == === गलैंचा काण्ड === २०३४ सालतिर गलैंचा काण्ड भयो । त्यसबेला [[तुलसी गिरी|डा. तुलसी गिरी]] प्रधानमन्त्री थिए । डा. भेषबहादुर थापा अर्थमन्त्री थिए भने [[हर्क गुरुङ|डा. हर्कबहादुर गुरुङ]] उद्योग वाणिज्य र शिक्षा मन्त्री थिए। कालो धन सेतो बनाई नेपाल ल्याउन सजिलो हुने गरी गलैंचा व्यापारलाई बढावा दिने भन्ने मन्त्रिमण्डलबाट तारतम्य मिलाइएछ । तर, प्रधानमन्त्री, अर्थमन्त्री र उद्योग वाणिज्य मन्त्री समेतले अख्तियार दुरुपयोग गरेको भन्दै राजामा उजुरी पर्‍यो । [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]]ले पूर्व प्रधानन्यायाधीश उनै सिंहको अध्यक्षतामा जाँचबुझ् आयोग बनाए । गलैंचा काण्डले ठूलै रूप लियो । मुद्दा कहाँ दर्ता गर्ने र कसले हेर्ने भन्ने विषयमा अन्योल भइरहेकै बेला २०३२ सालमा [[नेपालको संविधान २०१९|नेपालको संविधान,२०१९ संविधान]]मा दोस्रो संशोधन गरी खडा गरिएको अख्तियार दुरुपयोग निवारण आयोगको नियमावली बनाएर काम, कर्तव्य र अधिकार तोक्ने काम २०३४ मै भयो । आयोगको प्रमुख आयुक्तमा सिंह नियुक्त भए । मुद्दा दायर गर्ने र फैसला पनि आफैं सुनाउने जस्तो प्राकृतिक न्यायको सिद्धान्त विपरीतको व्यवस्था हुन थाल्यो । तर, गलैंचा काण्डका प्रतिवादी सबैलाई सर्वोच्च अदालतले सफाइ दियो ।<ref name=":0">[http://himalkhabar.com/news/7580 अनिरुद्रप्रसादको सानो चित्त] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181203175927/http://himalkhabar.com/news/7580 |date=2018-12-03 }}</ref> == राजसभा स्थायी समितिको सभापति == == राजनीति प्रवेश == == वैवाहिक जीवन == == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालको प्रधानन्यायाधीश|नेपालका प्रधानन्यायाधीश]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू == <references group="http://www.lexnepal.com/2020/02/1286/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125200215/http://www.lexnepal.com/2020/02/1286/ |date=2021-01-25 }}" responsive="" /> [[श्रेणी:सन् १९२० मा जन्म]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधानन्यायाधीशहरू]] [[श्रेणी:लोकसेवा आयोगका अध्यक्षहरू]] [[श्रेणी:पाल्पाका बडाहाकिमहरू]] [[श्रेणी:राजसभा स्थायी समितिका सभापतिहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२० मा मृत्यु]] [[श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:सय वर्षीय नेपालीहरू]] <references group="http://www.lexnepal.com/2020/02/1286/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125200215/http://www.lexnepal.com/2020/02/1286/ |date=2021-01-25 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125200215/http://www.lexnepal.com/2020/02/1286/ |date=2021-01-25 }}" />http://www.lexnepal.com/2020/02/1286/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125200215/http://www.lexnepal.com/2020/02/1286/ |date=2021-01-25 }} rj42vjo0rk3svfsqitjzeeb9va8ayrh 0 47833 1354679 1309453 2026-05-08T15:12:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354679 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = पुष्पा बस्नेत | image = Pushpa basnet 01.jpg | imagesize = 300px | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[डिल्लिबजार]], [[काठमाडौँ|काठमाडौँ]] | death_date = | death_place = | citizenship = नेपाली | ethnicity = | party = | occupation = [[समाजसेवी]], [[उद्यमी]].<ref name="CNN Edition">{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2012/03/15/world/cnnheroes-basnet-nepal-prisons/index.html|title=Pushpa Basnet interviewed by CNN, after her nomination for CNN Heroes Award|author=CNN Edition|date=2012-03-23}}</ref><ref name="Paragon">{{cite web|url=http://www.paragon100.asia/index.php/component/content/article/55-nepal/121-pushpa-basnet|title=Pushpa Basnet listed in Paragon 100 Asia|publisher=Paragon100.Asia|date=2012-03-23}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20130115005825/http://www.paragon100.asia/index.php/component/content/article/55-nepal/121-pushpa-basnet |date=2013-01-15 }}</ref> | spouse = | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] | parents = | relatives = | awards= सिएनएन हिरो २०१२ | signature = | website = {{url|www.ecdcnepal.org}} | footnotes = }} [[File:Putali Ghar.jpg|thumb|right|250px| बुढानिलकण्ठमा रहेको पुतली घर]] [[File:Pushpa basnet 02.jpg|thumb|right|250px| पुतली घरमा पुष्पा बस्नेत]] '''पुष्पा बस्नेत''' [[नेपाल]]मा कार्यरत समाजसेवी तथा [[प्रारम्भिक बाल विकास केन्द्र]] (ECDC) र [[पुतली घर]] नामक गैह्रनाफामुलक गैह्रसरकारी संस्थाकी संस्थापक/अध्यक्ष हुन। उनी र उनको संस्थाले विभिन्न कारणले कैदमा परेका अभिभावकका छोराछोरीको अधिकारको सुरक्षा गर्ने काम गर्दछ। सिएनएन हिरो अवार्ड २०१२का लागि उनको नाम मनोनयनमा परेपछि विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार संस्थाहरूले उनको कामको प्रचार प्रसार गरेका हुन। जेलमा रहेका मातापिताको सन्तानको अधिकारका लागि कार्यरत पुष्पा बस्नेत २०१२का लागि सिएनएन हिरो घोषित भएकी छिन्। नेपाली समय अनुसार ३ डिसेम्बर २०१२ (२०६९ मंसिर १८)का दिन सिएनएनले विश्वभरबाट गरिएको इन्टरनेट भोटिङको परिणाम अनुसार उनलाई सिएनएन हिरो घोषणा गरेको हो। सन २०१६ मा उनी 'सिएनएन सुपर हिरो'घोसित भईन। अमेरिकी टेलिभिजन सिएनएनले ‘सिएनएन हिरो’ अवार्डको १० वर्ष पुगेको अवसरमा पूर्व सिएनएन हिरो मध्येबाट सुपर हिरो अवार्ड प्रदान गरेको हो। त्यसका लागि नेपालकी पुष्पा बस्नेतसहित अन्य पाँच जना पूर्व सिएनएन हिरो मनोनयनमा परेका थिए।त्यसै कार्यक्रमा आफ्नो पकोपकारी कार्य लाई निरन्तरता दिन विजेता पुष्पा वस्नेतले ५० हजार अमेरिकी डलर प्राप्त गरेकी छन्। अभिभावकसँग कारागार जीवन बिताउन बाध्य बालबालिकालाई त्यहाँबाट छुटाई आश्रय दिएर उदाहरणीय काम गरेकी पुष्पा बस्नेत सिएनएन सुपर हिरोको मनोनयनमा परेकी थिईन्। कारागारका बालबालिकालाई काठमाडौँको बूढानीलकण्ठमा प्रारम्भिक बाल विकास केन्द्र खोली आवासीय सुविधासहित शिक्षा दीक्षाको व्यवस्था गरेर उल्लेखनीय काम गरेको जनाउँदै सिएनएनले बस्नेतलाई सन् २०१२ को ‘सिएनएन हिरो’ उपाधिले सम्मान गरेको थियो । केन्द्रमा हाल कारागार जीवन बिताइरहेका अभिभावकका ३७ बालबालिका आश्रित छन् । बस्नेतसँगै सिएनएन सुपर हिरोका लागि अमेरिकाको न्यु अरलेन्स राज्यकी लिज म्याक कार्थी, फिलिपिन्सका एफ्रेन पेनाफ्लोरिडा, इन्डोनेसिया बालीकी रोविन लिम र अमेरिकाकै इस्ट मोलिन राज्यका चाड प्रेग्य्राक समेत मनोनयन भएका छन् । सिएनएन हिरो का लागि आफुले ईच्छाएको मनोनीत व्यक्तिलाई मत दिने व्यवस्था गरिएको थियो। <ref>[http://nagariknews.com/news-highlights/139-highlights/49813-2012-12-03-04-56-21.html पुष्पा बनिन् सीएनएन हिरो] nagariknews.com</ref> ==पुष्पा बस्नेतको जीवन== कुनै दिन ७ हजार रुपैंयाँ कोठाभाडा तिर्न नसक्दा अब अगाडि केही गर्न सकिँदैन भनेर निराश भएकी पुष्पा बस्नेत सँग आज १५ करोडभन्दा बढीको सम्पत्ति छ प्रारम्भिक बालविकास केन्द्रका नाममा । एसएलसी फेल भएपछि स्वयं सेवाका लागि बालमन्दिर पुगेकी पुष्पामा त्यही समयमा आफू हुनुको अर्थ र महत्त्व बोध भयो । मुलुकबाट लाखौं युवा बिदेसिइरहेको अवस्थामा पुष्पाले सन् २००५ मा अन्य ६ जना साथीसँग मिलेर ४ जना बालबालिकाबाट शिशु स्याहार केन्द्रको सुरुवात गरिन् जसमा विशुद्ध सेवाभावका साथ जेलभित्रका बालबालिकालाई आश्रय दिइयो । इलिट्स स्कुल लामाटारबाट एसएलसी तथा जेभियर एकेडेमीबाट प्लस टु पुष्पाले सेन्ट जेभियर्सबाट स्नातक र के.युबाट पोष्ट ग्रयाज्युएटसम्मको अध्ययन पुरा गरेकी छिन् । व्यापारिक पृष्ठभूमिका पूर्णबहादुर र सरिता बस्नेतका ३ सन्तानमध्येकी पुष्पाका एक दाइ र एक बहिनी छन् । हालसम्म सयभन्दा बढी सन्तानको पालनपोषण गरी शिक्षादीक्षा दिलाइसकेकी यी कुमारी आमाको बटरफ्लाई होममा हाल ३९ जना बालबालिका छन् । शिक्षा, स्वास्थ्य, लालनपालन, सीप विकासजस्ता सम्पूर्ण कार्य संस्थामार्फत नै हुन्छन् । ४५ दिनदेखि २१ वर्षसम्मका सन्तानलाई न्यानो ममता दिएर तिनको उज्ज्वल भविष्य कोर्न लागिपरेकी बस्नेत गुणस्तरीयतामा विश्वास गर्छिन् । पुष्पाले गृहमा रहेका हरेक बालबालिकालाई गुणस्तरीय जीवन बिताउन सक्षम बनाउने शिक्षा एवं कला हस्तान्तरण गर्छिन् । यो गृहका बालबालिकाहरू [[काठमाडौँ विश्वविद्यालय]]का साथै राम्रा विद्यालयहरूमा अध्ययनरत छन् भने यही भित्रै तेक्वान्दो, चर्या–डान्स, क्लासिकल गितार, योग, आर्ट थेरापी आदि सिकाइन्छ । प्लस टु गरेपछि १ लाख, स्नातक सिध्याएपछि २ लाख तथा स्नातकोत्तर सिध्याएपछि अर्को थप २ लाख गरी जम्मा ५ लाख रुपैंयाँ संस्थाले नै हरेक बालबालिकाको खातामा राखिदिन्छ । बस्नेत अब गल्र्स तथा ब्वाइज होस्टेल निर्माण गर्दैछिन् । त्यसमा युवा–युवतीका लागि छुट्टाछुट्टै आवास हुनेछ । यो उमेरमै यति साहसिक र अपत्यारिलो काम गर्ने पुष्पा जेललाई बालमैत्री बनाउने अभियानमा समेत सक्रिय छिन् । त्यसअन्तर्गत उनले जेलभित्र रहेका बालबालिकाहरूलाई जाउलो सामग्री (३ माना गेडागुडी र ३ माना चामल मिसाइएको प्याकेट तथा बटरफ्लाई बक्स (जसभित्र खेलौना, पाठ्यसामग्री हुन्छन्) उपलब्ध गराउँदै आएकी छिन् । यो कार्यक्रम [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]], [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]], [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]],[[इलाम (स्पष्टता)|इलाम]],[[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] आदि जिल्लास्थित जेलमा प्रारम्भ भैसकेको छ । हरेक बालबालिकाको सपना पूरा गर्न चाहन्छु–पुष्पा भन्छिन्–म धेरै बालबालिका जम्मा गर्ने भन्दा पनि भएकालाई राम्रो जीवन बिताउन सक्ने सक्षम बनाउन चाहन्छु । सन् २०१२ मा सिएनएन हिरो अवार्ड प्राप्त गरेपछि संसारभर उनको कामको प्रशंसा भयो । लगत्तै उनले राष्ट्रपतिको हातबाट गोरखा दक्षिणबाहु समेत प्राप्त गरेकी थिइन् । <ref>http://nari.ekantipur.com/news/2017-05-28/20170528152824.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628003058/http://nari.ekantipur.com/news/2017-05-28/20170528152824.html |date=2017-06-28 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] 0f19twvb2ae25y7wei066ym9jsd45a2 0 54154 1354701 1353646 2026-05-08T19:57:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354701 wikitext text/x-wiki {{Beauty pageant | winner = [[इशानी श्रेष्ठ]] | photo = | caption = | represented = [[कोलोराडो]] | date = २० मार्च २०१३ <ref>[http://www.nepalimutu.com/2013/03/ishani-shrestha-crowned-as-miss-nepal-2013/ Miss Nepal 2013 happening in March 2013]</ref> | venue = [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान]], [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]] | broadcaster = [[नेपाल टेलिभिजन]] | total contestants = १८ }} '''मिस नेपाल प्रतियोगिता - २०१३''' सन् २०१३ मार्च २०मा भयो । यस प्रतियोगितामा [[मिस नेपाल]]को उपाधि [[इशानी श्रेष्ठ]]ले हासिल गरिन् । उनीपछि प्रथम रनर-अप र द्वितीय रनर-अप क्रमशः [[रोजिशा शाही ठकुरी]] र [[सृतिमा शाह|श्रीतिमा शाह]] भएका थिए । यो प्रतियोगिता [[हिडन ट्रेजर]]ले आयोजना गरेको थियो । विजेताले ५० हजार, दोस्रोले ३५ र तेस्रोले २५ हजार रूपैयाँ नगद र एउटा अपार्टमेन्ट पाए । मिस फोटोजेनिक श्रीतिमा शाह, पन्क्चुआलिटी [[मेघना श्रेष्ठ]], ब्युटिफुल स्माइल [[रिजु श्रेष्ठ]], बेस्ट वाक [[इशानी श्रेष्ठ]], ट्यालेन्ट [[सिपोरा गुरुङ]]ले जितिन्। एसएमएसमा बढी मत पाएर मिस बब्ली उपाधि [[अस्मिता सिटौला]]ले जितिन्। ==नतिजा== ===प्राप्त स्थान=== {| class="wikitable" ! अन्तिम नतिजा ! उम्मेदवार |- | '''मिस नेपाल वर्ल्ड २०१३''' | * '''कोलोराडो''' - [[इशानी श्रेष्ठ]] |- | '''मिस नेपाल इन्टरनेसनल २०१३''' | * '''धापाखेल''' - [[रोजिशा शाही ठकुरी]] |- | '''मिस नेपाल अर्थ २०१३''' | * '''काठमाडौँ''' - [[सृतिमा शाह]] |- |'''थर्ड रनर अप''' | * '''पोखरा''' - [[सिपोरा गुरुङ]] |- |'''फोर्थ रनर अप''' | * '''टेक्सास''' - सुमी मोक्तान लामा |- |'''उत्कृष्ठ १०''' | * '''ललितपुर''' - प्रतिमा गिरी * '''पोखरा''' - रक्षा थापा * '''झापा''' - अश्मिता सिटौला * '''भद्रपुर''' - रीतु श्रेष्ठ * '''काठमाडौँ''' - ओशिमा बानु |- |} ===विशेष अवार्डहरू=== * '''मिस पर्सनालिटी''' - समिक्षा श्रेष्ठ * '''मिस ट्यालेन्ट''' - [[सिपोरा गुरुङ]] * '''मिस बेस्ट क्याटवाक''' - [[इशानी श्रेष्ठ]] * '''मिस बेस्ट स्माइल''' - रीजु श्रेष्ठ * '''मिस फ्यान्टा बब्ली पर्सनालिटी''' - अश्मिता सिटौला ==उम्मेदवारहरू == {| border="2" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 0 1em 0 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" class="sortable" |- style="background:#efefef;" " ! # !! उम्मेदवार !! उमेर!! उचाइ<br> (सेमी) !! उचाइ<br> (फिट) !! स्थान |- | १ || समिक्षा श्रेष्ठ || २१ || १७० || ५'७" || [[बिहार]] |- | २ || रचना भारती|| २० || १६८ || ५'६" || [[महेन्द्रनगर (स्पष्टता)|महेन्द्रनगर]] |- | ३ || [[सिपोरा गुरुङ]] || १९ || १७७ || ५'९.५" || [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] |- | ४ || बिन्दु केसी || २३ || १७३ || ५'८" || [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] |- | ५ || माया साउद || २३ || १७४ || ५'८.५" || [[धनगढी (स्पष्टता)|धनगढी]] |- | ६ || [[इशानी श्रेष्ठ]] || २१ || १७५ || ५'९" || [[कोलोराडो]] |- | ७ || सुजाता बलामी || २० || १७०|| ५'७" || [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] |- | ८ || मेघना श्रेष्ठ|| २२ || १७३ || ५'८" || [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]] |- | ९ || [[सृतिमा शाह]]|| २१ || १७४ || ५'८.५" || [[काठमाडौँ]] |- | १० || प्रतिमा गिरी|| २० || १६८ || ५'६" || [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] |- | ११ || ओशिमा बानु || २४ || १६९ || ५'६.५" || [[काठमाडौँ]] |- | १२ || रक्षा थापा || २२ || १७३ || ५'८" || [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] |- | १३ || [[रोजिशा शाही ठकुरी]] || १९ || १७८ || ५'१०" || [[धापाखेल]] |- | १४ || अश्मिता सिटौला || २० || १७७ || ५'९.५" || [[झापा जिल्ला|झापा]] |- | १५ || सुमी लामा || २३ || १७० || ५'७" || [[टेक्सस|टेक्सास]] |- | १६ || रेणु पोखरेल || २० || १७४ || ५'८.५" || [[विराटनगर महानगरपालिका|बिराटनगर]] |- | १७ || ऐश्वर्या उपध्याय || १९ || १७२ || ५'७.५" || [[इटहरी उपमहानगरपालिका|इटहरी]] |- | १८ || रीजु श्रेष्ठ || २२ || १७३ || ५'८" || [[भद्रपुर नगरपालिका|भद्रपुर]] |- |} ==टिप्पणीहरू== * उम्मेदवार#३, [[सिपोरा गुरुङ]] [[नेपाल]]को राष्ट्रिय स्तरकी [[भलिबल]] खेलाडी हुन । <ref>[http://www.nepalireporter.com/sipora-gurung-selected-for-beauty-pageant/ Sipora Gurung Selected for Beauty Pageant] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130314070807/http://www.nepalireporter.com/sipora-gurung-selected-for-beauty-pageant/ |date=2013-03-14 }}</ref> * उम्मेदवार#८, मेघना श्रेष्ठ मिस टिन कलेज २००९की फस्ट रनर अप हुन् । * उम्मेदवार#१०, प्रतिमा गिरी [[एनटिभी प्लस]]मा प्रसारण हुने प्ले इट अन (Play it On) नामक कार्यक्रमकी प्रस्तोता हुन् । * उम्मेदवार#११, ओशिमा बानुले सन् २०१२को फेस अफ दी क्लासिक डायमन्ड फर टाइमलेस प्यारागन ज्वेलरी (Face of the Classic Diamond for Timeless Paragon Jewellery) अवार्ड जितेकी थिइन् । * उम्मेदवार#१२, रक्षा थापा [[फिलिपिन्स]]को सेबु सिटीमा सन् २०१०मा आयोजित मिस सिग्लाकसको उपाधि तथा फिलिपिन्सकै सान कार्लोस सिटीमा सन् २००९मा मिस भिएमयुएफ (VMUF) प्रतियोगितामा फस्ट रनर अप जित्न सफल भएकी थिइन् । * उम्मेदवार#१४, अश्मिता सिटौला मिस टिन नेपाल २०११को उत्कृष्ठ ५ फाइनलिस्टमा छानिएकी थिइन । * उम्मेदवार#१५, सुमी मोक्तान लामा मिस तामाङ २०१२ की विजेता हुन् ।<ref>[http://xnepali.net/movies/miss-tamang-2012-is-sumi-moktan/ Miss tamang 2012 is Sumi Moktan]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * उम्मेदवार#१८, रीजु श्रेष्ठ मिस नेपाल ग्लोबल २०१२को उत्कृष्ठ ५ फाइनलिस्टमा छानिएकी थिइन । ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.youtube.com/watch?v=JUybZypal1I मिस नेपाल २०१३ घोषणा भिडियो] * [http://www.missnepal.com.np/ मिस नेपाल आधिकारिक वेबसाइट] * [http://www.sathiz.com/ninja/miss-nepal-2013/332 मिस नेपाल उम्मेदवारहरू] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130315231344/http://www.sathiz.com/ninja/miss-nepal-2013/332 |date=2013-03-15 }} * [http://livewireworld.info/miss-world/ishani-shrestha-wins-miss-nepal-2013-crown/8307/ इशानी श्रेष्ठ: मिस नेपाल वर्ल्ड २०१३:मिस नेपाल २०१३ उम्मेदवार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130323073420/http://livewireworld.info/miss-world/ishani-shrestha-wins-miss-nepal-2013-crown/8307/ |date=2013-03-23 }} *[http://www.nepalimutu.com/2013/03/ishani-shrestha-crowned-as-miss-nepal-2013/ इशानी श्रेष्ठ: मिस नेपाल वर्ल्ड २०१३] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130411111245/http://www.nepalimutu.com/2013/03/ishani-shrestha-crowned-as-miss-nepal-2013/ |date=2013-04-11 }} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस== {{मिस नेपाल}} [[श्रेणी:प्रतियोगिता]] [[श्रेणी:मिस नेपाल]] [[श्रेणी:सौन्दर्य प्रतियोगिताहरू]] qjdjpl6zn2ehvrevaybn3o9g1vx5yjj 0 61993 1354716 1274715 2026-05-09T00:14:49Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354716 wikitext text/x-wiki {{लेखा}} '''वासलात''' ({{lang-en|ब्यालेन्स शीट}}) भन्नाले संस्थाको वित्तीय अवस्था चित्रण गर्ने विवरणलाई जनाउँदछ । <ref>[http://ican.org.np/_downloads/accstd/NAS1.pdf वासलात] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130517194303/http://www.ican.org.np/_downloads/accstd/NAS1.pdf |date=2013-05-17 }}</ref> वित्तीय लेखा मा, ''''ब्यालेन्स शीट'''' (''''वित्तीय स्थितिको विवरण'''' वा ''''वित्तीय अवस्थाको विवरण''' भनेर पनि चिनिन्छ) वित्तीय सन्तुलनको सारांश हो। कुनै व्यक्ति वा संस्थाको, चाहे त्यो एकल स्वामित्व, व्यापार साझेदारी, निगम, निजी सीमित कम्पनी वा अन्य संस्था जस्तै सरकार वा नाफाको लागि नभएको संस्था। [[सम्पत्ति]], दायित्वहरू र|स्वामित्व इक्विटी एक निश्चित मितिको रूपमा सूचीबद्ध गरिएको छ, जस्तै यसको वित्तीय वर्ष ब्यालेन्स पाना प्रायः "कम्पनीको वित्तीय अवस्थाको स्न्यापसट" को रूपमा वर्णन गरिन्छ।<ref>{{cite book |last=Williams |first=Jan R. |author2=Susan F. Haka |author3=Mark S. Bettner |author4 =जोसेफ वी. कार्सेलो |शीर्षक=वित्तीय र व्यवस्थापकीय लेखा |publisher=McGraw-Hill Irwin |year=2008 |page=40 |isbn=978-0-07-299650-0}}</ref> यो को सारांश हो संस्था को प्रत्येक र प्रत्येक वित्तीय विवरण। चार आधारभूत [[वित्तीय विवरणहरू|वित्तीय विवरण]] मध्ये, ब्यालेन्स पाना एक मात्र कथन हो जुन व्यवसायको क्यालेन्डर वर्षको समयमा एकल बिन्दुमा लागू हुन्छ।<ref>{{Cite web |date=2022-11-28 |title =चार प्रकारका वित्तीय विवरणहरू |url=https://online.mason.wm.edu/blog/four-types-of-financial-statements |access-date=2024-02-15 |website=William & Mary |भाषा =en} }</ref> एक मानक कम्पनी ब्यालेन्स पानामा दुई पक्षहरू छन्: बाँयामा सम्पत्तिहरू, र दायाँमा वित्तपोषण - जसमा आफैंमा दुई भागहरू छन्; दायित्व र स्वामित्व इक्विटी सम्पत्तिका मुख्य वर्गहरू सामान्यतया पहिले सूचीबद्ध हुन्छन्, र सामान्यतया तरलता को क्रममा।<ref>{{उद्धरण पुस्तक | अन्तिम = डेनियल | पहिलो = मोर्टिमर | title = निगम वित्तीय विवरण | प्रकाशक = अर्नो प्रेस | स्थान = न्यूयोर्क शहर | वर्ष = 1980 | isbn = ०-४०५-१३५१४-९ | पृष्ठहरू = 13–14} }</ref> सम्पत्तिहरू दायित्वहरू पछि छन्। सम्पत्ति र दायित्वहरू बीचको भिन्नतालाई इक्विटी वा नेट एसेट वा कम्पनीको नेट वर्थ वा पूँजी भनिन्छ र लेखा समीकरण अनुसार, नेट वर्थ हुनुपर्छ। बराबर सम्पत्ति माइनस दायित्वहरू।<ref>विलियम्स, p.50</ref> ब्यालेन्स पाना समीकरण हेर्नको लागि अर्को तरिका भनेको कुल सम्पत्तिले दायित्व र मालिकको इक्विटी बराबर हुन्छ। यस तरिकाले समीकरणलाई हेर्दा सम्पत्तिहरू कसरी वित्तपोषण गरिएको थियो भनेर देखाउँछ: या त पैसा (दायित्व) वा मालिकको पैसा (मालिक वा शेयरधारकहरूको इक्विटी) प्रयोग गरेर। ब्यालेन्स पानाहरू सामान्यतया एक खण्डमा सम्पत्तिहरू र दायित्वहरू र अर्को खण्डमा कुल मूल्य दुई खण्डहरू "सन्तुलन" संग प्रस्तुत गरिन्छ। पूर्ण रूपमा नगदमा सञ्चालन हुने व्यवसायले अवधिको अन्त्यमा सम्पूर्ण बैंक ब्यालेन्स, साथै कुनै पनि नगद हातमा निकालेर आफ्नो नाफा नाप्न सक्छ। यद्यपि, धेरै व्यवसायहरूलाई तुरुन्तै भुक्तान हुँदैन; तिनीहरूले सामानहरूको सूचीहरू निर्माण गर्छन् र भवनहरू र उपकरणहरू प्राप्त गर्छन्। अर्को शब्दमा: व्यवसायहरूसँग संपत्तिहरू छन् र त्यसैले तिनीहरूले चाहे पनि, प्रत्येक अवधिको अन्त्यमा तिनीहरूलाई तुरुन्तै नगदमा परिणत गर्न सक्दैनन्। प्रायः, यी व्यवसायहरूले आपूर्तिकर्ताहरू र कर अधिकारीहरूलाई पैसा तिर्न सक्छन्, र मालिकहरूले प्रत्येक अवधिको अन्त्यमा आफ्नो सबै मौलिक पूँजी र नाफा फिर्ता गर्दैनन्। अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा, व्यवसायहरूसँग दायित्वहरू पनि हुन्छन्। यसले तोकिएको दिनमा संस्थाको [[पूँजि]], [[सम्पत्ति]] तथा [[दायित्व]]हरु कति छ भन्ने कुरा देखाउने गर्दछ। एकल लेनदेनले सम्पत्ति वा दायित्वमा भिन्नता ल्याउन सक्छ, त्यसैले वासलात एक विशेष अवधिमा मात्र सहि हुन्छ। वासलात भनेको खाता होईन त्यसैले यसमा डेबिट वा क्रेडिट पक्ष भन्ने हुँदैन। तसर्थ, सम्पत्तिहरू दाहिने-तर्फ र दायित्व देब्रेपट्टि देखाइन्छ। यो लेखा समीकरणमा आधारित छ जुन: <br> '''कुल सम्पत्ति = कुल दायित्व + पूँजि''' <br> यसमा दुबै पक्षको कुल अर्थात सम्पत्ति र दायित्वहरू मेल खान्छ अन्यथा कतै त्रुटि भएको छ भनेर बुझिन्छ।<ref>{{cite web|url=https://www.toppr.com/guides/principles-and-practices-of-accounting/final-accounts-for-sole-proprietors-non-manufacturing/balance-sheet|title=Balance Sheet|trans-title=वासलात|website=toppr.com|accessdate=नोभेम्बर ६, २०१९}}</ref> सम्पत्तिबाट दायित्व घटाएर कुनै पनि समयमा कम्पनीको नेटवर्थ निर्धारित गर्न सकिन्छ।<ref>{{cite web|url=https://articles.bplans.com/how-to-read-a-balance-sheet|title=How to Read Your Business’s Balance Sheet|trans-title=कसरी तपाईँको व्यवसायको वासलात पढ्ने|access-date=नोभेम्बर १६, २०१९}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> वासलात सधैं सन्तुलनमा हुनुपर्दछ। कम्पनीको सम्पत्तिले यसको दायित्वहरू र कुनै पनि शेयरधारकहरूको पूँजि बराबर हुन्छ। यदि वासलात साँच्चिकै सन्तुलन भइरहेको छैन भने यी मध्ये कुनै एक अपराधीद्वारा हुन सक्छ<ref>{{cite web|url=https://online.hbs.edu/blog/post/how-to-prepare-a-balance-sheet|title=HOW TO PREPARE A BALANCE SHEET: 5 STEPS FOR BEGINNERS|date=सेप्टेम्बर १०, २०१९|access-date=नोभेम्बर १६, २०१९}}</ref>: *अपूर्ण वा गलत डाटा राखिएको *गलत तरीकाले लेनदेन गरियो *मुद्रा विनिमय दरमा त्रुटिहरू *वित्तीय हिसाबका त्रुटिहरू *करको परिशोधन वा अवमूल्यन {{लेखा-आधार}} ==वासलातका विशेषताहरू== वासलातका केही आधारभूत विशेषताहरू तल उल्लेख गर्न सकिन्छ<ref>{{cite web|url=http://www.accountingexplanation.com/balance_sheet.htm|title= Balance Sheet - Last Stage in Final Accounts|accessdate=नोभेम्बर ६, २०१९}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.yourarticlelibrary.com/accounting/balance-sheet/balance-sheet-characteristics-functions-and-limitations/74295|title=Balance Sheet:Characteristics, Functions and Limitations|trans-title=वासलात: विशेषताहरू, प्रकार्य र सीमितता}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411214351/https://www.yourarticlelibrary.com/accounting/balance-sheet/balance-sheet-characteristics-functions-and-limitations/74295 |date=2021-04-11 }}</ref>: *यो अन्तिम लेखाको अन्तिम चरण हो। *यसका दुई पक्ष हुन्छन् - बाँया हात पट्टि सम्पत्ति पक्ष र दायाँ हात पट्टि दायित्व पक्ष भनेर चिनिन्छ। दुबै पक्षको कुल सँधै बराबर हुन्छ। *यो एक विशेष अवधि को अन्त्यमा तयार पारिन्छ। *यो एक अंतरिम रिपोर्ट हो किनकि यसले वित्तीय स्थितिलाई दर्साउँछ। *यो खाता होइन एक प्रकारको विवरन हो। तेसैले यसमा डेविट र क्रेडिट हुदैन ==प्रकार== ब्यालेन्स पानाले संस्था वा व्यक्तिको सम्पत्ति, [[इक्विटी_(वित्तीय)|इक्विटी]] र देनदारिताहरू समयको निश्चित बिन्दुमा संक्षेप गर्दछ। ब्यालेन्स पानाका दुई रूपहरू अवस्थित छन्। तिनीहरू रिपोर्ट फारम र खाता फारम हुन्। व्यक्ति र साना व्यवसायहरूसँग साधारण ब्यालेन्स पानाहरू हुन्छन्।<ref>{{cite web |url=http://www.sba.gov/library/balsheet.xls |archive-url=https://web.archive.org /web/20070715223932/http://www.sba.gov/library/balsheet.xls |archive-date=2007-07-15 |title=US सानो व्यवसायको लागि सानो व्यवसाय प्रशासन नमूना स्प्रिेडसिट |access-date=2003- 08-10 }}</ref> ठूला व्यवसायहरूमा बढी जटिल ब्यालेन्स पानाहरू हुन्छन्, र ती संस्थाको [[वार्षिक प्रतिवेदन]] मा प्रस्तुत गरिन्छ।<ref>{{cite web|url=http://www.microsoft .com/msft/ar04/nonflash/10k_fr_bs.html |title=Microsoft Corporation ब्यालेन्स शीट, जुन 30, 2004 |publisher=Microsoft.com |access-date=2012-10-04}}</ref> ठूला व्यवसायहरूले पनि तिनीहरूको व्यवसायका खण्डहरूको लागि ब्यालेन्स पानाहरू तयार गर्नुहोस्।<ref>{{cite web|url=http://www.ibm.com/annualreport/2004/annual/md_8fc.shtml |title=International Business Machines "Global Financing" ब्यालेन्स शीट 2003 देखि 2004 को तुलना ref>{{cite web|url=http://www.xbrl.org/taxonomy/int/fr/ifrs/ci/2003-07-15/ifrs-ci-2003-07-15_files/image016.jpg |title =दुई वर्ष-अन्तको ब्यालेन्स पानाहरू तुलना गर्ने ब्यालेन्स पाना |access-date=2012-10-04}}</ref><ref>{{उक्त वेब | url=http://www.timberry.com/fm/BalanceSheet5-1-04.png|archive-url=https://web.archive.org/web/20071019044218/http://www.timberry.com/ fm/BalanceSheet5-1-04.png|archive-date=2007-10-19 |title=दुई वर्षको ब्यालेन्स पानाको तुलना गर्ने ब्यालेन्स पाना |access-date=2010-05-08 }}</ref> ===व्यक्तिगत=== व्यक्तिगत ब्यालेन्स पानाले हालको सम्पत्तिहरू जस्तै चेकिङ खाता र [[बचत खाता]]मा नगद, दीर्घकालीन सम्पत्तिहरू जस्तै सामान्य स्टक र रियल इस्टेट, हालको दायित्वहरू सूचीबद्ध गर्दछ। जस्तै [[कर्जा|ऋण]] ऋण र बंधक ऋण देय, वा बाँकी, दीर्घकालीन दायित्वहरू जस्तै बंधक र अन्य ऋण ऋण। धितोपत्र र रियल इस्टेट मूल्यहरू बजार मूल्य मा ऐतिहासिक लागत वा लागत आधार मा सूचीबद्ध छन्। व्यक्तिगत नेट वर्थ व्यक्तिको कुल सम्पत्ति र कुल दायित्वहरू बीचको भिन्नता हो।<ref>{{cite web |url=http://www.state.co.us/oed/sbdc/business/pbs.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307003615/http://www.state.co.us/oed/sbdc/business/pbs.pdf|archive-date=2008-03-07 |title=व्यक्तिगत ब्यालेन्स पाना संरचना |access-date=2010-05-08 }}</ref> ===अमेरिकी साना व्यवसाय=== {| class="wikitable" style="float: right; width: auto; margin-left: 0.75em;" |+ नमूना सानो व्यापार ब्यालेन्स शीट<ref>विलियम्स, p। ५०।</ref> |- ! colspan="2" style="text-align: left" | सम्पत्ति (वर्तमान) ! colspan="3" style="text-align: left" | दायित्व र मालिकको इक्विटी |- | style="border-right-style: none" | नगद | style="text-align: right; border-left-style: none;" | $6,600 ! colspan="3" style="text-align: left" | '' दायित्व '' |- | style="border-right-style: none" | प्राप्तयोग्य खाता | style="text-align: right; border-left-style: none;"| $6,200 | style="border-right-style: none" | [[प्रोमिसरी नोट|भुक्तानी योग्य नोटहरू]] | शैली = "पाठ-पङ्क्तिबद्ध: दायाँ; सीमा-शैली: कुनै पनि छैन;" | $५,००० | style="border-left-style: none" | |- ! colspan="2" style="text-align: left" | सम्पत्ति (स्थिर) | style="border-right-style: none" | भुक्तानी योग्य खाताहरू | style="border-left-style: none; Border-right-style: none; | $25,000 | style="border-left-style: none" | |- | style="border-right-style: none" | उपकरण र उपकरण | style="text-align: right; border-left-style: none;" | $25,000 | colspan="2" style="text-indent: 1.5em; Border-right-style: none;" | ''कुल दायित्व'' | style="text-align: right; border-left-style: none;" | $३०,००० |- | colspan="2" | ! colspan="3" style="text-align: left" | ''मालिकहरूको इक्विटी'' |- | colspan="2" | | style="border-right-style: none" | पुँजी स्टक | style="text-align: right; border-style: solid none;" | $७,000 | style="border-left-style: none" | |- | colspan="2" | | style="border-right-style: none" | राखिएको आय | style="text-align: right; border-style: none;" | $800 | style="border-left-style: none" | |- | colspan="2" | | colspan="2" style="text-indent: 1.5em; Border-right-style: none;" | ''कुल मालिकको इक्विटी'' | style="text-align: right; border-left-style: none;" | $7,800 |- | style="border-right-style: none" | ''कुल'' | style="text-align: right; border-left-style: none;" | '''$37,800''' | colspan="2" style="border-right-style: none" | ''कुल'' | style="text-align: right; border-left-style: none;" | '''$37,800''' |} एउटा सानो व्यापार ब्यालेन्स पानाले हालको सम्पत्तिहरू जस्तै नगद, खाताहरू प्राप्य, र सूची, स्थिर सम्पत्तिहरू जस्तै जग्गा, भवनहरू, र उपकरणहरू, अमूर्त सम्पत्ति जस्तै प्याटेन्ट सूचीबद्ध गर्दछ। हरू, र दायित्वहरू जस्तै भुक्तानीयोग्य खाताहरू, संचित खर्चहरू, र दीर्घकालीन ऋण। आकस्मिक दायित्वहरू जस्तै वारेन्टी ब्यालेन्स पानामा फुटनोटहरूमा उल्लेख गरिएको छ। साना व्यवसायको इक्विटी कुल सम्पत्ति र कुल दायित्वहरू बीचको भिन्नता हो। ===परोपकार=== इंग्ल्याण्ड र वेल्स मा, साना परोपकारी जो कम्पनीहरू पनि होइनन् उनीहरूलाई ब्यालेन्स पानाको सट्टा सम्पत्ति र दायित्वहरूको विवरण फाइल गर्न अनुमति दिइएको छ। यस कथनले यसको आर्थिक वर्षको अन्त्यमा परोपकारीको मुख्य सम्पत्ति र दायित्वहरू सूचीबद्ध गर्दछ।<ref>[[इङ्गल्याण्ड र वेल्सका लागि परोपकारी आयोग]], [https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads /system/uploads/attachment_data/file/585971/CC16b.pdf रसिद र भुक्तानी खाता परिचयात्मक नोट], कागजात CC16b, प्रकाशित जून 2013, नयाँ ढाँचा जनवरी 2017, पहुँच 16 नोभेम्बर 2023</ref> == सार्वजनिक व्यापार संस्था संरचना == सार्वजनिक व्यापार संस्थाहरूको ब्यालेन्स पानाहरूका लागि दिशानिर्देशहरू अन्तर्राष्ट्रिय लेखा मानक बोर्ड र धेरै देश-विशिष्ट संस्थाहरू/कम्पनीहरूले दिएका छन्। अमेरिकामा कम्पनीहरूले प्रयोग गरेको मानक संयुक्त राज्य अमेरिका सामान्यतया स्वीकृत लेखा सिद्धान्तहरू (GAAP)। [[संघीय लेखा मानक सल्लाहकार बोर्ड]] (FASAB) संयुक्त राज्य अमेरिकाको संघीय सल्लाहकार समिति हो जसको उद्देश्य संघीय वित्तीय प्रतिवेदन निकायहरूको लागि सामान्यतया स्वीकृत लेखा सिद्धान्तहरू (GAAP) विकास गर्नु हो। ब्यालेन्स पाना खाता नाम र प्रयोग संगठनको देश र संगठनको प्रकारमा निर्भर गर्दछ। सरकारी संस्थाहरूले सामान्यतया व्यक्ति वा व्यवसायका लागि स्थापित मापदण्डहरू पालना गर्दैनन्।| सम्पत्तिहरू व्यवसायको स्वामित्वमा रहेका सबै चीजहरू हुन्। यसमा सम्पत्ति, औजार, सवारी साधन, फर्निचर, मेसिनरी आदि समावेश हुनेछन्। ===सम्पत्ति=== वर्तमान सम्पत्तिहरू # प्राप्तयोग्य खाता # नगद र नगद बराबर # सूचीहरू # बैंकमा नगद, सानो नगद, हातमा नगद # प्रिपेड खर्च एक वर्ष भित्र प्रयोग गरिने भविष्यका सेवाहरूको लागि # सेवाहरूको लागि बक्यौतामा कमाएको राजस्व (आर्जित राजस्व) तर वर्षको लागि प्राप्त नभएको # ऋण (एक वित्तीय अवधि भन्दा कम) गैर-वर्तमान सम्पत्ति (स्थिर सम्पत्तिहरू) # सम्पत्ति, बिरुवा र उपकरण # लगानी सम्पत्ति, जस्तै रियल इस्टेट लगानी उद्देश्यका लागि राखिएको # अमूर्त सम्पत्ति, जस्तै पेटेन्ट, प्रतिलिपि अधिकार र सद्भावना # वित्तीय सम्पत्तिहरू (इक्विटी विधि, खाताहरू प्राप्यहरू, र नगद र नगद समतुल्य, जस्तै नोटहरू प्राप्यहरू प्रयोग गर्नका लागि लेखिएको लगानीहरू बाहेक। #लगानी इक्विटी विधि को प्रयोगको लागि लेखिएको # जैविक सम्पत्तिहरू, जुन जीवित वनस्पति वा जनावरहरू हुन्। वाहक जैविक सम्पत्तिहरू वनस्पति वा जनावरहरू हुन् जसले फसलको लागि कृषि उत्पादनहरू बोक्छन्, जस्तै स्याउ उत्पादन गर्नका लागि उब्जाइएको स्याउ र भेडाहरू ऊन उत्पादन गर्नका लागि। # ऋण (एक भन्दा बढी वित्तीय अवधि) === दायित्व=== # भुक्तानीयोग्य खाताहरू # प्रोविजन (लेखा) # वित्तीय दायित्वहरू (प्रावधानहरू र भुक्तानीयोग्य खाताहरूहरू बाहेक), जस्तै प्रोमिसरी नोट र कर्पोरेट बन्डहरू # वर्तमान [[कर]] को लागि दायित्व र सम्पत्ति # विलम्बित कर दायित्वहरू र स्थगित कर सम्पत्तिहरू # ग्राहकहरु द्वारा भुक्तान गरिएको सेवाहरु को लागी अनर्जित राजस्व तर अझै प्रदान गरिएको छैन # ऋण स्टक मा ब्याज # लेनदारहरूको इक्विटी ===नेट हालको सम्पत्ति=== '''नेट हालको सम्पत्ति''' भन्नाले हालको सम्पत्ति घटाएर हालको दायित्व बुझाउँछ।<ref>Accounting Tools, Inc., [https://www.accountingtools.com/articles/net-current-assets नेट वर्तमान सम्पत्ति परिभाषा], प्रकाशित २८ अक्टोबर २०२३, पहुँच १५ नोभेम्बर २०२३</ref> ===इक्विटी/पूँजी=== ब्यालेन्स शीटद्वारा देखाइएको नेट सम्पत्तिहरू ब्यालेन्स पानाको तेस्रो भाग बराबर हुन्छ, जसलाई सेयरधारकहरूको इक्विटी भनिन्छ। यसमा समावेश छ: # जारी गरिएको पूँजी र अभिभावक कम्पनी (नियन्त्रण ब्याज) को इक्विटी होल्डरहरूका लागि रिजर्भ #गैर-नियन्त्रण हित इक्विटीमा औपचारिक रूपमा, शेयरधारकहरूको इक्विटी कम्पनीको दायित्वहरूको अंश हो: तिनीहरू सेयरधारकहरूलाई "बाकी" कोष हुन् (अन्य सबै दायित्वहरूको भुक्तानी पछि); सामान्यतया, यद्यपि, "दायित्वहरू" लाई शेयरधारकहरूको इक्विटी बाहेक दायित्वहरूको अधिक प्रतिबन्धात्मक अर्थमा प्रयोग गरिन्छ। सम्पत्ति र दायित्वहरूको सन्तुलन (शेयरधारकहरूको इक्विटी सहित) एक संयोग होइन। ब्यालेन्स शीटमा प्रत्येक खाताको मानहरूको रेकर्डहरू डबल-प्रविष्टि बहीखाता भनेर चिनिने लेखा प्रणाली प्रयोग गरी राखिन्छ। यस अर्थमा, निर्माणद्वारा शेयरधारकहरूको इक्विटी सम्पत्ति माइनस दायित्व बराबर हुनुपर्छ, र यसरी शेयरधारकहरूको इक्विटी अवशिष्ट मानिन्छ। इक्विटी खण्डमा वस्तुहरूको सन्दर्भमा, निम्न खुलासाहरू आवश्यक छन्: # शेयरहरू अधिकृत, जारी गरिएको र पूर्ण भुक्तान गरिएको, र जारी गरिएको तर पूर्ण भुक्तान नगरेको संख्याहरू # पार मूल्य सेयर # अवधिको सुरु र अन्त्यमा बाँकी रहेको शेयरको मेलमिलाप # अधिकार, प्राथमिकता, र शेयर को प्रतिबन्ध को विवरण # ट्रेजरी सेयर, सब्सिडियरीहरू र एसोसिएट्सको शेयर सहित # शेयरहरू विकल्प र अनुबंध अन्तर्गत जारी गर्नका लागि आरक्षित # मालिकहरूको इक्विटी भित्र प्रत्येक रिजर्वको प्रकृति र उद्देश्यको विवरण == प्रमाण == ''''ब्यालेन्स शीट प्रमाणीकरण'''' प्राथमिक लेखा रेकर्डको प्रणाली (जस्तै [[व्यवसाय]] द्वारा नियमित रूपमा सञ्चालन हुने [[लेखा प्रणाली|लेखा]] प्रक्रिया हो। SAP, Oracle, अन्य ERP प्रणालीको जनरल लेजर) समान वा समर्थन गर्ने उप-प्रणालीहरूमा राखिएको ब्यालेन्स र लेनदेन रेकर्डहरूसँग मेलमिलाप (सन्तुलनमा) गरिन्छ। ब्यालेन्स शीट प्रमाणीकरणमा खाताको मिलापना (लेनदेन वा ब्यालेन्स स्तरमा), मेलमिलापको समीक्षाको प्रक्रिया र कुनै पनि उपयुक्त समर्थन कागजातहरू र औपचारिक प्रमाणीकरण सहित धेरै प्रक्रियाहरू समावेश छन्। कर्पोरेट नीति द्वारा संचालित पूर्वनिर्धारित फारममा खाताको साइन-अफ। ब्यालेन्स शीट प्रमाणीकरण एक महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया हो जुन सामान्यतया मासिक, त्रैमासिक र वर्ष-अन्तको आधारमा गरिन्छ। परिणामहरूले संगठनको नियामक ब्यालेन्स पाना रिपोर्टिङ दायित्वहरू ड्राइभ गर्न मद्दत गर्दछ। ऐतिहासिक रूपमा, ब्यालेन्स शीट प्रमाणीकरण एक पूर्ण म्यानुअल प्रक्रिया हो, स्प्रेडसिट, [[इमेल]] र म्यानुअल निगरानी र रिपोर्टिङ द्वारा संचालित। हालैका वर्षहरूमा [[सफ्टवेयर]] समाधानहरू प्रक्रिया स्वचालन, मानकीकरण र ब्यालेन्स पाना प्रमाणीकरण वा खाता प्रमाणीकरण प्रक्रियामा परिष्कृत नियन्त्रणको स्तर ल्याउन विकास गरिएको छ। यी समाधानहरू उच्च मात्रामा खाताहरू भएका संस्थाहरू र/वा ब्यालेन्स शीट सबस्ट्यान्टिएसन प्रक्रियामा संलग्न कर्मचारीहरूका लागि उपयुक्त छन् र दक्षता बढाउन, पारदर्शिता सुधार गर्न र जोखिम कम गर्न मद्दत गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ। ब्यालेन्स शीट प्रमाणीकरण SOX 404 शीर्ष-डाउन जोखिम मूल्याङ्कन मा एक प्रमुख नियन्त्रण प्रक्रिया हो। ==नमूना== निम्न ब्यालेन्स पाना IFRS अनुसार तयार गरिएको एकदमै छोटो उदाहरण हो। यसले सबै सम्भावित प्रकारका सम्पत्तिहरू, दायित्वहरू र इक्विटीहरू देखाउँदैन, तर यसले सबैभन्दा सामान्य देखाउँछ। किनभने यसले सद्भावना देखाउँछ, यो समेकित ब्यालेन्स पाना हुन सक्छ। मौद्रिक मानहरू देखाइएको छैन, सारांश (उपकुल) पङ्क्तिहरू पनि हराइरहेका छन्। IFRS अन्तर्गत वस्तुहरू सँधै तरलताको आधारमा माथिल्लो भागमा रहेको कम्तीमा तरल सम्पत्ति, सामान्यतया जग्गा र भवनहरू सबैभन्दा तरलमा देखाइन्छ, अर्थात् नगद। त्यसपछि दायित्वहरू र इक्विटीहरू भुक्तान गर्नुपर्ने सबैभन्दा तत्काल दायित्व (सामान्य खाता भुक्तानयोग्य) बाट कम्तिमा अर्थात् लामो अवधिको ऋण जस्तै धितो र मालिकको इक्विटी एकदमै तलसम्म जारी रहन्छ।<ref name=IFRSvUSGAAP>{{ वेब साइट |url= http://accounting-financial-tax.com/2008/06/ifrs-vs-gaap-balance-sheet-and-income-statement/ |format=web |title=IFRS VS GAAP: ब्यालेन्स शीट र आय स्टेटमेन्ट |प्रकाशक =Accounting-financial-tax.com |access-date=2016-05-14 |archive-date=2019-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430083040/http:// /accounting-financial-tax.com/2008/06/ifrs-vs-gaap-balance-sheet-and-income-statement/ |url-status=dead }}</ref> '''XYZ, लिमिटेडको वित्तीय स्थितिको समेकित विवरण''' ''''३१ डिसेम्बर २०२५ सम्म'''' ''''संपत्ति'''' '''गैर-चालू सम्पत्ति (स्थायी सम्पत्तिहरू)'''' सम्पत्ति, बिरुवा र उपकरण (पीपीई) ''कम : संचित मूल्यह्रास'' सद्भावना अमूर्त सम्पत्ति (पेटेन्ट, प्रतिलिपि अधिकार, ट्रेडमार्क, आदि) ''कम: संचित परिशोधन'' वित्तीय सम्पत्ति मा एक वर्ष पछिको लगानी लगानी एसोसिएट्स र संयुक्त उद्यम अन्य गैर-चालू सम्पत्तिहरू, उदाहरणका लागि विलम्बित कर सम्पत्ति, पट्टा प्राप्य र एक वर्ष पछि प्राप्त हुनेहरू ''''वर्तमान सम्पत्ति'''' सूचीहरू प्रिपेड खर्चहरू वित्तीय सम्पत्ति मा लगानी एक वर्ष भित्र देय छ गैर-वर्तमान र वर्तमान सम्पत्तिहरू बिक्रीको लागि राखिएको प्राप्य खाताहरू (ऋण) एक वर्ष भित्र देय ''कम : शङ्कास्पद ऋणका लागि भत्ता'' नगद र नगद बराबर ''''TOTAL ASSETS'''' (यसले तलको दायित्व र इक्विटीको कुलसँग मेल खाने/सन्तुलन गर्नेछ) ''''दायित्व र इक्विटी'''' '''वर्तमान दायित्वहरू (क्रेडिटरहरू: एक वर्ष भित्र बाँकी रहेको रकम)'''' भुक्तानीयोग्य खाताहरू हालको आय [[कर]] भुक्तान योग्य ऋणको हालको भाग भुक्तान योग्य छोटो अवधिको प्रावधान अन्य वर्तमान दायित्वहरू, उदाहरणका लागि विलम्ब आय, सुरक्षा निक्षेपहरू '''गैर-चालू दायित्वहरू (क्रेडिटरहरू: एक वर्ष भन्दा बढी पछि घट्ने रकमहरू)''' [[कर्जा|ऋण]] भुक्तान योग्य जारी गरिएको ऋण प्रतिभूति, उदाहरणका लागि नोटहरू/बन्डहरू भुक्तान योग्य स्थगन कर दायित्वहरू प्रावधानहरू, उदाहरणका लागि पेन्सन दायित्वहरू अन्य गैर-चालू दायित्वहरू, उदाहरणका लागि लीज दायित्वहरू ''''इक्विटी'' '''भुक्तानी गरिएको पूँजी''' सेयर पूँजी सेयर प्रिमियम ''कम: ट्रेजरी सेयर'' '''रिटेड आय''' '''पुनर्मूल्याङ्कन रिजर्भ '''अन्य संचित रिजर्भ''' '''संचित अन्य व्यापक आय''' '''गैर-नियन्त्रण हित''' ''''कुल दायित्व र इक्विटी'''' (यसले माथिको सम्पत्तिको कुलसँग मेल खाने/सन्तुलन गर्नेछ) == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} == थप हेर्नुहोस् == * [[वित्तीय विवरणहरू|वित्तीय विवरण]] * [[नाफा नोक्सान हिसाब लेखा परीक्षण [[श्रेणी:लेखा]] 0447niz10gmu3r7q4dl3m4dgi5xry9u 0 68117 1354732 1310477 2026-05-09T04:03:55Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354732 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = सुष्मा कार्की | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1985|2|14|df=y}} | birth_place = [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] | disappeared_date = <!-- {{Disappeared date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (disappeared date then birth date) --> | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | death_cause = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | monuments = | residence = | nationality = [[नेपाल|नेपाली]] | other_names = | ethnicity = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source --> | citizenship = | education = | alma_mater = | occupation = | years_active = | employer = | organization = | agent = | known_for = [[अभिनेत्री]], मोडेल | notable_works = | style = | influences = | influenced = | home_town = | salary = | net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> | height = ५ फिट ५ इन्च | weight = ५५ किग्रा | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | movement = | opponents = | boards = | religion = <!-- Religion should be supported with a citation from a reliable source --> | denomination = <!-- Denomination should be supported with a citation from a reliable source --> | criminal_charge = <!-- Criminality parameters should be supported with citations from reliable sources --> | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = | partner = <!-- unmarried life partner; use ''Name (1950–present)'' --> | children = | parents = | relatives = | callsign = | awards = | signature = | signature_alt = | signature_size = | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | website = <!-- {{URL|Example.com}} --> | footnotes = | box_width = }} '''सुष्मा कार्की''' ({{ Lang-en|Sushma Karki}}) नेपाली चलचित्रकी चर्चित अभेनित्री हुन् । <ref>{{cite web |last=Kumar |first=Pradeep |url=http://sushmakarki.org/ |title=Popular Nepali Model &#124; Nepali Chalchitra Actress |publisher=Sushma Karki |date=2013-02-26 |accessdate=2013-09-20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160726231642/http://www.sushmakarki.org/ |date=2016-07-26 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://sushmakarki.com/ |title=Official Site ::Hot Nepali Model and Actress |publisher=Sushma Karki |date= |accessdate=2013-09-20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218094140/http://sushmakarki.com/ |date=2014-12-18 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://nepaliactress.com/tag/sushma-karki/ |title=Nepali ActressSushma Karki Archives |publisher=Nepali Actress |date=2013-06-20 |accessdate=2013-09-20}}</ref><ref>{{cite web |author=PNP Media |url=http://thepnpmedia.com/interview-with-sushma-karki-actress/ |title=PNP Media – Online Media – For Movies, Music and Entertainment – Interview with Sushma Karki (Actress) |publisher=Thepnpmedia.com |date=2013-02-08 |accessdate=2013-09-20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130728230012/http://thepnpmedia.com/interview-with-sushma-karki-actress/ |date=2013-07-28 }}</ref> उनले आफ्नो चलचित्र करियरको सुरुवात ''मेरो एउटा साथी छ'' चलाचित्रबाट गरेकी हुन् । उनले सुरुमा मोडलिङ्ग करियर रोजेकी थिइन् पछि उनले मोडलिङ्गमा सफलता पाएपछि अभिनय क्षेत्रमा परवेश गरेकी हुन् । थुप्रै फेसन शोमा क्याटवाक गरे पछि सुष्माले म्युजिक भिडियोमा अभिनय गरी सकेकी छिन् ।<ref>{{cite web |url=http://www.kathmanducraze.com/profile-gid-304.html |title=Profile: KathmanduCraze.com - Sushma Karki - Celeb |publisher=KathmanduCraze.com |date=2013-09-14 |accessdate=2013-09-20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304062530/http://www.kathmanducraze.com/profile-gid-304.html |date=2016-03-04 }}</ref><ref>{{cite web |author=&nbsp;Posted by badmasi at 11:40 pm |url=http://moviesnepal.com/sushma-karki-says-no-more-to-vulgar-roles/ |title=Sushma Karki says no more to vulgar roles |publisher=Movies Nepal |date= |accessdate=2013-09-20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921054004/http://moviesnepal.com/sushma-karki-says-no-more-to-vulgar-roles/ |date=2013-09-21 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://imagechannels.com/view_gallery/album_pix/96 |title=Sushma Karki Photo Album |publisher=Imagechannels.com |date= |accessdate=2013-09-20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921053852/http://imagechannels.com/view_gallery/album_pix/96 |date=2013-09-21 }}</ref> ==सुरुवाती जीवन== ==पेशागत जीवनी== ==विवादहरू== सुश्मा कार्की विभिन्न कारणले विवादमा आइरहने नायिका हुन् । केही समय अगाडि उनले आफ्नै पोष्ट-प्रोडक्सनको फिल्म ''बार'' का निर्माताले आफूलाई बारम्बार [[बलात्कार|यौन उत्पीडन]] गरेको आरोप लगाइकी थिइन् । तर निर्माताको समूहले भने उनको यो आरोप अस्विकार गरेको थियो । <ref>{{cite web|URL=http://xnepali.net/movies/sushma-karki-accuses-of-sexual-harassment/|title=Sushma karki accuses of sexual harassment|publisher=Xnepali.net|date=2012-07-22}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==अवार्ड== ==चलचित्र== कार्कीले विभिन्न चलचित्रमा आफ्नो अभिनय कला प्रस्तुत गरिसकेकी छिन्: *''मेरो एउटा साथी छ'' *''बिन्दास'' *''बाउन्सर'' *''मेरो जीवन साथी'' *''[[लुट (चलचित्र)|लूट]]'' ==सन्दर्भ सामग्री== {{Reflist}} ==यी पनि हेर्नुहोस== ==बाहिरि लिङ्कहरू== * {{IMDb name|nm4742240}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[अशिष्मा नकर्मी|■ अशिष्मा नकर्मी]] {{Persondata | NAME = कार्की,सुष्मा | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = नेपाली अभिनेत्री | DATE OF BIRTH = सन् १९८६ | PLACE OF BIRTH = बर्दिया | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} [[श्रेणी:सन् १९८५ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:रङ्गकर्मी]] [[श्रेणी:नेपाली कलाकार]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१८ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:बर्दिया जिल्लाका मानिसहरू]] gjmih5bni61ahkod17npvdrek66avf9 0 68301 1354667 1352272 2026-05-08T12:50:55Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354667 wikitext text/x-wiki {{Further|नेपालका नगरपालिकाहरू}} {{नेपालको प्रशासनिक विभाजन}} {{Infobox subdivision type | name= सहर | alt_name4= | map= [[File:2015-03-08 Swayambhunath, Katmandu, Nepal.jpg|248px]]<br />काठमाडौँ, सबैभन्दा ठुलो सहर (महानगर) | category=[[नगरपालिका]] | territory= [[नेपाल]] | upper_unit= | start_date=२०३२ साउन ३१ | start_date1= | start_date2= | start_date3= | start_date4= | legislation_begin= | legislation_begin1= | legislation_begin2= | legislation_begin3= | legislation_begin4= | legislation_end= | legislation_end1= | legislation_end2= | legislation_end3= | legislation_end4= | end_date= | end_date1= | end_date2= | end_date3= | end_date4= | current_number= ६ वटा महानगरपालिका<br />११ वटा उपमहानगरपालिका<br />२७६ वटा नगरपालिका | number_date=२७ फागुन २०७३ | type= | type1= | type2= | type3= | type4= | status= | status1= | status2= | status3= | status4= | exofficio= | exofficio1= | exofficio2= | exofficio3= | exofficio4= | population_range=८,४५,७६७ - ८,३७० | area_range={{convert|547.43|km2}} - {{convert|6.89|km2}} | government= [[नगरप्रमुख|नगरप्रमुख–परिषद्]] | government1= | government2= | government3= | government4= | subdivision=वडाहरू | subdivision1= | subdivision2= | subdivision3= | subdivision4= }} {{Sidebar | title = [[नेपालका गाउँपालिकाहरू|गाउँपालिकाहरूको सूची]] | heading1 = (वैकल्पिक उपविभाजन) | content1 = }} {{Location map+ | Nepal |float = right |width = 400 |caption = {{center|नेपालका ''महानगरपालिका'' र ''उपमहानगरपालिका''हरू}}<br/>''काठमाडौँ उपत्यका''मा रहेका सहरहरू: [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] र [[काठमाडौँ]] <br> रातो थोप्लाले:महानगरपालिका दर्साउँछ <br> हरियो थोप्लाले:उपमहानगरपालिका दर्साउँछ |places = {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[काठमाडौँ]]</small> |position=top |background=yellow |mark=City locator 11.svg |marksize=15 |lat_deg= 27 | lat_min= 41 |lon_deg= 85 | lon_min= 21 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]]</small> |position=top |background= |mark=Red pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 28 | lat_min= 12 |lon_deg= 83 | lon_min= 59 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]</small> |position=bottom |background= |mark=Red pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 40 |lon_deg= 84 | lon_min= 35 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]]</small> |position=right |background= |mark=Red pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 40 |lon_deg= 85 | lon_min= 20 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगन्ज]]</small> |position=right |background= |mark=Red pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 0 |lon_deg= 84 | lon_min= 52 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]]</small> |position=left |background= |mark=Red pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 26 | lat_min= 29 |lon_deg= 87 | lon_min= 17 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[घोराही उपमहानगरपालिका|घोराही]]</small> |position=right |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 28 | lat_min= 02 |lon_deg= 82 | lon_min= 29 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[धनगढी उपमहानगरपालिका|धनगढी]]</small> |position=top |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 28 | lat_min= 42 |lon_deg= 80 | lon_min= 34 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[इटहरी उपमहानगरपालिका|इटहरी]]</small> |position=right |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 26 | lat_min= 39 |lon_deg= 87 | lon_min= 16 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]]</small> |position=right |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 26 | lat_min= 42 |lon_deg= 85 | lon_min= 55 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]]</small> |position=right |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 42 |lon_deg= 83 | lon_min= 27 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]]</small> |position=top |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 25 |lon_deg= 85 | lon_min= 02 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[तुलसीपुर उपमहानगरपालिका|तुल्सीपुर]]</small> |position=top |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 28 | lat_min= 15 |lon_deg= 82 | lon_min= 32 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]]</small> |position=top |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 26 | lat_min= 49 |lon_deg= 87 | lon_min= 17 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका|नेपालगन्ज]]</small> |position=left |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 28 | lat_min= 3 |lon_deg= 81 | lon_min= 37 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[कलैया उपमहानगरपालिका|कलैया]]</small> |position=left |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 2 |lon_deg= 85 | lon_min= 0 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका|जीतपुरसिमरा]]</small> |position=right |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 9 |lon_deg= 84 | lon_min= 58 }} }} नेपालका [[सहर]] र नगरहरू नगरपालिका अन्तर्गत समाहित छन्। नेपालको नगरपालिका एउटा जिल्लाको उप-एकाइ हो। [[नेपाल सरकार]]ले नगरपालिका बन्नको लागि न्यूनतम मापदण्ड तोकेको छ। यी मापदण्डहरू अन्तर्गत निश्चित जनसङ्ख्या, पूर्वाधार र राजस्व समावेश रहेको छ। हाल नेपालमा २९३ नगरपालिका छन् जसमध्ये ६ [[महानगरपालिका]], ११ [[उपमहानगरपालिका]] र २७६ [[नगरपालिका]] छन्। यस बाहेक ४६० [[गाउँपालिका]] छन् जसलाई समग्रमा जोड्दा नेपालमा कुल ७५३ [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय तह]] रहेका छन्।<ref>{{cite web|url=https://opendatanepal.com/dataset/total-number-of-local-bodies-and-wards-per-district-of-nepal/resource/8a52101b-4e22-435f-ba55-f2bd688799e5|title=Total number of local bodies and ward|date=4 March 2018|publisher=Open Data Nepal|access-date=11 November 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200205011503/http://opendatanepal.com/dataset/total-number-of-local-bodies-and-wards-per-district-of-nepal/resource/8a52101b-4e22-435f-ba55-f2bd688799e5 |date=5 February 2020 }}</ref> नेपालको राजधानी र सबैभन्दा ठूलो सहर [[काठमाडौँ]] हो।<ref>{{Cite web|url=http://worldpopulationreview.com/countries/nepal-population/cities/|title=Population of Cities in Nepal (2020)|website=worldpopulationreview.com|access-date=2019-07-28}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190728020537/http://worldpopulationreview.com/countries/nepal-population/cities/ |date=2019-07-28 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.welcomenepal.com/places-to-see/kathmandu.html|title=Kathmandu|last=Nepal|first=Naturally|website=Naturally Nepal|language=en|access-date=2019-07-28}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190728020538/https://www.welcomenepal.com/places-to-see/kathmandu.html |date=2019-07-28 }}</ref> क्षेत्रफलको आधारमा सबैभन्दा ठूलो महानगरपालिका [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] हो जसले ४६४.२८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ भने सबैभन्दा सानो महानगरपालिका [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] हो जसले ३६.१२&nbsp;वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ। यसै प्रकार क्षेत्रफलको आधारमा सबैभन्दा ठूलो उपमहानगरपालिका [[घोराही उपमहानगरपालिका|घोराही]] हो जसले ५२२.२१ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ भने जनसङ्ख्याको आधारमा सबैभन्दा ठूलो उपमहानगरपालिका [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]] हो जसको जनसङ्ख्या १,५९,४६८ रहेको छ।<ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-03-13/pokhara-lekhnath-becomes-largest-metropolitan-city.html|title=Pokhara Lekhnath becomes largest metropolitan city|access-date=16 June 2017|language=en}}</ref> यस्तै क्षेत्रफलको आधारमा सबैभन्दा ठूलो नगरपालिका सितगङ्गा हो जसले ६१०.४३ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ।<ref>{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/nepal-mun-admin.php?adm2id=5106|title=Sitganga Municipality in Nepal|access-date=19 March 2018}}</ref> == वर्गीकरण अनुसार सहरहरूको सूची == नेपालको स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ मा उल्लिखित अन्य प्रमुख मापदण्डका साथै नगरपालिका मानिने स्थानीय तहको जनसङ्ख्याको हिमाली जिल्लामा न्यूनतम जनसङ्ख्या १० हजार र पहाडी जिल्ला, भित्री तराईका जिल्ला, तराईका जिल्ला र काठमाडौँ उपत्यकामा क्रमशः चालीस हजार, पचास हजार, सत्तरी हजार र एक लाख हुनुपर्ने छ। उपमहानगरका लागि जनसङ्ख्या दुई लाख र महानगरको जनसङ्ख्या पाँच लाख हुनुपर्छ।<ref>{{Cite web |title=स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४|url=https://mofaga.gov.np/news-notice/1697 |access-date=13 Jan 2024 |website=सङ्‍घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय |language=ne}}</ref> वर्गीकरण: [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय]]ले पूर्वाधार र सामाजिक विकासका आधारमा स्थानीय तहलाई चार श्रेणीमा वर्गीकरण गरेको छ।<ref>{{Cite web|date=2019-12-23|title=दुर्गम र सुगमको आधारमा स्थानीय तहको विभाजन : हेर्नुहोस् तपाईंको स्थानीय तह कुन वर्ग छ ?|url=https://www.sajilosanjal.com/local-level-classification/|access-date=2020-12-21|website=सजिलो सञ्जाल}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001212003/https://www.sajilosanjal.com/local-level-classification/ |date=2020-10-01 }}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" |वर्गीकरण !प्रकार !सङ्ख्या |- | bgcolor="MistyRose" | |वर्ग 'क' |अति दुर्गम |१८ |- | bgcolor="Moccasin" | |वर्ग 'ख' |दुर्गम |४३ |- | bgcolor="PaleTurquoise" | |वर्ग 'ग' |मध्यम |१३३ |- | |वर्ग 'घ' |सुगम |९९ |} '''गाढा'''मा सूचीकृत सहरहरू नेपालका आ-आफ्ना प्रदेशका राजधानीहरू हुन् भने '''गाढा''' र ''छड्के'' देशको राजधानी हो। [[File:Nepal Urban Municipality.svg|center|thumb|750x750px|{{Color box|red}} महानगरपालिका {{Color box|#ff6600}} उपमहानगरपालिका {{Color box|#ffcc00}} नगरपालिका]] === महानगरपालिका === {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |+ !नाम !जिल्ला !प्रदेश !जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८]]) !क्षेत्रफल (किमी^२) !जनघनत्व (वर्ग किमी) !# वडा सङ्ख्या !वेबसाइट |- |'''''[[काठमाडौँ]]''''' |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |८,६२,४०० |४९.४५ |१७,००० |३२ |[http://www.kathmandu.gov.np/en] |- |'''[[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा ]]''' |[[कास्की जिल्ला|कास्की]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |५,१३,५०४ |४६४.२४ |१,१०० |३३ |[https://pokharamun.gov.np/] |- |[[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]] |[[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |३,६९,२६८ |४३२.९५ |८५० |२९ |[http://bharatpurmun.gov.np/] |- |[[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] |[[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |२,९४,०९८ |३६.१२ |८,१०० |२९ |[http://lalitpurmun.gov.np] |- |[[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगञ्ज]] |[[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |२,७२,३८२ |१३२.०७<ref name=":1">{{Cite web|url=http://cbs.gov.np/image/data/2017/Population_Ward_Level_753_Local_Unit.pdf|title=Population Ward Level 753 Local Unite|website=केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग|access-date=23 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127085017/http://cbs.gov.np/image/data/2017/Population_Ward_Level_753_Local_Unit.pdf|archive-date=27 January 2018|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127085017/http://cbs.gov.np/image/data/2017/Population_Ward_Level_753_Local_Unit.pdf |date=27 January 2018 }}</ref> |२,१०० |३२ |[https://birgunjmun.gov.np/] |- |[[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर ]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |२,४३,९२७ |७७.००<ref name=":1" /> |३,२०० |१९ |[http://biratnagarmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170125015129/http://biratnagarmun.gov.np/ |date=2017-01-25 }} |- |} {{anchor|Sub-metropolitan cities (उप-महानगरपालिका)}} === उपमहानगरपालिका === {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" !नाम !जिल्ला !प्रदेश !जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८]]) !क्षेत्रफल (वर्ग किमी) !जनघनत्व (वर्ग किमी) !# वडा सङ्ख्या !वेबसाइट |- |[[घोराही उपमहानगरपालिका|घोराही]] |[[दाङ जिल्ला|दाङ]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |२,००,५३० |५२२.२१ |३८० |१९ |[http://ghorahimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902184840/http://ghorahimun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |'''[[धनगढी उपमहानगरपालिका|धनगढी]]''' |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |१,९८,७९२ |२६१.७५ |७६० |१९ |[http://dhangadhimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902185349/http://dhangadhimun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[इटहरी उपमहानगरपालिका|इटहरी]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |१,९७,२४१ |९३.७८ |२,१०० |२० |[http://itaharimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902225605/http://itaharimun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |'''[[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]]''' |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |१,९४,५५६ |९१.९७ |२,१०० |२५ |[http://www.janakpurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902182547/http://www.janakpurmun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |१,९४,३३५ |१०१.६१ |१,९०० |१९ |[http://butwalmun.gov.np/?language=en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902180505/http://butwalmun.gov.np/?language=en |date=2017-09-02 }} |- |'''[[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]]''' |[[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१,९३,५७६ |२६१.५९ |७४० |१९ |[http://hetaudamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902181741/http://hetaudamun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[तुलसीपुर उपमहानगरपालिका|तुल्सीपुर]] |[[दाङ जिल्ला|दाङ]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |१,७९,७५५ |३८४.६३ |४७० |१९ |[http://tulsipurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902182124/http://tulsipurmun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |१,६६,५३१ |१९२.३२ |८७० |२० |[https://web.archive.org/web/20170902181156/http://www.dharan.gov.np/en] |- |[[नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका|नेपालगन्ज]] |[[बाँके जिल्ला|बाँके]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |१,६४,४४४ |८५.९४ |१,९०० |२३ |[http://www.nepalgunjmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902180650/http://www.nepalgunjmun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[कलैया उपमहानगरपालिका|कलैया]] |[[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |१,३६,२२२ |१०८.९४ |१,३०० |२७ |[http://kalaiyamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902223305/http://kalaiyamun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका|जीतपुरसिमरा]] |[[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |१,२७,३०७ |३१२.१८ |४१० |२४ |[http://www.jeetpursimaramun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180907110349/http://jeetpursimaramun.gov.np/en |date=2018-09-07 }} |} {{anchor|Municipality (नगरपालिका)}} === नगरपालिका === {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" !नाम !जिल्ला !प्रदेश !जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८]]) !क्षेत्रफल !# वडा सङ्ख्या !वेबसाइट |- |[[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बुढानिलकण्ठ ]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१७७,५५७ |३४.८ |१३ |[http://www.budhanilkanthamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902225842/http://www.budhanilkanthamun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[वीरेन्द्रनगर नगरपालिका|वीरेन्द्रनगर]] |[[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]] |१५३,८६३ |२४५.०६ |१६ |[http://birendranagarmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902224157/http://birendranagarmun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[तारकेश्वर नगरपालिका|तारकेश्वर]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१५१,४७९ |५४.९५ |११ |[http://www.tarakeshwormun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170830110857/http://www.tarakeshwormun.gov.np/en |date=2017-08-30 }} |- |[[तिलोत्तमा नगरपालिका|तिलोत्तमा]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |१४९,४७९ |१२६.१९ |१७ |[http://www.tilottamamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829054037/http://www.tilottamamun.gov.np/en |date=2017-08-29 }} |- |[[गोकर्णेश्वर नगरपालिका|गोकर्णेश्वर]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१४९,३६६ |५८.५ |९ |[http://gokarneshwormun.gov.np/en] |- |[[सूर्यविनायक नगरपालिका|सूर्यविनायक]] |[[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१४०,०८५ |४२.४५ |१० |[http://www.suryabinayakmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903163357/http://www.suryabinayakmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[चन्द्रागिरी नगरपालिका|चन्द्रागिरी]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१३६,८६० |४३.९ |१५ |[http://www.chandragirimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903121639/http://www.chandragirimun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[टोखा नगरपालिका|टोखा]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१३३,७५५ |१७.११ |११ |[http://www.tokhamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925054313/http://www.tokhamun.gov.np/en |date=2015-09-25 }} |- |[[मेचीनगर नगरपालिका|मेचीनगर]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |१३३,०७३ |१९२.८५ |१५ |[https://mechinagarmun.gov.np/] |- |[[कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका|कागेश्वरी मनोहरा]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१३०,४३३ |२७.३८ |९ |[http://www.kageshworimanoharamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904063328/http://www.kageshworimanoharamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[महालक्ष्मी नगरपालिका, ललितपुर|महालक्ष्मी]] |[[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१२३,११६ |२६.५१ |१० |[http://www.mahalaxmimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904020551/http://www.mahalaxmimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]] |[[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |१२२,३२० |७८.२४ |१९ |[http://bheemdattamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902234635/http://bheemdattamun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[सुन्दरहरैँचा नगरपालिका|सुन्दरहरैँचा]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |१२०,२१३ |११०.१६ |१२ |[http://www.sundardularimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903124809/http://www.sundardularimun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[मध्यपुर थिमी नगरपालिका|मध्यपुर थिमी]] |[[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |११९,७५६ |११.४७ |९ |[http://madhyapurthimimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903121220/http://madhyapurthimimun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[बिर्तामोड नगरपालिका|विर्तामोड]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |११६,१९२ |७८.२४ |१० |[http://www.birtamodmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903132044/http://www.birtamodmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[नागार्जुन नगरपालिका|नागार्जुन]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |११५,४३७ |२९.८५ |१० |[http://www.nagarjunmun.gov.np/en] |- |[[दमक नगरपालिका|दमक]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |१०७,२२७ |७०.८६ |१० |[http://damakmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903120942/http://damakmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[त्रियुगा नगरपालिका|त्रियुगा]] |[[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |१०२,७२५ |५४७.४३ |१६ |[http://www.triyugamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903163757/http://www.triyugamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[लहान नगरपालिका|लहान]] |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |१०२,०३१ |१६७.१७ |२४ |[http://lahanmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903122224/http://lahanmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[कोहलपुर नगरपालिका|कोहलपुर]] |[[बाँके जिल्ला|बाँके]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |१०१,६६७ |१८४.२६ |१५ |[http://www.kohalpurmun.gov.np/en] |- |[[गोदावरी नगरपालिका, कैलाली|गोदावरी]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |९८,७४६ |३०५.६३ |१२ |[http://www.attariyamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903163404/http://www.attariyamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर|गोदावरी]] |[[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |९७,६३३ |९६.११ |१४ |[http://godawarimunlalitpur.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201205222356/https://godawarimunlalitpur.gov.np/en |date=2020-12-05 }} |- |[[वाणगङ्गा नगरपालिका|वाणगङ्गा]] |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |९६,७१४ |२३३.६८ |११ |[http://www.bangangamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903115154/http://www.bangangamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[सिराहा नगरपालिका|सिराहा]] |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |९५,४१० |९४.२ |२२ |[http://Sirahamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903121009/http://sirahamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[बराहक्षेत्र नगरपालिका|बराहक्षेत्र]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |९१,०८७ |२२२.०९ |११ |[http://barahamun.gov.np/] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[लम्कीचुहा नगरपालिका|लम्कीचुहा]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |९०,९७१ |२२५ |१० |[http://www.lamkichuhamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180402220827/http://www.lamkichuhamun.gov.np/en |date=2018-04-02 }} |- |[[रत्ननगर नगरपालिका|रत्ननगर]] |[[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |८९,९०५ |६८.६८ |१६ |[https://www.ratnanagarmun.gov.np/]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |[[टीकापुर नगरपालिका|टीकापुर]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |८९,८३५ |१२१.९२ |९ |[http://tikapurmun.gov.np/en] |- |[[कपिलवस्तु नगरपालिका|कपिलवस्तु]] |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |८८,८७४ |१३६.९१ |१२ |[http://kapilvastumun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903120059/http://kapilvastumun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[चाँगुनारायण नगरपालिका|चाँगुनारायण]] |[[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |८८,०८३ |६२.९८ |९ |[http://www.changunarayanmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904015950/http://www.changunarayanmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[लुम्बिनी सांस्कृतिक नगरपालिका|लुम्बिनी सांस्कृतिक]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |८७,३८३ |११२.२१ |१३ |[http://www.lumbinisanskritikmun.gov.np] |- |[[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |८६,८२१ |१०८.३४ |१७ |[http://www.kawasotimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904015711/http://www.kawasotimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[घोडाघोडी नगरपालिका|घोडाघोडी]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |८६,०३४ |३५४.४५ |१२ |[http://www.ghodaghodimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903120238/http://www.ghodaghodimun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[शिवराज नगरपालिका|शिवराज]] |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |८४,८१० |२८४.०७ |११ |[http://www.shivarajmun.gov.np/en] |- |[[अर्जुनधारा नगरपालिका|अर्जुनधारा]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |८४,०१८ |१०९.८६ |११ |[http://www.shaniarjunmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902112849/http://www.shaniarjunmun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[चन्द्रपुर नगरपालिका|चन्द्रपुर]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |८१,८०७ |२४९.९६ |१० |[http://www.chandrapurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903205931/http://www.chandrapurmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[बेलबारी नगरपालिका|बेलबारी]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |८१,७७१ |१३२.७९ |११ |[http://www.belbarimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903210742/http://www.belbarimun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपुर]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |८१,५७८ |१४.७६ |१० |[http://kirtipurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903204932/http://kirtipurmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बरहथवा नगरपालिका|बरहथवा]] |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |८१,१२० |१०७.०५ |१८ |[http://barhathwamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903210718/http://barhathwamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |७९,३४९ |१५९.९३ |१८ |[http://www.gaindakotmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925112826/http://www.gaindakotmun.gov.np/en |date=2015-09-25 }} |- |[[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]] |[[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |७९,१३६ |६.८९ |१० |[http://bhaktapurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903122701/http://bhaktapurmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[व्यास नगरपालिका|व्यास]] |[[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |७८,९३९ |२४८ |१४ |[http://vyasmun.gov.np/en] |- |[[सैनामैना नगरपालिका|सैनामैना]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७८,३९३ |१६२.१८ |११ |[http://www.sainamainamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904012723/http://www.sainamainamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[बर्दघाट नगरपालिका|बर्दघाट]] |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला|नवलपरासी(बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७६,७०३ |१६२.०५ |१६ |[https://bardaghatmun.gov.np/] |- |[[बुद्धभूमि नगरपालिका|बुद्धभूमि]] |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७६,५०७ |३६६.६७ |१० |[http://buddhabhumimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241112170357/https://buddhabhumimun.gov.np/ |date=2024-11-12 }} |- |[[इनरुवा नगरपालिका|इनरुवा]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |७४,९१४ |७७.९२ |१० |[http://inaruwamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904010808/http://inaruwamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[गुलरिया नगरपालिका|गुलरिया]] |[[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७४,५०५ |११८.२१ |१२ |[http://gulariyamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903210407/http://gulariyamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[सिद्धार्थनगर नगरपालिका|सिद्धार्थनगर]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७४,४३६ |३६.०३ |१३ |[http://siddharthanagarmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903211116/http://siddharthanagarmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |७४,३६१ |३१५.५७ |१४ |[http://www.bardibasmun.gov.np/en] |- |[[शिवसताक्षी नगरपालिका|शिवसताक्षी]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |७४,०७७ |१४५.८७ |११ |[http://www.shivasataximun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903211843/http://www.shivasataximun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बारबर्दिया नगरपालिका|बारबर्दिया]] |[[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७२,५३३ |२२६.०९ |११ |[http://barbardiyamun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190226044006/http://barbardiyamun.gov.np/ |date=2019-02-26 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[गौशाला नगरपालिका|गौशाला]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |७२,४८१ |१४४.७३ |१२ |[http://www.gaushalamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903211931/http://www.gaushalamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[देवदह नगरपालिका|देवदह]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७२,४५७ |१३६.९५ |१२ |[http://www.devdahamun.gov.np/en] |- |[[पथरी शनिश्चरे नगरपालिका|पथरी शनिश्चरे]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |७२,४५१ |७९.८१ |१० |[http://www.patharishanishcharemun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903211320/http://www.patharishanishcharemun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७२,०८५ |१३९.१ |१३ |[http://www.sunwalmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904021324/http://www.sunwalmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[कृष्णपुर नगरपालिका|कृष्णपुर]] |[[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |७१,५०० |२५२.७५ |९ |[http://Krishnapurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904020152/http://krishnapurmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[कमलामाई नगरपालिका|कमलामाई]] |[[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |७१,०१६ |४८२.५७ |१४ |[http://kamalamaimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903115950/http://kamalamaimun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[भद्रपुर नगरपालिका|भद्रपुर]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |७०,९१३ |९६.३५ |१० |[http://bhadrapurmun.gov.np/en]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |[[उर्लाबारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |७०,९०८ |७४.६२ |९ |[http://www.urlabarimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180411100310/http://www.urlabarimun.gov.np/en |date=2018-04-11 }} |- |[[राजविराज नगरपालिका|राजविराज]] |[[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |७०,८०३ |५५.६४<ref name=":०">{{cite web |title=स्थानिय तह |url=http://103.69.124.141 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831065451/http://103.69.124.141/ |archive-date=31 August 2018 |access-date=20 April 2018}}</ref> |१६ |[http://www.rajbirajmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903212331/http://www.rajbirajmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[दुधौली नगरपालिका|दुधौली]] |[[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |७०,२०७ |३९०.३९ |१४ |[http://www.dudhaulimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904011120/http://www.dudhaulimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[कृष्णनगर नगरपालिका|कृष्णनगर]] |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७०,१११ |९६.६६ |१२ |[http://www.krishnanagarmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014413/http://www.krishnanagarmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[ईश्वरपुर नगरपालिका|ईश्वरपुर]] |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |६८,३७७ |१६३.८३ |१५ |[http://www.ishworpurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904012529/http://www.ishworpurmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[बनेपा नगरपालिका|बनेपा]] |[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |६७,६९० |५४.५९ |१४ |[http://banepamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904015038/http://banepamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[खैरहनी नगरपालिका|खैरहनी]] |[[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |६७,३८५ |८५.५५ |१३ |[http://www.khairhanimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904021343/http://www.khairhanimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[राप्ती नगरपालिका|राप्ती]] |[[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |६६,६१७ |२१२.३१ |१३ |[http://raptimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904023410/http://raptimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[लालबन्दी नगरपालिका|लालबन्दी]] |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |६६,४१९ |२३८.५ |१७ |[http://www.laalbandimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170925130032/http://www.laalbandimun.gov.np/en |date=2017-09-25 }} |- |[[दुहवी नगरपालिका|दुहवी]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |६६,०७४ |७३.६७ |१२ |[http://www.duhabibhaluwamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014920/http://www.duhabibhaluwamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[महाराजगञ्ज नगरपालिका|महाराजगन्ज]] |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |६४,६४५ |११२.२१ |११ |[http://maharajgunjmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216164014/http://maharajgunjmun.gov.np/ |date=2019-02-16 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[गौरीगङ्गा नगरपालिका|गौरीगङ्गा]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |६४,५५८ |२४४.४४ |११ |[http://gaurigangamun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006174217/https://gaurigangamun.gov.np/ |date=2024-10-06 }} |- |[[रामग्राम नगरपालिका|रामग्राम]] |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |६४,०१७ |१२८.३२ |१८ |[http://ramgrammun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[गोलबजार नगरपालिका|गोलबजार]] |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |६३,८८५ |१११.९४ |१३ |[https://www.golbazarmun.gov.np/] |- |[[जलेश्वर नगरपालिका|जलेश्वर]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |६३,८०२ |४४.२६ |१२ |[http://jaleshwarmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014419/http://jaleshwarmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[रामधुनी नगरपालिका|रामधुनी]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |६३,४५२ |९१.६९ |९ |[http://ramdhunimun.gov.np/en/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241009201345/https://ramdhunimun.gov.np/en |date=2024-10-09 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बाँसगढी नगरपालिका|बाँसगढी]] |[[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |६३,२५२ |२०६.०८ |९ |[http://www.bansgadhimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904013754/http://www.bansgadhimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[सबैला नगरपालिका|सबैला]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ६२,२८२ || ६४.४७ || १३ || [http://www.sabailamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171209145137/http://www.sabailamun.gov.np/en |date=2017-12-09 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[पुनर्वास नगरपालिका|पुनर्वास]] |[[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |६१,७४८ |१०३.७१ |११ |[http://www.punarbasmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170827120015/http://www.punarbasmun.gov.np/en |date=2017-08-27 }} |- |[[रतुवामाई नगरपालिका|रतुवामाई]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |६१,१३९ |१४२.१५ |१० |[http://ratuwamaimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241015215305/https://ratuwamaimun.gov.np/ |date=2024-10-15 }} |- |[[मध्यविन्दु नगरपालिका|मध्यविन्दु]] |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |६१,०९१ |२३३.३५ |१५ |[http://madhyabindumun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014054/http://madhyabindumun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[गरुडा नगरपालिका|गरुडा]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |६०,८५७ |४४.४६ |९ |[http://www.garudamun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[राजापुर नगरपालिका|राजापुर]] |[[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |६०,८३१ |१२७.०८ |१० |[http://www.rajapurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014356/http://www.rajapurmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[गौरादह नगरपालिका|गौरादह]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |६०,४५१ |१४९.८६ |९ |[http://gauradahamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904012725/http://gauradahamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[कटारी नगरपालिका|कटारी]] |[[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |५९,५०७ |४२४.८९ |१४ |[http://www.kataarimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014353/http://www.kataarimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[मिर्चैया नगरपालिका|मिर्चैया]] |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५९,४२५ |९१.९७ |१२ |[http://www.mirchaiyamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010013446/http://www.mirchaiyamun.gov.np/en |date=2017-10-10 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[महागढीमाई नगरपालिका|महागढीमाई]] |[[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५९,४२४ |५५.३२ |११ |[http://www.mahagadimaimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904023213/http://www.mahagadimaimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[विदुर नगरपालिका|विदुर]] |[[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |५९,२२७ |१३०.०१ |१३ |[http://bidurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904015532/http://bidurmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[लमही नगरपालिका|लमही]] | [[दाङ जिल्ला|दाङ]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ५९,०५० || ३२६.६६|| ९ || [http://www.lamahimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[कल्याणपुर नगरपालिका|कल्याणपुर]] | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५८,८७२ || ७६.८१ || १२ || [http://www.kalyanpurmun.gov.np]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |[[नीलकण्ठ नगरपालिका|नीलकण्ठ]] |[[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |५८,८२८ |१९७.७ |१४ |[http://www.nilkanthamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904022954/http://www.nilkanthamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[कञ्चनरूप नगरपालिका|कञ्चनरूप]] | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||५८,४६६|| ११७.३४|| १२ || [http://www.kanchanrupmun.gov.np/en] |- | [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] | [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ५८,००३ || ११२.७२|| १७ || [http://www.devchulimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171124021632/http://devchulimun.gov.np/en |date=2017-11-24 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[बेदकोट नगरपालिका|बेदकोट]] | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ५७,६८० || १५९.९२ ||१० || [http://bedkotmun.gov.np/en] |- |[[रङ्गेली नगरपालिका|रङ्गेली]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |५७,४९४ |१११.७८ |९ |[http://www.rangelimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911165940/http://www.rangelimun.gov.np/en |date=2017-09-11 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बागलुङ नगरपालिका|बागलुङ]] |[[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |५६,१०२ |९८.०१ |१४ |[http://baglungmun.gov.np/]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |[[सुनवर्षि नगरपालिका|सुनवर्षि]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |५६,०३४ |१०६.४ |९ |[http://sunawarshimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190225214225/http://sunawarshimun.gov.np/ |date=2019-02-25 }} |- | [[शुक्लागण्डकी नगरपालिका|शुक्लागण्डकी]] | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ५५,६२० || १६५ ||१२ || [http://www.shuklagandakimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[भँगाहा नगरपालिका|भँगाहा]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५५,३५४ |७७.२१ |९ |[http://bhagahamun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230319173125/http://bhagahamun.gov.np/ |date=2023-03-19 }} |- |[[सिम्रौनगढ नगरपालिका|सिम्रौनगढ]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५४,८७८ |४२.६५ |११ | [http://www.simraungadhmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922140425/http://www.simraungadhmun.gov.np/en |date=2017-09-22 }} |- |[[सूर्योदय नगरपालिका|सूर्योदय]] |[[इलाम जिल्ला|इलाम]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |५४,७२७ |२५२.५२ |१४ |[http://www.suryodayamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014201/http://www.suryodayamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मलंगवा नगरपालिका|मलङ्गवा]] | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५४,५५० || ३०.४४ || १२ || [http://malangwamun.gov.np/?language=en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[गोडैता नगरपालिका|गोडैता]] | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||५४,२७०|| ४८.६२|| १२ ||[http://www.godaitamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241021172307/https://godaitamun.gov.np/ |date=2024-10-21 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[राजपुर नगरपालिका|राजपुर]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५४,०८३ |३१.४१ |९ |[http://www.rajpurmunrautahat.gov.np/]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[गुजरा नगरपालिका|गुजरा]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५४,०३३ |१५०.३३ |९ |[http://www.gujaramun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240927212826/https://gujaramun.gov.np/ |date=2024-09-27 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[शुक्लाफाँटा नगरपालिका|शुक्लाफाँटा]] | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ५३,९६९ || १६२.५७|| १२ || [http://www.shuklaphantamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241010100112/https://shuklaphantamun.gov.np/ |date=2024-10-10 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बेलौरी नगरपालिका|बेलौरी]] |[[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |५३,९१० |१२३.३७ |१० |[http://www.belaurimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904012908/http://www.belaurimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[शहीदनगर नगरपालिका|शहीदनगर]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५३,८१२ || ५७.३७|| ९ || [http://www.shahidnagarmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241015005422/https://shahidnagarmun.gov.np/ |date=2024-10-15 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[चौदण्डीगढी नगरपालिका|चौदण्डीगढी]] | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ५३,६३१ || २८३.७८|| १० || [http://chaudandigadhimun.gov.np/] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[भजनी नगरपालिका|भजनी]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |५३,४९४ |१७६.२५ |९ |[http://www.bhajanitrishaktimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904065235/http://www.bhajanitrishaktimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[धनगढीमाई नगरपालिका|धनगढीमाई]] | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५३,३५५ || १५९.५१|| १४ || [http://dhangadhimaimun.gov.np/en] |- | [[कनकाई नगरपालिका|कन्काई]] | [[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ५३,१४८ || ८०.९८|| ९ || [http://www.kankaimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[हनुमाननगर कङ्कालिनी नगरपालिका|हनुमाननगर कङ्कालिनी]] | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५२,७९६ || ११८.१९ || १४ || [http://www.hanumannagarkankalinimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241009214418/https://hanumannagarkankalinimun.gov.np/ |date=2024-10-09 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[खडक नगरपालिका|खडक]] | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५२,७७८ || ९३.७७ || ११ || [http://www.khadakmun.gov.np]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[गोरखा नगरपालिका|गोरखा]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ५२,४६८ || १३१.८६|| १४ || [http://गोरखाmun.gov.np/en]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[मनरा शिसवा नगरपालिका]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५२,१९१ |४९.७३ |१० |[https://www.manarashiswamun.gov.np]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | [[कालिका नगरपालिका|कालिका]] | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ५२,१६४ || १४९.०८|| ११ || [http://www.kalikamunचितवन.gov.np]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[धनुषाधाम नगरपालिका|धनुषाधाम]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५२,०२४ || ९१.६४ || ९ || [http://www.धनुषाdhammun.gov.np/en]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[ईशनाथ नगरपालिका|ईशनाथ]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५१,८५५ |३५.१८ |९ |[http://www.ishnathmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241104042328/https://ishnathmun.gov.np/ |date=2024-11-04 }} |- | [[पनौती नगरपालिका|पनौती]] | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ५१,५०४ || ११८ || १२ || [http://panautimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[कोल्हवी नगरपालिका|कोल्हवी]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५१,१८२ || १५७.४|| ११ || [http://www.kolhabimun.gov.np/en] |- | [[क्षिरेश्वरनाथ नगरपालिका|क्षिरेश्वरनाथ]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||५१,०७५|| ५०.८५|| १० || [http://www.kshireshwornathmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241011033505/https://kshireshwornathmun.gov.np/ |date=2024-10-11 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[बेलका नगरपालिका|बेलका]] | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ५१,०४३ || ३४४.७३|| ९ || [http://www.belakamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180123021627/http://www.belakamun.gov.np/ |date=2018-01-23 }} |- |[[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |[[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |५०,७९२ |१०९.८ |१४ |[http://tansenmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904013955/http://tansenmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मधुवन नगरपालिका|मधुवन]] | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ५०,७३९ || १२९.७३ || ९ || [http://www.madhuwanmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241005040139/https://madhuwanmun.gov.np/ |date=2024-10-05 }} |- |[[वालिङ नगरपालिका|वालिङ]] |[[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |५०,४८८ |१२८.४ |१४ |[http://walingmun.gov.np/?language=en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904012238/http://walingmun.gov.np/?language=en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[इलाम नगरपालिका|इलाम]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ५०,०८५ || १७३.३२ || १० || [http://इलामmun.gov.np/en]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[हरिवन नगरपालिका|हरिवन]] | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ४९,९८८ || ८६.१२ || ११ || [http://www.harionmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241008053354/https://harionmun.gov.np/ |date=2024-10-08 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[वृन्दावन नगरपालिका|वृन्दावन]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४९,७४२ |९५.४ |९ |[http://www.brindawanmun.gov.np]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[बलवा नगरपालिका|बलवा]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४९,४७३ |४४.०७ |११ |[https://web.archive.org/web/२०१८१००२२३१५५३/http://balwamun.gov.np/] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[सुरुङ्गा नगरपालिका|सुरुङ्गा]] | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ४९,४६० || १०७.०४ || ११ || [http://www.surungamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240924130929/https://www.surungamun.gov.np/ |date=2024-09-24 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[ठाकुरबाबा नगरपालिका|ठाकुरबाबा]] | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ४९,४२० || १०४.५७ || ९ || [http://www.thakurbabamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241013104154/https://thakurbabamun.gov.np/ |date=2024-10-13 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[गढीमाई नगरपालिका|गढीमाई]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४९,१३५ |४९.४४ |९ |[http://www.gadhimaimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241010150748/https://gadhimaimun.gov.np/ |date=2024-10-10 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[मिथिला नगरपालिका|मिथिला]] |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४८,६७६ |१८७.९३ |११ |[http://www.mithilamun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[फिदिम नगरपालिका|फिदिम]] | [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ४८,४९५ || १९२.५ || १४ || [http://www.phidimmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[गुर्भाकोट नगरपालिका|गुर्भाकोट]] | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ४८,२१६ || २२८.६२|| १४ || [https://www.gurbhakotmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241030171503/https://gurbhakotmun.gov.np/ |date=2024-10-30 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[भेरीगङ्गा नगरपालिका|भेरीगङ्गा]] | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ४८,२०३ || २५६.२|| १३ || [http://www.bherigangamun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[बलरा नगरपालिका|बलरा]] | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||४७,९१२||४८.५५ || ११ || [http://www.balramun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241022164537/https://balramun.gov.np/ |date=2024-10-22 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[डाक्नेश्वरी नगरपालिका|डाक्नेश्वरी]] | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||४७,७३९|| ६९.११ || १० || [http://www.dakneshworimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241107162856/https://dakneshworimun.gov.np/ |date=2024-11-07 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[बागमती नगरपालिका|बागमती]] | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ४७,१०६ || १०१.१८|| १२ || [http://www.bagmatimunसर्लाही.gov.np]{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बोदेबरसाइन नगरपालिका|बोदेबरसाइन]] |[[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४६,०१७ |५८.९३ |१० |[http://www.bodebarsainmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241021092846/https://www.bodebarsainmun.gov.np/ |date=2024-10-21 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[कटहरिया नगरपालिका|कटहरिया]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४५,८२१ |४०.६९ |९ |[http://www.katahariyamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241027061216/https://katahariyamun.gov.np/ |date=2024-10-27 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[लोहरपट्टी नगरपालिका|लोहरपट्टी]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४५,७७३ |५०.०६ |९ |[http://loharpattimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241107115609/https://loharpattimun.gov.np/ |date=2024-11-07 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[परोहा नगरपालिका|परोहा]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४५,७०२ |३७.४५ |९ |[http://www.parohamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241015181041/https://parohamun.gov.np/ |date=2024-10-15 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[हंसपुर नगरपालिका|हंसपुर]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||४४,९४९||४८.७१|| ९||[http://www.hansapurmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241012005243/https://hansapurmun.gov.np/ |date=2024-10-12 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[कमला नगरपालिका|कमला]] |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४४,५९७ |६५.८५ |९ |[http://www.kamalamun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006083735/https://www.kamalamun.gov.np/ |date=2024-10-06 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[कविलासी नगरपालिका|कविलासी]] |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४४,२०४ |४८.११ |१० |[http://www.belakamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180123021627/http://www.belakamun.gov.np/ |date=2018-01-23 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[गणेशमान चारनाथ नगरपालिका|गणेशमान चारनाथ]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ४४,०८२ || २४४.३१|| ११ || [http://www.ganeshmancharnathmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241016065537/https://ganeshmancharnathmun.gov.np/ |date=2024-10-16 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बहुदरमाई नगरपालिका|बहुदरमाई]] |[[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४३,४७८ |३१.५५ |९ |[http://www.bahudarmaimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241022131455/https://bahudarmaimun.gov.np/ |date=2024-10-22 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[हरिपुर नगरपालिका|हरिपुर]] |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४३,२३३ |६६.८६ |९ |[http://www.haripurmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006103544/https://haripurmun.gov.np/ |date=2024-10-06 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका|दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ४३,००८ || २४६.५१|| १५ || [http://www.rupakotmajhuwagadhimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200320061427/http://www.rupakotmajhuwagadhimun.gov.np/ |date=2020-03-20 }} |- | [[दोधारा चाँदनी नगरपालिका|दोधारा चाँदनी]] | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ४२,९७४ || ५६.८४|| १० || [http://www.mahakalimunkanchanpur.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241113045630/http://mahakalimunkanchanpur.gov.np/ |date=2024-11-13 }} |- | [[भानु नगरपालिका|भानु]] | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ४२,७९४ || १८४ || १३ || [http://www.sabaइलामun.gov.np/en]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[चौतारा साँगाचोकगढी नगरपालिका|चौतारा साँगाचोकगढी]] | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ४२,६६८ || १६५.२५ || १४ || [http://www.chautarasangachowkgadhimun.gov.np]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | [[सन्धिखर्क नगरपालिका|सन्धिखर्क]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ४२,४९२ || १२९.४२|| १२ || [http://sandhikharkamun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | |[[फतुवा विजयपुर नगरपालिका|फतुवा विजयपुर]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४२,२१८ |६५.२४ |११ |[http://www.phatuwabijaypurmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241104221341/https://phatuwabijaypurmun.gov.np/ |date=2024-11-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[प्युठान नगरपालिका|प्युठान]] | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ४२,१३० || १२८.९६|| १० || [http://www.Pyuthanmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[सुखीपुर नगरपालिका|सुखीपुर]] |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४२,०३३ |५४.७८ |१० |[http://www.sukhipurmun.gov.np]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | [[पुतलीबजार नगरपालिका|पुतलीबजार]] | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ४१,७४३ || १४७.२१ || १४ || [http://putalibazarmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[पर्सागढी नगरपालिका|पर्सागढी]] |[[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४१,५६९ |९९.६९ |९ |[http://www.parbatgadhimun.gov.np]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]] | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ४१,०६३ || १५८.१७ || १३ || [http://www.melamchimun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | |[[माधव नारायण नगरपालिका|माधव नारायण]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४०,८९४ |४८.५३ |९ |[http://www.nagrainmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241016022214/https://nagrainmun.gov.np/ |date=2024-10-16 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[रामपुर नगरपालिका|रामपुर]] | [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ४०,८८३ || १२३.३४|| १० || [http://www.rampurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171204154611/http://www.rampurmun.gov.np/en |date=2017-12-04 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[पचरौता नगरपालिका|पचरौता]] |[[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४०,५२४ |४४.०१ |९ |[http://www.pachrautamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014081833/https://pachrautamun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[गौर नगरपालिका|गौर]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३९,८४६ |२१.५३ |९ |[http://gaurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903210459/http://gaurmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मन्थली नगरपालिका|मन्थली]] | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३९,६९५ || २११.७८ || १४ || [http://www.manthalimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[शम्भुनाथ नगरपालिका|शम्भुनाथ]] | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||३९,६३४|| १०८.७१|| १२ || [http://www.shambhunathmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240930123859/https://shambhunathmun.gov.np/ |date=2024-09-30 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[बौधीमाई नगरपालिका|बौधीमाई]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३९,३२५ |३४.३४३ |९ |[http://www.baudhimaimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241109001804/https://baudhimaimun.gov.np/ |date=2024-11-09 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[दुल्लु नगरपालिका|दुल्लु]] | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३९,१४३ || १५६.७७|| १३ || [http://www.dullumun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[थाहा नगरपालिका|थाहा]] | [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३८,८७० || १९१.१२|| १२ || [http://www.thahamun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | |[[हरिपुर्वा नगरपालिका|हरिपुर्वा]] |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३८,७१४ |३०.५० |९ |[http://www.haripurwamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241103011655/https://haripurwamun.gov.np/ |date=2024-11-03 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[देवाही गोनाही नगरपालिका|देवाही गोनाही]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३८,६९० |३३.९९ |९ |[http://www.dewahigonahimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006070357/https://dewahigonahimun.gov.np/ |date=2024-10-06 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[कर्जन्हा नगरपालिका|कर्जन्हा]] |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३८,५५७ |७६.८४ |११ |[http://www.karjanhamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014140819/https://karjanhamun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[माडी नगरपालिका|माडी]] | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३८,२९५ || २१८.२४|| ९ || [http://www.maddimun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[पुर्चौडी नगरपालिका|पुर्चौडी]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ३८,२८१ || १९८.५२|| १० || [http://www.purchaudimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014141245/https://purchaudimun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[मिथिला बिहारी नगरपालिका|मिथिला बिहारी]] |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३८,२७३ |३७.६ |१० |[http://www.mithilabiharimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241004021649/https://mithilabiharimun.gov.np/ |date=2024-10-04 }} |- | [[बेसीसहर नगरपालिका|बेसीसहर]] | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३८,२३२ || १२७.६४|| ११ || [http://www.besishaharmun.gov.np/en] |- | [[लेटाङ नगरपालिका|लेटाङ]] | [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ३८,१५२ || २१९.२३|| ९ || [http://www.letangbhogatenimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[कुश्मा नगरपालिका|कुश्मा]] | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३८,१०१ || ९३.१८|| १४ || [http://www.kushmamun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[नगराइन नगरपालिका|नगराइन]] |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३८,०३७ |३९.०० |९ |[http://www.nagrainmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241016022214/https://nagrainmun.gov.np/ |date=2024-10-16 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[भेरी नगरपालिका|भेरी]] | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३७,८९२ || २१९.७७|| १३ || [http://bherimalikamun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[छेडागाड नगरपालिका|छेडागाड]] | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३७,८७७ || २८४.२|| १३ || [https://chhedagadmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014085606/https://chhedagadmun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[विदेह नगरपालिका|विदेह]] |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३७,६९७ |४५.५१ |९ |[http://www.bidehamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241103115736/https://www.bidehamun.gov.np/ |date=2024-11-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[शीतगङ्गा नगरपालिका|शीतगङ्गा]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ३७,६९१ || ६१०.४३|||१४ || [http://www.shitagangamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241027195749/https://shitagangamun.gov.np/ |date=2024-10-27 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[निजगढ नगरपालिका|निजगढ]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ३७,६८७ || २८९.४३|| १३ || [http://www.nijgadhmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[पोखरीया नगरपालिका|पोखरिया]] |[[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३७,६७५ |३२.४७ |१० |[http://www.pokhariyamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922135734/http://www.pokhariyamun.gov.np/en |date=2017-09-22 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[पालुङटार नगरपालिका|पालुङटार]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३७,४०९ || १५८.६२|| १० || [http://www.palungtarmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240611192646/https://www.palungtarmun.gov.np/en |date=2024-06-11 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[औरही नगरपालिका|औरही]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३७,३६१ |३५.७६ |९ |[http://aurahimunmahottari.gov.np/]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[रामगोपालपुर नगरपालिका|रामगोपालपुर]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३६,२०१ |३९.५८ |९ |[http://ramgopalpurmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241027230233/https://ramgopalpurmun.gov.np/ |date=2024-10-27 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[मटिहानी नगरपालिका|मटिहानी]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३६,१३६ |२९.०२ |९ |[http://matihanimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241015131957/https://matihanimun.gov.np/ |date=2024-10-15 }} |- | [[धनकुटा नगरपालिका|धनकुटा]] | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ३५,९८३ || १११|| १० || [http://Dhankutamun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबिसकोट]] | [[पश्चिम रुकुम जिल्ला|पश्चिम रुकुम]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३५,९१७ || ५६०.३४|| १४ || [http://aathbiskotmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019162603/http://aathbiskotmun.gov.np/ |date=2018-10-19 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[पञ्चपुरी नगरपालिका|पञ्चपुरी]] | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३५,८३९ || ३२९.९|| ११ || [http://www.bidehamun.gov.np]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[राजदेवी नगरपालिका|राजदेवी]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३५,६५८ |२८.२१ |९ |[http://www.rajdevimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108070723/https://rajdevimun.gov.np/ |date=2024-11-08 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[परशुराम नगरपालिका|परशुराम]] | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ३५,५९० || ४१४.०७|| १२ || [http://www.parasurammun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[खाँदबारी नगरपालिका|खाँदबारी]] | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ३५,५६५ || १२२.७८|| ११ || [http://khandbarimun.gov.np] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखाल]] | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३५,५२१ || १०३|| १३ || [http://www.panchkhalmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[रोल्पा नगरपालिका|रोल्पा]] | [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ३५,३७६ || २७०.४२|| १० || [http://www.rolpamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241005054145/https://rolpamun.gov.np/ |date=2024-10-05 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[बेलकोटगढी नगरपालिका|बेलकोटगढी]] | [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३५,२२४ || १५५.६|| १३ || [http://www.belkotgadhimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241112015625/https://belkotgadhimun.gov.np/ |date=2024-11-12 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[भीमेश्वर नगरपालिका|भीमेश्वर]] | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३४,७१२ || १३२.५|| ९ || [http://bhimeshwormun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[शारदा नगरपालिका|शारदा]] | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३४,६६३ || १९८.३४|| १५ || [http://www.shaaradamun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मुसिकोट नगरपालिका, पश्चिम रुकुम|मुसिकोट]] | [[पश्चिम रुकुम जिल्ला|पश्चिम रुकुम]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३४,२७० || १३६.०६|| १४ || [http://www.musikotmun.gov.np/en] |-bgcolor="PaleTurquoise" | | [[बागचौर नगरपालिका|बागचौर]] | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३४,०२१ || १६३.१४|| १२ || [http://bagchaurmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[दिपायल सिलगढी नगरपालिका|दिपायल सिलगढी]] | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ३३,९६८ || १२६.६२|| ९ || [http://dipayalsilgadhimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180422180334/http://dipayalsilgadhimun.gov.np/en |date=2018-04-22 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[बुङ्गल नगरपालिका|बुङ्गल]] | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ३३,८१२ || ४४७.५९|| ११ || [http://www.bungalmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181007183601/http://www.bungalmun.gov.np/ |date=2018-10-07 }} |- | [[धुलिखेल नगरपालिका|धुलिखेल]] | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३३,७२६ || ५५|| १२ || [http://dhulikhelmun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[बनगाड कुपिण्डे नगरपालिका|बनगाड कुपिण्डे]] | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३२,९४० || ३३८.२१|| १२ || [http://www.bangadkupindemun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926161553/https://www.bangadkupindemun.gov.np/ |date=2023-09-26 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[बेनी नगरपालिका|बेनी]] | [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३२,६९७ || ७६.५७|| १० || [http://www.benimun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | |[[मौलापुर नगरपालिका|मौलापुर]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३२,३२५ |३४.७५ |९ |[http://www.maulapurmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241101195928/https://maulapurmun.gov.np/ |date=2024-11-01 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[स्वर्गद्वारी नगरपालिका|स्वर्गद्वारी]] | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ३२,०३७ || २२४.७|| ९ || [http://www.swargadwarimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241103041856/https://swargadwarimun.gov.np/ |date=2024-11-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[लेकबेसी नगरपालिका|लेकबेसी]] | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३१,७१० || १८०.९२|| १० || [http://www.lekbeshimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006102557/https://lekbeshimun.gov.np/ |date=2024-10-06 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[दशरथचन्द नगरपालिका|दशरथचन्द]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ३१,५६७ || १३५.१५|| ११ || [http://dasharathchandmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[रेसुङ्गा नगरपालिका|रेसुङ्गा]] | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ३१,५५१ || ८३.७४|| १४ || [http://www.resungamun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[आठबीस नगरपालिका|आठबीस]] | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३१,०९२ || १६८|| ९ || [http://aathabismun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190323223411/http://aathabismun.gov.np/ |date=2019-03-23 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[गल्याङ नगरपालिका|गल्याङ]] | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३१,०३४ || १२२.७१|| ११ || [http://www.galyangmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014154940/https://galyangmun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[देउमाई नगरपालिका|देउमाई]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ३०,९६९ || १९१.६३|| ९ || [http://www.deumaimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[माई नगरपालिका|माई]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ३०,७३२ || २४६.११|| १० || [http://www.maimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241109222105/https://maimun.gov.np/ |date=2024-11-09 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[गल्कोट नगरपालिका|गलकोट]] | [[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३०,५८८ || १९४.३९|| ११ || [http://www.galkotmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241106205832/https://www.galkotmun.gov.np/ |date=2024-11-06 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[शिखर नगरपालिका|शिखर]] | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ३०,३९९ || २८५.३७|| ११ || [http://www.shikharmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014172423/https://shikharmun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मण्डनदेउपुर नगरपालिका|मण्डनदेउपुर]] | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३०,३८१ || ८९|| १२ || [http://www.mandandeupurmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014230151/https://mandandeupurmun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[ढोरपाटन नगरपालिका|ढोरपाटन]] | [[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३०,०६८ || २२२.८५|| ९ || [http://www.dhorpatanmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241020215135/https://www.dhorpatanmun.gov.np/ |date=2024-10-20 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[षडानन्द नगरपालिका|षडानन्द]] | [[भोजपुर जिल्ला (स्पष्टता)|भोजपुर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २९,३४२ || २४१.१५|| १४ || [http://www.shadanandmun.gov.np/en] |- | [[शङ्खरापुर नगरपालिका|शङ्खरापुर]] | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| २९,३१८ || ६०.२१|| ९ || [http://www.shankharapurmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[भिमाद नगरपालिका|भिमाद]] | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २९,२४८ || १२९|| ९ || [http://www.bhimadmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241005075721/https://bhimadmun.gov.np/ |date=2024-10-05 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[पाटन नगरपालिका|पाटन]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २९,२३० || २१९.२६|| १० || [http://www.patanmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[धुनिवेशी नगरपालिका|धुनिवेशी]] | [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| २९,१४९ || ९६.३|| ९ ||[https://dhunibeshimun.gov.np] |- bgcolor="Moccasin" | | [[चौरजहारी नगरपालिका|चौरजहारी]] | [[पश्चिम रुकुम जिल्ला|पश्चिम रुकुम]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २८,९५६ || १०७.३८|| १४ || [http://chaurjaharimun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[नलगाड नगरपालिका|नलगाड]] | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २८,९२२ || ३८७.४४|| १३ || [http://tribeninalgaadmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181002014754/http://tribeninalgaadmun.gov.np/ |date=2018-10-02 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[मुसिकोट नगरपालिका, गुल्मी|मुसिकोट]] | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| २८,४५४ || ११४.७४|| ९ || [http://www.musikotmunगुल्मी.gov.np]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[फुङलिङ नगरपालिका|फुङलिङ]] | [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २८,४४९ || १२५.५७|| ११ || [http://www.phunglingmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180129123642/http://phunglingmun.gov.np/ |date=2018-01-29 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[भूमिकास्थान नगरपालिका|भूमिकास्थान]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| २८,१९२ || १५९.१३|| १० || [http://www.bhumikasthanmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241015083327/https://www.bhumikasthanmun.gov.np/ |date=2024-10-15 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[सिद्धिचरण नगरपालिका|सिद्धिचरण]] | [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २७,३५१ || १६७.८८|| १२ || [http://www.siddhicharanmun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[हलेसी तुवाचुङ नगरपालिका|हलेसी तुवाचुङ]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २७,०७८ || २८०.१७|| ११ || [http://www.halesituwachungmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411112430/http://www.halesituwachungmun.gov.np/ |date=2020-04-11 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | || [[सुन्दरबजार नगरपालिका|सुन्दरबजार]] | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २७,०४३ || ७२.०५|| ११ || [http://www.sundarbazarmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[चैनपुर नगरपालिका|चैनपुर]] | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २६,७९९ || २२३.६९|| ११ || [http://www.chainpurmun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[चामुण्डा बिन्द्रासैनी नगरपालिका|चामुण्डा बिन्द्रासैनी]] | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २६,५५९ || ९०.६|| ९ || [http://chamundabindrasainimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327053328/http://chamundabindrasainimun.gov.np/ |date=2019-03-27 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मङ्गलसेन नगरपालिका|मङ्गलसेन]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २६,५५७ || २२०.१४|| १४ || [http://www.mangalsenmun.gov.np/en] |- | [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]] | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| २६,३७२ || ४२.६८|| ९ || [http://www.daxinkalimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[नमोबुद्ध नगरपालिका|नमोबुद्ध]] | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| २६,१६० || १०२|| ११ || [http://www.namobuddhamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241015200113/https://www.namobuddhamun.gov.np/ |date=2024-10-15 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | || [[नारायण नगरपालिका|नारायण]] | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २६,१११ || ११०.६३|| ११ || [http://narayanmun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[पञ्चदेवल विनायक नगरपालिका|पञ्चदेवल विनायक]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २६,०८८ || १४७.७५|| ९ || [http://www.panchadewalbinayakmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241004032639/https://panchadewalbinayakmun.gov.np/ |date=2024-10-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[भोजपुर नगरपालिका|भोजपुर]] | [[भोजपुर जिल्ला (स्पष्टता)|भोजपुर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २६,००७ || १५९.५१|| १२ || [http://www.bhojpurmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[साँफेबगर नगरपालिका|साँफेबगर]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २५,८९१ || १६६.७१|| १४ || [http://www.sanfebagarmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[सोलुदुधकुण्ड नगरपालिका|सोलुदुधकुण्ड]] | [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २५,६७८ || ५२८.०९|| ११ || [http://www.solududhkundamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241005083817/https://solududhkundamun.gov.np/ |date=2024-10-05 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[रामेछाप नगरपालिका|रामेछाप]] | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| २४,९७१ || २०२.४५|| ९ || [http://www.रामेछापmun.gov.np/en]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[जैमिनी नगरपालिका|जैमिनी]] | [[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २४,६२८ || ११८.७१|| १० || [http://www.jaiminimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241105071627/https://jaiminimun.gov.np/ |date=2024-11-05 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[छायाँनाथ रारा नगरपालिका|छायाँनाथ रारा]] | [[मुगु जिल्ला|मुगु]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २४,५२७ || ४८०.६७|| १४ || [http://www.chhayanathraramun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108090544/https://chhayanathraramun.gov.np/ |date=2024-11-08 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[अमरगढी नगरपालिका|अमरगढी]] | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २४,१४९ || १३९.३३|| ११ || [http://amargadhimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | || [[बाह्रविसे नगरपालिका|बाह्रबिसे]] | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| २४,१०९ || ९६.७३|| ९ || [http://www.bahrabisemun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220705043310/https://www.bahrabisemun.gov.np/ |date=2022-07-05 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[महाकाली नगरपालिका|महाकाली]] | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २४,०८१ || १३५.११|| ९ || [http://www.mahakalimundarchula.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241110090950/http://mahakalimundarchula.gov.np/ |date=2024-11-10 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[सप्तकोशी नगरपालिका|सप्तकोशी]] |[[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |२३,५१० |६०.२५ |११ |[http://www.saptakoshimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241010150048/https://saptakoshimun.gov.np/ |date=2024-10-10 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[चापाकोट नगरपालिका|चापाकोट]] | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २२,९६९ || १२०.५९|| १० || [http://www.chapakotmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[भीरकोट नगरपालिका|भीरकोट]] | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २२,६४५ || ७८.२३|| ९ || [http://bheerkotmun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[खाँडाचक्र नगरपालिका|खाँडाचक्र]] | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २२,२७४ || १३३.२९|| ११ || [http://khandachakramun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181002074428/http://khandachakramun.gov.np/ |date=2018-10-02 }} |- | [[महालक्ष्मी नगरपालिका, धनकुटा|महालक्ष्मी]] | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २२,१८२ || १२६.३|| ९ || [http://www.mahalaxmimundhankuta.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006225621/https://mahalaxmimundhankuta.gov.np/ |date=2024-10-06 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मध्यनेपाल नगरपालिका|मध्यनेपाल]] | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २१,९७१ || ११३.८६|| १० || [http://madhyanepalmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[जयपृथ्वी नगरपालिका|जयपृथ्वी ]] | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २१,९३३ || १६६.७९|| ११ || [http://www.jayaprithvimun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[शैल्यशिखर नगरपालिका|शैल्यशिखर]] | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २१,८०७ || ११७.८१|| ९ || [http://www.shailyashikharmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241022175532/https://shailyashikharmun.gov.np/ |date=2024-10-22 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[चन्दननाथ नगरपालिका|चन्दननाथ]] | [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २१,०३६ || १०२.०३|| १० || [http://www.chandannathmun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[कमलबजार नगरपालिका|कमलबजार]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २१,०३२ || १२०.७८|| १० || [http://kamalbazarmun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[मेलौली नगरपालिका|मेलौली]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २०,६५८ || ११९.४३|| ९ || [http://www.melaulimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241109013409/https://melaulimun.gov.np/ |date=2024-11-09 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[फलेवास नगरपालिका|फलेवास]] | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २०,४६८ || ८५.७|| ११ || [http://www.phalewasmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241102104813/https://phalewasmun.gov.np/ |date=2024-11-02 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[बुढीगङ्गा नगरपालिका|बुढीगङ्गा]] | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २०,१८५ || ५९.२|| १० || [http://www.budhigangamunबाजुरा.gov.np]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[बुढीनन्दा नगरपालिका|बुढीनन्दा]] | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २०,०७२ || २३२.४८|| १० || [http://www.budhinandamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241026021731/https://budhinandamun.gov.np/ |date=2024-10-26 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[पाख्रीबास नगरपालिका|पाख्रिबास]] | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| १९,१०४ || १४४.२९|| १० || [http://www.pakhribasmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[म्याङलुङ नगरपालिका|म्याङलुङ]] | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| १८,७५० || १००.२१|| १० || [http://www.myanglungmun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[बडीमालिका नगरपालिका|बडिमालिका]] | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| १८,४१४ || २७६|| ९ || [http://www.badimalikamun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[त्रिवेणी नगरपालिका|त्रिवेणी]] | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| १७,७९८ || १७०.३२|| ९ || [http://trivenimunbajura.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240920023322/https://trivenimunbajura.gov.np/ |date=2024-09-20 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[रास्कोट नगरपालिका|रास्कोट]] | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| १७,४२५ || ५९.७३|| ९ || [http://raskotmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190126115729/http://raskotmun.gov.np/ |date=2019-01-26 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[राइनास नगरपालिका|राइनास]] | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| १७,४०२ || ७१.९७|| १० || [http://rainasmun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[पाँचखपन नगरपालिका|पाँचखपन]] | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| १६,३४८ || १४८.०३|| ९ || [http://www.panchkhapanmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181024231941/http://www.panchkhapanmun.gov.np/ |date=2018-10-24 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[तिलागुफा नगरपालिका|तिलागुफा]] | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| १६,१९७ || २६२.५६|| ११ || [http://www.tilagufamun.gov.np]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[जिरी नगरपालिका|जिरी]] | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| १६,१०९ || २११.२७|| ९ || [http://www.jirimun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[धर्मदेवी नगरपालिका|धर्मदेवी]] | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| १६,०५३ || १३२.८२|| ९ || [http://www.dharmadevimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241103024401/https://www.dharmadevimun.gov.np/ |date=2024-11-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[लालीगुराँस नगरपालिका|लालीगुराँस]] | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| १५,३२९ || ९०.२७|| ९ || [http://laliguransmun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[मादी नगरपालिका|मादी]] | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| १३,२७३ || ११०.१|| ९ || [http://www.madimun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[त्रिपुरासुन्दरी नगरपालिका|त्रिपुरासुन्दरी]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| १२,२३३ || ३९३.५४|| ११ || [http://www.tripurasundarimunDolpa.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241103030626/https://tripurasundarimundolpa.gov.np/ |date=2024-11-03 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[ठुलिभेरी नगरपालिका|ठुलिभेरी]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ९,८६१ || ४२१.३४|| ११ || [http://www.thulibherimun.gov.np]{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[नेपालका नगरपालिकाहरू]] **{{C|नेपालका नगरपालिकाहरू|नेपालका नगरपालिकाहरूका विषयहरू}} * [[नेपालका गाउँपालिकाहरू]] — ''हालका गाउँपालिकाहरू + स्थानीय सरकारको उपविभाजन''। ** {{C|नेपालका गाउँपालिकाहरू|नेपालका गाउँपालिकाहरूका विषयहरू}} * [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति (गाविस)]] — ''स्थानीय सरकारको उपविभाजन (२०४८-२०७३)''। ** [[नेपालका गाउँ विकास समितिहरूको सूची]] — ''(२०४८-२०७३)''। * {{C|नेपालको प्रशासनिक विभाजन}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[https://web.archive.org/web/20130927102414/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग:जनगणना २०६८− गाविस-गाउँ विकास समिति/नगरपालिका-नगरहरूको जनसङ्ख्या र आवासको अन्तिम परिणाम] — ''तालिका २ (पृष्ठ ८)''। *[http://ekendraonline.com/nepal/cost-living-index-nepal/ नेपालमा जीवनयापन को लागत सूचकाङ्क – नेपाली नागरिकको आर्थिक शक्तिको तथ्याङ्क र ग्राफ] {{commons category|Cities in Nepal}} {{नेपाल विषय}} {{नेपालका ठूला सहरहरू}} [[श्रेणी:नेपालका सहरहरू| ०१]] [[श्रेणी:नेपालका नगरपालिकाहरू| ०१]] [[श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार|सहरहरू]] 0ffj88bm509xhtpyqyskh41dkrgr0fa 0 68340 1354719 1312201 2026-05-09T00:57:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354719 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |conventional_long_name = वेल्स |native_name = ''सिम्रु'' |common_name = वेल्स |image_flag = Flag of Wales (1959–present).svg |alt_flag = A flag of a red dragon passant on a green and white field. |national_motto = {{native phrase|cy|"Cymru am byth"|italics=off}} |englishmotto<!--(translation)--> = "Wales for ever" |national_anthem = "[[:en:Hen Wlad Fy Nhadau|हेन लाड]]"<br/>{{small|"ल्यान्ड अफ माइ फादर"}} |image_map = Wales in the UK and Europe.svg |map_width = 250px |map_caption = {{map caption |country={{nobold|वेल्स}} |location_color=गाढा हरियो |subregion=[[संयुक्त अधिराज्य]] |subregion_color=हरियो |region=युरोप |region_color=गाढा खैरौ}} |capital = [[कार्डिफ]] |latd=51 |latm=29 |latNS=N |longd=3 |longm=11 |longEW=W |largest_city = राजधानी |languages_type = [[आधिकारिक भाषा]]हरु |languages = [[वेल्स भाषा|वेल्स]] तथा [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] |demonym = [[वेल्स मानिस|वेल्स]] {{small|(''किम्री'')}} |membership_type = सार्वभौमिक&nbsp;राज्य |membership = [[संयुक्त अधिराज्य]] <!--Government--> |politics_link = वेल्सको राजनीति |government_type = [[संसदीय व्यवस्था|संसदीय]] [[संबैधानिक राजतन्त्र]] भित्र&nbsp;[[:en:Welsh devolution|न्यागत&nbsp;सरकार]] |leader_title1 = [[संयुक्त राज्यको राजशाही|राजशाही]] |leader_name1 = [[चार्ल्स तृतीय]] |leader_title2 = [[:en:First Minister of Wales|पहिलो&nbsp;मन्त्री]] |leader_name2 = कार्वाइन जोन्स {{infobox|child=yes|headerstyle = text-align:left" colspan="3 | rowclass1 = mergedrow | header1 = [[ब्रिटिश&nbsp;सरकार]] }} |leader_title3 = [[:en:Prime Minister of the United Kingdom|प्रधान&nbsp;मन्त्री]] |leader_name3 = [[डेभिड&nbsp;क्यामेरून]] |leader_title4 = [[:en:Secretary of State for Wales|राज्य&nbsp;को&nbsp;सचिब]] |leader_name4 = [[स्टेफेन क्र्याब]] |legislature = [[वेल्सको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]]<br>[[संयुक्त अधिराज्यको संसद|संसद]] |sovereignty_type = उत्पति |established_event1 = {{nowrap|ग्रुफिड एप लाईवेलिन}}द्वारा एकीकरण गरिएको |established_date1 = १०५७ |established_event2 = {{nowrap|रुधलान मुर्ति<ref>{{cite web|url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100419253|title=Statute of Rhuddlan| publisher=legislation.gov.uk|accessdate=26 July 2014 }}</ref>}} |established_date2 = ३ मार्च १२८४ |established_event3 = {{nowrap|वेल्सको कानुन<ref>{{cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents|title=Laws in Wales Act 1535 (repealed 21.12.1993)|publisher=legislation.gov.uk|accessdate=26 July 2014 }}</ref>}} |established_date3 = १५३५ |established_event4 = [[:en:Government of Wales Act 1998|हस्तानतरण]]<ref>{{cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents|title=Government of Wales Act 1998| publisher=legislation.gov.uk|accessdate=26 July 2014 }}</ref> |established_date4 = ३१ जुलाई १९९८ |area_rank = |area_magnitude = 1 E10 |area_km2 = 20,779 |area_sq_mi = 8,022 |percent_water = |population_estimate = |population_estimate_rank = |population_estimate_year = |population_census = ३०,६३,४५६ |population_census_year = २०११ |population_density_km2 = १४८ |population_density_sq_mi = ३८१ |population_density_rank = |GDP_PPP = {{nowrap|अमेरिकी ८५.४ बिलियन}} |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = २००६ <!--(for national statistics)--> |GDP_PPP_per_capita = अमेरिकी ३०,४५६ |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = |GDP_nominal_per_capita = |GDP_nominal_per_capita_rank = |Gini_year = |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |Gini = <!--number only--> |Gini_ref = |Gini_rank = |HDI_year = |HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> |HDI = <!--number only--> |HDI_ref = |HDI_rank = |currency = [[पाउण्ड]] |currency_code = GBP |time_zone = जीएमटि |utc_offset = &#८२०३; |time_zone_DST = बिएसटि |utc_offset_DST = +१ |date_format = {{nowrap|dd/mm/yyyy}} |drives_on = बायाँ |calling_code = +४४ |patron_saint = [[सेन्ट डेभिड]] {{small|(''डेवि सेन्ट'')}} |cctld = .uk <ref name="newgTLD">{{cite web|url=http://www.nominet.org.uk/whoweare/whatwedo/our-products-services/cymru-wales|title=Nominet announcement on the .cymru and .wales gTLDs|publisher=nominet.org.uk|accessdate=31 January 2014}}</ref> }} '''वेल्स''' [[संयुक्त अधिराज्य]]को एउटा प्रान्त हो । यसको राजधानी कार्डिफ हो । <ref>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html|title=The Countries of the UK|publisher=statistics.gov.uk|accessdate=10 October 2008}} {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20150511003245/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |date=11 May 2015 }}</ref> [[File:Cynhadledd i'r Wasg Press Conference 14.05.21.jpg|thumb|left|[ဝဲပါလီမန်] ၏ပထမဆုံး ၀ န်ကြီး Mark Drakeford၊ မေလ 2021]] ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} {{Commonscat|Wales}} [[श्रेणी:युरोप]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] 8ja088lehyjgxrxco8g1t2ifi9aqxsp 0 69648 1354737 1344945 2026-05-09T04:21:34Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354737 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = स्कटल्यान्ड | native_name = {{lang|gd|''Alba''}} | common_name = स्कटल्यान्ड | image_flag = Flag of Scotland.svg | flag_width = 127px | image_coat = Royal Standard of Scotland.svg{{!}}border | symbol_width = 125px | symbol_type = शाही ध्वज | national_motto = {{native phrase|sco|"[[:en:In My Defens God Me Defend|मेरो रक्षा]]"|italics=off}}<br>"मेरो रक्षा परमेश्वरले मलाई बचाउनु"^a | national_anthem = [[:en:"National anthem of Scotland|विविध]]^b<br>मुख्य रूप "[[:en:Flower of Scotland|फुल]]" | image_map = Scotland in the UK and Europe.svg | map_width = 250px | map_caption = {{map caption |location_color=गाढा हरियो|country={{nobold|स्कटल्यान्ड}} |subregion=[[संयुक्त अधिराज्य]] |subregion_color=हरियो |region=यूरोप|region_color=गाढा खैरो}} | capital = [[एडिनवर्ग]] | latd=55 |latm=57 |lats=11 |latNS=N |longd=3 |longm=11 |longs=20 |longEW=W | largest_city = [[ग्लासगो]]<br/>{{smaller|{{coord|55|51|N|4|16|W|display=inline}}}} | languages_type = [[:en:Languages of Scotland|भाषाहरू]] | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | languages2_type = मानयता प्राप्त<br>भाषाहरू^c | languages2 = स्कटिस गेलिक<ref>[http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCultureSport/arts/GaelicLanguage/languageplan Gaelic Language Plan, www.scotland.gov.uk]. Retrieved 2 October 2014.</ref><br>[[Scots language|Scots]]<ref>[http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCultureSport/arts/Scots/ScotsLanguagePolicy Scots Language Policy, www.scotland.gov.uk]. Retrieved 2 October 2014.</ref> | languages2_sub = yes | membership_type = [[सार्वभौम सम्पन्न&nbsp;राज्य]] | membership = [[संयुक्त अधिराज्य]] | ethnic_groups = {{unbulleted list | ९६.०% सेता | २.७% दक्षिण एसियाली | ०.७% काला | ०.४% मिश्रित | ०.२% अरब | ०.१% अन्य<ref name="ethnicity">{{cite web |url=http://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/censusresults/release2a/rel2asbtable2.pdf |title=Ethnic groups, Scotland, 2001 and 2011 |publisher=The Scottish Government |year= 2013|accessdate=9 December 2013}}</ref> }} | ethnic_groups_year = २०११ | demonym = {{hlist |स्कटिस मानिस |स्कट्स^d}} | government_type = [[संवैधानिक राजतन्त्र|संबैधानिक<br>{{raise|0.2em|राजतन्त्र}}]] भित्र&nbsp;[[:en:Scottish devolution|न्यायगत&nbsp;सरकार]]{{raise|0.1em|^e}} | leader_title1 = [[संयुक्त अधिराज्यको राजशाही|राजतन्त्र]] | leader_name1 = [[एलिजाबेथ द्वितीय|एलिजाबेथ दोश्रो]]<!----The name of the current monarch remains "Elizabeth II". A consensus on this has been reached NUMEROUS times on the discussion page; please take any disagreement there. DO NOT EDITWAR.----> | leader_title2 = [[:en:First Minister of Scotland|पहिलो मन्त्री]] | leader_name2 = एलेक्स स्यालमोंड | leader_title3 = | leader_name3 = {{infobox|child=yes|headerstyle = text-align:left" colspan="3 | rowclass1 = mergedrow | header1 = [[ब्रिटिश&nbsp;सरकार]] }} | leader_title4 = [[संयुक्त अधिराज्यको प्रधानमन्त्री|प्रधान&nbsp;मन्त्री]] | leader_name4 = [[डेभिड क्यामरून]] | leader_title5 = स्कटल्याण्डका राज्य सचिब | leader_name5 = एलिस्टेयर कारमिचेल | legislature = स्कटिस संसद | legislature2 = संयुक्त अधिराज्यको संसद | sovereignty_type = गठन | established_event1 = स्थापना | established_date1 = ९औ शताब्दी <small>(परम्परागत&nbsp;८४३)</small> | established_event2 = इङ्ल्यान्ड सँग सम्झौता | established_date2 = १ मे १७०७ | area_rank = | area_magnitude = 1 E10 | area_km2 = ७८,३८७ | area_sq_mi = ३०,४१४ | percent_water = १.९ | population_rank = | population_estimate = ५३,२७,७००<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.nrscotland.gov.uk/news/2014/scotlands-population-at-its-highest-ever|title=Scotland's Population at its Highest Ever|date=30 April 2014|publisher=National Records of Scotland|accessdate=30 April 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408073331/https://www.nrscotland.gov.uk/news/2014/scotlands-population-at-its-highest-ever |date=8 April 2023 }}</ref> | population_estimate_year = २०१३ | population_census = ५३,१३,६००<ref name=autogenerated3>{{cite web|url=http://www.gro-scotland.gov.uk/statistics/theme/population/estimates/mid-year/2012/index.html|title= Population estimates by sex, age and administrative area, Scotland, 2011 and 2012 |date=8 August 2013 |publisher=National Records of Scotland |accessdate=8 August 2013}}</ref> | population_census_year = २०११ | population_density_km2 = ६७.५ | population_density_sq_mi = १७४.१ | population_density_rank = | GDP_PPP = |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = |GDP_PPP_per_capita = |GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $२४५.२६७ बिलियन<ref name="GDP">{{cite web |title=Key Economy Statistics |author=Scottish Government |url=http://www.scotland.gov.uk/Topics/Statistics/Browse/Economy |accessdate=22 August 2014}}</ref><br/><small>(उत्तरी सागर तेल तथा ग्याँस<br/>को राजश्व समाहित)</small> | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year = २०१३ | GDP_nominal_per_capita = $४५,९०४ | GDP_nominal_per_capita_rank = | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini = <!--number only--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI_year = | HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> | HDI = <!--number only--> | HDI_ref = | HDI_rank = | currency = [[पाउण्ड स्टरलीङ्ग]] | currency_code = GBP | time_zone = जीएमटि | utc_offset = &#8203; | time_zone_DST = बिएसटि | DST_note = | utc_offset_DST = +१ | date_format = dd/mm/yyyy | drives_on = बायाँ | calling_code = +४४ | patron_saint = {{unbulleted list | [[सेन्ट एन्ड्रयु]]<ref>{{cite web |url=http://www.scotland.org/about/history-tradition-and-roots/features/culture/st-andrews.html |title=''St Andrew—Quick Facts'' |work=Scotland. org—The Official Online Gateway |accessdate=2 December 2007 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071111134544/http://scotland.org/about/history-tradition-and-roots/features/culture/st-andrews.html |date=11 November 2007 }}</ref><ref>{{cite web |work=Catholic Online |title=St Andrew |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=109 |accessdate=15 November 2011}}</ref> | [[सेन्ट मार्गरेट स्कटल्याण्ड|सेन्ट मार्गरेट]]<ref>{{cite web |work=Catholic Online |title=St Margaret of Scotland |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=304 |accessdate=15 November 2011}}<br/>{{cite web |work=Catholic Online |title=Patron saints |url=http://www.catholic.org/saints/patron.php?letter=S |accessdate=15 November 2011}} </ref> | [[सेन्ट कोलुम्बा]]<ref>{{cite web |work=Catholic Online |title=St Columba |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=419 |accessdate=15 November 2011}}</ref> }} | cctld = [[.scot]]^f | official_website = {{URL|http://www.scotland.org/}} }} '''स्कटल्यान्ड''' ({{IPAc-en|ˈ|s|k|ɒ|t|.|l|ə|n|d}}; {{IPA-sco|ˈskɔt.lənd|<big>[[स्कट्स भाषा|स्कट्स]]:</big>}}; {{lang-gd|अल्बा}} {{IPA-gd|ˈal̪ˠapə||Alba-gd.ogg}}) एउटा राष्ट्र हो जुन [[संयुक्त अधिराज्य]]को एउटा भाग हो तथा ग्रेट ब्रिटेनको एक तिहाई भाग ओगटेको छ ।<ref name="Stats 1">{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html|title=The Countries of the UK|publisher=[[Office for National Statistics]]|accessdate=24 June 2012}} {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |date=5 January 2016 }}</ref><ref name="Country">{{cite web |url=http://www.number10.gov.uk/Page823 |title=Countries within a country |accessdate=24 August 2008 |work=10 Downing Street |quote=The United Kingdom is made up of four countries: England, Scotland, Wales and Northern Ireland |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100416083521/http://www.number10.gov.uk/Page823 |archivedate=16 April 2010 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115132020/http://www.number10.gov.uk/Page823 |date=15 January 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.iso.org/iso/newsletter_i-9.pdf |format=PDF |title=ISO 3166-2 Newsletter Date: 28 November 2007 No I-9. "Changes in the list of subdivision names and code elements" (Page 11) |accessdate=31 May 2008 |work=[[International Organization for Standardization]] codes for the representation of names of countries and their subdivisions – Part 2: Country subdivision codes |quote=SCT Scotland ''country''}}</ref> ग्रेट ब्रिटेन भनेको वेल्स, स्कटल्याण्ड, आयरल्यान्ड र बेलायत मिलेर बनेको हो । वेल्सलाई तेह्रौँ शताब्दीमा ब्रिटेनले युद्धबाट जितेर आफूमा गाभेको थियो । स्टकल्याण्डलाई चाँहि सहमतिमै ब्रिटेनमा गाभिएको थियो । आयरल्यान्डलाई पनि बल प्रयोगको माध्यमबाट बेलायतमा गाभिएको हो । एलिजाबेथ प्रथमको निधनपछि स्कटल्याण्डलाई जेम्सलाई बेलायतमा निम्त्याएर राजा बनाइयो र ब्रिटेन र स्कटल्याण्डलाई मिलाएर युनाइटेड किङडम (युके) बनाउने सहमति भयो । स्कटल्याण्डमा छुट्टै पार्लियामेन्ट छ । त्यहाँ राष्ट्रिय पार्टीहरु कमजोर हुँदै सन् २०१२ मा स्कटिज नेशनल पार्टीले पार्लियामेन्टमा बहुमत हासिल गरेको छ । ==परिचय== == बेलायतबाट स्कटल्याण्डलाई अलग्गै राज्य बनाउने कि नबनाउने भन्नेबारे जनमत सङ्ग्रह == स्कटल्याण्ड संयुक्त अधिराज्य अन्तर्गत नै रहने भएको छ। बिहीबार भएको ऐतिहासिक जनमत संग्रहमा "स्कटल्याण्ड एक स्वतन्त्र राष्ट्र बन्नु पर्छ कि पर्दैन?" भन्ने प्रश्नमा ५५ प्रतिशत स्कटल्याण्ड नागरिकले "हुन्न" भनि मतदान गरेपछि संयुक्त अधिराज्य टुक्रिने सम्भावना टरेको हो। जनमतसंग्रहमा ८५ प्रतिशत मत खसेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। स्कटल्याण्डका ३२ वटै परिषदको नतिजा सार्वजनिक भैसकेको छ। जसअनुसार "हुन्न" भन्ने पक्षमा २० लाखभन्दा बढी मत खसेको छ । जीतका लागि १८ लाख ५२ हजार जतिको मत आवश्यक थियो। स्कटल्याण्डका फर्ष्ट मिनिष्टर एलेक्स सालमण्डको नेतृत्वमा दुई वर्षको प्रयासपछि जनमत सङ्ग्रह गरिएको थियो । सालमण्डले हार स्वीकार गरिसककेको बेलायती पत्रिका डेली मेलको अनलाईन संस्करणले लेखेको छ। "स्कटल्याण्डका अधिकांश नागरिकले अहिलेको अवस्थामा स्वतन्त्र नहुने भनि गरेको निर्णय स्वीकार गर्छ," सालमण्डले भन्नुभयो। उहाँले सम्पूर्ण स्कटल्याण्ड नागरिकलाई पनि प्रजातान्त्रिक निर्णय स्वीकार्न अनुरोध गर्नुभयो । स्कटिश संसदलाई बढी अधिकार दिने वचन पालना गर्न उहाँले एकीकृत संयुक्त अधिराज्यका पक्षधर दलहरूलाई अनुरोध पनि गर्नुभएको छ। स्कटल्याण्डको सबैभन्दा ठूलो परिषद क्षेत्र ग्लासगोले भने स्वतन्त्रताको पक्षमा मतदान गरेको थियो भने राजधानी एडिनबर्गका बासिन्दाले विपक्षमा मतदान गरे । बेलायत, वेल्स, उत्तरी आयरल्यान्ड र स्कटल्याण्ड मिलेर संयुक्त अधिराज्य बनेको हो। स्कटल्याण्ड अलग हुनुपर्ने पक्षका नेताले अलग भए आफनै मुद्रा बनाउने र यस बारेमा बेलायतसँग सम्झौता गर्ने बताएका छन् भने बेलायतमै रहनुपर्ने पक्षका नेताले अलग हुने कुरा संकिर्ण राष्ट्रवाद मात्रै भएको टिप्पणी गरेका छन् । ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Sister project links|voy=Scotland|d=Q22|s=Portal:Scotland|n=Category:Scotland}} [[श्रेणी:युरोप]] [[श्रेणी:संयुक्त अधिराज्य]] [[श्रेणी:स्वायत्त क्षेत्रहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] g8rlayofngai44444l5d7hzzfsj4c9z 0 72460 1354718 1264124 2026-05-09T00:35:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354718 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |party_name = विवेकशील नेपाली पार्टी |native_name = |colorcode = |party_logo = [[File:Bnlogo.png|150px]] |president = [[उज्वल थापा]] |foundation = सन् २०१२ |headquarters = [[काठमाडौँ]] |ideology = [[Pragmatism]] |international = |position = |student_wing = |youth_wing = |wing1_title = |wing1 = |seats1_title = [[संविधान सभा]] |seats1 = ० |symbol = |country = नेपाल |website = [http://leadnepal.com/ http://leadnepal.com/] }} [[File:Bnoffice.jpg|thumb|200px|right|विवेकशील नेपालीको केन्द्रिय कार्यालय]] '''विवेकशील नेपाली''' नेपालको एक राजनीतिक दल हो ।<ref>[http://www.whynepal.com/marketing-of-politics/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D विवेकशील नेपालीको चुनावी नारा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318211923/http://www.whynepal.com/marketing-of-politics/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D/ |date=2015-03-18 }}</ref> यसको स्थापना मे २८, २०१२ मा सामान्य भेला गरेर गरिएको थियो । यस दलले संविधान सभाको दोस्रो निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेद्वारका रूपमा ४ जना सदस्यहरू उठाएको थियो ।<ref>[http://www.kapanonline.com/?p=7062 चुनावमा विवेकशील नेपाली]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सामाजिक कार्य गर्दै आएका सक्रिय युवा समुहले संविधान सभाको दोस्रो चुनाब पछि कानुनी रूपमा यो दलको दर्ता गरेका थिए । यो दलले सत्ता र शक्ति भन्दा पनि एक्काइसौं शताब्दीमा अबको नेतृत्व उधयमी नेपालीहरूको हुनु पर्छ भन्नेविश्वास राखेको पाइन्छ । यो दलले अबको नेतृत्व युवा बर्गको हातमा हुनुपर्छ भन्नेविश्वास राखेको पाइन्छ । प्राय: युवा बर्गको बाहुल्यता रहेको यस दल उर्जाशिल, सकारात्मक,प्रतिबद्ध र विवेकशील नेपालीहरूको नयाँ राजनीतिक दलको रूपमा चिनिन्छ। यो दलले नेपालीलाई व्यतिगत रूपमा असल आचरणको सूचना प्रवाह गर्ने, सामाजिक रूपमा एकता र सामुहिक कार्यबाट दिगो विकासमा प्रोत्साहन गर्ने र सरकारी तहमा जिम्मेवारी र नैतिक जवाफदेही [[सुशासन]]को रुपान्तरण गर्ने उदेश्य लिएको पाइन्छ । यो दलको प्रमुख कार्यालय चक्रपथ महाराजगन्जमा रहेको छ ।<ref>[http://leadnepa.com/about विवेकशील नेपाली ]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://leadnepal.com विवेकशील नेपाली दल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319004831/http://leadnepal.com/ |date=2015-03-19 }} {{नेपालका राजनीतिक दलहरू}} [[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]] [[श्रेणी:विवेकशील नेपालीका राजनीतिज्ञहरू]] 3hl43fjsj5t4bz3k97ded36o2og27mf 4 73095 1354753 1337141 2026-05-09T08:51:40Z Saroj 31493 /* विकि लभ्स फिल्म अभियान आयोजना गर्ने सम्बन्धमा */ नयाँ खण्ड 1354753 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ <noinclude>{{चौतारी शिर्षक}}</noinclude> {{-}} __TOC__ == प्रबन्धक अधिकार प्राप्ति र प्रबन्धक पदमुक्त बारेमा संयुक्त प्रस्ताव == कुनै पनि भाषा संस्करणको विकिपिडियामा प्रबन्धकहरूको निकैै महत्त्वपूर्ण योगदान रहेको हुन्छ। त्यस्तै गरि नेपाली भाषाको विकिपिडियामा पनि यसको महत्त्व अत्याधिक छ। नेपाली विकिपिडियामा विगतमा १०/१२ जना प्रबन्धक थिए तर क्रमशः समयको अन्तरमा निष्क्रिय हुँदै गएका कारण प्रबन्धकहरूलाई पदमुक्त गरियो। *हाल ४/५ जना भन्दा हुनुहुन्छ। [[विकिपिडिया:प्रबन्धक बन्न चाहिने न्यूनतम योग्यताहरू|प्रबन्धक बन्न चाहिने न्यूनतम योग्यताहरू]]मा हालसालै पारित [[विकिपिडिया:सामग्री अनुवादका सीमितताहरू|अप्रशोधित यान्त्रिक अनुवाद]]को कुरा थप गरिएको छैन, त्यसलाई थप गर्न चाहन्छु। अप्रशोधित यान्त्रिक अनुवादबाट प्रबन्ध उम्मेदवार टाढा रहनु पर्नेछ। प्रबन्धक बन्नु पूर्व प्रमुख लेख/समाचारमा विशेष योगदान (लेखन कार्य) दिएको हुनुपर्ने गरि प्रस्ताव पेश गरेको छु। <br> * '''कुनै पनि प्रबन्धकले तल उल्लेखित समयावधिमा २०० भन्दा कम सम्पादन या प्रबन्धकीय कार्य/लगहरू (मेटाएको लग, निषेध सूची, आयात सूची, सुरक्षण लग र प्रयोगकर्ता अधिकार लग) गरेमा सो प्रबन्धकलाई निस्क्रिय मानिनेछ। यो सङ्ख्या सम्पादन र प्रबन्धकीय कार्य/लगहरू जोडेर निकालिनेछ।''' हाल प्रबन्ध मुक्त गर्न सकिने आधारहरूमा अति न्युनतम् मापदण्ड रहेको पाएँ। यदी कोही प्रबन्धकले स्वचालित सम्पादन मार्फत क्याटलट मार्फत श्रेणी थप्ने/हटाउने, यन्त्रद्वारा सम्पादन गर्ने गर्छन् भने १०० वटा जति लेखमा क्याटलट गरेर न्युनतम २०० पुर्‍याउन सकिन्छ, किनभने उक्त कार्यले सम्पादन र प्रबन्धकीय कार्य दुइवटैलाई बढाउँछ र (जम्मा: सम्पादन १००, प्रबन्धकीय कार्य १०० गरि २००) १ मिनेट भित्र पुग्ने रहेछ। यसो गरियो भने उक्त अधिकार जोगिरहन्छ। यसलाई वृद्धि गराउन पर्ने भएको देखिन्छ। प्रबन्धकीय कार्य बाहेक उल्लेखित समयसीमा कम्तीमा ३०० लेखन सम्पादन र १०० प्रबन्धकीय कार्य गरि (४००) यसलाई वृद्धि गर्ने प्रस्ताव पेश गरेको छु। [[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|'''<font color="#FF7F00"><b>पर्वत सुबेदी</b></font>''']] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी|(<small>'''कुरा गर्ने'''</small>)]] ०९:०७, २ जनवरी २०२२ (नेपाली समय) === समर्थन === {{समर्थन}} - अति आवश्यक प्रस्ताव। [[प्रयोगकर्ता:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:हिमाल सुबेदी|कुरा गर्ने]] ०९:१७, २७ अक्टोबर २०२२ (नेपाली समय) === विरोध === * {{विरोध}}, वृद्धि गर्नुपर्ने कुनैपनि ठोस कारण देख्दिन। हामीले अन्य विभिन्न प्रोजेक्टहरूमा पनि कार्य गर्नुपर्ने हुन्छ। वृद्धि हुदैमा प्रबन्धक घट्दै गइरहेको छ र प्रबन्धक नै रहेन भने विकिपिडिया, सामग्रीहरू तथा प्रयोगकर्ताहरू बन्चित हुन् जान्छ। — [[User:Tulsi Bhagat|<span style="color:black">'''तुलसी भगत'''</span>]] ^{[&nbsp;[[Special:Contribs/Tulsi Bhagat|<span style="color:black">योगदान</span>]] &#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|<span style="color:black">वार्ता</span>]]&nbsp;]} २०:०८, २ जनवरी २०२२ (नेपाली समय) === छलफल === * {{Neutral}} - वर्तमान समयमा नेपाली विकिपिडियामा रहेको प्रबन्धक मुक्त गर्न सकिने आधारहरू नीति बमोजिम नै विभिन्न समयमा निस्क्रिय प्रबन्धकहरू पदमुक्त गरिएको सबैमा जानकारी नै छ। स्थानीय विकिपिडियाले सामुदायिक सहमतिको आधारमा यस्ता नीति बनाउन सकिने भएता पनि वर्तमान समयमा नेपाली विकिपिडियालाई प्रबन्धकीय कार्यहरू गर्नको लागि थप प्रबन्धकहरूको खाँचो रहेको छ तसर्थ हाललाई वर्तमान नीतिमा सुधार गर्नुभन्दा पहिले प्रबन्धक व्यवस्थापन गर्नु उपयुक्त देख्छु। यस विषयमा समुदायको सक्रिय योगदानकर्ताहरूको सल्लाह सुझाव तथा मतको आधारमा यो प्रस्तावलाई निर्णय गर्न अनुरोध--[[User:Biplab Anand|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:Biplab Anand|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ०८:२२, १ फेब्रुअरी २०२२ (नेपाली समय) == बार्नस्टारको नयाँ नाम == सन् २००२ मा नेपाली विकिपिडियाको स्थापनादेखि नै हामीले "[[:en:Barnstar|बार्नस्टार]]" नाम प्रयोग गर्दै आएका छौं। मलाई लाग्दैन कुनै नेपाली भाषा बोल्ने व्यक्तिले "बार्नस्टार" भनेको के हो बुझेको छैन। अंग्रेजी विकिपिडियाका अनुसार, यो अमेरिकी किसानहरूले प्रयोग गर्ने एक प्रतीक हो। मलाई लाग्छ कि हामीले यसको नाम परिवर्तन गर्नुपर्छ ताकि सामान्य नेपाली भाषी व्यक्तिले यसको उद्देश्य बुझ्न सकून्। मेरो सुझाव "तक्मा" हो किनभने यो सामान्यतया प्रयोग गरिन्छ र नेपालको सैन्य इतिहासलाई विचार गर्दा यो सबैभन्दा उपयुक्त हुनेछ। यदि तपाईंसँग अरू कुनै नामहरू छन् भने कृपया तल लेख्नुहोस्। धन्यवाद--[[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|<span style="color:#008080">'''बडा काजी'''</span>]] ^{([[प्रयोगकर्ता वार्ता:बडा काजी|'''कुरा गर्नुहोस्''']])} १७:४२, १५ अक्टोबर २०२२ (नेपाली समय) * मेरो विचारमा पनि तक्मा शब्द ठिक हुन्छ। [[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|'''<font color="#FF7F00"><b>पर्वत सुबेदी</b></font>''']] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी|(<small>'''कुरा गर्ने'''</small>)]] ०८:३५, २६ अक्टोबर २०२२ (नेपाली समय) *{{समर्थन}} [[प्रयोगकर्ता:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:हिमाल सुबेदी|कुरा गर्ने]] ०९:१७, २७ अक्टोबर २०२२ (नेपाली समय) == मुख्य प्रतिमाहरू == यी प्रतिमाहरू १६ वर्ष पहिले जारी गरिएको थियो र तिनीहरू अझ पुरानो हुँदै गइरहेका छन्। विकिमिडिया फाउन्डेसनद्वारा जारी गरिएको नयाँ रुपको ([[:mw:Skin:Vector/2022|भेक्टर २०२२]]) साथ हामीले तिनीहरूलाई नयाँ रूपले प्रतिस्थापन गर्नुपर्छ। अन्य विकिपीडियाहरूले पहिले देखि नै यी प्रतिमाहरू परिवर्तन गरिसकेका छन् (उदाहरण को लागी: जर्मन विकिपीडिया, रूसी विकिपीडिया र फ्रान्सेली विकिपीडिया)। यी तल सूचीबद्ध मेरा प्रस्तावहरू हुन्। {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ |- ! प्रयोग ! वर्तमान ! नयाँ |- !scope="row" |'''[[विकिपिडिया:प्रमुख लेख|प्रमुख लेख]]''' | [[File:Cscr-featured.svg|100px]] | [[File:Symbol star 660080.svg|100px]] |- !scope="row" |'''[[विकिपिडिया:प्रमुख चित्र|प्रमुख चित्र]]''' | [[File:Cscr-featured.svg|100px]] | [[File:Symbol star 660080.svg|100px]] |- !scope="row"| '''[[विकिपिडिया:उत्कृष्ट लेखहरू|उत्कृष्ट लेख]]''' | [[File:symbol support vote.svg|100px]] | [[File:Symbol star2.svg|100px]] |- !scope="row" |'''[[विकिपिडिया:के तपाईलाई थाहा छ?|के तपाईलाई थाहा छ?]]''' | [[File:Cscr-featured.svg|100px]] | [[File:Symbol question.svg|100px]] |} यदि तपाइँसँग कुनै अन्य सुझाव छ भने कृपया तल लेख्नुहोला। धन्यवाद। --[[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|<span style="color:#008080">'''बडा काजी'''</span>]] ^{([[प्रयोगकर्ता वार्ता:बडा काजी|'''कुरा गर्नुहोस्''']])} ०२:३८, ७ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) * [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF&direction=next&oldid=1097627 पहिले] [[File:Cscr-featured.svg|20px]] * [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF&direction=prev&oldid=1097628 नयाँ] [[File:Symbol star 660080.svg|20px]] : सूचित गर्दै: {{u|Biplab Anand}}, {{u|Saroj Uprety}}, {{u|पर्वत सुबेदी}}, {{u|Nirjal stha}}, {{u|BRPever}}, {{u|सरोज कुमार ढकाल}}, {{u|Pitambar Bhattarai}}, {{u|हिमाल सुबेदी}}--[[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|<span style="color:#008080">'''बडा काजी'''</span>]] ^{([[प्रयोगकर्ता वार्ता:बडा काजी|'''कुरा गर्नुहोस्''']])} ०२:४३, ७ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) ===समर्थन=== * ===विरोध=== * ===छलफल=== * नयाँ प्रतिमाहरू सरल भएपनी पुरानोले जस्तो भाव बोकेका छैनन्। मेरो विचारमा यो परिवर्तन अनावश्यक छ, तर भविस्यमा यदि अझ राम्रा तस्वीरहरूको विकल्प मिल्यो भने छलफल गरेर परिवर्तन गर्न सकिन्छ। हाललाई परिवर्तन गर्नु उचित् नहोला।--[[User:BRPever|<span style="color:#FF00FF;">B</span><span style="color:#FF7E00;">R</span><span style="color:#00A300;">P</span>]]'''^{<small>[[User talk:BRPever|'' ever'']]</small>}''' ०४:१७, ७ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) == एक वाक्यका लेखहरू सम्बन्धमा == {{Moved discussion from|श्रेणी वार्ता:तमिलनाडुका जिल्लाहरू}} प्रयोगकर्ता तथा पूर्व प्रबन्धक [[प्रयोगकर्ता:Bhawani Gautam|भवानी गौतम]]द्वारा करिब १० वर्ष भन्दा अगाडि मिति (सन् र ई.पू गरि) ('''हाल सबै पृष्ठ मेटिसकेको''') भारतका जिल्ला तथा ठाउँ (सहर), उच्च विद्यालय तथा विश्वविद्यालयका करिब २०००+ लेखहरू बिना कुनै स्रोत राखेर कपीपेस्ट गरि एक वाक्यको बनाउनु भएको थियो जुन एकदमै विवादास्पद रह्यो भने यसले विकिपिडियाको गुणस्तरमा निकै असर पनि गरेको देखियो। यहाँ यस्ता स्रोत बिहिन (उदाहरणका लागि) [[अ क्लोन|एक वाक्यका लेखहरू]] अनगिन्ती छन्। तर उहाँद्वारा बनाइएका प्रमुख हुन्। यि पृष्ठहरू मध्ये धेरै फेरि उल्लेखनीय नै हुन् तर उल्लेखनीय भनेर अब चुप लागेर बस्नु पनि भएन। सम्बन्धित जोडिएको पृष्ठमा ५+ लेखहरूसँग जोडिएको छ भने तिनिहरूलाई १ महिनाको सुधार अवधि दिने र सुधार समयसीमा नाघेपछि त्यस्ता लेखहरू मेटाउने गरि यस प्रस्ताव पेश गरेको छु। [[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|'''<font color="#FF7F00"><b>पर्वत सुबेदी</b></font>''']] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी|(<small>'''कुरा गर्ने'''</small>)]] २०:०६, १३ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) === छलफल === * {{समर्थन}} यी लेखहरूले पाठकलाई कुनै मूल्य प्रदान गर्दैन --[[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|<span style="color:#008080">'''बडा काजी'''</span>]] ^{([[प्रयोगकर्ता वार्ता:बडा काजी|'''कुरा गर्नुहोस्''']])} २१:१०, १५ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) * {{समर्थन}}-[[प्रयोगकर्ता:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:हिमाल सुबेदी|कुरा गर्ने]] २२:१०, १९ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) * {{असमर्थन}} ठाउँ/स्थानसँग सम्बन्धित लेखहरू उल्लेखनीय रहेको हुनाले मेट्ने कुनै कारण देख्दिन। त्यी लेखहरूलाई [[विकिपिडिया:अपुरो|अपुरो]] ([[:en:WP:STUB]])को रुपमा राख्न सकिन्छ। विद्यालयहरूका लेखलाई सन्दर्भ जोड्न सके राम्रो अथवा अरू सम्बन्धित उल्लेखनीय पृष्ठमा पुन: निर्देशित गर्ने मेरो सुझाव रहेको छ। धन्यवाद! &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi|<span style="color:#000000; font-weight:bold;">तुलसी</span>]]&nbsp;[[User talk:Tulsi|<span style="color:#FF0000; font-weight:bold;">२४*७</span>]] १०:४१, २० नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) * {{असमर्थन}} कुनै पनि देश/जिल्लाको बारेमा लेखिएको लेखमा सामग्रीको कमी भएको अवस्थामा पनि उल्लेनीयताको नीति पूरा गर्ने हुँदा यस्ता लेखलाई मेटाउने लेखको रूपमा वर्गिकरण गर्नुको सट्टा लेखको विस्तारको लागि ठूटो चिन्ह लगाएर लेख विस्तार गर्नु उचित हुन्छ। विकिपिडियाको नीति अनुसार उल्लेखनीयता अस्थाई नहुने भएकोले यस्ता लेखहरूलाई विस्तार गर्नु उचित हुने भनाई राख्दछु।[[User:Nirjal stha|nShrestha]] ([[User talk:Nirjal stha|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:५६, २४ जनवरी २०२६ (नेपाली समय) [[श्रेणी:विकिपिडिया चौतारी]] == विकि लभ्स फिल्म अभियान आयोजना गर्ने सम्बन्धमा == सबैलाई नमस्ते, नेपाली विकिपिडियामा विभिन्न समयमा सम्पादन अभियान र लेख प्रतियोगिताहरू आयोजना हुँदै आएको सबैलाई थाहा नै छ। [[Meta:Wiki Loves Film|Wiki Loves Film]] मध्य युरोपमा सुरु भएको एक अन्तर्राष्ट्रिय अभियान हो, जसबाट प्रेरित भई नेपालमा पनि यो अभियान सञ्चालन गर्न लागेको समुदायलाई जानकारी गराउन चाहन्छु। यस अभियानको मुख्य उद्देश्य नेपालमा बोलिने विभिन्न भाषाका विकिपिडियाहरूमा चलचित्र सम्बन्धी लेखहरू सिर्जना र सुधार गर्नु हो। साथै, विकिमिडिया कमन्समा स्वतन्त्र मिडिया फाइलहरू अपलोड गर्ने र विकिडेटामा संरचित डेटा थप्ने काम पनि गरिनेछ। यो अभियान जुलाई–अगस्ट २०२६ मा सञ्चालन हुने योजना छ। कृपया आफ्नो विचार र सुझाव तल राख्नुहोस्। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:३६, ९ मे २०२६ (नेपाली समय) 01xdcgunq6sd22s9a14ct43f6cp94at 0 74569 1354713 1167936 2026-05-08T22:55:28Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354713 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = रोबर्टो कार्लोस | image = Roberto Carlos in Moscow 3.jpg | image_size = | caption = रोबर्टो कार्लोस २००७मा | fullname = रोबर्टो कार्लोस डा सिल्भा रोचा | birth_date = {{Birth date and age|१९७३|४|१०|df=yes}} | birth_place = [[गार्क]], [[साओ पाउलो]]<nowiki>, [[</nowiki>[[ब्राजिल]]<nowiki>]]</nowiki> | currentclub = [[Akhisar Belediyespor]] | height = {{convert|1.68|m|abbr=on}} | Years Active = 1991–2012 | position = [[Defender (association football)|देब्रे-पछाडी]] | years1 = १९९१–१९९३ |clubs1 = [[União São João Esporte Clube|União São João]] |caps1 = |goals1 = | years2 = १९९३–१९९५ |clubs2 = [[Sociedade Esportiva Palmeiras|Palmeiras]] |caps2 = ४४ |goals2 = ३ | years3 = १९९५–१९९६ |clubs3 = [[इन्टर मिलान]] |caps3 = ३० |goals3 = ५ | years4 = १९९६–२००७ |clubs4 = [[रियल म्याड्रिड]] |caps4 = ३७० |goals4 = ४७ | years5 = २००७–२००९ |clubs5 = [[फेनर्बाचे एस.के.]] |caps5 = ६५ |goals5 = ६ | years6 = २०१०–२०११ |clubs6 = [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]] |caps6 = ३५ |goals6 = १ | years7 = २०११–२०१२ |clubs7 = [[FC Anzhi Makhachkala|Anzhi Makhachkala]] |caps7 = २९ |goals7 = ४ | totalcaps = ५७३ | totalgoals = 65 | nationalyears1 = १९९२–२००६<ref>{{Cite news|title=Roberto Carlos – Century of International Appearances|publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]]|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/rcarlos-intl.html}}</ref> | nationalteam1 = [[ब्राजिल]] |nationalcaps1 = १२५ |nationalgoals1 = ११ | manageryears1 = २०११ |managerclubs1 = [[FC Anzhi Makhachkala|Anzhi Makhachkala]] (Assistant) | manageryears2 = २०१३–२०१४ |managerclubs2 = [[Sivasspor]] | manageryears3 = २०१५– |managerclubs3 = [[Akhisar Belediyespor]] }} '''रोबर्टो कार्लोस डा सिल्भा रोचा'''(जन्म सन् १९७३ अप्रिल १०), सामान्य रूपमा '''रोबर्टो कार्लोस''' पूर्व [[ब्राजीलियन फुटबलर]] हुन् । उनले आफ्नो करियर [[ब्राजिल]]मा अग्रपङ्क्तीको खेलाडीका रूपमा सुरू गरेपनि आफ्नो करियरको लामो समय बायाँ डिफेन्डरको रूपमा बिताए । उनलाई फुटबलको इतिहाँसमा सबभन्दा आक्रामक लेफ्ट ब्याकका रूपमा लिइन्छ । उनले "द बुलेट मेन"को उपनाम पाएका थिए जसको कारण उनको घुमाउरो फ्रि किक थियो । उनले १६९ किमी/घण्टाको गतिमा फ्रि किक हानेका छन् ।<ref name=thighs>{{Cite news|url=http://www.guardian.co.uk/football/2002/jun/16/worldcupfootball2002.sport2|title=Try me for thighs|date=16 June 2002|publisher=The Guardian}}</ref> उनी आफ्नो आन्तरिक बल/स्टेमिना, दौडने वेग, तकनीकि कौशल, क्रस निकाल्ने क्षमता, लामो थ्रो इन र २४ इन्च मोटो तिघ्राका कारण प्रसिद्ध छन् । सन् १९९७ मा उनी फिफा वर्ष खेलाडी हुन चुकेका थिए र दोस्रो स्थानमा रहे । ब्राजिल लाई २००२ को विश्वकप जिताउन र १९९८ को विश्वकपको फाइनलसम्म पुर्याउन उनले ठूलो भुमिका निभाएका थिए। ==क्लब ईतिहास== सन् १९९१ मा ब्राजीलको युनिव साव जाव क्लबबाट व्यवसाहिक फटबलको रूपमा सुरुवात गरेका थिए , १९९२ मा उनी खेले एट्लिटिको मिनीरो क्लब गएर खेले । सन् १९९३ मा उनी ब्राजीलकै पाल्मारीस क्लबबाट खेल्न सुरु गरे र सन् १९९५ (२ वर्ष) सोही क्लबमा रहे, पाल्मारीस क्लबबाट ४४ खेलमा ३ गोल पनि गरे । सन् १९९५ मा इटालियन क्लब [[इन्टर मिलान]] गए र मात्र १ सिजन खेले र पहिले खेलमै लोभलाग्दो ३० याड दुरीको फ्री किक गोल गरे । इन्टर मिलानमा ३० खेलमा ५ गोल गरे । सन् १९९६ मा उनी स्पेनीस क्लब [[रियल म्याड्रिड]] गए, र त्यहाँ ३ नं. लगाएर बायाँ पछाडी (लेफ्ट ब्याक) स्थानबाट ११ सिजन १९९६/९७ देखी २००६/०७ सम्म ५८४ खेलमा ७१ गोल गरे । ==यो पनि हेर्नुहोस्== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commons category|Roberto Carlos}} * [http://www.robertocarlos.com.br/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19980705150835/http://www.robertocarlos.com.br/ |date=1998-07-05 }} {{pt icon}} * {{FIFA player|170688|Roberto Carlos}} * [http://www.fc-anji.ru/users/12/?lng=en Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318083643/http://www.fc-anji.ru/users/12/?lng=en |date=2012-03-18 }} on Anzhi Makhachkala's official website [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू]] si4p3rxr9asfvtqlipino302vthx9pf 0 80480 1354695 1330829 2026-05-08T18:46:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354695 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = भ्लादिमिर पुटिन | image = Vladimir Putin (2017-07-08) (cropped).jpg | caption = | office = [[रुसको राष्ट्रपति|रूसको राष्ट्रपति]] | primeminister = [[भिक्टर जुबकोभ]]<br />[[दिमित्री मेदभेदेभ]]<br>[[मिखाइल मिसुस्तिन]] | term_start = ७ मे २०१२ | term_end = | predecessor = [[दिमित्री मेदभेदेभ]] | successor = | primeminister1 = [[मिखाइल कास्यानोभ]]<br />[[मिखाइल फ्रादकोभ]]<br />[[भिक्टर जुबकोभ]] | term_start1 = ७ मे २००० | term_end1 = ७ मे २००८<br />{{small|कार्यकारी: ३१ डिसेम्बर १९९९ – ७ मे २०००}} | predecessor1 = [[बोरिस येल्तसिन]] | successor1 = [[दिमित्री मेदभेदेभ]] | office2 = [[रुसका प्रधानमन्त्री]] | president2 = [[दिमित्री मेदभेदेभ]] | deputy2 = [[इगोर सुभालोभ]] | term_start2 = ८ मे २००८ | term_end2 = ७ मे २०१२ | predecessor2 = [[भिक्टर जुबकोभ]] | successor2 = [[दिमित्री मेदभेदेभ]] | president3 = [[बोरिस येल्तसिन]] | deputy3 = [[भिक्टर ख्रिसतेन्को]]<br />[[मिखाइल कास्यानोभ]] | term_start3 = ९ अगस्ट १९९९ | term_end3 = ७ मे २०००<br />{{small|कार्यकारी: ९ अगस्ट १९९९ – १६ अगस्ट १९९९}} | predecessor3 = [[सर्गेई स्तेपासिन]] | successor3 = [[मिखाइल कास्यानोभ]] | office4 = [[संयुक्त रूस]]का नेता | term_start4 = १ जनवरी २००८ | term_end4 = ३० मे २०१२ | predecessor4 = [[बोरिस ग्रिजलोभ]] | successor4 = [[दिमित्री मेदभेदेभ]] | office5 = सुरक्षा परिषद्को अध्यक्ष | president5 = [[बोरिस येल्तसिन]] | term_start5 = ९ मार्च १९९९ | term_end5 = ९ अगस्ट १९९९ | predecessor5 = [[निकोले बोर्दयुझा]] | successor5 = [[सर्गेई इभानोभ]] | office6 = सङ्घीय सुरक्षा परिषद्को अध्यक्ष | president6 = [[बोरिस येल्तसिन]] | term_start6 = २५ जुलाई १९९८ | term_end6 = २९ मार्च १९९९ | predecessor6 = निकोले कोभाल्योभ | successor6 = निकोलाई पात्रुसेभ | birth_name = भ्लादिमिर भ्लादिमिरोभिच पुटिन | birth_date = {{birth date and age|1952|10|7|df=y}} | birth_place = [[सेन्ट पिटर्सवर्ग|लेनिनग्राद]], [[सोभियत सङ्घ]]<br />{{small|(हाल [[सेन्ट पिटर्सवर्ग|सेन्ट पिटर्सबर्ग]], [[रुस|रुस]])}} | death_date = | death_place = | party = [[सोभियत सङ्घ कम्युनिस्ट पार्टी]] {{small|(१९७५-९१)}}<br />आवर होम रूस {{small|(१९९५–९९)}}<br />युनिटी {{small|(१९९९-२००१)}}<br /> [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] <small>(सन् १९९१-९५; २००१-०८)</small><br /> युनाइटेड रसिया<small>(सन् २००८-वर्तमान)</small> | otherparty = पिपल्स फ्रन्ट{{small|(सन् २०११–वर्तमान)}} | nationality = रूसी | spouse = {{marriage|[[ल्युदमिला पुटिना|ल्युदमिला पुटिन]]|28 July 1983|2014|reason=divorced}}<ref>{{cite news |url=http://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2014/04/02/vladimir-putin-divorce/7210689/ |work=USA Today |first1=Cooper |last1=Allen |title=Putin divorce finalized, Kremlin says |date=2 April 2014}}</ref> | children = मारिया <small>(जन्म १९८५)</small><br />येकातेरिना <small>(जन्म १९८६)</small><ref>http://viola.bz/family-album-of-putin/</ref> | alma_mater = सेन्ट पिटर्सबर्ग स्टेट विश्वविद्यालय | religion = रसियन | signature = Putin signature.svg | website = {{Official website|http://eng.putin.kremlin.ru/}} | allegiance = {{Flag|सोभियत सङ्घ|size=23px}} | branch = [[केजिबी]] | serviceyears = सन् १९७५-१९९१ | rank = [[File:CCCP air-force Rank podpolkovnik infobox.svg|25px]] [[कर्नल]] | awards = [[File:Orden of Honour.png|23px|border|alt==Order of Honor of the Russian Federation]] सम्मान | native_name = {{Nobold|Владимир Путин}} | native_name_lang = ru }} '''भ्लादिमिर भ्लादिमिरोभिच पुटिन''' ({{IPAc-en|ˈ|p|uː|t|ɪ|n}}; {{lang-ru|Влади́мир Влади́мирович Пу́тин|translit=}} {{IPA-ru|vɫɐˈdʲimʲɪr vɫɐˈdʲimʲɪrəvʲɪtɕ ˈputʲɪn||Ru-Vladimir Vladimirovich Putin.ogg}}; जन्म; ७ अक्टोबर १९५२) [[रुस|रूस]]का राजनीतिज्ञ तथा वर्तमान [[रुसको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] हुन्। पुटिनले ७ मे २०१२ देखि रूसमा राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरिरहेका छन्। यसभन्दा पहिले उनी सन् २००० देखि २००८ सम्म रुसको राष्ट्रपति र सन् १९९९ देखि सन् २००० तथा सन् २००८ देखि सन् २०१२ सम्म रूसको प्रधानमन्त्री बनिसकेका छन्। सन् २०२१ काा अनुसार पुटिन युरोपेली राष्ट्रपतिहरूमा बेलारुसका [[अलेक्जेन्डर लुकासेन्को]] पछि दोस्रो सबैभन्दा लामो समय शासन चलाउने राष्ट्रपति हुन्। पुटिनको जन्म लेनिनग्रादमा (अहिलेको [[सेन्ट पिटर्सवर्ग|सेन्ट पिटर्सबर्ग]]) भएको थियो। उनले लेनिनग्राद राज्य विश्वविद्यालयमा कानूनको अध्यायन गर्दै सन् १९७५ मा [[स्नातक तह|स्नातक]]सम्मको अध्ययन पुरा गरेका थिए। पुटिनले [[सोभियत सङ्घ]]को वैदेशिक गुप्तचार संस्था [[केजिबी]]को विदेशी गुप्तचर अधिकारीको रूपमा १६ वर्ष काम गरेका थिए। त्यो क्रममा उनी [[कर्नल#समकक्षता|कर्नल]] (नेपाली सेनाको [[प्रमुख सेनानी (नेपाली सेना)|प्रमुख सेनानी]] दर्जाको समकक्ष) पदसम्म बढुवा भएका थिए। सन् १९९१ मा उनले केजिबीबाट राजिनामा दिएर सेन्ट पिटर्सबर्गमा राजनैतिक यात्रा सुरु गरेका थिए। त्यसपछि सन् १९९६ मा उनी राष्ट्रपति [[बोरिस येल्तसिन|बोरिस यल्तसिन]]को प्रशासनमा सामेल हुन मस्को सरेका थिए। उनले त्यहाँ सङ्घीय सुरक्षा सेवाको निर्देशक र सुरक्षा परिषदको सचिवको रूपमा काम गरेका थिए। सन् १९९९ को अगस्टमा उनी प्रधानमन्त्री पदमा नियुक्त भएका थिए। राष्ट्रपति बोरिस यल्तसिनको राजिनामा पश्चात् पुटिन कार्यबाहक राष्ट्रपति हुँदै त्यसको ४ महिना पछि भएको निर्वाचनमा उनी पहिलो राष्ट्रपतिको पहिलो कार्यकालको लागि निर्वाचित भएका थिए भने सन् २००४ मा पुनः निर्वाचित भएका थिए। संविधानले लगातर दुई कार्यकालसम्म मात्र सिमित गरेको हुनाले सन् २००८ देखी २०१२ सम्म प्रधानमन्त्री बनेका पुटिन सन् २०१२ र २०१८ मा राष्ट्रपतिको रूपमा निर्वाचित भएका थिए। सन् २०२१ अप्रिलमा उनले एउटा संवैधानिक बदलावको कानूनमा हस्ताक्षर गरेपछि उनी अर्को दुई पटक राष्ट्रपति बन्न सक्छन् र उनको राष्ट्रपतिकाल सन् २०३६ सम्म लम्बिन सक्छ। <ref>{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/vladimir-putin-president-russia-signs-law-allowing-2-more-presidential-terms/|title=Putin signs law allowing him to serve 2 more terms as Russia's president|website=www.cbsnews.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2021/04/05/vladimir-putin-may-remain-russian-president-until-2036-under-new-law/7092738002/|title=Putin — already Russia's longest leader since Stalin — signs law that may let him stay in power until 2036|website=USA TODAY}}</ref> उनको पहिलो राष्ट्रपति कार्यकालमा रूसको अर्थतन्त्र सिधा आठ वर्षसम्म बृद्धि भएको थियो भने त्यस अवधिमा क्रय शक्तिअनुसार मापन गरिने [[कुल ग्राहस्थ उत्पादन|जिडिपी]] ७२% बृद्धि हुनुका साथै आय २.५ गुणाले बढेको थियो। पहिलोपटक राष्ट्रपतिमा नियुक्त भएका पुटिनको कार्यकालमा ज्याला-तलब ३ गुणा भन्दा धेरैले वृद्धि हुनका साथै [[बेरोजगारी]] र [[गरिबी]] आधा भन्दा धेरै कम भएको थियो भने आत्म-मूल्याङ्कन जीवन सन्तुष्टी उल्लेख्यनीय रूपले वृद्धि भएको थियो।<ref name="challenges_p12">{{cite book|editor=Anders Åslund|editor2=Sergei Guriev|editor3=Andrew C. Kuchins|title=Russia After the Global Economic Crisis|chapter=Challenges Facing the Russian Economy after the Crisis<!-- |pages=9–39 -->|last1=Guriev|first1=Sergei|last2=Tsyvinski|first2=Aleh|publisher=Peterson Institute for International Economics; Centre for Strategic and International Studies; New Economic School|year=2010|isbn=978-0-88132-497-6|pages=12–13}}<!-- This reference needs fixed with repeated pages --></ref> [[इराक युद्ध]]पछि तेल र [[प्राकृतिक ग्याँस|ग्याँस]]को मूल्यमा भएको पाँच गुणा वृद्धि, कम्युनिष्ट शासन पछिको [[आर्थिक मन्दी]] र वित्तीय सङ्कटबाट पुन: सामान्यकरण, वैदेशिक लगानीमा वृद्धि<ref>[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/business/invest/in_inv1.htm ПОСТУПЛЕНИЕ ИНОСТРАННЫХ ИНВЕСТИЦИЙ ПО ТИПАМ] Rosstat</ref> र विवेकपूर्ण आर्थिक तथा वित्तीय नीतिहरू<ref name="Putin 2007">''Putin: Russia's Choice'', (Routledge 2007), by [[Richard Sakwa]], Chapter 9.</ref><ref name="Fragile Empire 2013 page 17">''Fragile Empire: How Russia Fell In and Out of Love with Vladimir Putin'', Yale University Press (2013), by Ben Judah, page 17.</ref>को परिणाम यी वृद्धि थियो। सन् २००८ देखि २०१२ सम्म [[दिमित्री मेदभेदेभ]]को मातहतमा प्रधानमन्त्री बनेर उनले ठूलो मात्रामा सैन्य सुधार र प्रहरी सुधारकाा कार्यहरू गरेका थिए। सन् २०१२ मा पुटिनले लगभग ६४% मतले विजय हासिल गरेपछि उनले राष्ट्रपतिको रूपमा तेस्रो कार्यकाल सम्हालेका थिए। <ref>Shuster, Simon. [http://content.time.com/time/world/article/0,8599,2108309,00.html "In Russia, an Election Victory for Putin and Then a 'Paid Flash Mob'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190626224232/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,2108309,00.html |date=2019-06-26 }}, ''[[टाइम (पत्रिका)|टाइम]]'' (5 March 2012).</ref> सन् २०१४ को सुरुवातमा [[रूसद्वारा क्रिमियाको बिलय]] र डोनबासको युद्ध पश्चात् तेलको मूल्यमा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध लगाइएको थियो भने सन् २०१५ मा [[कुल ग्राहस्थ उत्पादन]] ३.७% ले घटेको थियो। सन् २०१६ मा रूसी अर्थव्यवस्थामा ०.३% कुल ग्राहस्थ उत्पादनमा वृद्धि देखा परेेपछि [[आर्थिक मन्दी|मन्दी]] आधिकारिक रूपमा समाप्त भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kenrapoza/2017/04/03/its-official-sanctioned-russia-now-recession-free/|title=It's Official: Sanctioned Russia Now Recession Free|date=3 April 2017|work=Forbes}}</ref> पुटिनको नेतृत्वमा भएको विकासमा पाइपलाइन निर्माण, उपग्रह नेभिगेसन प्रणाली ग्लोसनासको पुनर्स्थापना र सोचीमा सन् २०१४ शीतकालीन ओलम्पिक जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रमहरूको लागि पूर्वाधारको निर्माण समावेश छ। पुटिनले सन् २०१८ को चुनावमा ७६% मत प्राप्त गर्दै सन् २०२४ सम्मका लागि राष्ट्रपतिको रूपमा पुनः निर्वाचित भएका थिए। == प्रारम्भिक जीवनी == भ्लादिमिर पुटिनको जन्म सन् १९५२ अक्टोबर ७ मा लेनिनग्रादमा भएको थियो। किशोरावस्थामा भ्लादिमिर पनि अन्तरिक्ष यात्री बन्ने सपना बनाएका थिए तर बढ्दो उमेरसँगै विश्वका प्रमुख युद्धहरूमा जासुसहरूले खेलेको भूमिकाका बारेमा लेखिएका चर्चित कथाले उनलाई आकर्षित गरेपछि उनले सोभियत सङ्घको गुप्तचर संस्था [[केजिबी]]मा सेवा गर्ने मन बनाएका थिए। एउटा सफल गुप्तचर बन्नको लागि [[कानून]] विषयको राम्रो ज्ञान आवश्यक पर्ने सल्लाह बमोजिम उनले लेनिनग्राद राजकीय विश्वविद्यालयमा भर्ना लिएका थिए। कानून विषयमा उच्च शिक्षा प्राप्त गरिसकेपछि उनले सन् १९७५ मा [[केजिबी]] भर्ना भएका थिए। उनलाई केजिबी एजेन्टको रूपमा सन् १९८५ मा तत्कालीन [[पूर्व जर्मनी|पूर्वी जर्मनी]]मा नियुक्त गरिएको थियो। उर्जावान र प्रतिभाशाली युवा भएकै कारणले उनलाई पाँच वर्षमा एउटै कार्यालयभित्र दुईपटक बढुवा गरिएको थियो। सन् १९९० मा [[जर्मनी]]बाट फिर्ता भएपछि उनले [[सेन्ट पिटर्सवर्ग|लेनिनग्राद]]को मेयरको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सल्लाहकारको रूपमा काम गर्न थालेका थिए। == राजनीतिक जीवन == === सेन्ट पिटर्सबर्गमा प्रशासन कार्य (सन् १९९०–१९९६) === सन् १९९० मा पुटिनलाई लेनिनग्रादका मेयर अनातोली सब्चाकको सल्लाहकारको रूपमा नियुक्त गरिएको थियो भने त्यहाँबाट उनले आफ्नो राजनीतिक जीवन सुरु गरेका थिए। २८ जुन १९९१ मा उनी सेन्ट पिटर्सबर्ग मेयर कार्यालयको विदेश समितिको प्रमुख बन्दै उनले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र वैदेशिक लगानी प्रबर्द्धनको जिम्मेवारी प्राप्त गरेका थिए। पुटिनको अध्यक्षतामा यो समितिले व्यवसायिक उद्यमहरू पनि दर्ता गरेको थियो। सन् १९९४ देखी १९९६ सम्म पुटिनले सेन्ट पिटर्सबर्गमा अन्य विभिन्न राजनीतिक र सरकारी क्षेत्रमा काम गरेका थिए।<ref name="30bio">{{cite web|url=http://gazeta.lenta.ru/daynews/09-08-1999/30bio.htm|title=Владимир Путин: от ассистента Собчака до и.о. премьера|date=९ अगस्त १९९९|publisher=गजेता डट आरयु|language=रूसी|trans-title=भ्लादिमिर पुटिन: सहायकबाट अन्तरीम प्रधानमन्त्री सम्म|archive-url=https://web.archive.org/web/20130810054603/http://gazeta.lenta.ru/daynews/09-08-1999/30bio.htm|archive-date=10 अगस्त 2013|accessdate=१० मे २०१४}}</ref> === मस्कोमा प्रारम्भिक वृती  (सन् १९९६–१९९९) === [[चित्र:RIAN archive 100306 Vladimir Putin, Federal Security Service Director.jpg|thumb|upright|सङ्घीय सुरक्षा सेवाको निर्देशकको रूपमा पुटिन, सन् १९९८ जनवरी १]] सन् १९९६ मा मेयर अनातोली सब्चाक लेनिनग्रादको चुनावमा पराजित भएपछि पुटिनलाई मस्को बोलाइएको थियो। सङ्घीय सुरक्षा सेवाको निर्देशकको रूपमा पुटिन, १ जनवरी १९९८ बाट राष्ट्रपति बोरिस येल्तसिनको प्रशासन कार्यालयमा काम सुरु गरेका थिए। उनी यस पदमा मार्च १९९७ सम्म बसेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.itogi.ru/Paper2006.nsf/Article/Itogi_2006_11_19_01_5543.html|title=Продукты полураспада|date=20 सेप्टेम्बर 2006|language=ru|trans-title=उत्पाद अर्ध-क्षय आयु|archive-url=https://web.archive.org/web/20081007063156/http://www.itogi.ru/Paper2006.nsf/Article/Itogi_2006_11_19_01_5543.html|archive-date=७ अक्टोबर २००८|accessdate=९ जुन २०१४|author=अलेग आदनकलेनको|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081007063156/http://www.itogi.ru/Paper2006.nsf/Article/Itogi_2006_11_19_01_5543.html |date=2008-10-07 }}</ref> सन् १९९७ मार्च २६ मा राष्ट्रपति बोरिस येल्तसिनले पुटिनलाई राष्ट्रपति प्रशासनको उप-प्रमुखको रूपमा नियुक्त गरेपछि उनले सन् १९९८ को मे महिनासम्म काम गरेका थिए। यसका साथै सन् १९९८ जुुन सम्ममा उनी राष्ट्रपति सम्पत्ति प्रबन्धन विभागको मुख्य नियन्त्रण निर्देशालयको प्रमुख पनि थिए।<ref name="Vlast">{{cite book|last=प्रिबिलोभ्सेकी|authorlink=:en:Vladimir Pribylovsky|archive-date=31 जुलाई 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731145504/http://scilla.ru/works/knigi/vlast2010.pdf|access-date=8 मई 2014|chapter=भ्लादिमिर पुटिन|language=रूसी|location=मास्को|url=http://scilla.ru/works/knigi/vlast2010.pdf|first=व्लादिमीर|pages=132–139|isbn=978-5-94420-038-9|publisher=प्यानेरोमा|year=2010|trans-title=शक्ति-२०१० (६० जीवनी)|title=Власть-2010 (60 биографий)|url-status=dead}}</ref> २५ मे १९९८ मा पुटिनलाई सङ्घीय सुरक्षा सेवाको (उत्तराधिकारी एजेन्सी मध्ये एक) प्रमुखमा नियुक्त गरिएको थियो। उनी १ अक्टोबर १९९८ मा रूसी सङ्घको सुरक्षा परिषद्को स्थायी सदस्य र २९ मार्च १९९९ मा पुनः परिषदीयको सचिव बनेका थिए। === प्रधानमन्त्री (सन् १९९९) === ९ अगस्ट १९९९ मा भ्लादिमिर पुटिनलाई तीन उप-प्रधानमन्त्री मध्ये एकमा नियुक्ति गरिएपछि सोही दिन राष्ट्रपति [[बोरिस येल्तसिन]]ले उनलाई रूसी सङ्घीय सरकारको कार्यवाहक प्रधानमन्त्रीको रूपमा नियुक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/not_in_website/syndication/monitoring/415278.stm |title=Text of President Yeltsin's speech |trans-title=राष्ट्रपति येल्तसिनको भाषणको पाठ |accessdate=११ मे 2014 |date=9 अगस्त 1999 |publisher=बीबीसी समाचार |archive-url=https://web.archive.org/web/20090115065357/http://news.bbc.co.uk/1/hi/not_in_website/syndication/monitoring/415278.stm |archive-date=१५ जनवरी २००९ |url-status=live }}</ref> एक टेलिभिजन सम्बोधनमा राष्ट्रपति येल्तसिनले पुटिनलाई आफ्नो उत्तराधिकारीको रूपमा प्रस्तुत गरेेेकै दिन पुटिनले राष्ट्रपति पदको चुनावमा लड्ने सहमति जनाएका थिए।<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/415087.stm |title=Yeltsin redraws political map|publisher=बीबीसी समाचार |date=१० अगस्ट १९९९ |accessdate=११ जुन २०१४ |language=अङ्ग्रेजी |archive-url=https://web.archive.org/web/20090115100905/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/415087.stm |archive-date=१५ जनवरी २००९ |url-status=live }}</ref> १६ अगस्टमा [[राजकीय डुमा]]ले पुटिनको पक्षमा २३३ मत दिएर प्रधानमन्त्री पदमा उनको नियुक्तिलाई मञ्जुरी दिएको थियो। बहुमतको लागि २२६ आवश्यक भएकोमा उनले साधारण बहुमत प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/422001.stm |title=Yeltsin's man wins approval |trans-title=येल्तसिन के आदमी ने अनुमोदन जीता |publisher=बीबीसी समाचार |date=१६ अगस्ट १९९९ |accessdate=२२ जुन २०१३ |language=अङ्ग्रेजी |archive-url=https://web.archive.org/web/20090115095231/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/422001.stm |archive-date=१५ जनवरी २००९ |url-status=live }}</ref> यसको साथ उनी अठार महिना भित्र रूसको पाँचौँ प्रधानमन्त्री बनेका थिए। सुरुवातमा उनलाई येल्तसिनको समर्थकको रुपमा देखिएको थियो भने बोरिस येल्तसिनको अन्य प्रधानमन्त्री जस्तै पुटिनले पनि आफ्नो मन्त्रीको चयन आफै गरेका थिएनन्। उनको मन्त्रीमण्डलको निर्धारण राष्ट्रपति प्रशासनद्वारा गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|author=रिचर्ड साकवा|title=Putin: Russia's choice|trans-title=पुटिन: रूस की पसंद|year=2008|page=20| language = अङ्ग्रेजी|isbn= 978-0415407663}}</ref> यस बीच रूस चेचन्यामा रूसबाट पृथकातावादी लडाइँ चलिरहेको थियो। रूसी सेनाले चेचन्यामाथि छिटो नियन्त्रण जमाएपछि पुटिनको कानूनी व्यवस्थाको समर्थ छवि र चेचन्यामा कडा नजरको कारण उनको लोकप्रियता निकै बढेको थियो। पुटिनले नवगठित संयुक्त पार्टी<ref>{{cite web |url=http://www.nupi.no/cgi-win/Russland/polgrupp.exe?Unity |title=Political groups and parties: Unity |trans-title=राजनीतिक समूह और दल: एकता |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010702200941/http://www.nupi.no/cgi-win/Russland/polgrupp.exe?Unity |archivedate=२ जुलाई २००१ |access-date=६ मे २०१४ |url-status=dead }}</ref> प्रति आफ्नो समर्थन जनाएका थिए। यस पार्टीले सन् १९९९ को डिसेम्बरमा भएको ड्युमा निर्वाचनमा लोकप्रिय मतको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो अंश (२३.३%) जितेको थियो। यसको बदलामा पार्टीले पनि उनको समर्थन गरेेको थियो === कार्यवाहक राष्ट्रपति (सन् १९९९-२०००) === [[चित्र:Putin and Yeltsin cropped.jpg|thumb|left|[[बोरिस येल्तसिन|येल्तसिन]] सँगै राष्ट्रपति पदको शपथ लिँदै पुटिन, सन् २००० मे]] सन् १९९९ डिसेम्बरमा राष्ट्रपति येल्तसिनको कार्यकाल पूरा हुनुभन्दा अगाडिनै आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएका थिए भने रूसको संविधान अनुसार पुटिन रूसको कार्यवाहक राष्ट्रपति बनेका थिए। त्यसै दिन उनले आफ्नो पहिलो आदेशमा हस्ताक्षर गरेपछि त्यसको अनुसार "निवर्तमान राष्ट्रपति र उनका नातेदार विरुद्ध भ्रष्टाचारको आरोपमा कुनै कारबाही गरिँदैन।" भन्ने सुनिश्चित गरिएको थियो।<ref name=Time.com-POTY2007>{{cite web |author=आदि इग्नेसियस |url=http://content.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1690757_1690766-4,00.html |title=Person of the Year 2007: A Tsar Is Born |trans-title=वर्ष २००७ का व्यक्ति: एक ज़ार (रूसी राजा) का जन्म |publisher=टाइम मैगज़ीन |page=4 |date=19 दिसम्बर 2007 |accessdate=११ जुन २०१४ |language=अङ्ग्रेजी |archive-url=https://web.archive.org/web/20140814181532/http://content.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1690757_1690766-4,00.html |archive-date=१४ अगस्ट २०१३ |url-status=live }}</ref> सन् २००१ फेब्रुअरी १२ मा पुटिनले यसै आदेशसँग मिल्दोजुल्दो सङ्घीय कानूनमा हस्ताक्षर गरे जसले सन् १९९९ मा दिइएको आदेशको स्थान लिएको थियो। येल्तसिनको राजिनामाको परिणामस्वरूप तीन महिना भित्र राष्ट्रपतीय निर्वाचन गरिएपछि पुटिनको पक्षमा ५२.९४% मत झरेपछि उनले निर्वाचनमा विजय हासिल गरेका थिए। <ref name=elections-history>{{cite web |url=http://www.ria.ru/vybor2012_infographics/20120309/590825026.html |title=История президентских выборов в России |trans-title=रूसको राष्ट्रपतीय निर्वाचनको इतिहास |publisher=आरआईए नोभेस्ती |date=९ मार्च २०१२ |accessdate=११ जुन २०१४ |language=रूसी |archive-url=https://web.archive.org/web/20141011131408/http://ria.ru/vybor2012_infographics/20120309/590825026.html |archive-date=११ अक्टोबर २०१४ |url-status=live }}</ref> === राष्ट्रपतिको रूपमा पहिलो कार्यकाल (सन् २०००-२००४) === सन् २००० को मे ७ का दिन राष्ट्रपति कार्यलय सम्हालेका पुटिनले अर्थमन्त्री मिखाइल कास्यानोभलाई प्रधानमन्त्रीको रूपमा नियुक्त गरेका थिए। पुटिनले राष्ट्रपति पद सम्हाले लगत्तै उनले देशको राजनीतिलाई प्रभावित गर्ने कोशिस गरिरहेका ठूला व्यवसायी र अरबपतीहरू विरुद्ध सङ्घर्ष सुरु गरेका थिए। पुटिनको शासनकालमा रूसले ठूलो सफलता हासिल गरेको थियो। उनको शासनकालमा कार्यकालमा कुल गार्हस्थ उत्पादनको औसत वार्षिक वृद्धि दर ६.५ प्रतिशत थियो। त्यसपछि उनकै कार्यकालमा विदेशी ऋणलाई पनि रूसले चुक्ता गरेेको थियो जसकारण विदेशी मुद्रा भण्डारमा वृद्धि भएको थियो। [[युरोपेली सङ्घ]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]सँग रूसको सम्बन्ध बलियो बनाउन, [[नाटो]]को साथ सहयोगको सुरुवात गर्न र रूसलाई [[विश्व व्यापार सङ्गठन]]को सदस्य बनाउनको लागि गरिएको प्राथमिक कदममा पुटिनलाई सफलता हासिल भएको थियो। यस अवधिमा पुटिनको छवि बिगार्ने केही घटना पनि घटेका थिए। पनडुब्बी 'कुर्स्क' डुबेको घटनालाई संवेदनशील ढङ्गबाट नसम्हालेको कारण उनको आलोचना भएको थियो।<ref name=Kursk>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1487112.stm|title=Spectre of Kursk haunts Putin|publisher=[[बीबीसी समाचार]]|date=१२ अगस्ट २००१|accessdate=११ जुन २०१४|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20090115100835/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1487112.stm|archive-date=१५ जनवरी २००९|url-status=live}}</ref> अगस्ट २००० को यस पनडुब्बी डुबेको घटनामा त्यहाँ सवार ११८ मानिसहरू मारिएका थिए। त्यतिबेला पुटिन आफ्नो बिदामा बसेका कारण फर्केर आएका थिएनन् बिदाबाट फर्केको कयौँ दिन पछि मात्र उनले घटनास्थलको भ्रमण गरेका थिए।<ref name=Kursk /> सन् २००२ मा जब चेचेन आतङ्ककारीले मस्कोको एक सङ्गीत थिएटरमा कब्जा गरेपछि त्यहाँका १२९ दर्शकहरू मारिएका थिए। पुटिनका आलोचकहरूले "यस कारबाहीको समयमा आम सर्वसाधारणको जीवनसँग खेलवाड गरिएको थियो र क्रेमलिनद्वारा वास्तविक जानकारी आम मानिसबाट लुकाइएको थियो" भन्नेे गरेका थिए। त्यससमय रूसी प्रेस र अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूमा "यस घटनाबाट राष्ट्रपति पुटिनको लोकप्रियतामा गम्भीर नोक्सान हुने" बताइएको थियो। यसको बाबजुद घेराबन्दी समाप्त भएको केही समयपछि यी अनुमानहरू गलत साबित भएका थिए। रूसी राष्ट्रपति पुटिनको सार्वजनिक लोकप्रियता शिखरमा थियो। रूसको ८३% जनता पुटिन र यस घटन सम्हाल्ने उनको तरिकाबाट सन्तुष्ट बनेका थिए। <ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2565585.stm |title=Moscow siege leaves dark memories |publisher=बीबीसी समाचार |date=१६ डिसेम्बर २००२ |accessdate=११ जुन २०१४ |language=अङ्ग्रेजी |archive-url=https://web.archive.org/web/20140705182703/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2565585.stm |archive-date=५ जुलाई २०१४ |url-status=live }}</ref> सन् २००३ मा चेचन्यामा एक [[जनमत सङ्ग्रह]] आयोजित गरिएपछि त्यसका अनुसार एक नयाँ संविधानले स्वीकृत प्राप्त गरेको थियो। यस संविधान अनुसार चेचन्यालाई रूसको एक अंशको रूपमा घोषणा गरिएको थियो। चेचन्यामा संसदीय चुनाव र एक क्षेत्रीय सरकारको स्थापना गरेर अवस्था विस्तारै विस्तारै स्थिर भएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://news.independent.co.uk/europe/article2331993.ece |title=Can Grozny be groovy? |work=द इन्डिपेन्डेन्ट |date=६ मार्च २००७ |archivedate=६ मार्च २००७ |archiveurl=http://archive.is/iiuWk |location=लन्डन |language=अङ्ग्रेजी }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20071001081959/http://news.independent.co.uk/europe/article2331993.ece |date=2007-10-01 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hrw.org/campaigns/russia/chechnya/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061121224006/http://www.hrw.org/campaigns/russia/chechnya/ |archivedate=२१ नोभेम्बर २००६ |title=Human Rights Watch Reports, on human rights abuses in Chechnya|publisher=ह्युमन राइट्स वाच}}</ref> === राष्ट्रपतिको रूपमा दोस्रो कार्यकाल (सन् २००४-२००८)=== [[चित्र:Victory Day Parade 2005-5.jpg|thumb|सन् २००५ मा [[लाल चोक]]को विजय दिवस परेडमा बोलिरहेका पुटिन]] सन् २००४ मा ७१ प्रतिशत मतको साथ पुटिन दोस्रोपटक राष्ट्रपति निर्वाचित भएका थिए। <ref name=elections-history /> २००४ सेप्टेम्बरमा आतङ्कवादीहरूले बेसलानमा स्थित एक विद्यालयमा १,१०० भन्दा बढी मानिसहरूलाई बन्धक बनाएका थिए। यस घटनामा सयौँ मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो। यो घटनापछि पुटिनले कयौँ व्यापक प्रसाशनिक कदम उठाएका थिए। रूसमा सञ्चार माध्यममा स्वतन्त्रताको विरुद्ध व्यापक स्तरमा कारबाहीको लागि पश्चिमी जगत एवम् रूसी उदारवादीहरूमाझ पुटिनको आलोचना भएको थियो। सन् २००६ अक्टोबर ७ मा अना पलिटकोभ्स्काया नामक एक पत्रकारको उनकै कोठामा गोली हानी हत्या गरिएको थियो जसले चेच्न्यामा रूसी सेनाको अनुचित आचरण र भ्रष्टाचारको उजागर गरेका थिए। पलिटकोभ्सेकायाको मृत्युप्रति पश्चिमी सञ्चार माध्यमहरूले तीखो प्रतिकृया दिएका थिए भने उनीहरूले पुटिनमाथि स्वतन्त्र सञ्चार माध्यमको रक्षा गर्न असफल भएको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite news |url=http://comment.independent.co.uk/columnists_m_z/joan_smith/article1822204.ece |title=Putin's Russia failed to protect this brave woman – Joan Smith |work=द इन्डिपेन्डेन्ट |date=९ अक्टोबर २००६ |accessdate=११ जुन २०१४ |location=लन्डन |language=अङ्ग्रेजी |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927201301/http://comment.independent.co.uk/columnists_m_z/joan_smith/article1822204.ece |archive-date=२७ सेप्टेम्बर २००७ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927201301/http://comment.independent.co.uk/columnists_m_z/joan_smith/article1822204.ece |date=2007-09-27 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.democracynow.org/article.pl?sid=06/10/09/1358259|title=Anna Politkovskaya, Prominent Russian Journalist, Putin Critic and Human Rights Activist, Murdered in Moscow|publisher=डेमोक्रेसी नाउ|date=९ अक्टोबर २००६|accessdate=११ जुन २०१४|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20071114163923/http://www.democracynow.org/article.pl?sid=06%2F10%2F09%2F1358259|archive-date=१४ नोभेम्बर २००७|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114163923/http://www.democracynow.org/article.pl?sid=06%2F10%2F09%2F1358259 |date=2007-11-14 }}</ref> सन् २००७ को सेप्टेम्बर १२ का दिन पुटिनले प्रधानमन्त्री मिखाइल फ्रादकोभको अनुरोधमा सरकार भङ्ग गरेपछि उनले भिक्टर जुबकोभलाई नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेका थिए। === प्रधानमन्त्रीको रूपमा दोस्रो कार्यकाल (सन् २००८-२०१२)=== रूसी संविधान अनुसार पुटिन लगातार तेस्रो पटकसम्म राष्ट्रपति बन्न पाउँदैनथे। सन् २००८ मा राष्ट्रपति निर्वाचनमा पुटिनले दिमित्री मेदभेदेभलाई समर्थन गरे भने उनले आफ्नो तर्फबाट चिनाव जितेपछि पुटिनलाई प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त गर्ने वचन दिएका थिए। मेदभेदेभले ७०.२८ प्रतिशत मत पाएर चुनावमा भारी बहुमतले जित हासिल गरेपछि उनले निर्वाचन अघि आफूले गरेको वचन पूरा गर्दै पुटिनलाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.nytimes.com/2008/05/09/world/europe/09russia.html |title=Putin Is Approved as Prime Minister|url=http://www.nytimes.com/2008/05/09/world/europe/09russia.html?_r=0|publisher= न्युयोर्क टाइम्स |date=९ मे २००८ |accessdate= ११ जुन २०१४|author=सिजे चिभेर्स | language = अङ्ग्रेजी}}</ref> यसपछि पत्रकारहरूले यी दुई नेताद्वारा बनाइएको सत्तातन्त्रलाई एक "राजनैतिक जोडीको सत्ता" को नाम दिएका थिए। यस बीच रूसी अर्थव्यवस्थामाथि ठूलो आर्थिक शिथिलता (सन् २००७-८) को गहिरो असर पर्नुका साथै पश्चिमी ऋण तथा लगानी प्रवाहमा रुकावट आउन सुरु भएको थियो। यसै समय सन् २००८ मा [[रुस-जर्जिया युद्ध|दक्षिणी ओसेसिया युद्ध]] पनि सुरु भएकाले युद्धमा रूसले [[नाटो|नेटो]] सहयोगी [[जर्जिया (स्पष्टता)|जर्जिया]]लाई पराजित गरेपछि त्यसको परिणामस्वरूप युरोपेली सङ्घ र अमेरिकासँग रूस सम्बन्धमा तनाव आएको थियो। रूसको स्थिरीकरण कोषमा सञ्चित एक ठूलो वित्तीय भण्डार र कुशल व्यवस्थापनका कारण यस सङ्कट जुध्न र सन् २००९ पछि आर्थिक वृद्धिको यात्रा सुरु गर्न देशलाई सहायता मिलेेेेको थियो। सङ्कटसँग जुध्न लिइएको निर्णय र उठाइएको कदमको [[विश्व बैङ्क|विश्व बैंक]]ले सन् २००८ नोबेम्बरको रूस आर्थिक प्रतिवेदनमा प्रशंसा गरेको थियो।<ref name=worldbankreports>{{cite web |url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/ECAEXT/RUSSIANFEDERATIONEXTN/0, contentMDK:20888536~menuPK:2445695~pagePK:1497618~piPK:217854~theSitePK:305600,00.html |title=Russian Economic Reports |publisher=विश्व बैंक |date=१० नोभेम्बर २००९ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100411130322/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/ECAEXT/RUSSIANFEDERATIONEXTN/0, |archivedate=११ अप्रिल २०१० |access-date=१५ जुन २०२० |url-status=live }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सन् २०११ को सेप्टेम्बर २४ का दिन मस्कोमा संयुक्त रूसको काङ्ग्रेसमा राष्ट्रपति मेदभेदेभले सार्वजनिक रूपमा सन् २०१२ को राष्ट्रपति चुनावमा आफू उम्मेदवार नहुने र यस पदमा पुटिनलाई समर्थन गर्ने घोषणा गरेका थिए। सन् २०११ डिसेम्बर ४ मा भएको संसदीय चुनावमा राष्ट्रपति समर्थक सत्तारूढ पार्टी "युनाइटेड रसिया" लाई लगभग ५० प्रतिशत मत प्राप्त भए लगत मस्को र रूसको अन्य सहरमा चुनावको समयमा सत्तारूढ पार्टीद्वारा धाँधली गरिएको दाबी गर्दै भएको सडक प्रदर्शनमा हजारौँ मानिसहरू सहभागी भएका थिए। यो पुटिनको समयमा भएको सबैभन्दा ठूलो विरोध प्रदर्शन थियो। प्रदर्शनकारिहरूले पुटिन र युनाइटेड रसिया आलोचना गर्दै चुनाव परिणाम खारेज गर्न माग गरेका थिए।<ref name=GuardLive>{{cite web|url=http://www.guardian.co.uk/global/2011/dec/10/russia-elections-putin-protest|title=Russian election protests – follow live updates|publisher=द गार्डियन|date=१० डिसेम्बर २०११|author=डेभिड बेतली|accessdate=११ जुन २०१४|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20130114235300/http://www.guardian.co.uk/global/2011/dec/10/russia-elections-putin-protest|archive-date=१४ जनवरी २०१३|url-status=live}}</ref> यसको बदलामा पुटिनका समर्थकहरूले पनि कयौँँ र्‍याली प्रदर्शन गरे जुन पुटिन विरोधी प्रदर्शन भन्दा निकै व्यापक थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.politonline.ru/comments/10432.html |title=Как митинг на Поклонной собрал около 140 000 человек |publisher=पोलित अनलाइन |date=४ फेब्रुअरी २०१२ |accessdate=११ जुन २०१४ |language=रूसी |archive-url=https://web.archive.org/web/20140427082724/http://www.politonline.ru/comments/10432.html |archive-date=२७ अप्रिल २०१४ |url-status=dead }}</ref> === राष्ट्रपतिको रूपमा तेस्रो कार्यकाल (सन् २०१२-२०१८)=== सन् २०१२ मार्च ४ मा पुटिन ६३.६% मतका साथ राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा निर्वाचित भएका थिए।<ref name=elections-history/> चुनावलाई पारदर्शी बनाउनको लागि मतदान केन्द्रमा वेब क्यामराको प्रयोग सहित अन्य प्रयास प्रचारित गरिएको थियो। यद्यपि रूसी विपक्षी तथा अन्तराष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरूले चुनावको आलोचना गर्दै प्रक्रियामा अनियमितता भएको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite web|title=Russia’s presidential election marked by unequal campaign conditions, active citizens’ engagement, international observers say|url=http://www.osce.org/odihr/elections/88661|publisher=ओएससिई (युरोपमा सुरक्षा तथा सहयोगका लागि एक सङ्गठन)|date=५ मार्च २०१२|accessdate=११ जुन २०१४|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20140801023330/http://www.osce.org/odihr/elections/88661|archive-date=1 अगस्त 2014|url-status=live}}</ref> राष्ट्रपति पदको प्रचार अभियानको तत्कालै पुटिन विरोधी प्रदर्शन भएका थिए। यसमा फेब्रुअरी २१ को पुस्की विरोध र यसमा सहभागीहरूमा मुद्दा सबभन्दा चर्चामा रहेको थियो।<ref>{{cite news | url=http://www.guardian.co.uk/music/2012/aug/17/pussy-riot-sentenced-prison-putin | work=द गार्डियन | first=मिरियम | last=एल्डर | title=Pussy Riot sentenced to two years in prison colony over anti-Putin protest | date=१७ अगस्ट २०१२ | location=लन्डन | language=अङ्ग्रेजी | access-date=१० मे २०१४ | archive-url=https://web.archive.org/web/20130618034231/http://www.guardian.co.uk/music/2012/aug/17/pussy-riot-sentenced-prison-putin | archive-date=१८ जुन २०१३ | url-status=live }}</ref> यसबाहेक मे ६ का दिन पुटिनको स्वदेश फिर्ताका विरुद्धमा मस्कोको एक र्‍यालिमा प्रहरीसँग भएको झडपमा ८० मानिसहरू घाइते भएका थिए भने<ref>{{cite web|url=http://lenta.ru/news/2012/05/10/more/|title=СК пересчитал пострадавших полицейских во время "Марша миллионов"|publisher=लेन्ता डट आरयु|date=१० मे २०१२|accessdate=११ जुन २०१४|language=रूसी|archive-url=https://web.archive.org/web/20140320101533/http://lenta.ru/news/2012/05/10/more|archive-date=२० मार्च २०१४|url-status=live}}</ref> ४५० प्रदर्शनकारीहरूलाई हिरासतमा लिइएको थियो। प्रहरी र प्रदर्शनकारीहरू बीच भएको यस झडपको विरोधमा त्यस दिन लगभग ८,००० देखि २०,००० व्यक्तिहरू जम्मा भएका थिए। <ref name=vz-provocation>{{cite web|url=http://vz.ru/politics/2012/5/6/577272.html|title=Провокация вместо марша|publisher=विज डट आरयु|accessdate=११ जुन २०१४|date=६ मे २०१२|language=रूसी|author=इवान एफिनेगोनभ|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810225000/http://vz.ru/politics/2012/5/6/577272.html|archive-date=१० अगस्ट २०१४|url-status=live}}</ref><ref name="Russian police battle anti-Putin protesters">{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/2012/05/06/us-russia-protests-idUSBRE8440CK20120506|title=Russian police battle anti-Putin protesters|agency=रायटर्स|accessdate=11 जुन २०१४|date=६ मे २०१२|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20140710152811/http://www.reuters.com/article/2012/05/06/us-russia-protests-idUSBRE8440CK20120506|archive-date=१० जुलाई २०१४|url-status=live}}</ref> राष्ट्रपतिको रूपमा आफ्नो पहिलो दिन पुटिनले १४ आदेश जारी गरेका थिए जसमा रूसी अर्थव्यवस्थाको लागि व्यापक लक्ष्यको विस्तारमा वर्णन गरिएको थियो। अन्य आदेशमा शिक्षा, आवास, कुशल श्रम प्रशिक्षण, युरोपेली सङ्घसँगको सम्बन्ध, रक्षा उद्योग, अन्तर जातीय सम्बन्ध र अन्य नीति क्षेत्रसँग सम्बन्धित थिए जुन राष्ट्रपति अभियानको समयमा पुटिनद्वारा जारी गरिएको थियो। <ref>{{cite web |url=http://larouchepac.com/node/22623 |title="Putin Inaugurated; States Intention for Russia to Be "Center of Gravity for the Whole of Eurasia", May 8, 2012 |publisher=लारोचेपक डटकम |accessdate=११ जुन २०१४ |date=८ मे २०१२ |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731192357/http://larouchepac.com/node/22623 |archive-date=३१ जुलाई २०१३ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731192357/http://larouchepac.com/node/22623 |date=July 31, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://voiceofrussia.com/2012_05_07/74079067/ |title="Putin decrees EU closeness policy", Voice of Russia, May 7, 2012 |publisher=रेडियो रूस |date=७ मे २०१२ |accessdate=११ जुन २०१४ |language=अङ्ग्रेजी |archive-url=https://web.archive.org/web/20140625131307/http://voiceofrussia.com/2012_05_07/74079067/ |archive-date=२५ जुन २०१४ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625131307/http://voiceofrussia.com/2012_05_07/74079067/ |date=June 25, 2014 }}</ref> सन् २०१२ र सन् २०१३ मा पुटिन र संयुक्त रूस पार्टीले सेन्ट पिटर्सबर्ग, अर्चँगेल्स्क र नोभोसिबिर्स्कमा समलैङ्गिक, उभयलिङ्गी र विपरीतलिङ्गी समुदायको विरुद्ध कडा कानून बनाउनेमा समर्थन जनाएका थिए। सन् २०१३ मा राजकिय डुमामा "समलैङ्गिक प्रचार" विरुद्ध एक कानून (जुनले इन्द्रेणी झन्डा जस्तो प्रतीकहरू र समलैङ्गिक सामग्री युक्त प्रकाशित कृतिहरू माथी प्रतिबन्ध लगाउँछ) पारित गरिएको थियो। <ref name="BBC-LGBT">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/russian/russia/2013/06/130611_duma_gay_propaganda.shtml?print=1|title=Госдума приняла закон о "нетрадиционных отношениях"|publisher=बीबीसी रूस|date=११ जुन २०१३|accessdate=११ जुन २०१४|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HJ6j62nr?url=http://www.bbc.co.uk/russian/russia/2013/06/130611_duma_gay_propaganda.shtml?print=1|archivedate=११ जुन २०१३|language=रूसी|url-status=live}}</ref><ref name="RBC-LGBT">{{cite web|url=http://www.rbc.ru/rbcfreenews/20130611172814.shtml?print|title=ГД приняла закон об усилении наказания за пропаганду гомосексуализма среди подростков|publisher=आरबिसी|date=११ जुन २०१३|accessdate=११ जुन २०१४|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HJ6l84Me?url=http://www.rbc.ru/rbcfreenews/20130611172814.shtml?print|archivedate=११ जुन २०१३|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title = Discrimination in Russia: Arrests for Violation of St. Petersburg Anti-Gay Law|url = http://www.spiegel.de/international/world/two-arrested-in-st-petersburg-for-violating-city-s-new-anti-gay-law-a-826199.html|date = ६ अप्रिल २०१२|accessdate = ११ जुन २०१४|publisher = स्पिगेल नलाइन|language = अङ्ग्रेजी|archive-url = https://web.archive.org/web/20140813040454/http://www.spiegel.de/international/world/two-arrested-in-st-petersburg-for-violating-city-s-new-anti-gay-law-a-826199.html|archive-date = 13 अगस्त 2014|url-status = live}}</ref><ref>{{cite web|title = Russian parliament backs ban on "gay propaganda"|url = http://www.reuters.com/article/2013/01/25/us-russia-gay-idUSBRE90O0QT20130125|date = 25 जनवरी 2013|author = गाब्रिएला बकजिन्स्का र अलिस्सा डी कार्बोनेल|accessdate = ११ जुन २०१४|language = अङ्ग्रेजी|archive-url = https://web.archive.org/web/20140804122853/http://www.reuters.com/article/2013/01/25/us-russia-gay-idUSBRE90O0QT20130125|archive-date = 4 अगस्त 2014|url-status = live}}</ref><ref>{{cite web|title = Russia moves to enact laws against 'homosexual propaganda'|url = http://www.foxnews.com/world/2013/01/21/russia-moves-to-enact-anti-gay-laws/d|date = 21 जनवरी 2013|accessdate = 11 जून 2014|publisher = फक्स समाचार| language = अङ्ग्रेजी}}</ref> रूसको यस कानून माथी अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा उठेका प्रश्नहरूको जवाफ दिँदै पुटिनले भने ,"यो कानूनले केवल बाल यौन शोषण र समलैङ्गिकताको प्रचार माथि प्रतिबन्ध लगाउँछ"। उनले बताए अनुसार सन् २०१४ शीतकालीन ओलम्पिक हेर्न आउने समलैङ्गिक आगन्तुकहरूलाई बालबच्चाहरूबाट अलग राखिनुपर्छ। पुटिनले रूसमा समलैङ्गिकहरू विरुद्ध कुनै प्रकारको सामाजिक भेदभाव भएको कुरा अस्वीकार गरेका थिए। <ref>{{cite news | url=http://www.independent.co.uk/news/world/europe/vladimir-putin-i-know-some-people-who-are-gay-were-on-friendly-terms-9070363.html | title=Vladimir Putin: 'I know some people who are gay, we're on friendly terms' | work=द इन्डिपेन्डेन्ट | first=टम्स | last=जिवन्दा | date=१९ जनवरी २०१४ | accessdate=११ जुन २०१४ | location=लन्डन language=अङ्ग्रेजी | archive-url=https://web.archive.org/web/20140310162310/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/vladimir-putin-i-know-some-people-who-are-gay-were-on-friendly-terms-9070363.html | archive-date=१० मार्च २०१४ | url-status=live }}</ref> उनले खेलको समयमा उभयलिङ्गी आइस स्केट खेलाडी आइरिन बुस्टलाई सबैका अगाडि अङ्कमाल गरेका थिए। <ref>{{cite web |url=http://www.ad.nl/ad/nl/1421/Nederland/video/detail/3593997/De-knuffel-van-Poetin-en-Wust-die-iedereen-wil-zien.dhtml |title=De knuffel van Poetin en Wüst die iedereen wil zien |language=nl |publisher=एडी डट एनएल |date=१० फेब्रुअरी २०१४ |accessdate=११ जुन २०१४ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140223012947/http://www.ad.nl/ad/nl/1421/Nederland/video/detail/3593997/De-knuffel-van-Poetin-en-Wust-die-iedereen-wil-zien.dhtml |archive-date=२३ फेब्रुअरी २०१४ |url-status=live }}</ref> ===राष्ट्रपतिको रूपमा चौँथो कार्यकाल (सन् २०१८–हाल)=== सन् २०१८ मा भएको राष्ट्रपति चुनावमा पुटिनले ७६% भन्दा अधिक मतबाट [[विजय]] हासिल गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-43455950|title=Muted Western reaction to Putin victory|date=19 March 2018|work=BBC News|access-date=19 March 2018}}</ref> अहिले उनको चौँथो कार्यकाल जारी छ।<ref>{{Cite web |url=https://khabar.ndtv.com/news/world/vladimir-putin-registered-big-victory-in-russias-central-election-to-became-presidents-again-1825518 |title=चुनाव में रेकर्ड जीत के साथ ही चौथी बार रूस के राष्ट्रपति बने भ्लादिमिर पुटिन |access-date=19 मार्च 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180319035215/https://khabar.ndtv.com/news/world/vladimir-putin-registered-big-victory-in-russias-central-election-to-became-presidents-again-1825518 |archive-date=19 मार्च 2018 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180319035215/https://khabar.ndtv.com/news/world/vladimir-putin-registered-big-victory-in-russias-central-election-to-became-presidents-again-1825518 |date=2018-03-19 }}</ref> उनको नयाँ कार्यकाल सन् २०१८ को मेमा प्रारम्भ भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.aif.ru/politics/russia/kogda_budet_inauguraciya_prezidenta_rf|title=Когда будет инаугурация президента РФ?|website=aif.ru|accessdate=20 मार्च 2018|trans-title=रूसी राष्ट्रपतिको नयाँ कार्यकाल कहिले प्रारम्भ होला?|lang=रूसी|archive-url=https://web.archive.org/web/20180320004027/http://www.aif.ru/politics/russia/kogda_budet_inauguraciya_prezidenta_rf|archive-date=20 मार्च 2018|url-status=live}}</ref> र २०२४ सम्म कायम रहनेछ।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-43452449|title=Russia's Putin wins by big margin|date=18 March 2018|work=BBC News|access-date=18 March 2018}}</ref> त्यहि दिन, पुटिनले दिमित्री मेदभेदेबलाई नयाँ सरकार बनाउन आह्वान गरे ।<ref>{{cite web|url=https://ria.ru/20180507/1520044323.html|title=Путин предложил кандидатуру Медведева на пост премьера|date=7 May 2018|website=РИА Новости}}</ref> २०१८ मे १५ मा, पुटिन क्रिमियाको पुल खण्डको राजमार्ग उद्घाटनमा सहभागी भए। १८ मे २०१८ मा, पुटिनले नयाँ सरकार गठन को आदेशमा हस्ताक्षर गरे <ref>{{Cite news|url=http://kremlin.ru/events/president/news/57495|date=18 May 2018|work=Kremlin.ru|access-date=18 May 2018|language=ru|script-title=ru:Президент подписал указы о составе нового Правительства}}</ref>| २५ मे २०१८ मा, पुटिनले रुसी संबिधान विपरित २०२४ मा राष्ट्रपति पदको लागि नउठ्ने घोषणा गरे |<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-russia-putin-rule-constitution-idUSKCN1IQ2H9|title=Putin says will step down as president after term expires in 2024|date=25 May 2018|access-date=16 November 2020|publisher=[[Reuters]]}}</ref> १४ जुन २०१८ मा, पुटिनले [[२०१८ फिफा विश्वकप|२१ औं फिफा विश्वकप, २०१८]] को उद्घाटन गरे| यो विश्वकप रसियामा आयोजना हुने पहिलो विश्व कप थियो| [[चित्र:Meeting_with_Government_members2.jpg|thumb|पुटिन र नव नियुक्त प्रधानमन्त्री [[मिखाइल मिसुस्तिन]], मन्त्रीपरिषद बैठकमा, २१ जनवरी २०२० ]] ==आन्तरिक नीति== ===अर्थ, औद्योगिक र उर्जा नीति=== सन् २००० मा पुटिनले "२०००-२०१० अवधिका लागि रूसी सङेघको सामाजिक-आर्थिक विकासका लागि कार्यक्रम" सुरू गरेेका थिए तर सन् २००८ मा यो कार्यक्रम बन्द गरिएको थियो। यस कार्यक्रमलाई अन्त्य गरिनेबेला यसको ३० प्रतिशत कार्यहरू मात्र सम्पन्न भएको थियो। <ref>{{Cite web|url=https://www.themoscowtimes.com/2019/08/19/long-read-russias-economy-under-putin-in-numbers-a66924|title=Long Read: 20 Years of Russia's Economy Under Putin, in Numbers|last1=Aris|first1=Ben|last2=Tkachev|first2=Ivan|date=19 August 2019|website=The Moscow Times|language=en|access-date=15 October 2020}}</ref> ===वातावरणीय नीति=== सन् २००४ मा राष्ट्रपति पुटिनले हरितगृह ग्याँस उत्सर्जन कम गर्ने उद्देश्यले बनाइएको क्योटो प्रोटोकल सन्धिमा हस्ताक्षर गरेका थिए।<ref>''The New York Times''. 6 November 2004. Retrieved 20 April 2008.</ref> यद्यपि रूसले क्योटो प्रोटोकलले सिमित गरेको उत्सर्जन सिमितता अनुसार कटौती गर्नु परेको भने थिएन। सोभियत सङ्घको विखण्डन पश्चात् आर्थिक गतिविधिमा कम भएको हुनाले रूसको हरितगृह ग्याँस उत्सर्जनमा समेत कमी आएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.cfr.org/publication/13640/g8s_gradual_move_toward_postkyoto_climate_change_policy.html|title=G8's Gradual Move toward Post-Kyoto Climate Change Policy|author=Tony Johnson|publisher=Council on Foreign Relations|access-date=2 March 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091229130613/http://www.cfr.org/publication/13640/g8s_gradual_move_toward_postkyoto_climate_change_policy.html |date=29 December 2009 }}</ref> पुटिनले व्यक्तिगत रुपमा नै रूसमा रहेका अमुर बाघ, सेतो ह्वेल, ध्रुविय भालु र हिउँ चितुवा लगायतका दुर्लभ तथा लोपोन्मुख जनावरका कयौँ संरक्षणीीय कार्यक्रमहरूको निरिक्षण गरेका छन्। <ref>[http://premier.gov.ru/patron/en/tiger/ The Amur Tiger Programme] premier.gov.ru {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110922002142/http://premier.gov.ru/patron/en/tiger/ |date=22 September 2011 }}</ref><ref>[http://premier.gov.ru/patron/en/beluha/ The White Whale Programme] premier.gov.ru {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120613063658/http://premier.gov.ru/patron/en/beluha/ |date=13 June 2012 }}</ref><ref>[http://premier.gov.ru/patron/en/bear/ The Polar Bear Programme] premier.gov.ru {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120613064004/http://premier.gov.ru/patron/en/bear/ |date=13 June 2012 }}</ref><ref>[http://premier.gov.ru/patron/en/leopard/ The Snow Leopard Programme] premier.gov.ru {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120613063809/http://premier.gov.ru/patron/en/leopard/ |date=13 June 2012 }}</ref> ===धार्मिक नीति=== [[File:Vladimir Putin 21 February 2001-2.jpg|thumb|रूसका धार्मिक नेताहरूसँग पुटिन, सन् २००१ फेब्रुअरी]] पुटिनको शासनकालमा बौद्ध धर्म, पूर्वी अर्थोडक्स ईसाई धर्म, इस्लाम र यहूदी धर्मले राज्यको सीमित समर्थन प्राप्त गरेको थियो। सन् १९९० को दशकमा सुरु भएको गिर्जाघरहरूको विशाल निर्माण र पुनर्स्थापनाले पुटिन शासनकालमा निरन्तरमा प्राप्त गरेपछि राज्यले विद्यालयहरूमा धर्मको पढाइलाई अनुमति दिएको थियो। ===सैन्य विकास === रुसी रक्षा मन्त्री एनातोली सेर्दिउकोभले २००७ डिसेम्बर ५ मा पुटिनसँगको छलफलपछि लामो दुरीको रुसी स्ट्राटेजिक बम्बर फेरि सुरु गर्ने घोषणा गरे। यसमा एयरक्राफ्ट क्यारियर कुज्नेत्सोभ सहित ११ जहाजले सोभियत समय पछि पहिलो पटक भु-मध्य सागरमा पहिलो प्रमुख नौसेना छोटो यात्रा गर्यो। यो यात्रामा स्ट्राटेजिक बम्बर सहित ४७ एयरक्राफ्टको ब्याक-अप थियो।<ref>Guy Faulconbridge [https://www.reuters.com/article/us-russia-navy-idUSL0518563620071205 Russian navy to start sorties in Mediterranean]. Reuters. 5 December 2007.</ref><ref>{{cite web|url=http://president.kremlin.ru/appears/2007/12/05/1940_type63378_153373.shtml|date=5 December 2007|publisher=Kremlin.ru|language=ru|script-title=ru:Начало встречи с Министром обороны Анатолием Сердюковым|trans-title=Start of the meeting with Defence Minister Anatoliy Serdyukov|archive-url=https://web.archive.org/web/20080608051601/http://president.kremlin.ru/appears/2007/12/05/1940_type63378_153373.shtml|archive-date=8 June 2008|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080608051601/http://president.kremlin.ru/appears/2007/12/05/1940_type63378_153373.shtml |date=8 June 2008 }}</ref> २००० को दशकको प्रारम्भ देखि नै रसियाले आफ्नी सैन्य तथा रक्षा उद्योगमा पैसा बगाउन सुरु गरेको थियो। २००८ मा मात्र पूर्ज्न स्तरको रुसी सैन्य सुधार सुरु भय्प। यसको उद्देश्य रुसी सैन्य बलको आधुनिकीकरण र यसलाई अझ बढी प्रभावशाली बनाउनु थियो। यी सुधार धेरै हदसम्म रक्षा मन्त्री एनातोली सेर्दिउकोभबाट मेदभेदेबको राष्ट्रपतिकालमा, पुटिन, [[सरकार प्रमुख]]को रुपमा र मेदभेदेब, रुसी सैन्य बलको कमान्डर इनचिफको रुपमा, को सुपरिवेक्षणमा भएको थियो। यी सुधारको प्रमुख तत्त्वमा सैन्य बलको संख्या १० लाखमा सिमित गर्नु, अधिकृतको संख्या कम गर्नु, रिजर्भ फौजको पुनर्संरचना, सेनालाई ब्रिगेड प्रणालीमा पुनर्संरचना गर्नु, हवाई सेनालाई रेजीमेन्टको साटो एयर बेस प्रणालीमा पुनर्संरचना गर्नु थियो।अ<ref name="military-reform">{{cite news|url=http://en.rian.ru/analysis/20081017/117787642.html|title=Military reform to change army structure. What about its substance?|date=17 October 2008|access-date=7 May 2012|agency=RIA Novosti}}</ref> अमेरिकी राष्ट्रपति जर्ज डब्लु बुसले १९७२ को [[ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र|ब्यालेस्टिक मिसाइल]] सन्धिबाट पछि हटेपछि, पुटिनले अमेरिकी क्षमतालाई सन्तुलनमा राख्न रुसी परमाणु क्षमता निर्माणको आदेश दिएर प्रतिक्रिया जनाए।<ref>{{cite news|url=https://nationalinterest.org/blog/the-buzz/russias-nuclear-weapons-buildup-aimed-beating-us-missile-24716|title=Russia's Nuclear Weapons Buildup Is Aimed at Beating U.S. Missile Defenses|last=Majumdar|first=Dave|date=1 March 2018|work=The National Interest|access-date=26 October 2018|location=US}}</ref> धेरै विश्लेषकहरू पुटिनको रुसी परमाणु रणनीति [[मध्यम दूरीको आणविक शक्ति सन्धि|१९८७ को मध्यम दुरीको परमाणु सन्धि]]को उल्लंघन भएको मान्छन्। यसको कारण अमेरिकी राष्ट्रपति [[डोनाल्ड ट्रम्प]]ले अमेरिका आफूलाई यो सन्धिको बन्धनमा रहेको नमान्ने घोषणा गरे। र दुई शक्ति राष्ट्रबीच परमाणु संकट चुलियो।<ref>{{cite news|url=https://nationalinterest.org/blog/the-buzz/russias-nuclear-weapons-buildup-aimed-beating-us-missile-24716|title=Russia Violated an Arms Treaty. Trump Ditched It, Making the Nuclear Threat Even Worse.|last=Hurlbert|first=Heather|date=26 October 2018|work=New York|access-date=26 October 2018|location=US}}</ref> यसपछि पुटिनले रसियाले परमाणु संकटमा पहिलो लन्च नगर्ने बताए तर जुनसुकै दुश्मनलाई खरानी बनाउने र यस्तो संकटमा वीरगती हुने रुसीहरू "सहिदको रुपमा स्वर्ग जाने" कुरा बताए।<ref>{{cite news|url=https://themoscowtimes.com/news/aggressors-will-be-annihilated-we-will-go-to-heaven-as-martyrs-putin-says-63235|title='Aggressors Will Be Annihilated, We Will Go to Heaven as Martyrs,' Putin Says|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=19 October 2018|work=The Moscow Times|access-date=26 October 2018|location=Russia}}</ref> धेरै सैन्य विश्लेषकहरू यो मान्छन् कि यदि परम्परागत युद्धमा पराजय बेहोरे रसियाले प्रतिद्वन्दीलाई वार्तामा ल्याउन पहिले परमाणु हमला गर्न सक्छ।<ref>{{cite news|url=https://thehill.com/opinion/international/375340-getting-russias-nuclear-strategy-mostly-right|title=Getting Russia's nuclear strategy mostly right|last=Blank|first=Stephen|date=25 February 2018|work=The Hill|access-date=26 October 2018|location=US}}</ref> पुटिनले आर्टिक क्षेत्रमा रसियाको क्षेत्रीय दाबी र सैन्य उपस्थितिलाई पनि बढाउन खोजेका छन्। २००७ अगस्तमा, रुसी अभियान आर्टिका २००७ ले [[उत्तरी ध्रुव]]मा [[रुसी झण्डा]] फहरायो। आर्क्टिकमा तैनाथ रुसी सबमरिन र फौज दुवैको संख्यामा वृद्धि गरिएको छ।<ref name="Military_buildup1">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/russia/2111507/Russia-plans-Arctic-military-build-up.html|title=Russia plans Arctic military build-up|author=Adrian Blomfield|date=11 June 2008|work=The Daily Telegraph|access-date=27 July 2011|location=London}}</ref><ref name="Military_buildup2">{{cite web|url=http://foreignpolicyblogs.com/2011/07/04/russia-arctic-states-solidifying-northern-military-presence/|title=Russia, Like Other Arctic States, Solidifies Northern Military Presence|date=4 July 2011|publisher=Foreign Policy Association|author=Mia Bennett|access-date=27 July 2011}}</ref> ===अन्तराष्ट्रिय खेलकुद=== * २०१४ शीतकालीन ओलम्पिक, सोची * [[२०१८ फिफा विश्वकप]] ===वन्यजन्तु संरक्षण === [[File:Vladimir Putin and Sergey Lavrov Kremlin 21 May 2015.jpg|thumb|सन् २००४ देखि पुटिनका विदेश मन्त्री रहेका [[सेर्गेई लाभ्रोभ|सेर्गेइ लाभ्रोभ]]]] ==विदेश नीति== {{Main|भ्लादिमिर पुटिनको विदेश नीति}} [[चित्र:Vladimir Putin in the United States 13-16 November 2001-22.jpg|thumb|नोबेम्बर २००१ मा पुटिनको अमेरिकी भ्रमण]] [[चित्र:Vladimir Putin and Sooronbay Jeenbekov (2019-03-28) 04.jpg|thumb|[[बिस्केक]]मा पुटिन]] {{see also|रूसको वैदेशिक सम्बन्ध|भ्लादिमिर पुटिनको अन्तर्राष्ट्रिय राष्ट्रपतीय भ्रमणहरूको सूची}} परराष्ट्र मामिलामा पुटिनले [[कृत्रिम बौद्धिकता]]को पक्षमा बोलेका छन्। "कृत्रिम बौद्धिकता भविष्य हो, रूसको लागि मात्र नभई सम्पूर्ण मानवजातिको लागि। यसबाट विशाल अवसर आउँछ तर अनुमान गर्न गाह्रो हुने चुनौतीहरू पनि सिर्जना हुन्छ। जो यस क्षेत्रको नायक हुन्छ उसैले सारा संसारको शासक बन्छ।”<ref>{{cite web |last1=Kotkin |first1=Stephen |title=Technology and Governance in Russia: Possibilities |url=https://www.hoover.org/research/technology-and-governance-russia-possibilities |website=Hoover Institution |publisher=Hoover Institution |accessdate=7 May 2020}}</ref> ===दक्षिण तथा पूर्वी एसिया=== सन् २०१२ मा द हिन्दुमा पुटिनले एक लेख लेखे जुनमा उनले उल्लेख गरेका थिए, "रूस र भारत बिच सन् २००० ओक्टोबरमा हस्ताक्षर भएको रणनीतिक साझेदारी सच्चा रूपमा एक ऐतिहासिक पाइला बनेको छ।"<ref>{{cite news|author=Vladimir Putin |url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/for-russia-deepening-friendship-with-india-is-a-top-foreign-policy-priority/article4232857.ece |title=For Russia, deepening friendship with India is a top foreign policy priority by President Vladimir Putin |work=The Hindu |date=24 December 2012 |accessdate=22 June 2013 |location=Chennai, India}}</ref><ref name="bbc.co.uk">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20834910 |title=India, Russia sign new defence deals |publisher=BBC |date=24 December 2012 |accessdate=22 June 2013}}</ref> पुटिनको सन् २०१२ को भारत भ्रमणको क्रममा [[मनमोहन सिंह|प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंह]]ले "राष्ट्रपति पुटिन भारतको मूल्यवान मित्र र भारत-रूस रणनीतिक साझेदारीको वास्तविक वास्तुकार हुन्" भनेका थिए।<ref>{{cite web|author=Rajeev Sharma, specially for RIR |url=http://indrus.in/articles/2012/12/24/13th_indo-russian_summit_reaffirms_time-tested_tie_21243.html |title=13th Indo-Russian Summit reaffirms time-tested ties: Russia & India Report|publisher=Indrus.in|date=24 December 2012|accessdate=22 June 2013}}</ref> रूसले अन्य [[ब्रिक]] राष्ट्रसँग सकारात्मक सम्बन्ध राख्दछ। रूसले जनवादी गणतन्त्र चीनसँग सन् २००१ को चीन-रूस मैत्री सन्धि र चीनको उर्जा आवश्यकता पूर्ति गर्न ट्रान्स साइबेरिया तेल पाइपलाइनको निर्माणमा हस्ताक्षर गरी सम्बन्ध अझै सुदृढ बनाएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704082104575515543164948682.html|title=Russian Oil Route Will Open to China|first=Jeremy|last=Page|newspaper=The Wall Street Journal|date=26 September 2010|accessdate=28 September 2010}}</ref> यी दुई राष्ट्रको र मध्य एसियायी छिमेकीको आपसी सुरक्षा सहयोगलाई सन् २००१ मा चीन कजाख्स्तान, किर्गिस्तान, रूस, ताजकिस्तान र उज्बेकिस्तानका नेताबाट [[साङ्घाई सहयोग सङ्गठन]] स्थापना भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.cfr.org/backgrounder/shanghai-cooperation-organization|title=The Shanghai Cooperation Organization|website=Council on Foreign Relations|access-date=14 March 2019}}</ref> ===पूर्वी सोभियत राज्य=== पुटिनको मतहतमा क्रेमलिनले निरन्तर पूर्व सोभियत राज्यमा रूसको प्रभाव क्षेत्र र "विशेष स्वार्थ" रहेको बताएको थियो। यी राज्यहरूलाई रूसमा "नजिकको विदेश" भनिन्छ। पूर्व सोभियत राज्यहरू रूसका <ref>{{cite web|last=Kramer|first=Andrew E.|url=https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/europe/01russia.html|title=Russia Claims Its Sphere of Influence in the World|date=31 August 2008|access-date=3 August 2021}}</ref> केही रूसी विश्लेषकहरूले यसलाई [[मोनेरो सिद्धान्त]]सँग तुलना गरेका छन्। <ref>{{cite web|last=Safire|first=William|url=https://www.nytimes.com/1994/05/22/magazine/on-language-the-near-abroad.html|title=ON LANGUAGE; The Near Abroad|date=22 May 1994|access-date=3 August 2021}}</ref> सन् २००३ मा जर्जियामा भएको गुलाब क्रान्ति, सन् २००४ मा युक्रेनमा भएको सुन्तला क्रान्ति र सन् २००५ मा किर्गिस्तानमा भएको ट्युलिप क्रान्ति जस्ता क्रान्तिको शृङ्खलाले यी देश र रूसबीचको सम्बन्धमा खटपट आएको थियो। २००८ अगस्ट मा, जर्जियाका राष्ट्रपति मिखाइल साकास्विलीले अलग हुन खोजेको दक्षिण ओसेसियामा नियन्त्रण कायम गर्ने प्रयास गरे। यद्यपि, २००८ को दक्षिण ओसेसिया युद्धमा रुसी सेना दक्षिण ओसेसिया र अन्य जर्जियाली क्षेत्रमा प्रवेश गरेर जर्जियाबाट अलग हुन खोजेको अर्को प्रान्त अब्खाजियामा नयाँ मोर्चा खोलेपछि जर्जियाली सेना छिट्टै पराजित भयो। <ref>{{cite web |url=http://www.heritage.org/research/RussiaandEurasia/wm2017.cfm |title=Russia and Eurasia |publisher=Heritage.org |access-date=10 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425165904/http://www.heritage.org/Research/RussiaandEurasia/wm2017.cfm |archive-date=25 April 2009 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425165904/http://www.heritage.org/Research/RussiaandEurasia/wm2017.cfm |date=25 April 2009 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7551576.stm|title=Day-by-day: Georgia-Russia crisis|work=BBC News|date=21 August 2008|access-date=10 May 2009}}</ref> रुस र अन्य सोभियत राज्यहरू वीचको विगतका र विद्यमान विवादको वावजुद, पुटिनले युरेसियन एकताको नीति अवलम्बन गरे। पुटिनले २०११ मा [[युरेसियन आर्थिक संघ]]को अवधारणालाई समर्थन गरे;<ref>[https://web.archive.org/web/20130604193552/http://www.america-russia.net/eng/geopolitics/288470359 New Integration Project for Eurasia – A Future That Is Being Born Today], [[Izvestiya]] (3 October 2011).</ref><ref name="yahoo-reuters">{{cite news|title=Russia's Putin says wants to build "Eurasian Union" |first=Gleb |last=Bryanski |url=https://news.yahoo.com/russias-putin-says-wants-build-eurasian-union-222139037.html |work=[[Yahoo! News]] |agency=[[Reuters]] |date=3 October 2011 |access-date=4 October 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111006174652/http://news.yahoo.com/russias-putin-says-wants-build-eurasian-union-222139037.html |archive-date=6 October 2011 }}</ref> यो अवधारणा १९९४ मा काजख्स्तानका राष्ट्रपतिले प्रस्ताव गरेका थिए। <ref>{{cite news|title=Kazakhstan welcomes Putin's Eurasian Union concept|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/kazakhstan/8808500/Kazakhstan-welcomes-Putins-Eurasian-Union-concept.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/kazakhstan/8808500/Kazakhstan-welcomes-Putins-Eurasian-Union-concept.html |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|date=6 October 2011|access-date=8 October 2011|location=London|first=James|last=Kilner}}{{cbignore}}</ref> २०११ नोभेम्बर १८ मा, बेलारुस, काजख्स्तान र रसियाले २०१५ भित्रमा युरेसियन युनियनको स्थापना गर्ने लक्ष्य कायम गर्ने बारे सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे। <ref name="bbc18Nov2011">{{cite news|title=Russia sees union with Belarus and Kazakhstan by 2015|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15790452|work=BBC News|date=18 November 2011|access-date=19 November 2011}}</ref> २०१५ जनवरी १ मा युरेसियन युनियनको स्थापना भयो।<ref>{{cite web|url=http://docs.eaeunion.org/en-us/Pages/DisplayDocument.aspx?s=bef9c798-3978-42f3-9ef2-d0fb3d53b75f&w=632c7868-4ee2-4b21-bc64-1995328e6ef3&l=540294ae-c3c9-4511-9bf8-aaf5d6e0d169&EntityID=3610 |title=Ru-ru |publisher=Eurasian Economic Union |access-date=9 April 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417110445/https://docs.eaeunion.org/en-us/Pages/DisplayDocument.aspx?s=bef9c798-3978-42f3-9ef2-d0fb3d53b75f&w=632c7868-4ee2-4b21-bc64-1995328e6ef3&l=540294ae-c3c9-4511-9bf8-aaf5d6e0d169&EntityID=3610 |archive-date=17 April 2016 }}</ref> ===अमेरिका, युरोप र नेटो=== <gallery> President Bush and President Putin Discuss Iraq.jpg|thumb|पुटिन र अमेरिकी राष्ट्रपति [[जर्ज डब्लु बुस]] जी-८ शिखर सम्मेलनमा, सन् २००४ जुन ८ Barack Obama and Vladimir Putin shake hands at G8 summit, 2013.jpg|thumb|पुटिन र अमेरिकी राष्ट्रपति [[बाराक ओबामा]] जी-८ शिखर सम्मेलन आयरल्याण्डमा, सन् २०१३ जुन १७ Vladimir Putin & Donald Trump in Helsinki, 16 July 2018 (2).jpg|thumb|पुटिन र अमेरिकी राष्ट्रपति [[डोनाल्ड ट्रम्प]] रूस संयुक्त राज्य शिखर सम्मेलनमा, हेलसिन्की फिनल्यान्ड, सन् २०१८ जुलाई १६ Joe Biden and Vladimir Putin in Geneva, 16 June 2021 (05).jpg|thumb|पुटिन र अमेरिकी राष्ट्रपति [[जो बाइडेन]] सन् २०२१ को रूस-संयुक्त राज्य शिखर सम्मेलनमा, जेनेभा, स्विट्जरल्यान्ड, २०२१ जुन १६ </gallery> पुटिनको मातहतमा रूस [[नाटो|नेटो]] र अमेरिकासँगको विभिन्न चरण हुँदै गुज्रिएको थियो। पुटिन पहिलो पटक राष्ट्रपति बन्दा, सम्बन्ध सावधानीपूर्ण थियो। [[सेप्टेम्बर ११ को हमला]] पछि पुटिनले तुरुन्तै अमेरिकाको आतङ्कवाद विरुद्धको युद्धलाई समर्थन गर्दा साझेदारीको अवसर देखा परेेेेको थियो। <ref name="Bi-Partisan2">[https://www.huffingtonpost.com/stephen-f-cohen/us-russia-policy_b_1307727.html America's Failed (Bi-Partisan) Russia Policy] by [[Stephen F. Cohen]], ''HuffPost''</ref> यद्यपि अमेरिकाले रूसी सिमाना सम्मै नेटोको विस्तार र एकपक्षीय रूपमा सन् १९७२ को एन्टी ब्यालेस्टिक मिसाइल सन्धिबाट हात झिकेर प्रतिक्रिया दिएको थियो।<ref name="Bi-Partisan2"/> [[चित्र:Vladimir_Putin_2_April_2002-2.jpg|thumb|इटालीका प्रधानमन्त्री [[सिल्भिओ बेर्लुस्कोनी]]को साथमा पुटिन। दुई नेताहरूले निकट मित्रता कायम गरेका थिए।]] सन् २००३ बाट जब रूसले इराक युद्धको समर्थन नगरी पुटिनले आफ्नो आन्तरिक तथा विदेश नीतिमा पश्चिमासँग फरक र टाढा हुँदै गए त्यसपछि सम्बन्ध बिग्रन जारी रहेेेेको थियो। त्यसपछि अमेरिकी मुलधारका सञ्चार माध्यमहरूको नजर [[ह्वाइट हाउस]]सँगै पुटिन विरोधी बनेेको थियो।<ref name="Bi-Partisan2"/> २०२० जुन १८ मा, ''[[:en:The_National_Interest|द नेसनल इन्ट्रेस्ट]] ले'' ९ हजार शब्द भएको 'द रियल लेसन अफ द सेभेन्टि फिफ्थ एन्निभर्सरी अफ वर्ल्ड वार टु" (अनुवाद: दोश्रो विश्व युद्धको ७५औं वार्षिकीको वास्तविक पाठ) शिर्षकको पुटिनको एक लेख प्रकाशित गर्यो ।<ref>{{cite news|url=https://nationalinterest.org/feature/vladimir-putin-real-lessons-75th-anniversary-world-war-ii-162982|title=The Real Lessons of the 75th Anniversary of World War II|last=Putin|first=Vladimir|date=18 June 2020|work=The National Interest}}</ref> त्यस लेखमा, पुटिनले [[मोलोटोभ-रिबेनट्रोप सन्धि]]लाई दोस्रो विश्व युद्धको सुरुवातको रुपमा व्याख्या गर्ने पश्चिमा ऐतिहासिक दृष्टिकोणको आलोचना गरे। उनले [[मोलोटोभ-रिबेनट्रोप सन्धि]] सन्धि नभई [[:en:Munich_Agreement|म्युनिख सम्झौता]]लाई युद्धको सुरुवातको रुपमा उल्लेख गरेका छन्।<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2020/06/26/poetin-is-politicus-en-dus-historicus-a4004120|title=Poetin is politicus, en dus historicus|last=Middelaar|first=Luuk van|date=26 June 2020|work=NRC Handelsblad}}</ref> [[चित्र:With_Greek_Prime_Minister_Alexis_Tsipras.jpg|thumb|युनानी प्रधानमन्त्री [[एलेक्सिस सिप्रास]] र राष्ट्रपति भ्लादिमीर पुटिन, १५ मे २०१७]] ===बेलायत=== [[चित्र:Vladimir Putin and Prince Philip.jpg|thumb|left|पुटिन र उनकी पत्नी [[ल्युदमिला पुटिना]] महारानी एलिजाबेथ द्वितीय, उनका पति [[राजकुमार फिलिप]] र प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरसँँग भेट्दै, सन् २००५]] सन् २००३ मा संयुक्त अधिराज्यले पुटिनका पूर्व सहयोगी रूसी ओर्लीगार्क बोरिस बेरेजोब्स्कीलाई राजनैतिक शरण दिएपछि रूस- संयुक्त अधिराज्य सम्बन्ध बिग्रन सुरु भएको थियो। <ref name=expul/> बेलायतीहरूले जासुसी गरिरहेको तथा प्रजातन्त्र समर्थक र मानवअधिकार समूहलाई गोप्य रूपमा भुक्तानी गरेको आरोप लगाएपछि सम्बन्धमा झनै तिक्तता आएको थियो।<ref name="spy-rock">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-16614209|title=UK spied on Russians with fake rock|work=BBC News|access-date=25 November 2015}}</ref> ==== एलेक्जेन्डर लित्भिनेन्को माथि विष हमला ==== सन् २००६ को अन्त्यसम्ममा सम्बन्ध झनै खराब भएको थियो। पूर्व केजिबी तथा फेडरल सुरक्षा सेवाका अधिकारी एलेक्जेन्डर लित्भिनेन्को जो सन् २००३ मा गुप्तचर संस्थाको सदस्य बनेका थिए। सन् २००७ मा सम्बन्धको यो सङ्कट निरन्तर जारी रहेको थियो। पूर्व केजिबी अङ्गरक्षक अन्द्री लुगोभोइलाई लिभिनेन्कोको हत्यामा मुद्दा चलाउन रूसले सुपुर्दुगी गर्न अस्वीकार गरेपछि बेलायतले ४ रूसी दूतलाई निष्कासन गरेको थियो। <ref name="expul">{{cite news|title=Brown Defends Russian Expulsions, Decries Killings|author1=Gonzalo Vina|author2=Sebastian Alison|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601102&sid=ajvS9NfMW2EE&refer=uk|publisher=Bloomberg News|date=20 July 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930035325/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601102&sid=ajvS9NfMW2EE&refer=uk|archive-date=30 September 2007}}</ref> बेलायतको कदमको प्रतिक्रिया स्वरूप रूसले बेलायती कुटनीतिज्ञलाई निष्कासन गर्दै प्रतिकारात्मक जवाफी कदम चालेेेेको थियो। <ref name=expul/> सन् २०१५-१६ मा बेलायत सरकारले एलेक्जेन्डर लित्भिनेन्कोको मृत्युको छनबिन गरेेेेको थियो।<ref>{{cite news|title=Full Report of the Litvinenko Inquiry|date=21 January 2016|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/interactive/2016/01/21/world/europe/100000004158141.mobile.html}}</ref> यसको प्रतिवेदनमा भनिएको थियो, "लित्भिनेन्कोलाई हत्या गर्ने एफएसबी अपरेसनलाई सायद पत्रुसेभ र राष्ट्रपति पुटिनले स्वीकृत दिएका थिए।" यो प्रतिवेदनले हत्याको लागि लित्भिनेन्कोको सार्वजनिक बयान र रूसी अपार्टमेन्ट बम हमलामा एफएसबिको सम्लग्नताबारे पुस्तक र "पुटिन र लित्भिनेन्को बीच व्यक्तिगत शत्रुता" सहित केही सम्भावित उद्देश्यहरू पनि उल्लेख गरेको थियो। ====सेर्गेइ स्क्रिपालमाथिको विष हमला ==== सन् २०१८ मार्च ४ मा सेल्सबेरीमा पूर्व डबल एजेन्ट सेर्गेइ स्क्रिपाल माथि नोभिचोक नर्भ एजेन्टको विष हमला भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2018/mar/07/russian-spy-police-appeal-for-witnesses-as-cobra-meeting-takes-place|title=Sergei Skripal: former Russian spy poisoned with nerve agent, say police|last1=Dodd|first1=Vikram|last2=Harding|first2=Luke|date=8 March 2018|website=The Guardian|access-date=17 March 2018|last3=MacAskill|first3=Ewen}}</ref> त्यसको दश दिन पश्चात् बेलायत सरकारले औपचारिक रूपमा रूसमाथी हत्या प्रयासको आरोप लगाएको थियो जुन रूसले खारेज गरिदिएको थियो। <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/14/uk-spy-poisoning-russia-tells-un-it-did-not-make-nerve-agent-used-in-attack|title=Spy poisoning: allies back UK and blast Russia at UN security council|last=Borger|first=Julian|date=15 March 2018|website=The Guardian|access-date=17 March 2018}}</ref> संयुक्त राज्यले २३ रूसी कुटनीतिज्ञलाई निष्कासन गरेेेेेपछि त्यसको प्रतिक्रियामा रूसले पनि २३ बेलायती कुटनीतिज्ञलाई निष्कासन गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/17/sergei-skripal-russia-expels-23-british-diplomats|title=Sergei Skripal: Russia expels 23 UK diplomats as row deepens|last1=Grierson|first1=Jamie|last2=Wintour|first2=Patrick|date=17 March 2018|website=The Guardian|access-date=17 March 2018}}</ref>मार्च १५ मा [[संयुक्त अधिराज्यको प्रधानमन्त्री|बेलायती प्रधानमन्त्री]] [[टरिजा मे]]ले भनिन् "यस्तो निन्दनीय कार्यका लागि हामी रूसलाई दोषी ठहर्‍याउँदछौँ।" मार्च १६ मा बेलायती विदेश मन्त्री [[बोरिस जोनसन]]ले पुटिनले व्यक्तिगत रूपमा नै विषहमलाको आदेश दिएको बताएका थिए। पुटिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले आरोपलाई "कठोर र कुटनैतिक मर्यादा बाहिरको"को बताएका थिए। <ref>{{cite web|url=https://www.thetimes.co.uk/article/west-unites-to-confront-russia-over-poisonings-n88qmsttf|title=Johnson points finger at Putin for Salisbury spy attack|last=Fiona Hamilton|first=Tom Parfitt, Moscow {{!}} Sam Coates, Rhys Blakely, Lucy Fisher|access-date=17 March 2018}}</ref> ===अस्ट्रेलिया === सन् २००७ सेप्टेम्बरमा पुटिनले इन्डोनेसियाको भ्रमण गरेका थिए। ५० वर्ष भन्दा धेरै समय पछि रूसी नेताको यो पहिली इन्डोनेसिया भ्रमण थियो।<ref>{{cite web|url=http://brtsis.com/rrubb.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012181540/http://brtsis.com/rrubb.htm|archive-date=12 October 2007|title=Russia Courts Indonesia|publisher=Brtsis.com|date=12 October 2007|access-date=24 September 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012181540/http://brtsis.com/rrubb.htm |date=12 October 2007 }}</ref> यसै महिना पुुुतिनले सिड्नीमा भएको अपेक सम्मेलनमा उपस्थिति जनाएका थिए। उनले अस्ट्रेलियाली प्रधानमन्त्री जोन होवार्डसँग भेट्दै अस्ट्रेलियाबाट रूसले युरेनियम खरिद गर्न अस्ट्रेलियासँग युरेनियम व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। रूसी राष्ट्रपतिको यो पहिलो अस्ट्रेलिया भ्रमण थियो। <ref>{{cite news|author1=Phillip Coorey|title=Putin and Howard Sign Uranium Deal|url=https://www.smh.com.au/news/national/putin-and-howard-sign-uranium-deal/2007/09/07/1188783452227.html|access-date=14 October 2014|work=The Sydney Morning Herald|date=7 September 2007}}</ref> ===ल्याटिन अमेरिका=== [[चित्र:2019_Reunião_Informal_do_BRICS_-_48142656362.jpg|thumb|पुटिन र ब्राजिलका राष्ट्रपति [[जइर बोल्सोनारू]], २०१९ जि २० शिखर मम्मेलन ओसाका जापानमा]] पुटिन र उनका उत्तराधिकारी मेदेभेदेभको समयमा [[भेनेजुएला]]का [[ह्युगो चाभेज]]सँग राम्रो सम्बन्ध थियो। यो सम्बन्ध सैन्य उपकरणले बलियो बनेको थियो। सन् २००५ यता भेनेजुएलाले रूससँग ४ अर्ब डलर बराबरको सैन्य उपकरण खरिद गरिसकेको थियो। <ref>[http://www.france24.com/en/20080925-russia-nuclear-putin-chavez-nuclear-energy Russia Forges Nuclear Links With Venezuela] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110051027/http://www.france24.com/en/20080925-russia-nuclear-putin-chavez-nuclear-energy|date=10 November 2013}} France 24</ref> सन् २००८ को सेप्टेम्बर मा रूसले प्रशिक्षण उडानको लागि तुपोलेभ तु-१६० बम्बर भेनेजुएला पठाएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7609577.stm|title=World – Americas – Russian bombers land in Venezuela|access-date=25 November 2015|publisher=BBC}}</ref> सन् २००८ को नोभेम्बरमा [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]]मा दुवै देशले संयुक्त नौसेना अभ्यास गरेका थिए। सन् २००० को प्रारम्भमा पुटिनले [[फिडेल क्यास्ट्रो]] र क्युबासँग पनि बलियो सम्बन्ध पुनर्स्थापना गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/12/16/world/putin-in-cuba-signals-priority-of-ties-to-us.html|title=Putin, in Cuba, Signals Priority of Ties to U.S.|last=Tyler|first=Patrick|date=16 December 2000|work=The New York Times|access-date=23 August 2016}}</ref> ===मध्यपूर्व र उत्तर अफ्रिका=== [[चित्र:Trilateral_Iran-Russia-Turkey_Summit_September_2018_in_Tehran_4.jpg|left|thumb|पुटिनका साथमा इरानी राष्ट्रपति [[हसन रुहानी]] र टर्कीका राष्ट्रपति [[रजेप तैयप एर्दोगान]], सेप्टेम्बर २०१८ ]] १६ अक्टोबर २००७ मा पुटिन तेहरानमा दोस्रो क्यास्पियन शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन इरानको भ्रमण गरेका थिए।<ref name="rbc-iran-tehran">[http://top.rbc.ru/politics/16/10/2007/122607.shtml Putin: Iran Has Right to Develop Peaceful Nuclear Programme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080406094726/http://top.rbc.ru/politics/16/10/2007/122607.shtml|date=6 April 2008}}, 16 October 2007, Rbc.ru</ref><ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/news/video/videoStory?videoId=68897|title=Putin's warning to the U.S.|date=16 October 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071017065727/http://www.reuters.com/news/video/videoStory?videoId=68897|archive-date=17 October 2007|agency=Reuters|url-status=dead}}</ref> जहाँ उनले इरानी राष्ट्रपति [[मोहम्मद अहमदिनेजाद|मोहमद अहमदिनेजाद]]सँग भेटवार्ता गरेका थिए। <ref>{{cite web|url=http://president.kremlin.ru/text/news/2007/10/148432.shtml|date=16 October 2007|publisher=Kremlin.ru|language=ru|title=Владимир Путин положительно оценил итоги Второго Каспийского саммита на встрече с Президентом Ирана Махмудом Ахмадинежадом|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080504052206/http://president.kremlin.ru/text/news/2007/10/148432.shtml|archivedate=4 May 2008|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504052206/http://president.kremlin.ru/text/news/2007/10/148432.shtml |date=4 May 2008 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://president.kremlin.ru/events/chron/2007/10/148247.shtml|date=16 October 2007|publisher=Kremlin.ru|language=ru|script-title=ru:Визит в Исламскую Республику Иран. Второй Каспийский саммит|trans-title=Visit to Iran. Second Caspian Summit|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080504052159/http://president.kremlin.ru/events/chron/2007/10/148247.shtml|archivedate=4 May 2008|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504052159/http://president.kremlin.ru/events/chron/2007/10/148247.shtml |date=4 May 2008 }}</ref> यो [[जोसेफ स्टालिन]]ले सन् १९४३ मा तेहरान सम्मेलनमा सहभागी भए पश्चातको सोभियत वा रूसी नेताको पहिलो इरान भ्रमण थियो।<ref>Leonid Brezhnev travelled to shah Mohammad Reza Pahlavi's Iran in 1963, but at that time he was not yet the [[General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union]], {{cite news|url=http://www.lebanonwire.com/0710MLN/07101516AF.asp|title=Putin confirms Iran visit, brushes off 'plot' reports|date=15 October 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016052242/http://www.lebanonwire.com/0710MLN/07101516AF.asp|archivedate=16 October 2015|agency=Lebanon Wire|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016052242/http://www.lebanonwire.com/0710MLN/07101516AF.asp |date=16 October 2015 }}</ref> भने यसले इरान-रूस सम्बन्धमा महत्वपूर्ण छाप छोडेको थियो।<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article2666142.ece Vladimir Putin defies assassination threats to make historic visit to Tehran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080726124113/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article2666142.ece |date=2008-07-26 }}, 16 October 2007, ''The Times''.</ref> शिखर सम्मेलन पश्चातको पत्रकार सम्मेलनमा पुटिनले हामी क्यास्पियन राष्ट्रहरूसँग विना कुनै अवरोध शान्तिपूर्ण परमाणु कार्यक्रम विकास गर्ने अधिकार रहेको बताएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://president.kremlin.ru/eng/speeches/2007/10/16/2020_type82914type82915_148460.shtml|title=Answer to a Question at the Joint Press Conference Following the Second Caspian Summit|date=16 October 2007|publisher=Kremlin.ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080504052153/http://president.kremlin.ru/eng/speeches/2007/10/16/2020_type82914type82915_148460.shtml|archivedate=4 May 2008|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504052153/http://president.kremlin.ru/eng/speeches/2007/10/16/2020_type82914type82915_148460.shtml |date=4 May 2008 }}</ref> त्यसपछि मेदभेदेभको राष्ट्रपतिकालमा इरान-रूस सम्बन्ध अनियमित भएको थियो। रूसले इरानलाई हालसम्मकै सबैभन्दा प्रभावकारी एन्टी मिसाइल प्रणाली एस-३०० बिक्री गर्ने सम्झौता पुरा गरेको थिएन। यद्यपि रूसी विशेषज्ञहरूले इरान र मध्य पूर्वको पहिलो नागरिक बुसेहर परमाणु विद्युत् गृहको निर्माण सम्पन्न गरेको थियो भने रूसले लगातार इरानमाथि अमेरिका र युरोपेली सङ्घले लगाउने प्रतिबन्धको र इरान माथि गरिने सैन्य आक्रमणको चेतावनीको लगातार विरोध गरिरहेको थियो। पुटिनले इरानलाई "साझेदार"को रूपमा व्याख्या गरेतापनि<ref name="Sturmer" /> उनले इरानी परमाणु कार्यक्रममा चासो व्यक्त गरेका भने थिएनन्।<ref name="Sturmer" /> अप्रिल २००८ मा पुटिन [[लिबिया]] भ्रमण गर्ने प्रथम रूसी राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/region/libya/putin-s-visit-historic-and-strategic-1.98399|title=Putin's visit 'historic and strategic'|date=18 April 2008|website=Gulf News|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514014600/http://gulfnews.com/news/region/libya/putin-s-visit-historic-and-strategic-1.98399|archive-date=14 May 2013|accessdate=22 June 2013|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514014600/http://gulfnews.com/news/region/libya/putin-s-visit-historic-and-strategic-1.98399 |date=14 May 2013 }}</ref> पुटिनले लिबिया माथि भएको विदेशी सैन्य हस्तक्षेपको निन्दा गर्दै संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सङ्कल्प प्रस्ताव १९७३ "दोषपूर्ण र त्रुटिपूर्ण" रहेको बताएका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.huffingtonpost.com/2011/03/21/putin-libya-intervention-_n_838293.html|title=Putin: Military Intervention In Libya Resembles 'Crusades'|last=Parks|first=Cara|date=21 March 2011|work=HuffPost}}</ref><ref>{{cite web|url=http://rt.com/politics/putin-rasmussen-visit-denmark/|title=Putin states the West has no legal right to execute Gaddafi|date=26 April 2011|publisher=RT|location=Russia|accessdate=22 June 2013}}</ref> [[कर्णेल मुअम्मर गद्दाफी]]को मृत्यु प्रति पुटिनले यसलाई अमेरिकाले गरेको "सुनियोजित हत्या" बताएका थिए। उनले भनेका थिए "तिनीहरूले (गद्दाफी) कसरी मारिए भनेर सम्पूर्ण विश्वलाई देखाए"र "त्यहाँ रगत जताततै थियो। के उनीहरूले भन्ने गरेको लोकतन्त्र यहि हो ?"<ref>{{cite web|url=http://www.mediaite.com/online/vladimir-putin-blames-us-drones-for-gaddafi-death-slams-john-mccain/|title=Vladimir Putin Blames US Drones For Gaddafi Death, Slams John McCain|last=Crugnale|first=James|date=15 December 2011|publisher=Mediaite.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120104145441/http://www.mediaite.com/online/vladimir-putin-blames-us-drones-for-gaddafi-death-slams-john-mccain/|archivedate=4 January 2012|accessdate=22 June 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://canada.com/ottawacitizen/news/world/story.html?id=883c4e8f-cd01-4705-b446-fe9c72d3a291|title=Putin claims U.S. planned murder of Gadhafi|last=Citizen|first=Ottawa|date=16 December 2011|publisher=Canada.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020152422/http://www.canada.com/ottawacitizen/news/world/story.html?id=883c4e8f-cd01-4705-b446-fe9c72d3a291|archivedate=20 October 2013|accessdate=22 June 2013|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020152422/http://www.canada.com/ottawacitizen/news/world/story.html?id=883c4e8f-cd01-4705-b446-fe9c72d3a291 |date=20 October 2013 }}</ref> [[चित्र:Remembering_the_Holocaust._Fighting_Antisemitism_forum_(2020-01-23)_02.jpg|thumb|पुटिन [[बेन्जामिन नेतन्याहु]] र इजरेली राष्ट्रपतिका साथमा, सन् २०२०]] [[सिरिया]]को सम्बन्धमा सन् २००० देखि सन् २०१० सम्म रूसले १.५ अर्ब डलर मूल्य बराबरको हतियार बिक्री भएपछि [[दमास्कस]] मस्कोको सातौँ ठूलो क्रेता बनेेेेको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/02/10/opinion/why-russia-supports-assad.html?_r=2&partner=rss&emc=rss|title=Why Russia Supports Assad|last=Trenin|first=Dmitri|date=9 February 2012|work=The New York Times}}</ref> [[सिरियाली गृहयुद्ध]]को समयमा रूसले सिरियाली सरकार विरुद्धका जुनसुकै प्रतिबन्धलाई [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद् भिटो अधिकार|भिटो]] गर्ने चेतावनी दिएको थियो<ref>{{cite web|url=http://www.csmonitor.com/World/Europe/2012/0119/Why-Russia-is-willing-to-sell-arms-to-Syria|title=Why Russia is willing to sell arms to Syria|date=19 January 2012|website=The Christian Science Monitor|accessdate=22 June 2013|author=Fred Weir}}</ref> भने रूसले सिरियाली सत्तालाई हतियार बिक्री गर्नलाई निरन्तरता दिइरहेको थियो। पुटिनले सबै वैदेशिक हस्तक्षेपको विरोध गरेका थिए जसमा उनले २०१२ मा फ्रान्सेली राष्ट्रपति [[फ्रँस्वा ओलँद]]ले दिएको [[बसर अल असद]] राजीनामा दिनु पर्छ भन्ने अभिव्यक्तिलाई विरोध गर्दै त्यसलाई अस्विकार गरेका थिए। "शासनविरोधी अतिवादीहरू धेरै रक्तपातका लागि जिम्मेवार थिए" भनेर पुटिनले असदको तर्क प्रतिध्वनि गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/news/2012-06-01/hollande-clashes-with-putin-over-ouster-of-syria-s-assad|title=Hollande Clashes With Putin Over Ouster of Syria's Assad|last=Viscusi|first=Gregory|date=1 June 2012|website=Bloomberg BusinessWeek|accessdate=22 June 2013}}</ref> २०१९ अक्टोबरमा, रुसी राष्ट्रपति पुटिनले संयुक्त अरब एमिरेट्सको भ्रमण गरे। उक्त भ्रमणमा युवराज मोहम्मद बिन जायदसँग अबु धाबीमा छ बुँदे सम्झौता भयो। ती मध्ये एकमा रुसी सार्वभौम सम्पत्ति कोष र एमेराती लगानी कोषको संयुक्त लगानी थियो। दुई देशले उर्जा, स्वास्थ्य र उन्नत प्रविधि क्षेत्रमा १.३ अर्ब डलरको लगानी सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे। <ref>{{cite web|url=http://youngherald.com/2019/10/vladimir-putin-signs-deals-worth-1-3bn-during-uae-visit/|title=Vladimir Putin signs deals worth $1.3bn during UAE visit|access-date=17 October 2019|website=Young Herald}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226021123/http://youngherald.com/2019/10/vladimir-putin-signs-deals-worth-1-3bn-during-uae-visit/ |date=26 February 2021 }}</ref> ===ब्रिक्स शिखर सम्मेलन=== [[चित्र:Foto_de_família_dos_Chefes_de_Estado_e_Governo_do_BRICS_2018-2.jpg|thumb|[[ब्रिक्स|ब्रिक्स नेताहरू]]को सामूहिक तस्विर ; सन् २०१८]] राष्ट्रपति पुटिन सन् २०१३ देखि [[ब्रिक्स]] (ब्राजिल, रूस, भारत, चीन र दक्षिण अफ्रिका ) शिखर सम्मेलन मा सहभागी भएका छन्। == व्यक्तिगत छबी == ===लोकप्रियता === ===मूल्यांकन === आलोचकहरू पुटिनले रसियालाई [[बोरिस येल्तसिन]]को प्रतिनिधित्व सरकारको मार्गबाट मोडेर अधिनायकवादी दिशामा डोर्याइरहेको बताउँछन्। <ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2015/may/06/vladimir-putin-15-ways-he-changed-russia-world |title=15 Years of Vladimir Putin: 15 Ways He Has Changed Russia and the World |website=The Guardian |date=6 May 2015}}</ref> पुटिनका राजनैतिक विपक्षी ग्यारी कास्पारोभले पुटिनलाई "[[अधिनायक]]", पूर्व अमेरिकी विदेशमन्त्री [[हिलरी रडम क्लिन्टन|हिलारी क्लिन्टन]]ले "बुली" र "अहंकारी", र [[दलाई लामा]]ले "आत्मकेन्द्रित" र "एकलौटी" बताएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2015/10/putin-russia-obama-kasparov/412804/|title=Garry Kasparov: How the United States and Its Western Allies Propped Up Putin|author=Garry Kasparov|website=The Atlantic|date=28 October 2015|access-date=9 April 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.politico.com/blogs/live-from-charleston-sc/2016/01/hillary-clinton-vladimir-putin-its-interesting-217926|title=Hillary Clinton Describes Relationship With Putin: 'It's... interesting'|date=17 January 2016|website=Politico|access-date=14 April 2016}}</ref><ref>{{cite web |title=Hillary Clinton: Putin is Arrogant and Tough |url=https://www.youtube.com/watch?v=8wJXJWL8XgY | archive-url=https://web.archive.org/web/20160625091510/https://www.youtube.com/watch?v=8wJXJWL8XgY&gl=US&hl=en| archive-date=2016-06-25 | url-status=dead|via=YouTube |publisher=GPS with Fareed Zakaria |date=27 July 2014 |access-date=15 July 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=President Vladimir Putin on Sec. Hillary Clinton |url=http://www.cnn.com/videos/tv/2016/06/17/exp-gps-putin-on-hillary.cnn |publisher=CNN |access-date=15 July 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/vladimir-putin/11080133/Dalai-Lama-attacks-self-centred-Vladimir-Putin.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/vladimir-putin/11080133/Dalai-Lama-attacks-self-centred-Vladimir-Putin.html |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Dalai Lama attacks 'self-centered' Vladimir Putin|date=7 September 2014|website=The Daily Telegraph|access-date=9 April 2016}}{{cbignore}}</ref> पूर्व अमेरिकी विदेशमन्त्री [[हेनरी किसिन्जर]]ले २०१४ मा पश्चिमा जगतले पुटिनको दानवीकरण गरेको कुरा "द वासिङटन पोस्टमा" व्यक्त गरेका थिए। <ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/opinions/henry-kissinger-to-settle-the-ukraine-crisis-start-at-the-end/2014/03/05/46dad868-a496-11e3-8466-d34c451760b9_story.html |author=Henry Kissinger|title=How The Ukraine Crisis Ends |newspaper=[[The Washington Post]]|date=5 March 2014|author-link=Henry Kissinger}}</ref> [[पूर्व जर्मनी|पूर्वी जर्मनी]]का पूर्‍व नेता एगोन क्रेन्जले शीत युद्धको अन्त्य कहिल्यै नभएको कुरा बताए र भने, "गोर्वाचोभ र येल्तसिन जस्ता कमजोर राष्ट्रपति पछि [राष्ट्रपति भ्लादिमिर] पुटिन पाउनु रसियाको अहोभाग्य हो।" <ref>{{cite news |last1=Rosenberg |first1=Steve |title=Berlin Wall anniversary: The 'worst night of my life' |work=BBC News |date=9 October 2019 |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-49971599 |access-date=21 July 2020}}</ref> अहिले रुसी जनताले पुटिनलाई पुरानो रुसी गौरव फिर्ता ल्याएको जस/ श्रेय दिने गर्छन्। <ref name="auto">{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/mikhail-gorbachev-claims-vladimir-putin-saved-russia-falling-apart-1481065 |title=Mikhail Gorbachev claims Vladimir Putin saved Russia from falling apart |website=International Business Times |date=27 December 2014}}</ref> सोभियत संघका पूर्व नेता [[मिखायल गोर्वाचोभ]]ले बोरिस येल्तसिनको कार्यकालमा भएको अस्तव्यस्तताबाट जोगाएको बताए, र "रुसी ज्न्नताले पुटिनले रसियालाई बर्बादीबाट बचाएको याद गर्नुपर्बे" बताए। <ref name=auto/><ref>{{cite news |first=Doug |last=Struck |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/12/04/AR2007120402218.html |title=Gorbachev Applauds Putin's Achievements |newspaper=The Washington Post |date=5 December 2007}}</ref> २०१५ मा, विपक्षी राजनीतिज्ञ बोरिस नेम्त्सोभले पुटिनले देशलाई चीनको कच्चा पदार्थको उपनिवेश बनाएको आरोप लागाए।<ref>{{cite web|url=https://www.usnews.com/news/articles/2015/01/05/decoding-vladimir-putins-plan-for-russia |title=Decoding Vladimir Putin's Plan |website=U.S. News & World Report |date=5 January 2015}}</ref> [[चेचेन गणतन्त्र]] प्रमुख तथा पुटिनका समर्थन, [[राम्जेन कादिरोभ]]ले पुटिनले चेचेन जनता र रसियालाई बचाएको कुरा व्यक्त गरे।<ref>[https://books.google.com/books?id=SGKM0BjaQJcC&pg=PA278&lpg=PA278&dq=kadyrov+putin+%22saved+russia%22&source=bl&ots=5-2iIh98NO&sig=uWbHsB7QMrydA7J6gN-zG5BdJno&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi3_ZWPtfXLAhVFuxQKHU9tDW0Q6AEIIzAB#v=onepage&q=kadyrov%20putin%20%22saved%20russia%22&f=false State Building in Putin's Russia: Policing and Coercion after Communism] p. 278, Brian D. Taylor. Cambridge University Press, 2011.</ref> === अमेरिकी प्रकाशनमा पुटिन === सन् २००७ मा उनी [[टाइम वर्ष व्यक्ति]] भएका थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/specials/2007/0,28757,1690753,00.html|title=Person of the Year 2007|work=Time|accessdate=8 July 2009|year=2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824201145/http://www.time.com/time/specials/2007/0,28757,1690753,00.html |date=24 August 2013 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=rFMQz6AN3B0|title=Putin Answers Questions From Time Magazine|date=20 December 2007|accessdate=21 June 2016|via=YouTube}}</ref> सन् २०१५ मा उनलाई टाइम पत्रिकाद्वारा सबैभन्दा प्रभावशाली व्यक्ति मानेको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.rt.com/news/249513-putin-time-poll-russia/|title=Vladimir Putin Steals The Show in TIME 100 Magazine Reader's Poll|last1=Druzhinin|first1=Alexei|date=14 April 2015|accessdate=27 June 2016|agency=Russia Today (RT)}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://time.com/70855/vladimir-putin-2014-time-100/|title=Vladimir Putin – The Russian Leader Who Truly Tests The West|first1=Madeleine|last1=Albright|date=23 April 2014|magazine=Time Magazine|accessdate=2 November 2016}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://www.newsweek.com/putin-smart-truly-evil-man-says-madeleine-albright-450332|title=Putin Is a 'Smart But Truly Evil Man,' says Madeleine Albright|first1=Damien|last1=Sharkov|date=20 April 2016|magazine=Newsweek|accessdate=2 November 2016}}</ref> सन् २०१३ देखि सन् २०१६ सम्म फोर्ब्सले उनलाई [[संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्तिहरूको फोर्ब्स सूची|संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्ति]]को रूपमा सूचीकृत गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/davidewalt/2016/12/14/the-worlds-most-powerful-people-2016/|title=The World's Most Powerful People 2016|date=14 December 2016|work=Forbes|quote=For the fourth consecutive year, Forbes ranked Russian President Vladimir Putin as the world's most powerful person. From the motherland to Syria to the U.S. presidential elections, Russia's leader continues to get what he wants.}}</ref> सन् २०१८ मा उनी चीनका राष्ट्रपति [[सि जिनपिङ]] पछि दोस्रो स्थानमा रहेका छन्।<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/davidewalt/2018/05/08/the-worlds-most-powerful-people-2018|title=The World's Most Powerful People 2018|last1=Ewalt|first1=David M.|date=8 May 2018|work=Forbes|accessdate=10 May 2018}}</ref> ===पुटिनवाद=== {{मुख्य|पुटिनवाद}}{{wikiquote|Vladimir Putin|भ्लादिमिर पुटिन}} पुटिनको धेरै तर्कपूर्ण भनाइ तथा ओजपूर्ण तर्कहरू सार्वजनिक हुन्छन् ; जसलाई '''[[पुतिनवाद|पुटिनवाद]]'''को नामले पनि जानिन्छ।<ref name="putinisms">{{citation|url=http://news.bbc.co.uk/hi/russian/russia/newsid_3535000/3535811.stm|trans-title=Putinism – "Thoughtful personal outrageous"|title=Путинизмы – "продуманный личный эпатаж"?|work=बीबीसी रूस|language=ru|first=Cyril|last=Sukhotsky|date=5 March 2004|accessdate=29 January 2017}}</ref> ती मध्ये अधिकांशहरू उनको वार्षिक प्रश्नोत्तर सम्मेलनमा आउँछन् जहाँ पुटिन पत्रकार र स्टुडियोका अन्य मानिस र रूस भरीका मानिसहरूका प्रश्नको जवाफ दिन्छन्। पुटिनलाई रूसी चुटकिला र लोक कथनहरू सहित कडा, तिखो र सटिक तर्कपूर्ण भाषाको लागि परिचित मानिन्छ।<ref name="putinisms" /><ref>{{citation|url=http://www.vedomosti.ru/opinion/articles/2012/12/25/citata_nedeli|title=Кирилл Харатьян: Жаргон Владимира Путина|work={{lang|ru|Ведомости}} ({{transl|ru|Vedomosti.ru}})|language=ru|first=Kirill|last=Kharatyan|date=25 December 2012|accessdate=29 January 2017}}</ref> == सम्मान == === विभिन्न राष्ट्र द्वारा प्रदान गरिएको नागरिक सम्मान === {| class="wikitable sortable" !मिति !देश ! colspan="2" |विभूषण ! ! style="width:25%;" |टिप्पणी |- |७ मार्च २००१ |भियतनाम |[[चित्र:Vietnam_Hochiminh_Order_ribbon.png|frameless|100x100px]] |हो चि मिन्ह सम्मान <ref>{{cite news|url=http://www.aif.ru/archive/1623363|date=7 March 2001|agency=Аргументы и Факты|language=रूसी|title=Вьетнам: Наш президент круче американского. Путину – орден Хо Ши Мина. Нас там пока любят}}</ref> | |भियतनामको दोस्रो सर्वोच्च सम्मान |- |सन् २००४ |कजाख्स्तान |[[चित्र:Ord.GoldenEagle-ribbon.gif|frameless]] |गोल्डेन इगल सम्मान | |कागस्तानको सर्वोच्च सम्मान |- |सन् २००६ |मुस्लिम बोर्ड अफ ककेसस | |शेख उल-इस्लाम सम्मान |Allahshukur Pasha-zade |सर्वोच्च मुस्लिम सम्मान,<ref>{{cite news|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=1673|title=Alexy II is awarded the highest Muslim Order|date=4 July 2006|agency=Interfax-Religion}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210303015114/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=1673 |date=3 March 2021 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.qafqazislam.com/rus/seyxulislam_ordeni.php|publisher=Управление Мусульман Кавказа|language=Russian|title=Орден Шейх-уль-ислама|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305061821/http://www.qafqazislam.com/rus/seyxulislam_ordeni.php|archivedate=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> |- |२२ सेप्टेम्बर २००६ |[[फ्रान्स]] |[[चित्र:Legion_Honneur_GC_ribbon.svg|frameless|100x100px]] |लिज्योँ देनोर<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymotion.com/video/xhvhv|title=Chirac décore Poutine|website=Vidéo Dailymotion}}</ref> |राष्ट्रपति Jacques Chirac |''Grand-Croix'' (Grand Cross) rank सर्वोच्च फ्रान्सेली विभुषण |- |सन् २००७ |[[ताजिकिस्तान]] | | इस्मोइली सोमोनी सम्मान <ref>{{cite journal|year=2007|title=CSTO: SAFE CHOICE IN CENTRAL ASIA|journal=Eurasia Daily Monitor|volume=4|issue=191}}</ref> | |ताजकिस्तानको सर्वोच्च सम्मान |- |१२ फेब्रुअरी २००७ |[[साउदी अरब]] |[[चित्र:Spange_des_König-Abdulaziz-Ordens.png|frameless|99x99px]] | अब्दुल्लाह अल साउद सम्मान<ref>Atul Aneja [http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022002561100.htm Putin goes calling on the Saudis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223061501/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022002561100.htm |date=2007-02-23 }}. ''द हिन्दु''. २० फेब्रुअरी २००८</ref> |राजा अब्दुल्लाह |साउदी अरबकोको सर्वोच्च नागरिक सम्मान |- |१० सेप्टेम्बर २००७ |[[संयुक्त अरब इमिरेट्स]] |[[चित्र:Ribbon bar of the Order of Zayed.svg|frameless|98x98px]] |जायद सम्मान<ref>[http://top.rbc.ru/politics/10/09/2007/117887.shtml Putin Receives Top UAE's Decoration, Order of Zayed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525033420/http://top.rbc.ru/politics/10/09/2007/117887.shtml|date=25 May 2013}}, Rbc.ru, 10 September 2007</ref> |शेख खलिफा |संयुक्त अरब इमिरेट्सको सर्वोच्च नागरिक सम्मान |- |२ अप्रिल २०१० |[[भेनेजुएला]] |[[चित्र:VEN_Order_of_the_Liberator_-_Grand_Cordon_BAR.png|frameless|100x100px]] | लिबरेटर सम्मान <ref>{{cite news|url=http://www.seattletimes.com/nation-world/russia-offers-venezuela-nuclear-help-chavez-says/|title=Russia offers Venezuela nuclear help, Chavez says|last1=Sanchez|first1=Fabiola|date=2 April 2010|work=The Seattle Times}}</ref> |राष्ट्रपति [[ह्युगो चाभेज]] |भेनेजुएलाको सर्वोच्च सम्मान |- |२४ मार्च २०११ |सर्बियाली अर्थोडक्स चर्च |[[चित्र:Order_of_Saint_Sava_-_Ribbon_bar.svg|frameless|100x100px]] |अदर अफ सेन्ट साभा <ref>{{Cite web|url=http://spc.rs/eng/russian_prime_minister_vladimir_putin_awarded_serbian_orthodox_church%E2%80%99s_highest_distinction|title=Russian Prime Minister Vladimir Putin awarded the Serbian Orthodox Church's highest distinction {{!}} Serbian Orthodox Church [Official web site]|website=spc.rs|access-date=16 November 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191116151607/http://spc.rs/eng/russian_prime_minister_vladimir_putin_awarded_serbian_orthodox_church%25E2%2580%2599s_highest_distinction |date=16 November 2019 }}</ref> |Irinej, Serbian Patriarch |सर्बियाली अर्थोडक्स चर्चको सर्वोच्च सम्मान |- |४ अक्टोबर २०१३ |[[मोनाको]] |[[चित्र:MCO Order of Saint-Charles - Grand Cross BAR.svg|frameless|100x100px]] |अदर अफ सेन्ट चार्ल्स <ref>{{cite news|url=http://www.legimonaco.mc/Dataweb/jourmon.nsf/9bf97b0da6308cfdc12568c40037f873/5b93238ce0e6ee84c1257c01002ec12d!OpenDocument|title=Ordonnance Souveraine n° 4.504 du 4 octobre 2013 portant élévation dans l'Ordre de Saint-Charles|date=4 October 2013|agency=Journal de Monaco|language=फ्रान्सेली}}</ref> |राजकुमार अल्बर्ट |मोनाकोको सर्वोच्च सम्मान |- |११ जुलाई २०१४ |[[क्युबा]] |[[चित्र:Ribbon_jose_marti.png|frameless]] |अदर अफ जोसे मार्ती <ref>{{cite news|url=http://en.escambray.cu/2014/raul-castro-welcomes-russian-president-vladimir-putin/|title=Raul Castro Welcomes Russian President Vladimir Putin|date=11 July 2014|agency=Escambray}}</ref> |राष्ट्रपति [[राउल क्यास्ट्रो]] |क्युबाको सर्वोच्च सम्मान |- |१६ अक्टोबर २०१४ |[[सर्बिया]] |[[चित्र:Orden_Republike_Srbije.gif|100x100px]] |अडर अफ रिपब्लिक अफ सर्बिया <ref>{{cite news|url=http://www.b92.net/eng/news/society.php?yyyy=2014&mm=10&dd=16&nav_id=91926|title=Putin receives Serbia's top state decoration|date=16 October 2014|agency=B92}}</ref> |राष्ट्रपति Tomislav Nikolić | सर्बियाको सर्वोच्च सम्मान |- |३ अक्टोबर २०१७ |[[तुर्कमेनिस्तान]] | |"सहकार्य बिकासको योगदानको लागि" सम्मान |राष्ट्रपति गुर्बानगुली बेर्दीमुखामेदोभ | |- |२२ नोबेम्बर २०१७ |[[किर्गिस्तान]] |[[चित्र:KRG_Order_Manas.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:KRG_Order_Manas.png|98x98px]] |ओर्जेन मनस |राष्ट्रपति अल्माजबेक अटामबायेभ | |- |८ जुलाई २०१८ |चीन | |मैत्री सम्मान <ref>{{cite web|url=http://tass.com/society/1008739/amp|title=Putin becomes first foreign leader to get China's Order of Friendship|date=1 January 2016|accessdate=19 June 2018|agency=TASS}}</ref> |राष्ट्रपति [[सि जिनपिङ|सि]] |चीनको सर्वोच्च सम्मान |- |२८ मे २०१९ |[[कजाख्स्तान|काजकिस्थान]] |[[चित्र:OrdenNazar.png|72x72px]] | नजरबायेव सम्मान<ref>{{cite web|url=https://www.inform.kz/en/article/3531551|title=Nursultan Nazarbayev awards Order of Yelbasy to Vladimir Putin|last=INFORM.KZ|website=inform.kz}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220820034357/https://www.inform.kz/en/nursultan-nazarbayev-awards-order-of-yelbasy-to-vladimir-putin_a3531551 |date=2022-08-20 }}</ref> |एल्बेसी नूरसुल्तान नजरबायेव | |} ===मानार्थ विद्यावारिधि === {| class="wikitable" !मिति ! विश्वविद्यालय/ संस्थान |- |सन् २००१ |येरेभान राज्य विश्वविद्यालय<ref>{{cite news|url=http://asbarez.com/45463/putin-concludes-visit-to-armenia-lays-wreath-at-genocide-monument/|title=Putin Concludes Visit to Armenia Lays Wreath at Genocide Monument|date=17 September 2001|agency=Asbarez}}</ref> |- |सन् २००१ |एथेन्स विश्वविद्यालय<ref>{{cite news|url=http://www.hri.org/news/greek/apeen/2001/01-12-07_1.apeen.html|title=Putin receives honorary doctorate from Athens University|date=7 December 2001|agency=Athens News Agency}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211123232939/http://www.hri.org/news/greek/apeen/2001/01-12-07_1.apeen.html |date=23 November 2021 }}</ref> |- |सन् २०११ |बेलग्राद विश्वविद्यालय<ref>{{cite web|url=http://www.b92.net/eng/news/society.php?yyyy=2011&mm=03&dd=16&nav_id=73273|title=B92 News: Belgrade University to award Putin honorary doctorate|accessdate=11 June 2012}}</ref> |} === अन्य पुरस्कार === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{sister project links|b=no|n=no|v=no|wikt=no|author=yes|commons=Category:Vladimir Putin|d=Q7747|display=भ्लादिमिर पुटिन}} {{टाइम वर्ष व्यक्ति}} {{Vladimir Putin}} * [http://eng.putin.kremlin.ru/ आधिकारिक वेबसाइट] * [http://eng.kremlin.ru/ रुसको राष्ट्रपतिको आधिकारिक वेबसाइट] [[श्रेणी:रुसका राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:भ्लादिमिर पुतिन|श्रेणी:भ्लादिमिर पुटिन]] [[श्रेणी:सन् १९५२ मा जन्म]] [[श्रेणी:रुसका प्रधानमन्त्रीहरू]] g9mwl1yb7fgpkf2i56odqrsvgg3efk8 0 80664 1354741 1306388 2026-05-09T05:21:28Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354741 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = | image =हिजो, आज, भोलि (चलचित्र).jpg | caption = | native_name = | director = [[हिरासिंह खत्री]] | writer = श्रीधर खनाल | producer = | starring = [[हिरासिंह खत्री]] <br/> मित्र लाल <br/> [[शान्ति मास्के]] <br/> [[वसुन्धरा भुसाल]] <br/> प्रदीप रिमाल | cinematography = देउजी भाइ | editing = | music = | studio = नेपाल सरकारको सूचना विभाग | released = २०२४ फागुन २ | runtime = | country = [[नेपाल]] | language = नेपाली | gross = }} '''हिजो, आज, भोलि''' वि.सं. २०२४ फागुन २ गते सूचना मन्त्रालय अन्तर्गतको सूचना विभागले आफ्नो दोस्रो चलचित्रको रूपमा यसलाई प्रदर्शन गरेको थियो। यो चलचित्रलाई हिरासिंह खत्रीले निर्देशन गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.lensnepal.com/movie/hijo-aaja-bholi.html|title=Hijo Aaja Bholi|author=|website=लेन्स नेपाल|date=|accessdate=२२ असार २०८१|language=अङ्ग्रेजी|work=|publisher=}}</ref> चलचित्रमा भुवन चन्द मुख्य महिला पात्र थिइन् भने मित्रलाल शर्मा नवनायक थिए अन्य कलाकारमा वसुन्धरा भुसाल, हरिप्रसाद रिमाल, इन्द्रलाल श्रेष्ठ, प्रदीप रिमाल, श्रीधर खनाल लगायत थिए।<ref>{{Cite web|url=https://filmsofnepal.com/hijo-aaja-bholi-1967/|title=Nepali Film – Santan (1989)|author=|website=फिल्म्स अफ नेपाल|date=|accessdate=२२ असार २०८१|language=अङ्ग्रेजी|work=|publisher=}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://www.imdb.com/title/tt8378014/ ''हिजो, आज, भोलि''] [[इन्टरनेट चलचित्र डेटाबेस]]मा [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] eevwwzcaydof665ixso1tflkbnhd669 0 80677 1354727 1279118 2026-05-09T02:19:22Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354727 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = | image = सन्तान (चलचित्र).jpg | caption = | native_name = | director = प्रकाश थापा | writer = भगवानदास श्रेष्ठ, प्रकाश थापा | producer = भगवानदास श्रेष्ठ | starring = [[भुवन केसी]] <br/> [[करिश्मा मानन्धर]] <br/> [[गौरी मल्ल]] <br/> [[वसुन्धरा भुसाल]] <br/> [[कृष्टी मैनाली]] | cinematography = मञ्जुकुमार श्रेष्ठ | editing = अशोक नायक | music = | studio = ओम प्रोडक्सन | released = २०४४ मङ्सिर १४ | runtime = | country = [[नेपाल]] | language = नेपाली | gross = }} '''सन्तान''' २०४४ मङ्सिर १४ गते प्रदर्शनमा आएको एक [[नेपाली भाषा]]को चलचित्र हो। ओम प्रोडक्सन र शाही नेपाल चलचित्र निगम मार्फत [[नेपाल सरकार]]ले यसको निर्माण गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.lensnepal.com/movie/santan/casts.html|title=Santan|author=|website=लेन्स नेपाल|date=|accessdate=२२ असार २०८१|language=अङ्ग्रेजी|work=|publisher=}}</ref> चलचित्रमा भुवन केसी, अर्जुनजङ्ग शाही, करिश्मा मानन्धर, गौरी मल्ल, शान्ति मास्के, हरिप्रसाद रिमाल, उज्जवल घिमिरे, वसुन्धरा भुसाल, गोपालराज मैनाली, कृष्टी मैनाली लगायतका कलाकारको अभिनय रहेको छ। यस चलचित्रबाट अभिनेत्री करिश्मा मानन्धर र गौरी मल्लले चलचित्र क्षेत्रमा पाइला टेकेका थिए। यो चलचित्र अभिनेता अर्जुनजङ्ग शाहीको पनि पहिलो चलचित्र थियो। चलचित्रको पटकथा र संवाद चर्चित निर्देशक प्रकाश थापाले निर्देशन गरेका हुन्। चलचित्रमा मनोहरी सिंहको सङ्गीत, तीर्थ शेरचनको कला, गोपाल भुटानीको द्वन्द्व निर्देशन, शितल श्रेष्ठको प्रोडक्सन नियन्त्रण रहेको छ। गीतमा प्रसाद श्रेष्ठ, प्रकाश श्रेष्ठ, सुष्मा श्रेष्ठ, [[उदितनारायण झा]] र दीपा गहतराज (दीपा झा) रहेका छन्। किरण खरेल र प्रेमविनोद 'नन्दन'को शब्द रचना रहेको गीतमा वसन्त रायमाझी र माधव किशनको नृत्य निर्देशन रहेको छ। चलचित्र को सम्पादन अशोक नायकले गरेका हुन्।<ref>{{Cite web|url=https://filmsofnepal.com/santan-1989/|title=Nepali Film – Santan (1989)|author=|website=फिल्म्स अफ नेपाल|date=|accessdate=२२ असार २०८१|language=अङ्ग्रेजी|work=|publisher=}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://www.imdb.com/title/tt8349140/ ''सन्तान''] [[इन्टरनेट चलचित्र डेटाबेस]]मा [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] 25envjabqnbq8xbuakz9e2zfq60qwyb 0 80771 1354674 1235273 2026-05-08T14:24:20Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354674 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = परिवर्तन | image = | border = | caption = | director = [[हिरासिंह खत्री]] | producer = हिरासिंह कार्की | screenplay = | starring = [[नीर शाह]] </br> [[हरिप्रसाद रिमाल]] </br> सुस्मा शाही </br> रिता थापा </br> यज्ञनाथ घिमिरे | music = | cinematography = | editing = | studio = | released = २०२७ पुष १७ | runtime = | country = नेपाल | language = नेपाली | budget = | gross = }} '''परिवर्तन ''' वि.सं. २०२७ पुष १७ गते सूचना मन्त्रालय अन्तर्गतको सूचना विभागले आफ्नो तेस्रो चलचित्रको रूपमा यसलाई प्रदर्शन गरेको थियो। यो चलचित्रलाई हिरासिंह खत्रीले निर्देशन गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.lensnepal.com/movie/parivartan.html|title=Parivartan|author=|website=लेन्स नेपाल|date=|accessdate=२२ असार २०८१|language=अङ्ग्रेजी|work=|publisher=}}</ref> चलचित्रमा [[नीर शाह]], [[हरिप्रसाद रिमाल]], सुस्मा शाही, रिता थापा, यज्ञनाथ घिमिरे लगायतको अभिनय रहेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://filmsofnepal.com/parivartan-1971/|title=Nepali Film – Parivartan (1971)|author=|website=फिल्म्स अफ नेपाल|date=|accessdate=२२ असार २०८१|language=अङ्ग्रेजी|work=|publisher=}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://www.imdb.com/title/tt8379858/ ''परिवर्तन''] [[इन्टरनेट चलचित्र डेटाबेस]]मा [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] 7qgdwhb54tlg5b3scsd4un3mw83x37x 0 81165 1354681 1166103 2026-05-08T15:54:51Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354681 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = फर्स्ट लभ |image = First Love 2010 Nepali poster.jpg |caption = चलचित्र पोस्टर |director = [[सिमोस सुनुवार]] |producer = माधव वाग्ले<br />नरेन्द्र महर्जन |writer = प्रचन्द्र श्रेष्ठ |starring = [[ऋचा शर्मा]]<br />[[आर्यन सिग्देल]]<br />[[निशा अधिकारी]]<br />[[कर्मा शाक्य]]<br />विनय श्रेष्ठ |music = सत्य स्वरूप <br /> सुरेन्द्रमान सिंह |cinematography = हरि हुमागाईं |studio = प्रिन्सेस मुभि प्रालि |released= {{Film date|2010|08|06|df=y}} |country = [[नेपाल]] |language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] }} '''''फर्स्ट लभ''''' [[सिमोस सुनुवार]]द्वारा निर्देशित सन् २०१० को [[नेपाली भाषा|नेपाली]] प्रेमप्रसङ्गयुक्त चलचित्र हो जसमा [[आर्यन सिग्देल]], [[ऋचा शर्मा]], [[निशा अधिकारी]], [[कर्मा शाक्य]] र विनय श्रेष्ठको अभिनय रहेको छ।<ref>{{cite web |url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/11/19/features/films-for-thought/215041/ |title=Films for thought {{!}} Features {{!}} :: The Kathmandu Post :: |website=www.ekantipur.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123023532/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/11/19/features/films-for-thought/215041/ |archive-date=2010-11-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123023532/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/11/19/features/films-for-thought/215041/ |date=2010-11-23 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://xnepali.net/movies/nepali-movie-first-love-2010/|title=Nepali movie first love 2010|publisher=Xnepali.net|date=2011-08-13}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==कलाकार== *[[निशा अधिकारी]] आभाको रूपमा *[[ऋचा शर्मा]] नीतुको रूपमा *[[आर्यन सिग्देल]] आयुषको रूपमा *[[कर्मा शाक्य]] गौरवको रूपमा *विनय श्रेष्ठ रोहनको रूपमा *[[नम्रता श्रेष्ठ]] आरजेको रूपमा अतिथि उपस्थितिमा<ref>{{cite web|url=http://nepalimovieworld.blogspot.com/2012/11/first-love-nepali-movie-2010.html?m=1|title=First love Nepali movie|publisher=nepalimovieworld|date=2012-11-16}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * {{IMDb title|tt1987567}} [[श्रेणी:सन् २०१० का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] 0bhi8vn59a6do69piyrwiggs56hayis 0 81273 1354742 1279145 2026-05-09T05:30:45Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354742 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film |name = हिरो |image = हिरो (चलचित्र).png |caption = |director = नरेश पौडेल |producer = श्याम खेतान |writer = |music = शम्भुजित बास्कोटा |released = |language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] |country = [[नेपाल]] }} '''हिरो''' सन् २००० मा प्रदर्शन गरिएको सुपरहिट नेपाली कथानाक चलचित्र हो ।<ref>{{cite web|title=Nepali Movie – Hero|url=http://xnepali.net/movies/nepali-movie-hero/|website=एक्सनेपाली|accessdate=२९ नोभेम्बर २०१४}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> रेखा थापाले यस चलचित्रबाट आफ्नो चलचित्र जीवनीको सुरूवात गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|title=Biography: Rekha Thapa|url=http://nfilmreviews.com/biography/rekha-thapa/|website=फिल्मरिभ्युज}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151230045926/http://nfilmreviews.com/biography/rekha-thapa/ |date=2015-12-30 }}</ref> यस चलचित्रका मुख्य पात्रहरूमा [[राजेश हमाल]], [[रेखा थापा]], [[गौरी मल्ल]], [[निरुता सिंह]] र [[दीपाश्री निरौला]] रहेका छन् । ==पात्रहरु== * रेखा थापा * राजेश हमाल * गौरी मल्ल * निरुता सिंह * दीपाश्री निरौला ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:मनोरञ्जन]] [[श्रेणी:रेखा थापा अभिनित चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] pqmc9weas34wla4kibs9ysnh53ypgch 0 88890 1354705 1317820 2026-05-08T20:24:14Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354705 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = [[नेपाल प्रहरी महानिरीक्षक|प्रहरी महानिरीक्षक]] |name = मोतीलाल बोहरा |native_name = |image = |image_size = 250px |caption = |office = <!-- Commented out: [[File:Interpol logo.png|26 px]] --> [[नेपाल प्रहरी महानिरीक्षक| नेपालका १५ औं प्रहरी महानिरीक्षक]] |term_start = २०४९ फाल्गुण |term_end = २०५३ माघ |monarch = [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] |primeminister = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] |predecessor = [[रत्नसम्शेर राणा]] |successor = [[अच्युतकृष्ण खरेल]] |birth_date = वि.सं. २००० |birth_place = [[अछाम जिल्ला|अछाम]] |death_date = |death_place = |citizenship = {{झण्डा चिन्ह|नेपाल}} नेपाली |nationality = [[नेपाली]] |party = |spouse = [[मिथिला शर्मा]] <ref>{{cite web|url=http://nepalesevoice.com.au/mithila-sharma-ties-knot-in-court/|title=मिथिला शर्मा र पूर्व प्रहरी महानिरीक्षक मोतिलाल बोहराको विवाह}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140726150016/http://nepalesevoice.com.au/mithila-sharma-ties-knot-in-court/ |date=2014-07-26 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Search+for+a+friend+ends&NewsID=413815|title=विवाह}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140808180900/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Search+for+a+friend+ends&NewsID=413815 |date=2014-08-08 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://xnepali.net/movies/mithila-sharma-got-married-in-court-photos/|title=अदालत विवाह}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |relations = |children = ५ |residence = नयाँ बानेश्वर |alma_mater = |occupation = [[राजनीतिज्ञ]], [[प्रहरी अधिकारी]] |religion = [[File:Aum red.svg|20 px]] [[हिन्दु]] }} '''मोतीलाल बोहरा''' ({{lang-en|Motilal Bohara}}) [[नेपाल प्रहरी]]का पूर्व प्रहरी प्रमुख ([[नेपाल प्रहरी महानिरीक्षक|प्रहरी महानिरीक्षक]]) तथा आइ.जी.पी. हुन् । वि.सं. २०४९ सालमा रत्न शमशेर ज.ब.रा. ले प्रहरी सेवाबाट अवकाश पाएपछि बोहरा प्रहरी महानिरीक्षकको पदमा नियुक्त भएका थिए । बोहराले २०५३ माघमा प्रहरी सेवाबाट अवकाश पाए । उनलाई नेपाल प्रहरीको सबैभन्दा धनी सदस्य मानिन्छ । <ref>{{cite news|कान्तिपुर दैनिक}}</ref>उनको कार्यकालमा २०५२ सालमा माओवादी द्वन्द्वकाल शुरू भयो । उनी पछि [[अच्युतकृष्ण खरेल]] नेपाल प्रहरीको प्रमुख भए ।उनको जन्म सुदूरपश्चिम प्रदेशस्थित अछाम जिल्लामा भएको थियो । == प्रहरी सेवा == मोतीलाल बोहराले वि.सं. २०२४ सालमा तत्कालीन प्रहरी महानिरीक्षक रोमबहादुर थापाको कार्यकालमा खुल्ला प्रतियोगिताबाट प्रहरी नायब निरीक्षक (सई) पदमा छनौट भई नेपाल प्रहरीमा प्रवेश गरेका थिए । त्यसको एक वर्ष पछि उनी खुल्ला प्रतियोगिताबाट प्रहरी निरीक्षक (इन्स्पेक्टर) पदमा छनौट भए । <ref> {{cite journal |last= |first= |date= 2073 |title= Police Mirror 2016 |trans-title= |url= |language= English|journal= |volume= |issue= |pages= |doi= |access-date=2023-12-07}} </ref> === प्रहरी निरीक्षक === बोहरा प्रहरी निरीक्षक हुँदा २०२६ बैशाख ३० गतेदेखि २०२७ आषाढ २६ गतेसम्म उनी काठमाडौंस्थित सदर प्रहरी तालिम केन्द्र (महाराजगञ्ज) मा कार्यरत थिए । २०२७ आषाढ २६ देखि २०२८ कात्तिक २८ गतेसम्म उनी ओलाङ्गचुङ्गोलास्थित ईलाका प्रहरी कार्यालय (ई.प्र.का.) लुङथुङमा कार्यरत भए । २०२८ कात्तिक २८ देखि २०२८ चैत्त ३० सम्म उनी महेन्द्रनगरमा कार्यरत थिए । २०२८ चैत्त ३० देखि २०३० आषाढ १३ गतेसम्म उनी जिल्ला निरीक्षक प्रहरी कार्यालय (जि.प्र.नि.का.) बर्दियामा खटिए । २०३० आषाढ १३ देखि २०३० चैत्त ९ सम्म उनी काठमाडौंस्थित सदर ट्राफिक प्रहरी कार्यालय रामशाहपथमा कार्यरत थिए । २०३० चैत्त ९ देखि २०३१ जेठ ३ सम्म उनी मध्यक्षेत्र डिआईजी कार्यालयमा कार्यरत थिए । <ref name=":A">''अवकाश प्राप्त प्रहरी महानिरीक्षक मोतीलाल बोहरा ''. Kathmandu: कर्मचारी प्रशासन शाखा, प्रहरी प्रधान कार्यालय । वि.सं. २०८०</ref> २०३१ जेठ ३ देखि २०३३ जेठ ८ सम्म उनी राजदरबारस्थित शाही पार्श्ववर्ती विभागमा कार्यरत थिए । तत्कालीन राजा वीरेन्द्रको राज्याभिषक समारोहमा बोहरा त्यहीँबाट खटिए । <ref name=":A" /> === प्रहरी नायब उपरीक्षक === २०३३ जेठ २४ गते बोहराको महाराजगञ्जस्थित सदर प्रहरी तालिम केन्द्र (स.प्र.ता.के.) मा कायम मुकायम (का.मु.) प्रहरी नायब उपरीक्षक पदमा सरूवा-बढुवा भयो । २०३३ माघ २० मा उनको प्रहरी नायब उपरीक्षक पदमा बढुवा भयो । करिब दुई वर्षसम्म स.प्र.ता.के. मा कार्यरत भएपछि २०३५ आषाढ १५ देखि २०३८ आषाढ ३१ सम्म उनी जिल्ला प्रहरी कार्यालय (जि.प्र.का.) पर्सामा खटिए । २०३८ आषाढ ३१ देखि २०४० बैशाख १२ सम्म उनी सदर प्रहरी तालिम केन्द्र (महाराजगञ्ज) मा कार्यरत थिए । २०४० बैशाख १२ देखि २०४१ आषाढ १५ सम्म उनी बुटवलस्थित पश्चिम क्षेत्रीय प्रहरी तालिम केन्द्रमा समादेशक (कमान्डेन्ट) का रूपमा कार्यरत थिए । <ref name=":A" /> === प्रहरी उपरीक्षक === २०४१ आषाढ १५ बोहराको राजविराजस्थित प्रहरी कार्यालयमा प्रहरी उपरीक्षक पदमा सरूवा-बढुवा भयो । करिब दुई वर्षसम्म त्यहाँ कार्यरत भएपछि २०४३ श्रावण ९ मा उनको बागमती अञ्चल प्रहरी कार्यालय (काठमाडौं) मा सरूवा भयो । <ref name=":A" /> === प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक === २०४३ असोज २२ मा बोहराको नक्सालस्थित प्रहरी प्रधान कार्यालयको प्रशासन महाशाखामा प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक पदमा सरूवा-बढुवा भयो । २०४४ पौष ८ देखि २०४८ बैशाख ५ सम्म उनी विराटनगरस्थित पुर्व क्षेत्रीय प्रहरी कार्यालयमा कार्यरत थिए । <ref name=":A" /> === प्रहरी नायब महानिरीक्षक === २०४८ बैशाख ५ मा बोहरा कायम मुकायम (का.मु.) प्रहरी नायब महानिरीक्षक भए । २०४८ बैशाख ३० मा उनको काठमाडौंस्थित मध्यक्षेत्र प्रहरी कार्यालयमा प्रहरी नायब महानिरीक्षक पदमा सरूवा-बढुवा भयो । २०४९ कात्तिक १४ देखि २०४९ फागुन १५ सम्म उनी प्रहरी प्रधान कार्यालयस्थित कार्य विभागमा कार्यत थिए । <ref name=":A" /> === प्रहरी महानिरीक्षक === २०४९ फागुन १५ देखि २०५३ माघ १५ सम्म बोहरा नेपाल प्रहरीको प्रहरी महानिरीक्षक थिए । <ref name=":A" /> == व्यक्तिगत जीवन == मोतीलाल बोहराले सन् १०१४ मा नेपाली अभिनेत्री तथा नर्तक [[मिथिला शर्मा]]सँग विवाह गरे ।<ref>{{cite web|url=https://www.newsofnepal.com/2018/09/24/145631/|title=साथ साथ |author=|date=२०६५|work=न्यून अफ नेपाल|accessdate=८ भदौ २०७६}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाल प्रहरीका प्रमुखहरू}} [[श्रेणी:नेपाल प्रहरी]] [[श्रेणी:अछाम जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रहरी महानिरीक्षकहरू]] cu12klgrr0ht2dronyjgqhoru0aas2i 0 90453 1354730 1352044 2026-05-09T03:09:49Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354730 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox football biography | name = सावित्रा भण्डारी | image = Sabitra Bhandari 03.jpg | image_size = 300px | caption = विसं २०७६ मा भण्डारी | fullname = सावित्रा भण्डारी | birth_date = {{Birth date and age|1997|5|26|df=y}} | birth_place = मनाङ, नेपाल गृहसहर: लमजुङ | height = | currentclub = [[अँ आभोँ गेँगोँ (महिला)|गेँगोँ]] | clubnumber = ९ | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपङ्क्ति]] | years1 = सन् २०१४–२०१९ | clubs1 = [[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब|एपिएफ]] | caps1 = | goals1 = | years2 = सन् २०१९ | clubs2 = [[सेतु क्लब|सेतु]] | goals2 = १५ | caps2 = ७ | clubs3 = [[गोकुलम केरल एफसी (महिला)|गोकुलम केरल]] | years3 = सन् २०१९–२०२० | caps3 = ७ | goals3 = १६ | clubs4 = [[गोकुलम केरल एफसी (महिला)|गोकुलम केरल]] | years4 = सन् २०२३ | caps4 = १० | goals4 = ३१ | clubs5 = [[हापोएल राआनाना एएफसी (महिला)|हापोएल राआनाना एएफसी]] | years5 = सन् २०२३ | caps5 = २ | goals5 = ५ | clubs6 = [[अँ आभोँ गेँगोँ (महिला)|गेँगोँ]] | years6 = सन् २०२४ – | caps6 = ९ | goals6 = २ | nationalyears1 = सन् २०१४ – | nationalteam1 = {{flagicon|NEP}} [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल]] | nationalcaps1 = ५५ | nationalgoals1 = ६२ | club-update = २०८१ असार ३ | ntupdate = २०८१ कार्तिक ११ | medaltemplates = {{MedalCountry | {{NEP}} }} {{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ च्याम्पियनसिप]]}} {{Medal|RU|[[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ च्याम्पियनसिप-पाकिस्तान]]|१०१४}} {{Medal|RU|[[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ च्याम्पियनसिप-नेपाल]]|१०१९}} {{MedalCompetition|[[दक्षिण एसिया खेलकुद]]}} {{Medal|Silver|[[दक्षिण एसियाली खेलकुद|साग खेल-भारत]]|२०१६}} {{MedalSilver|[[दक्षिण एसियाली खेलकुद|साग खेल-नेपाल]]|२०१९}} {{MedalCompetition|[[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो गोल्डकप]]}} {{Medal|RU|[[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो गोल्डकप]]|२०१९}} {{MedalCompetition| नेइझ्डा कप }} {{Medal| RU | नेइझ्डा कप |२०१९}} {{MedalCompetition|[[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब|एपीएफ क्लब]] का लागी}} {{Medal|Gold|[[सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३|सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद]]|[[सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३|२०७३]]}} {{Medal|Gold|[[राखेप च्याम्पियनसिप]]|२०७४}} {{Medal|Gold|[[आठौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७५|आठौँ राष्ट्रिय खेलकुद]]|[[आठौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७५|२०७५]]}} }} '''साबित्रा भण्डारी''' (जन्म: १० जेठ २०५४) एक नेपाली महिला व्यावसायिक फुटबल खेलाडी हुन्। उनी हाल फ्रान्सेली लिग प्रोमियरको अँ आभोँ गेँगोँ नामक फुटबल क्लब र [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली]]मा [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपङ्क्ति]]को रूपमा खेल्दै आएकी छिन्। <ref>{{cite web|title=चिन्नुहोस नेपाली टोली (सम्पूर्ण तथ्यांकसहित)|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/49799 website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=सोमवार, फाल्गुन २७, २०७५}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331181323/https://www.hamrokhelkud.com/football/49799 |date=2019-03-31 }}</ref> सावित्रा भण्डारीको बुबाको नाम फम बहादुर भण्डारी तथा आमाको नाम मुना भण्डारी हो।<ref>{{cite web |title=हट–शट (सावित्रा भण्डारी) |url=https://www.khelpati.com/hot-shot/6|website=khelpati|accessdate=}}</ref> उनले यस अघि [[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब]]बाट पनि व्यावसायिक फुटबल खेलेकी थिइन्। उनी फुटबल मैदानमा [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपङ्क्ति]]बाट खेल्छिन्। नेपाली फुटबल क्षेत्रमा '''साम्बा''' उपनामले समेत परिचित साबित्रा नेपाली महिला टोलीका लागि हालसम्म ५० भन्दा बढी गोल गरिसकेकी छिन्।<ref name=खेलपाटी/> सावित्रा भण्डारी हाल नेपाली महिला फुटबल टोलीको सर्वाधिक उच्च गोलकर्ता हुन्।<ref>{{cite web |title=पाँचौं साफ वुमेन्स च्याम्पियनसिप : नेपाल र भारत फेरि भिड्ने |url=https://www.kantipurdaily.com/sports/2019/03/21/155313363966084700.html|website=kantipurdaily|accessdate=७ चैत्र, २०७५}}</ref> उनले [[अनु लामा]]को ३५ अन्तर्राष्ट्रिय गोलको किर्तिमान भङ्ग गर्दै यो सफलता हात पारेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=Sabitra Bhandari Levels Record Hold By Anu Lama |url=https://goalnepal.com/news/detail/7369|website=GoalNepal|accessdate= Sep 12, 2019 18:50}}</ref> साथै साबित्रा कुनै पनि एउटा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा सर्वाधिक गोल गर्ने नेपाली खेलाडी हुन्। यसो त साबित्रा नेपाली राष्ट्रिय महिला टोलीमा आउनु भन्दा पहिले [[भलिबल]] खेलमा आबद्ध रहेकी थिइन्, भने उनी एथलेटिक्स खेलमा पनि उत्तिकै सक्रिय अनि सफल रहेकी थिइन्<ref>{{cite web |title=सावित्रा भन्छन्–खेलमा अनुशासन र महेनत नै महत्त्वपूर्ण सावित्राः द बर्निङ स्टार|url=https://suvadin.com/news/sports/news-of-football|website=suvadin.com|accessdate=असार ४, २०७५}}</ref> सन् २०१९ मा भारतमा आयोजना भएको [[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|२०१९ हिरो महिला गोल्डकप]]मा नेपालले दोस्रो स्थान हासिल गर्दा सावित्राले प्रतियोगिताको सर्वाधिक उच्च गोलकर्ताको पुरस्कार जित्न सफल भएकी थिइन्। उनले उक्त प्रतियोगिता अन्तर्गत नेपालले इतिहासमै पहिलोपटक भारतलाई हराएउने क्रममा २ गोल गरेकी थिइन् भने बाँकी दुई गोल भने इरान विरूद्व गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=Hero Women’s Gold Cup: Sabitra Bhandari steers Nepal to maiden win over India|url=https://goalnepal.com/news/detail/7369|website=thehimalayantimes.com|accessdate=February 11, 2019 10:47 pm }}</ref> उनलाई हाल नेपाली राष्ट्रिय महिला टोलीको मुख्य अग्रपङ्क्तिको खेेलाडीको रूपमा लिइने गरिन्छ भने वर्तमानमा नेपाली टोलीका लागि उनलाई सदावहार गोल यन्त्रमा रूपमा पनि लिने गरिन्छ। सावित्रा भण्डारी सन् २०१९ का लागि भारतीय महिला फुटबल लिगका लागि नेपाली अर्कि महिला खेलाडी [[अनिता बस्नेत]]सँग [[सेतु क्लब]]मा अनुबन्ध भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=सावित्रा भण्डारी: भारतीय लिगमा उत्कृष्ट 'डेब्यु' गरेकी नेपाली खेलाडीको रोमाञ्चक यात्रा|url=https://bbc.com/nepali/amp/48182725l|website=BBC Nepal|accessdate=7 May 2019}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सेतुसँग अनुबन्ध पछि क्लबको पहिलो खेलमा अनिता बस्नेत भन्दा अगाडि नै प्रदापण गरेका कारण सावित्रा पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा आधिकारिक व्यवसायीक महिला फुटबल लिग खेल्ने प्रथम महिला बनेकी थिइन्। यस अघि उनले देशबाहिर [[माल्दिभ्स|माल्दिभ्स यरपोर्ट कम्पनी]] तथा [[माल्दिभ्स|माल्दिभ्स पुलिस क्लब ]] क्लबबाट माल्दिभ्स महिला फुटसल लिगमा सहभागीता जनाए पनि उक्त प्रतियोगिता आधिकारिक फुटबल प्रतियोगिता भने थिएन। उनले सेथु क्लबको तर्फबाट २०१९ भारतीय महिला लिगको उपाधि जितेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title= सेथुले जित्यो भारतीय महिला लिग फुटबलको उपाधि |website=https://www.hamropatro.com/news/details/5666112891650048?ns= |accessdate=may, 2019 10:47 pm }}</ref> उनले उक्त प्रतियोगितामा कुल ७ खेलमा जम्मा १५ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा भण्डारीको टोली सेथुले जित्यो भारतीय महिला लिग फुटबलको उपाधि|url=https://ujyaaloonline.com/story/20536/2019/5/22/indian-women-league-football-|website=ujyaaloonline.com|accessdate=जेठ ०८, २०७५}}</ref> सावित्रा भण्डारी २०७५ सालमा उत्कृष्ट प्रदर्शनी गरेको कारण नेपाली खेलकुद जगतको सर्वाधिक उच्च पुरस्कार [[पल्सर स्पोर्ट्स अवार्ड २०७५]] उत्कृष्ट महिला वर्ष खेलाडीबाट सम्मानित भएकी थिइन्। यस्तै उनले [[पल्सर स्पोर्ट्स अवार्ड २०७५]] अन्तर्गत पिपुल च्वाइस अवार्डमा दोस्रो भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=मोजाको फुटबल खेल्दै हुर्केकी महिला फुटबलकी सनसनी |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/55015 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=मंगलबार, अषाढ ३, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190703024458/https://www.hamrokhelkud.com/football/55015 |date=2019-07-03 }}</ref> उनले २०७६ सालको संविधान दिवसको अवसरमा राष्ट्रपति मार्फत जन सेवा श्री पञ्चम श्रेणी पदक प्राप्त गरेकी थिइन्। अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा गरेको उत्कृष्ट प्रदर्शनलाई मध्यनजर गर्दै नेपाल सरकारले २०५६ सालमा साबित्रा भण्डारीलाई राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कारबाट सम्मान गरेको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन== सावित्रा भण्डारीको जन्म [[लमजुङ जिल्ला]]को सिमपानी भन्ने गाउँमा भएको थियो<ref>{{cite web |title=साम्बाको दशैं गिफ्ट : 'देशका लागि गोल दिने हो' |url=http://www.pahilopost.com/content/20181016132058.html|website=पहिलो पोष्ट|accessdate=१६ अक्टोबर २०१८ }}</ref>। मध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मिएकी साबित्रा भण्डारीले गाउँकै स्थानीय विद्यालयबाट प्रवेशिका परिक्षा उतिर्ण गरेकी थिइन्। उनका बुवा थमबहादुर भण्डारी भने एक सरकारी जागिरे थिए।<ref>{{cite web|title=ह्याट्रिक गर्ल|url=http://himalkhabar.com/news/1791|website=himalkhabar.com|accessdate=१ माघ , २०७३ खेलकुद}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401040619/http://himalkhabar.com/news/1791 |date=2019-04-01 }}</ref>। साबित्राको पनि बाल्यावस्थामा अन्य महिलाहरूको जस्तै दैनिकी बित्ने गर्दथ्यो। आमाबुवालाई घरायसी काममा सहयोग गर्ने, गाउँमै घाँस दाउरा गर्दै, उनले आफ्नो पढाईलाई अघि बढाएकी थिइन्। साबित्राले फुर्सदमा कपडाको फुटबल बनाएर खेल्ने गर्थिन्।<ref>{{cite web|title=भिडिओ स्टोरी : केटाहरूसँगै फुटबल खेल्दै हुर्केकी साम्बा|url=https://setopati.com/sports/football/1778561|website=setopati.com|accessdate=चैत १५ , २०७५ खेलकुद}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। [[File:Sabitra Bhandari 02.jpg|thumb| २०७८ सालमा भण्डारी]] दशैँताका गाउँमा हुने खसी तथा भाले कप फुटबल प्रतियोगिताहरूले उनको फुटबल प्रतिको आकर्षण तथा रूचिमा भर्‍याङको रूपमा काम गरेको थियो। स्थानीय प्रतियोगिताहरूमा उनी गाउँकै ठूला दाइहरूको टोलीमा मिसिएर खेल्ने गर्दथिन्। त्यसपछि पनि उनलाई फुटबलमा लाग्न थप हौसला मिलेको थियो र दशैँ बाहेक पनि उनी दाईहरूसँगै फुटबल खेलहरू खेल्न थालेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=साबित्राः नेपाली महिला फुटबलकी शान |url=https://suvadin.com/news/sports/nepal-inspirer-sabitra-bhandari|website=suvadin.com|accessdate=जेठ ७, २०७५ }}</ref>। २०७१ को दशैंअघि [[लमजुङ जिल्ला]]को [[धनपोखरा]]मा [[नेपाली फुटबल प्रतियोगिताहरू|महिला फुटबल प्रतियोगिता ]]आयोजना भएको थियो। उक्त प्रतियोगितामा साबित्राले पनि सहभागीता जनाएकि थिइन् र उनको टोलीले उक्त प्रतियोगिताको उपाधि जित्न सफल पनि भयो।<ref>{{cite web |title=साम्बाको दशैं गिफ्ट : 'देशका लागि गोल दिने हो' |url=http://www.pahilopost.com/content/20181016132058.html|website=पहिलो पोष्ट|accessdate=१६ अक्टोबर २०१८ }}</ref>। विजेता भएसँगै उनको टोलीले १५ हजार रूपैयाँ जितेको थियो। त्यस पछि उनी एपीएफको छनोटमा पर्द‌ै उत्कृष्ट प्रदर्शनहरू गरेकी थिइन्। पछि उनी काठमाडौँ प्रशिक्षणका लागि आएकी थिइन्। ==व्यक्तिगत जीवन== साबित्राको स्थानीय घर [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ जिल्लामा]] रहेको छ। उनी मध्यम स्तरको पारिवारको एक सदस्य थिइन्, भने पहिले उनको परिवार खेलकुद पृष्ठभूमि भएको परिवार पनि रहेको थिएन। उनको परिवारको चार दिदीबहिनी र दुई भाइहरूमध्ये उनी माइली हुन्।<ref>{{cite web |title=दुई वर्षभित्रै महिला फुटबलमा सावित्राको छलाङ |url=https://www.onlinekhabar.com/2016/06/435791 |website=अनलाइन खबर |accessdate= २०७३ जेठ २१ गते २०:२६ }}</ref>। उनी सानैदेखि सामान्य केटीहरू भन्दा फरक स्वभावकि थिइन् अथवा खेलकुदमा अत्याधिक रुचि राख्ने खालकी थिइन्। त्यसै कारणले गर्दानै उनले नेपाली फुटबल जगतमा छोटो समयमा नै धेरै सफलता प्राप्त गर्न सफल भएकी छिन्। यस्तै उनी वर्तमान समयमा धेरै समर्थक हुने नेपाली महिला खेलाडी हुन्। उनी आफ्नो कपाल कटाइ तरिका पनि विशेष खालको गराउन रूचाउछिन्। उनको कपालको शैली, गोलपछिको सेलिब्रेसन र निडर व्यक्तित्वपनले थप उनको व्यक्तिगत पहिचान दिएको छ।<ref>{{cite web |title=सावित्रा भण्डारी अर्थात साम्बा |url=http://www.kantipurtv.com/news/2019-03-21/20190321141216.html |website=kantipurtv |accessdate= चैत्र ७, २०७५ }}</ref>। हाल उनलाई नेपाली फुटबल जगतमा उनका समर्थकहरूले '''साम्बा''' उपनामले पनि चिन्नने गर्दछन्। उनी विश्व फुटबल जगत् पुर्तुगाली फुटबल खेलाडी [[क्रिस्टियानो रोनाल्डो|क्रिष्टियानो रोनाल्डो]]को समर्थक रहेको बताएकी थिइन्। त्यसैले पनि उनले राष्ट्रिय टोलीबाट खेल्दा गोल गरिसकेपछि रोनाल्डोको जस्तै गोल सेलिब्रेसन गर्ने गर्दछिन्। ==क्लब जीवन== ===एपीएफ क्लब=== साबित्रा भण्डारी एपिएफ क्लबका लागि १६ वर्षकै उमेरमा अनुबन्धित भएकी थिइन्। साबित्रा भण्डारी [[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब|एपीएफ क्लब]] कि एक मुख्य खेलाडी हुन्।<ref>{{cite web|title=साताका चर्चित (सावित्रा भण्डारी)|url=http://nepal.ekantipur.com/news/2018-08-05/20180805145535.html|website=कान्तिपुर|accessdate=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402051552/http://nepal.ekantipur.com/news/2018-08-05/20180805145535.html |date=2019-04-02 }}</ref><ref>{{cite news|title=Women's Tournament Best Forward|url=http://www.goalnepal.com/news.php?id=27124|accessdate=27 December 2016|work=GoalNepal|date=3 May 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161227200537/http://www.goalnepal.com/news.php?id=27124 |date=27 December 2016 }}</ref>। उनी वर्तमान समयमा एपीएफका प्रमुख अग्रपङ्क्तिकी खेलाडी समेत हुन्। उनकै उच्च र उत्कृष्ट प्रदर्शनकै कारणले एपीएफ क्लबले अनेक घरेलु महिला उपाधिहरू जित्न सफल भएको छ। साबित्रा भण्डारी सम्मीलित एपिएए टोलीले लगातार चार पटक [[प्रधान सेनापति कप]]को उपाधि समेत जित्न सफल भएको थियो। साथै महिला राष्ट्रिय लिगको उपाधि पनि जित्न सफल भएको थियो। एपीएफले २०७३ मा प्रधान सेनापति कप जित्दा उनी उत्कृष्ट खेलाडी समेत घोषित भएकी थिइन्। भने त्यहीँ वर्षको राष्ट्रिय लिग जित्दा पनि उनी उत्कृष्ट खेलाडी भएकी थिइन्। यस्तै २०७५ सालको प्रधान सेनापति कप जित्दा उनी उत्कृष्ट अग्रपङ्क्तिकी खेलाडी हुन सफल भएकी थिइन्। २०७४ सालमा एपीएफ क्लबले राष्ट्रिय लिग जित्दा सुपर लिगको अन्तिम खेलमा साबित्राले १ गोल गरेकी थिइन् भने एपीएफले समग्रमा पुलिस क्लबलाई २-१ गोल अन्तरले पराजित गर्दै लिग उपाधि जितेको थियो। यो लिगमा साबित्राले जम्मा ६ खेलमा २९ गोल गर्दै लिगको नयाँ किर्तिमानी समेत राखेकी थिइन्। साथै २०७४ महिला राष्ट्रिय लिगमा उनी उत्कृष्ट अग्रपङ्क्तिको खेलाडी र सर्वाधिक गोलकर्ता समेत भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=राष्ट्रिय लिग महिला फुटबलको उपाधि सशस्त्र प्रहरीलाई |url=https://www.kathmandupati.com/news/chief-international-football-apf/34648/ |website=kathmandupati.com|accessdate= २८ पुष २०७४, शुक्रबार ०७:२६}}</ref>। २०७५ सालमा पनि एपिएफलाई महिला राष्ट्रिय लिग २०७५ वा उपराष्ट्रपति कप जिताउन साबित्राको भूमिका उल्लेखनीय रहेको थियो। प्रतियोगिता भर उत्कृष्ट प्रदर्शनी गरेकी उनले प्रतियोगितामा सर्वोत्कृष्ट खेलाडी हुँदै २५ हजार नगद हात पार्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=प्रधानसेनापति अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलको उपाधि एपिएफलाई |url=http://annapurnapost.com/news/104419|website=कान्तिपुर पोष्ट|accessdate= २०७५, १२ मंसिर बुधबार २०:१८}}</ref>। प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा एपीएफले चिरपरिचीत प्रतिद्वन्द्वी नेपाल आर्मी क्लबलाई ३-१ गोलअन्तरले पराजित गर्दा उनले ह्याटि्रक समेत गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=राष्ट्रिय महिला लिग : एपीएफ च्याम्पियन|url=http://annapurnapost.com/news/104419|website=कान्तिपुर पोष्ट|accessdate=१६ साउन २०७५ }}</ref>। २०७५ सालमा पनि सावित्रा भण्डारी सम्मिलित एपीएफ क्लबले [[आठौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७५]] मा महिला फुटबल तर्फको स्वर्ण पदक जित्न सफल भएको थियो। यस आठौँ राष्ट्रिय खेलकुदमा पनि सावित्राको व्यक्तिगत प्रदर्शनी निकै उत्कृष्ट रहन गएको थियो। एपीएफले फाइनलमा अर्को विभागीय टोली नेपाल आर्मी क्लबलाई टाइब्रेकरमा ४-३ गोल अन्तरले पराजित गर्दा सावित्राले पनि गोल गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=आठौँ राष्ट्रिय खेलकुदको महिला फुटबलको उपाधि एपीएफले जित्यो|url=https://www.kharibot.com/news-details/32376/kharibot |website=kharibot.com|accessdate=११ वैशाख २०७६ }}</ref>। ====राष्ट्रिय महिला फुटबल लिग २०७७==== साबित्रा भण्डारी सम्मिलित सशस्त्र प्रहरी बलको टोली २०७७ सालको राष्ट्रिय महिला फुटवल लिगको विजेता बनेको थियो। २०७७ फागुन ४ गते साबित्रा प्रतियोगिताको दशौं खेलमा पुलिसविरुद्ध खेलमा गम्भिर चोटका कारण घाइते भएकि थिइन्, चोट कै कारण खेलको ७९ औं मिनेटमा साबित्राले मैदान छाडेकी थिइन्<ref>{{cite web |title=सावित्राको चोट गम्भीर, १ वर्ष मैदानबाहिर |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/83888.html|website=hamrokhelkud.com|accessdate=मंगलबार, फागुन ४, २०७७ }}</ref>। उनको ठाँउमा मैदान प्रवेश गरेकी [[रविना गोले]]ले ८६ औं मिनेटमा गोल गर्दै एएिफलाई जित दिलाएकी थिइन्। साबित्राले गोलको लागि प्रयास गर्दा उनलाई चोट लागेको थियो। विपक्षी गोलकिपर अघि बढेको मौकामा बल चिप गर्ने प्रयासमा ल्यान्डिङका क्रममा उनको घुडाँमा चोट लागेको थियो<ref>{{cite web |title=सावित्रा, चोट अनि अबको बाटो |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/83916.html |website=hamrokhelkud.com|accessdate=मंगलबार, फागुन ४, २०७७ }}</ref>। उनी यस राष्ट्रिय लिगमा सर्वाधिक गोलकर्तासगै सर्वोत्कृष्ट फर्वार्डको समेत पुरस्कार जितेकी थिइन्<ref>{{cite web |title=के भन्छन् महिला लिगका उत्कृष्ट खेलाडी ? |url=https://www.khelpati.com/football/23375|website=khelpati.com|accessdate=मंगलबार, फागुन ७, २०७७ }}</ref>। ===माल्दिभ्स लिग=== ====माल्दिभ्स यरपोर्ट कम्पनी==== सावित्राले २०१७ माल्दिभस् महिला लिगमा माल्दिभ्स यरपोर्ट कम्पनीबाट खेलेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=माल्दिभ्समा सावित्रा र अनिता दुवैको ह्याट्रिक|url=http://headlinenepal.com/archives/109494|website=headlinenepal.com|accessdate=: १८ चैत्र २०७४, आईतवार १५:५४}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401003104/http://headlinenepal.com/archives/109494 |date=2019-04-01 }}</ref>। दक्षिण एसियाकी उत्कृष्ट अग्रपङ्क्तिको खेलाडी मध्येकी एक सावित्रा २०१७ सालको संस्करणमा प्रतियोगितामा उत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएकी थिइन्। सावित्राले उक्त वर्षको प्रतियोगितामा ४ खेलमा १३ गोल गरेकी थिइन्। ====माल्दिभ्स पुलिस==== फेब्रुअरी २०१७ मा साबित्रालाई माल्दिभ्स महिला राष्ट्रिय लिग खेल्नका लागि माल्दिभ्सबाट बोलाइएको थियो<ref>{{cite web |title=सावित्रा र अनिता सम्मिलित माल्दिभ्स एयरपोर्टको जित |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/19053 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=: सोमवार, चैत्र २८, २०७३ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401003059/https://www.hamrokhelkud.com/football/19053 |date=2019-04-01 }}</ref>। साथै उनी उक्त माल्दिभ्स राष्ट्रिय लिगमा उत्कृष्ट अग्रपङ्क्तिको खेलाडी समेत हुन सफल भएकी थिइन् भने अर्की नेपाली महिला फुटबल खेलाडी [[अनिता बस्नेत]]सँगै उनी माल्दिभ्स गएकी थिइन्। उनको त्यो माल्दिभ्समा दोस्रो व्यवसायिक फुटबल खेल रहेको थियो<ref>{{cite web |title=माल्दिभ्समा चम्किँदै सावित्रा, भन्छिन्– बिदेसिन बाध्य नबनाऊ |url=http://baahrakhari.com/news-details/51433/2018-03-23|website=baahrakhari.com|accessdate= : २०७४ चैत ९ शुक्रबार १३:५२:०}}</ref>। उनले माल्दिभ्समा पुलिस टोलीबाट ''माल्दिभ्स फुटसल फिस्टा'' का लागि व्यवसायीक फुटबल खेलेकी थिइन्। पुलिस टोलीबाट माल्दिभ्स फुटसल फिस्टा खेलेका साबित्रासँगै अर्की नेपाली खेलाडी अनिताको उत्कृष्ट प्रदर्शनीले आफ्नो टोलीलाई फाइनल सम्म पुर्‍याउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |title=सावित्रा भण्डारी र निरु थापालाई माल्दिभ्सबाट आमन्त्रण |url=http://www.kheldainik.com/football/3757/|website=kheldainik.com|accessdate= : फाल्गुन ११, २०७३}}</ref>। तर माल्दिभ्स पुलिस क्लब फाइनलमा भने एमपिएलसँग पराजित हुँदै उपविजेता बनेको थियो। प्रतियोगिता भर उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेकी साबित्राले प्रतियोगितामा कुल १९ गोल गरेकी थिइन् भने अनिताले ११ गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=माल्दिभ्समा नेपाली खेलाडी सावित्रा भण्डारी ‘सर्वोत्कृष्ट खेलाडी’ |url=http://www.nayapage.com/archives/45429 |website=नयाँ पेज |accessdate=: 18 April, 2018 2:23 pm }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190323164454/http://www.nayapage.com/archives/45429 |date=2019-03-23 }}</ref>। साबित्रा भण्डारी उक्त प्रतियोगिताको उच्च गलकर्ता तथा क्वीन अफ द टुर्नामेन्ट समेत घोषित भएकी थिइन्<ref>{{cite web |title=माल्दिभ्समा व्यवसायिक फुटबल खेलेर स्वदेश फर्किए साबित्रा र अनिता |url=http://www.kheldainik.com/football/23062/ |website=खेलकुद दैनिक |accessdate=बैशाख ९, २०७५}}</ref>। ===सेतु क्लब=== सावित्रा भण्डारी [[२०१९ भारतीय महिला लिग|२०१९ भारतीय महिला लिगका]] भारतीय क्लब [[सेतु क्लब|सेतु एफसी महिला टोलीबाट]] अनुबन्धित भएकी थिइन्<ref>{{cite web |title=सावित्रा र अनिता भारत प्रस्थान |url=https://www.khelpati.com/football/8150 |website=deshsanchar.com |accessdate=बैशाख १६, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=पहिलो पटक इन्डियन लिग खेल्न जाँदै सावित्रा र अनिता |url=https://www.khelpati.com/football/8150 |website=deshsanchar.com |accessdate=बैशाख १५, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=भारतमा सावित्रा र अनिता |url=https://baahrakhari.com/news-details/193245/2019-05-03 |website=baahrakhari.com |accessdate=बैशाख २०, २०७६}}</ref>। यस प्रतियोगिताका लागि सेतु एफसीबाट भारतीय ७० हजार रुपैयाँमा अनुबन्धन भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=नेपाली महिला फुटबलरद्वय साम्बा र अनिताको छलाङ, ब्यावसायिक लिग खेल्न सोमबार भारत जाँदै |url=https://kathmandutoday.com/2019/04/379308.html |website=kathmandutoday.com |accessdate=बैशाख १५, २०७६}}</ref>। उनी अर्की नेपाली महिला फुटबल खेलाडी [[अनिता बस्नेत]]सँगै उक्त सेतु क्लबमा अनुबन्धित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=इतिहास रच्दै सावित्रा र अनिता |url=https://pahilopost.com/content/20190428144706.html |website=pahilopost.com |accessdate=बैशाख १५, २०७६}}</ref> भने अनिता र सावित्रा अन्तर्राष्ट्रिय व्यवसायीक फुटबल खेल खेल्ने पहिलो महिला खेलाडी बन्न समेत सफल भएका थिए। <ref>{{cite web |title=सावित्रा र अनिता भोलि भारत जाँदै |url=https://baahrakhari.com/news-details/192417/2019-04-28|website=baahrakhari.com |accessdate=बैशाख १५, २०७६}}</ref> सावित्राले सेतु क्लबका लागि मे ६ को लिग समुह चरणको पहिलो खेलमान‌ै प्रदापण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा सुरुवाती रोजाईमा, अनिता बेन्चमा |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52675 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २३, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190506155119/https://www.hamrokhelkud.com/football/52675 |date=2019-05-06 }}</ref> मनिपुर पुलिस स्पोर्ट्स क्लबसँग भएको पहिलो खेलबाट उनले आफ्नो पहिलो खेल पस्किएकी थिइन्। यस खेलमा अनिता बस्नेतले प्रदापण गर्ने मौका नपाएको अवसरमा सावित्राले प्रदापण गरेसँगै आधिकारिक व्यावसायिक अन्तर्राष्ट्रिय क्लब फुटबलमा पहिलोपटक खेल्ने नेपाली महिला खेलाडी हुन समेत सफल भएकी थिइन्। यस खेलमा सेतु क्लबले मनिपुर पुलिस स्पोर्ट्स क्लबलाई ६-४ गोल अन्तरले पराजित गर्दा सावित्राले उत्कृष्ट खेल प्रदर्शनी गर्दै ४ गोल तथा एक गोलका लागि अवसर पनि निर्माण गरेकि थिइन्।<ref>{{cite web |title=भारतीय लिगमा सावित्राको गोल वर्षा ! |url=https://www.khelpati.com/football/8369 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २३, २०७६}}</ref> उनले उक्त खेलको २९ सेकेन्डमा नै गोल गरी टोलीलाई अग्रता दिलाएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्राको २९ सेकेन्डमै गोल ! |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52679 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २३, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190506155116/https://www.hamrokhelkud.com/football/52679 |date=2019-05-06 }}</ref> त्यसपछि १६ औँ मिनेटमा दोस्रो गोल गरेकी सावित्राले ३४ औँ मिनेटमा ह्याटि्रक पूरा गरेकी थिइन् भने चौथो गोल पहिलो हाफको थप समयमा गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=पहिलो हाफमै सावित्राको ४ गोल ! |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52680 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २३, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190506155119/https://www.hamrokhelkud.com/football/52680 |date=2019-05-06 }}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्राको उत्कृष्ट प्रदर्शनमा सेथुको विजयी सुरुवात |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52684 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २३, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190506155117/https://www.hamrokhelkud.com/football/52684 |date=2019-05-06 }}</ref><ref>{{cite web |title='डेब्यु' खेलमै सावित्राको ह्याट्रिक ! |url=https://www.khelpati.com/football/8368 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २३, २०७६}}</ref>। उनी भारतीय महिला लिगको पहिलो खेलमानै उत्कृष्ट खेल प्रदर्शनी गरेबापत खेलको विमन अफ द म्याच भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=डेब्यु खेलमा सावित्रालाई ‘वुमन अफ द म्याच’ |url=https://www.khelpati.com/football/8373 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २३, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्राको ह्याट्रिकमा सेथुको प्रभावशाली सुरुवात |url=https://www.khelpati.com/football/8371 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २३, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्रा भन्छिन् – ‘लिग जिताउने लक्ष्य छ ‘ |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52760 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २४, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508015024/https://www.hamrokhelkud.com/football/52760 |date=2019-05-08 }}</ref> प्रतियोगिताको दोस्रो खेलमा क्लबले बेङ्गलोर युनाइटेडलाई ३-० ले पराजित गर्दा सावित्राले १ गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सेथुको जितमा सावित्रा र अनिताको गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52796 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २५, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508104429/https://www.hamrokhelkud.com/football/52796 |date=2019-05-08 }}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्रा र अनिताको गोलमा सेथुको सहज जित |url=https://www.khelpati.com/football/8400 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २५, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=डेब्यु खेलमा अनिताको गोलमा |url=https://www.khelpati.com/football/8400 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २५, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्राको गोलमा सेथुलाई अग्रता |url=https://www.khelpati.com/football/8399 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २५, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=दोस्रो खेलमा समेत सावित्राको गोल |url=https://www.khelpati.com/football/8398 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २५, २०७६}}</ref> प्रतियोगिता अन्तर्गतको तेस्रो खेलमा पनि सावित्रा टोलीको सुरुवाती पहिलो ११ पर्न असफल रहेकि थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा बेन्चमा, अनितलाई मौका |url=https://www.khelpati.com/football/8432 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २७, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्रा बेन्चमा, अनितलाई मौका |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52852 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २७, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190510030617/https://www.hamrokhelkud.com/football/52852 |date=2019-05-10 }}</ref> दोस्रो हाफमा नेपाली खेलाडी [[अनिता बस्नेत]]क‍ो स्थानमा मैदान प्रवेश गरेकी उनले १ गोल गर्दा सेथुले समग्रमा स्पोर्टस् एकडेमी अफ इन्डिया (एसएआई) क्लबलाई ९-० को फराकिलो गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो।<ref>{{cite web |title=सेथुको फराकिलो जित, सावित्राको निरन्तर गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52891 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २७, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190513084029/https://www.hamrokhelkud.com/football/52891 |date=2019-05-13 }}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्राको गोलमा सेथुको गोल वर्षा |url=https://www.khelpati.com/football/8433 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २७, २०७६}}</ref> सेथु क्लबले चौथो खेलमा कोल्हापुर सिटीलाई ९–० ले हराउँदा सावित्राले ३ गोल तथा प्रतियोगितामा व्यक्तिगत दोस्रो ह्याटि्रक गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा सेथुको प्लेईङ सेटमा |url=https://www.khelpati.com/football/8487 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २९, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=कोल्हापुरविरुद्ध सावित्राको ह्याट्रिक |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २९, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्राको ह्याट्रिकमा सेथुको फराकिलो जित |url=https://www.khelpati.com/football/8495 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २९, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=सेथुका लागि सावित्राको ह्याट्रिक |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52990 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २९, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190513084110/https://www.hamrokhelkud.com/football/52990 |date=2019-05-13 }}</ref> उनले बरोडा फुटबल एकेडेमीविरुद्धको पाचौँ खेलमा भने कुनै गोल गर्न नसक्दा समेत उक्त खेल सेथु क्लबले ७-० ग‍ोल अन्तरले जित्दै सेमिफाइनलमा स्थान बनाएको थियो।<ref>{{cite web |title=लगातार पाँचौ जितसँगै सेथु सेमिफाइनलमा |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/53263 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=जेठ ४, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190518100747/https://www.hamrokhelkud.com/football/53263 |date=2019-05-18 }}</ref> सेथु समूह ख को विजेता बन्दै सेमिफाइनल प्रवेश गरेको थियो।<ref>{{cite web |title=सावित्राको सेथु समूह विजेता बन्दै सेमिफाइनलमा |url=https://www.khelpati.com/football/8648 |website=khelpati.com |accessdate= जेठ ०४, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=कोल्हापुरविरुद्ध सावित्राको ह्याट्रिक |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २९, २०७६}}</ref> सेमिफाइनलमा सेन्ट्रल एमएसबी क्लब विरुद्ध उनले उत्कृष्ट प्रदर्शनी गर्दै टोलीलाई फाइनल सम्म पुराउन सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा र अनिताको टोली सेथु फाइनल प्रवेशका लागि खेल्दै |url=https://www.khelpati.com/football/87018 |website=khelpati.com |accessdate=जेठ ०६, २०७६ }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्रा पहिलो रोजाईमा |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=जेठ ६, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527051853/https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |date=2019-05-27 }}</ref> उक्त खेलमा सेथु क्लबले ७-० को जित दर्ता गर्दा सावित्राले ह्याटि्रक सहित कुल ४ गोल गरेकि थिइन्।<ref>{{cite web |title=सेथुको अग्रतामा सावित्राको पनि गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=जेठ ६, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527051853/https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |date=2019-05-27 }}</ref><ref>{{cite web |title=सेथु आइडब्लूएलको फाइनलमा, सावित्राको ४ गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=जेठ ६, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527051853/https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |date=2019-05-27 }}</ref><ref>{{cite web |title=सेमिफाइनलमा सावित्राको ह्याट्रिक |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |website=khelpati.com |accessdate=जेठ ६, २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527051853/https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |date=2019-05-27 }}</ref><ref>{{cite web |title=कोल्हापुरविरुद्ध सावित्राको ह्याट्रिक |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २९, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=कोल्हापुरविरुद्ध सावित्राको ह्याट्रिकज |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २९, २०७६}}</ref> साथै फाइनलमा समेत उनले मनिपुर पुलिस विरुद्ध २ गोल गर्दै सेथुलाई ऐतिहासिक रूपमा उपाधि जिताउन महत्त्वपूर्ण भुमिका खेलेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा चम्केपछि सेथु च्याम्पियन |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/53488 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=८ जेठ , २०७६ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527053417/https://www.hamrokhelkud.com/football/53488 |date=2019-05-27 }}</ref><ref>{{cite web |title=फाइनलमा सावित्राको गोल |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate=०८ जेठ, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=फाइनलमा सावित्राको दोस्रो गोल |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate=०८ जेठ, २०७६}}</ref> उनी फाइनल खेलको महत्त्वपूर्ण खेलाडीको पुरस्कार समेत जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्राको नायकत्वमा सेथु लिग च्याम्पियन |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate=०८ जेठ, २०७६}}</ref>। ==अन्तर्राष्ट्रिय खेल जीवन== सावित्रा भण्डारीले सन् २०१४ को साफ च्याम्पियनसिपमा भुटानविरुद्धको खेलबाट अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा प्रदापण गरेकी थिइन्। उनले नेपालका लागि हालसम्म ३० भन्दा बढी अन्तर्राष्ट्रिय गोल गरेकी सकेकी छिन्। उनले भुटान विरूद्धको आफ्नो पहिलो खेलमै १ गोल गरेकी थिइन्। यसबाहेक आसामको सिलोङमा आयोजना भएको १२ औँ सागमा उनले श्रीलङ्काविरुद्ध २ गोल गरेकी थिइन्। सावित्राले भारतको पश्चिम बङ्गालस्थित सिलिगुढीमा भएको चौथो महिला साफ च्याम्पियनसिपको तीन खेलमा ११ गोल गरेकी थिइन्। उनी नेपाली फुटबल इतिहासमा एउटै प्रतियोगितामा सर्वाधिक गोल गर्ने खेलाडी मात्र नभई, एउटै खेलमा दोहोरो ह्याट्रिक गर्ने महिला तथा पुरूष खेलाडी पनि बन्न पुगेकी थिइन्। १७ फेब्रुअरी २०१६, मा नेपाल भन्दा २६ स्थान माथिको मलेसियासँग भएको काठमाडौँमा भएको खेलमा उनले १ गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite news|title=Bhandari’s goal ensures Nepal victory over Malaysia|url=http://thehimalayantimes.com/sports/nepal-football-eves-win-malaysia-friendly-sabitra-bhandari/|accessdate=27 December 2016|work=The Himalayan Times|date=17 December 2016}}</ref> उनको गोलसँगै नेपाली महिला टोलीले पहिलोपटक मलेसिया महिला टोलीलाई हराएर एक नयाँ इतिहास रचेको थियो। यस्तै सावित्राले २२ मे २०१७ का दिन मलेसियाको घरेलु मैदानमा भएको खेलमा समेत मलेसिया विरुद्ध गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। ===२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप=== सन २०१४ मा पाकिस्तानमा भएको [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]मा भुटानसँगको खेलमा सावित्राले राष्ट्रिय टोलीबाट प्रदापण गरेकी थिइन्। उक्त खेलको ८६ औँ मिनेटमा [[अनु लामा]]को स्थानमा मैदान प्रवेश गरेको दुइ मिनेटपछि नै सावित्राले गोल गरेकी थिइन्। उनको यो पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोल थियो।<ref>{{cite web |title=सावित्रा भण्डारी अर्थात साम्बा |url=http://www.kantipurtv.com/news/2019-03-21/20190321141216.html |website=kantipurtv |accessdate= चैत्र ७, २०७५ }}</ref> ===२०१६ साग खेल=== २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद अन्तर्गत उनले कुल ४ खेल खेल्दै २ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। समूह चरण अन्तर्गत श्रीलङ्कासँग २६ डिसेम्बर २०१६ मा भएको खेलमा उनले २ गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite news|title=SAG: Kamala Devi stars in India’s title triumph|url=http://www.thehindu.com/sport/football/south-asian-games-kamala-devi-stars-in-indias-title-triumph/article8241390.ece|accessdate=27 December 2016|work=The Hindu|date=15 February 2016}}</ref> उनले खेलको दोस्रो र तेस्रो गोल गरेकी थिइन्, र उक्त खेलमा नेपालले श्रीलङ्कालाई ८-० गोलअन्तरले पराजित गरेको थियो। साथै नेपालले प्रतियोगितामा दोस्रो हुँदै साफ खेलमा रजत पदक जितेको थियो। फाइनलमा नेपाल दक्षिण एसियाली प्रतिस्पर्धी भारतसँग पराजित भएको थियो। समूह चरण तथा लिग चरणमा नेपाल पहिलो र भारत दोस्रो हुँदै फाइनल प्रवेश गरेको थियो। फाइनलमा पराजित नेपालले भारतलाई लिग चरणमा बराबरीमा रोकेको थियो। ===२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप=== {{quote box|width=32%|align=right|quote='''२०१६ साफ च्याम्पियनसिपमा साबित्रा भण्डारीको खेल कौशल तथा गोल क्षमता देखेर नेपालको सबैभन्दा ठूलो प्रतिद्वन्द्वी भारतका प्रशिक्षक सजत धरले समेत उनको निकै प्रशंसा गरेका थिए।''' |}} [[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] अन्तर्गत सावित्राले भुटानविरुद्धको पहिलो खेलमा ६ गोल गरेकी थिइन् जसका कारण नेपाल ८–० ले विजयी हुन सफल भएको थियो। साथै उनी नेपाली फुटबल इतिहासमा एकै खेलमा दोहोरो ह्याट्रिक गर्ने पहिलो खेलाडी समेत बनेकी थिइन्। साथै उनले नेपालले माल्दिभ्सलाई ९– ० ले पराजित गरेको खेलमा एक्लैले ५ गोल गरेकी थिइन्। उक्त प्रतियोगिताको सेमिफाइनलमा भारत विरूद्व नेपाल पराजित भएपनि उनले भारतलाई १ गोल फर्काएकी थिइन्। २-० ले पछाडि परेको नेपालका लागि ७५औँ मिनेटमा उनले भारत विरूद्व १ गोल गरेकी थिइन्। तर पनि नेपालले खेलको अन्तिम समय तिर पुन: १ गोल खादै समग्रमा ३-१ गोल अन्तरको हारसँगै प्रतियोगिताबाट बाहिरिएको थियो.<ref>{{cite news|title=Sabitra inspired Nepal routs Bhutan|url=http://the-anfa.com/newspage-726-sabitra+inspired+nepal+routs+bhutan|accessdate=27 December 2016|work=The All Nepal Football Association|date=26 December 2016}}</ref> भारतमा भएको यस महिला साफ च्याम्पियनसिपमा नेपाली टोलीले सफल हुन नसके पनि व्यक्तिगत प्रर्दशनीको आधारमा भने सावित्र अगाडि रहन सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite news|title=अन्तिम प्रशिक्षणका लागि महिला फुटबल टोली झापामा, साफ च्याम्पियनसिप जित्ने लक्ष्य (फोटोफिचर सहित)|url=http://epurwa.com/?p=12698|accessdate=27 December 2016|work=The All Nepal Football Association|date=२०७३ माघ २०}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190207231255/http://epurwa.com/?p=12698 |date=7 February 2019 }}</ref> उनले प्रतियोगिता अवधीभर १२ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। यहि प्रतियोगितामा गोल गरेको देखेर भण्डारीलाई नेपाली महिला फुटबलको सदावहार गोल यन्त्र समेतका रूपमा लिइने गरिन्छ।<ref>{{cite web |title=सावित्रा भन्छन्–खेलमा अनुशासन र महेनत नै महत्त्वपूर्ण सावित्राः द बर्निङ स्टार |url=https://suvadin.com/news/sports/news-of-football |website=suvadin.com |accessdate= काठमाडौ, २०७२ असार ४ }}</ref> ===२०२० ओलम्पिक छनोट पहिलो चरण २०१८=== नेपाली महिला फुटबल टोलीले [[२०२० ग्राषमकालीन ओलम्पिक]] फुटबल खेल अन्तर्गत छनोट अन्तर्गतको पहिलो चरण पार गरी दोस्रो चरणमा पुग्दा साबित्रा भण्डारीको योगदान र भूमीका पनि अतुलनीय रहेको थियो।<ref>{{cite web |title=नेपाली महिला फुटबल टोली एएफसी महिला ओलम्पिक खेलमा छनोट |url=https://kanchanrup.news/ne_NP/नेपाली-महिला-फुटबल-टोली-एए/ |website=कञ्चनरूप न्युज |accessdate=१३ नोभेम्बर २०१८ }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> म्यानमामा ८ नोभेम्बर २०१८ देखि १३ नोभेम्बर सम्म सञ्चालन भएको समूह चरणका खेलहरूमा नेपालले तीनै वटा खेल बराबरीमा खेलेको थियोे। तीन खेलमा तीन गोल खाएको र तीन गोल गरेको नेपाली टोलीका लागि एक महत्त्वपूर्ण गोल साबित्रा भण्डारीले पनि गरेकी थिइन्। आयोजक म्यानमारसँग ११ नोभेम्बरमा भएको समुह चरणको दोस्रो खेलको तेस्रो मिनेटमा उनले पेनाल्टी मार्फत गोल गरिकी थिइन् भने खेलमा उनकै गोलबाट अग्रता लिएको नेपालले पछि १४ मिनेटमा गोल व्यहोर्नुपरेको परेको थियो। छनोट चरणमा अन्य दुई गोल भने भारत र बङ्गलादेश विरूद्व [[मीरा थापा]]ले गरेकी थिइन्। समुहमा उत्कृष्ट तीनले अघिल्लो चरणमा प्रवेश पाउने निर्णय अन्तर्गत नेपाल दोस्रो चरण प्रवेश गर्न सफल थियो। ===२०२९ हिरो महिला गोल्डकप=== [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली]]ले ११ फेब्रुअरी २०१९ मा [[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो गोल्डकप]]अन्तर्गत समूह चरणको दोस्रो खेलमा आयोजक भारतलाई २-१ ले पराजित गर्दै ऐतिहासिक जित दर्ता गर्दा नेपालका लागि दुवै गोल सावित्रा भण्डारीले गरेकी थिइन्। <ref>{{cite web |title=सारा नेपालीलाई सम्झिएर रुन पुगे : सावित्रा भण्डारी (अन्तरवार्ता) |url=https://www.khelpati.com/interview/5858/|website=खेलपाती|accessdate=सोमवार, माघ २८, २०७५ }}</ref> खेलको पाँचौ मिनेटमा [[हिराकुमारी भुजेल]]को लामो पासमा सावित्राले गरेको प्रहार भारतकी गोलरक्षक [[अदिति चौहान]]ले छोएपनि पोस्टको दिशा लिँदै गोल भएको थियो भने त्यसको दुई मिनेटमै सावित्राले दोस्रो गोल गरेकी थिइन्। [[मनमाया लिम्बू]]ले पेनाल्टी क्षेत्रभित्र दायाँ भागबाट दिएको क्रस गोलरक्षक अदितिले खुट्टामुनिबाट फुत्काएपछि सावित्राले गोललाइनबाट खाली पोस्टमा गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=‘भारतविरुद्ध नेपालको पहिलो जित !|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/48676|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=मंगलबार, माघ २९, २०७५ }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> जित पछि उनले भारतलाई उसकै घरेलु मैदानमा पराजित गर्न पाउँदा खुसी भएको भावना व्यक्त समेत गरिकी थिइन्। सावित्राले खेलको पाँचौ र सातौँ मिनेटमा गोल गरेपछि नेपालले इतिहासमै पहिलो पटक [[भारत महिला राष्ट्रिय टोली|भारतीय टोली]]विरुद्ध जित दर्ता गरेको थियो।<ref>{{cite web|title=‘भारतलाई उसकै मैदानमा दबाबमा राख्यौं’ – फरवार्ड सावित्रा भण्डारी|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/48705|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=मंगलबार, माघ २९, २०७५ }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस्तै प्रतियोगिताको तेस्रो तथा समुह चरणको अन्तिम खेलमा नेपालले [[इरान]]लाई ३-१ गोल अन्तरले हराएको खेलमा सावित्राले दुई गोल गरेकी थिइन्। उक्त खेलमा नेपालकालागि [[अनिता बस्नेत]]ले सुरूवाती अग्रता दिलाएकी थिइन्। साथै सावित्राले दोस्रो हाफको ५९औँ मिनेटमा नेपालको अग्रता दोब्बर पारेकि थिइन् खेलको अन्तिम मिनेटमा व्यक्तिगत दोस्रो गोल गरेकि थिइन्।<ref>{{cite web|title=नेपालले इरानलाई पनि हरायो|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/48705|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=बुधबार , फागुन २०७५ }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=उपाधि, सावित्रा र एन्फा|url=https://www.khelpati.com/womens-saff/6961/|website=khelpati.com|accessdate=शुक्रवार, चैत्र ८, २०७५}}</ref> प्रतियोगितामा नेपालले दोस्रो स्थान हात परेको थियो भने सावित्राले प्रतियोगिता भरकै सर्वाधिक उच्च गोलकर्ताको पुरस्कार जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=नेपाल हिरो गोल्डकपको उपविजेतामा सिमित !|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/48819|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=शुक्रबार, फाल्गुन ३, २०७५}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप=== सावित्रा भण्डारीले [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]को समुहचरण देखि फाइनल खेल सम्मको प्रत्येक खेलमा कम्तीमा एक गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। उनी यस प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्ता हुन सफल भएकी थिइन्। सावित्राले प्रतियोगिताको सबै खेलमा १-१ गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=Bhandari on course of becoming all-time best |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2019-03-21/bhandari-on-course-of-becoming-all-time-best.html|website=kathmandupost.ekantipur|accessdate=Mar 21, 2019}}</ref> उनले भुटान, बङ्गलादेश, श्रीलङ्का र भारतविरुद्ध गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। सावित्राले भारतकी इन्दुमतिसँगै प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्ताको पुरस्कार ग्रहण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=सावित्रा भण्डारी र इन्दुमतिलाई सर्वाधिक गोलकर्ताको अवार्ड|url=https://nepalkhabar.com/np/news/sports/58150/|website=नेपालखबर|accessdate=२०७५ चैत ८}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401040325/https://nepalkhabar.com/np/news/sports/58150/ |date=2019-04-01 }}</ref> सावित्राले यस प्रतियोगितामा गरेको ४ गोल सहित यो प्रतियोगिता सम्म उनले नेपालका लागि कुल २६ गोल गरेकी थिइन्। कुल २६ अन्तर्राष्ट्रिय गोलसँगै उनी नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टोलीका लागि सर्वाधिक गोलगर्ने खेलाडीका रूपमा दोस्रो स्थानमा उक्लिएकी थिइन्। ===२०२० ओलम्पिक छनोट दोस्रो चरण २०१९=== सन् २०२० ओलम्पिक छनोट दोस्रो चरण अन्तर्गतको कुल तीन खेलहरूमा सावित्रा भण्डारीले जम्मा १ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। उनले इन्डोनेसिया विरूद्वको तेस्रो खेलमा २ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। उक्त खेलमा नेपाल २-१ गोलअन्तरले विजयी भएको थियोे।<ref>{{cite web |title=WOMEN`S OLYMPIC FOOTBALL TOURNAMENT 2020 Qualifiers Round 2 |url=http://stats.the-afc.com/match_report/15308 |website=the-afc.com |accessdate= }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===२०१९ नादेझ्दा कप=== किर्गिस्तानमा आयोजना भएको २०१९ नादेझ्दा कप फुटबल प्रतियोगितामा नेपाले दोस्रो स्थान हात पार्दा सावित्रा भण्डारीले ७ गोल सहित प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्ताको पुरस्कार जित्न सफल भएकी थिइन्<ref>{{cite web |title=नेपाल नादेझ्दा कपको उपविजेता! |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58965.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २६}}</ref><ref>{{cite web |title=स्वदेश फर्किए उपविजेता महिला टोली |url=https://www.khelpati.com/football/11970|website=khelpati.com|accessdate=२०७६ भदौ २७}}</ref><ref>{{cite web |title=नादेझ्दा कपमा सावित्रा सर्वाधिक गोलकर्ता |url=https://www.khelpati.com/football/11950|website=khelpati.com|accessdate=२०७६ भदौ २७}}</ref> उनले पहिलो खेलमा किर्गिस्तानविरूद्व ४ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। सावित्राले ४ गोल गरेको उक्त खेल नेपालले ८-२ को फराकिलो अन्तरले जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web |title=नेपालको गोलवर्षामा सावित्राको ४ गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58768.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २२}}</ref> ह्याट्रिक सहित ४ गोल गरेकी सावित्राले उक्त खेलको ३औँ, १५औँ, ३०औँ र ५३औँ मिनेटमा गोल गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=नेपालको आधा दर्जन गोलमा सावित्राको ह्याट्रिक |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58766.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २२}}</ref><ref>{{cite web |title=३० मिनेटमै ‘साम्बा’को ह्याट्रिक |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58765.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २२}}</ref><ref>{{cite web |title=१५ मिनेटमै ‘साम्बा’को २ गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58764.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २२}}</ref> खेलको ५३औँ मिनेटमा सावित्राले पेनाल्टी क्षेत्रको ठिक बाहिर प्राप्त फ्रिकिकलाई सिधै गोलमा परिणत गर्दै नेपाललाई ५ गोलको स्थितिमा पुर्‍याएकी। यस्तै उनले प्रतियोगिताको तेस्रो खेलमा निर्णायक १ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=ताजकिस्तानलाई हराउँदै नेपाल फाइनलमा|url=https://www.setopati.com/sports/football/189528|website=setopati|accessdate=२०७६ भदौ २४}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ताजिकिस्तान विरुद्धको खेलमा उनले ८५औँ मिनेटमा [[गिता राना]]को प्रिकीकमा हेड गर्दै गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। सावित्राको उक्त निर्णायक गोल सहित नेपालले ताजिकिस्तानलाई १-० ले पराजित गर्दै प्रतियोगिताको फाइनलमा पुग्न सफल भएको थियो<ref>{{cite web |title=नेपाल नादेझ्दा कपको फाइनलमा, सावित्राको गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58850.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २४}}</ref><ref>{{cite web |title=नेपाल र ताजिकस्तान – पहिलो हाफमा गोलरहित बराबरी |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58848.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २४}}</ref> भने बाँकी दुई गोल उज्बेकिस्तान विरूद्व फाइनल खेलमा गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=पहिलो हाफमा नेपाल पछाडि |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58960.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २६}}</ref> फाइनलमा नेपाल २-३ गोल अन्तरले पराजित हुँदै आठौँ पटक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा उपाधि बिहिन हुन पुगेको थियो।<ref>{{cite web |title=महिला टोलीलाई पहिलो उपाधि जित्ने अवसर |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58944.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २६}}</ref> उज्बेकिस्तानसँगको खेलमा दुई गोल गरेसँगै उनले पुर्व नेपाली टोलीकी कप्तान [[अनु लामा]]को ३५ अन्तर्राष्ट्रिय गोलको किर्तिमानसँग बराबर गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=अनुको कीर्तिमानमा सावित्राको बराबरी |url=https://www.khelpati.com/football/11947|website=khelpati.com|accessdate=२०७६ भदौ २६}}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्राद्वारा अनुको कीर्तिमान बराबरी! |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58966.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २६}}</ref> सावित्राले उक्त सफलता मात्र ३६ अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा प्राप्त गरेकी थिइन्। ===साग खेल २०१९=== साग गेम २०१९ अन्तर्गतको नेपाली टोली माल्दिभ्स विरूद्ध ०-३ गोल अन्तरले विजयी भएको दोस्रो खेलमा सावित्रा भण्डारीले ह्याटि्रक पुरा गरी नेपाली महिला फुटबलको सर्वाधिक उच्च अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ताको कीर्तिमान बनाउन सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा नेपालका लागि सर्वाधिक गोल गर्ने खेलाडी बनिन्|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/63613.html|website=hamrokhelkud.com|accessdate=१९, मंसिर २०७६}}</ref> उनले उक्त सफलता मात्र ३८ अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरूमा पुरा गरेकी थिइन्। उक्त खेलको १८औँ, २२औँ र इन्जुरी समयको पहिलो मिनेटमा गोल गर्न सफल भएकी थिइन्<ref>{{cite web |title=साग महिला फुटबल – नेपालको फाइनल यात्रामा सावित्राको कीर्तिमान|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/63627.html|website=hamrokhelkud.com|accessdate=१९, मङ्सिर २०७६}}</ref>। यस्तै यस खेलको पहिलो गोलले उनलाई नेपाली महिला फुटबल टोलीको सर्वाधिक अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता बनाएको थियो। यसो त उनले साग खेल अन्तर्गतको श्रीलङ्का विरूद्धको पहिलो खेलमा उत्कृष्ट प्रदर्शनी गरे पनि गोल गर्न भने सकेकी थिइनन्। ===२०२२ महिला साफ च्याम्पियनसिप=== ==अन्तर्राष्ट्रिय विवरणहरू== ===अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरू=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=2|सङ्केत |- |bgcolor=#ccffcc style="width: 20px;"| |align=left|सावित्रा भण्डारीले खेलेका अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय गोल गर्न सफल खेलहरू |} {| class="wikitable" style="font-size:100%;" ! खेल नम्बर. !! मिति !! विपक्ष !! टोली नतिजा !! खेल अङ्क !! स्थान !! प्रतियोगिता !! गरेको गोल |-style="background:#dfd" |'''१.''' |१२ नोभेम्बर २०१४ |{{fbw|BHU}} |जित |८-० |{{flagicon|PAK}} जिन्ना खेलकुद रङ्गशाला |२०१४ महिला साफ च्याम्पियनसिप |१ |- |'''२.''' |१४ नोभेम्बर २०१४ |{{fbw|PAK}} |जित |२-० |{{flagicon|PAK}} जिन्ना खेलकुद रङ्गशाला |२०१४ महिला साफ च्याम्पियनसिप |० |- |'''३.''' |१६ नोभेम्बर २०१४ |{{fbw|PAK}} |जित |३-० |{{flagicon|PAK}} जिन्ना खेलकुद रङ्गशाला |२०१४ महिला साफ च्याम्पियनसिप |० |- |'''४.''' |१९ नोभेम्बर २०१४ |{{fbw|BAN}} |जित |१-० |{{flagicon|PAK}} जिन्ना खेलकुद रङ्गशाला |२०१४ महिला साफ च्याम्पियनसिप (सेमिफाइनल) |० |- |'''५.''' |२१ नोभेम्बर २०१४ |{{fbw|IND}} |हार |०-६ |{{flagicon|PAK}} जिन्ना खेलकुद रङ्गशाला |२०१४ महिला साफ च्याम्पियनसिप (फाइनल) |० |- |'''६.''' |५ फेब्रुअरी २०१६ |{{fbw|BAN}} |जित |३-० |{{Flagicon|IND}} जवाहरलाल नेहरु रङ्गशाला |दक्षिण एसियाली खेलकुद |० |- |'''७.''' |५ फेब्रुअरी २०१६ |{{fbw|BAN}} |जित |३-० |{{Flagicon|IND}} जवाहरलाल नेहरु रङ्गशाला |दक्षिण एसियाली खेलकुद |० |- |'''८.''' |७ फेब्रुअरी २०१६ |{{fbw|MDV}} |जित |२-० |{{Flagicon|IND}} जवाहरलाल नेहरु रङ्गशाला |दक्षिण एसियाली खेलकुद |० |- |'''९.''' |११ फेब्रुअरी २०१६ |{{fbw|IND}} |बराबर |०-० |{{Flagicon|IND}} जवाहरलाल नेहरु रङ्गशाला |दक्षिण एसियाली खेलकुद |० |-style="background:#dfd" |'''१०.''' |१३ फेब्रुअरी २०१६ |{{fbw|SRI}} |जित |४-० |{{Flagicon|IND}} जवाहरलाल नेहरु रङ्गशाला |दक्षिण एसियाली खेलकुद |२ |- |'''११.''' |१५ फेब्रुअरी २०१६ |{{fbw|IND}} |जित |०-४ |{{Flagicon|IND}} जवाहरलाल नेहरु रङ्गशाला |दक्षिण एसियाली खेलकुद (फाइनल) |० |-style="background:#dfd" |'''१२.''' |१७ डिसेम्बर २०१६ |{{fbw|MAS}} |जित |१-० |{{Flagicon|NEP}} एन्फा कम्प्लेक्स सातदोबाटो, ललितपुर, नेपाल |अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेल |१ |-style="background:#dfd" |'''१३.''' |२६ डिसेम्बर २०१६ |{{fbw|BHU}} |जित |८-० |{{Flagicon|IND}} कञ्चनजङ्घा रंगशाला, सिलिगुरी, भारत |[[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |६ |-style="background:#dfd" |'''१४.''' |२८ डिसेम्बर २०१६ |{{fbw|MDV}} |जित |९-० |{{Flagicon|IND}} कञ्चनजङ्घा रंगशाला, सिलिगुरी, भारत |[[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |५ |- |'''१५.''' |३१ डिसेम्बर २०१६ |{{fbw|SRI}} |जित |१-० |{{Flagicon|IND}} कञ्चनजङ्घा रंगशाला, सिलिगुरी, भारत |[[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |० |-style="background:#dfd" |'''१६.''' |२ जनवरी २०१७ |{{fbw|IND}} |हार |१-३ |{{Flagicon|IND}} कञ्चनजङ्घा रंगशाला, सिलिगुरी, भारत |[[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] (सेमिफाइनल) |१ |-style="background:#dfd" |'''१७.''' |२२ मे २०१७ |{{fbw|MAS}} |बराबर |१-१ |{{Flagicon|MAS}} लिकस रंगशाला, मलेसिया |अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेल |१ |- |'''१८.''' |२४ मे २०१७ |{{fbw|MAS}} |हार |१-४ |{{Flagicon|MAS}} युएमएस रंगशाला, मलेसिया |अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेल |० |- |'''१९.''' |८ नोभेम्बर २०१८ |{{fbw|IND}} |बराबर |१-१ |{{Flagicon|MYA}} थुउन्ना रंगशाला, म्यानमार |२०२० ओलम्पिक एएफसी छनोट - पहिलो चरण |० |-style="background:#dfd" |'''२०.''' |११ नोभेम्बर २०१८ |{{fbw|MYA}} |बराबर |१-१ |{{Flagicon|MYA}} थुउन्ना रंगशाला, म्यानमार |२०२० ओलम्पिक एएफसी छनोट - पहिलो चरण |१ |- |'''२१.''' |१३ नोभेम्बर २०१८ |{{fbw|BAN}} |बराबर |१-१ |{{Flagicon|MYA}} थुउन्ना रंगशाला, म्यानमार |२०२० ओलम्पिक एएफसी छनोट - पहिलो चरण |० |- |'''२२.''' |९ फेब्रुअरी २०१९ |{{fbw|MYA}} |हार |३-० |{{Flagicon|IND}} कालिङ्गा रंगशाला, भुवनेश्वर, भारत |[[हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|२०१९ हिरो गोल्डकप]] |० |-style="background:#dfd" |'''२३.''' |११ फेब्रुअरी २०१९ |{{fbw|IND}} |जित |२-१ |{{Flagicon|IND}} कालिङ्गा रंगशाला, भुवनेश्वर, भारत |[[हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|२०१९ हिरो गोल्डकप]] |२ |-style="background:#dfd" |'''२४.''' |१३ फेब्रुअरी २०१९ |{{fbw|IRN}} |जित |३-० |{{Flagicon|IND}} कालिङ्गा रंगशाला, भुवनेश्वर, भारत |[[हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|२०१९ हिरो गोल्डकप]] |२ |- |'''२५.''' |१५ फेब्रुअरी २०१९ |{{fbw|MYA}} |हार |०-३ |{{Flagicon|IND}} कालिङ्गा रंगशाला, भुवनेश्वर, भारत |[[हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|२०१९ हिरो गोल्डकप]] |० |-style="background:#dfd" |'''२६.''' |१२ मार्च २०१९ |{{fbw|BHU}} |जित |३-० |{{Flagicon|NEP}} [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[नेपाल]] |[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |१ |-style="background:#dfd" |'''२७.''' |१६ मार्च २०१९ |{{fbw|BAN}} |जित |३-० |{{Flagicon|NEP}} [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[नेपाल]] |[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |१ |-style="background:#dfd" |'''२८.''' |२० मार्च २०१९ |{{fbw|SRI}} |जित |४-० |{{Flagicon|NEP}} [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[नेपाल]] |[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] (सेमिफाइनल) |१ |-style="background:#dfd" |'''२९.''' |२२ मार्च २०१९ |{{fbw|IND}} |हार |१-२ |{{Flagicon|NEP}} [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[नेपाल]] |[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] (फाइनल) |१ |- |'''३०.''' |३ अप्रिल २०१९ |{{fbw|MYA}} |हार |१-३ |{{Flagicon|MYA}} मन्दलर्थीरी रंगशाला, म्यानमार |२०२० ओलम्पिक एएफसी छनोट - दोस्रो चरण |० |- |'''३१.''' |६ अप्रिल २०१९ |{{fbw|IND}} |हार |१-३ |{{Flagicon|MYA}} मन्दलर्थीरी रंगशाला, म्यानमार |२०२० ओलम्पिक एएफसी छनोट - दोस्रो चरण |० |-style="background:#dfd" |'''३२.''' |९ अप्रिल २०१९ |{{fbw|IDN}} |जित |२-१ |{{Flagicon|MYA}} बहोट्टो रंगशाला, म्यानमार |२०२० ओलम्पिक एएफसी छनोट - दोस्रो चरण |२ |-style="background:#dfd" |'''३३.''' |०८ सेप्टेम्बर २०१९ |{{fbw|KZG}} |जित |८-२ |{{Flagicon|KZG}} कराकोल, किर्गिस्तान |२०१९ नादेझ्दा कप |४ |- |'''३४.''' |०९ सेप्टेम्बर २०१९ |{{fbw|UZB}} |हार |०-२ |{{Flagicon|KZG}} कराकोल, किर्गिस्तान |२०१९ नादेझ्दा कप |० |-style="background:#dfd" |'''३५.''' |१० सेप्टेम्बर २०१९ |{{fbw|TJK}} |जित |१-१ |{{Flagicon|KZG}} कराकोल, किर्गिस्तान |२०१९ नादेझ्दा कप |१ |-style="background:#dfd" |'''३६.''' |१२ सेप्टेम्बर २०१९ |{{fbw|UZB}} |हार |२-३ |{{Flagicon|KZG}} कराकोल, किर्गिस्तान |२०१९ नादेझ्दा कप (फाइनल) |२ |- |'''३७''' |०३ डिसेम्बर २०१९ |{{fbw|SRI}} |जित |१-० |{{Flagicon|NEP}} [[पोखरा रङ्गशाला]], [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]], [[नेपाल]] |[[दक्षिण एसियाली खेलकुद]] |० |-style="background:#dfd" |'''३८''' |०५ डिसेम्बर २०१९ |{{fbw|MDV}} |जित |३-० |{{Flagicon|NEP}} [[पोखरा रङ्गशाला]], [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]], [[नेपाल]] |[[दक्षिण एसियाली खेलकुद]] |३ |- |'''३९''' |०७ डिसेम्बर २०१९ |{{fbw|IND}} |हार |०-१ |{{Flagicon|NEP}} [[पोखरा रङ्गशाला]], [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]], [[नेपाल]] |[[दक्षिण एसियाली खेलकुद]] |० |- |'''४०''' |०९ डिसेम्बर २०१९ |{{fbw|IND}} |हार |०-२ |{{Flagicon|NEP}} [[पोखरा रङ्गशाला]], [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]], [[नेपाल]] |[[दक्षिण एसियाली खेलकुद]] फाइनल |० |-style="background:#dfd" |'''४१.''' |०६ सेप्टेम्बर २०२२ |{{fbw|BHU}} |जित |४-० |{{flagicon|NEP}} [[दशरथ रङ्गशाला|दशरथ रंगशाला]], [[काठमाडौँ|काठमाडौं]], [[नेपाल]] |[[२०२२ महिला साफ च्याम्पियनसिप]] |२ |- |'''४२.''' |१९ सेप्टेम्बर २०२२ |{{fbw|BAN}} |हार |१-३ |{{flagicon|NEP}} [[दशरथ रङ्गशाला|दशरथ रंगशाला]], [[काठमाडौँ|काठमाडौं]], [[नेपाल]] |[[२०२२ महिला साफ च्याम्पियनसिप]](फाइनल) |० ० |-style="background:#dfd" |'''४३''' |१५ फेब्रुअरी २०२३ |{{fbw|IND}} |हार |२-२ |{{Flagicon|IND}} भारत |मैत्रिपूर्ण खेल |२ |- |'''४३''' |१८ फेब्रुअरी २०२३ |{{fbw|IND}} |बराबर |०-० |{{Flagicon|IND}} भारत |मैत्रिपूर्ण खेल |० |- |'''४४''' |५ अप्रिल २०२३ |{{fbw|VIT}} |हार |१-५ |{{Flagicon|IND}} भारत |ओलम्पिक गेम-छनोट चरण |१ |} ===अन्य खेल विवरण=== अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त बाहेक अन्य टोलीसँग नेपालले प्रतिस्पर्धा गर्दा सावित्रा भण्डारीले नेपालका लागि सहभागी जनाएका खेलहरू :- {| class="wikitable" style="font-size:100%;" ! खेल नम्बर. !! मिति !! विपक्ष !! टोली नतिजा !! खेल स्कोर !! स्थान !! प्रतियोगिता |- |'''१.''' |२९ अक्टोबर २०१८ |{{flagicon|CHN}} बेइजिङ बिजी फोनीक्स एफसी | हार |१-४ ||{{flagicon|CHN}} छिन्नानोङ्टान, बेइजिङ्, चाइना |मैत्रीपुर्ण खेल<ref name="TKP"/><ref name="GN"/> |- |'''२.''' |३० अक्टोबर २०१८ |{{flagicon|CHN}} बेइजिङ खेलकुद विश्वविद्यालय | जित |३-० |{{flagicon|CHN}} छिन्नानोङ्टान, बेइजिङ्, चाइना |मैत्रीपुर्ण खेल<ref name="TKP"/><ref name="GN">{{cite web |title=Nepal Women's Team Suffers Defeat Against Beijing Phoenix; Beats Beijing Sports University |url=https://goalnepal.com/news/detail/3916 |publisher=Goal Nepal |accessdate=30 October 2018 |date=30 October 2018}}</ref> |- |'''३.''' |३१ अक्टोबर २०१ |{{flagicon|CHN}} बेइजिङ बिजी फोनीक्स एफसी | हार |१-२ |{{flagicon|CHN}} छिन्नानोङ्टान, बेइजिङ्, चाइना |मैत्रीपुर्ण खेल<ref name="TKP">{{cite web |title=Olympic Qualifier: Nepal women to fine tune preparations |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-10-26/nepal-women-to-fine-tune-preparations.html |publisher=The Kathmandu Post |accessdate=30 October 2018 |date=26 October 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Nepal Women's Team Loses To Beijing Phoenix In 3rd Friendly Match |url=https://goalnepal.com/news/detail/3926 |publisher=Goal Nepal |accessdate=1 November 2018 |date=31 October 2018}}</ref> |} ===अन्तर्राष्ट्रिय गोलहरू=== {| class="wikitable" style="font-size:100%;" ! नम्बर. !! मिति !! स्थान !! विपक्ष !! गोल अवस्था !! अन्तिम नतिजा !! प्रतियोगिता |- | १. || ६ सेप्टेम्बर २०१४ ||जीनाह स्पोर्ट्स रंगशाला, [[इस्लामाबाद|इस्लामावाद]], [[पाकिस्तान]] || {{fbw|BHU}} || '''८'''–० || ८–० || [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |- | २./३. || १३ फेब्रुअरी २०१६ || नेहरू रंगशाला, [[भारत]] || {{fbw|SRI}} || '''२'''–०<br>'''३'''–० || ८–० || [[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६|२०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद]] |- |४. || १७ डिसेम्बर २०१६ ||[[एन्फा कम्प्लेक्स हल, सातदोबाटो]], [[नेपाल]] || {{fbw|MAS}} ||'''१'''–०|| १–० || मैत्रीपूर्ण खेल |- | ५./६./७./८./९./१०. || २६ डिसेम्बर २०१६ || कञ्चनजङ्गा रंगशाला, सिलिगुडी, [[भारत]] || {{fbw|BHU}} || '''१'''–०<br>'''२'''–०<br>'''३'''–०<br>'''४'''–०<br>'''५'''–०<br>'''६'''–०|| ८–० || [[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |- | ११./१२./१३./१४./१५. || २८ डिसेम्बर २०१६ || कञ्चनजङ्गा रंगशाला, सिलिगुडी, [[भारत]] || {{fbw|MDV}} || '''१'''–०<br>'''२'''–०<br>'''३'''–०<br>'''४'''–०<br>'''५-०'''|| ९–० || [[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |- | १६. || २ जनवरी २०१७ || कञ्चनजङ्गा रंगशाला, सिलिगुडी, [[भारत]] || {{fbw|IND}} ||align=center | '''१'''-२||align=center | १–३ || [[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]-सेमिफाइनल |- | १७.<ref>{{cite web |title=नेपाली महिला फुटबल टोलीले पहिलो मैत्रीपूर्णमा मलेसियालाई बराबरीमा रोक्यो |url=http://baahrakhari.com/news-details/26499/12khari|website=baahrakhari.com|accessdate=२०७४ जेठ ९ मंगलबार ०६:२९:००}}</ref> || २२ मे २०१७ || लिकास रंगशाला, सिलिगुडी, [[मलेसिया]] || {{fbw|MAS}} ||align=center | '''१'''-१||align=center | १–१ || मैत्रीपुर्ण खेल |- | १८. || ११ नोभेम्बर २०१८|| थुवान्ना रंगशाला, याङ्गोङ, [[म्यानमार]] || {{fbw|MYA}} ||align=center | '''१'''-०||align=center | १–१ || २०२० ओलम्पिक छनोट-पहिलो चरण |- | १९./२०. || ११ फेब्रुअरी २०१९ || [[भारत|कालीङ्गा रङ्गशाला, भुबनेश्वर, भारत]] || {{fbw|IND}} ||align=center | '''१'''-०<br> '''२'''-० ||align=center | २-१ || [[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो गोल्डकप]] |- | २१./२२. || १३ फेब्रुअरी २०१९ || [[भारत|कालीङ्गा रङ्गशाला, भुबनेश्वर, भारत]] || {{fbw|IRN}} ||align=center | '''२'''-०<br> '''३'''-० ||align=center | ३-० || [[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो गोल्डकप]] |- |२३. || १२ मार्च २०१९ || [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] || {{fbw|BHU}} || '''२'''-० || ३-० || [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |- |२४. || १६ मार्च २०१९ || [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] || {{fbw|BAN}} || '''२'''-० || ३-० || [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |- |२५. || २० मार्च २०१९ || [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] || {{fbw|SRI}} || '''३'''-० || ४-० || [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]<br>सेमिफाइनल |- |२६. || २२ मार्च २०१९ || [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] || {{fbw|IND}} || '''१'''-१ || १-३ || [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]<br>फाइनल |- |२७./२८.<ref>http://stats.the-afc.com/match_report/15308{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|| ०९ अप्रिल २०१९ || बाह्ट्ओ रङ्गशाला, मन्डेल्या, म्यानमार || {{fbw|IDN}} || '''१'''-०<br>'''२'''-० || २-१ || २०२० ओलम्पिक छनोट-दोस्रो चरण |- |२९./३०./३१./३२.<ref>https://www.hamrokhelkud.com/football/58764.html</ref><ref name="Round 2">{{cite web|url=http://www.the-afc.com/news/afcsection/qualifiers-round-2-draw-concluded|title=Qualifiers Round 2 draw concluded|publisher=AFC|date=13 February 2019|accessdate=13 February 2019}}</ref>|| ०८ सेप्टेम्बर २०१९ || किर्गिस्तान राष्ट्रिय रङ्गशाला || {{fbw|KZG}} || '''१'''-०<br>'''२'''-१<br>'''४'''-२<br>'''७'''-२|| ८-२ || २०१९ नादेझ्दा कप |- |३३.|| १० सेप्टेम्बर २०१९ || किर्गिस्तान राष्ट्रिय रङ्गशाला || {{fbw|TJK}} || '''१'''-०|| १-० || २०१९ नादेझ्दा कप |- |३४./३५. || १२ सेप्टेम्बर २०१९ || किर्गिस्तान राष्ट्रिय रङ्गशाला || {{fbw|UZB}} || '''१'''-३<br>'''२'''-३|| २-३ || २०१९ नादेझ्दा कप (फाइनल) |- |३६./३७./३८. || ०९ अक्टोबर २०१९ || [[पोखरा रङ्गशाला]], पोखरा, नेपाल || {{fbw|MDV}} || '''१'''-०<br>'''२'''-०<br>'''३'''-०|| ३-० || [[दक्षिण एसियाली खेलकुद|दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१९]] |- |- |३९./४० || ०६ सेप्टेम्बर २०२२ || [[दशरथ रङ्गशाला]], काठमाडौं, नेपाल || {{fbw|BHU}} || '''१'''-०<br>'''२'''-०|| ४-० || [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |} ===अन्तर्राष्ट्रिय तथ्याङ्क=== {| class="wikitable" style="font-size:100%;" !वर्ष !! खेल !! गोल |- |२०१४ |५ |१ |- |२०१५ |० |० |- |२०१६ |१० |१४ |- |२०१७ |३ |२ |- |२०१८ |३ |१ |- |२०१९ |१८ |२१ |- |२०२० |० |० |- |२०२१ |० |० |- |२०२२ |२ |२ |- |२०२३ |२ |३ |- !जम्मा !४४ !४३ |} ===प्रतियोगिता अनुसार गोल=== {| class="wikitable" style="font-size:100%;" !प्रतियोगिता !! खेल !! गोल |- |साफ च्याम्पियनसिप |१५ |१९ |- |सााग गेम |१० |५ |- |मैत्रीपूर्ण |४ |४ |- |ओलम्पिक छनोट |७ |४ |- |[[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो गोल्डकप]] |४ |४ |- |२०१९ नादेझ्दा कप |४ |७ |- !जम्मा !४४ !४३ |} ===विपक्ष विरुद्ध विवरण=== {| class="wikitable" style="font-size:100%;" !सङ्ख्या !! विपक्ष !! खेल !! गोल !! पहिलो खेल |- !१. |{{fbw|BHU}} |४ |१० |१२ नोभेम्बर २०१४ |- !२. |{{fbw|PAK}} |१ |० |१४ नोभेम्बर २०१४ |- !३. |{{fbw|SRI}} |५ |३ |१६ नोभेम्बर ?२०१४ |- !४. |{{fbw|BAN}} |६ |१ |१९ नोभेम्बर २०१४ |- !५. |{{fbw|IND}} |११ |६ |२१ नोभेम्बर २०१४ |- !६. |{{fbw|MDV}} |३ |८ |७ फेब्रुअरी २०१६ |- !७. |{{fbw|MAS}} |३ |२ |१७ डिसेम्बर २०१६ |- !८. |{{fbw|MYA}} |४ |१ |११ नोभेम्बर २०१८ |- !९. |{{fbw|IRN}} |१ |२ |१३ फेब्रुअरी २०१९ |- !१०. |{{fbw|IDN}} |१ |२ |०९ अप्रिल २०१९ |- !११. |{{fbw|KZG}} |१ |४ |०८ सेप्टेम्बर २०१९ |- !१२. |{{fbw|UZB}} |२ |२ |०९ सेप्टेम्बर २०१९ |- !१३. |{{fbw|TJK}} |१ |१ |१० सेप्टेम्बर २०१९ |- !जम्मा !कुल १३ राष्ट्र विरुद्ध !४३ !४२ !डेब्यु '''१२ नोभेम्बर २०१४''' {{fbw|BHU}} विरुद्ध |} ===देश बाहिरका क्लबहरू=== *''सावित्रा नेपाली महिला फुटबल जगतमा सधैं सशस्त्र प्रहरी बलको महिला टोलीबाट खेल्ने गर्दछन्, त्यस बाहेक नेपाल बाहिर रहेर सावित्रा सहभागीता जनाएको क्लब तथा खेलेका खेल तथा गोलका विवरणहरू :-'' {| class="wikitable" style="font-size:100%;" !वर्ष !! टोली !! खेल !! गोल |- |- |२०१७ |{{flagicon|MDV}} [[माल्दिभ्स|माल्दिभ्स महिला यरपोर्ट कम्पनी टोली]] |४ |१३ |- |२०१८ |{{flagicon|MDV}} [[माल्दिभ्स|माल्दिभ्स महिला पुलिस क्लब]] |५ |१५ |- |२०१९ |{{flagicon|IND}} [[भारत|सेतु महिला फुटबल क्लब]] |७ |१५ |- !जम्मा !२ देशका ३ क्लबहरू !१६ !५३ |} ==उपाधिहरू== ===नेपाल=== *[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]] **उपविजेता (१):[[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]], [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]], [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]] *[[दक्षिण एसियाली खेलकुद]] **उपविजेता (२):[[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६|२०१६]], [[२०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|२०१९]] *[[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो महिला गोल्डकप]] **उपविजेता (१):[[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|२०१९]] *नादेझ्दा कप **उपविजेता (१) : २०१९ ===क्लब=== ====एपीएफ क्लब==== '''[[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब|एपीएफ क्लब]]बाट जितेका मुख्य उपाधिहरू:''' *[[नेपाल राष्ट्रिय खेलकुद]] **स्वर्ण पदक (२):[[सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३|२०७३]], [[आठौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७५|२०७५-७६]]<ref>[https://www.kantipurdaily.com/sports/2019/04/24/155611303508337058.html महिला फुटबलको उपाधि एपीएफलाई (kantipurdaily.com) १२ वैशाख २०७६ बिहीबार]</ref>, [[नवौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७९|२०७९]]<ref>[https://www.kantipurdaily.com/sports/2019/04/24/155611303508337058.html महिला फुटबलको उपाधि एपीएफलाई (kantipurdaily.com) १२ वैशाख २०७६ बिहीबार]</ref> *[[राखेप च्याम्पियनसिप]] **स्वर्ण पदक (१):[[राखेप च्याम्पियनसिप २०७४|२०७४]] *[[प्रधान सेनापति अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण महिला फुटबल प्रतियोगिता|प्रधान सेनापति कप]] **विजेता :-२०७२, २०७३, २०७४, २०७५ *[[नेपाल राष्ट्रिय महिला लिग]] **विजेता :-२०७२, २०७४, [[नेपाल राष्ट्रिय महिला लिग २०७५|२०७५]], [[नेपाल राष्ट्रिय महिला फुटबल लिग २०७७|२०७७]]<ref>[https://www.hamrokhelkud.com/football/83954.html आर्मी र पुलिसको बराबरीसँगै एपिएफ च्याम्पियन (hamrokhelkud.com) बुधबार, फागुन ५, २०७७]</ref>, [[नेपाल राष्ट्रिय महिला फुटबल लिग २०७८|२०७८]] ====माल्दिभ्स पुलिस टोली==== *विमिन फुटसल फिस्टेल **उपविजेता :- २०१७-१८ ====सेथु क्लब==== *भारतीय महिला लिग **विजेता :- २०१९ ==पदक तथा सम्मानहरू== ===व्यक्तिगत सम्मानहरू=== *[[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] सर्वाधिक गोलकर्ता, *प्रधानसेनापती अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण महिला फुटबल प्रतियोगिता उत्कृष्ट खेलाडी २०७३, *सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३ महिला फुटबल उत्कृष्ट खेलाडी, *सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३ महिला फुटबल सर्वाधिक गोलकर्ता, *२०१७ विमिन फुटसल फिस्टेल क्वीन अफ द टुर्नामेन्ट, *२०१७ विमिन फुटसल फिस्टेल सर्वाधिक गोलकर्ता, *प्रधानसेनापती अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण महिला फुटबल प्रतियोगिता उत्कृष्ट स्ट्राइकर २०७५<ref>{{cite web|title=एपीएफले जित्यो प्रधानसेनापति कप महिला फुटबल अनलाइनखबर|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/11/723174website=नागरिक न्युज|accessdate=२०७५ मंसिर १२ गते १८:२६}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, *महिला लिग फुटबल प्रतियोगिता २०७२ उत्कृष्ट खेलाडी, *प्रधान सेनापति अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण महिला फुटबल प्रतियोगिता उत्कृष्ट स्ट्राइकर २०७२<ref>{{cite web |title=एपिएफ दोस्रोपल्ट च्याम्पियन |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/8608/|website=नागरिक न्युज|accessdate=बिहिबार, २५ कार्तिक २०७३, ०९ : ४३}}</ref>, *२०१८ विमिन फुटसल फिस्टेल क्वीन अफ द टुर्नामेन्ट, *२०१८ विमिन फुटसल फिस्टेल सर्वाधिक गोलकर्ता, *महिला लिग फुटबल प्रतियोगिता २०७४ उत्कृष्ट खेलाडी, *महिला लिग फुटबल प्रतियोगिता २०७४ उत्कृष्ट स्ट्राइकर, * *महिला लिग फुटबल प्रतियोगिता २०७४ सर्वाधिक गोलकर्ता (६ खेल २९ गोल), *महिला राष्ट्रिय लिग २०७५ उत्कृष्ट खेलाडी, *एनएनआइपी उत्कृष्ट फुटबल खेलाडी २०७४<ref>{{cite web|title=करातेकी अनु र भारोत्तोलनका कमल सर्वोत्कृष्ट खेलाडी , गुप्ता गजराज आदर्श खेल व्यक्तित्व|url=https://www.hamrokhelkud.com/associations/46331website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=शुक्रबार, पौष १३, २०७५}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, *२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत) सर्वाधिक गोलकर्ता<ref>{{cite web |title=Sabitra Bhandari Receives The Highest Goal Scorer Award |url=https://https://goalnepal.com/news/detail/4989/news/detail/4989 |website=goalnepal.com |accessdate=Feb 15, 2019 20:15 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358 |date=June 25, 2020 }}</ref>, *[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] सर्वाधिक गोलकर्ता<ref>{{cite web |title=सावित्रा र इन्दुमति सर्वाधिक गोलकर्ता, डालीमा सर्वोत्कृष्ट |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/50313 |website=हाम्रो खेलकुद |accessdate=शुक्रबार, चैत्र ८, २०७५ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190322141102/https://www.hamrokhelkud.com/football/50313 |date=2019-03-22 }}</ref>, *प्लेयर अफ दि फाइनल २०१९ भारतीय महिला लिग *[[पल्सर स्पोर्ट्स अवार्ड २०७५]] वर्ष उत्कृष्ट महिला खेलाडी<ref>{{cite web |title=सावित्राले जितिन् 'वर्ष महिला खेलाडी' अवार्ड |url=https://www.khelpati.com/football/9942?fbclid=IwAR17e0CuK8sctE4-h13vMqEyBv26Aurjmu5LghfN3wctdIzfQOlcGDVcERE |website=खेलपाटी|accessdate=मंगलबार, असर १७, २०७६}}</ref> *२०१९ नादेझ्दा कप सर्वाधिक गोलकर्ता<ref>{{cite web |title=‘सम्बा’ नादेझ्दा कपकी सर्वाधिक गोलकर्ता |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58970.html|website=खेलपाटी|accessdate=२६ भदौ २०७६}}</ref> *[[पल्सर स्पोर्ट्स अवार्ड २०७५६]] वर्ष उत्कृष्ट महिला खेलाडी *महिला लिग फुटबल प्रतियोगिता २०७७ सर्वाधिक गोलकर्ता (१० खेल ४३ गोल), *महिला लिग फुटबल प्रतियोगिता २०७७ उत्कृष्ट स्ट्राइकर *मुख्यमन्त्री विवाइसी महिला गोल्ड कप फुटबल प्रतियोगिता २०८८ सर्वाधिक गोलकर्ता<ref>{{cite web |title=एपिएफलाई हराउँदै पुलिस महिला गोल्डकप च्याम्पियन |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/109573.html|website=hamrokhelkud|accessdate=शनिबार, वैशाख १०, २०७९}}</ref> *[[पल्सर स्पोर्टस अवार्ड]] दशक उत्कृष्ट महिला खेलाडी अवार्ड(२०७८/२०२०)<ref>{{cite web |title=राष्ट्रिय लिगमार्फत साबित्रा पूनरागमन गर्दै|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/107437.html|website=hamrokhelkud|accessdate=शनिबार, वैशाख १०, २०७९}}</ref> ===व्यक्तिगत पदकहरू=== *{{flagicon|NEP}}'''जन सेवा श्री पञ्चम श्रेणी''':[[संविधान दिवस|संविधान दिवस २०७६]]<ref>{{cite web |title=संविधान दिवस – सावित्रासहित खेलाडी र प्रशिक्षकलाई पदक|url=https://www.hamrokhelkud.com/racquet/59365.html|website=Hamrokhelkud.com|accessdate=शुक्रबार ०६, असोज २०७६}}</ref> *'''राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार-२०७६'''<ref>{{cite web |title=साबित्रा राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कारबाट सम्मानित|url=https://baahrakhari.com/news-details/227393/2019-11-28#.Xd-RJg963tY.facebook|website=baahrakhari.com|accessdate=१३, मंसिर २०७६}}</ref> ==कीर्तामानहरू== *एकै खेलमा सर्वाधिक ६ अन्तर्राष्ट्रिय गोल गर्ने नेपाली महिला खेलाडी। *एकै अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा दोहोरो ह्याट्रिक गर्ने पहिलो नेपाली खेलाडी (महिला/पुरूष)। *कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा सर्वाधिक गोल गर्ने नेपाली खेलाड, (१२ गोल सन् २०१६ साफ च्याम्पियनसिप)। *[[नेपाल महिला राष्ट्रिय लिग २०७५|नेपाल राष्ट्रिय महिला लिग]]को एकै संस्करणमा सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी (६ खेल २९ गोल)। *नेपाली फुटबलमा एकै वर्षमा सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी (महिला/पुरूष)। *हिरो महिला गोल्डकप (भारत)को सर्वाधिक गोलकर्ता (४ गोल)। *सबैभन्दा पहिले अन्तर्राष्ट्रिय व्यवसायिक महिला प्रतियोगितामा सहभागिता जनाउने नेपाली खेलाडी। *भारतीय महिला लिगमा सर्वाधिक छिटो गोल गर्ने खेलाडी (२९ सेकेन्ड)। *नेपाली महिला फुटबल टोलीको सर्वाधिक उच्च गोलकर्ता (३८ गोल)। ==खेल्ने शैली== सावित्रा भण्डारी मैदानमा नेपाली महिला फुटबल टोलीको महत्त्वपूर्ण अग्रपङ्क्तिको खेलाडीको रूपमा उत्रने गर्दछिन्। फुटबल मैदानमा उनको आक्रमक शैली र तीव्र गतिका कारण विपक्ष टोलीका [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापङ्क्ति]]का खेलाडी तथा गोलरक्षकहरू उनलाई रोक्न हम्मेहम्मे पर्ने गर्दछ। उनलाई नेपाली महिला फुटबल जगतमा सदावहार गोल यन्त्रको रूपमा पनि लिइने गरिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली |शीर्षक=गोल यन्त्र सावित्रा भण्डारी|युआरएल=https://narimag.com.np/ampnews/2020-02-13/20200213112552.html|प्रकाशक=नारी|कार्य=|मिति=|पहुँचमिति=१४ सेप्टेम्बर २०२०}}</ref><ref name=खेलपाटी>{{वेब स्रोत|भाषा=नेपाली|शीर्षक='साम्बा' अर्थात् गोल यन्त्र|युआरएल=https://www.khelpati.com/khelpati-special/1582|प्रकाशक=खेलपाटी|कार्य=|मिति=|पहुँचमिति=१४ सेप्टेम्बर २०२०}}</ref> उनको तीव्र गति तथा कुसल खेल क्षमता एवम् शैलीकै कारण उनलाई दक्षिण एसियाकै उत्कृष्ट महिला फुटबल खेलाडीहरूको सूचीमा राखिने गरिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=नेपाली|शीर्षक=दक्षिण एसियाली महिला फुटबल: नेपालको उपाधि आशा, भारत तगारो|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news-47535011.amp|प्रकाशक=बिबिसी नेपाली|कार्य=|मिति=|पहुँचमिति=१४ सेप्टेम्बर २०२०}}</ref> उनी विपक्षी खेलाडीहरूलाई आफ्नो कुशल खेल क्षमताको कारण फुटबल छलाउँदै आफ्नो खेलाडी साथीहरूलाई गोल हान्ने अवसर सिर्जना गर्न समेत माहिर रहेकी छन्। अझ उनी फ्रिकीक प्रहारका निम्ति पनि दक्ष रहेकी छिन् जस मार्फतै उनले कयौं पटक गोल गर्न सफल भएकी छिन्। ==अन्य खेलमा== [[File:Sabitra Bhandari 01.jpg|thumb|फुटबल बाहिर साबित्रा]] साबित्रा भण्डारी [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली]]मा प्रवेश गर्नुभन्दा अगाडि [[भलिबल]] तथा [[एथलेटिक्स]] खेलमा सक्रिय रहेकी थिइन्। उनले प्रतिनिधित्व गरेकी भलिबल टोलीले जिल्ला र क्षेत्रको छनौट चरण पार गर्दै काठमाडौँमा प्रतिस्पर्धा गरी उनको टोलीले प्रतियोगिताको काश्य पदक प्राप्त गर्न सफल भएको थियो। साबित्राले एथलेटिक्समा पनि उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेकी थिइन्। मुख्य गरी उनी एथलेटिक्समा १०० र २०० मिटर दौडकी खेलाडी हुन्। उनले एथलेटिक्समा पनि केही पदकहरू जित्न सफल भएकी थिइन्। तर पछि भलिबल खेलतर्फ आकर्षित भएपछि उनको एथलेटिक्स खेल खस्किएको थियो। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[https://m.facebook.com/Sabitra-Bhandari-1030689970394351/?refid=46&ref=opera_speed_dial&__xts__%5B0%5D=12.%7B%22unit_id_click_type%22%3A%22graph_search_results_item_tapped%22%2C%22click_type%22%3A%22result%22%2C%22module_id%22%3A1%2C%22result_id%22%3A1030689970394351%2C%22session_id%22%3A%2207a80a1c04a53470b3e1f67f563ba97b%22%2C%22module_role%22%3A%22ENTITY_PAGES%22%2C%22unit_id%22%3A%22browse_rl%3Abb34d682-ab5c-8535-7675-46865b33f1e7%22%2C%22browse_result_type%22%3A%22browse_type_page%22%2C%22unit_id_result_id%22%3A1030689970394351%2C%22module_result_position%22%3A0%7D साबित्रा भण्डारीको आधिकारिक फेसबुक पृष्ठ] *[https://m.facebook.com/sabitra.bhandari.9659?fref=nf&pn_ref=story&refid=17&ref=opera_speed_dial&_ft_=mf_story_key.1418498224946855%3Atop_level_post_id.1418498224946855%3Atl_objid.1418498224946855%3Acontent_owner_id_new.1030689970394351%3Athrowback_story_fbid.1418498224946855%3Apage_id.1030689970394351%3Aphoto_id.1418498208280190%3Astory_location.4%3Astory_attachment_style.photo%3Apage_insights.%7B%221030689970394351%22%3A%7B%22role%22%3A1%2C%22page_id%22%3A1030689970394351%2C%22post_context%22%3A%7B%22story_fbid%22%3A1418498224946855%2C%22publish_time%22%3A1543553174%2C%22story_name%22%3A%22EntStatusCreationStory%22%2C%22object_fbtype%22%3A266%7D%2C%22actor_id%22%3A1030689970394351%2C%22psn%22%3A%22EntStatusCreationStory%22%2C%22sl%22%3A4%2C%22dm%22%3A%7B%22isShare%22%3A0%2C%22originalPostOwnerID%22%3A0%7D%2C%22targets%22%3A%5B%7B%22page_id%22%3A1030689970394351%2C%22actor_id%22%3A1030689970394351%2C%22role%22%3A1%2C%22post_id%22%3A1418498224946855%2C%22share_id%22%3A0%7D%5D%7D%7D%3Athid.1030689970394351%3A306061129499414%3A2%3A0%3A1546329599%3A5007634625046429692&__tn__=C-R साबित्रा भण्डारीको आधिकारिक फेसबुक प्रोफाइल पृष्ठ] *[http://www.hamrokhelkud.com हाम्रो खेलकुदको आधिकारिक वेबसाइट] *[http://www.khelpati.com खेलपातीको आधिकारिक वेबसाइट] * [https://www.bbc.com/nepali/news-47535011 दक्षिण एसियाली महिला फुटबल: नेपालको उपाधि आशा, भारत तगारो-बीबीसी नेपाली सेवा] *[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=153346795279992&id=150196122261726&_rdr सावित्रा भण्डारी (साम्बा) को उत्कृष्ट फ्रि-कीक] *[http://stats.the-afc.com/player/129419 एएफसीको आधिकारिक वेबसाइटमा सावित्रा भण्डारीको प्रोफाइल]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Commonscat|Sabitra Bhandari|सावित्रा भण्डारी}} {{२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप नेपाली टोली}} [[श्रेणी:नेपाली महिला फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१९ मा बनाइएका तथा सुधारिएका लेखहरू]] 5dp3jgig4tjb82ytd5wwy8q3t0dmefu 0 92070 1354686 1346742 2026-05-08T17:13:15Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354686 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = बुढा सुब्बा मन्दिर | image = Budhasubba.jpg | image_alt = | caption = बुढा सुब्बा मन्दिर | pushpin_map = नेपाल | map_caption = नेपालको नक्सामा बुढासुब्बा मन्दिर |latd=26 |latm=49 |lats=0 |latNS=N |longd=87 |longm=16 |longs=0 |longEW=E | coordinates_region = NP | coordinates_display= title | other_names = | proper_name = बुढा सुब्बा मन्दिर | devanagari = बुढा सुब्बा मन्दिर | sanskrit_translit = | tamil = | marathi = | bengali = | country = [[नेपाल]] | state/province = [[कोशी अञ्चल|कोशी]] | district = [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | location = [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]], [[बिजयपुर]] | elevation_m = ३४९ | primary_deity_God = बुढा सुब्बा मन्दिर | primary_deity_Goddess = | utsava_deity_God = | utsava_deity_Goddess= | Direction_posture = | Pushakarani = | Vimanam = | Poets = | Prathyaksham = | important_festivals= | architecture = [[छाने शैली|प्यागोडा]] | number_of_temples = | number_of_monuments= | inscriptions = | date_built = | creator = | website = }} '''बुढा सुब्बा मन्दिर''' वा '''बुढा सुब्बा''' [[नेपाल]]को पूर्वमा अवस्थित [[सुनसरी जिल्ला]]को [[धरान उपमहानगरपालिका]]को [[बिजयपुर]]मा रहेको छ। दन्तकाली देखि केही पूर्व सेउती खोलाको डिलमाथि रहेको उक्त स्थानमा टुप्पा नभएका बाँसहरू पाइन्छन् जसलाई बूढासुब्बाले [[गुलेली|गुलेलीले मट्याङ्ग्रा]] हानेर टुप्पा भाचिदिएको भन्ने मान्यता राखिन्छ। [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]] बिजयपुरको बूढासुब्बा स्थान किराती तथा गैरकिरातीहरूका लागि महत्त्वपूर्ण मन्दिर मानिन्छ। बूढासुब्बा मन्दिरभित्र दुईवटा माटाका ढिस्काहरु छन् जसलाई बूढासुब्बाको रूपमा पूजा आजा गर्ने चलन छ। त्यी ढिस्का नै बुढासुब्बाको समाधीस्थल हो। यो मन्दिरको थप विशेषता भनेको टुप्पो नभएको बाँसहरूको बीचमा रहनु पनि हो। बूढासुब्बा मन्दिरमा प्रत्येक शनिवारका दिन ठूलो भिडभाड हुने गर्दछ। उक्त दिन बूढासुब्बालाई कुखुराका भाले र सुँगुरको बलि दिने गरिन्छ। नेपालका विभिन्न स्थानमा बसोबास गर्ने जाति जनजति आफ्नो मनोकामना सिद्धिका लागि भाकल गर्ने र सो प्राप्त भएमा पशुबलि चढाउने प्रथा रहिआएको पाइन्छ। विशेष गरी शनिवारका दिन [[कुखुरा]], [[सुँगुर]], आदि बली दिएर पूजा अर्चना गर्ने देश विदेशका भक्तजनहरूको घुईंचो लाग्ने गर्दछ। <ref>{{Cite web|url=https://www.hellotravel.com/nepal/budha-subba-temple|title=Budha Subba Temple 2019, #2 top things to do in dharan, eastern development region, reviews, best time to visit, photo gallery {{!}} HelloTravel Nepal|website=www.hellotravel.com|access-date=2019-07-29}}</ref><ref name=":0">http://xnepali.net/movies/budha-subba-temple-dharan-bijayapur/{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=http://www.gorkhapatraonline.com/news/27770|title=बुढासुब्बा मन्दिरको गाथा|last=घिमिरे|first=अशोक|date=|website=|publisher=gorkhapatraonline.com|accessdate=july 29, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://blastkhabar.com/news/2016/04/28/1050.html|title=कसम बुढासुब्बा,भाले चढाउँछु !|last=|first=योगेशबाबु काफ्ले|date=|website=|publisher=http://blastkhabar.com|accessdate=July29, 2019}}</ref> व्यवस्थित रूपमा वि.सं. २०१५ देखि बुढासुब्बा मन्दिरमा पँजा हुँदै आएको बुझिन्छ।<ref name=":5" /> इतिहासकार [[इमानसिंह चेम्जोङ|इमान सिंह चेम्जोङ]]का अनुसार विजयपुर राजा बिजय नारायण राय खेवाङको पालामा [[लिम्बुवान]] (पल्लो किरात) राज्यको राजधानी थियो। राजा बिजय नारायणकाे नाम बाट नै विजयपुर नाम रहन गएकाे मानिन्छ । ।<ref name=":2">{{Cite web|url=https://wagle.com.np/2010/09/21/beloved-bamboos-of-budha-subba-in-bijaypur-dharan/|title=Beloved Bamboos of Budha Subba in Bijaypur (Dharan)|date=2010-09-21|website=Wagle Street Journal|language=ne-NP|access-date=2019-07-29}}</ref> == स्थान == बुद्ध सुब्बा मन्दिर देश की राजधानी [[काठमाडौँ]] शहर के पूर्वमा लगभग १३६ मील (वा २२० किमी) को दूरीमा धरानमा स्थित छ। <ref name=":3">{{Cite web|url=https://yakthungkirati.blogspot.com/2017/05/budha-subba-temple.html|title=Yakthung: Budha Subba Temple|last=Unknown|date=2017-05-16|website=Yakthung|access-date=2019-07-29}}</ref> दन्तकाली देखि केही पूर्व सेउती खोलाको डिलमाथि यो मन्दिर रहेको छ। == उत्पत्ति == === कथा === बुढा सुब्बा र उनकी बहिनी सुब्बिनी पहाडमा गुलेली र मट्यांग्राले सिकार खेल्ने गर्थे । एकदिन भूलवश उनीहरूले कागलाई गुलेली ताक्दा बाँसको टुप्पोलाई मट्यांग्राले लाग्यो । त्यस दिनदेखि बाँसको टुप्पो बढेन र त्यसपछि विजयपुरमा कहिल्यै काग आएनन् । त्यसका कारण बुढासुब्बाले सिकार खेल्न छोडे र आफ्नो गुलेलीलाई माटोमा पुरिदिए । त्यसपछि बुढा सुब्बाले त्यहीँ ध्यान गरे, जहाँ अहिले बुढा सुब्बाको मन्दिर छ । उनकी बहिनी सुब्बिनीको मन्दिर छेउमै छ।<ref name=":2" /><ref name=":4">{{Cite web|url=http://bossnepal.com/a-place-for-pilgrimage-and-true-love/|title=A Place for Pilgrimage and True Love|website=Boss Nepal|language=en-US|access-date=2019-07-29}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190729082851/http://bossnepal.com/a-place-for-pilgrimage-and-true-love/ |date=2019-07-29 }}</ref><ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.healthpostnepal.com/2019/02/23/4991/|title=गन्तव्य बुढासुब्बा-धागो बाँध्दै रमाउँदै|last=|first=कृष्ण मल्ल|date=|website=|publisher=healthpostnepal.com|accessdate=July 29, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190729114922/https://www.healthpostnepal.com/2019/02/23/4991/ |date=July 29, 2019 }}</ref><ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/02/659363|title=नाम बुढासुब्बा, काम जवानको डेटिङ !|last=|first=अनलाइनखबर|date=|website=|publisher=अनलाइनखबर|accessdate=29 July, 2019}}</ref> === इतिहास === इतिहासकार [[इमानसिंह चेम्जोङ]]को भनाइ अनुसार यो [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]]का अन्तिम [[लिम्बू जाति|लिम्बु]] राजा [[बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]]काेे समाधिस्थल हो । नेपालको एकीकरणताका [[पृथ्वीनारायण शाह]]बाट विजयपुर लगायत [[लिम्बुवान]] (पल्लो किरात) क्षेत्रको एकीकरण गर्ने क्रममा उनलाई कुटनीतिक रूपले विजयपुरमा मारिएको हुनाले उनका जनताहरूले राजाको मृतआत्माको चिरशान्तीका लागि समाधिस्थल निर्माण गरे । स्थानीय [[लिम्बू जाति|लिम्बु]] मानिसहरूको अनुसार बुद्धीकर्ण राय खेवाङ आत्मा भएर मानिसहरूको मद्दत गर्न थाले । स्थानीय लिम्बुहरूले राजाको आत्माको राम्रो प्रभाव पार्ने भएर उनको समाधिस्थल (हालको बुढा सुब्बा मन्दिर) पूजा आजा गर्न थाले (सुब्बा वा हांगको अर्थ [[लिम्बू भाषा|लिम्बु भाषा]]मा राजा हुन्छ)।<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> === किराँतेश्वर === बुढा सुब्बालाई हिन्दुहरुले किराँतेश्वरको रूपमा पनि पुज्ने गरेका छन। कसैका अनुसार भगवान शिव र देवी पार्वतीलाई हाङ्साम र युमामाङको भेषमा किरात राजा र रानी भइ शिकार गर्ने क्रममा विजयपुर आइपुगेका थिए जहाँ उनीहरूले आफ्ना धनुहरू रखेर तपस्या गरे। त्यस बेला कलियुगको आरम्भ भएको उनीहरूले बुझे र अन्तरध्यान भए । धनुबाट टुप्पा बिनाका बाँस अंकुरित भए ।<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.allnepal.com/travel_info/budhasubba/|title=Budhasubba|website=Nature Trail Travels & Tours, Trekking & Expeditions|language=en-US|access-date=2019-07-29}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190729082847/https://www.allnepal.com/travel_info/budhasubba/ |date=2019-07-29 }}</ref> === एकलब्य === कुनै समयमा बिरयोद्धा एकलब्य घुम्दैघुम्दै यस स्थानमा आई विश्राम अवस्थामा समाधिस्थ भएछन् । उनका अनुयायीहरूले उनको उक्त समाधिस्थललाई माटोले पुरिदिएको र पछि त्यसलाई बुढा सुब्बाको नाम दिई सिद्धपीठको रूपमा पँजा गर्दै प्रचार प्रसारसमेत गर्न थालेका श्रुतिकथा छन् । <ref name=":5" /><ref name=":1" /> == बाँसमा लेख्ने र माला बाध्ने चलन == मन्दिर आसपासमा भएका बाँसमा पहिला–पहिला नाम लेख्ने चलन थियो । बाँसमा नाम लेख्दा प्रेमी प्रेमिकाको माया प्रेम सफल हुन्छ भन्ने किमादन्ती रहेकाले मन्दिरमा दर्शन गर्न आएका युवायुवतीले बाँसमा नाम लेखेर मात्र फर्कन्थे । तर, बाँसमा नाम लेख्ने क्रम बढेसँगै बाँस मर्न थालेपछि बाँसलाई संक्षरण गर्न नाम लेख्न मन्दिर समितिले रोक लगाएको छ । अहिले बुढा सुब्बा मन्दिरमा पुजा गरी बाँसमा धागो बाँध्रने चलन छ । यसरी धागो बाध्दा प्रेमी प्रेमिकाहरूको प्रेम सफल हुन्छ भन्ने चलन छ ।<ref name=":0" /><ref name=":4" /><ref name=":7" /> यही बुढासुब्बा मन्दिरभित्रको प्रेमिल प्रचलनलाई सम्बोधन गर्दै ‘गुराँसको फेदमुनि’ बोलको गीतमै भनीएकाे छ- ''आजै गई बुढासुब्बा लेखौँ नाम बाँसैमा !'' ''कत्ति बस्नु म तिमी आउने आशैमा।।''<ref>{{Cite web|url=http://www.nepalisongchord.com/song/Guransa_ko_phed_muni|title=Guransa ko phed muni|website=www.nepalisongchord.com|access-date=2019-07-29}}</ref> <br /> === चित्र दीर्घा === <gallery> File:Budhasubba Tample Dharan.jpg File:Budhasubba Dharan4.jpg File:Budasubba Temple Dharan Sunsari Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg File:Budasubba Temple Dharan Sunsari Nepal Rajesh Dhungana (3).jpg Budasubba Temple Dharan Sunsari Nepal Rajesh Dhungana (4).jpg Budasubba Temple Dharan Sunsari Nepal Rajesh Dhungana (1).jpg File:Budhasubba Tample Dharan11.jpg </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{सुनसरी जिल्लाका ऐतिहासिक, धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू}} {{नेपालका मन्दिरहरू}} [[श्रेणी:नेपालका मन्दिरहरू]] [[श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू]] fi3ttru91xm0jcnsjg8q4d8jqbeqaki 0 92804 1354685 1301850 2026-05-08T17:08:06Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354685 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=बिर बिक्रम|image=Birbikramposter.jpg|alt=बीर बिक्रमको नाटकीय जारी पोस्टर|caption=बीर बिक्रमको नाटकीय जारी पोस्टर|director=मिलन चाम्स|producer=उब चाम्स <div>मिलन चाम्स</div>|screenplay=सम्राट बस्नेत|story=यम थापा|based on=[[सत्य कथा]]|starring=<font color="#0645ad">दयाहंग राई<br> </font><div>अनुप बिक्रम शाही</div><div>दीया पुन</div><div><font color="#0645ad">अर्पण थापा</font></div><div><font color="#0645ad">नजिर हुस्सैन</font></div><div><font color="#0645ad">शिशिर राना</font></div><div>बसन्त भट्ट</div>|music=तारा प्रकाश लिम्बु|cinematography=राम केसी|editing=अर्जुन जिसी|studio=चाम्स&nbsp;मनोरञ्जन Pvt.Ltd|distributor=लण्डन सिने आई प्रोडक्सन|released=१९ अगष्ट २०१६ ([[नेपाल]])|runtime=२ घन्टा १६ मिनेट|country=[[नेपाल]]|language=[[नेपाली]]|budget=५ लाख|gross=२.५ कोरोड़ नेपाली रुपिया}} '''बीर बिक्रम''' (अंग्रेजी: Bir Bikram) छ मिलान चाम्स द्वारा निर्देशित  एक २०१६ मनोरम  र कमेडी फिल्म हो। यो चलचित्र नेपाली अभिनेता दयाहंग राई, अनुप बिक्रम शाही, दीया पुन, अर्पण थापा, र नजिर हुस्सैन नेतृत्व भूमिकाको मा विशेषताहरु.<ref>{{Cite news|url=http://xnepali.net/nepali-movie-bir-bikram-dayahang-rai-diya-pun/|title=Nepali Movie – Bir Bikram (Dayahang Rai, Diya Pun)|date=2017-03-17|work=Nepali Movies, films|access-date=2017-05-19|language=en-US}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170523011414/http://xnepali.net/nepali-movie-bir-bikram-dayahang-rai-diya-pun/ |date=2017-05-23 }}</ref> यो चलचित्र तिनीहरूले जवान थिए तर तिनीहरूले साना थिए जब थियो आफ्नो सपना मिलेर पूरा गर्दा विभाजित प्राप्त गर्ने राम्रो मित्र बारेमा कथा छ।<ref>{{Cite web|url=http://english.onlinekhabar.com/2016/04/04/374054|title=Dayahang Rai attends the UK premiere of ‘Bir Bikram’ – OnlineKhabar|access-date=2017-05-19}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160609235528/http://english.onlinekhabar.com/2016/04/04/374054 |date=2016-06-09 }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://filmsofnepal.com/nepali-film-bir-bikram-2016/|title=Nepali Film – Bir Bikram (2016)|date=2016-09-06|work=Films of Nepal|access-date=2017-05-19|language=en-US}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170417064512/https://filmsofnepal.com/nepali-film-bir-bikram-2016/ |date=2017-04-17 }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://movie.likenepal.com/bir-bikram-nepali-movie/|title=BIR BIKRAM - Nepali Movie Ft Dayahang Rai, Anup Bikram, Diya Pun|date=2016-07-04|work=movie|access-date=2017-05-19|language=en-US}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170301041434/http://movie.likenepal.com/bir-bikram-nepali-movie/ |date=2017-03-01 }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.nepstuffs.com/2017/03/new-nepali-movie-bir-bikram-full-movie.html|title=New Nepali Movie - "BIR BIKRAM" Full Movie|work=NEP STUFFS {{!}} Stuffs Of Nepal {{!}} Stuffs for Nepalese|access-date=2017-05-19}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170505083505/http://www.nepstuffs.com/2017/03/new-nepali-movie-bir-bikram-full-movie.html |date=2017-05-05 }}</ref> बीर बिक्रमसँग बक्स कार्यालय मात्र एक दिनमा सङ्कलन १ कोरोड़ ४ लाख खुलेको छ। बीर बिक्रम बक्स कार्यालय को सबै भन्दा २५ लाखसँग काठमाडौँ आए तर काठमाडौँ बहिनी शहर बाहिर मात्र ११ लाख सङ्कलन.<ref>{{Cite web|url=http://www.filmyjoy.net/2016/08/bir-bikram-opening-collection-16-lakhs.html|title=Bir Bikram Box Office Collection - Very Good - FILMYJOY.NET|website=www.filmyjoy.net|access-date=2017-05-20}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170327022727/http://www.filmyjoy.net/2016/08/bir-bikram-opening-collection-16-lakhs.html |date=2017-03-27 }}</ref> नजिर हुस्सैन र दीया पुन एक शो फिल्मी कुरो  हिमालय टिभी मा आमन्त्रित मिल्यो फिलिम पहिलो नेपाल भर जारी बेला। == प्लट == बीर (दयाहंग राई) र बिक्रम (अनुप बिक्रम शाही) सर्वश्रेष्ठ मित्र हो जसले तिनीहरूले पुरानो हुँदा हुन जाँदैछन् के फरक विचार छ। बिक्रम  आफूलाई शिक्षित कुनै पनि पैसा छैन जब तर गर्दैन तिनीहरूले ६ वर्ष पुरानो हो तर बीर १ रुपैयाँ सिक्का बीर बिक्रम  भन्दै पाठ छ जो दिन्छ जब तिनीहरूले प्रत्येक अन्य अलग बीर प्रयासहरू मद्दत गर्छ। अलग बीर देश केटा बन (किसान) तर बिक्रम काठमाडौँ.पछि मा एक डिग्रीसँग एक शिक्षक बन्दछ बिक्रम गाउँमा बीर हेर्न रिटर्न तर दुवै पहिचान छैन प्रत्येक अन्य.तर बिक्रम उहाँलाई प्रेमिका प्राप्त गर्न निर्णय गर्दा पछि जो बीर प्रेम गर्नुहुन्छ। जून (दीया पुन) र बीर (दयाहंग राई) प्रत्येक अन्य प्रेम तर बीर उहाँले बिक्रम प्रतिज्ञा गर्नुभएको थियो किनभने उहाँले जून सुरक्षित.तर जून ले बिक्रम को बारेमा सबै कुरा बिर्सेका थिए राख्न हुनेछ त्यो थियो जब उहाँले उनको बायाँ नभएकोले जून आफ्नो भावना व्यक्त गर्दैन युवा (सम्बन्ध) .जब बिक्रम उहाँले राम्रो उहाँलाई जून र बीर सँगै.जब तिनीहरूलाई प्राप्त गर्न प्रत्येक अन्य बिक्रम बीर एक खलनायक बन्न छ प्रयास गर्न को लागि केहि गर्न निर्णय भएको गाउँ मा आएको तर उहाँले तिनीहरूलाई अन्त्यमा प्रत्येक अन्य हुन्छ । आइते (अर्पण थापा) गाउँमा मा अमीर मान्छे छ र उहाँले जून प्रेम तर जून रुचि छैन आइते.आइते उहाँलाई मान्छे र आदर पैसा धेरै भयो जो गाउँमा एउटा सडक ल्याउँछ। माने (नजिर हुस्सैन) उहाँले प्रत्येक अन्य के भइरहेको सबैलाई बताउँछ गाउँमा एक कथा छ तर तिनीहरूले उहाँले गर्भवती छ, जो एक बहिनी छ पूर्ण कथा.तरथाहा उसलाई तिर्न छ रूपमा मानबहादुर बिश्वोकर्मा पनि थाह तर त्यो स्वीकार्य छैन गाउँमा तर मा समाज द्वारा बीर आफ्नो बहिनी बारेमा विवाद हुन्छ। चलचित्र को बीचमा मा बीर आमा बीर त उहाँले १८ देखि उसलाई गरिएको छ जो एक गधा बेच्न निर्णय भन्दा जहाँ उनको अन्त्येष्टि भुक्तानी गर्न पैसा पाउन हरेक जान्छ यस बारे दुखी हुन्छ मर्छ। आइते (अर्पण थापा) एक प्रबन्ध विवाहको लागि जून पिता नजिकिंदै तर उहाँले जून द्वारा अस्वीकार हुन्छ तर उहाँले गाउँमा मा धनी व्यक्ति छ किनभने राम्रो ठाउँमा आफ्नो छोरी हेर्न चाहन्छ किनभने र जून पिता लाख रूपैया दिन्छिन् र म भन्न उनको बुबा स्वीकार त्यो बीरसँग भागे निर्णय भन्दा रानी रूपमा उनको राख्न हुनेछ तर त्यो बीर आइते थियो, जबकि बीर लगभग आफ्नो मृत्यु को लागि अग्रणी तर बिक्रम आउँछ र उसलाई बचाउँछ आक्रमण गर्छन्। == कलाकार == * दयाहंग राई रूपमा बीर * अनुप बिक्रम शाही रूपमा  बिक्रम * दीया पुन रूपमा जून * अर्पण थापा रूपमा आइते * नजिर हुस्सैन  रूपमा  मन बहादुर बिश्वोकर्मा वा माने * शिशिर राना रूपमा जून को पिता * बसन्त भट्ट रूपमा गाउँमा को प्रधानमन्त्री == उत्पादन == चाम्स मनोरञ्जन अगस्ट २०१५ , १८मा बीर बिक्रम बनाउन घोषणा र यम  थापा पनि मिलान चाम्स द्वारा निर्देशित द्वारा लिखित। र सम्पूर्ण चलचित्र दोलखा र रामेछाप जिल्ला, नेपाल मा स्थापित भएको थियो।{{Citation needed|date=May 2017}} == जारी == २०१५ मा चाम्स  मनोरञ्जन घोषणा यो चलचित्र अस्ट्रेलिया भन्दा 4 अप्रिल २०१६  मा बेलायत मा १९ अगस्ट २०१६.र फ्रेमिएरेद मा जारी गरिनेछ दयाहंग राई संग।{{Citation needed|date=May 2017}} == सङ्गीत == {{Infobox album | name = बीर विक्रम | type = soundtrack | artist = [[तारा प्रकाश लिम्बु]] | cover = | alt = बीर विक्रम | caption = साउन्डट्र्याक कभर एल्बम | released = १८ अगस्त २०१६ | recorded = २०१६ | genre = [[फिचर चलचित्र साउन्डट्र्याक]] | length = ११ मिनेट ३४ सेकेन्ड | label = ओएसआर डिजिटल | producer = [[मिलन चाम्स]] | border = yes | venue = [[काठमाडौँ|काठमाडौं]], [[नेपाल]] | language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | director = [[मिलन चाम्स]] | prev_title = | prev_year = | year = 2016 | next_title = | next_year = | misc = }} गीत सरे सरे पनि प्रेम.तल तल टल्किने  संस्कृति र प्रेम.नजिक हुदै छु बारेमा कथा वर्णन आफ्नो जीवनको बारेमा दिनेश राउत, निर्मल द्वारा लिखित थिए बिक्रम  र जून.र यो गीतहरू बीच प्रेम वर्णन बीर र जून बीच प्रेम वर्णन राई परिवेश र यमन सुवेदी र राजेश पायल राई, तारा प्रकाश लिम्बु, दीपा लामा, प्रविष अधिकारी, अनिल राई र अमृता लिम्बु द्वारा गाया। <ref>{{Cite web|url=https://chordify.net/chords/new-nepali-movie-bir-bikram-sare-sare-dayahang-rai-latest-nepali-movie-2016-osr-digital|title=New Nepali Movie - "Bir Bikram" SARE SARE {{!}}{{!}} Dayahang Rai {{!}}{{!}} Latest Nepali Movie 2016 Chords - Chordify|website=chordify.net|language=en|accessdate=2017-05-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.smule.com/recording/bir-bikram-nepali-movie-sare-sare-nepali-karaoke/695368298_1182965292|title=SARE SARE NEPALI KARAOKE on Sing! Karaoke {{!}} Smule|website=Smule: Sing! Karaoke|accessdate=2017-05-19}}</ref><ref>{{Cite news|title=Tal Tal Talkine {{!}} Bir Bikram {{!}} Rajesh Payal Rai|last=thenepalusa|url=http://sajha.tv/tal-tal-talkine-bir-bikram-rajesh-payal-rai/|work=Sajha TV|date=2016-09-20|accessdate=2017-05-19|language=en-US}}</ref> == स्वागत == ओन्लिनेखबर "न भइए कोकहानी चलचित्र भनिन्छ,"<ref>{{Cite web|url=https://english.onlinekhabar.com/2016/08/29/384955|title=‘Bir Bikram’ movie review: Unpolished storytelling – OnlineKhabar|website=english.onlinekhabar.com|language=en-GB|accessdate=2017-05-19}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170514054041/http://english.onlinekhabar.com/2016/08/29/384955 |date=2017-05-14 }}</ref> जबकि हिमालय टाइम्स फिल्म एक अनुकूल समीक्षा छ।<ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/movie-review/laugh-bir-bikram/|title=You are being redirected...|website=thehimalayantimes.com|accessdate=2017-05-19}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201015131640/https://thehimalayantimes.com/entertainment/movie-review/laugh-bir-bikram/ |date=2020-10-15 }}</ref> == सन्दर्भ सामाग्री == {{reflist|30em}} [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०१६ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली प्रेमप्रसङ्गयुक्त हास्य चलचित्रहरू]] 2l80rcri1bvbemme2jmxcmovc3vecuv 0 93866 1354698 1309732 2026-05-08T19:38:01Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354698 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |नाम=माधव वाग्ले |image=Madhav Wagle.jpg |birth_date=१२/१०/१९६६ |nationality=[[नेपाली]] |occupation=[[चलचित्र वितरक|वितरक]] र [[चलचित्र निर्माता|निर्माता]] |years_active= सन् २००५ - हाल |spouse=[[विनिता वाग्ले]] |children=२}} माधव वाग्ले (जन्म १० ढिसेम्बर १९६६) नेपाली चलचित्र क्षेत्रका निर्माता वितरक र कलाकार हुन। उनी आफ्नो चलचित्र निर्माण कम्पनी प्रिन्सेज मुभिजमा आवद्ध रही ''लुट''<ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2012-01-17/the-heist-of-a-lifetime.html|title=The heist of a lifetime|access-date=2017-08-13|language=en}}</ref> ''रेशम फिलिली''<ref>{{Cite news|url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/resham-filili-to-hit-theatres-again-today/|title=Resham Filili to hit theatres again today - The Himalayan Times|date=2015-08-28|work=The Himalayan Times|access-date=2017-08-13|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.merocinema.com/news/fullnews/7210/3/4|title=पात फिल्म भनेर नेपाली सिनेमालाई नहेप्नूस : माधव वाग्ले (संवाद) {{!}} Madhav wagle {{!}} Producer {{!}} Distributor {{!}} Nepal {{!}} Cinema : merocinema.com {{!}}|website=www.merocinema.com|access-date=2017-08-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180807200533/http://www.merocinema.com/news/fullnews/7210/3/4 |date=2018-08-07 }}</ref> जस्ता सिनेमाहरू दर्शकमाझ ल्याउन सफल भएका छन्। == कार्यकाल == आफ्नो चलचित्र कम्पनी सुरु गर्नु अघि उनी फिल्म वितरकका रूपमा सक्रिय थिए। तत्पश्चात उनले आफ्नै फिल्म निर्माण कम्पनी प्रिन्सेज मुभिज र वितरण कम्पनी [[पपकर्न पिक्चर्स]]को स्थापना गरे। सन् २०१० मा उनको पहिलो निर्माण फस्ट लभ बजारमा आयो। यस फिल्ममा [[आर्यन सिग्देल]], [[ऋचा शर्मा]], [[निशा अधिकारी]], कर्मा र [[विनय श्रेष्ठ]]ले अभिनय गरेका थिए। सन् २०१२ मा उनले ब्लकबस्टर फिल्म लुट<ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-03-02/loot-soars-at-box-office-despite-mixed-reviews.html|title=Loot soars at Box Office despite mixed reviews|access-date=2017-08-13|language=en}}</ref> निर्माण गरेका थिए। यसैगरी उनको निर्माणमा [[छड्के]], [[मिसन पैसा रिलोडेड]]<ref>{{Cite web|url=http://www.filmykhabar.com/news/4460/|title=निशाका लागि चुनौती कि अवसर ?|website=www.filmykhabar.com|access-date=2017-08-13}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://filmsofnepal.com/nepali-film-mission-paisa-2-reloaded-2015/|title=Nepali Film – Mission Paisa 2 Reloaded (2015)|date=2015-02-27|work=Films of Nepal|access-date=2017-08-13|language=en-US}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, [[रेशम फिलिलि (चलचित्र)|रेशम फिलिली]], [[लभ शाशा]]<ref>{{Cite web|url=http://english.onlinekhabar.com/2017/01/18/394053.html|title=‘Love Sasha’ movie review: Fine balance between engagement and contrivances – OnlineKhabar|access-date=2017-08-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171207195340/http://english.onlinekhabar.com/2017/01/18/394053.html |date=2017-12-07 }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/movie-review/where-a-girls-indecisiveness-rules/|title=Where a girl’s indecisiveness rules - The Himalayan Times|date=2017-01-14|work=The Himalayan Times|access-date=2017-08-13|language=en-US}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170121210948/http://thehimalayantimes.com/entertainment/movie-review/where-a-girls-indecisiveness-rules/ |date=2017-01-21 }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-12-20/love-sasha-set-for-jan-release.html|title=Love Sasha set for Jan release|access-date=2017-08-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-01-13/20170113095721.html|title=लभ साशाको संसार|access-date=2017-08-13|language=np}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170115180003/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-01-13/20170113095721.html |date=2017-01-15 }}</ref>, र [[लुट २]]<ref>{{Cite web|url=http://www.merocinema.com/news/fullnews/5130/3/4|title='पपकर्न' फिल्म वितरण कम्पनी घोषणा {{!}} 'वर्षभित्र परिवर्तन ल्याउँछौं' -वाग्ले {{!}} Popcorn {{!}} Nepali cinema {{!}} distribution : merocinema.com {{!}}|website=www.merocinema.com|access-date=2017-08-13}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://merocinema.com/news/fullnews/2343/3/4|title='छड्के' फरक सिनेमा हो : निर्माता वाग्ले {{!}} : merocinema.com {{!}}|website=merocinema.com|access-date=2017-08-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523052714/http://www.merocinema.com/news/fullnews/2343/3/4 |date=2013-05-23 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.onlinekhabar.com/2016/12/520304/|title=निर्माता संघको अध्यक्षमा आकाश अधिकारी निर्विरोध, रोजलाई महा-सचिव पद|website=Online Khabar|access-date=2017-08-13}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.enayapatrika.com/2015/06/29/13342/|title=जो बनाउँछन् निरन्तर फिल्म - Naya Patrika|date=2015-06-29|work=Naya Patrika|access-date=2017-08-13|language=en-US}}</ref> जस्ता फिल्महरू रिलिज भएका छन्। पपकर्न पिक्चर्सले वितरण गरेका [[कबड्डी (चलचित्र)|कबड्डी]], [[पशुपति प्रसाद|पशुपती प्रसाद]], [[टलकजङ्ग vs टुल्के]],  सफल व्यापार गरेका चलचित्रमा पर्दछन् र यसका साथै [[कालो पोथी (चलचित्र)|कालो पोथी]] र [[ह्वाइट सन]] जस्ता चलचित्र अन्तराष्ट्रिय जगतमा पनि ख्याति कमाउन सफल भएका छन्। उनी [[नेपाल चलचित्र निर्माता सङ्घ]]का<ref>{{Cite web|url=http://www.onlinekhabar.com/2016/12/521299/|title=निर्माता संघको अध्यक्षमा आकाश निर्विरोध, निश्चलदेखि दीपेन्द्रसम्म कार्यसमितीमा|website=Online Khabar|access-date=2017-08-13}}</ref> सह उपाध्यक्ष र [[नेपाल चलचित्र सङ्घ]]का सदस्य<ref>{{Cite web|url=http://archive.setopati.com/raajneeti/559/|title=निर्माता संघमा राई निर्वाचित|last=Ltd.|first=Setopati Sanchar Pvt.|website=archive.setopati.com|access-date=2017-08-13}}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.nagariknews.com/news/11530/|title=अध्यक्षमा आकाश निर्विरोध|last=नागरिक|work=Nagarik News|access-date=2017-08-13|language=en}}</ref> पनि हुन्। अप्रिल २५ २०१५ मा गएको भुकम्प पश्चात उनी राहत कार्यमा पनि सक्रिय रहेका थिए<ref>{{Cite news|url=http://www.enayapatrika.com/2015/05/01/4190/|title=राहत र सहायतामा जुटे कलाकर्मी - Naya Patrika|date=2015-05-01|work=Naya Patrika|access-date=2017-08-13|language=en-US}}</ref>। सन् २०१७ को लागि वाग्ले [[लालपुर्जा]] फिल्म निर्माणमा लागेका छन्। यो चलचित्रमा [[सौगात मल्ल]], [[सृष्टी श्रेष्ठ]], [[मेरिना मगर]], [[विपिन कार्की]], [[हरिहर शर्मा]] र [[कामेश्वर चौरसिया]]ले भुमिका निभाएका छन्। == व्यक्तिगत जिवन == माघव वाग्ले र उनकी पत्नी विनिता वाग्लेक दुई सन्तान छोरी प्रिन्सेज वाग्ले र छोरा रवि राज वाग्ले छन्। उनी काठमाडौँ मा बस्दै आएका छन्। == संलग्न चलचित्रहरू == {| class="wikitable" |वर्ष |फिल्म |भुमिका |- | colspan="3" |निर्माता |- |२०१० |[[फस्ट लभ (चलचित्र)|फस्ट लभ]] |कथा तथा निर्माता |- |२०१२ |[[लुट]] |अतिथी कलाकार तथा निर्माता |- |२०१३ |[[छड्के]] |अतिथी कलाकार तथा निर्माता |- | rowspan="2" |२०१५ |[[मिसन पैसा रिलोडेड]] |अतिथी कलाकार तथा निर्माता |- |[[रेशम फिलिलि (चलचित्र)|रेशम फिलिलि]] |अतिथी कलाकार तथा निर्माता |- | rowspan="3" |२०१७ |[[लभ शाशा]] |अतिथी कलाकार तथा निर्माता |- |[[लुट २]] |अतिथी कलाकार तथा निर्माता |- |[[चङ्गा चेट]] |अतिथी कलाकार तथा निर्माता |- | colspan="3" |वितरक |- | rowspan="2" |२०१४ |[[कबड्डी (चलचित्र)|कबड्डी]] |वितरक |- |[[टलकजङ्ग vs टुल्के]] |वितरक |- |२०१५ |[[कालो पोथी (चलचित्र)|कालो पोथी]] |वितरक |- | rowspan="2" |२०१६ |[[ह्वाइट सन]] |वितरक |- |[[पशुपति प्रसाद|पशुपती प्रसाद]] |वितरक |} == सम्मान तथा छनौटहरु == {| class="wikitable" |वर्ष |सम्मान |विधा |चलचित्र |नतिजा |- |२०१० |सम्झना डिजिटल फिल्म अवार्ड<ref>{{Cite web|url=http://www.filmykhabar.com/news/3324/|title=सम्झना डिजिटल फिल्म अवार्डको नोमिनेशन सार्वजनिक|website=www.filmykhabar.com|access-date=2017-08-13}}</ref> |उत्कृष्ट चलचित्र |[[फस्ट लभ (चलचित्र)|फस्ट लभ]] |छनौट |- |२०१४ |बक्स अफिस अवार्ड |ब्लकबस्टर किगं अवार्ड ५ उत्कृष्ट निर्माता |लुट लुट, [[छड्के]] |विजेता विजेता |- |२०१७ |नेशनल बक्स अफिस फिल्मफेयर अवार्ड |उत्कृष्ट वितरक अवार्ड<ref>{{Cite news|url=http://www.filmypati.com/np/news/12186|title=नेसनल बक्स अफिस फिल्म फियर अवार्ड २०७३, उत्कृष्ट ५ बितरकको नोमिनिज सार्बजनिक ।|last=filmypati|work=Filmypati.com|access-date=2017-08-13|language=en-US}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |[[लुट २]] |छनौट |} == सन्दर्भ == {{reflist|2}} ==वाह्य लिङ्क== # Madhav Wagle on [[imdbname:4850287|IMDB]] # [http://e.myrepublica.com/epaper/src/epaper.php?id=2634#page/12 माधव वाग्ले माइरिपल्लिकामा]{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:नेपाली चलचित्र निर्माताहरू]] [[श्रेणी:कलाकार]] jywbm7y450bwtbvbmkcq62a94xqw8uw 0 95486 1354697 1212905 2026-05-08T18:52:20Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354697 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name= मङ्गलोर<br>ಮಂಗಳೂರು |skyline=Town Hall 014.jpg |skyline_caption= मङ्गलोर को टाउन हल |latd=12.87 |longd=74.88 |nick_name= मङ्गल नगर |state_name=कर्नाटक |district=[[दक्षिण कन्नड]] |leader_title=[[Mayor]] |leader_name=Ganesh Hosabettu |altitude=22 |population_as_of=2001 |population_total=398,745 |population_density=3586.5 |area_magnitude=9 |area_total=132.45 |area_telephone=0824<ref name="std">{{cite web |url=http://www.bsnl.co.in/searchcode.php?state=Karnataka&pgno=3 |title=STD Codes for cities in Karnataka |accessdate=2008-07-06 |publisher=[[भारत सञ्चार नगर लिमिटेड]] (BSNL) }}</ref> |postal_code=575001 to 575025<ref name="pcode">{{cite web |url=http://sermon.nic.in/sermon/servlet/loc_code_repx_location_area?p1=610201 |title=Central Excise and Service Tax Location Code (Areas Under the Range West of Mangalore-II DVN (610201) |accessdate=2008-07-05 |publisher=Central Board of Excise & Customs }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090112112515/http://sermon.nic.in/sermon/servlet/loc_code_repx_location_area?p1=610201 |date=2009-01-12 }}</ref> |website= |vehicle_code_range=KA-19<ref name="vehicle">{{cite web |url=http://www.aicda.com/Rtolst.asp |title=List of RTOs |accessdate=2008-04-08 |publisher=AICDA (All India Car Dealers Association) }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226074537/https://www.domainmarket.com/buynow/aicda.com |date=2018-12-26 }}</ref> |website=www.mangalorecity.gov.in }} '''मङ्गलोर''' ([[तुळु]]: कुड्ला ; [[कोंकणी]]: कोडयाल; [[ब्यारि]]: मायकला; [[कन्नड (स्पष्टता)|कन्नड]]: ಮಂಗಳೂರು / मङ्गलोर) [[भारत]] को [[कर्नाटक]] प्रान्त को एक शहर हो । यो शहर देश को पश्चिमी भागमा रहेको छ । यो शहर को पूर्व मा [[पश्चिमी घाटि]] तथा पशिचम मा [[अरब सागर]] रहेको छ । मङ्गलोर दक्षिण कन्नड जिल्ला को मुख्यालय हो । == भूगोल == == इतिहास == [[अरब सागर]] र पश्चिमी घाटी को बिचमा रहेको मङ्गलोर सहर बषौ देखि वाणिज्य गतिबिधिको केन्द्र रहेको छ । कर्नाटकको नेत्रावती तथा गुरूपुरा नदीहरूको संगम स्थलमा बसेको मङ्गलोर कर्नाटकको दक्षिण पश्चिमी तटमा अवस्थित रहे को छ । मङ्गलोर सहरलाइ प्राचिन कालमा 'नौरा' नामले पनि सम्बोधन गरिने गरिन्थ्यो । मङ्गलोर नाम मङ्गला देवी मन्दिरको नामबाट रहन गएको हो ।<ref>{{cite book|last=Kameshwar|first=G.|publisher=Rupa & Co.|title=Tulu tales: a soota chronicle|isbn=978-81-291-0427-4|year=2004|p=8}}</ref> मङ्गला देवी अपुला राजवंश की कुलदेवी थिइन् । यो मन्दिर [[केरल|केरला]] कि राजकुमारीको सम्झनामा बनाइएको थियो । == जनसङ्ख्या == == यातायात == == पर्यटन स्थल == [[File:Mangalore City.jpg|center|500px|thumb|मङ्गलोर शहर को दृष्य]] === मङ्गलादेवी मन्दिर === [[File:Mangaladevi (Commons).jpg|right|thumb|200px|'''मङ्गलादेवी''' , जसको नामबाट यो शहरको नाम रहेको छ।]] यो मन्दिर को नामबाट यो शहरको नाम मङ्गलोर रहन गएको हो । यो मन्दिर शहरको मुख्य बस बिसौनीबाट ३ किलोमीटर दूर मा रहेको छ । यो मन्दिरलाइ अट्टावरका बलाल वंश द्वारा केरला कि राजकुमारीको सम्झनामा बनाएका थिए । === कादरी मंजूनाथ मन्दिर === यो कादरी मंजूनाथ मन्दिर एक ऐतिहासिक मन्दिर हो । यो मन्दिर १०६८ ई. मा बनेको थियो । वर्गाकर आकारमा रहेको यो मन्दिर सबै भन्दा अग्लो पहाडमा अवस्थित रहेको छ । मन्दिरमा स्थापित लोकेश्वर को प्रतिमा कास्य धातुको सबै भन्दा उत्तम मानिने गरिन्छ । मन्दिरको आगनमा जोगीमठ रहेको छ जसमा राजा भुपेन्द्रलाइ बनाएको छ । त्यहाँ रहेका पहाडका चट्टानहरूमा गुफाहरु रहेका छन् जसलाई पाण्डवहरूको गुफाले जानिने गरिन्छ । === सेन्ट अलोयसियस चर्च === सेन्ट अलोयसियस चर्च नेहरु बस बिसौनीबाट १ किलोमीटर टाढा रहेको छ । चर्चको ढोकाहरु इटलीका कलाकार एन्टोनी मोशायनीले पेन्टी गरेका थिए । चर्चको निर्माण १८९९ - १९०० ई. मा भएको थियो । सेन्ट अलोयसियस कलेज लाइटहाउस पहाडमा अवस्थित छ जसको को तुलनामा रोमको सिसटीन चेपलसँग गरिने गरिन्छ । === श्री शरावू महागणपति मन्दिर === शरावु महागणपति मन्दिर परिसरमा अनेक मन्दिर रहेका छन् जो शरावु, कादरी, मङ्गलादेवी तथा कुदरोली आदि रहेका छन् । यिनी सबै मन्दिरहरूमा ८०० वर्ष पुरानो श्री शरावु शाराबेश्वर मन्दिर सबै भन्दा पुरानो लोकप्रिय मन्दिर रहेको छ । यो मन्दिर गणपति क्षेत्रमा अवस्थित छ । == सन्दर्भ सामग्री == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == [[श्रेणी:कर्नाटकका सहरहरू]] 8m6a5rlcbmvqpixgooy8t1sy3gpm6yz 0 97578 1354782 1354602 2026-05-09T11:44:20Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1354782 wikitext text/x-wiki '''वेल्डिङ''' निर्माणको [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|एक प्रक्रिया]] हो जसले सामग्रीहरू जोड्ने काम गर्दछ। वेल्डिङद्वारा मुख्यतः [[धातु]]हरू र थर्मोप्लास्टिक जोडिन्छ। यस प्रक्रियामा सम्बन्धित टुक्राहरूलाई तताएर पगालिन्छ र त्यसमा एक फिलर सामग्रीलाई पनि पगालेर मिलाइन्छ। यो पग्लेको धातुहरू र फिलर सामग्री चिसो भयो भने एक मजबूत जोड बन्छ। वेल्डिङको लागि कहिले-कतै तापको साथै दबाबको प्रयोग पनि गरिन्छ। १९ औँ शताब्दीको अन्त्य सम्म, एक मात्र वेल्डिङ प्रक्रिया फोर्ज वेल्डिङ थियो, जुन [[लोहार]]हरूले तताएर र हथौडा गरेर फलाम र इस्पात जोड्न हजारौं वर्षसम्म प्रयोग गर्दै आएका थिए। आज, विज्ञानले प्रगति गर्न जारी राखेको छ, रोबोट वेल्डिंग औद्योगिक सेटिङहरूमा सामान्य भएको छ, र अनुसन्धानकर्ताहरूले नयाँ वेल्डिङ विधिहरू विकास गर्न जारी राखेक छन् र वेल्ड गुणस्तरमा थप गुणस्तर प्राप्त भएको छ। <ref>{{cite book|last1=C. Brown|first1=Walter|last2=K. Brown|first2=Ryan|date=2011|title=Print Reading for Industry, 10th edition|publisher=The Goodheart-Wilcox Company, Inc.|page=422|isbn=978-1-63126-051-3}}</ref> [[चित्र:Iron Pillar, Delhi, May 2008.jpg|thumb|दिल्लीको लौह स्तम्भ]] == प्रकार == [[चित्र:GMAW.welding.af.ncs.jpg|thumb|आर्क वेल्डिङ]] === आर्क वेल्डिङ === यो प्रक्रियामा वेल्डिङ बिन्दुमा धातुहरू पग्लन इलेक्ट्रोड र आधार सामग्रीको बीचमा विद्युतीय चाप सिर्जना गर्न र कायम राख्न वेल्डिङ पावर सप्लाई प्रयोग गरिन्छ। यसमा [[डिसी विद्युत|डिसी करेन्ट]] वा [[एसी करेन्ट|अल्टरनेटिङ करेन्ट]] प्रयोग गरिन्छ। वेल्डिङ क्षेत्र कहिलेकाहीँ केहि प्रकारको अक्रिय वा अर्ध-अक्रिय ग्यास द्वारा सुरक्षित गरिन्छ, र कहिलेकाहीँ फिलर सामग्री प्रयोग गरिन्छ। <ref>{{Cite journal |last=Thomas |first=Daniel J. |date=2018-04-01 |title=Analyzing the Failure of Welded Steel Components in Construction Systems |journal=Journal of Failure Analysis and Prevention |language=en |volume=18 |issue=2 |pages=304–314 |doi=10.1007/s11668-018-0392-x |issn=1864-1245 |s2cid=139797543 |doi-access=free}}</ref> === ग्याँस वेल्डिङ === सबैभन्दा प्रचलित ग्यास वेल्डिङ "अक्सीफ्युल वेल्डिङ" हो जसलाई अक्सिएसिटाइलिन वेल्डिङ पनि भनिन्छ। यो सबैभन्दा पुरानो र बहुपयोगी मध्ये एक वेल्डिङ प्रक्रिया हो। तर हालका वर्षहरूमा यसको औद्योगिक प्रयोगहरूमा लोकप्रियता कम भइरहेको छ। यो अझै पनि व्यापक रूपमा वेल्डिङ पाइप र ट्युब, साथै मर्मत कार्यको लागि प्रयोग गरिन्छ। यसको उपकरण अपेक्षाकृत सस्तो र सरल छ, सामान्यतया ३१०० ° सेल्सियस (५६०० ° फरेनहाइट) को वेल्डिङ ज्वाला तापक्रम उत्पादन गर्न अक्सिजनमा [[एसिटिलिन]]को दहन प्रयोग गर्दछ। यसले उच्च मिश्र धातु स्टिल्सको वेल्डिङलाई सजिलो बनाउँछ। एक समान प्रक्रिया, सामान्यतया अक्सिफ्युल कटिङ भनिन्छ, धातुहरू काट्न प्रयोग गरिन्छ। === लेजर किरण वेल्डिङ === == सुरक्षा == सामान्यतया वेल्डिङ प्रक्रियाहरूमा खुला इलेक्ट्रिक आर्क वा ज्वाला समावेश भएको हुनाले, जल्ने र आगोको जोखिम महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यदि उचित सावधानी अपनाइएन भने वेल्डिङ खतरनाक र अस्वस्थ हुन सक्छ। यद्यपि, नयाँ प्रविधि र उचित सुरक्षाको प्रयोगले वेल्डिङसँग सम्बन्धित चोटपटक र मृत्युको जोखिमलाई निकै कम गर्छ।<ref>ANSI/AWS Z49.1: "Safety in Welding, Cutting, and Allied Processes" (2005)</ref> चोटपटक नहुनको लागि, वेल्डरहरूले अति गर्मी र आगोको जोखिमबाट बच्न भारी छालाको पन्जा र सुरक्षात्मक लामो बाहुला ज्याकेटको रूपमा व्यक्तिगत सुरक्षा उपकरणहरू लगाउँछन्। पोलिएस्टर जस्ता सिंथेटिक कपडाहरू लगाउनु हुँदैन किनभने यस्तो कपडा जलेर पालना सक्छ र चोट लाग्न सक्छ। <ref>{{Cite web|url=https://www.osha.gov/dts/maritime/sltc/ships/hotwork/hazard_burnshock1.html|title=Safety and Health Injury Prevention Sheets (SHIPS) {{!}} Process: Hot Work - Welding, Cutting and Brazing - Hazard: Burns and Shocks {{!}} Occupational Safety and Health Administration|website=www.osha.gov|access-date=2019-10-12}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:व्यवसाय]] [[श्रेणी:इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:धातुकार्य]] m3oqoqzpbp2w5uq3q9zh2mme993yyy0 0 100486 1354706 1324076 2026-05-08T20:37:19Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354706 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name=म्याट हार्डी |image=Matt Hardy ISM Raceway 2018.jpg |image_size= |caption=सन् २०१८ मा हार्डी |birth_name=म्याथ्यु मुर हार्डी |birth_date={{birth date and age|1974|9|23|mf=y}} |birth_place=उत्तर क्यारोफिना, संयुक्त राज्य अमेरिका |resides= |spouse={{marriage|रेबी स्काई|2013}} |children=३ |alma_mater=उत्तर क्यारोलिना विश्वविद्यालय<br />स्याडहिल्स सामुदायिक क्याम्पस |relatives=[[जेफ हार्डी]] (भाइ) |names=ब्रोकन म्याट<ref>{{cite web|url=http://rohwrestling.com/live/events/2017/apr/1/040117-supercard-honor-xi-lakeland-florida|title=04/01/17 SUPERCARD OF HONOR XI - LAKELAND, FLORIDA|work=Ring of Honor|accessdate=March 3, 2017|date=August 24, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170304041625/http://rohwrestling.com/live/events/2017/apr/1/040117-supercard-honor-xi-lakeland-florida |date=March 4, 2017 }}</ref><br />दमास्कस<ref>{{Cite web|url=https://www.cbr.com/matt-hardy-new-persona-damascus/|title=Watch Matt Hardy Introduce the World to His New Persona: Damascus|date=March 26, 2020|website=CBR}}</ref><br />हाई भोल्टेज<ref>{{cite book|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Michael|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|publisher=WWE Books|year=2003|page=56|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref><br />इङ्गुस जेन्क्स<ref>{{cite web|title=The Blu Brothers vs. Wildo and Ingus Jynx: Superstars, 1995|url=https://youtube.com/watch?v=UgvIJ5MGHv8|accessdate=May 15, 2019}}</ref><br />इसान हार्डी<ref name="page23">{{cite book|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt|author3=Krugman, Michael|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|publisher=WWE Books|year=2003|page=23|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref><br />'''म्याट हार्डी'''<br />म्याट हार्डी भर्सन १.०<br /><ref name="PWS">{{cite web|url=http://www.bedofnailz.com/pwshome.html|title=Pro Wrestling Syndicate live Dec 7th in Rahway NJ with Matt Hardy|publisher=Bedofnailz.com|accessdate=November 12, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509170854/http://www.bedofnailz.com/pwshome.html|archive-date=May 9, 2015|url-status=dead}}</ref><br/>सर्ज<br />उल्भरिन<ref name="Cage">{{cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=2&nr=99|title=Matt Hardy|publisher=Cagematch.net|accessdate=May 15, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230901103544/https://www.cagematch.net/?id=2&nr=99 |date=September 1, 2023 }}</ref> |height=6 ft 2 in<ref name="wwe"/><ref name="tna">{{cite web|url=http://www.tnawrestling.com/roster/Wrestler-Roster/item/2357-Matt-Hardy|title=TNA Wrestling profile|accessdate=January 14, 2011|publisher=Impact Wrestling|url-status=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110516070020/http://www.tnawrestling.com/roster/Wrestler-Roster/item/2357-Matt-Hardy|archivedate=May 16, 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516070020/http://www.tnawrestling.com/roster/Wrestler-Roster/item/2357-Matt-Hardy |date=May 16, 2011 }}</ref> |weight=236 lb<ref name="wwe"/> |billed=क्यामरुन, उत्तर क्यारोलिनन<ref name="wwe"/><ref name="tna"/><br />'''द हार्डी कम्पाउन्ड, उत्तर क्यारोलिना'''<ref>{{cite tweet|user=AEWonTNT|number=1258210623143346176|title=Broken Matt Hardy Walkout|author=All Elite Wrestling on TNT|date=May 6, 2020|accessdate=May 6, 2020}}</ref> |trainer=डोरी फङ्क जुनियर<ref name="Cage"/> |debut=१५ अक्टोबर १९९२<ref name="Cage"/> |retired= }} '''म्याथ्यु मुर हार्डी''' (जन्म: सन् १९९७४ सेप्टेम्बर २३) एक अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी हुन् जो हाल अमेरिका स्थित अल एलिट रेस्लिङ नामक एक कुस्ती सङ्घमा आवद्ध भई कुस्ती खेलिरहेका छन्।<ref>[http://www.tnawrestling.com/roster/Wrestler-Roster/item/2357-Matt-Hardy टिएनए रेस्लिङमा प्रोफाइल ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516070020/http://www.tnawrestling.com/roster/Wrestler-Roster/item/2357-Matt-Hardy |date=2011-05-16 }}</ref> हार्डीले यसअघि टोटल नन स्टप एक्सन रेस्लिङ, इम्प्याक्ट रेस्लिङ, रिङ अफ अनर जस्ता कुस्ती सङ्घहरूमा कुस्ती खेलिसकेका छन् भने उनीले [[डब्ल्युडब्ल्युई|डब्ल्यूडब्ल्यूई]]मा प्रदर्शन गर्दा निकै ख्याति कमाउन सफल भएका थिए।<ref name="slam">{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/Bios/matthardy.html|title=Matt Hardy|accessdate=October 8, 2007|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}}</ref><ref>{{cite news |last1=Martin |first1=Adam |title=Matt Hardy makes final scheduled WWE appearance: "It's time for me to go home" |url=https://www.wrestleview.com/wwe-news/114398-matt-hardy-final-appearance-time-for-me-to-go-home/ |accessdate=December 28, 2019 |work=WrestleView |date=September 16, 2018}}</ref> उनी प्रायः आफ्नो भाई [[जेफ हार्डी]]को साथमा द हार्डी ब्वाइजको रूपमा प्रदर्शन गर्ने गर्छन्। हार्डीले विभिन्न कुस्ती सङ्घहरूमा लामो समयसम्म प्रदर्शन गर्द थुप्रै उपाधि तथा उपलब्धिहरू प्राप्त गरेका छन्।<ref name="PWDbio">{{cite web|url=http://prowrestlingnewsdirect.com/archives/matt-hardy-bio/|title=Matt Hardy Bio|publisher=Pro Wrestling Direct|accessdate=September 1, 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070713044304/http://prowrestlingnewsdirect.com/archives/matt-hardy-bio/|archivedate=July 13, 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713044304/http://prowrestlingnewsdirect.com/archives/matt-hardy-bio/ |date=July 13, 2007 }}</ref> डब्ल्यूडब्ल्यूईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गर्नु अघि हार्डीले आफ्नो भाइ जेफसँग मिलेर एक कुस्ती सङ्गठनको स्थापना गरेका थिए जहाँ उनी र जोफले ट्याग टिम उपाधि, विश्व ह्याभिवेट उपाधि सहित थुप्रै प्रतियोगि सञ्चालन गरेका थिए। हार्डी ख्याति तथा निकै लोकप्रियता कमाउन सफल कुस्ती खेलाडी मध्येका एक हुन् भने उनलाई थुप्रै कुस्ती खेलको निकै लामो समयदेखि अनुभव रहेको छ। हार्डीले सन् १९९२ मा मात्रै १८ वर्षको उमेर ट्राम्पोलिन रेस्लिङ सङ्घ नामक एक कुस्ती सङ्गठनमा अनुबन्धित भई कुस्ती कार्यजीवनको सुरुवात गरेका थिए भने उक्त सङ्घमा कुस्ती खेलेको केही महिनामै हार्डीको विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङ नामक एक कुस्ती सङ्घमा पदोन्नति भएको थियो भने उनी त्यसबेला अपरिपक्व कुस्ती खेलाडीको रूपमा भित्रिएका थिए। सन् १९९४ मा हार्डीको [[डब्ल्युडब्ल्युई|डब्ल्यूडब्ल्यूएफ]]सँगको (हाल डब्ल्यूडब्ल्यूई) ४ वर्षे आवद्ध पत्रका हस्ताक्षर गरेका थिए। सन् १०९४ मे २३ का दिन हार्डीले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत रहेर उनको पहिलो खेल खेलेका थिए जहाँ उनी पराजित भएका थिए। सन् १९९८ मा हार्डीका दाजुभाइले कुस्ती खेलाडी लिटाको साथमा द हार्डी ब्वाइज नामक एक कुस्ती समूहको स्थापना गरेका थिए। सन् २००५ अप्रिल ११ का दिन हार्डी र उनका साथी राइनोको डब्ल्यूडब्ल्यूईसँगको आवद्ध म्याद सकिएपछि डब्ल्यूडब्ल्यूई छाडेका थिए भने उनले सोही वर्ष स्वतन्त्र सर्किट र रिङ अफ अनर नामक एक कुस्ती सङ्घमा आवद्ध भएका थिए। डब्ल्यूडब्ल्यूईबाट निस्कासित भएका हार्डी त्यसको केही महिना पछि पुनः डब्ल्यूडब्ल्यूईमा फर्किएबा थिए भने उनी फर्किएपछि उनी र एज बीच द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो। सन् २००४ देखि एकल प्रतिस्पर्धाहरूमा भाग लिएका हार्डी दाजुभाइहरू सन् २००७ मा पुनः हार्डी ब्वाइजको रूपमा प्रस्तुत हुन सुरु गरेका थिए। सन् २००८ अप्रिल २७ का दिन आयोजित ब्याकलास नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा हार्डीले एमभिपीलाई पराजित गर्दै डब्ल्यूडब्ल्यूई संयुक्त राज्य उपाधि जित्न सफल भएका थिए। सन् २०१० मा हार्डी डब्ल्यूडब्ल्यूईबाट टिएनएमा सरुवा भएका थिए जहाँ उनी इमोर्टल्स नामक एक कुस्ती समूहको सदस्य बनेका थिए। सन् २०११ देखि सन् २०१७ सम्म हार्डीले स्वतन्त्र सर्किटमा कुस्ती खेलेका थिए भने त्यससँगसँगै उनले सन् २०१२ देखि सन् २०१४ मा रिङ अफ अनर, सन् २०१३ देखि सन् २०१८ मा ओमेगा रेस्लिङमा, सन् २०१४ देखि सन् २०१५ सम्म टिएनएमा कुस्ती खेलेका थिए। सन् २०१७ मा उनी भाइ जेफका साथमा डब्ल्यूडब्ल्यूईमा फिर्ता भएकम थिए भने सन् २०२० को सुरुवाती महिनामा उनी अल एलिट रेस्लिङमा आवद्ध भएका थिए। <ref name="wwe">{{cite web|url=https://www.wwe.com/superstars/matt-hardy|title=WWE Alumni Bio|accessdate=October 20, 2010|publisher=World Wrestling Entertainment}}</ref> हार्डी दाजुभाइको कट्टर कुस्ती खेलका कारण उनीहरू चर्चित बनेका थिए भने खासगरी उनीहरूको मेच, सिँढी र टेबुल कुस्ती खेलहरूमा सहभागिता जनाउने गरेका थिए। कुस्ती खेलाडी लिटासँगको सहकार्यमा उनीहरूकले आफ्नो कुस्ती टोलीको नाम टिम एक्सट्रिम राखेका थिए। म्याट र जेफले सुरुदेखिनै टोलीको रूपमा कुस्ती खेलेका कारण उनीहरूले हालसम्म डब्ल्यूडब्ल्यूई र अन्य पदोन्नतिहरूमा गरी कुल १२ पटक ट्याग टिम उपाधि जित्न सफल भएका छन्। म्याट र जेफको जोडीलाई हाल पनि टिम एक्सट्रिमको उपामा दिइन्छ। ट्याग टिम कुस्ती खेलाडीको रूपमा हार्डीले जेफ र अन्य कुस्ती खेलाडीहरूको साथमा १४ पटक विश्व ट्याग टिम उपाधि जितेका थिए जसमा ६ पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएल विश्व ट्याग टिम उपाधि, ३ पटक [[डब्ल्युडब्ल्युई र]] ट्याग टिम उपाधि, १ पटक [[डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन]] ट्याग टिम उपाधि, १ पटक आरओएच विश्व ट्याग टिम उपाधि, १ पटक डब्ल्यूसिडब्ल्यूई ट्याग टिम उपाधि र २ पटक टिएनए विश्व ट्याग टिम उपाधि सामेल छन्। हार्डीले एकल कुस्ती खेलाडीको रूपमा २ पटक टिएनए विश्व ह्याभिवेट उपाधि र १ पटक इसिडब्ल्यू उपाधि जित्न सफल भएका थिए। == बाल्यकल == म्याट हार्डीको जन्म सन् १९७४ सेप्टेम्बर २३ का दिन संयुक्त राज्य अमेरिकाको उत्तर क्यारोलिनामा भएको थियो।<ref name="Slam">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/matthardy.html|title=Broken Matt Hardy|accessdate=September 1, 2007|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121208130909/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/matthardy.html |date=December 8, 2012 }}</ref> उनी गिलबर्ट र रूबी हार्डीको सन्तान तथा कुस्ती खेलाडी म्याट हार्डीका भाइ हुन्।<ref name="varsallone">{{cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_3/ai_80302525/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20040903114134/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_3/ai_80302525 |url-status=dead |archive-date=September 3, 2004 |title=Flying to the top: the Hardy Boyz used hard work, dedication, and passion to become a premier WWF tag team – wrestlers Matt and Jeff Hardy |last=Varsallone |first=Jim |accessdate=November 6, 2007 |date=December 2001 |publisher=Wrestling Digest }}</ref><ref name="space">{{cite web|url=http://myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendID=152686889&blogID=225048911&Mytoken=6E547422-C607-4D0F-8E71B824191D321D34687857|title=My first official blog thingy... "Who Am I?"|last=Hardy|first=Matt|accessdate=March 17, 2007|date=February 2, 2007}}</ref> सन् १९८६ मा हार्डी मात्र ९ वर्षको छँदा उनकी आमाको क्यान्सरका कारण मृत्यु भएको थियो। हार्डीले विद्यालयमा पढाइ गर्दाको समयमा बास्केटबल खेल्ने गरेका थिए।<ref name="space"/><ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=7|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> हार्डीले बास्केटबल बाहेक क्याम्पसमा फुटबल पनि खेल्ने गरेका थिए।<ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=10|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> हार्डी उत्तर क्यारोलिनाको युनियन पाइन्स उच्च विद्यालयमा एक मेघावी छात्र थिए भने उनलाई मोरहेड पुरस्कारका लागि मनोनीत भएका थिए जुन क्यारोलिना विश्वविद्यालयले प्रदान गर्ने एक छात्रवृत्ति हो।<ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=11|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref><ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=9|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> हार्डीले सार्लेटमा रहेको दक्षिण क्यारोलिना विश्वविद्यालयमा उच्च शिक्षा हासपल गर्नका लागि भर्ना भएका थिए।<ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=21|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref><ref name="page 30">{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last1=Hardy|first1=Jeff|last2=Hardy|first2=Matt| last3=Krugman| first3= Michael|publisher=WWE Books|year=2003|page= 30|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> == व्यावसायिक कुस्ती खेलजीवन == == अन्य सञ्चार माध्यम == {{Infobox YouTube personality | name = म्याट हार्डी | logo = | logo_caption = | image = | image_caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = | occupation = | website = | pseudonym = | channel_direct_url = channel/UCfldkV2SsADCyp3SlI1Q6Ug/ | channel_display_name = म्याड हार्डी ब्रान्ड | years_active = सन् २०१०–हाल | genre = मनोरञ्जन | subscribers = ३ लाख २८ हजार | subscriber_date = ३१ जुलाई २०२० | views = ३० करोड ७२ लाख | view_date = ३१ जुलाई २०२० | network = | associated_acts = | catchphrase(s) = डिलिट! | silver_button = Yes | silver_year = | gold_button = | gold_year = | diamond_button = | diamond_year = | ruby_button = | ruby_year = | red_diamond_button = | red_diamond_year = | stats_update = }} सन् १९९९ मा म्याट र जेफ हार्डी द्याट सेभेन्टिज सो नामक एक टेलिभिजन कार्यक्रममा देखा पहिलोपटक देखा परेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://that70scentral.com/1-15 |title=That Wrestling Show |accessdate=February 5, 2008 |publisher=That 70's Central |quote=Matt HARDY as Wrestler #3 (uncredited) |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080201074032/http://that70scentral.com/1-15 |archivedate=February 1, 2008 |url-status= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080201074032/http://that70scentral.com/1-15 |date=February 1, 2008 }}</ref><ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=93|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> सन् २००१ को सुरुवाती महिनाहरूमा म्याट र जेफ टफ इनफ नामक एक कार्यक्रममा पनि देखा परेका थिए। सन् २००२ फेब्रुअरी २५ का दिन हार्डी फियर फ्याक्टर नामक एक टेलिभिजन खेल कार्यक्रममा प्रतिस्पर्धीको रूपमा सहभागिता जनाएका थिए जहाँ उनको साथमा जेफ हार्डी सहित डब्ल्यूडब्ल्यूएफका अन्य पाँच खेलाडीहरू पनि सामेल थिए।<ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|pages=187–188|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> सन् २००९ अक्टोबर १३ का दिन हार्डी स्केर टेक्टिस नामक एक टेलिभिजन कार्यक्रमको एक शृङ्खलामा देखा परेका थिए।<ref name="fearfactor">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/columns/wwe/fearfactor.html|title=WWF Superstars on NBCs Fear Factor|date=February 25, 2002|last=Dykens|first=Brad|accessdate=March 20, 2008|publisher=Online World of Wrestling}}</ref><ref name="227-229">{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|pages=227–229|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> सन् २००१ मा म्याट, जेफ र लिटा स्टोन पत्रिकाको खेलकुद खण्डमा देखा परेका थिए। सन् २००३ मा म्याट र जेफले मिसेल क्रुगमेनको सहायतामा उनीहरूद्वारा रचित आत्मकथा सार्वजनिक गरेका थिए जुन पुस्तकको नाम द हार्डी ब्वाइज: एक्जिट २ इन्पायर रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/overtheropes/news/hardyscaretactics|title=Matt Hardy on 'Scare Tactics'|date=October 9, 2009|accessdate=October 9, 2009|publisher=World Wrestling Entertainment}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news2009/1254780011.php?style=dark|title=Matt Hardy on SyFy's "Scare Tactics"|last=Martin|first=Adam|accessdate=October 10, 2009|publisher=WrestleView}}</ref> डब्ल्यूडब्ल्यूईको एक अंशको रूपमा, हार्डी डब्ल्यूडब्ल्यूईद्वारा प्रकाशित द हार्डी ब्वाइज: लिप अफ फेट (सन् २००१) र द लेडर म्याच (सन् २००७) नामक छोटो दस्तावेजमा देखा परेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2001_July_16/ai_76545825/|title=World Wrestling Federation Superstar Lita Holds Signing At WWF NY For New Home Video|date=July 16, 2001|accessdate=November 20, 2008|publisher=Business Wire}}</ref> टोटल नन स्टप एक्सेल रेस्लिङद्वारा प्रकाशित एनिग्मा: ल बेस्ट अफ जेफ हार्डी (सन् २००५) र प्रो रेस्लिङ्स अल्टिमेट इन्साइडर : द हार्डी ब्वाइज - प्रफ द ब्याकयार्ड टु द बिग टाइम (सन् २००५) मा पनि प्रस्तुत भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Reviews/2008/05/17/5598026.html|title=Retro review: Hardy Boyz memoir surprisingly inspirational|date=May 28, 2008|last=Kamchen|first=Richard|accessdate=September 27, 2008|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120714191402/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Reviews/2008/05/17/5598026.html |date=July 14, 2012 }}</ref> सन् २००८ अप्रिल २९ का दिन डब्ल्यूडब्ल्यूईले "टुइस्ट अफ फेट": द म्याट एन्ड जेफ हार्डी स्टोन प्रकाशन गरेको थियो। जहाँ हार्डी दाजुभाइ ओमेगा रेस्लिङ र डब्ल्यूडब्ल्यूईमा खेलेका केही उत्कृष्ट खेलहरू समावेश थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingReviews/hardystape-can.html|title=Hardys video an extreme letdown|date=November 8, 2001|last=Waldman|first=Jon|accessdate=September 27, 2008|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120717042247/http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingReviews/hardystape-can.html |date=July 17, 2012 }}</ref> हार्डी इन्टरनेट मार्फत सार्वजनिक गरिने द हार्डी सो नामक एक कार्यक्रममा पनि देखा परेका थिए जहाँ उनको साथमा उनका साथीहरूले पनि उपस्थिति जनाएका थिए।<ref name="twistoffateDVD">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Reviews/2008/05/29/5701156.html|title=Twist of Fate DVD takes split look at Hardyz|date=May 29, 2008|last=Waldman|first=Jon|accessdate=September 27, 2008|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121206033509/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Reviews/2008/05/29/5701156.html |date=December 6, 2012 }}</ref> हार्डी पहिलोपटक सन् २००० मा डब्ल्यूडब्ल्यूएफ रेसलमेनिया नामक एक भिडिओ खेल मार्फत खेल जगतमा पर्दापण गरेका थिए। उनी त्यसपछि डब्ल्यूडब्ल्यूएफ स्म्याकडाउन! २: नो योर रोल, डब्ल्यूडब्ल्यूएफ स्म्याकडाउन! जस्त ब्रिङ इट, डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन! सट योर माउग, डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन! हिअर कम्स द पेइन र डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन भर्सेस र मा देखा परेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.amazon.com/Hardy-Show-Season-starring-Matt/dp/B000JUD6S4|title=The Hardy Show Season 2 starring Matt & Jeff Hardy (2006)|accessdate=March 23, 2008}}</ref> उनी पछि सोही नामका अन्य खेल शृङ्खलाहरूमा पनि देखा परेका थिए जसमा डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन भर्सेस र २००७, डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन भर्सेस र २००८, डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन भर्सेस र २००९, डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन भर्सेस र २०१०, डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन भर्सेस र २०११ समावेश छन् भने सन् २०११ को खेल चाँही उनी टिएनएमा जानु भन्दा अगाडिको अन्तिम खेल थियो। सन् २०१७ मा डब्ल्यूडब्ल्यूईमा फिर्ता भएपछि उनी डब्ल्यूडब्ल्यूई २के१८ मा देखा परेका थिए भने सोही वर्षको सेप्टेम्बरमा जेफ हार्डी पनि खेलमा समावेश भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt2240046/|title=Pro Wrestlers vs Zombies|date=March 28, 2014|accessdate=October 18, 2016|via=IMDb}}</ref> सन् २०१८ अगस्ट ३० का दिन हार्डीले डब्ल्यूडब्ल्यूई २के२० नामक एक भिडिओ खेलमा उनलाई समावेश गराएका थिए। == व्यक्तिगत जीवन == [[File:Reby Sky and Matt Hardy.jpg|thumb|upright|सन् २०१४ मन म्याट रेबी स्काईसँग]] हार्डी मार्टिन गार्नर, सानोन मुर र ग्रेगोरी हेल्म्सका हितैसी मित्र हुन् भने उनीहरूको सबै व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी हुन्।<ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt|author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=18|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref><ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt|author3=Krugman, Michael|publisher=WWE Books|year=2003|page=16|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> हार्डीले समकक्षी लिटा नामले परिचि महिला कुस्ती खेलाडी एमी डुमास ६ वर्षसम्म प्रेम सम्बन्धमा रहेका थिए भने उनीहरूको भेट सन् १९९९ मा एनडब्ल्यूएको मिड एथलेटिक कार्यक्रममा भएको थियो।<ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt|author3=Krugman, Michael|publisher=WWE Books|year=2003|pages=85–86|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> हार्डीको नजिकका साथी मध्ये एक, एज नामले परिचित आडम कोपलेन्ड र लिटा बीच प्रेम सम्बन्ध रहेको कुरा हार्डीले थाहा पाएपछि हार्डी र एमीको प्रेम सम्बन्ध सन् २००५ मा टुटेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://whatculture.com/wwe/10-things-you-didn-t-know-about-ashley-massaro|title=10 Things You Didn't Know About Ashley Massaro|first=Jamie|last=Kennedy|date=May 17, 2019|website=WhatCulture.com}}</ref> हार्डी पछि एस्ली मिसारोसँग प्रेम सम्बन्धमा बाँधिएका थिए। सन् २०१३ अक्टोबर ५ का दिन हार्डीले रेबि स्काई नामक एक महिला कुस्ती खेलाडी तथा अभिनेत्रीसँग विवहा गरेकन थिए।<ref name=twitter>{{cite web|url=https://twitter.com/MATTHARDYBRAND/statuses/37076995938455552|last=Hardy|first=Matt|title=Ok, since everyone has been asking...|date=February 2011|accessdate=February 19, 2011|publisher=[[ट्विटर]]}}</ref> उक्त दम्पतीको पहिलो सन्तानको रूपमा माक्सेलको जन्म सन् २०१५ जुन २३ का दिन भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com/wwe/story/reby-and-matt-hardy-welcome-baby-boy-into-their-world-060917|title=Reby and Matt Hardy welcome baby boy into their world|work=Fox Sports|first=Barry|last=Werner|date=June 9, 2017|accessdate=June 11, 2017}}</ref> म्याट र रेबीको दोस्रो सन्तानको रूपमा उल्फग्याङ सेन्डरको जन्म सन् २०१७ जुन ८ का दिन भएको थियो।<ref>{{cite news |title=WWE Star Matt Hardy and Wife Reby Welcome Son Bartholomew Kit - See His First Photos |url=https://people.com/parents/matt-hardy-welcome-third-baby-boy/ |accessdate=December 5, 2019 |work=PEOPLE.com |date=December 4, 2019 |language=en}}</ref> सन् २०१९ डिसेम्बर ४ मा रेबीले उनीहरूको तेस्रो सन्तानको रूपमा छोरालाई जन्म दिएकी थिइन्।<reF>[https://411mania.com/wrestling/matt-hardy-opens-addiction-issues-talks-career-status/ hardy addiction]</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|Matt Hardy|म्याट हार्डी}} * {{official website|http://www.matthardybrand.com}} * [http://www.thematthardyshow.com/ द हार्डी शो] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015025501/http://www.thematthardyshow.com/ |date=2008-10-15 }} * [http://www.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/matthardy.html स्ल्याम स्पोर्ट वायोडाटा र तथ्याङ्क ] * {{IMDb name|id=0362709}} * [https://web.archive.org/web/20141031193446/http://www.w-1.co.jp/player/matthardy.php हार्डीको प्रोफाइल ] [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी पुरुष व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७४ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी ब्लगरहरू]] 8u6x5wbtjfd7cd3w2xfmvo40j1q4yeb 0 100515 1354746 993657 2026-05-09T05:48:04Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354746 wikitext text/x-wiki {{Infobox International Football Competition | tourney_name = अफ्रिकी राष्ट्र कप | year= १९७० | other_titles = كأس أمم أفريقيا 1970 | image = | size = | caption = | country = सुडान | country-flagvar = 1956 | dates = ६ – १६ फेब्रुअरी | num_teams = ८ | confederations = १ | venues = २ | cities = २ | champion = Sudan | champion-flagvar = 1956 | count = १ | second = Ghana | third = इजिप्ट | fourth = Ivory Coast | matches = 16 | goals = 51 | attendance = | top_scorer = {{flagicon|CIV}} [[लरेन्ट पकोउ]] <br> (८ गोल) | player = {{flagicon|CIV}} [[लरेन्ट पकोउ]] | prevseason = [[१९६८ अफ्रिकी राष्ट्र कप|१९६८]] | nextseason = [[१९७२ अफ्रिकी राष्ट्र कप|१९७२]] | updated = }} '''१९७० अफ्रिकी राष्ट्र कप''' अफ्रिकी फुटबल संघद्वरा आयोजित ७ अौँ संस्करणको अन्तर अफ्रिकी देशीय फुटबल च्याम्पियनसिप हो । यो सुडानमा आयोजित भएको थियो, यो प्रतीयोगिता ६ फेब्रुअरी १९७० मा शुरू भएर १६ फेब्रुअरीमा समाप्ति भएको थियो । यो प्रतिगोगिता सुडानले फाइनल खेलमा सुडानले धानालाइ हराउदै पहिलो पटक अफ्रिकी राष्ट्र कप जित्न सफल भएको थियो । ==छनोट हुन सफल राष्ट्रहरू== छनोट हुन सफल ८ टोलीहरू: {{col-begin}} {{col-2}} * {{fb|CMR|1961}} * {{fb|COD|1966|name=कङ्गो}} * {{fb|CIV}} * {{fb|ETH|1897}} {{col-2}} * {{fb|GHA}} * {{fb|GUI}} * {{fb|SUD|1956}} <small>(आयोजक)</small> * {{flagicon|EGY}} [[संयुक्त अरब गणतन्त्र]] {{col-2}} {{col-end}} ==स्थान== ==समूह चरण== ===समूह क=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=165 | टिम ! width=20 | {{Tooltip|खेलहरू}} ! width=20 | {{Tooltip|जित}} ! width=20 | {{Tooltip|बराबर}} ! width=20 | {{Tooltip|हार}} ! width=20 | {{Tooltip|गरियका गोल}} ! width=20 | {{Tooltip|गोल बिरुद्ध}} ! width=20 | {{Tooltip|गोल अन्तर}} ! width=20 | {{Tooltip|अंक}} |- bgcolor=ccffcc | align=left | {{fb|CIV}} |३||२||०||१||९||४||+५||'''४ ''' |- bgcolor=ccffcc | align=left | {{fb|SUD|1956}} |३||२||०||१||५||२||+३||'''४''' |- | align=left | {{fb|CMR|1961}} |३||२||०||१||७||६||+१||'''४''' |- | align=left | {{fb|ETH|1897}} |३||०||०||३||३||१२||−९||'''०''' |} ===समूह ख=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width=165 | टिम ! width=20 | {{Tooltip|खेलहरू}} ! width=20 | {{Tooltip|जित}} ! width=20 | {{Tooltip|बराबर}} ! width=20 | {{Tooltip|हार}} ! width=20 | {{Tooltip|गरियका गोलहरू}} ! width=20 | {{Tooltip|GA|गोल बिरुद्ध}} ! width=20 | {{Tooltip|गोल अन्तर}} ! width=20 | {{Tooltip|Pts|अंक}} |- bgcolor=ccffcc | align=left | {{fb|EGY|name=संयुक्त अरब गणतन्त्र}} |३||२||१||०||६||२||+४||'''५''' |- bgcolor=ccffcc | align=left | {{fb|GHA}} |३||१||२||०||४||२||+२||'''४''' |- | align=left | {{fb|GUI}} |३||०||२||१||४||७||−३||'''२''' |- | align=left | {{fb|COD|1966|name=कङ्गो-किन्सासा}} |३||०||१||२||२||५||−३||'''१''' |} ==बिजेता== {{winners|fb|२०१७० अफ्रिकी राष्ट्र लप बिजेता|Sudan|प्रथम|1956}} ==बाह्य कडीहरू== [http://www.rsssf.com/tables/70a.html आरएसएसएसएफमा खेलहरूको तथ्याङ्क ] * [http://www.angelfire.com/ak/EgyptianSports/AfricanCup70.html १०७९ अफ्रिकी राष्ट्र कपको तथ्याङ्क ] * [http://footballmundial.tripod.com/caf/caf_1968_70.htm#1970 फुटबलमुन्डाल डट कमकमा जनाकारी ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207064517/http://footballmundial.tripod.com/caf/caf_1968_70.htm#1970 |date=2012-02-07 }} * [https://web.archive.org/web/20071012154420/http://www.world-results.net/football/anc/anc1970.html अफ्रिकी राष्ट्र कपहरूको जनाकरी] [[श्रेणी:अफ्रिकी राष्ट्र कपहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] d02gw7onyc7lbg3wa7wvnpdy6odyifv 0 100538 1354747 1354374 2026-05-09T05:51:06Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354747 wikitext text/x-wiki {{Infobox football match | title = २००२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग | image = | image_size = 200 | caption = Match programme cover | event = [[२००१–०२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग]] | team1 = [[बायर ०४ लिभरकुसेन]] | team1association = {{flagicon|GER|size=30px}} | team1score = १ | team2 = [[रियल म्याड्रिड]] | team2association = {{flagicon|ESP|size=30px}} | team2score = २ | date = १५ मे २००२ | stadium = हाम्प्डेन पार्क | city = ग्लाज्गो<ref name="hampdenpark">{{cite news |first=सिन |last=स्मिथ|title=ग्लास्गो |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/champions_league/1984838.stm |work=बिबिसी स्पोर्ट्स |publisher=बिबिसी |date=13 May 2002 |accessdate=31 December 2010 }}</ref> | man_of_the_match1a = [[जिनेदीन जिदेन]] (रियल म्याड्रिड)<ref name="attendance"/> | referee = युर्स मियर ([[स्विट्जरल्यान्ड]])<ref name="ursmeier">{{cite journal |first=म्याथ्युज |last=लिन्ड्से |title=Meier the man for job |journal=इभिनिङ टाइम्स |date=13 May 2002 |volume= |issue= |pages=52 |publisher=ProQuest Archiver |url=https://pqasb.pqarchiver.com/smgpubs/access/119493609.html?dids=119493609:119493609&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+13,+2002&author=Matthew;+Lindsay&pub=Evening+Times&desc=Meier+the+man+for+job&pqatl=google |accessdate=31 December 2010 }}{{subscription required}}</ref> | attendance = ५०,४९९<ref name="attendance">{{cite book |year=2017 |chapter=2. Finals |chapter-url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/EuroExperience/competitions/Publications/02/28/56/89/2285689_DOWNLOAD.pdf |chapter-format=पिडिएफ |title=युइएफए च्याम्पियन्स लिगको तथ्याङ्क |location= नियोन , स्विजरल्यान्ड|publisher=युरोपेली फुटबल महासङ्घ |page=1 |access-date=22 April 2017}}</ref> | weather = हल्का बादल, <br />{{convert|15|°C|°F}}<ref>{{cite web|url=http://www.wunderground.com/history/airport/EGPF/2002/5/15/DailyHistory.html?req_city=NA&req_state=NA&req_statename=NA|title=मैसमको इतिहास|website=www.wunderground.com}}</ref> | previous = [[२००१ युइएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनल|२००१]] | next = [[२००३ युइएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनल|२००३]] }} '''२००२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनल''' २००१-२००२ च्याम्पियन्स लिग सिजनको अन्तिम खेल थियो । यो खेला स्विट्जरल्यान्डको ग्लाज्गो सहरमा अवस्थित हम्प्डेन पार्कमा भएको थियो । यो फाइनल खेलमा जर्मनीको बायर ०४ लिभरकुसेन र स्पेनी क्लब रियल म्याड्रिड बिच भएको थियो । यो खेल १५ जुन २००२ मा भएको थियो जसमा रियल म्याड्रिड लिभरकुसेनलाई २ को बिरुद्ध १ गोल अन्तरले हराएको थियो । ==खेलको तथ्याङ्क== {{col-begin}} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+पहिलो हाप<ref name="half time report">{{cite web |url=http://www.uefa.com/newsfiles/ucl/2001/1025482_hr.pdf |title= पहिलो आधा समयको तथ्याङ्क |website=युइएफए डट कम |publisher=युरोपेली फुटबल महासङ्घ |format=पिडिएफ |date=15 May 2002 |access-date=31 December 2010}}</ref> |-पहिलो !width=100 |तथ्याङ्क !width=70 | बायर लिभरकुसेन !width=70 | रियल म्याड्रिड |- |गरेका गोलहरू || १ || २ |- |जम्मा सट || ५ || ६ |- |लक्षमा लागेको सटहरू || ३ || ३ |- |बलमा नियन्त्रण || ४२% || ५८% |- |कर्नक किक || ३ || १ |- |फल || ८ ||१९ |- |अफसाइड || ३ || २ |- |पहेंलो कार्ड || ० || १ |- |रातो कार्ड || ० || ० |} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+दोश्रो हाप<ref name="full time report">{{cite web |url=http://www.uefa.com/newsfiles/ucl/2001/1025482_fr.pdf |title=फुट टाइम रिपोर्ट |website=युइएफए डट कम |publisher=युरोपेली फुटबल महासङ्घ |format=पिडिएफ |date=15 May 2002 |access-date=1 September 2010}}</ref> |- दोस्रो हाप !width=100 |तथ्याङ्क !width=70 | बायर लिभरकुसेन !width=70 | रियल म्याड्रिड |- |गरेका गोल || ० || ० |- |जम्मा सट || ८ || ६ |- |लक्षमा लागेका सटहरू || ३ || ४ |- |बलमा नियन्त्रण || ५४% || ४६% |- |कर्नर किक || ३ || ४ |- |फल || ९ || २५ |- |अफसाइड || ० || ० |- |पहेंलो कार्ड || ० || १ |- |रातो कार्ड || ० || ० |} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |- |+सबै !width=100 |तथ्याङ्क !width=70 | बायर ०४ लिभरमुसेन !width=70 | रियल म्याड्रिड |- |गरेको गोल ||१ || २ |- |जम्मा सट || १३ || १२ |- |लक्षमा लागेका सटहरू || ६ || ९ |- |Ball possession || ४८% || ५२% |- |कर्नर किक || ६ || ५ |- |फल || १७ || ४४ |- |अफसाइड || ३ || ३ |- |पहेंलो कार्ड || ० || २ |- |रातो कार्ड || ० || ० |} {{col-end}} ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20020606170756/http://www.uefa.com/competitions/UCL/INDEX.html २००१–०२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग ] युइएफएमा [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 2akpg4rw8tyjtdlua786udkbwpicx18 0 100541 1354684 1177736 2026-05-08T16:54:28Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354684 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name = बिग सो |image = Big Show Oshkosh WI 030808.jpg |caption = सन् २०११ मा बिग सो |birthname = पल ड‍नाल्ड वाइट द्वितीय<ref>{{cite web|title=पल वाइट|url=http://www.wwe.com/gallery/superstars-as-kids-photos#fid-40050121|website=डब्ल्युडब्ल्युई डट कम|publisher= डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=18 September 2016}}</ref> |birth_date = {{birth date and age|1972|2|8}}<ref name="OWOW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/b/big-show.html|accessdate=July 24, 2009|title=ओडब्ल्यु.ओडब्ल्यु profile|publisher=अनलाइन रेस्लिङ वर्ल्ड| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090625055131/http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/b/big-show.html| archivedate= June 25, 2009}}</ref> |birth_place = [[साउथ क्यारोलाइना|दक्षिण क्यारोलाइना]], अमेरिका<ref name="IMDB">{{IMDb name|id=0927833|section=bio|name=Captain Insano|accessdate=June 15, 2009}}</ref> |resides = टाम्पा, फ्लोरिडा अमेरिका |alma_mater = विच्टा प्रदेश विश्वविद्यालय |spouse = {{marriage|मिलिसा पेभिज|1997|2002|reason=divorced}}<br/>{{marriage|बेस काट्माडोस|2002}} |children = ३ |names = '''बिग सो'''<ref name="OWOW"/><ref>{{cite book|last=Reynolds|first=R.D|author2=Brexton, Blade|page=21|title=The Wrestlecrap Book of Lists}}</ref><br/>'''द बिग सो'''<ref>https://www.youtube.com/watch?v=28KjW4_kA-Q&t=44s</ref><br/>द जाएन्ट<br/>पल वाइट<ref name="TV">{{cite web|title=टिभी डट कममा प्रोफाइल|url=http://www.tv.com/people/paul-wight/|publisher=टिभी डट कम|accessdate=September 12, 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131107152017/http://www.tv.com/people/paul-wight/ |date=November 7, 2013 }}</ref> |height = {{height|ft=7|in=0}}<ref name="WWE">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/big-show|title=बिग सोको बायो|accessdate=April 19, 2017|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> |weight = {{convert|383|lb|kg|abbr=on}} |billed = '''टाम्पा, फ्लोरिडा''' |trainer = ल्यारी सार्प<br/>ग्लेन रुथ |debut = ३ डिसेम्बर, १९९४<ref name="cagematch.net">https://www.cagematch.net/?id=1&nr=67307{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} '''पल डोनाल्ड वाइट''' (जन्म: २३ सेप्टेम्बर १९७४) एक अमेरिकी व्यावसायिक [[कुस्ती]] खेलाडी तथा अभिनेता हुन्। हाल उनी [[डब्ल्युडब्ल्युई]]सँग सम्बन्धित छन् जहाँ उनी '''बिग सो'''क‍ो नामले कुस्ती खेल्छन्।<ref>{{cite web | url=http://www.wwe.com/inside/facts/did-you-know-big-show-titles | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140605160150/http://www.wwe.com/inside/facts/did-you-know-big-show-titles | archive-date=June 5, 2014 | work=WWE.com | title=Did you Know? Big Show | accessdate=April 7, 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605160150/http://www.wwe.com/inside/facts/did-you-know-big-show-titles |date=June 5, 2014 }}</ref> पल वाइटले सन् १९९४ मा व्यावसायिक कुस्ती कार्यजीवनको सुरुवात गरेका थिए भने त्यससमय उनी मात्र २२ वर्षका थिए। सन् १९९५ मा उनको वर्ल्ड च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा अँद्रे द जायन्टको सहयोगमा उनको त्यस कार्यक्षेत्रमा पदोन्नति भएको थियो जहाँ उनी अँद्रेको छोराको रूपमा चिनिएका थिए। उक्त कुस्ती सङ्घसँगको एक वर्षे बसाइँमा उनले डब्ल्यूसिडब्ल्यू विश्व ह्याविभेट उपाधि जित्न सफल भएका थिए। सन् १९९६ देखि सन् १९९९ सम्म उनी न्यस वर्ल्ड ओडर नामक एक कुस्ती टोलीसँग आवद्ध भएका थिए। सन् १९९९ मा उनको अमेरिका स्थित कुस्तीको सबैभन्दा ठूलो मञ्च डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा (हाल डब्ल्यूडब्ल्यूई) पदोन्नति भएको थियो। सन् १९९९ फेब्रुअरी ९ का दिन वाइटले डब्ल्यूडब्ल्यूएफसँग १० वर्षे आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए भने त्यससमय उनको रिङ नाम पल वाइट रहेको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/who-should-be-the-face-of-wwe-26163615/page-7 |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |title=Editors' debate: Who should be the face of WWE? |accessdate=November 22, 2013 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131126023136/http://www.wwe.com/inside/who-should-be-the-face-of-wwe-26163615/page-7 |archivedate=November 26, 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131126023136/http://www.wwe.com/inside/who-should-be-the-face-of-wwe-26163615/page-7 |date=November 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite web|title=6 Superstars who have won every active title: Photos |url=http://www.wwe.com/inside/6-superstars-who-have-won-every-active-title-photos |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |accessdate=April 4, 2015 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150404082614/http://www.wwe.com/inside/6-superstars-who-have-won-every-active-title-photos |archivedate=April 4, 2015 }}</ref> वाइरको रिङ नाम पछि परिवर्तन गरी बिग सो राखिएको थियो। बिग सोले [[द अन्डरटेकर]]सँगको सहकार्य केन र एक्स-प्याकलाई पराजित गर्दै पहिलो डब्ल्यूडब्ल्यूएफ ट्याग टिम उपाधि हात पार्न सफल भएका थिए जुन उनको डब्ल्यूडब्ल्यूएफमन पहिलो सफलता बनेको थियो। बिग सोले सन् १९९९ मा डब्ल्यूडब्ल्यूएल उपाधिका लागि आयोजित [[ड्वेन जोनसन|द रक]] र [[ट्रिपल एच]] विरुद्धक‍ खेलमा जित हासिल गर्दै पहिलोपटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ उपाधि जित्न सफल भएका थिए जुन उनको पहिलो डब्ल्यूडब्ल्यूएफ उपाधि जित बनेको थियो। डब्ल्यूडब्ल्यूईएफ/डब्ल्यूडब्ल्यूई र डब्ल्यूसिडब्ल्यूईमा गरी बिग सोले कुल ७ पटक विश्व ह्याभिवेट उपाधि जित्न सफल भएका थिए भने यसबाहेक उनले दुईपटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ/डब्ल्यूडब्ल्यूई उपाधि, ३ पटक डब्ल्यूडब्ल्यूई विश्व ह्याभिवेट उपाधि र १ पटक इसिडब्ल्यूई विश्व ह्याभिवेट उपाधि जित्न सफल भएका थिए। बिग सो एकल प्रतिस्पर्धा बाहिर टोलीको रूपमा पनि सफलता प्राप्त गरेका थिए। उनले डब्ल्यूडब्ल्यूएफ/डब्ल्यूडब्ल्यूई र डब्ल्यूसिडब्ल्यूका गरी विभिन्न ट्याग टिम साथीहरूसँग कुल ११ पटक ट्याग टिम उपाधि जित्न सफल भएका छन् जसमध्ये द अन्डरटेकर, केन, द मिज, [[क्रिस जेरिको]], स्टिङ, लेक्स लगर आदि पर्छन्। उनले विश्व ह्याभिवेट उपाधि बाहेक १ पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ अन्तरमहादेशीय उपाधि, १ पटक हार्डकोर उपाधि, २४औँ ट्रिपल क्राउन उपाधि, १२औँ ग्रान्ड स्लाम उपाधि, सन् २०१५ मा आयोजित [[रेसलमेनिया]]को ३१औँ शृङ्खलामा अँद्रे द जायन्ट स्मारक ब्याटल रोयल लगायतका उपाधिहरू पनि जित्न सफल भएका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/16/results|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|title=Full WrestleMania 2006 results|accessdate=February 15, 2013}}</ref> सन् १९९५ र सन् २००० मा आयोजित रेसलमेनिया नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा उनी मुख्य प्रचार पर्चामा देखा परेका थिए भने यसबाहेक उनी अन्य वार्षिक कार्यक्रमहरूको मुख्य प्रचार पर्चामा पनि देखा पर्ने गरेका छन्। सन् २०१८ मा [[साउदी अरब]]मा आयोजित द ग्रेटेस्ट [[रोयल रम्बल]] नामक एक कार्यक्रममा बिग सोले भाग लिने आशा गरिएको थियो तर त्यसको विपरीत उनले उक्त प्रतियोगिता भाग लिएनन्। व्यावसायिक कुस्ती जगत बाहिर उनी केही चलचित्र र टेलिभिजन कार्यक्रमहरूमा देखा परेका छन् जसमा जिङ्गल अल द वे, द वाटरब्वाई, स्टार ट्रेक: इन्टरप्राइज र अमेरिकी सञ्जालद्वारा प्रसारित हास्यव्यङ्ग्यात्मक नाटक रोयल पेइन्स र बर्न नोटिस नामक नाटकमा देखा परेका थिए। सन् २०१० मा डब्ल्यूडब्ल्यूई स्टुडियोद्वारा सार्वजनिक गरिएको नकलहेड नामक एक हास्यव्यङ्ग्यात्मक चलचित्रमा उनले मुख्य पात्रको रूपमा अभिनय गरेका थिए। वाइट आर यु स्मार्टर देन अ फिम्थ ग्रेड? नामक एक खेलमा देखा परेका थिए जहाँ उनले १५ हजार अमेरिकी डलर जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{Citation|last1=Levant|first1=Brian|title=Jingle All the Way|date=November 22, 1996 | url=https://www.imdb.com/title/tt0116705/fullcredits/ | last2=Sinbad | last3=Hartman|last4=Wilson|first3=Phil|first4=Rita|accessdate=December 24, 2016}}</ref> सन् २००० फेब्रुअरी १५ मा दिन सार्वजनिक गरिएको थोङ सङ नामक एक गीतको आधिकारिक दृश्य चित्रमा देखा परेका थिए उक्त दृश्यलाई फक्सी ब्राउन र सिस्कोद्वारा निर्माण गरिएको थियो। सन् २०१२ मार्च ३१ का बिग सोले पहिलोपटक स्ल्याम रेस्लिङ विश्व उपाधि जित्न सफल भएका थिए जसलाई उनले निकलोडियन किड्स च्वाइस पुरस्कार समारोहमा प्राप्त गरेका थिए। == बाल्यकाल == पल डोनाल्ड वाइटको जन्म सन् १९७२ फेब्रुअरी ८ का दिन संयुक्त राज्य अमेरिकाको दक्षिण क्यारोलिना प्रदेशको एइकिन भन्ने ठाउँमा भएको थियो।<ref>{{cite web|last1=Baines|first1=Tim|title=Big Show at home in current role|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/08/11/14991136.html|publisher=Canoe}}</ref> वाइट सानै उमेरदेखि एक प्रकारको रोगले ग्रसित हुन पुगेका थिए जसकारण उनी मात्र १२ वर्षको उमेरमा ६ फिट २ इन्च अग्लो र १०० किग्रा भन्दा बढी वजन प्राप्त गरेका थिए। सन् १९९१ मा उनी विचिटा प्रदेश विश्वविद्यालयको बास्केटबल टोलीमा छनोट भएकन थिए भने त्यस समय उनको कुल उचाइ ७ फिट १ इन्च पुगिसकेको थियो।<ref name="Height">{{cite web |url=http://i56.tinypic.com/oihtzd.jpg |title=Paul Wight |author= |work=Basketball Profiles |publisher= |accessdate= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304103539/http://i56.tinypic.com/oihtzd.jpg |date=2016-03-04 }}</ref> सन् १९९० को दशकमा वाइटले सफलता पूर्व पिट्युटरी ग्रन्थीको शल्यक्रिया गराएका थिए। वाइटको छातीको कुल परिधि ६४ इन्च रहेको छ। उनको शरीरको आकारका कारण सन् २००५ मा वाइटले एक गाडी र चालकाई भाडामा राखेका थिए। वाइट दक्षिण क्यारोलिना स्थित बेट्सबर्ग लेसभिलमा रहेको वेम्यान किङ एकेडेमीमा छँदा बास्केटबल र फुटबल खेल खेल्ने गरेका थिए जहाँ उनी मध्यपङ्क्तिबाट खेल्ने गरेका थिए। <ref name="JR">{{cite web|url=http://www.jrsbarbq.com/blog/savage-responses-where-john-crystal-empty-arena-matches-paul-wight-dibiase-return-ft-hood-kingh|last=Ross|first=Jim|title=Savage Responses.. Where is John Crystal?.. Empty Arena Matches.. Paul Wight.. DiBiase Return?.. Ft. Hood.. King=Heenan-esque?.. Auburn was Screwed..|publisher=JR's BBQ|accessdate=May 21, 2007|date=May 20, 2007|quote=|archive-url=https://web.archive.org/web/20081206042850/http://www.jrsbarbq.com/blog/savage-responses-where-john-crystal-empty-arena-matches-paul-wight-dibiase-return-ft-hood-kingh|archive-date=December 6, 2008|url-status=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206042850/http://www.jrsbarbq.com/blog/savage-responses-where-john-crystal-empty-arena-matches-paul-wight-dibiase-return-ft-hood-kingh |date=December 6, 2008 }}</ref><ref name="Zerr">{{cite web|url= http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/05/31/1064719.html|last=Zerr|first=Scott|title=Big Show revels in ring success|publisher=Edmonton Sun|accessdate=June 6, 2007|date=March 31, 2005}}</ref> विचिटा विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत छँदा वाइटले बास्केटबल खेल्ने गरेका थिए।<ref>[https://twitpic.com/cdvk12 Here's Big Show's profile in the 1991–92 Wichita St... on Twitpic]. Twitpic.com. Retrieved on April 7, 2014.</ref> विचिटा विश्वविद्यालयमा अध्ययन गर्नु अगाडि उनले टोनिकावामा रहेको नर्थन ओखलाहामा जुनियर क्याम्पसमा अध्ययन गरेका थिए। वाइटले एडवार्डभिलमा रहेको इलिनोई विश्वविद्यालयमा सन् १९९२ देखि सन् १९९३ सम्म अध्ययन गरेका थिए जहाँ उनी खेलकुद सङ्गठनमा सदस्यको रूपमा काम गरेका थिए।<ref name="SIUE">{{cite web |url=http://www.siue.edu/ATHLETIC/MBB/REC/allros.html |title=SIUE Men's Basketball All-Time Roster |publisher=Southern Illinois University Edwardsville |accessdate=June 6, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070219232117/http://www.siue.edu/ATHLETIC/MBB/REC/allros.html |archivedate=February 19, 2007 |url-status= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219232117/http://www.siue.edu/ATHLETIC/MBB/REC/allros.html |date=February 19, 2007 }}</ref> == व्यावसायिक कुस्ती खेलजीवन == == व्यक्तिगत जीवन == पल वाइटले सज् १९९७ फेब्रुअरी १४ का दिन आफ्नो पहिलो श्रीमती मेलिसा एना पेभिससँग विवहा गरेका थिए भने उनीहरू सन् २००० मा छुट्टिएका थिए। सन् २००० मा छुट्टिएका वाइटका दम्पतीको सन् २००२ फेब्रुअरी ६ का दिन पारपाचुके भएको थियो भने छुट्टिनु भन्दा अगाडि दम्पतीको १ छोरीक‍ जन्म भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://liverampup.com/entertainment/melissa-ann-piavis-married-big-show-1997-what-caused-divorce-ex-husband.html|title=Melissa Ann Piavis: Married To Big Show in 1997, What Caused Her to Divorce Ex-Husband?|website=LIVERAMPUP|language=en-US|access-date=February 12, 2018|date=July 19, 2016}}</ref> सन् २००२ फेब्रुअरी ११ का दिन उनले बेस क्रातोमान्दोससँग दोस्रो विवहा गरेका थिए भने उक्त दम्पतीको दुई सन्तान छन्। सन् १९९८ मा वाइटलाई टेनेसीको रहेको एक होटेलको सदस्यलाई शरीर देखाएको आरोपमा पललाई गिरफ्तार गरिएको थियो।<ref name="Powell">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingArchive/wight_mar9.html|last= Powell|first=John|title=Wight goes to court|publisher=Canadian Online Explorer|work=Slam Wrestling|accessdate=June 6, 2007| date=March 9, 2000}}</ref><ref name="Powell2">{{cite web|url= http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingArchive/wight_mar10.html|last=Powell| first=John|title=Wight testifies in his own defence| publisher=Canadian Online Explorer|work=Slam Wrestling|accessdate= June 6, 2007|date=March 10, 2000}}</ref><ref name="Powell3">{{cite web|url= http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingArchive/wight_mar11.html| last=Powell|first=John|title=Wight acquitted of assault|publisher=Canadian Online Explorer|accessdate=June 6, 2007|date= March 11, 2000}}</ref> सन् १९९९ मा रोबर्ट साएरले पलमाथि आक्रकणको आरोप लगाएका थिए भने यस घटनामा पलले न्युयोर्कको युनियनडेलमा स्थित मेरियोट होटेल्स एन्ड रिसर्टमा भएको एक विवादमा पलले रोबर्टलाई मुक्का प्रहार गरी बङ्गरा भाँचिदिएका थिए।<ref>{{cite web |title=Big Show (Paul Donald Wight II) |url=https://www.specialolympics.org/about/ambassadors/big-show-paul-donald-wight-ii |website=SpecialOlympics.org |accessdate=October 5, 2020 |language=en}}</ref> साएरले उनलाई गाल गर्दै धम्की दिएर धक्का दिएका थिए जसकारण वाइटले उनलाई मुक्का हानेको दावी गरेका थिए। उक्त घटनाको तीनदिन पश्चात् जज थोमस फेनम्यानले वाइट दोषी छैनन् भनेर फैसला गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=Big Show announced as Special Olympics’ newest Global Ambassador |url=https://community.wwe.com/inclusion/news/big-show-announced-special-olympics-newest-global-ambassador |accessdate=October 5, 2020 |work=WWE Community |language=en|date=August 17, 2018}}</ref> == विरासत == वाइटलाई र फ्रान्सेली कुस्ती खेलाडी अँद्रे द जायन्टको शरीरको आकार समान र दुवैलाई एउटै प्रकारको जन्मजात रोग लागेका कारण वाइटलाई प्रायः आफ्नो कुस्ती खेलजीवनमा अँद्रे द जायन्टसँग तुलना गरिन्छ। अँद्रेको विपरीत वाइटले शरीरको तीव्र विकार हुनलाई रोक्नका लागि एक शल्यक्रिया गराएका थिए।<ref>https://www.youtube.com/watch?v=xDbHsje6Qn8</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=5FGkOYEF7yk</ref><ref>https://www.cagesideseats.com/2018/11/28/18115890/every-one-of-big-show-s-turns-in-wcw-and-wwe {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112011807/https://www.cagesideseats.com/2018/11/28/18115890/every-one-of-big-show-s-turns-in-wcw-and-wwe |date=2020-11-12 }}</ref> अँद्रे र वाइटको समानताका कारण डब्ल्यूसिडब्ल्यूइले वाइटलाई प्रारम्भिक कुस्ती खेलजीवनको दौरान अँद्रे द जायन्टको छोरो समानको रूपमा वाइटलाई डब्ल्यूसिडब्ल्यूईमा समावेश गराएको थियो तर अँद्रे र वाइटको नाता वा जैविक सम्बन्ध थिएन। अँद्रे समान देखिने भएकाले डब्ल्यूडब्ल्यूईले पनि वाइटलाई मुख्य कार्यक्षेत्रमा समावेश गरी द जायन्टको उपमा दिएको थियो। अँद्रेको सन् १९९३ मा ४६ वर्षको उमेरमा मृत्यु भएको थियो भने वाइटलाई हाल जीवित अँद्रेको रूपमा हेरिन्छ। <ref>https://wrestletalk.com/features/the-big-show-turn-tracker/</ref> वाइट आफ्नो कुस्ती कार्यजीवनमा दर्शकको लोकप्रिय बनेका थिए भने उनी आफ्नै कुस्ती समूहका साथीहरूलाई आक्रमण गर्दै खलनायकको रूपमा उत्रिने गरेका कारण कयौँपटक दर्शक माझ अलोकप्रिय पनि बनेका छन्।<ref>https://www.espn.com/wwe/story/_/id/28470381/five-surgeries-later-big-show-returns-hopes-one-more-wrestlemania-moment</ref> सन् २०१८ मा एक कुस्ती समाचार वेबसाइटको तथ्याङ्क अनुसार सन् १९९५ मा कुस्ती क्षेत्रमा पर्दापण गरेका वाइटले सन् २०१८ सम्म ३४ पटक खलनायकको भूमिकामा उत्रिएको देखाएको थियो भने उनले डब्ल्यूडब्ल्यूएफ पर्दापण गरेको पहिलो वर्षमानै फरकफरक समयमा गरी ४ पटक नकारात्मक भूमिकाका लागि चित्रित भएका थिए। ==उपाधि तथा उपलब्धिहरू== ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{कमन्सश्रेणी|Paul Wight|बिग सो}} * {{IMDb name|927833|पल वाइट}} [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी पुरुष व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] g8keef18sxpi77xfp7qqe6nmlt2njzt 0 100598 1354749 1150005 2026-05-09T06:01:25Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354749 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | tourney_name = एएफसी एसिया कप | year = २०१९ | other_titles = كأس آسيا 2019 | image = 2019 afc asian cup logo.png | size = 200px | caption = | country = संयुक्त अरब इमिरेट्स | dates = ५ जनवरी – १ फेब्रुअरी | num_teams = २४ | sub-confederations = | venues = ८ | cities = ४ | champion = कतार | count = १ | second = Japan | matches = ५१ | goals = | attendance = | top_scorer = {{Flagicon|QAT}} अलमोज अली | player = | goalkeeper = | fair_play = | prevseason = [[२०१५ एएफसी एसिया कप|२०१५]] | nextseason = ''[[२०२३ एएफसी एसिया कप|२०२३]]'' }} '''२०१९ एएफसी एसिया कप''' [[एसियाली फुटबल महासङ्घ]]द्वरा आयोजना गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिता थियो। यो [[एएफसी एसिया कप]]को १७ औँ संस्करण [[संयुक्त अरब इमिरेट्स]]मा ५ जनवरी देखि १ सेप्टेम्बर २०१९ सम्म आयोजित गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.the-afc.com/asian-cup-2019/afc-asian-cup-uae-2019-stadiums-and-match-dates-confirmed|title= एएफसी एसिया कप युएइमा हुने तय भएको छ|publisher=the-afc.com}}</ref> संयुक्त अरब इमिरेट्सलाई ९ मार्च २०१५ मा प्रतियोगिताको आयोजकको रूपमा घोषणा गरिएको थियो। संयुक्त अरब इमिरेट्सले एक मात्र आयोजकको लगि बोली दिने इरानलाई पछि पार्दै आयोजक बनेको थियो। यसका साथै २ पटक संयुक्त अरब इमिरेट्सले आयोजना गर्ने मौका पाएको थियो, यस अघि [[१९९६ एएफसी एसिया कप|१९९६]] मा आयोजना गरेको थियो। पहिलो पटक, एसिया कपमा २४ टिमहरूको सहभागीता हुने छ जुन २००४ देखि २०१५ सम्म प्रयोग भएको १६-टोली ढाँचाबाट विस्तार गरिने छ। यस नयाँ ढाँचा अन्तर्गत, समूह चरणमा ४ टोलीका साथ ६ समुह हुनेछन्। टोलीहरू आफ्नो समुहमा रहेका प्रतिस्पर्धिहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्, त्यसपछि १६ उत्कृष्ट टोलीहरूको न्युकआउट चरणमा पुग्नेछन्। आयोजक राष्ट्र [[स्वचालित]] रूपमा प्रतियोगिताका लागि छनोट भए तापनि बाँकी २३ टोलीहरू स्थानहरू मार्च २०१५ देखि मार्च २०१८ सम्म चलिरहेको प्रतिस्पर्धामार्फत अन्य ४५ राष्ट्रिय टोलीहरू तय गरिएको थियो, एएफसीको लागि विश्वकप छनोट प्रक्रियामा पहिलो दुई राउन्डले [[२०१८ फिफा विश्वकप]] छनोट खेलको रूपमा सेवा गरेको थियो। [[अस्ट्रेलिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|अस्ट्रेलिया]] , [[२०१५ एएफसी एसिया कप]]को बिजेता भएकाले स्वचालित रूपमा छनोट भएको थियो । २०१९ एएफसी एसिया कपको विजेताले [[२०२१ फिफा कन्फेडेरेसन्स कप]]मा भाग लिने अधिकार पाउनेछ छैन । [[२०२२ फिफा विश्वकप]]को आयोजक राष्ट्र, कतरले [[२०२१ फिफा कन्फेडेरेसन्स कप]]मा आयोजकको अधिकार गुमाए पछि यो प्रतियोगिताको आयोजक राष्ट्र चुनिएको छैन जुन अहिलेसम्म एएफसीको तयारीमा रहेको छ । उप-बिजेता छनोट भएको खण्डामा वा देशले एएफसी एसिया कप जितेको खण्डामा २०२१ फिफा कन्फेडेरेसन्स कप आयोजकको रूपमा छनोट हुनेछ । ==आयोजक छनोट== २०१९ एएफसी एसिया कपको लागि बोली प्रक्रिया र समयरेखा २८ अक्टोबर २०१२ को एएफसी कांग्रेसमा स्वीकृत भएको थियो । यसको बिजेता जून मा एएफसीको कंग्रेसद्वरा नोभेम्बर २०१४ मा घोषित गरिने भनिएता पनि २०१४ को अन्तमा यसको ६० औँ वार्षिकोत्सव समारोहमा, एएफसी ले घोषणा गर्दा २०१५ को मिति दिइएको थियो । जनवरी २०१५ मा, एएफसी महासचिव एलेक्स सोसोसका अनुसार एसिया कपको लागि इरान र संयुक्त अरब इमिरेट्स गरी मात्र दुई बाँकी राष्ट्रहरू थिए, र त्यो अन्तिम आयोजकको टुङ्गो मार्च २०१५ मा घोषणा गरिएको थियो । ९ मार्च २०१५ मा, एएफसीले [[मनामा]], बहराइनमा एक एफसीसी कार्यकारी समितिको बैठकमा आयोजक घोषणा गरेको थियो । ==टोलीहरू== [[File:2019 AFC Asian Cup qualifying map.png|thumb|350px|{{legend|#0000ff|एसिया कपका लागि छनोट भएका राष्ट्रहरू}}{{legend|#ff0000|छनोट हुन असफल}}{{legend|black|बन्देज वा निकालिएको}}{{legend|#dadada|एएफसीको सदस्य राष्ट्र हैन}}]] ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *{{Official website|http://www.the-afc.com/competitions/afc-asian-cup/|name=एएफसी एसिया कप}}, द एएफसी डटकम *[http://stats.the-afc.com/tournaments/185 एएफसी एसिया कप २०१९] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710174135/http://stats.the-afc.com/tournaments/185 |date=2019-07-10 }}, विवरण, द एएफसी डटकममा [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 0pppee7ym6ozqeco4p1lkg69hhq9i1a 0 100898 1354740 1314454 2026-05-09T05:08:28Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354740 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |country = प्यालेस्टाइन |name = हमास |native_name = {{lang|ar|<big>حركة المقاومة الاسلامية</big>}} |colorcode = {{Hamas/meta/color}} |logo = [[चित्र:934px-Hamas logo.svg.png|199px]] |leader1_title = प्रमुख |leader1_name = [[इस्माइल हनिया]] |leader2_title = उप-प्रमुख |leader2_name = [[मौसा अबु मार्जुक]][[Matthew Levitt]], |spokesperson = फावजी बर्होयम |foundation = {{Start date|1987}} |ideology = {{plainlist| * [[प्यालेस्टिनी राष्ट्रबाद]] * [[सुन्नी]] [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] * [[इस्लामिक राष्ट्रबाद]] * [[Islamic fundamentalism]] * [[यहुदी बिरोधि]]}} |position = |religion = [[सुन्नी इस्लाम]] |predecessor = प्यालेस्टिनी [[मुस्लिम ब्रदरहुड]] |headquarters = [[गाजा पट्टी]] |international = [[मुस्लिम ब्रदरहुड]] |colours = हरियो |seats1_title = [[Palestinian Legislative Council|Legislative Council]] (2006) |seats1 = {{Composition bar|74|132|hex={{Hamas/meta/color}}}} |website = {{URL|1=hamas.ps/en|2=hamas.ps/en}} |flag = [[File:Flag of al-Qassam Brigades.svg|border|200px]] }} '''हमास''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: حماس ''Ḥamās'', an संक्षिप्त حركة المقاومة الاسلامية ''Ḥarakat al-Muqāwamah al-ʾIslāmiyyah'' )  प्यालेस्टाइनको सुन्नी-[[इस्लाम धर्म|इस्लामिक]] कट्टरपन्थी सङ्घठन हो। योसँग समाज सेवा बिभाग, दवाह र सैन्य बिभाग (इज दिन अल कास्सम ब्रिगेड) रहेको छ। ‍यो [[गाजा पट्टी]]लाई २००७ मा कब्जा गरे देखि त्यस क्षेत्रको अघोषित शासकीय निकायमा रहेको छ । यो अबधिमा हमासले इजरायलसँग धेरै युद्ध लड्यो ।<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2014/aug/26/gaza-ceasefire-israel-palestinians-halt-fighting|title=गाजा सङ्घर्ष: इजरायल र प्यालेस्टिनियनहरू युद्ध केही हप्ताका लागि रोक्न सहमत भएका छन्|publisher=द गार्जियन|accessdate=10 November 2014}}</ref> यो सङ्घठनलाई [[इजरायल]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका]], क्यानडा, जापान र [[युरोपेली सङ्घ]]ले आतंकबादी सङ्गठनको दर्जा दिएको छ। अष्ट्रेलिया, न्युजिल्यान्ड, पाराग्वे र संयुक्त अधिराज्यले यसको सैन्य बिभागलाई मात्र आतंकवादी संगठनको मान्यता दिएको छ। ब्राजिल, इजिप्ट, नर्वे, कतार, सिरिया, रूस, चीन र टर्की र बाँकी दुनियाँ ले यसलाई आतंकवादी संङ्गठनको मान्यता दिएको छैन।<ref>{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2016/07/why-palestine-supports-china-on-the-south-china-sea/|title=किन प्यालेस्टाइनले दक्षिण चीन सागरमा चीनलाई समर्थन गर्यो|last=रमानि|first=सामुएल|date=२६ जुलाई २०१६|website=द डिप्लोम्याट|accessdate=4 September 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/hamas-terrorist-organisation-ecj-european-court-of-justice-eu-uk-palestinian-israel-a7860301.html|title=युरोपेली सङ्गठनले हमासलमई आतंकवादी सूचीमा राखेको छ|date=२७ मार्च २०१५|publisher=''युराएक्टिभ''|accessdate=15 June 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.state.gov/documents/organization/65462.pdf|title=आतंकवादमा देशको प्रतिवेदन|date=अप्रिल २००६|website=स्टेट डट जिआेभी}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2012/11/21/9-questions-about-israel-gaza-you-were-too-embarrassed-to-ask/|title= इजरायल-गाजाको बारेमा तपाईँहरूले सोध्ने ९ प्रश्न|last=फिसर|first=म्याक्स|date=२१ नोभेम्बर २०१२|accessdate=January 6, 2018}}</ref> हमासको स्थापना इजेप्टेली सङ्गठन मुस्लिम ब्रदरहूडको शाखाको रूपमा १९८७ मा भएको थियो। यो सुरु देखि नै इजरायल प्रति शत्रुतापूर्ण, प्रतिरोधी र [[प्यालेस्टाइन मुक्ति सङ्गठन]] (पि.एल.ओ.) विरोधी रहेको थियो। सह-संथापक शेख अहमद यासिनको भनाइ १९८७ अनुसार र हमासको बडापत्र १९८८ को अनुसार हमासको स्थापना इजरायली अधिनस्थबाट  [[प्यालेस्टाइन राज्य|प्यालेस्टाइन]]को मुक्ति र हालको इजरायल, पश्चिमी तट र गाजा पट्टीमा इस्लामिक राज्यको निर्माणको लागि भएको थियो । हमासको सैन्य बिभागले आफ्ना उच्च नेताको हत्याको बदला लिनको लागि इजरायली नागरिक र सैनिकमाथि आक्रमण शृङ्खला चलाएको थियो । यसको रणनीतिमा आत्मघाती बम बिस्फोट र, २००१ देखि रकेट आक्रमणहरु समावेश छन् । हमासको रकेट शस्त्रशालामा विशेषगरि छोटो दुरीको रकेटहरु छन् र लामो दुरीको रकेट पनि रहेका छन् जुन मुख्य इजरायली शहर तेल अबिब र हैफालाई निसाना बनाउन सक्छ । नागरिक माथि गरिएका आक्रमणलाई मानव अधिकार समुह जस्तै ह्युमन राइट वाचले युद्ध अपराध र मानवता विरुद्धको अपराधको रूपमा लिने गरेको छ । २०१७ मा प्यालेस्टिनी भूभागमा गरिएको गरिएको एक सर्वेक्षण अनुसार हमासको हिंसा अलोकप्रिय छ ।<ref>{{Cite web|url=http://freebeacon.com/national-security/hamas-rockets-from-gaza-target-haifa-reach-far-into-northern-israel/|title=गाजाबाट हमासको रकेटहरू, लक्ष्य हाइफा उत्तरी इजरायलमा पुगेका छन्|website=वासिङ्टन फ्रि बोकन|accessdate=July 17, 2015}}</ref> नागरिक माथि गरिएका आक्रमणलाई मानव अधिकार समुह जस्तै ह्युमन राइट वाचले युद्ध अपराध र मानवता विरुद्धको अपराधको रूपमा लिने गरेको छ । २००६ को जनवरीमा भएको प्यालेस्टिनी संसदीय निर्वाचनमा, हमासले प्यालेस्टिनी संसदमा पि.एल.ओ सम्बद्ध फताह पार्टीलाई पराजित गर्दै बहुमत हासिल गर्यो ।<ref name="BBC-Hamas-who">{{cite news|title=हामास को हुन्?|publisher=बिबिसी समाचार|date=२६ जनवरी २००६|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1654510.stm|location=लन्डन}}</ref> उक्त निर्वाचन पछि , चौकडी ( अमेरिका , रसिया , संयुक्त राष्ट्र सङ्घ र युरोपेली सङ्घ ) ले अहिंसा, इजरायललाई मान्यता दिने र पुर्व सम्झौताको पालाना गर्ने भावी सरकारको प्रतिबद्धता सर्तमा वैदेशिक सहायता गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो । हमासले उक्त प्रस्ताव अस्विकार गरे पछि चौकडीले वैदेशिक सहायता बन्द गर्यो र इजरायलले हमास नेतृत्वको प्रशासन माथि आर्थिक प्रतिबन्ध लगायो । २००७ मार्च मा , हमासको प्रधानमन्त्री इस्माइल हनियेह नेतृत्वको राष्ट्रिय एकताको सरकार बन्यो , तर अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग जुटाउन असफल रह्यो । प्यालेस्टिनी सुरक्षा बलको नियन्त्रणको बिषयलाई लिएर तनाब उत्पन भयो र २००७ मा गाजाको लडाई भयो ।  त्यसपछि गाजाको नियन्त्रण हमासको हातमा आयो । इजरायल र इजिप्टले त्यसपछि गाजापट्टीमा आर्थिक नाकाबन्दी गरे । <ref name="iht.com">{{cite news|url=http://usatoday30.usatoday.com/news/world/2007-08-09-gaza-economy_N.htm|title=यदि नाकाबन्दी जारी रही रहयो भने गाजाले आर्थिक आपदाको सामना गर्न सक्छ|work=युएसए टुडे|agency=एसोसिएटेड प्रेस|date=२९ मार्च २००९|accessdate=९ अक्टोबर २०१३}}</ref> २०११ मा, हमास र फताहले गठबन्धन गर्ने सम्झौता गरे र त्योबाट संयुक्त कामचलाउ प्यालेस्टिनी सरकार गठन भयो । == शब्द-व्युपत्ति == ''हमास '' ( [[अरबी भाषा]] حركة المقاومة الاسلامية or ''Harakat al-Muqāwama al-Islāmiyya'',) को आर्थ "इस्लामिक प्रतिरोधी आन्दोलन" हुन्छ . अरबिक शब्द "हमास" (حماس) को अर्थ " साहस" हुन्छ । <ref>मार्था क्रेनस, जोन पिम्लोट. [https://books.google.com/books?id=j4p4CAAAQBAJ&pg=PT415 ''आतङ्कवादको अन्तर्राष्ट्रिय विश्वकोश'']. २०१५ पृष्ठ ४१५</ref><ref name="Jefferis">जेनिफर जेफ्रिस. [https://books.google.com/books?id=rzRpCwAAQBAJ&pg=PA150 ''हमास: आतङ्कवाद, प्रशासन, र मध्य पूर्व राजनीतिमा यसको भविष्य'']. [//en.wikipedia.org/wiki/ABC-CLIO एबिसि-क्लियो]. २०१६ पृष्ठ ११९.</ref><ref name="charter1">{{Cite web|url=http://www.mideastweb.org/hamas.htm|title=इस्लामिक प्रतिरोध आन्दोलनको सम्झौता(हमास)|date=१८ अगस्ट १९९८|publisher=मिडल इस्ट वेब}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901180015/http://www.mideastweb.org/hamas.htm |date=2017-09-01 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-23 |title=صحف إسرائيل: يحيى السنوار لديه "خطة منظمة" لإنهاء العدوان - موقع لوطن الإخباري |url=https://lwatan.com/%d8%b5%d8%ad%d9%81-%d8%a5%d8%b3%d8%b1%d8%a7%d8%a6%d9%8a%d9%84-%d9%8a%d8%ad%d9%8a%d9%89-%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%b1-%d9%84%d8%af%d9%8a%d9%87-%d8%ae%d8%b7%d8%a9-%d9%85%d9%86%d8%b8/ |access-date=2023-12-23 |website=Lwatan |language=ar }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == अक्टोबर २०२३ गाजा–इजरायल संघर्ष == {{मुख्य|अक्टोबर २०२३ गाजा–इजरायल संघर्ष}} == सन्दर्भ== {{sister project links|d=Q38799|c=Category:Hamas|n=yes|wikt=Hamas|species=no|m=no|mw=no|s=no|b=no|v=no}} {{Reflist}} [[श्रेणी:मध्य-पूर्व]] [[श्रेणी:हमास]] tvteln4jbe5xa47nkcti2cw38g6czqn 0 102097 1354696 1279094 2026-05-08T18:49:27Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354696 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name =म तिमी बिना मरिहाल्छु | image = म तिमी बिना मरिहाल्छु.jpg | alt = | caption = | film name = | director =दराराम दाहाल | producer = [[अनमोल केसी]] | writer = | screenplay = | story =विकासराज आचार्य <br/> ब्रजेस खनाल <br/> सुस्मिता केसी | based on = | starring =[[भुवन केसी]] <br/> [[झरना थापा]] <br/> सुस्मिता केसी <br/> कमल कृष्ण पौडेल <br/> [[सुशीला रायमाझी]] <br/> अर्पण सिंह <br/> सपना श्रेष्ठ <br/> विजय देउजा <br/> लय सङरौला | narrator = | music = | cinematography = | editing = | studio = | production companies = | distributor = | distributors = | released = २५ जुन २००८ | runtime =१३८ मिन्ट | country =[[नेपाल]] | language =[[नेपाली भाषा|नेपाली]] | budget = | gross = }} '''म तिमी बिना मरिहाल्छु''' एक सैन्य व्यक्तिसँग सम्बन्धित एक नेपाली चलचित्र हो जसले आफ्नो ज्यान जोखिममा पारेर भएपनि देशलाई बचाउनको लागि ठूलो भूमिका खेलेको यस चलचित्रमा प्रस्तुत गरिएको छ। यस चलचित्रमा [[भुवन केसी]], [[झरना थापा]] र सुस्मिता केसी प्रमुख पात्रको रूपमा रहेका छन्। चलचित्र २०६५ सालमा सार्वजनिक गरिएको थियोे।<ref>{{Cite news|url=http://xnepali.net/nepali-movie-ma-timi-bina-marihaalchhu-bhuwan-kc-jharana-thapa-sushmita-kc/|title=नेपाली चलचित्र – [[म]] तिमी बिना मरिहाल्छु|date=२०१४-०७-११|work=नेपाली मुभीज, फिल्मस्|access-date=२०१७-०७-०२|language=अङ्ग्रेजी}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thecoast.ca/halifax/ma-timi-bina-marihalchhu/Film?oid=1101549...|title=हलिफ्याक्स, नोभा स्कोटिया {{!}} द कोस्ट|website=द कोस्ट हलिफ्याक्स|language=अङ्ग्रेजी|access-date=२०१७-०७-०२}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://movienepal.com/main/bhubans-ma-timi-bina-marihalchhu/|title=भुवन केसीको – म तिमी बिना मरिहाल्छु|date=२००८-०८-१५|work=मुभी नेपाल|access-date=२०१७-०७-०२|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> ==कलाकार== *[[भुवन केसी]] - सुरज *[[झरना थापा]] - काजल *सुस्मिता केसी *कमल कृष्ण पौडेल *[[सुशीला रायमाझी]] *अर्पण सिंह *सपना श्रेष्ठ *विजय देउजा *लय सङरौला ==गीतहरू== {{track listing | all_writing = | extra_column = गायकहरू | title1 = म तिमी बिना मरिहाल्छु | length1 = ७:५८ | extra1 = आनन्द कार्की,[[अञ्जु पन्त]] | title2 = रुँदा रुँदै हास्न पाए | length2 = ५:४३ | extra2 = सिला बिस्ट,[[दिपक लिम्बु]] | title3 = कहाँ हो कहाँ | length3 = ५:४१ | extra3 = आनन्द कारकी | title4 = नसा लग्यो मलाई मायाको | length4 = ३:४७ | extra4 = उदित नारायण ,सञ्जिवनी | title5 = नौनी नौनी | length5 = ४:१६ | extra5 = पुस्पा पौडेल | title6 = | length6 = | title7 = | length7 = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = | title11 = | length11 = | title12 = | length12 = | title13 = | length13 = | title14 = | length14 = | title15 = | length15 = | title16 = | length16 = | title17 = | length17 = | title18 = | length18 = | title19 = | length19 = | title20 = | length20 = | total_length = }} == पुरस्कार == {| class="wikitable" !वर्ष !पुरस्कार !श्रेणी !मनोनयनका कार्य !नतिजा |- |२००८ |के टिभी फिल्म अवार्ड |उत्कृष्ट चलचित्र |म तिमी बिना मरिहाल्छु |{{won}} |} ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] ild1ek12qu571aosgv37xjhxau00xyq 0 104285 1354678 1299448 2026-05-08T15:03:17Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354678 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name = पिटन रोइस |image = Payton Royce SD April 2018.jpg |caption = अप्रिल २०१८ मा रोइस |birth_name = केसी म्याकइन्तोस <ref name=Laprade>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2018/04/20/22776829.html|title=म्याडिसन इगल र अस्ट्रेलियाली युवतीको खोजी|last=|first=प्याट्रिक|accessdate=30 April 2018|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|publisher=क्यानडेली अनलाइन एक्सप्लोवर}}</ref> |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|11|10}}<ref name=Laprade/> |birth_place = [[सिड्नी]], [[अस्ट्रेलिया]]<ref name=Laprade/> |resides = [[फ्लोरिडा]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]]<ref name="nxt recruit">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwenxt/cassie-mcintosh-interview-27496029|title=केसी म्याकइन्तोस एनएक्सटीमा आवद्ध|date=11 June 2015|last=बबी|first=मिलेक|accessdate=13 February 2016|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171008235406/http://www.wwe.com/shows/wwenxt/cassie-mcintosh-interview-27496029 |date=8 October 2017 }}</ref> |names = '''पिटन रोइस'''<ref name=Laprade/><br />केसी<ref name="EvavsCassie">{{cite web|last=|first=जेसन|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी नतिजा – ७/२२/२०१५ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/55425-wwe-nxt-results-7-22-15-balor-owens-contract-signing|date=22 July 2015|publisher=रेसलभ्यु|accessdate=23 July 2015|quote=}}</ref><br />केसी क्यासडि<ref name=Laprade/> |height = 5 ft 7 in<ref name="WWE bio"/> |weight = 132 lb<ref name="OWOW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/bios/k/kc-cassidy/|title=पिटन रोइस प्रोफाइल|accessdate=13 February 2016|publisher=अनलाइन वर्ल्ड अफ रेस्लिङ |deadurl=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150610050533/http://www.onlineworldofwrestling.com/bios/k/kc-cassidy/|archivedate=10 June 2015}}</ref> |billed = [[अस्ट्रेलिया]]<ref name="pwa profile">{{cite web|url=http://www.pwaaustralia.com/roster/pwwa/k-c-cassidy/|title=केसी क्यनसडी|website=प्रो रेस्लिङ एलायन्स अस्ट्रेलिया|deadurl=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150614193309/http://www.pwaaustralia.com/roster/pwwa/k-c-cassidy/|archivedate=14 June 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924083438/http://www.pwaaustralia.com/roster/pwwa/k-c-cassidy/ |date=24 September 2015 }}</ref><br />'''[[सिड्नी]]'''<ref name="WWE bio">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/divas/peytonroyce|title=पिटन रोइस|website=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=19 October 2015}}</ref> |trainer = म्याडिसन इगल<ref name=Laprade/><br />लेन्स स्टोर्म<ref name="pwinsider">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/93032/wwe-ann5ounces-new-signings-welcomes-them-to-performance-center.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युईले नयाँ खेलाडीहरूलाई प्रशिक्षण केन्द्र भर्ना गर्‍यो|author=जोनसन, माइक|website=पिडब्ल्यू इनसाइडर|date=13 April 2015|accessdate=13 June 2015}}</ref><br />प्रो रेस्लिङ एलायन्स अस्ट्रेलिया<ref name="pwinsider"/> |debut = २८ फेब्रुअरी २००९<ref name="OWOW"/> }} '''केसी म्याकइन्तोस''' (जन्म: १० नोभेम्बर १९९२) एक अस्ट्रेलियाली महिला कुस्ती खेलाडी हुन्। उनी हाल [[डब्ल्युडब्ल्युई]]को स्म्याकडाउनमा कार्यरत छिन् जहाँ उनी '''पिटन रोइस''' नामले कुस्ती खेल्छिन् भने उनी [[बिली के]]को साथ एकपटक डब्ल्युडब्ल्युई महिला ट्याग टिम विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://shop.wwe.com/the-iiconics/|title=द आइकोनिक्स अङ्कित कपडा तथा उपाधिहरू|website=डब्ल्युडब्ल्युई सप|author=डब्ल्युडब्ल्युई सप डटकम|date=|accessdate=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514171639/https://shop.wwe.com/the-iiconics/ |date=2019-05-14 }}</ref> सन् २००९ फेब्रुअरीमा म्याकइन्टोसले प्रो रेस्लिङ विमिन्स एलाइन्समा केसी क्यासडीको नामले कुस्तीमा पर्दापण गरेकी थिइन् र त्यसपछि उनले केही वर्ष सम्म स्वतन्त्र सर्किट र अन्य विभिन्न कार्यक्रममा कुस्ती खेलेकी थिइन् भने उनी एक पटक पिडब्ल्यूए महिला विजेता र भेरा र जेनी स्मारक कप जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="Simon">{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2014-11-21/women-wrestle-for-breast-cancer-in-first-melbourne-all-female/5908602|title=महिलाले स्तन क्यानसको विरुद्धमा कुस्ती खेले|date=20 November 2014|last=साइमन|first=लियो ब्रायन|accessdate=29 December 2015|publisher=रेसलभ्यु}}</ref><ref name="Women wrestle for breast cancer">{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2014-11-21/women-wrestle-for-breast-cancer/5908818|title=महिला कुस्ती खेलाडीहरू|date=20 November 2014}}</ref> म्याकइन्टोसले सन् २०१५ मा डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन्।<ref name="WWEPR">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwenxt/wwe-performance-center-welcomes-new-class-of-recruits|title=डब्ल्युडब्ल्युई विकासशील क्षेत्र|date=10 April 2015|last=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|first=स्टाफ|accessdate=14 March 2016|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] डटकम}}</ref> == बाल्यकाल == केसी म्याकइन्टोसको जन्म अस्ट्रेलियाको सिड्नी स्थित न्यू साउथ वेल्समा भएको थियो भने पछि उनी मेलबर्नमा सरेकी थिइन्। मेलबर्नमा सरेको केही वर्षपछि उनी लेन्स स्ट्र‍मसँग कुस्ती सिक्नका लागि क्यानडाको अर्बर्टामा आएकी थिइन्। कुस्तीमा प्रशिक्षण लिन भन्दा अधि उनी एक नर्तक थिइन्। केसी बिली के एउटै विद्यालयमा अध्ययन गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/divas/peytonroyce|title=पिटन रोइस|website=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=१९ अक्टोबर २०१५}}</ref> म्याकइन्तोसले ९ वर्षको उमेर देखि कुस्ती हेर्न सुरु गरेकी थिइन् भने उनलाई प्रेरणा दिन व्यक्तिको नाम लिन पर्दा उनले एडि गुरेरोको नाम सुरुमा लिन्छिन्। == व्यवसायीक कुस्ती कार्यकाल == === स्वतन्त्र सर्किट (सन् २००९–२०१५) === सन् २००९ फेब्रुअरी २८ मा म्याकइन्टोसले प्रो रेस्लिङ विमिन्स एलाइन्समा केसी क्यासडिको नामले कुस्तीमा पर्दापण गरेकी थिइन् भने सुरुमा उनी रेबि इगल्ससँग साथी बनेकी थिइन् भने उनीहरूको जेडिले एक मिश्रति कुस्ती खेलमा म्याडिसन इगल्स र माइक भ्यालुएबललाई हराएका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/bios/p/kc-cassidy/ |title=पिटन रोइसको खेल इतिहास |last= |first= |date= |access-date=27 July 2017}}</ref> त्यसको अर्को वर्ष सम्म उनले विभिन्न खेलहरू खेलिन् भने एकपटक उनले पिडब्ल्यूडब्ल्यूए च्याम्पियनसिपको लागि खेल खेलेकी थिइन् भने उक्त खेलमा उनी हर्न पुगेकी थिइन्। ७ जनवरी २०११ मा उनको खेल महिला च्याम्पियनसिपका लागि म्याडिसन इगल्ससँग भएको थियो भने उक्त खेलमा उनी इगल्ससँग हारेकी थिइन्। २० जुन २०११ मा केसी क्यासडि र टिनाले टेल्योको जोडिले एलिजा स्वाइ र साजा म्याककेन्जीको टोलीलाई हराएको थियो।<ref>{{cite web|last1=नमको|first1=जेसन|title=१०/१० साइन नतिजा: युवर सहर, फ्लोरिडा |url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/51165-10-10-shine-results-ybor-city-florida-ivelisse-eagles|publisher=रेसलभ्यु|accessdate=11 September 2015}}</ref> क्यासडिले बाम्बी हलसँग साथी बन्दै अल-फिमेल प्रोमोसन सिमर विमेन एथलेटिक्समा दुई पटक खेल खेलेकी थिइन्। फ्लोरिडाको योबर सहरमा आयोजित साइन रेस्लिङ कार्यक्रममा उनको खेल सु युङसँग खेल जारी गरिएको थियो तर उनको खेल पछि रिहा ओ रायलीसँग हुने निर्णय भएको थियो। उनीले अस्ट्रेलियामा प्रो रेस्लिङ एलायन्स र न्यु होरायजन्स प्रो रेस्लिङमा पनि देखा परेकी थिइन्।<ref name="viciouspursuit.com">{{cite web|url=http://www.viciouspursuit.com/trainers.php|title=भिस्कस पर्सुट|publisher=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=11675|title=पिटन रोइस « कुस्ती खेलाडी डाटाबेस « केजम्याच – द इन्टरनेट रेस्लिङ डाटाबेस|first=फिलिप|last=|publisher=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920225921/https://www.cagematch.net/?id=2&nr=11675 |date=2020-09-20 }}</ref> === डब्ल्युडब्ल्युई === ==== एनएक्सटी (सन् २०१५–२०१८) ==== म्याकइन्तोसले डब्ल्युडब्ल्युईले अस्ट्रेलियामा सन् २०१४ अगस्टमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा एक पटक खेल्ने मौका पाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://squaredcirclesirens.com/jessie-mckay-kc-cassidy-and-evie-get-a-wwe-tryout/|title=जेसी म्याकके, केसी क्यासडि, र इभा मेरी|date=24 August 2014|last=केसी|accessdate=29 December 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604195332/http://squaredcirclesirens.com/jessie-mckay-kc-cassidy-and-evie-get-a-wwe-tryout/ |date=4 June 2020 }}</ref> १३ अप्रिल २०१५ मा डब्ल्युडब्ल्युईले म्याकइन्तोसलाई डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा आवद्ध भएको घोषणा गरेको थियो। उनले १५ मे २०१५ मा एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा केसी क्यासडीको नामले टेलिभिजनमा पर्दापण गरेकी थिइन् भने पहिलो खेलमा उनी एनएक्सटी महिला विजेता सासा बेङ्क्ससँग हार खाएकी थिइन्।<ref name=NXTDebut>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/54459-wwe-nxt-results-5-13-15-final-takeover-hype|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी नतिजा – ५/१३/२०१५ (फाइनल टेक ओभर हाइप)|author=निमाको, जेसन|website=रेसलभ्यु|date=15 May 2015|accessdate=12 June 2015}}</ref> २२ जुलाई एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा उनको खेल इभा मेरीसँग हुने निर्णय भएको थियो भने उक्त खेलमा पनि क्यासडी हारकी थिइन्।<ref name=PeytonRoyce>{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/95728/undertaker-on-raw-update-stable-gets-name-change-wwe-divas-receive-new-ringnames-and-more.html?p=1|title=द अण्डरटेकर डब्ल्युडब्ल्युई ''र''मा|last=जनसन|first=माइक|date=7 August 2015|accessdate=7 August 2015|work=प्रो रेस्लिङ इन्साइडर}}</ref> ७ अगस्ट २०१५ मा उनलाई उनको रिङ नाम पिटन रोइस दिइयो भने त्यस दिन पछि उनी त्यहि नामले कुस्ती खेल्दै आउन सुरु गरिन्।<ref name="charlotte">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/94478/wwe-nxt-report-joe-versus-owens-finn-balor-the-early-years-with-comments-from-becky-lynch-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: समोवा जो विरुद्ध केभिन ओवेन्स|author=ट्रिन्फो, रिचार्ड|website=पिडब्ल्यू इन्साइडर|date=17 June 2015|accessdate=18 June 2015}}</ref><ref name=RoyceDebuts>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_87409.shtml#.VfGOwxFViko|title= डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन – फिन ब्यालर र समोवा जो विरुद्ध लिच्चा ड्रागन|author=जेम्स, जष्टिन|website=प्रो रेस्लिङ टच|date=9 September 2015|accessdate=10 September 2015}}</ref> पिटन रोइस नाम राखिसकेपछि उनको पहिलो खेल ९ डिसेम्बर २०१५ मा एनएक्सटी महिला विजेता बेइलीसँग भयो थियो भने उक्त खेलमा पनि उनी बेइलीसँग हार्न पुगेकी थिइन्।<ref name="WWE NXT 12/9/15 results">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/57119-wwe-nxt-results-12-9-15-final-takeover-london-hype|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी नतिजा – १२/९/२०१५ (फाइनल टेकओभर लण्डन)|date=9 December 2015|last=जेसन|first=निमाको|accessdate=19 December 2015|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|publisher=क्यानडेली अनलाइन एक्सप्लोवर}}</ref> १३ जनवरी २०१६ एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा रोइस बेइलीको च्याम्पियनसिपका लागि जारी गरिएको ब्याटल रोयलमा भाग लिएकी थिइन् तर उक्त खेल कारमेलाले जितेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=जेम्स|first=जष्टिन|title=१/१३ डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी – एनएक्सटी महिला उपाधिका लागि ब्याटल रोयल|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/01/13/jan13nxtresults/|work=प्रो रेस्लिङ टच|date=13 January 2016|accessdate=14 January 2016}}</ref> [[File:IIconics.jpg|thumb|left|सन् २०१८ मा पिटन रोइस बिली केसँग]] अक्टोबर २०१६ मा रोइस बिलि केसँग साझेदारी गर्दै एक टोली गठन गरिन् जसको नाम उनीहरूले ''द आइकोनिक्स'' राखेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/105177/ongoing-wwe-nxt-report-the-revival-faces-alexander-and-almas-in-the-dusty-rhodes-classic.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: डष्टी रोड क्लासिक ट्याग टिम खेलहरू|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=5 October 2016|accessdate=13 October 2016|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> उनीहरूको टोली गठन भएपछि उनीहरूको लिभ मोर्गेनसँग द्वन्द्व चलेको थियो जसका कारण २३ नोभेम्बरमा ६ महिला ट्याग टिम खेल जारी गरियो जसमा मोर्गेनको टोलीमा अलिया र एम्बर मुन थिए भने रोइसको टोलीमा बिलि के र डेरिया बेरनाटो थिए।<ref name="NXT 12/10/16">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/105333/wwe-nxt-report-does-joe-get-his-title-or-does-he-get-nakamura-the-dusty-classic-continues-sanity-comes-to-full-sail-were-roode-and-dillinger-glorious-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=12 October 2016|accessdate=13 October 2016|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/105478/-wwe-nxt-report-nakamura-has-a-message-for-joe-the-dusty-classic-continues-with-a-strong-performance-nikki-cross-in-action-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: समोवा जोको लागि नाकामुराको केही सन्देशहरू|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=19 October 2016|accessdate=19 October 2016|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/105613/wwe-nxt-report-dusty-classic-continues-asuka-has-her-takeover-opponent-revealed-some-post-match-aggression-from-the-wrestlers-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: डष्टी रोड क्लासिक|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=26 October 2016|accessdate=26 October 2016|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> उक्त खेलमा मोर्गेन, एलिया र एम्बर मुनको जित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/106043/wwe-nxt-television-report-takeover-is-sunday-almas-versus-alexander-the-drifter-is-back-a-womens-trios-team-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी टेलिभिजन प्रतिवेदन: आल्मस विरुद्ध ब्ल्याक|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=16 November 2016|accessdate=25 November 2016|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref name="NXT23/11/16">{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/106172/wwe-nxt-report-matches-from-toronto-comments-from-participants-at-takeover-and-the-rematch-has-been-announced.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=23 November 2016|accessdate=25 November 2016|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> डिसेम्बरको अन्त्यमा द आइकोनिकको तात्कालिक एनएक्सटी महिला विजेता अस्कासँग द्वन्द्व चलेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=107382&p=3|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन सेन एण्टोनियोको पूर्ण जानकारी: नाकामुरा विरुद्ध बबी रुड|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=28 January 2017|accessdate=28 January 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> २८ जनवरी २०१७ सेन एन्टोनियोमा आयोजना गरिएको एनएक्सटी टेक ओभर कार्यक्रममा रोइस अस्काको च्याम्पियनसिपको लागि बिलि के, निक्की क्रस र अस्कासँग फेटल फोरबे खेलमा भाग लिएकी थिइन् भने उक्त खेलमा पनि अस्काको जित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/107769/wwe-nxt-report-uk-title-match-who-was-livs-partner-what-is-going-on-with-the-tag-team-division-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: युके उपाधिका लागि खेल|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=15 February 2017|accessdate=15 February 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/107915/wwe-nxt-report-a-return-to-nxt-uk-stars-in-action-roode-versus-jose-number-one-contender-determined-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: बबी रुड विरुद्ध नो वे होजे|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=22 February 2017|accessdate=22 February 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> फेब्रुअरीको अन्त्यमा रोइसले ट्रिपल थ्रेट म्याचमा एम्बर मुन र लिभ मोर्गेनलाई हराउँदै एनएक्सटी महिला च्याम्पियनसिपका लागि पहिलो दावेदार बनेकी थिइन् तर उनी च्याम्पियनसिप जित्न असमर्थ रहिन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/108064/wwe-nxt-report-diy-versus-authors-of-pain-asuka-versus-peyton-royce-william-regal-announces-bobby-roodes-first-title-defense-and-more.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: डिआइवाई विरुद्ध अथर्स अफ पेन, पिटन रोइस विरुद्ध अस्का|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=1 March 2017|accessdate=1 March 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> [[लिभ मोर्गेन]] र [[निकी क्रस]]लाई हराएपछि रोइस फेटल फोरबे म्याचमा सहभागी भएकी थिइन् जुन खेल एनएक्सटी महिला च्याम्पियनसिपका लागि एनएक्सटी टेकओभर वारगेम्समा आयोजना भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/108894/wwe-nxt-report-takeover-highlights-oney-lorcan-faces-a-masked-challenger-heavy-machinery-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: टेक ओभर हाइलाइट|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=5 April 2017|accessdate=5 April 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/110154/wwe-nxt-report-dain-versus-jose-itami-versus-lorcan-women-in-action-roderick-strong-talks-about-the-nxt-title-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: किलियन डोन विरुद्ध नो वो होजे, हिडेयो इटामी विरुद्ध ओनी लोर्कन|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=7 June 2017|accessdate=7 June 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/111861/wwe-nxt-report-highlights-from-takeover-lars-likes-dancing-as-much-as-tag-team-partners-royce-versus-logan-uk-tag-match.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: पिटन रोइस विरुद्ध सारहा लोगन |last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=23 August 2017|accessdate=23 August 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> त्यस खेलमा पनि रोइस महिला च्याम्पियनसिप जित्न असमर्थ रहिन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/112001/wwe-nxt-report-strong-versus-roode-drew-mcintyre-challenges-the-nxt-locker-room-an-attack-by-mystery-men-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: रेड्रिक स्ट्रङ विरुद्ध बबी रुड|last=रिचार्ड|first=ट्रिन्फो|date=30 August 2017|accessdate=30 August 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> डिसेम्बर २०१७ मा उनी एम्बर मुनसँग हारेकी थिइन् जुन अनको एनएक्सटीको अन्तिम खेल बनेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/112855/wwe-nxt-report-gargano-versus-almas-the-next-qualifier-for-the-womens-title-match-burch-versus-sullivan-dream-versus-rush-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: जोनी गर्गानो विरुद्ध सियान आल्मस|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=11 October 2017|accessdate=11 October 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113693&p=2|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी वार गेम नतिजा: को बन्छ त नयाँ एनएक्सटी महिला विजेता|last=कारापोला|first=स्टुट|date=November 18, 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/114035/wwe-nxt-report-two-men-move-closer-to-facing-andrade-almas-a-celebration-for-the-ages-deville-versus-riott-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=6 December 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> ८ अप्रिल २०१८ मा रोइस पहिलोपटक डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य क्षेत्रमा देखा परेकी थिइन् जहाँ उनी [[रेसलमेनिया]] ३४ को पहिलो महिला ब्याटल रोयलका खेल खेल्न आएकी थिइन् तर उनलाई सारा लेगेनले खेलबाट निस्कासन गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/114035/wwe-nxt-report-two-men-move-closer-to-facing-andrade-almas-a-celebration-for-the-ages-deville-versus-riott-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: सोनिया डभिल विरुद्ध रुबी राएट|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=6 December 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/114183/wwe-nxt-report-cole-versus-black-lorcan-and-burch-as-a-tag-team-almas-versus-aichner-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी प्रतिवेदन: एडम कोल विरुद्ध एलिष्टर ब्ल्याक|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=13 December 2017|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=116716&p=2|title=रेसलमेनिया ३४ को पूर्ण किक अफ कार्यक्रम|last=कारापोला|first=स्टुट|date=8 April 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> === स्म्याकडाउन (सन् २०१८-हाल) === [[File:IIconics interrupt Charlotte Flair crop.jpg|thumb|द आइकेनिक्स डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउनमा पर्दापण गर्दै]] १० अप्रिल २०१८ स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा पिटन रोइस र बिलि केले पहिलोपटक [[डब्ल्युडब्ल्युई]]को मुख्य कार्यसूचीमा पर्दापण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=116765&p=2|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप खेल|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=10 April 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=116903&p=2|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: ट्याग टिम उपाधिका लागि खेल|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=17 April 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> उनीहरूले स्म्याकडाउनमा पर्दापण गर्ने बित्तिकै उनीहरूले तात्कालिक स्मायाकडाउन महिला विजेता [[सार्लेट फ्लेयर]]लाई रिङमा आक्रमण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/117068/wwe-smackdown-report-nakamura-has-new-music-the-usos-add-a-dance-party-to-their-matches-a-visitor-from-raw-sends-a-message-to-jeff-hardy-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: नाकामुराको नयाँ रिङ प्रवेश सङ्गीत|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=24 April 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> त्यसको दुई हप्तापछि के र रोइसले स्मायाकडाउनमा पहिलो खेल खेलेका थिए जहाँ उनीहरूको खेल अस्का र [[बेकी लिन्च|बेकी लिञ्च]]सँग भएको थियो भने उक्त खेलमा द आइकोनिकको जित भएको थियो। त्यस खेलको केही महिना सम्म रोइसले एकल र ट्याग टिम खेलहरू खेलेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=117209&p=2|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: ट्याग टिम खेलहरू|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=1 May 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/117358/was-it-dragon-day-complete-wwe-smackdown-report.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=8 May 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=118077&p=2|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: जेफ हार्डि विरुद्ध सिनसुके नाकामुरा|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=12 June 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=118590&p=2|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: युएस उपाधि खेल, अस्का विरुद्ध एल्सवोर्थ, स्टायल्स विरुद्ध इङ्लिस, र अन्य|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=July 3, 2018|accessdate=July 3, 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/119448/aj-responds-to-joes-comments-from-last-week-live-ongoing-wwe-smackdown-report.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: द ब्लजेण्ड ब्रदर्सका नयाँ प्रतिस्पर्धीहरू|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=7 August 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> अगस्टमा द आइकोनिककोे मुख्य कार्यसूचीकि नेयोमीसँग द्वन्द्व चलेको थियो भने त्यतिबेला नेयोमीले अस्कासँग साझेदारी गर्दै एक टोली गठन गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=119808&p=2|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: एजे र बेकी लिञ्चको भनाई ट्याग टिम उपाधि खेल, हेल इन अ सेल|last=कारापोला|first=स्टुट|date=August 21, 2018|accessdate=August 21, 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=119960&p=2|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: अल्मस विरुद्ध ब्रायन, सार्लेट विरुद्ध कार्मेला|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=August 28, 2018|accessdate=August 28, 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> द आइकोनिक्सको खेल नेयोमी र अस्कासँग ६ अक्टोबर २०१८ अस्ट्रेलियामा आयोजना गरिएको सुपर सो डाउन कार्यक्रममा हुने निर्णय गरिएको थियो भने उक्त खेलमा द आइकोनिक्सले अस्का र नेयोमीलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120087&p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: आर त्रुथ स्म्याकडाउनको मेन इभेण्टमा|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=September 4, 2018|accessdate=September 4, 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120230&p=2|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकाडाउन प्रतिवेदन: ल न्यू डेको नयाँ प्रतिवेदन|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=September 11, 2018|accessdate=September 11, 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120537&p=2|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: आर थ्रुथ|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=September 25, 2018|accessdate=September 25, 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120755&p=2|title=डब्ल्युडब्ल्युई सुपर सो डाउन प्रतिवेदन: नयाँ उपाधि विजेता, द आइकोनिक्स|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=6 October 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> उक्त खेलमा जितसँगै त्यसको तीन हप्ता पछि आयोजना गरिएको पहिलो सबै महिलाहरूको पे-पर भ्यु कार्यक्रम इभोलुसनमा सहभागी भएका थिए जहाँ उनीहरू महिला ब्याटल रोयलमा सहभागी भएतापनि उनीहरूलाई सबैले मिलेर सबैभन्दा सुरुमै खेलबाट निस्कासन गराएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121345&p=1|title=निकी बेला विरुद्ध रोण्डा राउजी, लाष्ट विमेन स्ट्याण्डिङ|last=जोनसन|first=माइक|date=October 28, 2018|accessdate=October 28, 2018|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> सन् २०१९ मा आयोजित रोयल रम्बलमा दुवै पिटन रोइस र बिली के उनीहरूको व्यक्तिगत पहिलो महिला रोयल रम्बल खेलमा भाग लिएका थिए जहाँ रोइस ९अौँ स्थानमा रिङ प्रवेश गरेकी थिइन् र [[बिली के|के]] ७अौँ स्थानमा रिङ प्रवेश गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=123626&p=3|title=डब्ल्युडब्ल्युई रोयल रम्बलको पूर्ण जानकारी|last=जोनसन|first=माइक|date=January 27, 2019|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> द आइकोनिक्सले खेलमा निकी क्रसलाई निस्कासन गर्न सफल भएता पनि उनीहरू दुवैलाई लेसी एभेन्सले निस्कासन गराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=124221&p=2|title=डब्ल्युडब्ल्युई इलिमिनेसन चेम्बर पे-पर-भ्यु नतिजा: दुई चेम्बर खेलहरू, ६ उपाधि दाऊमा|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=February 17, 2019|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> १७ फेब्रुअरी २०१९ मा आयोजित इलिमिनेसन चेम्बरमा द आइकोनिक्सले भाग लिएका थिए तर उक्त खेल [[बेइली (कुस्ती खेलाडी)|बेइली]] र [[मेर्सेदेस मोने|सासा बेङ्क्स]]ले जित्दै डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहासमै पहिलो महिला ट्याग टिम विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/125001/wwe-smackdown-report-the-gauntlet-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: द गन्लेट र अन्य खेलहरू|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=March 19, 2019|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> मार्च २०१९ मा द आइकोनिक्सको बेङ्क्स र बेइलीसँग द्वन्द्व चर्किएको थियो जसका कारण आइकोनिक्सले बेइली र बेङ्क्सलाई उपाधि रहित खेलमा पराजित गर्दै आउँदै रेसरमेनिया ३५ मा महिला उपाधिका लागि ट्रिपल थ्रेट खेलमा सहभागी हुने मैका पाएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/124814/wwe-smackdown-report-the-odds-are-against-kofi-next-week-problems-with-mandy-and-sonya-aj-and-randy-talk-history-and-more.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: स्म्याकडाउन लाइभ टक सो|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=March 12, 2019|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/125001/this-gauntlet-is-starting-to-look-like-a-womens-tag-match-live-ongoing-wwe-smackdown-report.html?p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन प्रतिवेदन: द गन्लेट म्याच|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=March 19, 2019|work=पिड्ब्ल्यू इन्साइडर}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=125316&p=1|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' प्रतिवेदन: सेथ रोलिन्सले दिए ब्रक लेज्नरलाई सन्देश|last=ट्रिन्फो|first=रिचार्ड|date=April 1, 2019|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> रेसलमेनिया ३५ मा आयोजना गरिएको खेलमा द आइकोनिक्सले तीन टोलीलाई हराउँदै पहिलोपटक डब्ल्युडब्ल्युई महिला ट्याग टिम विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=125538&p=2|title=रेसलमेनिया ३५ को पूर्ण जानकारी: नयाँ उपाधि विजेताहरू|last=कारापोला|first=स्टुट|date=April 7, 2019|work=पिडब्ल्यू इन्साइडर}}</ref> == अन्य सञ्चार माध्यम == रोइसले डब्ल्युडब्ल्युई २के१८ मा एक खेल्न मिल्ने चरित्रको रूपमा पर्दापर्ण गरेकी थिइन् र उनी पछि डब्ल्युडब्ल्युई २के१९ मा पनि देखा परेकी छिन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WQF780tK5XY|title=युट्युब|last=|first=|date=|website=|access-date=2017-09-10}}</ref> == उपाधि र उपलब्धि == * '''मेलबर्न सिटी रेस्लिङ''' ** भिरा एण्ड जेनी मेमोरियल कप (सन् २०१४) * '''पिएरी रेस्लिङ एलायन्स''' ** पिडब्ल्यूए महिला विजेता (१ पटक) * '''''प्रो रेस्लिङ इलुष्ट्रेटेड''''' **उत्कृष्ट ५० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये ४३अौँ स्थानमा पर्न सफल<ref>{{cite web|url=http://www.mediotiempo.com/lucha-libre/2017/11/02/asuka-es-la-mejor-luchadora-de-2017-segun-pwi|title=Asuka es la mejor luchadora de 2017 según PWI|date=2 November 2017|accessdate=17 November 2017|work=मिडियो टिम्पो|language=स्पेनी}}</ref> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' ** डब्ल्युडब्ल्युई महिला ट्याग टिम विजेता (१ पटक, हाल) – बिली केसँग ** एनएक्सटी वर्ष समाप्ति अवार्ड (१ पटक) *** ब्रेक आउट अफ द इअर (सन् २०१६)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwenxt/gallery/nxt-year-end-awards-2016-winners#fid-40082152|title=सन् २०१६ का एनएक्सटी अवार्ड विजेताहरू|website=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=20 February 2017}}</ref> – बिली केसँग == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[टेसा ब्लान्चर्ड]] * [[चेल्सी ग्रिन]] * [[काइरी सेन]] * [[डाना ब्रुक]] * [[अलेक्सा ब्लिस]] == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य सुत्रहरू == {{commons cat|Cassie McIntosh|पिटन रोइस}} * {{WWE superstar|peytonroyce|पिटन रोइस}} [[श्रेणी:अस्ट्रेलियाली महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] 9pu3xk1088yh14rs7phhkz6fskb49y3 0 104289 1354687 1322161 2026-05-08T17:20:51Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354687 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler | name = बेकी लिन्च | image = Becky Lynch WrestleMania 32 Axxess.jpg | caption = सन् २०१८ मार्चमा बेकी लिन्च | birthname = रेबेका कुइन | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1987|1|30}}<ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/wwe/story/_/id/17173527/wwe-profile-page-becky-lynch|title=डब्ल्युडब्ल्युई प्रोफाइल – बेकी लिन्च|date=18 December 2018|accessdate=23 December 2018|website=इएसपिएन|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224024149/http://www.espn.com/wwe/story/_/id/17173527/wwe-profile-page-becky-lynch|archive-date=24 December 2018|dead-url=}}</ref> | birth_place = लेम्रिक, [[गणतन्त्र आयरल्यान्ड|आयरल्यान्ड]] | alma_mater = <br />कोलम्बिया कलेज सिकागो | residence = | names = '''बेकी लिञ्च'''<br>रेबेका नक्स | height = 5 ft 6 in | weight = 135 lb<ref name="Shimmer roster">{{cite web|url=http://visuex.com/shimmer/modules.php?name=Roster|title=सिमर रोष्टर|publisher=सिमर विमेन एथलेटिक्स|accessdate=11 November 2009|deadurl=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090814040951/http://visuex.com/shimmer/modules.php?name=Roster|archivedate=14 August 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090814040951/http://visuex.com/shimmer/modules.php?name=Roster |date=14 August 2009 }}</ref> | billed = [[डब्लिन]], [[गणतन्त्र आयरल्यान्ड|आयरल्यान्ड]] | trainer = [[फिन ब्यालर]]<br>पल ट्रेसी | debut = सन् २००२ }} '''रेबेका कुइन'''<ref name="espn mcGregor">{{cite web|last=क्याम्पबेल|first=ब्रायन|url=http://www.espn.com/mma/story/_/id/17619566/wwe-superstar-becky-lynch-talks-conor-mcgregor-cm-punk-cheap-heat-podcast|title=डब्ल्युडब्ल्युई बेकी लिन्च|date=23 September 2016|accessdate=23 December 2018|website=इएसपिएन|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224073751/http://www.espn.com/mma/story/_/id/17619566/wwe-superstar-becky-lynch-talks-conor-mcgregor-cm-punk-cheap-heat-podcast|archive-date=24 December 2018}}</ref> (जन्म:३० जनवरी १९८७) [[गणतन्त्र आयरल्यान्ड|आयरल्यान्ड]]की एक महिला कुस्ती खेलाडी हुन्। उनी हाल डब्ल्युडब्ल्युईको ''र'' कार्यरत छिन् जहाँ उनी '''बेकी लिन्च''' नामले कुस्ती खेल्ने गर्छिन्। कुइने सन् २००२ जुन देखि एक व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीको रूपमा आफ्नो कार्यकाल सुरुवात गरेकी थिइन्। उनी सुरुवाती चरणमा आयरल्यान्डका विभिन्न क्षेत्रहरूमा आफ्नो दाइसँगको साझेदारीमा '''रेबेका नक्स''' नामले कुस्ती खेल्ने गर्थिन्। त्यसपछि उनले आफ्नो कार्यकाललाई थप बढावा गर्नका लागि युरोप तथा अमेरिकामा स्थित स्वतन्त्र सर्किटमा काम गर्न सुरु गरेकी थिइन्। नक्सले सन् २००५ जुनमा क्यानडा स्थित एलिट क्यानडेली च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा सुपरगर्लस् च्याम्पियनसिप जित्ने पहिलो महिला कुस्ती खेलाडी बनेकी थिइन्। सन् २००६ को सेप्टेम्बर महिनामा जर्मनीमा आयोजित एक कार्यक्रममा उनको टाउकोमा चोट लागेका कारण उनले केही वर्षका लागि कुस्ती क्षेत्रबाट अवकाश लिनु परेको थियो। उनी सन् २०१२ को अन्त्य तिर फर्किन् र उनले सन् २०१३ मा [[डब्ल्युडब्ल्युई]]सँग आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् र त्यसपछि उनले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा आफ्नो कुस्ती कार्यकाललाई अगाडि बढाउने काम गरिन्। उनी जुलाई २०१५ मा डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्रमा आएकी थिइन् र उनले सन् २०१६ को ब्याकलासमा स्म्याकडाउनको पहिलो महिला विजेता पनि बन्न सफल भएकी थिइन् र डिसेम्बर २०१८ मा उनले उक्त च्याम्पियनसिप पुन हात पार्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०१९ जनवरी महिनामा उनले २०१९ महिला रोयल रम्बल पनि जित्न सफल भएकी थिइन्। == बाल्यकाल == कुइनको जन्म ३० जनवरी १९८७ का दिन आयरल्यान्डको लिम्रिकमा भएको थियो भने उनी डब्लिनमा हुर्किएकी थिइन्।<ref>{{cite tweet|user=बिकि लिन्च डब्ल्युडब्ल्युई|last=लिन्च|first=बेकी|number=598303787674112001|title=बेकी लिन्चको जानकारी|date=13 May 2015|accessdate=15 November 2017}}</ref><ref>{{cite podcast|host=लिलियन गार्सिया|title=बेकी लिन्चसँगको अन्तरबार्ता {{!}} अफ्टरबज टेलिभिजनकी उद्धोषक लिलियन गार्सिया|publisher=अफ्टरबज टेलिभिजन|website=[[युट्युब]]|date=20 March 2017|time=13:00 |url=https://www.youtube.com/watch?v=vO_0dnhw1Nc|accessdate=15 November 2017}}</ref> उनी १ वर्षको छँदा उनको आमा बुवाको सम्बन्ध विक्षेदन भएको थियो।<ref>{{cite tweet|user=बेकीलिन्च डब्ल्युडब्ल्युई|last=लिन्च|first=बेकी|number=598303787674112001|title=डब्लिनकी बेकी लिन्च|date=13 May 2015|accessdate=15 November 2017}}</ref><ref>{{cite podcast|host=लिलियन गार्सिया|title=बेकी लिन्चसँगको अन्तरबार्ता {{!}} अफ्टरबज टेलिभिजनकि सञ्चालिका लिलियन गार्सिया: रिङ प्रवेश हुन आउँदै|publisher=अफ्टरबज टेलिभिजन|website=[[युट्युब]]|date=20 March 2017|time=१३:०० |url=https://www.youtube.com/watch?v=vO_0dnhw1Nc|accessdate=15 November 2017}}</ref> कुइन सानै उमेर देखि आफ्नो दाजुसँग व्यवसायीक कुस्ती खेल हेर्ने गर्थिन् जसले पछि गोञ्जो डे मोन्डो नामले कुस्ती खेल्न सुरु गरेका थिए।<ref>{{cite podcast|host=लिलियन गार्सिया||title=बेकी लिन्चसँगको अन्तरबार्ता {{!}} अफ्टरबज टेलिभिजन|publisher=अफ्टरबज टेलिभिजन|website=[[युट्युब]]|date=20 March 2017|time=०५:२३ |url=https://www.youtube.com/watch?v=vO_0dnhw1Nc|accessdate=15 November 2017}}</ref> कुस्ती क्षेत्रमा आउन भन्दा पूर्व उनी बास्केटबल खेल्ने, पौडि खेल्ने र घोडा सवारी गर्ने गरेकी थिइन्। <ref>{{Cite web|url=http://www.totallydublin.ie/more/features-more/queen-of-the-ring-becky-lynch-interview/|title=क्विन अफ द रिङ: बेकि लिन्चसँगको अन्तरबार्ता|last=हाइल्याण्ड|first=जोन|date=31 March 2016|website=टोटल्ली डब्लिन|language=अमेरिकी अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20180418233535/http://www.totallydublin.ie/more/features-more/queen-of-the-ring-becky-lynch-interview/|archive-date=18 April 2018|dead-url=|access-date=24 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.wrestlinginc.com/news/2015/10/becky-lynch-on-who-the-best-wrestler-in-the-world-is-602720/|title=बेकि लिन्च सारा डेल रेबाट प्रभावित|last=विण्डसोर|first=विलियम|date=15 October 2015|website=रेस्लिङ इङ्क|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20181229031238/https://www.wrestlinginc.com/news/2015/10/becky-lynch-on-who-the-best-wrestler-in-the-world-is-602720/|archive-date=29 December 2018|dead-url=|access-date=28 December 2018}}</ref> कुइनले दर्शनशास्त्र, इतिहास र राजनिती अध्यक्ष गर्नका लागि एक विश्वविद्यालयमा अध्यन गरेकी थिइन् तर उनका अनसार उनलाई सो विषयहरू मन पर्दैन थियो। त्यसपछि उनी एक क्याम्पसमा पुन अध्यन गर्न फर्किन् र स्वास्थ्य र शारीरिक अध्यन गर्न थालेकी थिइन्। कुस्ती क्षेत्रमा आउन पूर्व उनी लागु पदार्थको कुलतमा फसेकी थिइन् तर कुस्तीले उनलाई त्यस कुलत त्यागन सहयोग गरेको थियो।<ref name="Glory">{{cite web|url=http://www.glorywrestling.com/gg/RebeccaKnox/RK.asp|title=रेबेका नक्स|last=|first=|date=|website=|publisher=ग्लोरी रेस्लिङ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050708234531/http://www.glorywrestling.com/gg/RebeccaKnox/RK.asp|archivedate=8 July 2005|deadurl=|accessdate=6 September 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050708234531/http://www.glorywrestling.com/gg/RebeccaKnox/RK.asp |date=8 July 2005 }}</ref> == व्यावसायिक कुस्ती कार्यकाल == === प्रशिक्षण र सुरुवाती कार्यकाल (सन् २००२-२००५) === युवा अवस्थामा कुइने फिर्गल डिभेटी र पल ट्रेसीले [[गणतन्त्र आयरल्यान्ड|आयरल्यान्ड]]मा एक कुस्ती विद्यालयको सुरुवात गर्न लागेको कुरा उनले थाहा पाइन्।<ref name="slammin">{{cite web|url=http://www.slamminladies.com/rebecca.html|title=रेबेका नक्स|accessdate=6 September 2010|publisher=स्ल्यामीन लेडिज|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100810025558/http://slamminladies.com/rebecca.html|archivedate=10 August 2010|deadurl=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100810025558/http://slamminladies.com/rebecca.html |date=10 August 2010 }}</ref> त्यस कुरा थाहा पाएपछि उनले र उनको दाजुले सन् २००२ मा उक्त विद्यालयमा कुस्तीको प्रशिक्षण लिन सुरु गरेका थिए। उनले उक्त विद्यालयमा प्रशिक्षण लिन सुर गरेको ५ महिना पछि उनले कुस्तीमा आफ्नो नाम रेबेका नक्स राख्दै कुस्तीमा पर्दापर्ण गरेकी थिइन्।<ref name="ls">{{cite web|url=http://ladysports.com/stories/rebeccaknox.htm|title=रेबेका नक्स|year=2005|last=माटा|first=सिलेई|accessdate=6 September 2010|publisher=लेडि स्पोर्ट्स|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720082532/http://ladysports.com/stories/rebeccaknox.htm|archive-date=20 July 2011|dead-url=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720082532/http://ladysports.com/stories/rebeccaknox.htm |date=20 July 2011 }}</ref> उनले आफ्नो सुरुवाती कार्यकालमा आफ्नो दाजुसँगै विभिन्न खेलहरूमा सम्लग्न हुने मौका पाएकी थिइन्। उनले पछि [[इङ्ल्यान्ड|बेलायती]] कुस्ती सङ्गठन एनडब्ल्यूएमा पनि प्रशिक्षण लिएकी थिइन्।<ref name="fightful">{{Cite web|url=https://www.fightful.com/wrestling/wwe-not-land-opportunity-becky-lynch|title=डब्ल्युडब्ल्युई बेकी लिन्च {{!}} फाइटफुल रेस्लिङ|last=|first=|date=5 March 2018|website=फाइटफुल डटकम|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224220354/https://www.fightful.com/wrestling/wwe-not-land-opportunity-becky-lynch|archive-date=24 December 2018|dead-url=|access-date=24 December 2018}}</ref> === स्वतन्त्र सर्किट (सन् २००५-२००६) === नक्सले [[क्यानडा]] स्थित सुपल गर्लस् रेस्लिङ र सन् २००५ मा अल-फिमेल अफसट अफ एक्सट्रिम क्यानडेली च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा पनि आफ्नो पदोन्नति गर्ने मौका पाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.supergirlswrestling.com/results.php?start_from=5&ucat=&archive=&subaction=&id=&|title=पूर्व कार्यक्रमहरू: सर्वेक्षण, बिसी – २७ मे २००५|date=27 May 2005|publisher=सुपर गर्ल्स रेस्लिङ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928181310/http://www.supergirlswrestling.com/results.php?start_from=5&ucat=&archive=&subaction=&id=&|archivedate=28 September 2011|deadurl=|accessdate=6 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.supergirlswrestling.com/results.php|title=पूरव कार्यक्रमहरू|publisher=सुपर गर्ल्स रेस्लिङ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928181244/http://www.supergirlswrestling.com/results.php|archivedate=28 September 2011|deadurl=|accessdate=6 September 2010}}</ref> इसिसिडब्ल्यूमा आएपछि उनको मिस चिभिएससँग द्वन्द्व चलेको थियो र उनीहरूको बीचको खेलमा नक्सले उनलाई हराउन सफल भएकी थिइन्। उक्त खेलको केही महिना पछि भानकोभारमा आयोजना गरिएको एक मिश्रति कुस्ती खेलमा उनी केलम म्याकबेथसँग साझेदारी गर्द‌ै चिभिएस र टोनि टिसोईको जोडीलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.supergirlswrestling.com/bio.php?wrestler=rebeccaknox|title=रेबेका नक्स|publisher=सुपरगर्ल्स रेस्लिङ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080207231325/http://www.supergirlswrestling.com/bio.php?wrestler=rebeccaknox|archivedate=7 February 2008|deadurl=|accessdate=6 September 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080207231325/http://www.supergirlswrestling.com/bio.php?wrestler=rebeccaknox |date=7 February 2008 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.supergirlswrestling.com/index.php?subaction=showfull&id=1120079617&archive=&start_from=&ucat=1&|title=नतिजाहरू: रेबेका नक्स पहिलो सुपरगर्ल्स महिला विजेता बिनिन्|date=29 June 2005|publisher=सुपरगर्ल्स रेस्लिङ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716164525/http://www.supergirlswrestling.com/index.php?subaction=showfull&id=1120079617&archive=&start_from=&ucat=1&|archivedate=26 July 2011|deadurl=|accessdate=6 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/content/view/1374/124/|title=सुपर गर्ल्स शृङ्खला एकको डिभिडी|last=एलेन|first=स्टुवर्ट|publisher=रेस्लिङ अबजर्भर/फुगर फोर अनलाइन|accessdate=6 September 2010|archive-url=https://www.webcitation.org/68ZNDz4k1?url=http://www.f4wonline.com/component/content/article/1374/|archive-date=20 June 2012|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2005/09/26/1236068.html|title=सुपरगर्ल्स रेस्लिङ|last=जोन्स|first=जर्ज|date=26 September 2005|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|publisher=क्यानडेली अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=6 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709075433/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2005/09/26/1236068.html|archive-date=9 July 2015|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2006/04/25/1549780.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई महिला विजेता|last=जन्स|first=फ्रिड|date=28 April 2006|work=स्ल्याम! स्पोर्ट्स|publisher=क्यानडेली अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=6 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110524163449/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2006/04/25/1549780.html|archive-date=24 May 2011|dead-url=}}</ref> २४ जुनका दिन उनले चिभिएसलाई एक प्रतियोगिताको फाइनल खेलमा हराउँद पहिलो सुपरगर्लस् च्याम्पियनसिप विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्। उनी महिला विजेता भएपछि उनले उक्त च्याम्पियनसिपलाई विभिन्न स्थानमा आयोजित कार्यक्रममा दाउमा लगाएकी थिइन् तर अप्रिल २००६ मा उनले उक्त च्याम्पियनसिप लिजा मोराटिसँग हार्नु पुगेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.supergirlswrestling.com/results.php?start_from=5&ucat=&archive=&subaction=&id=&|title=Past Events: Surrey, BC – May 27th, 2005|date=27 May 2005|publisher=SuperGirls Wrestling|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928181310/http://www.supergirlswrestling.com/results.php?start_from=5&ucat=&archive=&subaction=&id=&|archivedate=28 September 2011|deadurl=|accessdate=6 September 2010}}</ref><ref name="SGresults">{{cite web|url=http://www.supergirlswrestling.com/results.php|title=Past Events|publisher=[[SuperGirls Wrestling]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928181244/http://www.supergirlswrestling.com/results.php|archivedate=28 September 2011|deadurl=|accessdate=6 September 2010}}</ref> सन् २००५ को अन्त्यमा उनी अल प्रो रेस्लिङमा सहभागी भइन् र एक प्रतिस्पर्धामा उनले मोर्गेनलाई हराएकी थिइन् तर पछिको खेलमा उनी उक्त प्रतिस्पर्धाकि विजेता मारिको युसुडालेसँग हार बेहोर्दै उक्त प्रतिस्पर्धाबाट बाहिरिएकी थिइन्।<ref name="SGresults" /><ref name="SG">{{cite web|url=http://www.supergirlswrestling.com/bio.php?wrestler=rebeccaknox|title=Rebecca Knox|publisher=SuperGirls Wrestling|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080207231325/http://www.supergirlswrestling.com/bio.php?wrestler=rebeccaknox|archivedate=7 February 2008|deadurl=|accessdate=6 September 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080207231325/http://www.supergirlswrestling.com/bio.php?wrestler=rebeccaknox |date=7 February 2008 }}</ref><ref name="SG" /><ref>{{cite web|url=http://www.supergirlswrestling.com/index.php?subaction=showfull&id=1120079617&archive=&start_from=&ucat=1&|title=Results: Rebecca Knox becomes the first SuperGirls champion!|date=29 June 2005|publisher=[[SuperGirls Wrestling]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716164525/http://www.supergirlswrestling.com/index.php?subaction=showfull&id=1120079617&archive=&start_from=&ucat=1&|archivedate=26 July 2011|deadurl=|accessdate=6 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/content/view/1374/124/|title=Supergirls Volume 1 DVD review with Stewart Allen|last=Allen|first=Stewart|publisher=Wrestling Observer/Figure Four Online|accessdate=6 September 2010|archive-url=https://www.webcitation.org/68ZNDz4k1?url=http://www.f4wonline.com/component/content/article/1374/|archive-date=20 June 2012|dead-url=}}</ref><ref name="SGslam">{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2005/09/26/1236068.html|title=Supergirls strong in B.C. debut|last=Johns|first=Greg|date=26 September 2005|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|accessdate=6 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709075433/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2005/09/26/1236068.html|archive-date=9 July 2015|dead-url=}}</ref><ref name="SGslam" /><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2006/04/25/1549780.html|title=Ivory proud to be independent; Former WWE Women's champ takes NWA Supergirls Championship|last=Johns|first=Fred|date=28 April 2006|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|accessdate=6 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110524163449/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2006/04/25/1549780.html|archive-date=24 May 2011|dead-url=}}</ref> नक्सले जापानको टोकियो सहरमा आयोजना गरिएको १८ महिला ब्याटल रोयलको विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्। <ref name="Results">{{cite web|url=http://www.chickfight.tv/results/|title=ChickFight Results|last=|first=|date=|website=|publisher=[[ChickFight]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080717140555/http://www.chickfight.tv/results/|archivedate=17 July 2007|deadurl=|accessdate=8 June 2008|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080717140555/http://www.chickfight.tv/results/ |date=17 July 2008 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=5918|title=IW*GP « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database|last=|first=|date=|website=cagematch.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304024806/http://www.cagematch.net/?id=1&nr=5918|archive-date=4 March 2016|dead-url=|access-date=30 December 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304024806/http://www.cagematch.net/?id=1&nr=5918 |date=4 March 2016 }}</ref> नक्सले सन् २००६ को सुरुवाती महिलाबाट अल-फिमेल पदोन्नति अन्तरगत सिमर विमिन एथलेटिक्समा काम गर्न सुरु गरिन्। उक्त क्षेत्रको पहिलो खेलमा उनीको खेल एलिसन डेञ्जरसँग जारी गरिएको थियो भने खेलको बीचमा उनले चोट लागेको जस्तो नाटक गर्दै डोञ्जरलाई पछाडिबाट आक्रमण गरेर उनलाई हराएकी थिइन् जसको फल स्वरुप उनी उक्त कार्यक्षेत्रमा एक खलनायकको रूपमा प्रस्तुत भएको थिइन्।<ref name="4/5">{{cite web|url=http://visuex.com/shimmer/modules.php?name=Calendar&op=view&eid=3|title=Volume 3 and 4 – February 12, 2006: Berwyn, IL|date=12 February 2006|publisher=[[Shimmer Women Athletes]]|accessdate=6 September 2010}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> त्यस खेलपछि उनको र डेनि हेजको द्वन्द्व चलेको थियो र उनीहरूको पहिलो खेलमा नक्स हेजसँग हार्न पुगेकी थिइन्। उनीहरूको दोस्रो खेलमा भने नक्सले हेजलाई हराउन सफल भएकी थिइन्। <ref name="5/6">{{cite web|url=http://visuex.com/shimmer/modules.php?name=Calendar&op=view&eid=4|title=Volume 5 and 6 – May 21, 2006: Berwyn, IL|date=21 May 2006|publisher=[[Shimmer Women Athletes]]|accessdate=6 September 2010}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/DVDs_-_VGames_-_Books_25/article_18800.shtml|title=DVD Review: Shimmer, Volume 5 (5–21–06) with Knox-Haze, Martinez-Del Ray, Roxx-Kong|last=Vetter|first=Chris|date=29 December 2006|publisher=Pro Wrestling Torch|accessdate=6 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003130752/http://pwtorch.com/artman2/publish/DVDs_-_VGames_-_Books_25/article_18800.shtml|archive-date=3 October 2012|dead-url=}}</ref> सन् २००६ जुन फ्रान्समा आयोजित एक कार्यक्रममा नक्सले सुविट सिरियालाई हराउँद खाली रहेको विश्व चावस च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=6464|title=FSF Evening Of Champions « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database|last=|first=|date=|website=cagematch.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000538/http://www.cagematch.net/?id=1&nr=6464|archive-date=4 March 2016|dead-url=|access-date=24 December 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304000538/http://www.cagematch.net/?id=1&nr=6464 |date=4 March 2016 }}</ref> उनले उक्त च्याम्पियनसिप केही महिनाका लागि आफुसँगै राखेतापनि उनले उक्त च्याम्पियनसिप सिरियासँग हार्न पुगेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=8263|title=WAW « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database|last=|first=|date=|website=cagematch.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303225712/http://www.cagematch.net/?id=1&nr=8263|archive-date=3 March 2016|dead-url=|access-date=3 January 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303225712/http://www.cagematch.net/?id=1&nr=8263 |date=3 March 2016 }}</ref> === घाइते र अस्थायी अवकाश (सन् २००६-२०१३) === सेप्टेम्बर २००६ मा जर्मनीमा कुस्ती खेल्ने क्रममा उनको टाउकोमा गम्भीर चोट लाग्न पुगेको थियो र उनलाई तत्काल अस्पताल पुर्‍याइएको थियो। उनका अनुसार उनको टाउको एकदमै नराम्रोसँग दुख्ने, बाँया कानमा विभिन्न चर्का आवाजहरू सुनिने र आँखाले राम्रोसँग देख्न नसक्ने समस्या देखा परेको थियो।<ref name="SGinjury">{{cite web|url=http://www.supergirlswrestling.com/index.php|title=Rebecca Knox Injury|publisher=SuperGirls|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110410223219/http://www.supergirlswrestling.com/index.php|archivedate=10 April 2011|deadurl=|accessdate=6 September 2010}}</ref> उनलाई चोट लागेका कारण उनको र हेज विरुद्धको ६०- मिनेट आइरन विमेन खेल रद्द गर्नु परेको थियो। <ref name="Injury">{{cite web|url=http://visuex.com/shimmer/modules.php?name=Calendar&op=view&eid=5|title=Volume 7 and 8 – October 22, 2006 : Berwyn, IL.|date=22 October 2006|publisher=[[Shimmer Women Athletes]]|accessdate=6 September 2010}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी घाइते भएपछि कुइनले ६ वर्षका लागि कुस्ती क्षेत्रबाट अवकाश लिएकी थिइन् तर उनले आयरल्यान्डमा आयोजित फाइट फ्याक्टर प्रो रेस्लिङमा सन् २००८, २०१२ र २०१३ का केही खेलहरू खेलेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=1&nr=18740|title=FFPW « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database|last=|first=|date=|website=cagematch.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002715/http://www.cagematch.net/?id=1&nr=18740|archive-date=4 March 2016|dead-url=|access-date=3 January 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304002715/http://www.cagematch.net/?id=1&nr=18740 |date=4 March 2016 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=1&nr=87322|title=FFPW Fight Factory Fallout « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database|last=|first=|date=|website=cagematch.net|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=3 January 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210209122053/https://www.cagematch.net//?id=1&nr=87322 |date=9 February 2021 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=1&nr=89521|title=FFPW « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database|last=|first=|date=|website=cagematch.net|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=3 January 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210206145544/https://www.cagematch.net//?id=1&nr=89521 |date=6 February 2021 }}</ref> === डब्ल्युडब्ल्युई === ==== एनएक्सटी (सन् २०१३–२०१५) ==== [[File:Becky Lynch Live event.jpg|thumb|right|upright|सन् २०१५ मा लिन्च]] सन् २०१३ अप्रिल महिना देखि कुइनले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्रका लागि दुई वर्षिए आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरिन् र त्यसपछि उनी डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएकस्टीमा कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref name="Wrestler Rebecca ready to take on the world">{{cite web|url=http://www.herald.ie/entertainment/wrestler-rebecca-ready-to-take-on-the-world-29181218.html|title=Wrestler Rebecca ready to take on the world|date=8 April 2013|last=Sheehy|first=Clodagh|work=[[Herald.ie]]|accessdate=9 April 2013|archive-url=https://www.webcitation.org/6H4TWDg97?url=http://www.herald.ie/entertainment/wrestler-rebecca-ready-to-take-on-the-world-29181218.html|archive-date=2 June 2013|dead-url=}}</ref> उनी एनएक्स्टीमा आएपछि उनले आफ्नो नाम रेबेका नक्सबाट बेकि लिन्चमा परिणत गरेकी थिइन्। <ref name="Becky Lynch WV">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/43490-new-wwe-signees-get-their-nxt-ring-names|title=New WWE signees get their NXT ring names|date=29 August 2013|last=Namako|first=Jason|publisher=WrestleView|accessdate=29 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130901024228/http://www.wrestleview.com/wwe-news/43490-new-wwe-signees-get-their-nxt-ring-names|archive-date=1 September 2013|dead-url=}}</ref> लिन्चले २६ जुन २०१४ एनएक्सटीको एक शृङ्खलामा पर्दापर्ण गरेकी थिइन् जहाँ उनले उनको पहिलो खेलमा समर रेलाई हराएकी थिइन्।<ref name="test">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/86542/wwe-nxt-report-neville-versus-van-dam-vaudevillains-in-action-becky-lynch-and-bull-dempsey-debut-a-return-with-attitude.html?p=1|title=WWE NXT report: Neville versus Van Dam; Vaudevillains in action; Becky Lynch and Bull Dempsey debut; a return...with attitude|date=26 June 2014|last=Trionfo|first=Richard|work=Pro Wrestling Insider|accessdate=27 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714170447/http://www.pwinsider.com/article/86542/wwe-nxt-report-neville-versus-van-dam-vaudevillains-in-action-becky-lynch-and-bull-dempsey-debut-a-return-with-attitude.html?p=1|archive-date=14 July 2014|dead-url=}}</ref> उक्त खेलको अर्को हप्ता लिन्चले बेइलीसँग साझेदारी गर्दै तात्कालिक एनएक्सटी महिला विजेता सार्लेट फ्लेयर र सासा बेङ्क्ससँग एक ट्याग टिम खेलमा सामना भएको थियो।<ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE NXT report: Zayn versus Gabriel; Tyson Kidd tells his side of the story; Sash and Charlotte... for the last time?|url=http://www.pwinsider.com/article/86708/wwe-nxt-report-zayn-versus-gabriel-tyson-kidd-tells-his-side-of-the-story-sasha-and-charlotte-for-the-last-time.html?p=1|work=Pro Wrestling Insider|accessdate=4 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714205932/http://www.pwinsider.com/article/86708/wwe-nxt-report-zayn-versus-gabriel-tyson-kidd-tells-his-side-of-the-story-sasha-and-charlotte-for-the-last-time.html?p=1|archive-date=14 July 2014|dead-url=}}</ref> लिन्चले त्यस खेल पश्चात् विभिन्न महिला कुस्ती खेलाडीसँग च्याम्पियनसिप रहित खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनको सामना सार्लेट फ्लेयरसँग भएको थियो उक्त खेलमा लिन्च फ्लेयरसँग तीन पटक हार्न पुगेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/07/31/21846246.html|title=NXT: Kidd is a lemon against Rose|date=31 July 2014|last=Nolan|first=Howell|accessdate=24 October 2014|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703055917/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/07/31/21846246.html|archive-date=3 July 2015|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/08/21/21890296.html|title=NXT: Tag team finals and Takeover II set|date=21 August 2014|last=Howell|first=Nolan|accessdate=24 October 2014|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703082506/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/08/21/21890296.html|archive-date=3 July 2015|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/10/16/22011956.html|title=NXT: Badda-Bing! Realist chick in the ring Carmella makes her debut|date=16 October 2014|last=Asher|first=Matthew|accessdate=24 October 2014|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150621215806/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/10/16/22011956.html|archive-date=21 June 2015|dead-url=}}</ref> अक्टोबर २३ एनएक्सटीको एक शृङ्खलामा लिन्च बेङ्क्ससँग साझेदारी गर्दै उनको साथी बेइलीलाई आक्रमण गरेका थिए जसको फल स्वरुप लिन्च र बेइली छुट्टिएका थिए। <ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_81430.shtml|title=James's WWE NXT Report 10/23: Neville defends NXT Title against Titus O'Neil, Tyler Breeze, Ascension, more; Overall Reax|date=24 October 2014|last=James|first=Justin|accessdate=24 October 2014|publisher=Pro Wrestling Torch|archive-url=https://web.archive.org/web/20141024100908/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_81430.shtml|archive-date=24 October 2014|dead-url=}}</ref><ref name="WWE">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/becky-lynch|title=Becky Lynch|publisher=[[WWE]]|accessdate=23 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170216155505/http://www.wwe.com/superstars/becky-lynch|archive-date=16 February 2017|dead-url=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2015/02/04/22220351.html|title=NXT: NXT Rival card now officially set|date=4 February 2015|last=Asher|first=Matthew|accessdate=1 March 2015|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703041158/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2015/02/04/22220351.html|archive-date=3 July 2015|dead-url=}}</ref> एनएक्सटी टेक ओभर राइभलमा लिन्च फेटल फोर वे खेलमा भाग लिएकी थिइन् जुन खेल एनएक्सटी महिला च्याम्पियनसिपका लागि जारी गरिएको थियो तर उक्त खेल सासा बेङ्क्सले जित्दै पहिलो पटक महिला महिला विजेता बनेकी थिइन्।<ref name="NXT Rival">{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2015/02/12/22233261.html|title=NXT TakeOver: Rival: Two new champs crowned|date=13 February 2015|last=Asher|first=Matthew|accessdate=14 February 2015|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703075244/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2015/02/12/22233261.html|archive-date=3 July 2015|dead-url=}}</ref> अप्रिलमा लिन्चले एक ट्रिपल थ्रेट म्याचमा सार्लेट फ्लेयर र बेइलीलाई हराउँदै महिला च्याम्पियनसिपका लागि पहिलो दावेदार बनेकी थिइन्<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_84629.shtml|title=James's WWE NXT Report 4/22 – Week 149: Kevin Owens vs. Sami Zayn main event, #1 contender Women's Title match, Balor & Itami & Rhyno in singles; Overall Reax|author=James, Justin|date=22 April 2015|accessdate=23 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150425220348/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_84629.shtml|archive-date=25 April 2015|dead-url=}}</ref> तर एनएक्सटी टेक ओभरमा उनी च्याम्पियनसिप जित्न असफल रहिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestlezone.com/news/581305-check-out-becky-lynchs-brand-new-look-possible-influence-game-of-thrones-actor-attends-nxt-takeover-w-stephanie-mcmahon|first=Mike|last=Killam|date=20 May 2015|website=[[CraveOnline|WrestleZone]]|title=Check Out Becky Lynch's Brand New Look & Possible Influence|quote=her new look bears a striking resemblance to a character from the Magic the Gathering card game called Chandra Nalaar.|access-date=21 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151031130405/http://www.wrestlezone.com/news/581305-check-out-becky-lynchs-brand-new-look-possible-influence-game-of-thrones-actor-attends-nxt-takeover-w-stephanie-mcmahon|archive-date=31 October 2015|dead-url=}}</ref><ref name="NXT Takeover: Unstoppable">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/93868/live-ongoing-wwe-nxt-takeover-unstoppable-report-finn-balor-versus-tyler-breeze.html?p=1|title=Live Ongoing WWE NXT Takeover Unstoppable Report: Women's Title Match: Sasha Banks Versus Becky Lynch|author=Trionfo, Richard|website=PWInsider|date=20 May 2015|accessdate=20 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521132133/http://www.pwinsider.com/article/93868/live-ongoing-wwe-nxt-takeover-unstoppable-report-finn-balor-versus-tyler-breeze.html?p=1|archive-date=21 May 2015|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|title=Sasha Banks vs Becky Lynch Was Another Massive Step for the Future of Women in WWE|url=http://thebiglead.com/2015/05/22/sasha-banks-vs-becky-lynch-was-another-massive-step-for-the-future-of-women-in-wwe/|website=The Big Lead|accessdate=21 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160127154359/http://thebiglead.com/2015/05/22/sasha-banks-vs-becky-lynch-was-another-massive-step-for-the-future-of-women-in-wwe/|archive-date=27 January 2016|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|title=WWE NXT TakeOver: Unstoppable|url=http://www.avclub.com/tvclub/wwe-nxt-takeover-unstoppable-219757|website=www.avclub.com|accessdate=21 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160203192708/http://www.avclub.com/tvclub/wwe-nxt-takeover-unstoppable-219757|archive-date=3 February 2016|dead-url=}}</ref> ==== महिला कुस्तीमा क्रान्ति (सन् २०१५–२०१६) ==== लिन्चले आधिकारिक रूपमा १३ जुलाई २०१५ डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यसूची ''र'' मा सार्लेट फ्लेयर र सासा बेङ्क्सको साथमा पर्दापर्ण गरेकी थिइन्।<ref name="Main roster">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_86178.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 7/13: Ongoing "virtual-time" coverage of live Raw – Brock Smash, final Battleground PPV hype, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=13 July 2015|accessdate=13 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150714074555/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_86178.shtml|archive-date=14 July 2015|dead-url=}}</ref> लिन्च र सार्लेटले पेजसँग साझेदारी गर्दै एक टोली गठन गर्दै टिम बेला (निकी बेला, ब्रि बेला र अलिसा फक्स)सँग द्वन्द्वको सुरुवात गरेका थिए भने सासा बेङ्क्सले नेयोमी र टमिनासँग साझेदारी गर्दै अर्को टोली गठन गरेका थिए जसलाई उनहरूले टिम ब्याड नाम राखेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_86787.shtml|title=WWE news: WWE introduces replacement name for Paige Trio|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=7 August 2015|accessdate=7 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150808112439/http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_86787.shtml|archive-date=8 August 2015|dead-url=}}</ref> उक्त तीन टोलीको द्वन्द्व त्यहीँबाट सुरुवात भएको थियो। पेज, लिन्च र सार्लेटको जेडिले अन्ततः उनीहरूको टोलीको नाम ''पिसिबी'' राख्दै नयाँ रूपमा देखा पर्न सुरु गरेका थिए। लिन्चले २० जुलाई ''र''को एक शृङ्खलामा रिङमा पर्दापण गरेकी थिइन्।<ref name="RawJuly20">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_86344.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 7/20: Ongoing "virtual-time" coverage of live Raw – Battleground fall-out, Undertaker opening Raw, Brock Lesnar, Road to Summerslam, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=20 July 2015|accessdate=20 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150724033522/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_86344.shtml|archive-date=24 July 2015|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_86507.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 7/27: Complete "virtual-time" coverage of live Raw – Cena vs. Rollins for U.S. Title, SSlam hype, Owens vs. RKO, two Divas matches, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=27 July 2015|accessdate=27 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729025412/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_86507.shtml|archive-date=29 July 2015|dead-url=}}</ref> २८ जुलाई २०१५ मेन इभेन्टको एक शृङ्खलामा उनले खेलेका खेलहरू मध्य उनको पहिलो जित ब्रि बेलाको विरुद्धमा भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/95514/wwe-main-event-report-becky-versus-brie-neville-versus-barrett-bo-versus-ryder.html?p=1|title=WWE Main Event Report: Becky Versus Brie, Neville Versus Barrett, Bo Versus Ryder|author=Trionfo, Richard|website=PWInsider|date=29 July 2015|accessdate=3 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923031718/http://www.pwinsider.com/article/95514/wwe-main-event-report-becky-versus-brie-neville-versus-barrett-bo-versus-ryder.html?p=1|archive-date=23 September 2015|dead-url=}}</ref> उक्त तीन टोलीको सामना अन्ततः समरस्ल्याममा आयोजना गरिएको थियो र उक्त खेलमा पिसिबीले दुई टोलीलाई हराउँन सफल भएका थिए। <ref name=SummerSlam2015>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/96-wwe-news/44198-wwe-summerslam-2015-live-results-brock-lesnar-vs-undertaker-john-cena-vs-seth-rollins|title=WWE SummerSlam 2015 live results: Brock Lesnar vs. Undertaker, John Cena vs. Seth Rollins|author=Meltzer, Dave|authorlink=Dave Meltzer|website=[[Wrestling Observer Newsletter]]|date=23 August 2015|accessdate=24 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150824135309/http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/96-wwe-news/44198-wwe-summerslam-2015-live-results-brock-lesnar-vs-undertaker-john-cena-vs-seth-rollins|archive-date=24 August 2015|dead-url=}}</ref> ३१ अगस्ट २०१५ ''र''को एक शृङ्खलामा पिसिबी टोलीको तीनै सदस्यले डिभास च्याम्पियनसिपका लागि पहिलो दावेदार बन्नका निमित्त पहिलो "डिभास बिट द क्लक च्यालेञ्ज" नामक एक प्रतिस्पर्धामा भाग लिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_87253.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 8/31: Ongoing "virtual-time" coverage of live Raw – Sting opening Raw, Night of Champions hype, Beat the Clock, SSlam re-match, more|website=Pro Wrestling Torch|author=Caldwell, James|date=31 August 2015|accessdate=31 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904175908/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_87253.shtml|archive-date=4 September 2015|dead-url=}}</ref> उक्त खेलमा सार्लेट विजेता बन्दै डिभास विजेता निकी बेलासँग नाइट अफ च्याम्पियन्स पे-पर-भ्युमा उपाधिका लागि खेल खेल्न पाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_87595.shtml|title=Caldwell's WWE NOC PPV Report 9/20: Live Night of Champions Coverage from Houston – Seth Rollins's double duty, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=20 September 2015|accessdate=20 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923085608/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_87595.shtml|archive-date=23 September 2015|dead-url=}}</ref> उक्त खेलको अर्को दिन पेजले उनका साथी सार्लेट र बेकीलाई आक्रमण गर्दै गरेकी थिइन् र उनले भनिन् कि सार्लेटले उनको बुवा नभएको भए उनी त्यहाँ हुने थिइनन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=96727&p=2|title=Live Ongoing WWE Raw Report: There Is a Fourth House in the DIvas Revolution and It Is Full of Jealousy|author=Trionfo, Richard|website=PWInsider|date=21 September 2015|accessdate=21 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923031745/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=96727&p=2|archive-date=23 September 2015|dead-url=}}</ref> पेजले सार्लेट र बेकीलाई आक्रमण गरेपछि उनीहरूको टोली छुट्टिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/index.php/2015/10/16/1015-wwe-smackdown-report-by-greg-parks/|title=10/15 WWE Smackdown Report by Greg Parks|author=Parks, Greg|website=Pro Wrestling Torch|date=15 October 2015|accessdate=16 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151021141353/http://www.pwtorch.com/index.php/2015/10/16/1015-wwe-smackdown-report-by-greg-parks/|archive-date=21 October 2015|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/index.php/2015/10/22/1022-wwe-smackdown-report-by-greg-parks/|title=10/22 WWE Smackdown Report by Greg Parks|author=Parks, Greg|website=Pro Wrestling Torch|date=22 October 2015|accessdate=22 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151024160850/http://www.pwtorch.com/index.php/2015/10/22/1022-wwe-smackdown-report-by-greg-parks/|archive-date=24 October 2015|dead-url=}}</ref> अक्टोबर महिनामा पेजले पुन सार्लेट र बेकीसँग टोली गठन गर्ने झुटो जालसाजी गरिन् पेज उनीहरूसँग मिलेको जस्तै गर्दै उनीहरूलाई पछाडिबाट आक्रमण गरेपछि उनहरूको टोली पूर्णतया विघटन भएको थियो।<ref>{{cite web|title=10/26 WWE Raw Results – Caldwell's Live Report on HIAC fall-out|url=http://www.pwtorch.com/index.php/2015/10/26/1026-wwe-raw-results-caldwells-live-report-on-hiac-fall-out/|publisher=Pro Wrestling Torch|accessdate=26 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151028130248/http://www.pwtorch.com/index.php/2015/10/26/1026-wwe-raw-results-caldwells-live-report-on-hiac-fall-out/|archive-date=28 October 2015|dead-url=}}</ref> २ नोभेम्बर ''र''को एक शृङ्खलामा पेजले बेकीलाई र अन्य दुई प्रतिद्वन्द्वीलाई हराउँदै सार्लेटको डिभास च्याम्पियनसिपका लागि पहिलो दावेदार बनेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE Raw Report: If It Is November... It Is Time for Reminders of Traditional Five on Five Matches, Who Is the Number One Contender, The Power of Positivity and Unicorns Was Strong Tonight, Someone Has Borrowed Undertaker and Kane's Powers, and More|url=http://www.pwinsider.com/article/97591/wwe-raw-report-if-it-is-november-it-is-time-for-reminders-of-traditional-five-on-five-matches-who-is-the-number-one-contender-the-power-of-positivity-and-unicorns-was-strong-tonight-someone-has-borrowed-undertaker-and-kanes-powers-and-more.html?p=1|publisher=Pro Wrestling Insider|accessdate=3 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151105073245/http://www.pwinsider.com/article/97591/wwe-raw-report-if-it-is-november-it-is-time-for-reminders-of-traditional-five-on-five-matches-who-is-the-number-one-contender-the-power-of-positivity-and-unicorns-was-strong-tonight-someone-has-borrowed-undertaker-and-kanes-powers-and-more.html?p=1|archive-date=5 November 2015|dead-url=}}</ref> त्यस खेलको अर्को आयोजना गरिएको लिन्च र पेजको खेलमा लिन्चले पेजलाई हराउन सफल भएकी थिइन्। <ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=97742&p=2|title=WWE Raw Report: Friends Don't Let Friends Eulogize Undertaker and Kane, The WWE Title Tournament Begins, Three Men Are Not Happy With the Tournament Participants, and More|publisher=Pro Wrestling Torch|accessdate=9 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151113235226/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=97742&p=2|archive-date=13 November 2015|dead-url=}}</ref> ३० नोभेम्बर डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक शृङ्खलामा सार्लेटको सामना बेकी लिन्चसँग भएको थियो र उक्त खेलमा सार्लेटको बुवा रिक फ्लेयरले बेकीलाई झुक्याका कारण सार्लेटले उनलाई पछाडिबाट आक्रमण गर्दै लिन्चलाई हराएकी थिइन्।<ref>{{cite journal|last=Meltzer|first=Dave|authorlink=Dave Meltzer|date=24 February 2016|title=Feb 29, 2016 Wrestling Observer Newsletter: Shane McMahon to face Undertaker at WrestleMania|journal=[[Wrestling Observer Newsletter]]|location=[[Campbell, California]]|issn=1083-9593}}</ref> डिसेम्बर महिना भरि सार्लेट र बेकीको तनाव झनझन उच्च हुँदै गएक थियो र ४ जनवरी २०१६ मा आयोजना गरिएको एक खेलमा लिन्चले सार्लेटलाई हराएपछि सार्लेटले लिन्चलाई पछाडिबाट आक्रमण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE Raw Report: A New Group is Formed, Is The Queen of the Jungle Showing Her True Stripes?, Are The New Day Turning into J&J Security for Sheamus?, A Few Returns, and More|url=http://pwinsider.com/article/98148/wwe-raw-report-a-new-group-is-formed-is-the-queen-of-the-jungle-showing-her-true-stripes-are-the-new-day-turning-into-jj-security-for-sheamus-a-few-returns-and-more.html?p=1|website=PWInsider|accessdate=30 November 2015|date=30 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208223203/http://pwinsider.com/article/98148/wwe-raw-report-a-new-group-is-formed-is-the-queen-of-the-jungle-showing-her-true-stripes-are-the-new-day-turning-into-jj-security-for-sheamus-a-few-returns-and-more.html?p=1|archive-date=8 December 2015|dead-url=}}</ref> उक्त खेलको तीन दिन पछि बेकीले सार्लेटको डिभास च्याम्पियनसिपका लागि खेल रोयल रम्बल पे-पर-भ्युमा खेल्न पाएकी थिइन् तर उक्त खेलमा पनि सार्लेटको बुवा रिक फ्लेयरले <ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE Smackdown Report: Maybe League of Nations Was an Accurate Name, Is Becky Being Played?, The Wyatts Get Extreme, and Miz Looks for a New Person to Mentor|url=http://pwinsider.com/article/98211/wwe-smackdown-report-maybe-league-of-nations-was-an-accurate-name-is-becky-being-played-the-wyatts-get-extreme-and-miz-looks-for-a-new-person-to-mentor.html?p=1|website=PWInsider|accessdate=4 December 2015|date=4 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208235521/http://pwinsider.com/article/98211/wwe-smackdown-report-maybe-league-of-nations-was-an-accurate-name-is-becky-being-played-the-wyatts-get-extreme-and-miz-looks-for-a-new-person-to-mentor.html?p=1|archive-date=8 December 2015|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE Smackdown Report: Are You Ready for Tables... Ladders... and Chairs?, A Contract Signing, Return of the 'Lawyers', and More|url=http://www.pwinsider.com/article/98358/wwe-smackdown-report-are-you-ready-for-tables-ladders-and-chairs-a-contract-signing-return-of-the-lawyers-and-more.html?p=1|website=PWInsider|accessdate=10 December 2015|date=10 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222172548/http://www.pwinsider.com/article/98358/wwe-smackdown-report-are-you-ready-for-tables-ladders-and-chairs-a-contract-signing-return-of-the-lawyers-and-more.html?p=1|archive-date=22 December 2015|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE Raw Report: The Last Stand For Extreme?, The Last Stand of the Roman Empire?, The New Days How Honor, an More|url=http://www.pwinsider.com/article/98452/wwe-raw-report-the-last-stand-for-extreme-the-last-stand-of-the-roman-empire-the-new-day-show-honor-and-more.html?p=1|website=PWInsider|accessdate=14 December 2015|date=14 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160208030533/http://www.pwinsider.com/article/98452/wwe-raw-report-the-last-stand-for-extreme-the-last-stand-of-the-roman-empire-the-new-day-show-honor-and-more.html?p=1|archive-date=8 February 2016|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE Smackdown Report: Is There a Fracture in the Friendship Between BFFS?, Who Is In Control When It Comes to the IC Title?, What is Next for the Wyatts?, What Is Next for Tyler?, and More|url=http://www.pwinsider.com/article/98516/wwe-smackdown-report-is-there-a-fracture-in-the-friendship-between-bffs-who-is-in-control-when-it-comes-to-the-ic-title-what-is-next-for-the-wyatts-what-is-next-for-tyler-and-more.html?p=1|website=PWInsider|accessdate=17 December 2015|date=17 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160208025734/http://www.pwinsider.com/article/98516/wwe-smackdown-report-is-there-a-fracture-in-the-friendship-between-bffs-who-is-in-control-when-it-comes-to-the-ic-title-what-is-next-for-the-wyatts-what-is-next-for-tyler-and-more.html?p=1|archive-date=8 February 2016|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE Smackdown Report: Intercontinental Title Triple Threat Match, Tag Title Match, How Not to Drink Egg Nog, and An Eight Man Tag Match in a Pear Tree|url=http://www.pwinsider.com/article/98602/wwe-smackdown-report-intercontinental-title-triple-threat-match-tag-title-match-how-not-to-drink-egg-nog-and-an-eight-man-tag-match-in-a-pear-tree.html?p=1|website=PWInsider|accessdate=22 December 2015|date=22 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160208030551/http://www.pwinsider.com/article/98602/wwe-smackdown-report-intercontinental-title-triple-threat-match-tag-title-match-how-not-to-drink-egg-nog-and-an-eight-man-tag-match-in-a-pear-tree.html?p=1|archive-date=8 February 2016|dead-url=}}</ref> बेकीलाई झुक्याका कारण सार्लेटले उनलाई पछाडिबाट आक्रमण गर्दै लिन्चलाई पुन हराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE Raw Report: It's a New Year... With Old Friends and New Challenges, New Groups Form While Old Friendships End, and A New Wrinkle to the Royal Rumble Match|url=http://www.pwinsider.com/article/98806/wwe-raw-report-its-a-new-year-with-old-friends-and-new-challenges-new-groups-form-while-old-friendships-end-and-a-new-wrinkle-to-the-royal-rumble-match.html?p=1|website=PWInsider|accessdate=4 January 2016|date=4 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160208031607/http://www.pwinsider.com/article/98806/wwe-raw-report-its-a-new-year-with-old-friends-and-new-challenges-new-groups-form-while-old-friendships-end-and-a-new-wrinkle-to-the-royal-rumble-match.html?p=1|archive-date=8 February 2016|dead-url=no}}</ref><ref name="Royal Rumble 2016">{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/01/24/caldwell2016rumblereport/|title=1/24 Royal Rumble PPV Results – Caldwell's Complete Live Report|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=24 January 2016|accessdate=25 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128011920/http://www.pwtorch.com/site/2016/01/24/caldwell2016rumblereport/|archive-date=28 January 2016|dead-url=}}</ref> सन् २०१६ फेब्रुअरी महिना भरी लिन्चले बेङ्क्ससँग साथी बन्दै टमिना र नेयोमीको विरुद्ध उत्रिए जसका कारण दुई टोली बीच द्वन्द्व चलेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/02/01/february1rawresults/|title=2/1 WWE Raw TV Results – Caldwell's Complete, Live Report|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=1 February 2016|accessdate=2 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204212349/http://www.pwtorch.com/site/2016/02/01/february1rawresults/|archive-date=4 February 2016|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/99545/wwe-smackdown-report-double-duty-big-match-next-week-when-friends-are-not-friends-more-with-goldust-and-r-truth-and-more.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: Double Duty, Big Match Next Week, When Friends Are Not Friends, More With Goldust and R Truth, and More|author=Trionfo, Richard|website=Pro Wrestling Insider|date=4 February 2016|accessdate=4 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312112036/http://www.pwinsider.com/article/99545/wwe-smackdown-report-double-duty-big-match-next-week-when-friends-are-not-friends-more-with-goldust-and-r-truth-and-more.html?p=1|archive-date=12 March 2016|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=99663&p=3|title=WWE Raw Report: Daniel Bryan Gives His Retirement Speech|author=Trionfo, Richard|website=Pro Wrestling Insider|date=8 February 2016|accessdate=8 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312111849/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=99663&p=3|archive-date=12 March 2016|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/99752/wwe-smackdown-report-the-jericho-and-styles-show-wyatt-foreshadows-a-feud-and-more.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: The Jericho and Styles Show, Wyatt Foreshadows a Feud?, and More|author=Trionfo, Richard|website=Pro Wrestling Insider|date=11 February 2016|accessdate=11 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160214211207/http://www.pwinsider.com/article/99752/wwe-smackdown-report-the-jericho-and-styles-show-wyatt-foreshadows-a-feud-and-more.html?p=1|archive-date=14 February 2016|dead-url=}}</ref> द्वन्द्वका झन बढ्दै गएपछि उक्त दुई टोली बीच खेल फाष्टलेन पे-पर-भ्युमा निर्धारित गरिएको थियो र त्यस खेलमा लिन्च र बेङ्क्सले नेयोमी र टमिनालाई हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/100003/heyman-hypes-main-event-live-ongoing-wwe-fast-lane-ppv-coverage.html?p=1|title=Team Bad VS. Sasha & Becky: Live, Ongoing WWE Fast Lane PPV Coverage|author=Johnson, Mike|website=Pro Wrestling Insider|date=21 February 2016|accessdate=21 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312112115/http://www.pwinsider.com/article/100003/heyman-hypes-main-event-live-ongoing-wwe-fast-lane-ppv-coverage.html?p=1|archive-date=12 March 2016|dead-url=}}</ref> त्यस खेलको अर्को दिनको ''र''मा लिन्च र बेङ्क्सको खेल निर्धारित गरियो र उक्त खेलका विजेताले डिभास च्याम्पियनसिपका लागि खेल्ने मौका पाउने नियम राखिएको थियो तर उक्त खेलमा कोहीपछि विजेता बन्न असमर्थ बने।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=100033&p=3|title=WWE Raw Report: A Name You Probably Didn't Expect, Matches Announced for Wrestlemania, Detroit Medical Facilities Are Going to be Busy, and More|author=Trionfo, Richard|website=Pro Wrestling Insider|date=22 February 2016|accessdate=22 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160225171846/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=100033&p=3|archive-date=25 February 2016|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/100207/wwe-raw-report-tag-title-match-next-week-who-is-the-number-one-contender-for-the-divas-title-who-gets-a-title-match-what-about-the-shanetaker-match-and-more.html?p=1|title=WWE Raw Report: Tag Title Math Next Week, Who Is the Number One Contender for the Divas Title?, Who Gets a Title Match?, What About the Shane/Taker Match?, and More|author=Trionfo, Richard|website=Pro Wrestling Insider|date=29 February 2016|accessdate=29 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313093317/http://www.pwinsider.com/article/100207/wwe-raw-report-tag-title-match-next-week-who-is-the-number-one-contender-for-the-divas-title-who-gets-a-title-match-what-about-the-shanetaker-match-and-more.html?p=1|archive-date=13 March 2016|dead-url=}}</ref> त्यस ''र'' पछि आउने स्म्याकडाउनमा उनीहरूको पुन खेल जारी गरिएको थियो तर तात्कालिक डिभास विजेता सार्लेटले दुवैको जनालाई आक्रमण गरेपछि खेलमा कोहीपछि विजेता बन्न सकेनन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/03/03/33-wwe-smackdown-parkss-complete-real-time-report/|title=3/3 WWE Smackdown – Parks's Complete, Real-Time Report|author=Parks, Greg|website=Pro Wrestling Torch|date=3 March 2016|accessdate=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306151854/http://www.pwtorch.com/site/2016/03/03/33-wwe-smackdown-parkss-complete-real-time-report/|archive-date=6 March 2016|dead-url=}}</ref> खेलमा कोहीपनि विजेता नबने पछि आउँदै रेसलमेनिया डिभास विजेता सार्लेटले उनको च्याम्पियनसिप दुवै लिन्च र बेङ्क्ससँग दाउमा लगाउन पर्ने भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/32/charlotte-becky-lynch-sasha-banks|title=Divas Champion Charlotte vs. Becky Lynch vs. Sasha Banks (Triple Threat Match)|author=Clapp, John|website=[[WWE]]|date=3 March 2016|accessdate=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305025146/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/32/charlotte-becky-lynch-sasha-banks|archive-date=5 March 2016|dead-url=}}</ref> रेसलमेनिया ३२ मा पनि सार्लेटले दुवै बेङ्क्स र लिन्चलाई हराउँदै नयाँ डब्ल्युडब्ल्युई महिला (डिभास च्याम्पियनसिपलाई महिला च्याम्पियनसिपमा परिणात गरिएको थियो) विजेता बनेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/32/article/wwe-womens-championship-revealed|title=All-new WWE Women's Championship introduced at WrestleMania|date=3 April 2016|accessdate=4 April 2016|publisher=[[WWE]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406013717/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/32/article/wwe-womens-championship-revealed|archive-date=6 April 2016|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/32/charlotte-becky-lynch-sasha-banks-results|title=Charlotte def. Becky Lynch and Sasha Banks to become first new WWE Women's Champion|date=3 April 2016|last=Matthew|first=Artus|accessdate=4 April 2016|publisher=[[WWE]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406062056/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/32/charlotte-becky-lynch-sasha-banks-results|archive-date=6 April 2016|dead-url=}}</ref><ref name="WrestleMania 32">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=101075&p=5|title=Complete WWE Wrestlemania 32 report: The Women's Title Debuts, Who Is in Charge of Raw?, Andre the Giant Battle Royal, IC Title Ladder Match, and More in the 6 Hours and 50 Minutes of Coverage|last=Richard|first=Trionfo|date=3 April 2016|accessdate=3 April 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160410050141/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=101075&p=5|archive-date=10 April 2016|dead-url=}}</ref> मनी इन द बेङ्क पे-पर-भ्युमा बेकी नेटालियासँग साथी बन्दै सार्लेट र डेना ब्रुकसँग खेल खेलेका थिए तर उक्त खेलमा पनि लिन्च र नेटालिया सार्लेट र ब्रुकको जोडिसँग हार्न पुगेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=102818&p=2|title=Las Vegas Gets a Hell of a Show: Complete WWE Money in the Bank Coverage|last=Mike|first=Johnson|date=3 June 2016|accessdate=3 June 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625045731/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=102818&p=2|archive-date=25 June 2016|dead-url=}}</ref> उक्त खेलपछि [[नेटालिया]]ले आफ्नै साथीे लिन्चलाई आक्रमण गरेकी थिइन् जसका कारण उनीहरूको खेल ब्याटलग्राउण्ड पे-पर-भ्युमा आयोजना गरिएको थियो तर त्यस खेलमा पनि लिन्चले हार बेहोरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=102852&p=2#!|title=WWE Raw Report: We Have a Number One Contender, People Power, The Famil yis Bak, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=20 June 2016|accessdate=8 July 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624110016/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=102852&p=2#!|archive-date=24 June 2016|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/103042/wwe-nxt-report-tag-title-match-announced-for-next-week-finn-and-nakamura-talk-about-their-history-bliss-shows-how-evil-she-can-be-and-more.html?p=1|title=WWE NXT Report: Tag Title Match Announced for Next Week, Finn and Nakamura Talk About Their History, Bliss Shows How Evil She Can Be, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=29 June 2016|accessdate=8 July 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701114846/http://www.pwinsider.com/article/103042/wwe-nxt-report-tag-title-match-announced-for-next-week-finn-and-nakamura-talk-about-their-history-bliss-shows-how-evil-she-can-be-and-more.html?p=1|archive-date=1 July 2016|dead-url=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/103203/wwe-smackdown-report-a-new-way-to-start-off-the-show-ryder-makes-a-challenge-zayn-versus-jericho-and-more.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: A New Way to Start Off the Show, Ryder Makes a Challenge, Zayn Versus Jericho, and MoreE|last=Richard|first=Trionfo|date=29 June 2016|accessdate=8 July 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806141059/http://www.pwinsider.com/article/103203/wwe-smackdown-report-a-new-way-to-start-off-the-show-ryder-makes-a-challenge-zayn-versus-jericho-and-more.html?p=1|archive-date=6 August 2016|dead-url=}}</ref><ref name="Battleground 2016">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=103589&p=2|title=Complete WWE Battleground 2016 Coverage|last=Mike|first=Johnson|date=24 July 2016|accessdate=25 July 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160730161218/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=103589&p=2|archive-date=30 July 2016|dead-url=}}</ref> ==== स्म्याकडाउन महिला विजेता (सन् २०१६–२०१८) ==== सन् २०१६ मा लिन्च स्म्याकडाउनमा सर्ने पहिलो महिला कुस्ती खेलाडी बनेकी थिइन्।<ref name="SmackDown 19/07/16">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=103481&p=2#!|title=Complete Smackdown Draft Report: Who Went Where?, Which NXT Wrestlers Got Promoted?, Who Is the Next WWE Champion Going into Battleground, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=19 July 2016|work=PWInsider|access-date=27 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160725133740/http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=103481&p=2#!|archive-date=25 July 2016|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/article/2016-wwe-draft-results|title=2016 WWE Draft results: WWE officially ushers in New Era|website=[[WWE]]|date=19 July 2016|access-date=21 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160721162725/http://www.wwe.com/article/2016-wwe-draft-results|archive-date=21 July 2016|dead-url=}}</ref> लिन्चले स्म्याकडाउनमा सरेपछि उनको पहिलो खेलमा [[नेटालिया]]लाई हराएकी थिइन्।<ref name="Smackdown 26/07/16">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/103632/live-ongoing-wwe-smackdown-report-will-smackdown-be-able-to-return-serve-tonight.html?p=1#!|title=WWE Smackdown Report: Ambrose's Opponent is Determined, A New Face on Smackdown, Say Hello to the Women's Division, A Battle Royal, and More|last=Richard|first=Trionfo|date=26 July 2016|work=PWInsider|access-date=27 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806141116/http://www.pwinsider.com/article/103632/live-ongoing-wwe-smackdown-report-will-smackdown-be-able-to-return-serve-tonight.html?p=1#!|archive-date=6 August 2016|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=104101&p=2|title=WWE Smackdown Report: Did Eva Marie Finally Wrestle??, Ziggler Sends a Message to Dean Ambrosse, Tag Teams Collide, What About the Wyatts?, Did Heath Slater Do Anything?|last=Richard|first=Trionfo|date=16 August 2016|work=PWInsider|access-date=20 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822035839/http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=104101&p=2|archive-date=22 August 2016|dead-url=}}</ref> समरस्ल्याममा लिन्च नेयोमी र कार्मेलासँग साथी बन्दै अलेक्सा ब्लिस, नेटालिया र नेकी बेलासँग मैदान उत्रिएका थिए तर उक्त खेलमा ब्लिस, बेला र [[नेटालिया]]को जित भएको थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=104217&p=5|title=Complete WWE Summerslam Report: We Have a Universal Champion, Styles vs. Cena, Banks vs. Charlotte, Ambrose vs. Ziggler & Much More|last=Richard|first=Trionfo|date=21 August 2016|work=PWInsider|access-date=23 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827135020/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=104217&p=5|archive-date=27 August 2016|dead-url=}}</ref> ११ सेप्टेम्बर २०१६ मा आयोजना गरिएको ब्याकलास पे-पर-भ्युमा पहिलो स्म्याकडाउन महिला च्याम्पियनसिपका लागि ६ महिला मैदान उत्रिएका थिए तर उक्त खेलमा लिन्चले कारमेलालाई आत्मसमर्पथ गराउँदै पहिलो स्म्याकडमउन महिला विजेता बन्न सफल भएकि थिइन् जुन उनको डब्ल्युडब्ल्युईमा आएपछि उनको पहिलो उपलब्धि थियो।<ref name="Backlash2016">{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/09/11/backlashppvresults/|title=9/11 WWE Backlash Results – Caldwell's Ongoing PPV Report|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=11 September 2016|access-date=12 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917134241/http://www.pwtorch.com/site/2016/09/11/backlashppvresults/|archive-date=17 September 2016|dead-url=}}</ref> उनी महिला विजेता बनेपछि उनले उनको च्याम्पियनसिप पहिलोपटक ८ नोभेम्बरमा [[अलेक्सा ब्लिस]]को विरुद्धमा दाउमा लागाएकी थिइन् तर उक्त खेलमा पनि लिन्चले ब्लिसलाई हराउँन सफल बनेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/wwe-news/becky-lynch-wwe-no-mercy-due-injury-222351|title=Source: Becky Lynch Off WWE No Mercy Due to Injury|last=Nason|first=Josh|date=8 October 2016|publisher=[[Wrestling Observer Newsletter]]|access-date=13 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012055546/http://www.f4wonline.com/wwe-news/becky-lynch-wwe-no-mercy-due-injury-222351|archive-date=12 October 2016|dead-url=}}</ref> सन् २०१६ को परम्परागत इलिमिनेसन चेम्बरमा ''र''का ५ महिला र स्म्याकडानका ५ महिला विरुद्ध खेल भएको थियो भने उक्त खेलमा स्म्याकडाउनबाट अन्तिममा लिन्च मात्र रहेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/11/08/118-wwe-smackdown-live-parkss-ongoing-real-time-report/|title=11/8 WWE Smackdown LIVE – Parks's Ongoing, Real-Time Report|date=8 November 2016|last=Parks|first=Greg|work=Pro Wrestling Torch|access-date=10 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109084634/http://www.pwtorch.com/site/2016/11/08/118-wwe-smackdown-live-parkss-ongoing-real-time-report/|archive-date=9 November 2016|dead-url=}}</ref> टि.एल.सी पे-पर-भ्युमा लिन्चको समना ब्लिससँग एक टेबुल म्याचमा भएको थियो तर उक्त खेलमा ब्लिसले लिन्चलाई हराएका कारण लिन्चले ८४ दिन सम्म विजता बनेर च्याम्पियनसिप हारेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Martin|first=Adam|title=WWE Smackdown Results – 11/1/16 (Live from Newark, Daniel Bryan to announce teams for Survivor Series)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/69000-wwe-smackdown-results-11116-live-newark-daniel-bryan-announce-teams-survivor-series-ppv/|work=WrestleView|date=1 November 2016|access-date=10 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161105222607/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/69000-wwe-smackdown-results-11116-live-newark-daniel-bryan-announce-teams-survivor-series-ppv/|archive-date=5 November 2016|dead-url=}}</ref> त्यस खेलको दुई हप्ता पछि लिन्च एक ला लुच्चाडोरा (सबै अनुहार र ज्यान ढाकिने खालको लुग लगाएर कुस्ती खेल्न आउने महिला)को रूपमा आएर ब्लिसलाई हराइन जसका कारण उनले पुन उपाधिका लागि दावेदार बनेकी थिइन्।<ref name="TLC2016">{{cite web|last=Wortman|first=James|title=Alexa Bliss def. SmackDown Women's Champion Becky Lynch (Tables Match)|url=http://www.wwe.com/shows/wwetlc/2016/becky-lynch-vs-alexa-bliss-tables-match-results|date=4 December 2016|publisher=WWE|access-date=24 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170214102503/https://www.wwe.com/shows/wwetlc/2016/becky-lynch-vs-alexa-bliss-tables-match-results|archive-date=14 February 2017|dead-url=}}</ref> लिन्चले १७ जनवरी २०१७ मा च्याम्पियनसिपका लागि स्टिल केज भित्र पुन खेल खेल्न पाइन् तर उक्त खेलमा पनि एक ला लुच्चाडोराले लिन्चलाई आक्रमण गरिन् जो डब्ल्युडब्ल्युईमा पुन फर्किएकी मिकी जेम्स थिइन् र जेम्सले लिन्चलाई आक्रमण गरेका कारण लिन्चले च्याम्पियनसिप जित्न असफल बनिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/12/20/1220-wwe-smackdown-live-parkss-ongoing-real-time-report/|title=12/20 WWE Smackdown Live – Parks's Complete, Real-Time Report|date=20 December 2016|last=Parks|first=Greg|work=Pro Wrestling Torch|access-date=24 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221162630/http://www.pwtorch.com/site/2016/12/20/1220-wwe-smackdown-live-parkss-ongoing-real-time-report/|archive-date=21 December 2016|dead-url=}}</ref> २१ फेब्रुअरी स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा लिन्चलल एक पटक पुन उपाधिका लागि खेल खेल्न पाएकी थिइन् तर उक्त खेलमा पनि उनले च्याम्पियनसिप जित्न असमर्थ बनिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/01/17/117-wwe-smackdown-live-parkss-complete-real-time-report-including-alexa-bliss-vs-becky-lynch-smackdown-womens-title-steel-cage/|title=1/17 WWE Smackdown Live – Parks's Complete, Real-Time Report, including Alexa Bliss vs. Becky Lynch for the Smackdown Women's Title in a Steel Cage|date=17 January 2017|last=Parks|first=Greg|work=Pro Wrestling Torch|access-date=24 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170121074748/http://www.pwtorch.com/site/2017/01/17/117-wwe-smackdown-live-parkss-complete-real-time-report-including-alexa-bliss-vs-becky-lynch-smackdown-womens-title-steel-cage/|archive-date=21 January 2017|dead-url=}}</ref> लिन्च रेसलमेनिया ३३ मा आयोजना गरिएको ६ महिला च्याम्पियनसिप खेलमा भाग लिएकी थिइन् तर उक्त खेलमा नेयोमी विजेता बन्दै च्याम्पियनसिप जितेकी थिइन्। <ref>{{cite web|last=Keller|first=Wade|title=Keller's WWE Smackdown Report 2/21: Results of Battle Royal to determine a new no. 1 contender for WWE Championship at WrestleMania|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/02/21/kellers-wwe-smackdown-report-221-results-battle-royal-determine-new-no-1-contender-wwe-championship-wrestlemania/|work=Pro Wrestling Torch|date=21 February 2017|access-date=24 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224210635/http://www.pwtorch.com/site/2017/02/21/kellers-wwe-smackdown-report-221-results-battle-royal-determine-new-no-1-contender-wwe-championship-wrestlemania/|archive-date=24 February 2017|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|last1=Powell|first1=Jason|title=Powell's WrestleMania 33 live review: Undertaker vs. Roman Reigns, Goldberg vs. Brock Lesnar for the WWE Universal Championship, AJ Styles vs. Shane McMahon, Seth Rollins vs. Triple H in an unsanctioned match|url=http://prowrestling.net/site/2017/04/02/powells-wrestlemania-33-live-review-undertaker-vs-roman-reigns-goldberg-vs-brock-lesnar-wwe-universal-championship-aj-styles-vs-shane-mcmahon-seth-rollins-vs-triple-h/|work=Pro Wreslting Dot Net|date=2 April 2017|access-date=16 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403113529/http://prowrestling.net/site/2017/04/02/powells-wrestlemania-33-live-review-undertaker-vs-roman-reigns-goldberg-vs-brock-lesnar-wwe-universal-championship-aj-styles-vs-shane-mcmahon-seth-rollins-vs-triple-h/|archive-date=3 April 2017|dead-url=}}</ref> [[File:Becky Lynch WM34 crop (cropped).jpg|thumb|रेसलमेनिया ३४ मा लिन्च]] सन् २०१७ मेमा लिन्च नेयोमी र सार्लेटसँग साझेदारी गर्दै द वेलकमीङ कमिटी (नेटालिया, कारमेला र टमिना) विरुद्धमा उत्रिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=109253&p=2|title=WWWE Smackdown Report: Charlotte Versus Naomi for the Title, Who Beat The Clock?, What is the House Of Horrors Match, And What Did Nakamura Say?|last=Richard|first=Trionfo|date=25 April 2017|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202219/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=109253&p=2|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=109391&p=2|title=WWE Smackdown Report: The Era Of Jericho Begins, The Sides Are Set With The Women, Is The Fashion Police The New Fuji Vice?, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=2 May 2017|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202215/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=109391&p=2|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/109519/wwe-smackdown-report-new-matches-for-backlash-a-six-man-main-event-fashion-police-go-uk-and-more.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: New Matches For Backlash, A Six Man Main Event, Fashion Police Go Uk, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=9 May 2017|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202301/https://www.pwinsider.com/article/109519/wwe-smackdown-report-new-matches-for-backlash-a-six-man-main-event-fashion-police-go-uk-and-more.html?p=1|archive-date=4 August 2018|dead-url=no}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/109819/live-ongoing-wwe-smackdown-report-main-event-time.html|title=WWE Smackdown Report: Participants In Money In The Bank Announced, The Fashion Files Fate Is Determined, Big Women'S Match Announced For Next Week, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=23 May 2017|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202135/https://www.pwinsider.com/article/109819/live-ongoing-wwe-smackdown-report-main-event-time.html|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref> उक्त दुई टोलीको खेल ब्याकलास पे-पर-भ्युमा आयोजित गरिएको थियो भने उक्त खेलमा द वेलकमीङ कमिटीले लिन्च, नेयोमी र सर्लेटलाई हराएका थिए जब लिन्चले निटालियाको सार्पसुटरमा आत्मसमर्पण गरिन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=109763&p=2|title=Major Title Change And More: Complete WWE Backlash Coverage|last=Johnson|first=Mike|date=21 May 2017|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202218/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=109763&p=2|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=109954&p=2|title=WWE Smackdown Report: Chaos In The Women'S Division, The Mitb Match Rotation Continues, Fashion Files Go Noir, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=30 May 2017|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202225/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=109954&p=2|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref> त्यस खेलपछि केही महिना पछि आयोजना गरिएको पहिलो महिला मनि इन द बेङ्कमा लिन्चले भाग लिएकी थिइन् तर उक्त खेलमा कारमेलाको जित भएसँगै उनी पहिलो महिला मनि इन द बेङ्क विजेता बनेकी थिइन्।<ref name="MITB2017">{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=110360&p=2|title=Complete WWE Money In The Bank Ppv Coverage: History Is Made By The Women, Two Debuts, Randy Orton Wrestles In Front Of His Father, And The Champions Have To Look Over Their Shoulders|last1=Trionfo|first1=Richard|date=18 June 2017|work=Pro Wrestling Insider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711205129/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=110360&p=2|archive-date=11 July 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=110574&p=2|title=Complete WWE Smackdown Report: Money In The Bank Rematches, The Ascension Interrogated, Did Mojo And Zack Earn A Tag Title Match, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=27 June 2017|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163624/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=110574&p=2|archive-date=12 June 2018|dead-url=}}</ref> अक्टोबर महिनामा लिन्च ५ महिलाको फेटल फाइभ वे म्याचमा भाग लिइन र उनले सार्लेट, टमिना, नेयोमी र कारमेला हराउँदै परम्परागत सरभाइभर सिरिजको कप्तान बन्ने मौका पाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113136&p=2|title=WWE Smackdown Report: Did Raw Respond?, We Have A Captain, We Have The First On Team Smackdown, We Have Two Qualifying Matches Next Week, Fashion Dogs, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=24 October 2017|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202248/https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113136&p=2|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113427&p=2|title=WWE Smackdown Report: WWE Title Match, Is The Power Couple Done?, Kevin And Sami Confront Shane, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=7 November 2017|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711204835/https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113427&p=2|archive-date=11 July 2018|dead-url=}}</ref> सरभाइभर सिरिजमा लिन्च स्म्याकडाउनकी कप्तान बनेतापनि उनी सबैभन्दा पहिले खेलबाट निस्कासन भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113716&p=3|title=WWE Survivor Series Report: Which Brand Reigns Supreme?, Were The Brands United?, Statements Are Made, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=19 November 2017|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143932/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113716&p=3|archive-date=12 June 2018|dead-url=}}</ref> त्यसपछिका केही महिना लिन्च पेन नेय‍मी र फ्लेयरसँग साझेदारी गर्दै भर्खरै डब्ल्युडब्ल्युईमा पर्दापण गरेका द राएट स्क्वाडको (रुबी रायट, सारा लोगन र लिभ मोर्गेन) विरुद्धमा उत्रिएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/113759/wwe-smackdown-report-if-raw-can-bring-in-three-women-so-can-smackdown-lumberjack-match-womens-title-match-the-bludgeon-brothers-live-up-to-their-name-and-more.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: If Raw Can Bring In Three Women, So Can Smackdown, Lumberjack Match, Women'S Title Match, The Bludgeon Brothers Live Up To Their Name, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=21 November 2017|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202220/https://www.pwinsider.com/article/113759/wwe-smackdown-report-if-raw-can-bring-in-three-women-so-can-smackdown-lumberjack-match-womens-title-match-the-bludgeon-brothers-live-up-to-their-name-and-more.html?p=1|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113860&p=2|title=WWE Smackdown Report: Kevin And Sami Outsmart Shane, The New Faction Has A Name, Roode Wants Corbin, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=28 November 2017|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202216/https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=113860&p=2|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=114543&p=2|title=WWE Smackdown Report: Did You Like The Finish Of Last Week'S Main Event?, Tag Title Controversy, The Wwe Title Match Is Set For Royal Rumble, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=2 January 2018|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804201408/https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=114543&p=2|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/114675/wwe-smackdown-report-if-at-first-you-dont-succeed-get-the-boss-on-your-side-challenging-the-tag-title-situation-the-us-title-tournament-continues-and-more.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: If At First You Don'T Succeed ... Get The Boss On Your Side, Challenging The Tag Title Situation, The Us Title Tournament Continues, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=9 January 2018|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202212/https://pwinsider.com/article/114675/wwe-smackdown-report-if-at-first-you-dont-succeed-get-the-boss-on-your-side-challenging-the-tag-title-situation-the-us-title-tournament-continues-and-more.html?p=1|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=114852&p=2|title=WWE Smackdown Report: We Have A New Us Champion, Six Woman Tag Match, People Want To Win The Royal Rumble, And More|last=Richard|first=Trionfo|date=16 January 2018|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202259/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=114852&p=2|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref> जनवरी २०१८ मा लिन्चले पहिलो पटक हुन लागेको ३० महिलाको ब्याटल रोयलमा भाग लिएकी थिइन् जहाँ उनी दोस्रो प्रतिस्पर्धाको रूपमा रिङमा आएकी थिइन् र ३० मिनेटसम्म खेलमा अढिक रहेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=115167&p=4|title=Full Royal Rumble Coverage|last=Strode|first=Cory|date=28 January 2018|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140804/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=115167&p=4|archive-date=12 June 2018|dead-url=}}</ref> त्यस खेलको केही महिना पछि लिन्चले रेसलमेनियामा हुन लागेकी महिला ब्याटल रोयलमा पनि भाग लिएकी थिइन् तर उनलाई मिकी जेम्सले निस्कासन गरिदिएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=116716&p=2|title=Wrestlemania 34 Kickoff Show Coverage|last=Carapola|first=Stuart|date=8 April 2018|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613235215/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=116716&p=2|archive-date=13 June 2018|dead-url=}}</ref> मे महिनामा उनी महिलाको मनी इन द बेङ्कमा छनोट भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/117500/complete-wwe-smackdown-coverage-daniel-bryan-sends-big-cass-a-message-he-wont-forget-andrade-cien-almas-makes-his-inring-debut-carmella-finds-out-who-her-challenger-at-mitb-will-be-and-she-doesnt-like-it-aj-and-nakamura-do-battle-to-determine-who-picks-the-stipulation-for-their-title-match-at-mitb-and-more.html?p=1|title=Complete WWE Smackdown Coverage: Daniel Bryan Sends Big Cass A Message He Won'T Forget, Andrade "Cien" Almas Makes His In-Ring Debut, Carmella Finds Out Who Her Challenger At Mitb Will Be And She Doesn'T Like It, Aj And Nakamura Do Battle To Determine Who Picks The Stipulation For Their Title Match At MITB, And More|last=Carapola|first=Stuart|date=15 May 2018|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614195153/https://www.pwinsider.com/article/117500/complete-wwe-smackdown-coverage-daniel-bryan-sends-big-cass-a-message-he-wont-forget-andrade-cien-almas-makes-his-inring-debut-carmella-finds-out-who-her-challenger-at-mitb-will-be-and-she-doesnt-like-it-aj-and-nakamura-do-battle-to-determine-who-picks-the-stipulation-for-their-title-match-at-mitb-and-more.html?p=1|archive-date=14 June 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|last=Johnson|first=Mike|title=A Great Show, A Surprise Title Change, A Return & More: Complete WWE Money In The Bank Coverage|url=https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=118196&p=2|work=PWInsider|date=17 June 2018|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703190838/https://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=118196&p=2|archive-date=3 July 2018|dead-url=}}</ref> ==== द म्यान (सन् २०१८–हाल) ==== मनी इन द बेङ्क पे-पर-भ्यु पश्चात् लिन्चले विभिन्न महिला कुस्ती खेलाडीहरू जस्तै- [[बिली के]], [[सोनिया डभिल]],<ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/118260/wwe-smackdown-report-who-won-the-gauntlet-to-face-aj-styles-nakamura-and-hardy-are-not-done-tag-title-match-and-more.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: Who Won The Gauntlet To Face Aj Styles?, Nakamura And Hardy Are Not Done, Tag Title Match, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=19 June 2018|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202239/https://pwinsider.com/article/118260/wwe-smackdown-report-who-won-the-gauntlet-to-face-aj-styles-nakamura-and-hardy-are-not-done-tag-title-match-and-more.html?p=1|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref> पिटन रोइस,<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=118429&p=2|title=WWE Smackdown Report: Hardy Open Challenge, Ellsworth Has A Match Next Week, A Tag Team Reunites, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=26 June 2018|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202230/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=118429&p=2|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref> म्यान्डि रोज<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=118590&p=2|title=WWE Smackdown Report: Us Title Match, Asuka Versus Ellsworth, Styles Versus English, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=3 July 2018|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202032/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=118590&p=2|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref> आदिलाई जित्दै एक नयाँ अपराजित कीर्तिमान राखेकी थिइन् र त्यस बेला उनले तात्कालिक स्म्याकडाउनकी महिला विजेता करमेलालाई पनि उपाधि रहित खेलमा हराउन सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/118932/wwe-smackdown-report-almas-versus-styles-hardy-versus-nakamura-and-more.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: Summerslam Changes, The Tag Tournament Continues, Joe Has A Story For Aj, Miz And Bryan Escalates, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=17 July 2018|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202252/https://www.pwinsider.com/article/118932/wwe-smackdown-report-almas-versus-styles-hardy-versus-nakamura-and-more.html?p=1|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref> विभिन्न महिला कुस्ती खेलाडीलाई जितेका कारण उनले समरस्ल्याममा कारमेलाको च्याम्पियनसिपका लागि खेल्ने मौका पाएकी थिइन् भने पछि त्यस खेलमा सार्लेट फ्लेयर पनि समावेश भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=119118&p=2|title=WWE Smackdown Report: Matches For Summerslam Determined, Tag Tournament Starts, Miz And Mrs Party, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=24 July 2018|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202224/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=119118&p=2|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref> समरस्ल्याममा भएको ट्रिपल थ्रेट खेलमा (तीन जना कुस्ती खेलाडी बीचको एकएक्लो खेल) सार्लेटले च्याम्पियनसिप हात पारेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=119295&p=2|title=WWE Smackdown Report: Summerslam Changes, The Tag Tournament Continues, Joe Has A Story For Aj, Miz And Bryan Escalates, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=31 July 2018|work=PWInsider|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804202240/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=119295&p=2|archive-date=4 August 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/119448/wwe-smackdown-report-the-bludgeon-brothers-have-opponents-daniel-bryan-visits-miz-aj-styles-addresses-samoa-joe-and-more.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: The Bludgeon Brothers Have Opponents, Daniel Bryan Visits Miz, Aj Styles Addresses Samoa Joe, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=8 August 2018|work=PWInsider|access-date=8 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808171944/https://www.pwinsider.com/article/119448/wwe-smackdown-report-the-bludgeon-brothers-have-opponents-daniel-bryan-visits-miz-aj-styles-addresses-samoa-joe-and-more.html?p=1|archive-date=8 August 2018|dead-url=}}</ref> खेल सकिएक‍ो केही छिन् पछि लिन्चले नयाँ स्म्याकडाउन महिला विजेता सार्लेटलाई आक्रमण गरेकी थिइन् जुन उनको पहिलोपटक थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=119765&p=2|title=Complete Summerslam 2018 Coverage|last=Carapola|first=Stuart|date=19 August 2018|work=PWInsider|access-date=20 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180820074524/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=119765&p=2|archive-date=20 August 2018|dead-url=}}</ref> त्यस कार्यक्रम रको दुई दिन पछिको स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा लिन्चले एक मन्तव्य दिएकी थिइन् जहाँ उनले भनिन् कि उनलाई कसैलेपछि समर्थन गर्दैन र कसैले पनि देख्न रुचाउँदैन भनेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=119808&p=2|title=WWE Smackdown Report: Aj And Becky Explain Their Actions, Tag Title Match, A Match For Hell In A Cell, And More|last=Carapola|first=Stuart|date=21 August 2018|work=PWInsider|access-date=22 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180823005910/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=119808&p=2|archive-date=23 August 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=119960&p=2|title=WWE Smackdown Report: Almas Versus Bryan, Joe Talks To Wendy, Charlotte Versus Carmella, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=28 August 2018|work=PWInsider|access-date=29 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180829175646/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=119960&p=2|archive-date=29 August 2018|dead-url=}}</ref> त्यस पछिका शृङ्खलाका लिन्च र तात्कालिक महिला विजेता सार्लेट बीच तनाव उच्च बन्दै गएको थियो भने उनीहरूको एक अर्काको खेलमा आई खेलमा बाधा पुर्‍याउँदै एक आर्कालाई आक्रमण गर्न थालेका थिए।<ref>{{cite news | url=https://www.newsweek.com/wwe-becky-lynch-charlotte-flair-feud-heel-turn-change-1096361 | title=WWE Reportedly Changing Course on Becky Lynch and Charlotte Feud | date=29 August 2018 | first=Phillip | last=Martinez | work=Newsweek | accessdate=23 December 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181219081237/https://www.newsweek.com/wwe-becky-lynch-charlotte-flair-feud-heel-turn-change-1096361 | archive-date=19 December 2018 | dead-url= | df=dmy-all }}</ref> तनाव उच्च भएका कारण फ्लेयर र लिन्चको खेल हेल इन अ सेल पे-पर-भ्युमा आयोजन गरिएको थियो जहाँ लिन्चले फ्लेयरलाई हराउँदै दोस्रोपटक स्म्याकडाउन महिला विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="Johnson">{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120339&p=2|title=Complete WWE Hell In A Cell PPV Coverage Including Title Changes, A Surprise Return, Two Hell In A Cell Bouts And More|last=Johnson|first=Mike|date=16 September 2018|work=PWInsider|access-date=17 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918054250/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120339&p=2|archive-date=18 September 2018|dead-url=}}</ref><ref name="Trionfo">{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120401&p=2|title=WWE Smackdown Report: Becky Celebrates, Almas Versus Styles, A Sad Rusev Day, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=18 September 2018|work=PWInsider|access-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919172007/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120401&p=2|archive-date=19 September 2018|dead-url=}}</ref><ref name="pwinsider.com">{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120537&p=2|title=WWE Smackdown Report: Daddy'S Home, R Truth Hijacks Miztv, Aiden Lays Out A Bombshell, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=25 September 2018|work=PWInsider|access-date=26 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180926205545/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120537&p=2|archive-date=26 September 2018|dead-url=}}</ref> उनी स्म्याकडाउनकी महिला विजेता बनेपछि अक्टोबर महिनामा लिन्चले अष्ट्रेलियामा आयोजना गरिएको सुपर सो डाउन कार्यक्रममा उक्त च्याम्पियनसिप फ्लेयरको विरुद्धमा राखेकी थिइन् तर उक्त खेल विवादास्पद रूपमा समाप्ति भएको थियो।<ref name="Johnson"/><ref name="Trionfo"/><ref name="pwinsider.com"/> उक्त खेलमा कोहीपनि विजेता नबनेपछि इभोलुसन पे-पर-भ्युमा दुई महिला बीच लास्ट विमेन स्ट्यान्डिङ म्याच भएको थियो जहँ लिन्चले फ्लेयरलाई माथिल्लो डोरीबाट तल रहेको<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/120846/wwe-smackdown-report-flair-versus-lynch-two-world-cup-qualifying-matches-big-name-returns-next-week-and-more.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: Flair Versus Lynch, Two World Cup Qualifying Matches, Big Name Returns Next Week, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=9 October 2018|work=PWInsider|access-date=10 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181010213452/https://www.pwinsider.com/article/120846/wwe-smackdown-report-flair-versus-lynch-two-world-cup-qualifying-matches-big-name-returns-next-week-and-more.html?p=1|archive-date=10 October 2018|dead-url=}}</ref> एक टेबुलमा पावरबम हानेपछि लिन्चले खेल जितेकी थिइन्। त्यस खेल पश्चात् लिन्चले आफुलाई "द म्यान" उपनाम राख्न सुरु गरेकी थिइन् जसले डब्ल्यूडब्ल्यई कम्पनीमा कार्यरत सबै कुस्ती खेलाडी भन्दा सर्वश्रेष्ठ कुस्ती खेलाडी भन्ने बुझिन्छ।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/120847/last-woman-standing-match-added-to-wwe-evolution-updated-lineup.html?p=1|title=Last Woman Standing Match Added To WWE Evolution, Updated Lineup|last=Johnson|first=Mike|date=9 October 2018|work=PWInsider|access-date=10 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181010174707/https://www.pwinsider.com/article/120847/last-woman-standing-match-added-to-wwe-evolution-updated-lineup.html?p=1|archive-date=10 October 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121345&p=3|title=Nikki Bella Vs. Ronda Rousey, Last Woman Standing, NXT Women'S Title & More WWE Evolution Ppv Coverage|last=Johnson|first=Mike|date=28 October 2018|work=PWInsider|access-date=29 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029191915/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121345&p=3|archive-date=29 October 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pinknews.co.uk/2018/11/14/wwe-becky-lynch-lgbt-gay-wrestlers/|title=WWE's Becky Lynch: Sexuality shouldn't be barrier in wrestling · PinkNews|last=Tufayel|first=Ahmed|date=14 November 2018|website=|publisher=[[PinkNews]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225175517/https://www.pinknews.co.uk/2018/11/14/wwe-becky-lynch-lgbt-gay-wrestlers/|archive-date=25 December 2018|dead-url=|access-date=25 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://melmagazine.com/en-us/story/becky-lynch-the-man-of-the-wwes-womens-revolution|title=Becky Lynch: The ‘Man’ of the WWE’s Women’s Revolution|last=Schilling|first=Dave|date=17 November 2018|website=MEL Magazine|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225175547/https://melmagazine.com/en-us/story/becky-lynch-the-man-of-the-wwes-womens-revolution|archive-date=25 December 2018|dead-url=|access-date=25 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/becoming-man-becky-lynch-ignited-wrestlings-hottest-angle-years-143255428.html|title=Becoming 'The Man': How Becky Lynch ignited wrestling's hottest angle in years|last=Sulla-Heffinger|first=Anthony|date=14 December 2018|website=[[Yahoo Sports]]|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217043338/https://sports.yahoo.com/becoming-man-becky-lynch-ignited-wrestlings-hottest-angle-years-143255428.html|archive-date=17 December 2018|dead-url=|access-date=25 December 2018}}</ref> परम्परागत सरभाइभर सिरिजमा डब्ल्युडब्ल्युईको ''र'' र स्म्याकडाउन ब्राण्ड अन्तर विजेता विरुद्ध विजेता खेलमा लिन्च स्म्याकडाउनको महिला विजेता र ''र'' महिला विजेता रोण्डा राउजी विरुद्ध खेल जारी गरिएको थियो तर उक्त खेलमा लिन्चको खुट्टामा चोट लागेका कारण लिन्चको ठाउँमा सार्लेटले राउजीसँगको खेल निर्धारित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121403&p=2|title=WWE Smackdown Report: WWE Title Match, An Ultimatum For The World Cup Participants, Becky Has Words For Ronda, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=30 October 2018|work=PWInsider|access-date=14 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181112223633/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121403&p=2|archive-date=12 November 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pwinsider.com/article/121586/wwe-smackdown-report-teams-for-survivor-series-announced-becky-in-action-a-debut-and-more.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: Teams For Survivor Series Announced, Becky In Action, A Debut, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=6 November 2018|work=PWInsider|access-date=14 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181112223637/https://pwinsider.com/article/121586/wwe-smackdown-report-teams-for-survivor-series-announced-becky-in-action-a-debut-and-more.html?p=1|archive-date=12 November 2018|dead-url=}}</ref> लिन्च चोट मुक्त भएपछि टिएलसी पे-पर-भ्युमा लिन्चले उनको उपाधि फ्लेयर र अस्काको विरुद्धमा खेल्नु परेको थियो र उक्त खेलमा राउजीको हस्तक्षेपका कारण लिन्चले उपाधि अस्कासँग गुमाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121707&p=3|title=Live Ongoing WWE Raw Report: No Overrun For Time. . . But Someone Got Overrun, The Teams For Survivor Series Are Complete, Seth Still Wants Answers From Dean, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=12 November 2018|work=PWInsider|access-date=14 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181113170259/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121707&p=3|archive-date=13 November 2018|dead-url=}}</ref> २७ जनवरी २०१९ मा आयोजना गरिएको रोयल रम्बल पे-पर-भ्युमा लिन्चले उपाधिका लागि अस्कासँग खेल खेलेकी थिइन् तर उक्त खेलमा अस्काले लिन्चलाई हराइन्।<ref name="SmackDown11132018">{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121729&p=2|title=WWE Smackdown Report: Survivor Series Has Changed, 371 Days, A Visit From Paul Heyman, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=13 November 2018|work=PWInsider|access-date=14 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114223953/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121729&p=2|archive-date=14 November 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/121726/becky-lynch-off-survivor-series-ppv.html?p=1|title=Becky Lynch Off Survivor Series PPV|last=Johnson|first=Mike|date=13 November 2018|work=PWInsider|access-date=14 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114182228/https://www.pwinsider.com/article/121726/becky-lynch-off-survivor-series-ppv.html?p=1|archive-date=14 November 2018|dead-url=}}</ref> सोही दिन लिन्च ३० महिला रोयल रम्बल कार्यक्रममा पनि भाग लिइन् र खेलको अन्तिममा लिन्चले सार्लेट फ्लेयरलाई निस्कासन गर्दै पहिलोपटक उक्त प्रतियोगिता जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/122080/tlc-match-added-to-tlc-ppv.html?p=1|title=TLC Match Added to TLC PPV|last=Johnson|first=Mike|date=27 November 2018|work=PWInsider|access-date=28 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181128164804/https://www.pwinsider.com/article/122080/tlc-match-added-to-tlc-ppv.html?p=1|archive-date=28 November 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=122078&p=1|title=WWE Smackdown Report: The Women's Title Match Is Set, A New Mask Collector, Usos Versus Bar, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=27 November 2018|work=PWInsider|access-date=28 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181128164907/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=122078&p=1|archive-date=28 November 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/122253/miztv-live-ongoing-wwe-smackdown-report.html?p=1|title=WWE Smackdown Report: Daniel Bryan's Fickle Manifesto, A Contract Signing, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=4 December 2018|work=PWInsider|access-date=8 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209124647/https://www.pwinsider.com/article/122253/miztv-live-ongoing-wwe-smackdown-report.html?p=1|archive-date=9 December 2018|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=122416&p=2|title=WWE Smackdown Report: No One Is Ready For Asuka, The New Daniel Bryan, And More|last=Trionfo|first=Richard|date=11 December 2018|work=PWInsider|access-date=12 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215225030/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=122416&p=2|archive-date=15 December 2018|dead-url=}}</ref> त्यस खेलको अर्को दिनको ''र''मा लिन्चले रेसलमेनियामा हुने महिला च्याम्पियनसिपका लागि तात्कालिक ''र'' महिला विजेता रोण्डा राउजीलाई चयन गरेकी थिइन् तर लिन्चको खुट्टामा चोट लागेको थियो। रोण्डा राउजीसँग द्वन्द्व चलेपछि ''र''को एक शृङ्खलामा लिन्चलाई डब्ल्युडब्ल्युईकी कार्यकारी स्टेफिनी म्याकमेनले चिकित्सकलाई खुट्टा जाँच गर्न लगाउ भन्ने कुरा लिन्चले अस्वीकार गरेपछि लिन्चलाई ६० दिनका लागि डब्ल्युडब्ल्युईबाट निलम्बन गरिएको थियो र उनको सट्टामा सार्लेट फ्लेयरलाई राउजीसँग रेसलमेनियामा खेल खेल्न दिइने घोषण डब्ल्युडब्ल्युईका संस्थापक [[भिन्स म्याकमेन]]ले गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=122523&p=4|title=The Man Vs. The Queen Vs. The Empress, Bryan Vs Styles, Dean Vs. Seth & More: Complete WWE TLC PPV Coverage|last=Johnson|first=Mike|date=16 December 2018|work=PWInsider|access-date=17 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217111013/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=122523&p=4|archive-date=17 December 2018|dead-url=}}</ref> == अन्य सञ्चार माध्यम == कुइनले सन् २०१३ मा भाइकिङग्सको एक शृङ्खलामा विभिन्न काला प्रस्तुत गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.instagram.com/p/xmllKjC_ZF/|title=रेबेका कुइन इन्ष्टाग्राममा|website=इन्ष्टाग्राम|author=कुइन, रेबेका|accessdate=13 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161108091347/https://www.instagram.com/p/xmllKjC_ZF/|archive-date=8 November 2016|dead-url=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm2656974/|title=रेबेका कुइन|website=[[इन्टरनेट चलचित्र डेटाबेस|इन्टरनेट चलचित्र डाटाबेस]]|accessdate=13 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917100411/http://www.imdb.com/name/nm2656974/|archive-date=17 September 2016|dead-url=}}</ref> उनले डब्ल्युडब्ल्युई लगायत सन् २०१७ को एक चलचित्र द मराइन ६: क्लोज क्वाटरमा पनि काम गरेकी छन्। <ref>{{cite web|url=https://www.broadwayworld.com/bwwtv/article/WWE-Studios-Sony-Pictures-Team-on-Action-Film-THE-MARINE-6-CLOSE-QUARTERS-20171122|title=मरिन:६ चलचित्र|date=22 November 2017|publisher=ब्रोडवे वर्ल्ड|access-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119132457/https://www.broadwayworld.com/bwwtv/article/WWE-Studios-Sony-Pictures-Team-on-Action-Film-THE-MARINE-6-CLOSE-QUARTERS-20171122|archive-date=19 November 2018|dead-url=}}</ref> कुइनले डब्ल्युडब्ल्युई २के१७<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/section/wwe-2k17/article/wwe-2k17-roster-playable-characters-superstars|title=डब्ल्युडब्ल्युई २के१७ का खेलाडीहरू|date=27 June 2016|accessdate=1 October 2016|last=म्याथ्युज|first=आर्टस्|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811025826/http://www.wwe.com/section/wwe-2k17/article/wwe-2k17-roster-playable-characters-superstars|archive-date=11 August 2017|dead-url=}}</ref> मा एक खेल्न मिल्ने चरित्रको रूपमा पर्दापर्ण गरेकी थिइन् र उनी पछि डब्ल्युडब्ल्युई २के१८<ref>{{Cite web|url=https://www.wwe.com/section/wwe-2k18/article/wwe-2k18-roster-playable-character-list|title=डब्ल्युडब्ल्युई २के१८ का खेलाडीहरू|last=आर्टस्|first=म्याथ्युज|date=16 January 2018|website=|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329093744/https://www.wwe.com/section/wwe-2k18/article/wwe-2k18-roster-playable-character-list|archive-date=29 March 2019|dead-url=|access-date=28 December 2018}}</ref> र डब्ल्युडब्ल्युई २के१९ मा पनि देखा परेकी छिन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/brianmazique/2018/09/06/wwe-2k19-roster-tracker-complete-list-of-every-superstar-confirmed-for-the-game/|title='डब्ल्युडब्ल्युई २के१९ का खेलाडीहरू|last=म्याजिक|first=ब्रायन|date=6 September 2018|website=|publisher=[[फोर्ब्स]]|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20181229075518/https://www.forbes.com/sites/brianmazique/2018/09/06/wwe-2k19-roster-tracker-complete-list-of-every-superstar-confirmed-for-the-game/|archive-date=29 December 2018|dead-url=|access-date=28 December 2018}}</ref> उनी कुस्ती खेल्न आउने सङ्गीत अमेरिकी हक्की लिगको सान होजे बाराकुडले प्रत्येक गोल गरेपछि बजाउने गरेको छ। == व्यक्तिगत जीवन == कुस्ती खेलाडी सँगसँगै उनी एक अभिनेत्री पनि हुन् र उनले सन् २०११, २०१२ र २०१७ मा गरी विभिन्न चलचित्रहरूमा अभिनय गरेकी छन्।<ref name="IFTN">{{cite web|url=http://www.iftn.ie/actors/actors_database/sublinks_static/female/?act1=record&aid=81&rid=441&tpl=actors_dets&only=1&force=1|title=रेबेका कुइन|accessdate=28 June 2014|publisher=आइरिस चलचित्र र टेलिभिजन कार्यक्रम|archive-url=https://web.archive.org/web/20140727061806/http://iftn.ie/actors/actors_database/sublinks_static/female/?act1=record&aid=81&rid=441&tpl=actors_dets&only=1&force=1|archive-date=27 July 2014|dead-url=}}</ref> उनले अभिनय क्षेत्रमा आउनका लागि डब्लीन इन्स्ट्युटमा अध्यन गरेकी थिइन् भने उनले कोलम्बस कलेज सिकागो र गयटी स्कुल अफ एक्टिङमा स्नातक गरेकी छिन्। युएफसीका लुक स्याण्डर्स उनको मिल्ने साथी हुन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.ie/sport/other-sports/wwe/the-aer-lingus-flight-attendant-who-became-a-us-wrestling-champion-35044013.html|title=बेकी लिन्च|last=केर्न्स|first=डेभिड|date=13 September 2016|website=आइरिस इण्डिपेण्डेण्ट|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225225055/https://www.independent.ie/sport/other-sports/wwe/the-aer-lingus-flight-attendant-who-became-a-us-wrestling-champion-35044013.html|archive-date=25 December 2018|dead-url=|access-date=25 December 2018}}</ref> केही महिनाको अनुमान पश्चात् १३ मे २०१९ मा बेकी लिन्च डब्ल्युडब्ल्युई कुस्ती खेलाडी [[सेथ रोलिन्स]]सँग प्रेम सम्बन्धमा रहेको खुलासा भएको थियो।<ref>{{cite web|last=थोमस|first=एण्ड्रयु|url=https://www.fightful.com/wrestling/seth-rollins-confirms-he-and-becky-lynch-are-relationship|title=सेथ रोलिन्स र बेकी लिन्चको प्रेम सम्बन्ध सार्वजनिक|date=May 13, 2019|accessdate=May 13, 2019|website=फाइटफुल डटकम}}</ref><ref>{{cite web|url=https://nypost.com/2019/05/13/becky-lynch-and-seth-rollins-confirm-relationship-rumors-with-one-photo/|title=बेकि लिन्च र सेथ रोलिन्सको तस्वीर|first=ज्यालिन|last=हेण्ड्रिक्स|date=13 May 2019|accessdate=May 13, 2019|website=न्युयोर्क पोष्ट}}</ref> उनीहरू बीचको प्रेम सम्बन्ध डब्ल्युडब्ल्युईले आफ्नो आधिकारिक वेबसाइट मार्फत जनाएको छ।<ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/article/seth-rollins-becky-lynch-instagram-kiss-dating|title=सेथ रोलिन्स र बेकी लिन्च प्रेम सम्बन्धमा|website=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> == उपाधि र उपलब्धिहरू == *'''सिबिएस स्पोर्ट्स''' **वर्षको उत्कृष्ट क्षण (सन् २०१८) – <small> [[रोन्डा राउजी]]लाई आक्रमण</small><ref name="CBSSportsAwards2018">{{cite web|url=https://www.cbssports.com/wwe/news/the-man-comes-around-becky-lynch-breaks-out-for-wwe-as-the-2018-wrestler-of-the-year/|title=सन् २०१८ मा बेकी लिन्च लिन्च|first=एडम|date=26 December 2018|work=सिबिएस स्पोर्ट्स|access-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181227080132/https://www.cbssports.com/wwe/news/the-man-comes-around-becky-lynch-breaks-out-for-wwe-as-the-2018-wrestler-of-the-year/|archive-date=27 December 2018|dead-url=}}</ref> **वर्षको उत्कृष्ट कुस्ती खेलाडी (सन् २०१८)<ref name="CBSSportsAwards2018"/> **डब्ल्युडब्ल्युई वर्षको उत्कृष्ट खेल (सन् २१८) <small> टिएलसीमा अस्का र [[सार्लेट फ्लेयर]] विरुद्ध </small><ref name="CBSSportsAwards2018"/> * '''''प्रो रेस्लिङ इलुष्ट्रेटेड''''' **सन् २०१६ मा ५० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये शीर्ष ४ मा पर्न सफल<ref>{{cite web|url=http://profightdb.com/pwi-female-50/2016.html|title=प्रो रेस्लिङ इलुष्ट्रेटेड|accessdate=23 December 2018|website=इन्टरनेट रेस्लिङ डाटाबेस|archive-url=https://web.archive.org/web/20181105160424/http://profightdb.com/pwi-female-50/2016.html|archive-date=5 November 2018|dead-url=}}</ref> **वर्षको उत्कृष्ट महिला (सन् २०१८)<ref>{{cite web|url=https://411mania.com/wrestling/aj-styles-becky-lynch-named-pwi-wrestler-woman-of-the-year-for-2018/|title=एजे स्टाइल र बेकी लिन्च वर्षको उत्कृष्ट खेलाडी रको उपाधि द्वरा सम्मानित|last=थोमस|first=जेरेमी|date=10 January 2019|work=४११ मेनिया|access-date=11 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190111045336/https://411mania.com/wrestling/aj-styles-becky-lynch-named-pwi-wrestler-woman-of-the-year-for-2018/|archive-date=11 January 2019|dead-url=}}</ref> * '''कुइन्स अफ चावोस''' ** वर्ल्ड कुइन्स अफ चावोस विजेता (१ पटक) <ref>{{citeweb|url=https://www.cagematch.net/?id=5&nr=330|title=कुइन्स अफ चावोस च्याम्पियनसिप|publisher=केजम्याच डटनेट|accessdate=9 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20160419000330/http://www.cagematch.net/?id=5&nr=330|archive-date=19 April 2016|dead-url=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419000330/http://www.cagematch.net/?id=5&nr=330 |date=19 April 2016 }}</ref> *'''''स्पोर्ट्स इलुष्ट्रेटेड''''' **वर्षको उत्कृष्ट महिला कुस्ती खेलाडी (सन् २०१८)<ref>{{Cite web|url=https://www.si.com/wrestling/2018/12/28/wwe-wrestling-women-top-10-wrestlers-award|title=१० उत्कृष्ट महिला कुस्ती खेलाडी|last=|first=जष्टिन|date=28 December 2018|website=|publisher=स्पोर्ट्स इलुष्ट्रेटेड|language=अङ्ग्रेजी|archive-url=https://web.archive.org/web/20190103210446/https://www.si.com/wrestling/2018/12/28/wwe-wrestling-women-top-10-wrestlers-award|archive-date=3 January 2019|dead-url=|access-date=3 January 2019}}</ref> *'''सुपरगर्लस् रेस्लिङ''' ** सुपरगर्लस् विजेता (१ पटक)<ref>{{citeweb|url=http://www.eccw.com/champions.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050924163316/http://www.eccw.com/champions.php|deadurl=|title=इसिसिडब्ल्यू - विजेता|archivedate=24 September 2005|accessdate=9 March 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050924163316/http://www.eccw.com/champions.php |date=24 September 2005 }}</ref> * '''''रेस्लिङ अबजर्भर न्युजलेटर''''' **वर्षको खराब द्वन्द्व (सन् २०१५) {{small|टिम पिसिबी विरुद्ध टिम ब्याड विरुद्ध टिम बेला}}<ref>{{cite journal|last=मिल्टजर|first=डेभ||date=25 January 2016|title= २०१६ रेस्लिङ अवजर्भर न्युजलेटर अवार्ड|journal=रेस्लिङ अवजर्भर न्युजलेटर|location=क्याम्बेल क्यालिफोर्निया|page=४३|issn=1083-9593}}</ref> ** विमेन्स रेस्लिङ एमभिपी (सन् २०१८)<ref>{{cite web|url=https://wrestlingrumors.net/derekstoughton/2018-wrestling-observer-newsletter-awards-revealed/|title=सन् २०१८ रेस्लिङ अबजर्भर न्युनलेटरका विजेताहरू|last=स्टोगटन|first=डेरिक|date=22 March 2019|accessdate=23 March 2019|work=रेस्लिङ रुमर्स|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323203700/https://wrestlingrumors.net/derekstoughton/2018-wrestling-observer-newsletter-awards-revealed/|archive-date=23 March 2019|dead-url=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190323203700/https://wrestlingrumors.net/derekstoughton/2018-wrestling-observer-newsletter-awards-revealed/ |date=23 March 2019 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.postwrestling.com/2019/03/17/bonus-show-wrestling-observer-newsletter-awards/|title=बोनस सो: रेस्लिङ अवजर्भर न्युजलेटर अवार्ड|date=17 March 2019|accessdate=23 March 2019|work=पोष्ट रेस्लिङ|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323203703/https://www.postwrestling.com/2019/03/17/bonus-show-wrestling-observer-newsletter-awards/|archive-date=23 March 2019|dead-url=}}</ref> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' **रोयल रम्बल (सन् २०१९)<ref>{{cite web|last1=|first1=एन्थोनी|title=बेकि लिन्चले जितिन् ३० महिला ब्याटल रोयल रम्बल खेल|url=https://www.wwe.com/shows/royalrumble/2019/2019-womens-royal-rumble-match-results|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=27 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190128135946/https://www.wwe.com/shows/royalrumble/2019/2019-womens-royal-rumble-match-results|archive-date=28 January 2019|dead-url=}}</ref> **डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' महिला विजेता (१ पटक) **डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन महिला विजेता (३ पटक)<ref>{{citeweb|url=https://www.wwe.com/titlehistory/smackdown-womens-championship|title=स्मयाकडाउन महिला च्याम्पियनसिप|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=9 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327113556/https://www.wwe.com/titlehistory/smackdown-womens-championship|archive-date=27 March 2019|dead-url=}}</ref> **डब्ल्युडब्ल्युई वर्ष-समाप्ति अवार्ड (२ पटक) ***फिमेल सुपरस्टार अफ द इअर (सन् २०१८)<ref name="2018 WWE Year-End Awards">{{cite web|last=थोमस|first=जेरेमी|url=https://411mania.com/wrestling/wwe-announces-year-end-awards-instagram-becky-lynch-braun-strowman/|title=डब्ल्युडब्ल्युई|date=23 December 2018|accessdate=23 December 2018|website=४११ मेनिया|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224024537/https://411mania.com/wrestling/wwe-announces-year-end-awards-instagram-becky-lynch-braun-strowman/|archive-date=24 December 2018|dead-url=}}</ref> ***वर्षको उत्कृष्ट खेल (सन् २०१८) {{small| इभोलुसनमा [[सार्लेट फ्लेयर]] विरुद्ध }}<ref name="2018 WWE Year-End Awards"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Becky Lynch|बेकी लिन्च}} * {{IMDb name|name=बेकी लिन्च}} [[श्रेणी:महिला कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] m941ik9e66n6res8n22t14tz8rp2ajv 0 107457 1354690 1322268 2026-05-08T17:46:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354690 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical person |name=भगवान कोइराला |image= |caption= |birth_date={{Birth date|1960|07|24}}<ref name="Bio" /> |birth_place=[[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]], [[नेपाल]]<ref name="Bio" /> |death_date=|death_place= |profession=[[Surgeon]], [[प्राध्यापक]]<ref name="Bio" /> |specialism=[[cardiothoracic surgery]]<ref name="Bio" /> |research_field=[[open-heart surgery]]<ref name="Bio" /> |known_for=ओपन हर्ट सर्जरी |years_active= |education=[[ढाका युनिभर्सिटी]]<br/>[[ कार्किभ नेसनल मेडिकल युनिभर्सिटी]] |work_institutions=[[त्रिभुवन विश्वविद्यालय)]]<br/>[[नेपाल मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल|नेपाल मेडिकल कलेज]]<br/>[[चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान|त्रि.वि शिक्षण अस्पताल]]<ref Name="TUTH" /><br/>मनमोहन कार्डियोथोरासिक भास्कुलर एण्ड ट्रान्सप्लान्ट सेन्टर (MCVTC)<ref name="MCVTC" /><br/>[[शहिद गङ्गालाल राष्ट्रिय हृदय रोग केन्द्र]]<ref name="SGNHC" /><br/>[[नर्भिक इन्टरनेसनल हस्पिटल]]<ref>{{cite web|url=http://norvichospital.com/our-medical-team|title=Norvic Intl. Hospital's team|accessdate=2012-12-28|publisher=NorvicHospital.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120702144827/http://norvichospital.com/our-medical-team |date=2012-07-02 }}</ref><br/>निजामती कर्मचारी अस्पताल<ref>{{cite web|url=http://www.civilservicehospital.org/Default.aspx?PageID=36|title=Cicil Service Hospital of Nepal's team|accessdate=2012-12-28|publisher=CivilServiceHospital.org}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510194138/http://www.civilservicehospital.org/Default.aspx?PageID=36 |date=2012-05-10 }}</ref><br/>मानव अङ्ग प्रत्यारोपण केन्द्र<br/> [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय|स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय]],<ref name="Bio" /> Cardiac Society of Nepal<ref name="CSN" /> |prizes=सुप्रबल गोरखा दक्षिण बाहु<br/>Birendra-Aisworya Medal for Outstanding Service<br/>Excellence Achiever's Award |relations=}} {{infobox officeholder |office = नेपाल मेडिकल काउन्सिल अध्यक्ष |term_start = २०७६ कार्तिक १७<ref>{{cite web|url=https://ekantipur.com/news/2019/11/03/15727695788641589.html|title=डा. भगवान कोइराला मेडिकल काउन्सिलको अध्यक्ष नियुक्त|accessdate=२०७६ कार्तिक १७|publisher=कान्तिपुर मिडिया ग्रुप}}</ref> }} '''डा. भगवान कोइराला''' (जन्म:) कार्डियोथोरासिक सर्जन, प्राध्यापक तथा सामाजिक अभियन्ता हुन्।<ref name="Bio">{{cite web|url=http://www.sgnhc.org.np/biodata/bhagwan-koirala.htm|title=Bhagwan Koirala bio|accessdate=2012-12-28|publisher=SGNHC.org.np}}</ref> नेपालमा ओपन हर्ट सर्जरीको मुख्य श्रेय डा. कोइरालालाई नै जान्छ ।<ref name="BK Intr."/></ref> <br /> == वृति ==<!---This section needs expansion--> कोइरालाले त्रि वि शिक्षण अस्पतालबात पेडियात्रिक सर्जरी विशेषज्ञको रूपमा आफ्नो वृति सुरु गरे । उनी २००१ देखि २००९ सम्म शहिद गङ्गालाल राष्ट्रिय हृदय रोग केन्द्रको कार्यकारी निर्देशक तथा कार्डियाक सर्जरीको प्रमुख थिए । उनले त्रि वि शिक्षण अस्पतालको कार्यकारी निर्देशकको रूपमा समेत काम गरे । <ref name="Bio2" /><ref name="SGNHC">{{cite web|url=http://www.sgnhc.org.np/biodata/bhagwan-koirala.htm|title=Koirala's credentials|publisher=SGNHC.org.np|accessdate=2012-12-28}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ctsnet.org/home/bkoirala|title=Dr. Koirala's Bio|publisher=CTSNet.org|accessdate=2012-12-28}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214123/http://www.ctsnet.org/home/bkoirala |date=2016-03-04 }}</ref> also known for being a [[Philanthropy|philanthropic organization]]. He is also involved with different national and international projects and campaigns to ensure funds and charity for needy patients.<ref name="BK Intr.2">{{cite web|url=http://lookandgaze.blogspot.com/2008/07/interview-with-dr-bhagawan-koirala.html|title=Koirala being interviewed by ''Reader's Club of Nepal''|accessdate=2012-12-28}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sgnhc.org.np/anual_report_2007/full_book.pdf|title=Sahid Gangalal Hospital's Annual Report (2007|publisher=Sahid Gangalal Hospital|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100120021553/http://sgnhc.org.np/anual_report_2007/full_book.pdf|archivedate=January 20, 2010|accessdate=October 28, 2016|url-status=dead}}</ref> He has performed over 10,000 heart operations, personally or directly supervised, from 2001 to 2012. (need verification, 1000 surgeries / year which is 3 per every single day of 10 years) Being one of the senior-most surgeon and capable administrator, he was appointed the [[Director (education)|Director]] of [[Tribhuvan University|T.U.]] Teaching Hospital (TUTH), where he first started his career, in November 2012.<ref name="TUTH">{{cite web|url=http://www.teachinghospital.org.np/g.html|title=T.U. Teaching Hospital Payroll|publisher=Teaching Hospital of Nepal|accessdate=2012-12-28}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128153443/http://www.teachinghospital.org.np/g.html |date=2012-01-28 }}</ref> === सदस्यता ===<!---This section needs expansion--> <!-- Deleted image removed: [[File:Dr. Koirala during an interview in 2012.jpg|thumb|Dr. Koirala during an interview, in 2012]] --> Koirala is the member of numerous medical and scientific organizations:- * नेपाल मेडिकल एसोसियसन * सोसाइटी अफ सर्जन्स इन नेपाल <ref>{{cite web|url=http://www.ssn.com.np/content/history-ssn|title=Koirala's membership in a national medical foundation|publisher=SSN.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130821173721/http://ssn.com.np/content/history-ssn|archive-date=2013-08-21|accessdate=2012-12-28|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821173721/http://ssn.com.np/content/history-ssn |date=2013-08-21 }}</ref> * नेपाल हार्ट फाउन्डेसन <ref name="MSMT" /> * मनमोहन कार्डियोथोरासिक भास्कुलर एण्ड ट्रान्सप्लान्ट सेन्टर <ref name="MCVTC">{{cite web|url=http://mcvtc.org.np/?page_id=18|title=Koirala's membership in a national medical foundation|publisher=MCVTC.org.np|accessdate=2012-12-28}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140623023437/http://mcvtc.org.np/?page_id=18 |date=2014-06-23 }}</ref> * कार्डियाक सोसाईटी अफ नेपाल <ref name="CSN">{{cite web|url=http://www.csn.org.np/execommittee|title=Committee members of Cardiac Society of Nepal|publisher=CSN.org.np|accessdate=2012-12-30}}</ref> * जयन्ति मेमोरियल ट्रस्ट <ref>{{cite web|url=http://www.nepalitimes.com/issue/2012/07/27/Nation/19500#.UNw0f3ee2gt|title=Koirala's membership in a national medical foundation|publisher=NepaliTimes.com|accessdate=2012-12-28}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jmt.org.np/programs.html|title=Koirala's membership in a national medical foundation|publisher=JMT.org.np|archive-url=https://web.archive.org/web/20130419033301/http://www.jmt.org.np/programs.html|archive-date=2013-04-19|accessdate=2012-12-28|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130419033301/http://www.jmt.org.np/programs.html |date=2013-04-19 }}</ref> * बङ्गलादेश कार्डियाक सोसाइटी <ref name="APSCardio" /> * अमेरिका नेपाल मेडिकल फाउन्डेसन<ref>{{cite web|url=http://www.anmf.net/aboutus/committee.aspx?set=bon|title=Koirala's membership in Intl. medical foundation|publisher=ANMF.net|accessdate=2012-12-28}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130119192930/http://www.anmf.net/aboutus/committee.aspx?set=bon |date=2013-01-19 }}</ref> * हार्ट क्लब नेपाल <ref name="Bal Dhadkan" /> * हार्ट टु हार्ट नेपाल * इन्डियन एसोसियसन अफ कार्डियोथोरासिक थोरासिक सर्जनस् <ref>{{cite web|url=http://www.iacts.org/images/userfiles/Newsletter_April_08.pdf|title=Koirala's membership in a Intl. medical foundation|publisher=IACTS.org|accessdate=2012-12-28}}{{Dead link|date=October 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> * [[American College of Cardiology|American College of Cardiology (FACC)]]<ref>{{cite web|url=http://norvichospital.com/world-heart-day-2012-celebrated-amongst-various-programs|title=Koirala's membership in Intl. medical foundation|publisher=NorvicHospital.com|accessdate=2012-12-28}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130111133354/http://norvichospital.com/world-heart-day-2012-celebrated-amongst-various-programs |date=2013-01-11 }}</ref> ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी :गोरखा दक्षिण बाहु]] [[श्रेणी:सन् १९६० मा जन्म]] [[श्रेणी:पाल्पा जिल्लाका मानिसहरू]] s9ybpv7no1pkwrmppyz2uc4aw7b3std 0 111138 1354672 1343934 2026-05-08T13:41:04Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354672 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name = नेयोमी |image = Naomi at WrestleMania Axxess 2017.jpg |caption = सन् २०१७ मा नेयोमी |birth_name = ट्रिनिटी मेक्यारी |birth_date = {{Birth date and age|1987|11|30}} |birth_place = सानफोर्ड [[फ्लोरिडा]], अमेरिका |spouse = {{marriage|जिमी उसो|2014}} |family = एनोआई परिवार |names = एफएस फ्लोरिडा<ref name=Cage>{{cite episode |series=FCW TV |number=142 |url=http://www.cagematch.net/?id=1&nr=63543 |title=Singles Match: Ms. Florida defeats Maxine (w/Aksana) (0:05) |date=June 19, 2011 |access-date=December 15, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150103025156/http://www.cagematch.net/?id=1&nr=63543 |archivedate=January 3, 2015 |url-status=live }} (filmed May 19, 2011)</ref><br>'''नेयोमी'''<ref>{{cite web|url=http://www.fcwwrestling.info/divas.html|title=FCW roster|accessdate=December 20, 2010|publisher=फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ|url-status=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110102032606/http://www.fcwwrestling.info/divas.html|archivedate=January 2, 2011}} and NXT with</ref><ref>[http://pittsburgh.cbslocal.com/2015/01/23/wwe-diva-naomi-wikipedia-facts-bio/ 9 Things You Didn’t Know About WWE Diva Naomi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150625124642/http://pittsburgh.cbslocal.com/2015/01/23/wwe-diva-naomi-wikipedia-facts-bio/ |date=June 25, 2015 }} January 23, 2015 by Norm Elrod of CBS Pittsburgh<br></ref><br>नेयोमी नाइट<ref>{{cite web|url=http://www.fcwwrestling.info/talent.html |title=FCW Talent page 22 July 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100722095147/http://www.fcwwrestling.info/talent.html |archivedate=July 22, 2010 }}</ref><br>ट्रिनिटी मेक्यारी<ref name=Cage/> |height = 5 ft 5 in<ref name=WWE>{{cite web|title=Naomi bio|url=http://www.wwe.com/superstars/naomi|publisher=[[WWE]]|accessdate=January 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140103012818/http://www.wwe.com/superstars/naomi|archive-date=January 3, 2014|url-status=live}}</ref> |weight = 125 lb<ref name="OWOW"/> |billed = ओर्लान्डो, फ्लोरिडा<ref name="WWE"/> |trainer = फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ र<ref name="OWOW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/n/naomi-night.html|title=OWW profile|publisher=Online World of Wrestling|accessdate=August 15, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105045043/http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/n/naomi-night.html|archive-date=January 5, 2011|url-status=live}}</ref> |debut = ३ सेप्टेम्बर २००९<ref name="OWOW"/> }} '''ट्रिनिटी फटु''' (जन्म: ३० नोभेम्बर १९८७) एक [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] व्यवसायीक महिला कुस्ती खेलाडी तथा नर्तक हुन्। उनी हाल [[डब्ल्युडब्ल्युई]]को स्म्याकडाउनमा कार्यरत छिन् जहाँ उनी नेयोमी नामले कुस्ती खेल्ने गर्छिन्। उनले आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युई कुस्ती कार्यकाल अन्तर्गत दुईपटक स्म्याकडाउन महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/nbcblk/wwe-superstar-naomi-glows-victory-n720941|title=One WWE Superstar's (Glow)rious journey to victory|publisher=|accessdate=July 22, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730115606/https://www.nbcnews.com/news/nbcblk/wwe-superstar-naomi-glows-victory-n720941|archive-date=July 30, 2017|url-status=live}}</ref> सन् २००९ मा फटुले वर्ल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्टसँगको (डब्ल्युडब्ल्युई) आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् जहाँ उनले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा आवद्ध भएकी थिइन् भने उनले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत पहिलो एफसीडब्ल्यू डिभास विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०१० मा नेयोमीले एनएक्सटीको तेस्रो संस्करणमा पनि भाग लिएकी थिइन् जहाँ उनी दोस्रो हुन सफल भएकी थिइन्। सन् २०१२ मा उनले डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्रमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले क्यामेरुनसँग सहकार्य गर्दै द फङ्कडाक्टल्स नामक एक टोलीको गठन गरेका थिए। सन् २०१३ जुलाई देखि नेयोमी डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा प्रसारण तथा निर्माण गरिने टोटल डिभासका विभिन्न संस्करणहरूमा पनि देखा परेकी छिन्। सन् २०१७ का नेयोमीले डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् जुन खेल इलिमिनेसन चेम्बरमा आयोजना गरिएको थियो जसले गर्दन उनी स्म्याकडाउन महिला उपाधि जित्न पहिलो अफ्रिकी अमेरिकी महिला कुस्ती खेलाडी बन्न सफल भएकी थिइन्। नोयोमीलाई खुट्टामा चोट लागेका करण उनले स्म्याकडाउन महिला उपाधि छाडेकी थिइन् तर उनले पछि उक्त उपाधि सन् २०१७ मा आयोजित रेसलमेनिया ३३ मा पुनः हासिल गर्न सफल भएकी थिइन् भने उनले पहिलो रेसलमेनिया महिला ब्याटल रोयल पनि जित्न सफल भएकी थिइन्। == व्यवसायीक कुस्ती कार्यकाल == === डब्ल्युडब्ल्युई === ==== विकासशील क्षेत्र (सन् २००९–२०११) ==== सन् २००९ अगष्ट महिनामा फटुले डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् भने तात्कालिक समयमा उनले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र फ्लोरिडन च्याम्पियनसिप रेस्लिमा कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://sports.cbslocal.com/2017/06/08/naomi-knight-interview-wwe-smackdown-womens-champion/|title=The WWE Struggle Was Real: How Naomi Finally Got The Gold|publisher=|accessdate=July 18, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170714185437/http://sports.cbslocal.com/2017/06/08/naomi-knight-interview-wwe-smackdown-womens-champion/|archive-date=July 14, 2017|url-status=live|date=June 8, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170714185437/http://sports.cbslocal.com/2017/06/08/naomi-knight-interview-wwe-smackdown-womens-champion/ |date=July 14, 2017 }}</ref> सन् २००९ अक्टोबरमा उनले रिङ पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनी र एलेक्स राइलीको टोली एक मिश्रित ट्याग टिम खेलमा एजे ली र ब्रेट डिबियासीसँग पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.cagematch.de/?id=1&nr=44846 |title=Match Mixed Tag Team |quote=AJ Lee & Brett DiBiase defeated Alex Riley & Naomi Night |date=October 29, 2009 |access-date=July 18, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306043328/http://www.cagematch.de/?id=1&nr=44846 |archive-date=March 6, 2016 |url-status=live }}</ref> सन् २०१० जुन २० का दिन आयोजित एफसिडब्ल्यूको एक श्रृङ्खलामा नेयोमीले सेरिना डिबलाई हराउँदै पहिलो एफसीडब्ल्यू डिभास विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://baltimore.cbslocal.com/2015/01/23/wwe-diva-naomi-wikipedia-facts-bio/|title=9 Things You Didn't Know About WWE Diva Naomi|publisher=|accessdate=August 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817122318/http://baltimore.cbslocal.com/2015/01/23/wwe-diva-naomi-wikipedia-facts-bio/|archive-date=August 17, 2017|url-status=live|date=January 23, 2015}}</ref> सन् २०१० अगष्ट २९ एफसीडब्ल्यूको एक श्रृङ्खलामा उनको सामना क्विन्स अफ एफसीडब्ल्यू एजे लीसँग भएको थियो जहाँ उनीहरू दुवैको उपाधि दाउमा राखिएको थियो तर उक्त खेलमा केही पनि विजेता बन्न असमर्थ रहे।<ref>{{cite episode |series=FCW TV |number=100 |title=FCW TV #100 << Events Database |url=http://www.cagematch.net/?id=1&nr=54855 |quote=FCW Florida Divas Title / Queen Of FCW Title Match: AJ Lee (c) [Queen] vs. Naomi Night (c) [Divas] - Double Count Out (2:33) |date=August 29, 2010 |access-date=July 18, 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222160724/http://www.cagematch.net/?id=1&nr=54855 |archivedate=December 22, 2015 |url-status=live }} (filmed August 12, 2010)</ref> अगष्ट ३१ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा नेयोमीले अल-फिमेल पदोन्नति अन्तर्गतको तेस्रो संस्करणमा केली केलीसँगै भाग लिने जानकारी गराएकी थिइन्।<ref name="auto">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_43474.shtml|title=Caldwell's WWE NXT Results 8/31: Ongoing "virtual time" coverage of NXT Season 2, Week 13 – Season Finale|date=August 31, 2010|last=Caldwell|first=James|accessdate=September 1, 2010|publisher=Pro Wrestling Torch|quote=Alicia Fox is another Pro. She introduced her Rookie, Maxine.|archive-url=https://web.archive.org/web/20100903131052/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_43474.shtml|archive-date=September 3, 2010|url-status=live}}</ref> ७ सेप्टेम्बर २०१० का दिन नेयोमीले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा केली केलीका साथ पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ केली केली र नेयोमीको सामना रुकी मेक्सिम र अलिसा फक्ससँग भएको थियो जहाँ नेयोमी र केली केलीले खेल आफ्नो पक्षमा ल्याउन सफल भएका थिए।<ref name=NXT9710>{{cite web|last=Martin|first=Adam|title=NXT Results – 9/7/10|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1283922614|work=Wrestleview|accessdate=September 7, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100911032502/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1283922614|archive-date=September 11, 2010|url-status=live}}</ref> २१ सेप्टेम्बरका दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा उनी, केली केली र जिमी किजको सामना लेला, मिसेल म्याककुल र क्याट्लिनसँग भएको थियो जहाँ नेयोमीको टोलीले जित हासिल गर्न सफल भएका थिए।<ref name=brain-buster>{{cite web|last=Martin|first=Adam|title=NXT Results – 9/21/10|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1285174602|work=Wrestleview|accessdate=September 22, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100924043114/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1285174602|archive-date=September 24, 2010|url-status=live}}</ref> २६ अक्टोबर २०१० का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा नेयोमीले एकल खेलमा मेक्सिमलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref name=NXT101910>{{cite web|last=Martin|first=Adam|title=NXT Results – 10/26/10|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1288212759|work=Wrestleview|accessdate=October 27, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101030120328/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1288212759|archive-date=October 30, 2010|url-status=live}}</ref> २३ जनवरी २०११ का दिन आयोजित एफसीडब्ल्यूको एक श्रृङ्खलामा उनी एजे लिसँग पराजित हुँदै उपाधि गुमाउन पुगेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/11/30/16381991.html|title=WWE NXT: Season 3 mercifully ends with new breakout diva crowned|last=Matt|first=Bishop|date=November 30, 2010|accessdate=July 27, 2016|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer|archive-url=https://www.webcitation.org/69SibST6A?url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/11/30/16381991.html|archive-date=July 27, 2012|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120630191038/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/11/30/16381991.html |date=June 30, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.diva-dirt.com/33095/fcw-watch-aj-vs-naomi-fcw-divas-championship-match/|title=FCW Watch: AJ vs Naomi (FCW Divas Championship Match) – Diva Dirt|date=January 25, 2011|publisher=|accessdate=July 18, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817161556/http://www.diva-dirt.com/33095/fcw-watch-aj-vs-naomi-fcw-divas-championship-match/|archive-date=August 17, 2017|url-status=live}}</ref> ==== क्यामेरुनसँग सहकार्य र द फङ्कडाक्टल्स (सन् २०१२–२०१४) ==== [[File:Funkasaurus and the Funkettes.jpg|thumb|left|सन् २०१२ मा द फङ्कडाक्टल्स]] सन् २०१२ जनवरी ९ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा नेयोमीले मुख्य कार्यक्षेत्रमा क्यामेरुनको साथमा पर्दापण गरेकी थिइन् भने पछि नेयोमी र क्यामेरुनले द फङ्कडाक्टल्सको रूपमा कुस्ती खेल्न सुरु गरेका थिए।<ref name="auto1">{{cite web|last=Stephens|first=David|title=Raw Results – 1/9/12|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1326168590|publisher=Wrestleview|accessdate=January 10, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/6G1lDaeeZ?url=http://www.wrestleview.com/|archive-date=April 20, 2013|url-status=live}}</ref> सन् २०१२ डिसेम्बर १६ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा सञ्चालन वार्षिक कुस्ती कार्यक्रम टिएलसीको सुरुवाती खेलहरूमा नेयोमीले एक महिला ब्याटल रोयल जित्दै तात्कालिक डिभास विजेता एभ टोरेजको उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बनेकी थिइन् तर उक्त कार्यक्रमको अन्तिमका खेलहरूमा नेयोमी इभसँगको खेलमा पराजित भएकी थिइन्।<ref name=TLC2012>{{cite web|last=Martin|first=Adam|title=TLC PPV Results – 12/16/12|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1355705827|publisher=Wrestleview|accessdate=December 16, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121221183319/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1355705827|archive-date=December 21, 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=CALDWELL'S WWE TLC PPV RESULTS 12/16: Complete "virtual-time" coverage of final 2012 PPV – Cena vs. Ziggler main event, Shield makes a statement|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_67280.shtml|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=December 17, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/6FLOd3VpD?url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_67280.shtml|archive-date=March 23, 2013|url-status=live}}</ref> १४ मार्च २०१३ का दिन आयोजित स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा द फङ्कडाक्टल्सलाई नेपथ्यमा द बेला टुइन्सले ([[निक्की बेला|निकी]] र [[ब्रि बेला]]) आक्रमण गरेका थिए जसकारण दुई टोलीको बीच द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो।<ref>{{cite web |title=PARKS' WWE SMACKDOWN REPORT 3/22: Ongoing "virtual time" coverage of the Friday night show, including Chris Jericho vs. Jack Swagger in a rematch from last week |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_69461.shtml |access-date=April 10, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130324174511/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_69461.shtml |archive-date=March 24, 2013 |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ मार्च २७ का दिन द फङ्कडाक्टल्स, ब्रोडस क्ले र लर्ड टेनसाईको (टन्स अफ फङ्क) सामना द बेला टुइन्स र टिम रोड्स स्कोलारसँग (कोडी रोड्स र डेमियन स्यान्डो) ८ व्यक्ति ट्याग टिम खेलमा रेसलमेनिया २९ मा दिन आयोजना गरिने जानकारी डब्ल्युडब्ल्युईले गराएको थियो तर [[रेसलमेनिया]] २९<ref>{{cite web|last=Namoko|first=Jason|title=Brodus Clay comments on match cut from Wrestlemania 29|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/40843-brodus-clay-comments-on-match-being-cut-from-wrestlemania|publisher=Wrestleview|accessdate=April 8, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130410211702/http://www.wrestleview.com/wwe-news/40843-brodus-clay-comments-on-match-being-cut-from-wrestlemania|archive-date=April 10, 2013|url-status=live|date=April 8, 2013}}</ref> मा उनीहरू बीचको खेल आयोजना हुन नसकेपछि उनीहरूको बीचको खेल अर्को दिन डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा आयोजना गरिएको थियो जहाँ द टन्स अफ फङ्क विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/43448-wwe-raw-results-8-26-13-daniel-bryan-the-shield/|title=WWE RAW Results – 8/26/13 (Daniel Bryan, The Shield) – WWE News and Results, RAW and Smackdown Results, TNA News, ROH News|first=Paul|last=Nemer|date=August 27, 2013|publisher=|accessdate=July 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816145758/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/43448-wwe-raw-results-8-26-13-daniel-bryan-the-shield/|archive-date=August 16, 2017|url-status=live}}</ref> २६ अगष्ट २०१२ मा दिन आयोजित ''र''को एक श्रृङ्खलामा नेटालिया र ब्रि बेला बीचको खेल आयोजना गरिएको थियो जुन खेलमा नेयोमी रिङ छेउ देखा परेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-ppv-results/wwe-night-of-champions/43813-aj-lee-vs-natalya-vs-brie-bella-vs-naomi-wwe-divas-championship/|title=AJ Lee vs. Natalya vs. Brie Bella vs. Naomi (WWE Divas Championship) – WWE News and Results, RAW and Smackdown Results, TNA News, ROH News|first=Adam|last=Martin|date=September 16, 2013|publisher=|accessdate=July 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816112701/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-ppv-results/wwe-night-of-champions/43813-aj-lee-vs-natalya-vs-brie-bella-vs-naomi-wwe-divas-championship/|archive-date=August 16, 2017|url-status=live}}</ref> १५ सेप्टेम्बरमा दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित नाइट अफ च्याम्पियन्स वार्षिक कार्यक्रममा एजे लीको डिभास उपाधिका लागि नेटालिया, नेयोमी र ब्रि बेला रिङमा उत्रिएका थिए तर उक्त खेल लीले आफ्नो पक्षमा पार्दै डिभास उपाधि आफूसँगै कायम राखेकी थिइन्।<ref name=SurviorSeries2013>{{cite web|last=Johnson|first=Mike|title=COMPLETE WWE SURVIVOR SERIES BLOG, OR...DANIEL BRYAN IS SORELY MISSED IN THE MAIN EVENT PICTURE|url=http://www.pwinsider.com/article/81796/ongoing-wwe-survivor-series-blog-pregame-show-thoughts.html?p=1|publisher=PWInsider|accessdate=November 24, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131205200436/http://www.pwinsider.com/article/81796/ongoing-wwe-survivor-series-blog-pregame-show-thoughts.html?p=1|archive-date=December 5, 2013|url-status=live}}</ref><ref name=SeriesRematch>{{cite web|last=Trionfo|first=Richard|title=COMPLETE WWE RAW REPORT: MAIN EVENT AT TLC ANNOUNCED; WYATTS BRING ANOTHER FRIEND HOME; REMATCHES FROM SURVIVOR SERIES; AND MORE|url=http://www.pwinsider.com/article/81817/live-ongoing-wwe-raw-report-14-divas-elimination-match-twice-in-two-days.html?p=1|publisher=PWInsider|accessdate=November 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204005636/http://www.pwinsider.com/article/81817/live-ongoing-wwe-raw-report-14-divas-elimination-match-twice-in-two-days.html?p=1|archive-date=December 4, 2013|url-status=live}}</ref> टोटल डिभासमा आवद्ध रहेका महिला कुस्ती खेलाडीहरूले एजे लि<ref name="wrestleview.com">{{cite web|title=WWE TLC PPV Results – 13/15/13 (Unification Main Event)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/45575-wwe-tlc-ppv-results-13-15-13-unification-main-event|access-date=June 16, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706060034/http://www.wrestleview.com/wwe-news/45575-wwe-tlc-ppv-results-13-15-13-unification-main-event|archive-date=July 6, 2015|url-status=live|date=December 16, 2013}}</ref>, अलिसा फक्स, अक्साना, क्याटलिन, रोजा मिन्डेज, टमिना स्नुका र समर रेलाई परम्परागत सरभाइभर सिरिज खेलमा पराजित गर्न सफल भएका थिए। <ref name="wrestleview.com"/><ref name=RawJanuary13>{{cite web|first=James|last=Caldwell|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 1/13: Complete "virtual-time" coverage of live Raw – Big show-closing angle involving Daniel Bryan, Hall of Fame, Rumble hype, more|date=January 13, 2014|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_75656.shtml|publisher=Pro Wrestling Torch|access-date=January 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140115082550/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_75656.shtml|archive-date=January 15, 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/shows/raw/2014-01-20/wwe-raw-results-26176775 |title=Raw live results: January 20, 2014 |publisher=WWE.com |date= |accessdate=January 20, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122121212/http://www.wwe.com/shows/raw/2014-01-20/wwe-raw-results-26176775 |archive-date=January 22, 2014 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122121212/http://www.wwe.com/shows/raw/2014-01-20/wwe-raw-results-26176775 |date=January 22, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2014-01-20/wwe-raw-results-26176775|title=Raw live results: January 20, 2014|publisher=WWE.com|date=January 20, 2014|accessdate=January 20, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140122121212/http://www.wwe.com/shows/raw/2014-01-20/wwe-raw-results-26176775|archive-date=January 22, 2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122121212/http://www.wwe.com/shows/raw/2014-01-20/wwe-raw-results-26176775 |date=January 22, 2014 }}</ref> जनवरी २०१४ मा नेयोमीले तात्कालिक डिभास विजेता एजे लिसँग उपाधि रहित खेलहरू खेलेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2014-02-03/wwe-raw-results-26179509/page-10|title=Raw results: Outlaws survive the steel, The Shield & The Wyatts circle the wagons and Bryan de-fangs the Champion of Champions|publisher=WWE.com|date=February 3, 2014|accessdate=February 4, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302005755/http://www.wwe.com/shows/raw/2014-02-03/wwe-raw-results-26179509/page-10|archive-date=March 2, 2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302005755/http://www.wwe.com/shows/raw/2014-02-03/wwe-raw-results-26179509/page-10 |date=March 2, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2014-02-10/naomi-injury-update|title=UPDATE: Naomi suffers eye injury on Raw|date=February 4, 2014|last=WWE.com|first=Staff|accessdate=March 31, 2016|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316100740/http://www.wwe.com/shows/raw/2014-02-10/naomi-injury-update|archive-date=March 16, 2016|url-status=live}}</ref> ३ फेब्रुअरी २०१४ मा आयोजित ''र''क‍ एक श्रृङ्खलामा नेयोमीको खेल अक्साना विरुद्धको जारी गरिएको थियो भने उक्त खेलमा नेयोमीलाई चोट लागेक‍ थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2014-03-17/wwe-raw-results-26195735|title=Raw: March 17, 2014|publisher=|accessdate=July 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910221428/http://www.wwe.com/shows/raw/2014-03-17/wwe-raw-results-26195735|archive-date=September 10, 2017|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170910221428/http://www.wwe.com/shows/raw/2014-03-17/wwe-raw-results-26195735 |date=September 10, 2017 }}</ref> नेयोमी चोट मुक्त हुँदै मार्च १७ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा पुनः फर्किएकी थिइन् जहाँ उनी र क्यामेरुनमो टोलीले टमिना स्नुका र एजे लीको टोलीलाई एक ट्याग टिम खेलाा पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=84808&p=4|title=COMPLETE WRESTLEMANIA XXX REPORT: IMAGES YOU THOUGHT YOU WOULD NEVER SEE; WHO IS THE WWE WORLD CHAMPION?; THE STREAK VERSUS THE BEAST; WRESTLEMANIA MOMENTS MADE TO LAST A LIFETIME|last=Richard|first=Trionfo|date=April 6, 2014|accessdate=August 15, 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408231345/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=84808&p=4|archive-date=April 8, 2014|url-status=live}}</ref> अप्रिल ६ मा दिन आयोजित रेसलमेनियाको ३०औँ श्रृङ्खलामा नेयोमीको खेल तात्कालिक डिभास विजेता एजे लीसँग उनक‍ उपाधिका लागि भएको थियो तर उक्त खेलमा नेयोमी लिसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/moneyinthebank/2014/paige-naomi-divas-championship-26423120|title=Money in the Bank 2014|publisher=|accessdate=February 13, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510205454/http://www.wwe.com/shows/moneyinthebank/2014/paige-naomi-divas-championship-26423120|archive-date=May 10, 2017|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303233511/http://www.wwe.com/shows/moneyinthebank/2014/paige-naomi-divas-championship-26423120 |date=March 3, 2016 }}</ref> १७ जुन २०१४ का दिन आयोजित मेन इभेन्टको एक खेलमा उनले नयाँ डिभास विजेता पेइजलाई उपाधि रहित खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन् जसकारण उनले मनी इन द बेङ्कमा पेइजको डिभास उपाधिका लागि खेल खेल्ने मौका प्राप्त गरेकी थिइन् तर उक्त कार्यक्रममा भने उनी पेइजसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref name=MainEventJuly8>{{cite web|first=James|last=Caldwell|title=CALDWELL'S WWE MAIN EVENT RESULTS 7/8: Sheamus defends U.S. Title, Jericho hosts Hart on the Highlight Reel|date=July 8, 2014|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwsuperstarsreport/article_79475.shtml|publisher=Pro Wrestling Torch|access-date=July 11, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714130545/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwsuperstarsreport/article_79475.shtml|archive-date=July 14, 2014|url-status=live}}</ref> जुलाई ७ का दिन आयोजित ''र''को एक श्रृङ्खलामा क्यामेरुन र नेयोमी एजे लि र पेइजसँगको एक ट्याग टिम खेलमा पराजित भएका थिए जसकारण नेयोमी र क्यामेरुनको बीच विवाद भएको थियो र उनीहरू टोलीबाट छुट्टिएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/NaomiWWE/status/505763499650588672|title=Trinity Fatu on Twitter|publisher=|accessdate=February 13, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313061841/https://twitter.com/naomiwwe/status/505763499650588672|archive-date=March 13, 2016|url-status=live}}</ref> द फङ्कडाक्टल्स टोलीबाट छुट्टिसकेपछि नेयोमी र क्यामेरुनले एक अर्का खेलमा हस्तक्षेप गर्न सुरु गरेका थिए जसकारण उनीहरूको बीचको खेल<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2014-09-15/wwe-raw-results-26656451/page-8|title=WWE Raw results, September 15, 2014: Brock Lesnar answers John Cena's challenge and Mark Henry rallies America against Rusev|date=September 15, 2014|author=Benigno, Anthony.|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|access-date=September 16, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919051355/http://www.wwe.com/shows/raw/2014-09-15/wwe-raw-results-26656451/page-8|archive-date=September 19, 2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140919051355/http://www.wwe.com/shows/raw/2014-09-15/wwe-raw-results-26656451/page-8 |date=September 19, 2014 }}</ref> ब्याटलग्राउन्डमा आयोजना गरिएको थियो जहाँ क्यामेरुनले नेयोमीलाई पराजित गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwmania.com/wwe-superstars-results-october-9-2014|title=WWE Superstars Results – October 9, 2014|publisher=PWMania|date=October 9, 2014|accessdate=October 16, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021044215/http://www.pwmania.com/wwe-superstars-results-october-9-2014|archive-date=October 21, 2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021044215/http://www.pwmania.com/wwe-superstars-results-october-9-2014 |date=October 21, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_81932.shtml|title=CALDWELL'S WWE S. SERIES PPV RESULTS 11/23: Ongoing "virtual-time" coverage of Team Cena vs. Team Authority, more|publisher=PWTorch|date=November 23, 2014|author=Caldwell, James.|access-date=November 24, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141126142750/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_81932.shtml|archive-date=November 26, 2014|url-status=live}}</ref> ==== महिला कुस्तीमा क्रान्ति (सन् २०१४–२०१६) ==== सन् २०१४ डिसेम्बरदेखि नेयोमी द उसोको (जिमी र जे उसो) सिराजो र द मिजसँगको द्वन्द्वमा सामेल भएकी थिइन् भने तात्कालिक समयमा जिमी उसोको नेयोमीसँग प्रेम सम्बन्ध रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_82049.shtml|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 12/1: Complete "virtual-time" coverage of live Raw – Anonymous GM, TLC hype, more|author=Caldwell, James|publisher=Pro Wrestling Torch|date=December 1, 2014|accessdate=December 8, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141207213715/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_82049.shtml|archive-date=December 7, 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_82129.shtml|title=PARKS'S WWE SMACKDOWN REPORT 12/5: Ongoing "virtual time" coverage of Friday show, including Dolph Ziggler vs. Luke Harper for the I.C. Title, Santino Marella runs the show|author=Parks, Greg|publisher=Professional Wrestling Torch|date=December 5, 2014|accessdate=December 8, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118092240/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_82129.shtml|archive-date=January 18, 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.eonline.com/shows/total_divas/news/501831/total-divas-stars-trinity-mccray-and-jonathan-fatu-are-married-see-the-exclusive-wedding-pics|title=Total Divas Stars Trinity McCray and Jonathan Fatu Are Married—See the Exclusive Wedding Pics!|date=January 21, 2014|first=Mike|last=Vulpo|work=ई!|publisher=NBCUniversal Cable|accessdate=March 21, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322075952/http://www.eonline.com/shows/total_divas/news/501831/total-divas-stars-trinity-mccray-and-jonathan-fatu-are-married-see-the-exclusive-wedding-pics|archive-date=March 22, 2014|url-status=live}}</ref> द उसो र सिरारो र मिजको द्वन्द्व चलिरहेका बेला द मिजले नेयोमीलाई उनको साङ्गीतिक कार्यकालमा सहयोग गर्ने बताएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/52182-wwe-smackdown-results-12-16-14-live-results-in-grand-rapids|title=WWE SMACKDOWN RESULTS – 12/16/14 (LIVE RESULTS IN GRAND RAPIDS)|author=Tedesco, Mike|website=WrestleView|date=December 16, 2014|accessdate=December 16, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141217044600/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/52182-wwe-smackdown-results-12-16-14-live-results-in-grand-rapids|archive-date=December 17, 2014|url-status=live}}</ref> १६ डिसेम्बर २०१४ का दिन आयोजित सुपर स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा नेयोमीको सामना तात्कालिक डिभास विजेता निकी बेलासँग भएको थियो भने उक्त खेलमा द मिज रिङको छेउमा रहेका कारण जिमी उसोले द मिज माथि रिस पोख्नका लागि खेलमा हस्तक्षेप गरेका थिए जसको फाइदा उठाउँदै बेलाले नेयोमीलाई हराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_82500.shtml|title=KELLER'S WWE RAW REPORT 12/29: Lesnar and Heyman show up, Ziggler vs. Rusev in a champion vs. champion match, Edge & Christian host, Bryan's big announcement|author=Keller, Wade|website=Pro Wrestling Torch|date=December 29, 2014|accessdate=January 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141230161915/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_82500.shtml|archive-date=December 30, 2014|url-status=live}}</ref> २९ डिसेम्बर २०१४ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''क एक श्रृङ्खलामा द उसोले द मिज र डेमियन स्यान्डोलाई हराउँदै उनीहरूको दोस्रो डब्ल्युडब्ल्युई ट्याग टिम उपाधि जित्न सफल भएका थिए भने जितको खुसियाली मनाउन नेयोमी उक्त रात रिङमा देखा परेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_82604.shtml|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 1/5: Complete "virtual-time" coverage of live Raw – Ambrose vs. Wyatt ambulance match, The Authority returns, Cena Appreciation Night, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=January 5, 2015|accessdate=January 18, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150106074618/http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_82604.shtml|archive-date=January 6, 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_82752.shtml|title=WWE NEWS: Smackdown SPOILERS 1/15 – full results for Thursday's first show in new timeslot|website=Pro Wrestling Torch|date=January 13, 2015|accessdate=January 18, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118212604/http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_82752.shtml|archive-date=January 18, 2015|url-status=live}}</ref> द उसो र द मिजको द्वन्द्व झन चर्कियो जब अलिसा फक्सले द मिजको टोलीमा आफूलाई आवद्ध गराउँदै नेयोमीलाई नेपथ्यमा आक्रमण गरेकी थिइन् जसकारण द उसो र नेयोमीको सामना द मिज, डेमियन स्यान्डो र अलिसा फक्ससँथ भएको थियो जुन खेलमा द उसोको टोली पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2015/02/23/22250331.html|title=WWE Fastlane: Questionable match endings and fan reaction may hurt 'Mania|date=February 23, 2015|last=Asher|first=Matthew|accessdate=February 24, 2015|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150627021107/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2015/02/23/22250331.html|archive-date=June 27, 2015|url-status=live}}</ref> डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित फास्टलेनमा नेयोमी उसोको विरुद्ध द मिज र डेमियन स्यान्डो बीचको ट्याग टिम उपाधिका लागि खेलमा द उसोको पक्षमा रिङ छेउमा देखा परेकी थिइन् तर उक्त खेलमा नेटालियाले अवरोध पुर्‍याएपछि द उसोले उनीहरूको ट्याग टिम उपाधि गुमाउन पुगेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2015/02/23/22252066.html|title=Raw: Orton leaves Authority with questions|date=February 23, 2015|last=Howell|first=Nolan|accessdate=February 24, 2015|work=Slam! Sports|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224094058/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2015/02/23/22252066.html|archive-date=February 24, 2015|url-status=live}}</ref> उक्त खेलको अर्को रात आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा द उसो पुनः उनीहरू ट्याग टिम उपाधिका लागि द मिज र स्यान्डोको विरुद्धमा उत्रिएका थिए तर उक्त खेलमा पनि नेटालियाले अवरोध पुर्‍याएपछि द उसो पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/53233-wwe-smackdown-results-2-26-15-fastlane-rematch|title=WWE Smackdown Results – 2/26/15 (Fastlane rematch)|date=February 26, 2015|last=Mike|first=Tedesco|accessdate=January 20, 2016|publisher=WrestleView|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221712/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/53233-wwe-smackdown-results-2-26-15-fastlane-rematch|archive-date=March 3, 2016|url-status=live}}</ref> २६ फेब्रुअरी २०१५ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा नेयोमी नेटालिया विरुद्धको एकल खेलमा पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=92699&p=2|title=WWE WRESTLEMANIA 31 KICK OFF SHOW REPORT: TAG TITLE MATCH, ANDRE THE GIANT MEMORIAL BATTLE ROYAL, LITA IN THE SOCIAL MEDIA LOUNGE, AND MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=March 29, 2016|accessdate=August 19, 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064147/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=92699&p=2|archive-date=March 4, 2016|url-status=live}}</ref> २९ मार्च २०१५ मा दिन आयोजित रेसलोनियाको ३१औँ श्रृङ्खलाको सुरुवात खेलहरूमा द उसोको सामना टाइसन किड र सिजारोको विरुद्ध ट्याग टिम उपाधिका लागि भएको थियो जुन खेलको रिङ छेउमा नेयोमी देखा परेकी थिइन् तर उक्त खेल द उसोले गुमाउन पुगेका थिए। <ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_84201.shtml|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 3/30: Complete "virtual-time" coverage of live Raw – WM31 fall-out, Lesnar seeks & destroys, WWE Title match teased, Sting on WWE Network|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=March 30, 2015|accessdate=April 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150802012230/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_84201.shtml|archive-date=August 2, 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_84322.shtml|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 4/6: Complete "virtual-time" coverage of live Raw – more WrestleMania fall-out, new #1 contender, Cena's latest Open Challenge, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=April 6, 2015|accessdate=April 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150407204736/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_84322.shtml|archive-date=April 7, 2015|url-status=live}}</ref> मार्च ३० र अप्रिल ६ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा नेयोमीले तात्कालिक डिभास विजेता निकी बेलालाई हराउन सफल भएकी थिइन्। अप्रिल १३ का दिन आयोजित ''र''को एक श्रृङ्खलामा नेयोमी डिभास उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्न महिला ब्याटल रोयलमा भाग लिएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/smackdown/2015-04-09/raw-divas-battle-royal-fair-27283621|title=Is Raw's Divas Battle Royal fair?|website=WWE.com|date=April 9, 2015|accessdate=April 9, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150412231156/http://www.wwe.com/shows/smackdown/2015-04-09/raw-divas-battle-royal-fair-27283621|archive-date=April 12, 2015|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150412231156/http://www.wwe.com/shows/smackdown/2015-04-09/raw-divas-battle-royal-fair-27283621 |date=April 12, 2015 }}</ref> उक्त खेल पश्चात् नेयोमीले ब्याटल रोयलबाट उनलाई निस्कासन गराउन पेइजलाई आक्रमण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_84473.shtml|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 4/13: Ongoing "virtual-time" coverage of London Raw – Cena's latest U.S. Title Open Challenge, #1 contender battle royal, Extreme Rules hype, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=April 13, 2015|accessdate=April 13, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414044920/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_84473.shtml|archive-date=April 14, 2015|url-status=live}}</ref> नेयोमीको आक्रमणका कारण पेइज घाइते भएको जानकारी पछि डब्ल्युडब्ल्युई सामाजिक सञ्जाल मार्फत सार्वजनिक गरेको थियो जसकारण आउँदो एक्सट्रिम रुलमा नेयोमीको खेल निकी बेलासँग उनको डिभास उपाधिका लागि जारी गरिएको थियो भने उक्त कार्यक्रममा नेयोमी डिभास उपाधि जित्न असमर्थ रहिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-04-13/paige-injury-update|title=UPDATE: Paige injured in attack on Raw|date=April 13, 2015|accessdate=April 15, 2015|website=[[WWE]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417000132/http://www.wwe.com/shows/raw/2015-04-13/paige-injury-update|archive-date=April 17, 2015|url-status=live}}</ref> सन् २०१५ को मे महिनामा नेयोमीले भर्खरै फर्किएकी टमिनासँग सहकार्य गर्दै एक टोलीको गठन गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_84687.shtml|title=CALDWELL'S EXTREME RULES PPV REPORT 4/26: Ongoing "virtual-time" coverage of live PPV – Rollins vs. Orton steel cage, Cena vs. Rusev, Last Man Standing, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=April 26, 2015|accessdate=April 26, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150427183338/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_84687.shtml|archive-date=April 27, 2015|url-status=live}}</ref> उनीहरूको टोलीको सामना पछि पेब्याकमा द बेला टुइन्ससँग एक ट्याग टिम खेलमा भएको थियो जहाँ नेयोमी र टमिनाले जित हासिल गर्न सफल भएका थिए।<ref name="auto2">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_84820.shtml|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 5/4: Ongoing "virtual-time" coverage of live Raw – PPV hype, Cena's Open Challenge, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=May 4, 2015|accessdate=May 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505055522/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_84820.shtml|archive-date=May 5, 2015|url-status=live}}</ref> मे १८ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा नेयोमी निकी बेलाको डिभास उपाधिका लागि पुनः मैदान उत्रिएकी थिइन् तर उक्त खेलमा पनि उनी पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_85054.shtml|title=CALDWELL'S PAYBACK PPV REPORT 5/17: Ongoing "virtual-time" coverage of four-way WWE World Title match, I Quit, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=May 17, 2015|accessdate=May 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064943/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_85054.shtml|archive-date=March 4, 2016|url-status=live}}</ref> पेइजी पछि चोट मुक्त हुँदै फर्किएपछि नेयोमी, पेइज र निकी बेलाको खेल इलिमिनेसन चेम्बरमा डिभास उपाधिका लागि जारी गरिएको थियो तर उक्त खेल पनि बेला विजेता बनेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_85078.shtml|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 5/18: Complete "virtual-time" coverage of live Raw – Payback PPV fall-out, two title matches, packed show includes major Lana-Rusev developments and NXT champ debuting, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=May 18, 2015|accessdate=May 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520124814/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_85078.shtml|archive-date=May 20, 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_85340.shtml|title=CALDWELL'S WWE E. CHAMBER PPV REPORT 5/31: Ongoing "virtual-time" coverage of WWE Title match, Cena vs. Owens, two Elimination Chamber matches, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=May 31, 2015|accessdate=May 31, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150601072258/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_85340.shtml|archive-date=June 1, 2015|url-status=live}}</ref> [[File:Team B.A.D. Blonde WrestleMania 32.jpg|thumb|right]] जुलाई १३ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा डिभास विभागलाई तात्कालिक डिभास विजेता र उनको टोली टिम बेलाले सबैमाथि दमन गर्दै महिला क्रान्तिको सुरुवात गरेका थिए जसको फलस्वरूप लिञ्च र सार्लेटले पेइजसँग साझेदारी गर्दै एक टोली गठन गर्दै टिम बेला (निकी बेला, ब्रि बेला र अलिसा फक्स)सँग द्वन्द्वको सुरुवात गरेका थिए भने सासा बेङ्क्सले नेयोमी र टमिनासँग साझेदारी गर्दै अर्को टोली गठन गरेका थिए जसलाई उनहरूले टिम ब्याड नाम राखेका थिए।<ref name="auto3">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_86178.shtml#.VaRjfflVikp|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 7/13: Ongoing "virtual-time" coverage of live Raw – Brock Smash, final Battleground PPV hype, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=July 13, 2015|accessdate=July 13, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150714074555/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_86178.shtml#.VaRjfflVikp|archive-date=July 14, 2015|url-status=live}}</ref><ref name="Namako">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-battleground-results-2015/55288-wwe-battleground-ppv-results-7-19-15-undertaker-returns|last=Namako|first=Jason|title=WWE Battleground PPV Results – 7/19/15 (Undertaker returns)|date=July 19, 2015|publisher=Wrestleview|accessdate=July 19, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722195646/http://www.wrestleview.com/wwe-battleground-results-2015/55288-wwe-battleground-ppv-results-7-19-15-undertaker-returns|archive-date=July 22, 2015|url-status=live}}</ref><ref name="auto4">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_86344.shtml#.Va2Z7PlViko|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 7/20: Ongoing "virtual-time" coverage of live Raw – Battleground fall-out, Undertaker opening Raw, Brock Lesnar, Road to Summerslam, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=July 20, 2015|accessdate=July 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150724033522/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_86344.shtml#.Va2Z7PlViko|archive-date=July 24, 2015|url-status=live}}</ref> उक्त तीन टोलीको द्वन्द्व त्यहीँबाट सुरुवात भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_87122.shtml#.Vdp6SvlViko|title=CALDWELL'S SUMMERSLAM REPORT 8/23: Ongoing "virtual-time" coverage of Lesnar vs. Taker, Title vs. Title, more big matches|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=August 23, 2015|accessdate=August 23, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904175855/http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_87122.shtml#.Vdp6SvlViko|archive-date=September 4, 2015|url-status=live}}</ref> पेज, लिञ्च र सार्लेटको जेडीले अन्ततः उनीहरूको टोलीको नाम पिसिबी राख्दै नयाँ रूपमा देखा पर्न सुरु गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/96632/wwe-smackdown-report-final-major-show-before-night-of-champions-can-the-champion-and-briefcase-holder-coexist-will-the-dudleys-agree-to-save-the-tables-and-more.html?p=1|title=WWE SMACKDOWN REPORT: FINAL MAJOR SHOW BEFORE NIGHT OF CHAMPIONS, CAN THE CHAMPION AND BRIEFCASE HOLDER CO-EXIST?, WILL THE DUDLEYS AGREE TO 'SAVE THE TABLES'?, AND MORE|author=Richard Trionfo|website=Pro Wrestling Insider|date=September 17, 2015|accessdate=September 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311111322/http://www.pwinsider.com/article/96632/wwe-smackdown-report-final-major-show-before-night-of-champions-can-the-champion-and-briefcase-holder-coexist-will-the-dudleys-agree-to-save-the-tables-and-more.html?p=1|archive-date=March 11, 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=96727&p=3|title=WWE RAW REPORT: YOU SAY YOU WANT A DIVAS REVOLUTION . . . NOW IT IS A TWO FRONT BATTLE, SPEAKING OF TWO . . . WELCOME BACK KANE, REMATCHES UP THE WAZOO, AND REMEMBER THERE IS A SHOW AT MSG NEXT SATURDAY|author=Richard Trionfo|website=Pro Wrestling Insider|date=September 21, 2015|accessdate=September 21, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923150349/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=96727&p=3|archive-date=September 23, 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/96774/wwe-main-event-report-six-diva-tag-action-sheamus-is-shocked-that-a-former-money-in-the-bank-holder-is-still-employed-and-more.html?p=1|title=WWE MAIN EVENT REPORT: SIX DIVA TAG ACTION, SHEAMUS IS SHOCKED THAT A FORMER MONEY IN THE BANK HOLDER IS STILL EMPLOYED, AND MORE|author=Richard Trionfo|website=Pro Wrestling Insider|date=September 23, 2015|accessdate=September 23, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311111505/http://www.pwinsider.com/article/96774/wwe-main-event-report-six-diva-tag-action-sheamus-is-shocked-that-a-former-money-in-the-bank-holder-is-still-employed-and-more.html?p=1|archive-date=March 11, 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/97095/wwe-main-event-report-husband-and-wife-in-action-in-different-matches-did-they-have-the-same-result.html?p=1|title=WWE MAIN EVENT REPORT: HUSBAND AND WIFE IN ACTION IN DIFFERENT MATCHES . . . DID THEY HAVE THE SAME RESULT?|author=Richard Trionfo|website=Pro Wrestling Insider|date=October 8, 2015|accessdate=October 8, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151010121907/http://www.pwinsider.com/article/97095/wwe-main-event-report-husband-and-wife-in-action-in-different-matches-did-they-have-the-same-result.html?p=1|archive-date=October 10, 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/97926/wwe-main-event-report-a-former-raw-gm-returns-to-the-ring-divas-action-slatergator-reunite-as-opponents.html?p=1|title=WWE MAIN EVENT REPORT: A FORMER RAW GM RETURNS TO THE RING, DIVAS ACTION, SLATER/GATOR REUNITE . . . AS OPPONENTS|author=Richard Trionfo|website=Pro Wrestling Insider|date=November 19, 2015|accessdate=November 19, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151121095804/http://www.pwinsider.com/article/97926/wwe-main-event-report-a-former-raw-gm-returns-to-the-ring-divas-action-slatergator-reunite-as-opponents.html?p=1|archive-date=November 21, 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=98285&p=2|title=WWE RAW REPORT: SIXTEEN MEN . . . FOUR TEAMS. . . ONE RING, OWENS IS BACK, THE NEW DAY GETS B.A.D., THE MEXAMERICAN CIVIL WAR?, AND MORE|author=Richard Trionfo|website=Pro Wrestling Insider|date=December 7, 2015|accessdate=December 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311111953/http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=98285&p=2|archive-date=March 11, 2016|url-status=live}}</ref> नेयोमीले १९ जुलाई २०१५ मा आयोजित ब्याटलग्राउण्ड पे-पर-भ्युमा खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनले ट्रिपल थ्रेट खेलमा ब्रि बेला र सासा बेङ्क्सलाई हराउन सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=99460&p=3|title=WWE RAW REPORT: DID ANYTHING HAPPEN WITH THE MAIN EVENTERS AT FASTLANE?, MIZTV LEADS TO A MATCH ON SMACKDOWN, AND MORE|author=Richard Trionfo|website=Pro Wrestling Insider|date=February 1, 2016|accessdate=February 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205041553/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=99460&p=3|archive-date=February 5, 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/99519/wwe-main-event-report-eight-man-tag-reunites-the-prime-time-players-divas-tag-match-and-more.html?p=1|title=WWE MAIN EVENT REPORT: EIGHT MAN TAG REUNITES THE PRIME TIME PLAYERS, DIVAS TAG MATCH, AND MORE|author=Richard Trionfo|website=Pro Wrestling Insider|date=February 3, 2016|accessdate=February 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311112651/http://pwinsider.com/article/99519/wwe-main-event-report-eight-man-tag-reunites-the-prime-time-players-divas-tag-match-and-more.html?p=1|archive-date=March 11, 2016|url-status=live}}</ref> उक्त तीन टोलीको सामना अन्ततः समरस्ल्याममा आयोजना गरिएको थियो र उक्त खेलमा पिसिबीले दुई टोलीलाई हराउँन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/99545/wwe-smackdown-report-double-duty-big-match-next-week-when-friends-are-not-friends-more-with-goldust-and-r-truth-and-more.html?p=1|title=WWE SMACKDOWN REPORT: DOUBLE DUTY, BIG MATCH NEXT WEEK, WHEN FRIENDS ARE NOT FRIENDS, MORE WITH GOLDUST AND R TRUTH, AND MORE|author=Trionfo, Richard|website=Pro Wrestling Insider|date=February 4, 2016|accessdate=February 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312112036/http://www.pwinsider.com/article/99545/wwe-smackdown-report-double-duty-big-match-next-week-when-friends-are-not-friends-more-with-goldust-and-r-truth-and-more.html?p=1|archive-date=March 12, 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=99663&p=3|title=WWE RAW REPORT: DANIEL BRYAN GIVES HIS RETIREMENT SPEECH|author=Trionfo, Richard|website=Pro Wrestling Insider|date=February 8, 2016|accessdate=February 8, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312111849/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=99663&p=3|archive-date=March 12, 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/99752/wwe-smackdown-report-the-jericho-and-styles-show-wyatt-foreshadows-a-feud-and-more.html?p=1|title=WWE SMACKDOWN REPORT: THE JERICHO AND STYLES SHOW, WYATT FORESHADOWS A FEUD?, AND MORE|author=Trionfo, Richard|website=Pro Wrestling Insider|date=February 11, 2016|accessdate=February 11, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160214211207/http://www.pwinsider.com/article/99752/wwe-smackdown-report-the-jericho-and-styles-show-wyatt-foreshadows-a-feud-and-more.html?p=1|archive-date=February 14, 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/99935/wwe-smackdown-report-did-jericho-accept-the-challenge-what-did-brock-do-on-his-return-to-smackdown-and-more.html?p=1|title=WWE SMACKDOWN REPORT: DID JERICHO ACCEPT THE CHALLENGE?, WHAT DID BROCK DO ON HIS RETURN TO SMACKDOWN?, AND MORE|author=Trionfo, Richard|website=Pro Wrestling Insider|date=February 18, 2016|accessdate=February 18, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312111413/http://www.pwinsider.com/article/99935/wwe-smackdown-report-did-jericho-accept-the-challenge-what-did-brock-do-on-his-return-to-smackdown-and-more.html?p=1|archive-date=March 12, 2016|url-status=live}}</ref> रेसलमेनिया ३२ का दिन नेयोमी र टमिना लाना, एमा र समर रेसँग साझेदार गर्दै ब्रि बेला, पेइज, फक्स, इभा मेरी र नेटालियालाई पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=101075&p=2|title=COMPLETE WWE WRESTLEMANIA 32 REPORT: THE WOMEN'S TITLE DEBUTS, WHO IS IN CHARGE OF RAW?, ANDRE THE GIANT BATTLE ROYAL, IC TITLE LADDER MATCH, AND MORE IN THE 6 HOURS AND 50 MINUTES OF COVERAGE|last=Richard|first=Trionfo|date=April 3, 2016|accessdate=April 3, 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160409212502/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=101075&p=2|archive-date=April 9, 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/101756/tamina-injured-wwe-stars-missing-smackdown-taping-lone-star-responds-to-ryback-and-more.html?p=1#!|title=TAMINA INJURED, WWE STARS MISSING SMACKDOWN TAPING, TAZ TELLS AWESOME VINCE STORY, LONE STAR RESPONDS TO RYBACK AND MORE|last=Mike|first=Johnson|date=May 3, 2016|accessdate=July 23, 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806172930/http://pwinsider.com/article/101756/tamina-injured-wwe-stars-missing-smackdown-taping-lone-star-responds-to-ryback-and-more.html?p=1#!|archive-date=August 6, 2016|url-status=live}}</ref><ref name="2016 injury">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/101805/another-female-wwe-star-injured.html?p=1|title=ANOTHER FEMALE WWE STAR INJURED|last=Mike|first=Johnson|date=May 5, 2016|accessdate=August 15, 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811105311/http://pwinsider.com/article/101805/another-female-wwe-star-injured.html?p=1|archive-date=August 11, 2016|url-status=live}}</ref> ==== स्म्याकडाउन महिला विजेता (सन् २०१६–२०१७) ==== नेयोमी चोट मुक्त हुँदै सन् २०१६ मा पुनः डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किएकी थिइन् भने १९ जुलाई २०१६ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ड्राफ्टमा उनी स्म्याकडाउनमा सरुवा भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/overtheropes/wwestudios/article/the-miz-returns-for-duty-in-the-marine-5-battleground|title=Six WWE Superstars star in "The Marine 5: Battleground," available now on DVD, Blu-ray and Digital HD|publisher=|accessdate=July 18, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731082855/http://www.wwe.com/inside/overtheropes/wwestudios/article/the-miz-returns-for-duty-in-the-marine-5-battleground|archive-date=July 31, 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/article/2016-wwe-draft-results|title=2016 WWE Draft results: WWE officially ushers in New Era|website=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|date=July 19, 2016|accessdate=July 21, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160721162725/http://www.wwe.com/article/2016-wwe-draft-results|archive-date=July 21, 2016|url-status=live}}</ref> २६ जुलाई २०१६ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा नेयोमीले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत पहिलो उपस्थिति जनाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/103632/live-ongoing-wwe-smackdown-report-will-smackdown-be-able-to-return-serve-tonight.html?p=1#!|title=WWE SMACKDOWN REPORT: AMBROSE'S OPPONENT IS DETERMINED, A NEW FACE ON SMACKDOWN, SAY HELLO TO THE WOMEN'S DIVISION, A BATTLE ROYAL, AND MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=July 26, 2016|accessdate=July 27, 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806141116/http://www.pwinsider.com/article/103632/live-ongoing-wwe-smackdown-report-will-smackdown-be-able-to-return-serve-tonight.html?p=1#!|archive-date=August 6, 2016|url-status=live}}</ref> १६ अगष्ट २०१६ का दिन आयोजित स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा उनी नयाँ शैलीमा रिङ प्रवेश गर्न सुरु गरेकी थिइन् जसकारण उनी दर्शक माझ लोकप्रिय बन्न पुगेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=104101&p=1|title=WWE SMACKDOWN REPORT: DID EVA MARIE FINALLY WRESTLE?, ZIGGLER SENDS A MESSAGE TO DEAN AMBROSE, TAG TEAMS COLLIDE, WHAT ABOUT THE WYATTS?, DID HEATH SLATER DO ANYTHING?|last=Richard|first=Trionfo|date=August 16, 2016|accessdate=August 17, 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825123039/http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=104101&p=1|archive-date=August 25, 2016|url-status=live}}</ref> २१ अगष्ट २०१६ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित समरस्ल्यामको एक श्रृङ्खलामा नेयोमी, बेकी लिञ्च र कार्मेलाको सामना नेटालिया, अलेक्सा ब्लिस र निकी बेलाको विरुद्धमा छ महिला ट्याग टिम खेलमा भएको थियो जहाँ नेयोमीको टोली बेला, ब्लिस र कार्मेलासँग पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=104217&p=5|title=COMPLETE WWE SUMMERSLAM REPORT: WE HAVE A UNIVERSAL CHAMPION, STYLES VS. CENA, BANKS VS. CHARLOTTE, AMBROSE VS. ZIGGLER & MUCH MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=August 21, 2016|accessdate=August 23, 2016|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827135020/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=104217&p=5|archive-date=August 27, 2016|url-status=live}}</ref> ११ सेप्टेम्बर २०१६ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित छ महिला विरुद्धको खेल डब्ल्युडब्ल्युईको वार्षिक कार्यक्रम ब्याकलासमा पहिलो स्म्याकडाउन महिला उपाधिका लागि आयोजना गरिएको थियो जुन खेलमा उनलाई नेटालियाले खेलबाट निस्कासन गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/09/11/backlashppvresults/|title=9/11 WWE Backlash Results – CALDWELL'S Ongoing PPV Report|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=September 11, 2016|accessdate=September 11, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917134241/http://www.pwtorch.com/site/2016/09/11/backlashppvresults/|archive-date=September 17, 2016|url-status=live}}</ref><ref name="wrestlinginc.com">{{cite web|url=http://www.wrestlinginc.com/wi/news/2016/1009/618248/wwe-no-mercy-alexa-bliss-vs-naomi/|title=WWE No Mercy: Alexa Bliss Vs. Naomi - WrestlingInc.com|publisher=|accessdate=February 13, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170126200657/http://www.wrestlinginc.com/wi/news/2016/1009/618248/wwe-no-mercy-alexa-bliss-vs-naomi/|archive-date=January 26, 2017|url-status=live|date=October 10, 2016}}</ref> नो मर्सी पे पर भ्युमा ब्लिसको सामना लिञ्चसँग जारी गरिएको थियो तर लिञ्चलाई चोट लागेका कारण ब्लिसको विरुद्धमा नेयोमी मैदान उत्रिएकी थिइन् जुन खेलमा नेयोमी विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Martin|first=Adam|title=WWE Survivor Series Results – 11/20/16 (Live from Toronto, Brock Lesnar vs. Goldberg, RAW vs. Smackdown Live)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-ppv-results/wwe-survivor-series/69711-wwe-survivor-series-results-112016-toronto-lesnar-vs-goldberg-raw-vs-smackdown/|date=November 20, 2016|work=Wrestleview|accessdate=November 20, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161121235247/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-ppv-results/wwe-survivor-series/69711-wwe-survivor-series-results-112016-toronto-lesnar-vs-goldberg-raw-vs-smackdown/|archive-date=November 21, 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Tedesco|first=Mike|title=WWE Smackdown Results – 1/24/17 (Live from Toledo, Randy Orton vs. Luke Harper, hype for the Royal Rumble)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/72236-wwe-smackdown-results-12417-live-toledo-randy-orton-vs-luke-harper-hype-royal-rumble/|date=January 24, 2017|work=Wrestleview|accessdate=January 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170127044429/http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/72236-wwe-smackdown-results-12417-live-toledo-randy-orton-vs-luke-harper-hype-royal-rumble/|archive-date=January 27, 2017|url-status=live}}</ref> २० नोभेम्बर २०१६ का दिन आयोजित परम्परागत सरभाइभर सिरिजान टोली स्म्याकडाउनको सामना टोली ''र''सँग भएको थियो जुन खेलमा टोली स्म्याकडाउन पराजित भएको थियो।<ref>{{cite web|last=Benigno|first=Anthony|title=Naomi, Nikki Bella & Becky Lynch def. SmackDown Women's Champion Alexa Bliss, Mickie James & Natalya|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/2017/naomi-becky-lynch-nikki-bella-vs-alexa-bliss-mickie-james-natalya-results|date=January 29, 2017|work=WWE.com|accessdate=January 29, 2017|quote=With a timely assist from her teammates — a Bexploder Suplex to Mickie and a Bella Spear to Natalya — she finally capped off the effort with a split-legged moonsault to Bliss, leaving her team to bask in the glow while Alexa found herself looking up at the lights.|archive-url=https://web.archive.org/web/20170201200500/http://www.wwe.com/shows/royalrumble/2017/naomi-becky-lynch-nikki-bella-vs-alexa-bliss-mickie-james-natalya-results|archive-date=February 1, 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Naomi & Becky Lynch def. Alexa Bliss & Mickie James|url=http://www.wwe.com/shows/smackdown/2017-01-31#full-detail-40018663|date=January 31, 2017|work=WWE|accessdate=January 31, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202083137/http://www.wwe.com/shows/smackdown/2017-01-31#full-detail-40018663|archive-date=February 2, 2017|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202083137/http://www.wwe.com/shows/smackdown/2017-01-31#full-detail-40018663 |date=February 2, 2017 }}</ref><ref>{{cite web|last=Clapp|first=John|title=SmackDown Women's Champion Alexa Bliss vs. Naomi|url=http://www.wwe.com/shows/eliminationchamber/2017/alexa-bliss-vs-naomi|date=January 31, 2017|work=WWE|accessdate=January 31, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170204133421/http://www.wwe.com/shows/eliminationchamber/2017/alexa-bliss-vs-naomi|archive-date=February 4, 2017|url-status=live}}</ref> दुई महिना पछिको निष्क्रियता पश्चात् नेयोमी २४ जनवरी २०१७ का दिन स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा पुन फर्किएकी थिइन् भने उनले ब्लिससँगको द्वन्द्वको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref name="Smackdown02142017">{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/02/14/kellers-wwe-smackdown-report-214-ongoing-coverage-bray-defending-wwe-title-cena-elimination-chamber-follow/|title=KELLER'S WWE SMACKDOWN REPORT 2/14: Ongoing coverage of Bray defending WWE Title against Cena, Elimination Chamber follow-up|date=February 14, 2017|last=Keller|first=Wade|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=February 14, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215214716/http://www.pwtorch.com/site/2017/02/14/kellers-wwe-smackdown-report-214-ongoing-coverage-bray-defending-wwe-title-cena-elimination-chamber-follow/|archive-date=February 15, 2017|url-status=live}}</ref><ref name="Smackdown02212017">{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/02/21/kellers-wwe-smackdown-report-221-results-battle-royal-determine-new-no-1-contender-wwe-championship-wrestlemania/|title=KELLER'S WWE SMACKDOWN REPORT 2/21: Results of Battle Royal to determine a new no. 1 contender for WWE Championship at WrestleMania|date=February 21, 2017|last=Keller|first=Wade|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=February 21, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224210635/http://www.pwtorch.com/site/2017/02/21/kellers-wwe-smackdown-report-221-results-battle-royal-determine-new-no-1-contender-wwe-championship-wrestlemania/|archive-date=February 24, 2017|url-status=live}}</ref> १२ फेब्रुअरी २०१७ का दिन नेयोमीको सामना इलिमिनेसन चेम्बरमा अलेक्सा ब्लिसका विरुद्धमा स्म्याकडाउन महिला उपाधिका लागि जारी गरिएको थियो जहाँ उनले ब्लिसलाई हराउँदै पहिलोपटक स्म्याकडाउन महिला उपाधि हासिल गर्न सफल भएकी जसकारण उनी डब्ल्युडब्ल्युई महिला उपाधि जित्ने पहिलो अफ्रिकी अमेरिकी महिला कुस्ती खेलाडी बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/33/smackdown-womens-championship-match-results|title=Naomi def. Alexa Bliss, Natalya, Carmella, Becky Lynch and Mickie James to win the SmackDown Women's Championship|publisher=|accessdate=July 18, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811221106/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/33/smackdown-womens-championship-match-results|archive-date=August 11, 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=108829&p=4|title=COMPLETE WRESTLEMANIA 33 COVERAGE|date=April 2, 2017|last=Carapola|first=Stuart|work=Pro Wrestling Insider|accessdate=April 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406110313/http://pwinsider.com/ViewArticle.php?id=108829&p=4|archive-date=April 6, 2017|url-status=live}}</ref> उक्त उपाधि हात पारेको अर्को दिन उनलाई त्यहि पहिलाको खेलमा चोट लागेका कारण उनले उपाधि त्यागेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/smackdown/2017-06-27/article/smackdown-womens-champion-naomi-def-lana|title=SmackDown Women's Champion Naomi def. Lana|publisher=|accessdate=July 18, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731080246/http://www.wwe.com/shows/smackdown/2017-06-27/article/smackdown-womens-champion-naomi-def-lana|archive-date=July 31, 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://prowrestling.net/site/2017/07/04/74-powells-wwe-smackdown-live-tv-review-john-cena-returns-wwe-independence-day-battle-royal-shot-u-s-championship-naomi-vs-lana-smackdown-womens-championship-usos/|title=7/4 Powell's WWE Smackdown Live TV Review: John Cena returns to WWE, Independence Day battle royal for a shot at the U.S. Championship, Naomi vs. Lana for the Smackdown Women's Championship, Usos and New Day battle rap – Pro Wrestling Dot Net|date=July 4, 2017|publisher=|accessdate=July 18, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170710142758/http://prowrestling.net/site/2017/07/04/74-powells-wwe-smackdown-live-tv-review-john-cena-returns-wwe-independence-day-battle-royal-shot-u-s-championship-naomi-vs-lana-smackdown-womens-championship-usos/|archive-date=July 10, 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://prowrestling.net/site/2017/07/04/74-powells-wwe-smackdown-live-tv-review-john-cena-returns-wwe-independence-day-battle-royal-shot-u-s-championship-naomi-vs-lana-smackdown-womens-championship-usos/|title=7/4 Powell's WWE Smackdown Live TV Review: John Cena returns to WWE, Independence Day battle royal for a shot at the U.S. Championship, Naomi vs. Lana for the Smackdown Women's Championship, Usos and New Day battle rap – Pro Wrestling Dot Net|date=July 4, 2017|publisher=|accessdate=August 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170710142758/http://prowrestling.net/site/2017/07/04/74-powells-wwe-smackdown-live-tv-review-john-cena-returns-wwe-independence-day-battle-royal-shot-u-s-championship-naomi-vs-lana-smackdown-womens-championship-usos/|archive-date=July 10, 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2017/07/06/627-wwe-talking-smack-review-bryan-renee-welcome-j-styles-naomi-maria-mike-kanellis-talk-smackdown-happenings/|title=6/27 WWE Talking Smack Review: Bryan and Renee welcome A.J. Styles, Naomi, Maria & Mike Kanellis to talk about Smackdown happenings -|date=July 6, 2017|publisher=|accessdate=August 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818010235/http://www.pwtorch.com/site/2017/07/06/627-wwe-talking-smack-review-bryan-renee-welcome-j-styles-naomi-maria-mike-kanellis-talk-smackdown-happenings/|archive-date=August 18, 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/smackdown/gallery/naomi-glowing-smackdown-womens-championship-photos#fid-40120447|title=Exclusive photos: Naomi's glowing championship|publisher=|accessdate=August 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818010555/http://www.wwe.com/shows/smackdown/gallery/naomi-glowing-smackdown-womens-championship-photos#fid-40120447|archive-date=August 18, 2017|url-status=live}}</ref> २ अप्रिल २०१७ का दिन नेयोमी डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित रेसलमेनिया ३३ मा पुनः रिङमा फर्किएकी थिइन् जहाँ उनले ६ महिला एकल खेलमा जित हासिल गर्दै दोस्रोपटक स्म्याकडाउन महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/2017/naomi-natalya-results|title=Naomi looks to cast-out The Queen of Harts in SmackDown Women's Title Match|publisher=|accessdate=August 21, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170821052425/http://www.wwe.com/shows/summerslam/2017/naomi-natalya-results|archive-date=August 21, 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=2&nr=8819&page=11|title=Titles « Naomi « Wrestlers Database « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|website=www.cagematch.net|accessdate=August 29, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160213173051/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=8819&page=11|archive-date=February 13, 2016|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160213173051/https://www.cagematch.net/?id=2&nr=8819&page=11 |date=February 13, 2016 }}</ref> नेयोमीले पछि उनको महिला उपाधि समरस्ल्याममा नेटालिया विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2017/womens-5-on-5-traditional-survivor-series-elimination-match-results|title=The Women of Raw and SmackDown battle for brand supremacy|publisher=|accessdate=December 13, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224075222/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2017/womens-5-on-5-traditional-survivor-series-elimination-match-results|archive-date=December 24, 2017|url-status=live}}</ref> ==== विभिन्न घटनावली (सन् २०१८–हाल) ==== सन् २०१८ जनवरी २८ का दिन आयोजित पहिलो महिला रोयल रम्बलमा नेयोमीले भाग लिएकी थिइन् जहाँ उनी २०औँ सङ्ख्यामा रिङ प्रवेश गरेकी थिइन् तर उक्त खेलबाट उनलाई नाया ज्याक्सले खेलबाट निस्कासन गराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/2018/article/5-best-moments-2018-womens-royal-rumble-match|title=The 5 best moments from the historic Women's Royal Rumble Match|last=Melok|first=Bobby|publisher=WWE|date=January 29, 2018|accessdate=February 14, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180215011311/http://www.wwe.com/shows/royalrumble/2018/article/5-best-moments-2018-womens-royal-rumble-match|archive-date=February 15, 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cagesideseats.com/wwe/2018/4/8/17211848/wrestlemania-34-results-naomi-wins-first-ever-wrestlemania-womens-battle-royal|title=WrestleMania 34 results: Naomi wins first ever WrestleMania Women's Battle Royal|last=Mrosko|first=Geno|date=April 8, 2018|accessdate=July 7, 2018|publisher=[[CageSide Seats]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707115643/https://www.cagesideseats.com/wwe/2018/4/8/17211848/wrestlemania-34-results-naomi-wins-first-ever-wrestlemania-womens-battle-royal|archive-date=July 7, 2018|url-status=live}}</ref> रेसलमेनियाको ३४औँ श्रृङ्खलामा उनी पहिलो महिला रेसलमेनिया ब्याटल रोयलमा भाग लिएकी थिइन् जहाँ नेयोमीले बेइलीलाई अन्तिममा निस्कासन गराउँदै पहिलो रेसलमेनिया ब्याटल रोयल जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.sbnation.com/wrestling/2018/6/17/17473398/wwe-money-in-the-bank-womens-ladder-match-alexa-bliss|title=Alexa Bliss wins the women's Money in the Bank match after shoving Becky Lynch|last=McIntosh|first=Whitney|date=June 17, 2018|accessdate=July 7, 2018|publisher=[[SB Nation]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707121239/https://www.sbnation.com/wrestling/2018/6/17/17473398/wwe-money-in-the-bank-womens-ladder-match-alexa-bliss|archive-date=July 7, 2018|url-status=live}}</ref><ref name="Trionfo">{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120087&p=1|title=WWE SMACKDOWN REPORT: R TRUTH IN THE MAIN EVENT, JOE HAS A MESSAGE FOR WENDY, RANDY AND JEFF TALK HELL IN A CELL, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=September 4, 2018|accessdate=September 4, 2018|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20181128164852/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=120087&p=1|archive-date=November 28, 2018|url-status=live}}</ref> जुन महिनामा नेयोमी उनको कुस्ती कार्यकालको पहिलो महिला मनी इन द बेङ्कमा भाग लिएकी थिइन्।<ref name="Trionfo"/><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121345&p=1|title=NIKKI BELLA VS. RONDA ROUSEY, LAST WOMAN STANDING, NXT WOMEN'S TITLE & MORE WWE EVOLUTION PPV COVERAGE|last=Johnson|first=Mike|date=October 28, 2018|accessdate=October 28, 2018|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029191649/https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=121345&p=1|archive-date=October 29, 2018|url-status=live}}</ref> सेप्टेम्बर महिनामा नेयोमीले असुकासँग सहकार्य गर्दै द आइकोनिक्सको (बिली के र पिटन रोइस) विरुद्धमा द्वन्द्वको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/121867/nakamura-vs-rollins-live-ongoing-wwe-survivor-series-2018-ppv-coverage.html?p=1|title=BROCK LESNAR VS. DANIEL BRYAN, CHARLOTTE FLAIR VS. RONDA ROUSEY, RAW VS. SMACKDOWN & MORE: COMPLETE WWE SURVIVOR SERIES 2018 PPV COVERAGE|last=Johnson|first=Mike|date=November 18, 2018|accessdate=November 18, 2018|work=PWInsider|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119051659/https://www.pwinsider.com/article/121867/nakamura-vs-rollins-live-ongoing-wwe-survivor-series-2018-ppv-coverage.html?p=1|archive-date=November 19, 2018|url-status=live}}</ref> ६ अक्टोबर का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई सुपर सो डाउनमा द अइकोनिक्सले नेयोमी र आस्कालाई पराजित गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/123259/wwe-smackdown-report-almas-versus-mysterio-joe-takes-out-some-anger-happy-birthday-the-man-and-more.html?p=1|title=WWE SMACKDOWN REPORT: ALMAS VERSUS MYSTERIO, JOE TAKES OUT SOME ANGER, HAPPY BIRTHDAY, THE MAN, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=January 15, 2019|work=PWInsider|access-date=January 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190117013246/https://www.pwinsider.com/article/123259/wwe-smackdown-report-almas-versus-mysterio-joe-takes-out-some-anger-happy-birthday-the-man-and-more.html?p=1|archive-date=January 17, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/123461/wwe-smackdown-report-almas-and-mysterio-two-out-of-three-falls-bryan-and-styles-tony-chimmel-and-more.html?p=1|title=WWE SMACKDOWN REPORT: ALMAS AND MYSTERIO TWO OUT OF THREE FALLS, BRYAN AND STYLES, TONY CHIMMEL, AND MORE|last=Trionfo|first=Richard|date=January 22, 2019|work=PWInsider|access-date=January 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190124041843/https://www.pwinsider.com/article/123461/wwe-smackdown-report-almas-and-mysterio-two-out-of-three-falls-bryan-and-styles-tony-chimmel-and-more.html?p=1|archive-date=January 24, 2019|url-status=live}}</ref> उक्त खेलको तीन हप्ता पश्चात् आयोजित पहिलो सबै महिला इभोलुसनमा नेयोमीले महिला ब्याटल रोयलमा भाग लिएकी थिइन् जुन खेल ज्याक्सले जितेकी थिइन्।<ref>{{cite news |title=Naomi revela el motivo de su ausencia en WWE durante el año 2019 |url=https://solowrestling.mundodeportivo.com/new/87663-naomi-deseaba-volver-a-nxt-para-trabajar-con-bianca-belair |accessdate=February 21, 2020 |first=Romina |last=Lugo |work=solowrestling.mundodeportivo.com |date=February 21, 2020 |language=es }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200221111348/https://solowrestling.mundodeportivo.com/new/87663-naomi-deseaba-volver-a-nxt-para-trabajar-con-bianca-belair |date=February 21, 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.wrestlinginc.com/news/2019/09/naomi-on-why-she-been-away-from-the-wwe-ring-660193/|title=Naomi On Why She's Been Away From The WWE Ring|date=September 30, 2019|website=Wrestling Inc.|accessdate=January 10, 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=WWE ROYAL RUMBLE 2020 VIDEO HIGHLIGHTS {{!}} PWInsider.com |url=https://www.pwinsider.com/article/133317/wwe-royal-rumble-2020-video-highlights.html?p=1 |accessdate=28 January 2020 |work=www.pwinsider.com |date=27 January 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Bayley vs. Naomi |url=https://www.wwe.com/shows/wwe-super-showdown/wwe-super-showdown-2020/bayley-vs-naomi |accessdate=28 February 2020 |work=WWE |date=February 21, 2020 |language=en}}</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == {{multiple image|caption_align=center|header_align=center|right|upright|direction=horizontal|width1=170|width2=170|image1=Naomi with WrestleMania trophy 3 (cropped).jpg|image2=Naomi with WrestleMania trophy (cropped).jpg|footer=नृयोमी रेसलमेनिया महिला ब्याटल रोयलको पहिलो विजेताको रूपमा}} * '''फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** एफसिडब्ल्यू डिभास विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/nbcblk/wwe-superstar-naomi-glows-victory-n720941|title=One WWE Superstar's (Glow)rious journey to victory|publisher=|accessdate=July 18, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730115606/https://www.nbcnews.com/news/nbcblk/wwe-superstar-naomi-glows-victory-n720941|archive-date=July 30, 2017|url-status=live}}</ref> ** एफसिडब्ल्यू डिभास उपाधि प्रतियोगिता (सन् २०१०) <ref>{{cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=26&nr=3105|title=FCW Florida Divas Title Tournament « Tournaments Database « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|website=www.cagematch.net|accessdate=February 14, 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200827052358/https://www.cagematch.net/?id=26&nr=3105 |date=August 27, 2020 }}</ref> * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** ५० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये शीर्ष ७ मा पर्न सफल (सन् २०१५) <ref>{{cite web|url=http://www.profightdb.com/pwi-female-50/2015.html|title=Pro Wrestling Illustrated (PWI) Female 50 for 2015|accessdate=November 7, 2017|publisher=The Internet Wrestling Database|archive-url=https://web.archive.org/web/20171104080051/http://profightdb.com/pwi-female-50/2015.html|archive-date=November 4, 2017|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231190933/http://www.profightdb.com/pwi-female-50/2015.html |date=December 31, 2015 }}</ref> * '''''रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर''''' ** वर्षको खराब द्वन्द्व (सन् २०१५) <small टोली पिसिबी विरुद्ध टोली ब्याड विरुद्ध टोली बेला</small><ref>{{cite journal| last = Meltzer | first = Dave | authorlink = Dave Meltzer | date = January 25, 2016 | title = January 25, 2016 Wrestling Observer Newsletter: 2015 Observer Awards Issue | journal = [[Wrestling Observer Newsletter]] | location = क्यालिफोर्निया | issn = 1083-9593 | page=43}}</ref> ** खराब प्रदर्शन (सन् २०१३)<ref name="WON13">{{cite journal| last = Meltzer | first = Dave | authorlink = Dave Meltzer | date = January 27, 2014 | title = Jan 27 2014 Wrestling Observer Newsletter: 2013 Annual awards issue, best in the world in numerous categories, plus all the news in pro-wrestling and MMA over the past week and more | journal = [[Wrestling Observer Newsletter]] | location = [[क्यालिफोर्निया]] | issn = 1083-9593 | url=http://www.f4wonline.com/component/content/article/110-wrestling-observer-newsletter/35067-jan-27-2014-wrestling-observer-newsletter-2013-annual-awards-issue-best-in-the-world-in-numerous-categories-plus-all-the-news-in-pro-wrestling-and-mma-over-the-past-week-and-more | page=32}}</ref> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' ** डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन महिला विजेता ([२ पटक)<ref name="auto5">{{cite web|last=Adkins|first=Greg|title=Naomi def. Alexa Bliss (SmackDown Women's Championship)|url=http://www.wwe.com/shows/eliminationchamber/2017/naomi-alexa-bliss-results|date=February 12, 2017|work=WWE|accessdate=February 12, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170213044835/http://www.wwe.com/shows/eliminationchamber/2017/naomi-alexa-bliss-results|archive-date=February 13, 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sports.cbslocal.com/2017/06/08/naomi-knight-interview-wwe-smackdown-womens-champion/|title=The WWE Struggle Was Real: How Naomi Finally Got The Gold|publisher=|accessdate=August 21, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817124408/http://sports.cbslocal.com/2017/06/08/naomi-knight-interview-wwe-smackdown-womens-champion/|archive-date=August 17, 2017|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170714185437/http://sports.cbslocal.com/2017/06/08/naomi-knight-interview-wwe-smackdown-womens-champion/ |date=July 14, 2017 }}</ref> ** रेसलमेनिया महिला ब्याटल रोयल (सन् २०१८) ** स्लामे पुरस्कार – क्यामेरूनसँग द फङ्कडाक्टल्सको रूपमा<ref>{{cite web|publisher=WWE|title=2013 Slammy Award winners|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-12-09/full-slammy-award-winners-2013|date=December 6, 2013|work=WWE|accessdate=December 6, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116034149/https://www.wwe.com/shows/raw/2013-12-09/full-slammy-award-winners-2013|archive-date=November 16, 2018|url-status=live}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई वर्ष समाप्ति पुरस्कार (सन् २०१८)<ref name="2018 WWE Year-End Awards">{{cite web|last=Thomas|first=Jeremy|url=https://411mania.com/wrestling/wwe-announces-year-end-awards-instagram-becky-lynch-braun-strowman/|title=WWE Announces Year-End Awards on Instagram|date=December 23, 2018|accessdate=January 11, 2019|website=411mania|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224024537/https://411mania.com/wrestling/wwe-announces-year-end-awards-instagram-becky-lynch-braun-strowman/|archive-date=December 24, 2018|url-status=live}}</ref> == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Trinity McCray|नेयोमी}} * {{WWE superstar}} * {{IMDb name|name=Trinity Fatu}} [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:अमेरिकी महिला नर्तकहरू]] jhcamwkg6gjtny2rle1l5cdo0im6kcj 0 111142 1354680 1348853 2026-05-08T15:21:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354680 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name = पेइज |image = Paige (wrestler) at WrestleMania 32 Axxess.jpg |caption = सन् २०१६ मा पेइज |relatives = रिकी नाइट (बुबा)<br>सुइट सायरा (आमा)<br>जेक योभिच (दाजु) |birth_name = सायरा-जेड बेभिस |names = ब्रिट्नी नाइट<br>'''पेइज'''<ref name="FCW">{{cite web|url=http://www.fcwwrestling.info/Roster/Paige.html|title=Paige profile|publisher=Florida Championship Wrestling/NXT|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130119100904/http://www.fcwwrestling.info/Roster/Paige.html|archivedate=19 January 2013|accessdate=19 May 2014}}</ref><ref name=WWE>{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/divas/paige|title=WWE Bio|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=19 May 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140516180615/http://www.wwe.com/superstars/divas/paige|archivedate=16 May 2014}}</ref><br>सायरा |height = ५ फिट ८ इन्च<ref name="WWE"/> |weight = १२० पाउन्ड |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|8|17}} |birth_place = नर्विच, इङ्ल्यान्ड |resides = [[लस एन्जलस]], [[क्यालिफोर्निया]], अमेरिका |billed = नर्विच, इङ्ल्यान्ड<ref name="WWE"/> |trainer = जेसन क्रस<ref name="fighting spirit">{{cite web|url=http://www.fightingspiritmagazine.co.uk/art/interviews/471/a-new-paige-in-history-interview-with-paige-issue-106-may-2014|title=A NEW PAIGE IN HISTORY – Interview with Paige (Issue 106 May 2014)|website=Fighting Spirit Magazine|date=9 February 2015|accessdate=3 October 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151005080453/http://www.fightingspiritmagazine.co.uk/art/interviews/471/a-new-paige-in-history-interview-with-paige-issue-106-may-2014|archivedate=5 October 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151005080453/http://www.fightingspiritmagazine.co.uk/art/interviews/471/a-new-paige-in-history-interview-with-paige-issue-106-may-2014 |date=5 October 2015 }}</ref><br>रिकी नाइट<br>स्विट सायरा<br>जेक योभिच |debut = सन् २००५ |retired = ९ अप्रिल २०१८<ref name="wwe.com">{{cite web|title=Paige retires from in-ring competition|url=http://www.wwe.com/shows/raw/article/paige-retires|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=9 April 2018|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180410141044/http://www.wwe.com/shows/raw/article/paige-retires|archivedate=10 April 2018}}</ref> }} '''सराया-जेड बेभिस''' (जन्म १७ अगस्ट १९९२) एक अङ्ग्रेजी व्यवसायीक कुस्ती व्यक्तित्व, अभिनेत्री, र अवकाश लिएकी व्यवसायीक कुस्ती खेलाडी हुन्। उनले डब्ल्युडब्ल्युईसँग एक सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् जसमा उनले आफ्नो रिङको नाम पेइजले कुस्ती खेल्ने गर्दथिन्। उनले डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन ब्याण्डमा महाप्रबन्धकको पद पनि सम्हालेकी थिइन्। बेभिसले दुई पटक डिभास उपाधिको विजेता रहेकी थिइन् भने डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीकी सर्वप्रथम उपाधि जित्ने महिला पनि हुन्।<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/general/wwe-mma-wrestling/wwe-divas-champion-paige-i-lost-my-mind-when-i-beat-aj-lee-9248773.html|title=WWE Divas Champion Paige: 'I lost my mind when I beat AJ Lee'|date=9 April 2014|publisher=|accessdate=27 September 2017|url-status=live|archiveurl=http://archive.wikiwix.com/cache/20170928081954/https://www.independent.co.uk/sport/general/wwe-mma-wrestling/wwe-divas-champion-paige-i-lost-my-mind-when-i-beat-aj-lee-9248773.html|archivedate=28 September 2017}}</ref> उनले दुई डिभास र एनएक्सटी महिलाको उपाधि एकै पटक हात पार्न सफल भएकी थिइन्। सन् २००५, उनी १३ वर्षको उमेर छँदा उनका परिवारले सञ्चालन गर्द‌ै आएका विश्व कुस्ती सङ्घमा रिङ नाम ब्रिटेनी नाइको रूपमा उनले प्रदापण गरेकी थिइन्। उनले युरोप भित्र स्वतन्त्र सर्किट अन्तरगत विभिन्न कुस्तीका उपाधिहरू हात पार्न पनि सफल भएकी थिइन्। सन् २०११ मा, उनले डब्ल्युडब्ल्युईसँग एक सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् जसमा उनले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्। उनले डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य पर्दामा अप्रिल २०१४ मा प्रदापण गरेकी थिइन् जसमा उनको पहिलो ख्ल डिभास विजेता एजे लिसँग रहेको थियो। उक्त खेलमा उनले जित हासिल गर्दै इतिहासमै सबैभन्दा कम उमेरमै डिभास विजेताको उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। उनले सोही बेला एनएक्सटी महिला विजेता पनि रहिन् जतिबेला उनी मात्र एक्काइस वर्षकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/youngest-champions-wwe-history|title=Where does Tyler Bate rank among the youngest champions in WWE history?|publisher=WWE|accessdate=24 July 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730030129/http://www.wwe.com/inside/youngest-champions-wwe-history|archivedate=30 July 2017}}</ref> == बाल्यकाल == बेभिस इङ्गल्याण्डको नर्विचको, नरफल्क नामक ठाउँमा जन्मिएकी थिइन्।<ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/girl-from-norwich-who-is-taking-on-the-world-and-beating-it-up-z6m5sc3jtnj|title=Girl from Norwich who is taking on the world (and beating it up)|first=Ruth|last=Gledhill|publisher=|accessdate=17 August 2017|newspaper=The Times|date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818045213/https://www.thetimes.co.uk/article/girl-from-norwich-who-is-taking-on-the-world-and-beating-it-up-z6m5sc3jtnj|archive-date=18 August 2017|url-status=live}}</ref> उनी सोही सहरमै हुर्किएकी थिइन्। उनी पूर्व व्यवसायीक कुस्ती खेलाडी प्याट्रिक बेभिसक र जुलिया हेमर-बेभिसकी छोरी हुन्।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestling.net/artman/publish/DotNetDaily/WWE_Raw_in_Anaheim_correspondents_needed_John_Cena_teaming_up_with_a_WWE_wrestler_for_the_first_time_Lilian_Garcia_Percy_Watson_Tom_Prichard_Buddy_Landel_Paige_Cheerleader_Melissa_wrestling_on_ESPN_Classic_printer.shtml|title=PROWRESTLING.NET WWE Raw in Anaheim (correspondents needed), John Cena teaming up with a WWE wrestler for the first time, Lilian Garcia, Percy Watson, Tom Prichard, Buddy Landel, Paige, Cheerleader Melissa, wrestling on ESPN Classic|website=www.prowrestling.net|accessdate=17 August 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818045201/http://www.prowrestling.net/artman/publish/DotNetDaily/WWE_Raw_in_Anaheim_correspondents_needed_John_Cena_teaming_up_with_a_WWE_wrestler_for_the_first_time_Lilian_Garcia_Percy_Watson_Tom_Prichard_Buddy_Landel_Paige_Cheerleader_Melissa_wrestling_on_ESPN_Classic_printer.shtml|archivedate=18 August 2017}}</ref> उनकी आमाले नजानीकन उनी १० महिना भएको बेलामा उनीसँग एकपटक कुस्ती खेलेकी थिइन्।<ref name="IWD">{{cite web|url=http://www.profightdb.com/wrestlers/paige-7170.html|title=Paige profile|work=Internet Wrestling Database|accessdate=19 May 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140418042923/http://www.profightdb.com/wrestlers/paige-7170.html|archivedate=18 April 2014}}</ref> सानो छँदा, उनका परिवारले कुस्ती खेल्दा खाएको चोट र बाँच्नका लागि अरूसँग लड्नु पर्ने अवधारणाका कारण उनी कुस्ती खेल देखि डराउथिन्। उनले सानैमा प्राणीशास्त्री बनेको अभिप्राय गरेकी थिइन्।<ref name="interview">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwenxt/2013-07-24/paige-nxt-womens-championship-26134636|title=Meet the first NXT Women's Champion: Paige|author=Saxton, Bryon|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|date=25 July 2013|accessdate=19 May 2014|url-status=live|archiveurl=http://archive.wikiwix.com/cache/20151204182237/http://www.wwe.com/shows/wwenxt/2013-07-24/paige-nxt-womens-championship-26134636|archivedate=4 December 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905133202/http://www.wwe.com/shows/wwenxt/2013-07-24/paige-nxt-womens-championship-26134636 |date=5 September 2015 }}</ref> उनले मात्रै १३ वर्षउमेरमा आधिकारिक कुस्ती खेलाडीको रूपमा प्रदापण गरेकी थिइन्।<ref name="interview2">{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/wwe-divas/paige-divas-championship-exclusive-interview-26306208|title=Exclusive interview: How Paige became the youngest Divas Champion ever in only 7,903 days|author=Wortman, James|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|pages=1–3|date=14 May 2014|accessdate=20 May 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140519184752/http://www.wwe.com/inside/wwe-divas/paige-divas-championship-exclusive-interview-26306208/|archivedate=19 May 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140519184752/http://www.wwe.com/inside/wwe-divas/paige-divas-championship-exclusive-interview-26306208/ |date=19 May 2014 }}</ref> उनले सन् २००८ मा नर्विचको द हिवेट विद्यालयबाट स्नातक हासिल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.hewett.org.uk/util.php?um=file&ref=603&ty=DOCS|title=Hewett Highlights|publisher=The Hewett Academy|date=25 April 2014|accessdate=15 September 2015}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == व्यावसायिक कुस्ती कार्यकाल == === युरोपेली स्वतन्त्र सर्किट (सन् २००५–२०११) === बेभिसले सन् २००५ मा १३ वर्षको हुँदा कुस्तीमा प्रदापण गरेकी थिइन् जसमा उनले आफ्ना बाबुले चलाइरहेको एक कुस्ती कार्यक्रममा आई आफुलाई समावेश गर्न आग्रह गरेकी थिइन्।<ref name="EVE">{{cite web|url=http://www.evewrestling.com/roster/britani-knight|title=Britani Knight profile|publisher=Pro Wrestling: EVE|accessdate=17 May 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140203224826/http://www.evewrestling.com/roster/britani-knight|archivedate=3 February 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140203224826/http://www.evewrestling.com/roster/britani-knight |date=3 February 2014 }}</ref> उनको पहिलो आधिकारिक दर्ता गरिएको खेल भने उनले अप्रिल २००६ मा रिङ नाम ब्रिटेनी नाइटको रूपमा उनकी आमाको साथ ट्रिपल थ्रेट ट्याग टिम खेल विश्व कुस्ती सङ्घको लागि खेलेकी थिइन्। जसमा उनीहरूको टोली पराजित हुन पुगेको थियो।<ref name=CM06>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535&page=4&year=2006|title=Matches of Paige: 2006|publisher=CageMatch|accessdate=30 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715231946/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535&page=4&year=2006|archive-date=15 July 2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715231946/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535&page=4&year=2006 |date=15 July 2014 }}</ref> उनले त्यस पश्चात् मेलोडी नामक महिला कुस्ती खेलाडीसँग मिलेर ट्याग टोलीको गठन गरेकी थिइन् जसमा उनीहरूले क्यालिफोर्निया डल्स नामक एक चलचित्रमा आधारित आफ्नो रिङको नाम नरफल्क डल्स राखेका थिए। उनीहरूले त्यसपछि विभिन्न अङ्ग्रेजी पदोन्नतिको लागि कुस्ती खेलेका थिए।<ref name=norfolkchamps>{{cite web|title=WAWW Women At War II|url=http://www.waww-uk.com/|publisher=World Association of Women's Wrestling|accessdate=9 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070717150145/http://www.waww-uk.com/|archivedate=17 July 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070717150145/http://www.waww-uk.com/ |date=17 July 2007 }}</ref><ref name=CM07>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535&page=4&year=2007|title=Matches of Paige: 2007|publisher=CageMatch|accessdate=30 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809070321/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535&page=4&year=2007|archive-date=9 August 2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140809070321/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535&page=4&year=2007 |date=9 August 2014 }}</ref> जुन २००७ मा द नरफल्क डल्सले नयाँ विश्व कुस्ती सङ्घको महिला (ट्याग टिम) चट्टी टोलीको उपाधि हात पार्न सफल भएका थिए जसमा उनीहरूले लिजन अफ ओम्बलाई पराजित गरेका थिए। तर उक्त उपाधि हात पारे पछि उनीहरू कुनैपनि खेल नखेलेका कारण यसलाई निस्कृय पारिएको थियो।<ref>{{cite web|title=WAWW Tag Team Championship matches|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=710&page=5&reign=1|publisher=CageMatch|accessdate=2 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140728102528/http://www.cagematch.net/?id=5&nr=710&page=5&reign=1|archive-date=28 July 2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140728102528/http://www.cagematch.net/?id=5&nr=710&page=5&reign=1 |date=28 July 2014 }}</ref> १४ वर्षको उमेरमा उनले स्कटल्यान्ड, वेल्स, बेल्जियम, फ्रान्स, टर्की, डेनमार्क, नर्वे, जर्मनी र अमेरिका लगायतका विभिन्न देशहरूका विभिन्न कुस्ती निकायहरूसँग सहकार्य गर्नका लागि रेजुमेहरू पठाएकी थिइन्। [[File:Britani Knight.jpg|thumb|left|upright|सन् २०१० नोभेम्बरमा ब्रिट्नी नाइट]] उनले थोरैमात्र सफलता हासिल गरेता पनि विभिन्न एकल प्रतियोगितामा सहभागीता जनाइरहिन्। सन् २००७ स्कटल्याण्डमा, नाइटले वल्ड वाइड रेस्लिङ लिगको महिला उपाधिको लागि एक खेल खेलिन् जसमा उनले अन्तिम प्रतिस्पर्धामा सारासँग हार बेहोरिन्। सन् २००७ डिसेम्बरमा, नाइटले एक प्रतियोगितामा भाग जनाइन् जसमा उक्त खेलको विजेताले भने पहिलो वल्ड वाइड रेस्लिङ लिगको उपाधि हात पार्ने थियो। तर उनले अन्तिम खेलमा जेट्टासँग पराजित हुन पुगिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535=&page=4&year=2008|title=Matches of Paige: 2008|publisher=CageMatch|accessdate=2 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140727211640/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535=&page=4&year=2008|archive-date=27 July 2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140727211640/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535=&page=4&year=2008 |date=27 July 2014 }}</ref> सन् २००८ मा, नाइटले दुबै सारा र जेट्टालाई चुनौती दिएकी थिइन् तर उनी उपाधिको नजिक पुग्न भने असमर्थ रहेकी थिइन्। नाइटले सन् २००९ मा धेरै एकल प्रतियोगितामा सफलता हासिल गरिन्।<ref name=CM09>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535&page=4&year=2009|title=Matches of Paige: 2009|publisher=CageMatch|accessdate=2 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715183411/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535&page=4&year=2009|archive-date=15 July 2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715183411/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535&page=4&year=2009 |date=15 July 2014 }}</ref> अगस्ट २००९ मा, नाइटले आफ्नी आमा स्वीट सरायालाई टु आउट अफ थ्रि फल म्याच (दुई पटक हराएमा आधिकारिक रूपमा विजेता घोषित हुने एक प्रकारको कुस्ती खेल) मा हराउँदै खाली रहेको हेर्ट्स एण्ड एक्सेस (एच इ डब्ल्यु) महिला विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्। त्यही महिना, नाइटले पुन: सारायालाई पराजित गर्दै डब्ल्युएडब्ल्युडब्ल्यु बेलायती उपाधि हात पार्न सफल भएकी थिइन्।<ref name=RDWchamp>{{cite web|title=Britney Knight – RDW profile|url=http://www.realdealpromotions.co.uk/wrestlers/profile/britney-knight|accessdate=13 June 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100217043525/http://www.realdealpromotions.co.uk/wrestlers/profile/britney-knight|archivedate=17 February 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217043525/http://www.realdealpromotions.co.uk/wrestlers/profile/britney-knight |date=17 February 2010 }}</ref> नोभेम्बर २००९ मा, नाइटले उनकी आमाबाट रियल डिल रेस्लिङ (आरडिडब्ल्यु) महिला उपाधि हात पारेकी थिइन् जसमा उनले उक्त इलिमेन्सन खेलमा (एक जनालाई हराउँदैमा विजेता नहुने वा सबैलाई एकअर्काले हराउनै पर्ने) चेस्लि लभ र स्टेसि बेबि र सारायालाई पराजित गरेकी थिइन्।<ref name=historyPWF>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=1508|title=History of the PWF Ladies Tag Team Championship|publisher=WrestlingData|accessdate=29 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140520065137/http://www.cagematch.net/?id=5&nr=1508|archive-date=20 May 2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140520065137/http://www.cagematch.net/?id=5&nr=1508 |date=20 May 2014 }}</ref> डिसेम्बर २००९ मा, उनी एचइडब्ल्युमा हुँदा, नाइटले आरक्युडब्ल्यु महिला उपाधि पनि हात पर्न सफल भएकी थिइन् जसमा उनले विजेता विरुद्ध विजेताको खेलमा जेट्टालाई पराजित गरेकी थिइन्।<ref name=CM10>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535&page=4&year=2010|title=Matches of Paige: 2010|publisher=CageMatch|accessdate=7 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140730045030/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535&page=4&year=2010|archive-date=30 July 2014|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140730045030/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=5535&page=4&year=2010 |date=30 July 2014 }}</ref> मे २०१० मा, नाइट र उनकी आमाले अमेजन र एनायालाई पिडब्ल्युएफ महिला ट्याग टिम उपाधिको लागि चुनौती दिएका थिए जसमा उनीहरूकै टोली विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|title=NEW Pro-Wrestling:EVE Champion!|url=http://www.evewrestling.com/articles/eve-news/2011/06/14/new-pro-wrestling-eve-champion|accessdate=8 July 2014|publisher=Pro Wrestling EVE|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714230547/http://www.evewrestling.com/articles/eve-news/2011/06/14/new-pro-wrestling-eve-champion|archivedate=14 July 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714230547/http://www.evewrestling.com/articles/eve-news/2011/06/14/new-pro-wrestling-eve-champion |date=14 July 2014 }}</ref> १७ जुलाई २०१० मा, नाइटले एचइडब्ल्यु महिला उपाधि उनकै आमा विरुद्ध गुमाउन पुगेकी थिइन्। २२ जनवरी २०११ मा, नाइटले जर्मन स्टेम्पेड रेस्लिङ लेडिजको उपाधि हात पारेकी थिइन् जसमा उनले ब्लु निकितालाई पराजित गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=Summer Bash 2011 results|url=http://www.swiss-wrestling.ch/news.html|publisher=Swiss Championship Wrestling|archivedate=7 July 2011|accessdate=8 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707003654/http://www.swiss-wrestling.ch/news.html}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707003654/http://www.swiss-wrestling.ch/news.html |date=7 July 2011 }}</ref> नाइटले टर्किस पावर रेस्लिङमा पनि प्रदापण गरेकी थिइन् जसमा उनले जनवरी २०११ आङ्कारामा, पहिलो खेल टिडब्ल्युपी लेडिज क्राउनको उपाधिको लागि खेलेकी थिइन्। तर उनले उक्त खेलमा सानासँग हार बेहोरेकी थिइन्। ११ मार्चमा, उनले आफ्नी आमाबाट पुन: एचइडब्ल्यु महिला उपाधि हात पार्न सफल भएकी थिइन्। नाइट अप्रिल ८ मा प्रो रेस्लिङ: इभमा फर्किएकी थिइन् जसमा उनले दुई रातसम्म आयोजना गरिएको एक प्रतियोगितामा सहभागीता जनाएकी थिइन् जसको विजेता घोषित हुनेले पहिलो प्रो-रेस्लिङ: इभको उपाधि हात पार्ने थियो। पहिलो रात, नाइटले फोरवे म्याचमा जेनी स्जोडिनसँग पराजित हुन पुगेकी थिइन् तर उनले ब्याटल रोयलको विजेता बन्दै क्वाटरफाइनलमा स्जोडिनलाईनै पराजित गरेकी थिइन्। अर्को दिनको सेमिफाइनल खेलमा उनले जेट्टालाई पराजित गरेकी थिइन् र उनले फाइनलमा निकी स्ट्रोमलाई पराजित गर्दै प्रो रेस्लिङ: इभको उपाधि हात पारेकी थिइन्।<ref name=PWFtag>{{cite web|title=Premier Wrestling Federation Champions & Most Recent Championship Matches|url=http://www.premier-promotions.co.uk/champions.html|publisher=Premier Wrestling Federation|accessdate=9 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111020060006/http://www.premier-promotions.co.uk/champions.html|archivedate=20 October 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020060006/http://www.premier-promotions.co.uk/champions.html |date=20 October 2011 }}</ref><ref>{{cite web|title=Recent results include|url=http://www.premier-promotions.co.uk/results.html|publisher=Premier Wrestling Federation|accessdate=9 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111020060029/http://www.premier-promotions.co.uk/results.html|archivedate=20 October 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020060029/http://www.premier-promotions.co.uk/results.html |date=20 October 2011 }}</ref> ३० अप्रिलमा, नाइटले विजेता एमी कुपरलाई पराजित गर्दै एससिडब्ल्यु महिला उपाधि हात पारेकी थिइन्। सन् २०११ मा, नाइटले इलिमिनेसन खेलको विजेता बन्दै डब्ल्यूएडब्ल्यूडब्ल्यू हार्डकोर उपाधि हात पारेकी थिइन्। ४ जुनमा नाइटले प्रो-रेस्लिङ: इभको उपाधि जेनी स्जोडिनको विरुद्धमा गुमाउन पुगेकी थिइन् र २६ जुनमा, नाइटले फेटल फोर वे खेलमा आफ्नो एससिडब्ल्यु महिला उपाधि आफ्नी आमासँग गुमाउन पुगेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=HERTS & ESSEX WRESTLING November 12, 2011 – Due to circumstances from a higher source Britani Knight has vacated the HEW women's championship|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=273069636063041&id=127717907264882|publisher=Herts and Essex Wrestling|accessdate=13 June 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201204715/https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=273069636063041&id=127717907264882|archivedate=1 February 2016}}</ref> उक्त खेलमा लौरा वेलिङ्स र एमी कुपरको पनि सहभागीता रहेको थियो। २ अगस्टमा, नाइट र उनकी आमाले पिडब्ल्युएफ महिला चट्टी टोली उपाधि टु आउट आफ थ्रि फल्स खेलमा अमेजन र डेस्टिनीसँग गुमाउन पुगेका थिए। १२ नोभेम्बरमा, नाइटले एचइडब्ल्यु महिला उपाधि छोडिन्। नाइटले १९ नोभेम्बर २०११ मा, डब्ल्युएडब्ल्युडब्ल्यु बेलायती उपाधि लिबर्टिको विरुद्ध गुमाइन् र उनले सोही दिन आरक्यूडब्ल्यू महिला उपाधि पनि छोडिन्।<ref>{{cite web|title=WAWW: The Return November 19th 2011|publisher=World Association of Wrestling|accessdate=9 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111126054741/http://www.wawuk.com/page7.html|url=http://www.wawuk.com/page7.html|archivedate=26 November 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111126054741/http://www.wawuk.com/page7.html |date=26 November 2011 }}</ref> === सिमर विमेन एथलेटिक्स (सन् २०११) === बेभिसले पुनः आफ्नो कुस्ती खेलको नाा ब्रिट्नी नाइट राख्दै अमेरिकी अल फिमेल पदोन्नति सिमर विमेन एथलेटिक्सको ३७औँ संस्करणमा उक्त पदोन्नति अन्तर्गत सन् २०११ मार्च २६ का दिन पर्दापण गरेकी थिइन्।<ref name=shimmer1>{{cite web|title=Shimmer Volume 1–44 results|url=http://shimmerwrestling.blogspot.sg/p/results.html|publisher=Shimmer Women Athletes|accessdate=20 March 2014|archivedate=20 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140320113157/http://shimmerwrestling.blogspot.sg/p/results.html}}</ref><ref name="shimmer2">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=56537|title=Complete live reports from weekend SHIMMER DVD tapings|author=Davis, Gregory|publisher=PWInsider|date=29 March 2011|accessdate=29 July 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140419012636/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=56537|archivedate=19 April 2014}}</ref> उनले उक्त पदोन्नतिमा पहिलो खेल आफ्नो आमाको साथमा नाइट डाइनेष्ट्रिको रूपमा निकी रक्स र एरियलको विरुद्धमा खेलेको थिइन् भने उनीहरूको टोलीलाई रेबेका नक्सले साथ दिएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=62188|title=Shimmer Volumes 41 and 42 live report from Berwyn, IL|author=Davis, Gregory|publisher=PWInsider|date=3 October 2011|accessdate=29 June 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140812050943/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=62188|archivedate=12 August 2014}}</ref> सिमर विमेन एथलेटिक्सको ३८औँ शृङ्खलामा द नाइट डाइनेष्ट्रिक‍ सामना सिमर ट्याग टिम उपाधिका लागि सेभेज स्टार सिस्टर्सको विरुद्धमा भएको थियो तर उक्त खेलमा द नाइट डाइनेष्ट्रि पराजित भएका थिए।<ref name="shimmer3">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1317653481|title=Shimmer Volume 43, 44 taping results|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120602004334/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1317653481|archivedate=2 June 2012|author=Martin, Adam|publisher=WrestleView|date=3 October 2011|accessdate=3 October 2011|url-status=dead}}</ref> सन् २०११ अक्टोबर सिमर विमेन एथलेटिक्सको ४२औँ शृङ्खलामा द नाइट डाइनेष्ट्रि तात्कालिक सिमर ट्याग टिम विजेताहरूसँग पराजित भएका थिए। सिमर विमेन एथलेटिक्सको ४३औँ शृङ्खलामा ब्रिट्नी जेसिका म्याक्केसँग पराजित भएकी थिइन् जुन उनक‍ लगातार तेस्रो हार थियो।<ref>{{cite web|title=Joe Babinsack looks at Shimmer 44|url=http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/118-daily-updates/31217-joe-babinsack-looks-at-shimmer-44|publisher=Wrestling Observer|accessdate=24 June 2014|archivedate=9 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150109070458/http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/118-daily-updates/31217-joe-babinsack-looks-at-shimmer-44}}</ref> ब्रिट्नीले उक्त पदोन्नतिका लागि अन्तिम खेल सरायाको विरुद्धमा सिमर विमेन एथलेटिक्सको ४४औँ शृङ्खलामा खेलेकी थिइन्। === डब्ल्युडब्ल्युई === ==== फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ (सन् २०११ –२०१२ ==== [[File:2014-04-05 14-20-09 NEX-6 8243 DxO (13918728142).jpg|thumb|right|upright|पेइज एनएक्सटी महिला विजेताको रूपमा]] बेभिसलाई सन् २०१० मा डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा इङ्ल्याण्डमा सञ्चालन गरिएको एक प्रशिक्षण कार्यक्रममा उनी सहभागी हुँदै छिन् भन्ने जानकारी गराइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=57240|title=Hulk Hogan's New Venture, Tonight's SmackDown Taping, Tryout Scheduled and More|author=Scherer, Dave|publisher=PWInsider|date=19 April 2011|accessdate=22 September 2012|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140409025015/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=57240|archivedate=9 April 2014}}</ref> सन् २०११ को सेप्टेम्बर महिनामा उनले डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् भने उनी तात्कालिक समयमा डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा आवद्ध भएकी थिइन्।<ref name="Namako, Jason">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1330379883|title=FCW Results – 2/27/12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120229203346/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1330379883|archivedate=29 February 2012|author=Namako, Jason|publisher=WrestleView|date=27 February 2012|accessdate=20 March 2012|url-status=dead}}</ref> सन् २०१२ जनवरी ५ का दिन उनले एफसीडब्ल्यूई द्वारा सञ्चालन गरिएको एक खेलमा उनी सारायाको रूपमा उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो खेल खेलेकी थिइन् भने उनको रिङ नाम पछि पेइजमा परिवर्तन गरिएको थियो।<ref name="FCWdebut">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1325866781|title=New UK Female Wrestler Debuts in FCW this week|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120109082638/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1325866781|archivedate=9 January 2012|author=Martin, Adam|publisher=WrestleView|date=6 January 2012|accessdate=6 January 2012|url-status=dead}}</ref> उनले २६ फेब्रुअरी २०१२ का दिन एफसीडब्ल्यूक‍ एक शृङ्खलामा पहिलो आधिकारिक खेल खेलेकी थिइन्।<ref name="Namako, Jason"/> मार्च २०१२ देखि उनी सोफिया कोर्टेजसँग सहकार्य गर्दै एक टोली गठन गर्न सफल भएकी थिइन् जसको नाम एण्टी डिभा आर्मी राखिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1332192415|title=FCW Results – 3/19/12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120322105652/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1332192415|archivedate=22 March 2012|author=Namako, Jason|publisher=WrestleView|date=19 March 2012|accessdate=20 March 2012|url-status=dead}}</ref> पेइजले टोलीको रूपमा उनको पहिलो खेल अण्ड्रे मेरी र क्याटलिनको विरुद्धमा खेलेकी थिइन् जहाँ उनीहरू टोली मेरी र क्याटलिनसँग पराजित भएका थिए। ६ मेका दिन आयोजित एफसिडब्ल्यूको एक शृङ्खलामा उनले तात्कालिक एलसीडब्ल्यू महिला विजेता रकिल डियाजलाई एक उपाधि रहित् खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref name=rickvictor>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/floridachampionship/article_60394.shtml|title=Brummitt's FCW TV Report 4/8: WWE Developmental TV coverage – Claudio vs. Steamboat, Ross & Regal commentary, Regal-Ambrose feud, Hero promo, new gimmicks for O'Brian & Harris|author=Brummitt, Matt|publisher=Pro Wrestling Torch|date=15 April 2012|accessdate=15 April 2012|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120427092409/http://pwtorch.com/artman2/publish/floridachampionship/article_60394.shtml|archivedate=27 April 2012}}</ref> २७ मे २०१२ का दिन आयोजित एफसिडब्ल्यूक‍ एक शृङ्खलामा पेइजले एफसिडब्ल्यू डिभास उपाधिका लागि खेल खेल्ने मौका प्राप्त गरिन् तर उनले उक्त खेल जित्न असमर्थ रहिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1336588713|title=FCW Results – 5/6/12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120605124908/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1336588713|archivedate=5 June 2012|author=Namako, Jason|publisher=WrestleView|date=9 May 2012|accessdate=8 June 2012|url-status=dead}}</ref> ११ जुन एफसिडब्ल्यूको एक शृङ्खलामा उनी मेरीसँग पराजित भएकी थिइन् जब उनको साथी कोर्टिजले उक्त खेलमा अवरोध पुर्‍याइन् जसकारण उनी र कोर्टिजको टोली विघटन भएको थियो।<ref name="Martin, Adam">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/33311-fcw-results---6-11-12|title=FCW RESULTS – 6/11/12|author=Martin, Adam|publisher=WrestleView|date=11 June 2012|accessdate=17 May 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140519064127/http://www.wrestleview.com/wwe-news/33311-fcw-results---6-11-12|archivedate=19 May 2014}}</ref> १५ जुलाई २०१२ का दिन एफसिडब्ल्यूको अन्तिम शृङ्खलामा पेइज र कोर्टिजको खेल आयोजना गरिएको थियो भने उक्त खेल पश्चात् उनीहरू बीचको द्वन्द्वको पनि अन्त्य भएको थियो।<ref name="Martin, Adam"/><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=70313|title=FCW Television Report 7/15|author=Trionfo, Richard|publisher=PWInsider|date=17 July 2012|accessdate=23 September 2012|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306150602/http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=70313|archivedate=6 March 2014}}</ref> ==== एनएक्सटी महिला विजेता (सन् २०१२–२०१४) ==== डब्ल्युडब्ल्युईले सन् २०२२ मा आफ्न‍ नयाँ विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीको सुरुवात गरेको थियो। पेइजले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत उनको पहिलो खेल सोफिया कोर्टिजको विरुद्धमा खेलेकी थिइन् जुन खेलमा उनी पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/118-daily-updates/27030-wwe-news-fcw-name-being-phased-out|title=WWE News: FCW name being phased out|author=Meltzer, Dave|work=रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर|date=14 August 2012|accessdate=14 August 2012|archivedate=27 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627042823/http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/118-daily-updates/27030-wwe-news-fcw-name-being-phased-out}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_63126.shtml|title=JAMES'S WWE NXT Report 7/4 – Week 3: Chris Hero (Ohno) debuts, Vader's son, Bateman, six-man main event; Overall Reax|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=10 July 2012|accessdate=14 July 2012|url-status=live|archiveurl=http://archive.wikiwix.com/cache/20120908095406/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_63126.shtml|archivedate=8 September 2012}}</ref> सन् २०१२ देखि पेइज अचानक दर्शम माझ लोकप्रिय बन्न पुगिन् जब उनले अन्ड्रे मेरी, सासा बेङ्क्स, एमा, अक्साना, अलिसा फक्स जस्ता महिला कुस्ती खेलाडीहरूलाई पराजित गर्दै एक अपराजित यात्रा कायम गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=Chiverton's NXT Evaluation 8/8 & 8/15 – The real Rankings of top Developmental stars|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/The_Specialists_34/article_64715.shtml|author=Chiverton, George|publisher=Pro Wrestling Torch|date=29 August 2012|accessdate=9 June 2013|quote=Paige was the star and is super-over with the Full Sail audience.|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140108021406/http://pwtorch.com/artman2/publish/The_Specialists_34/article_64715.shtml|archivedate=8 January 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_65947.shtml|title=James' WWE NXT Report 10/10 – Week 17: WWE champ on commentary for excellent NXT Title match, Overall Reax|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=17 October 2012|accessdate=19 June 2013|quote=Incredibly, Paige gets a bigger pop than Alicia Fox or Kaitlyn, and the crowd is chanting her name.|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130201121817/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_65947.shtml|archivedate=1 February 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_65100.shtml|title=James' WWE NXT Results 9/5: Hero (Ohno) vs. Steamboats feud, Ross interviews new NXT champ, Clay, Usos, more|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=13 September 2012|accessdate=15 September 2012|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120916100730/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_65100.shtml|archivedate=16 September 2012}}</ref> सन् २०१३ जनवरी ३० का दिन पेइजको लोकप्रियता देखेर तात्कालिक रिङ उद्घोषक समर रेले उनको निन्दा गरेकी थिइन्।<ref name="sidekick1">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_67426.shtml|title=James' WWE NXT Report 12/12 – Week 25: Rollins defends NXT Title, Paige in action, Overall Reax|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=21 December 2012|accessdate=14 July 2013|quote=Banks foes for the hair but runs into a side kick.|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121231043132/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_67426.shtml|archivedate=31 December 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_67768.shtml|publisher=Pro Wrestling Torch|title=James' WWE NXT Report 1/9: Big E. captures NXT Title, Shield involved, Pac debut promo, Overall Reax|author=James, Justin|date=10 January 2013|accessdate=12 January 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117232213/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_67768.shtml|archivedate=17 January 2013}}</ref> १३ फेब्रुअरी २०१२ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक शृङ्खलामा पेइजले रेलाई आक्रमण गरेकी थिइन् तर उक्त घटनामा उनको पाखुरामा चोट लागेको थियो।<ref name="cloverleaf">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_68301.shtml|title=James' WWE NXT Results 1/30: Tournament continues, Bo Dallas in main event, returns of Bateman, A-Ry & Mason Ryan|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=31 January 2013|accessdate=15 February 2013|quote=Paige with a sort of Liontamer for a submission win. Dawson calls it a "Rampage Finish"|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130210064340/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_68301.shtml|archivedate=10 February 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_65492.shtml|title=James' WWE NXT Report 9/19 – Week 14: Hero (Ohno) sparring sessions, Barreta returns, stand-out Divas match, Overall Reax|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=26 September 2012|accessdate=18 October 2012|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121004081302/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_65492.shtml|archivedate=4 October 2012}}</ref> पेइजले पछि ''रे''लाई सन् २०१२ मे १ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक शृङ्खलामा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="cloverleaf"/><ref name="sidekick2">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_66842.shtml|title=James' WWE NXT Report 11/21 – Week 22: Ohno vs. Steamboat main event, Paige vs. A. Fox, Overall Reax|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=28 November 2012|accessdate=29 November 2012|quote=Paige counters an Irish Whip with a side kick.|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121202005705/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_66842.shtml|archivedate=2 December 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_68503.shtml|title=James' WWE NXT Report 2/6 – Week 32: Tag Tournament continues, Bo Dallas's main-roster debut carries over, Overall Reax|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=8 February 2013|accessdate=24 February 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130221064807/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_68503.shtml|archivedate=21 February 2013}}</ref> पेइज सन् २०१२ को जुन महिनामा आयोजित पहिलो एनएक्सटी महिला विजेता बन्नका लागि एक प्रतियोगितामा भाग लिएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_68672.shtml|title=James' WWE NXT Results 2/13 – Week 33: First NXT tag champions crowned, Paige vows to take over the show|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=15 February 2013|accessdate=24 February 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130221064832/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_68672.shtml|archivedate=21 February 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_69298.shtml|title=James' WWE NXT Report 3/13 – Week 37: Champ vs. Champ, Brother vs. Brother, plus Hero vs. Bateman; Overall Reax|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=15 March 2013|accessdate=17 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103111716/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_69298.shtml|archivedate=3 November 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_69800.shtml|title=James' WWE NXT Report 4/3 – Week 40: Big E. defends NXT Title, final hype for Regal-Ohno, Overall Reax|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=12 April 2013|accessdate=6 June 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130414173542/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_69800.shtml|archivedate=14 April 2013}}</ref> उनले उक्त प्रतियोगिताको पहिलो चरण र दोस्रो चरणमा टमिना र अलिसा फक्सलाई जित्दै फाइनलसम्मक‍ यात्रा तय गरेकी थिइन् भने उनले उक्त प्रतियोगिताको फाइनल खेलान एमालाई पराजित गर्दै पहिलो एनएक्सटी महिला विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_71102.shtml|title=James' WWE NXT Results 5/29 & 6/5: Wyatts defend Tag Titles, NXT Women's Title introduced, #1 contender battle royal, Parade of released NXT wrestlers in matches|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=6 June 2013|accessdate=10 July 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130625012206/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_71102.shtml|archivedate=25 June 2013}}</ref><ref name=sidekick3>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_71725.shtml|title=James' WWE NXT Report 7/3 – Week 53: Bo Dallas defends NXT Title, Women's Tourney continues, Mason Ryan|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=4 July 2013|accessdate=10 July 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130728161603/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_71725.shtml|archivedate=28 July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_71434.shtml|title=WWE News: NXT spoilers summer episodes – first NXT Women's champ, Flair, more, plus NXT TV in the U.S.?|author=Caldwell, James|publisher=Pro Wrestling Torch|date=21 July 2013|accessdate=21 July 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130626113212/http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_71434.shtml|archivedate=26 June 2013}}</ref><ref name="suplexknee">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_72241.shtml|title=James' WWE NXT Results 7/24: First NXT Women's champion crowned & Triple H makes appearance, Overall Reax|last=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=25 July 2013|accessdate=27 July 2013|quote=Paige with a fisherman's suplex into a cover for two. Rapid knee lifts to Emma dangling through the ropes.|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130808203734/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_72241.shtml|archivedate=8 August 2013}}</ref> पेइजले उनको उपाधि पहिलोपटक सन् २०१२ अगष्ट १४ मा दिन आयोजित एनएक्सटीको एक शृङ्खलामा समर रेका विरुद्धमा आफूसँगै कायम गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_73974.shtml|title=James' WWE NXT Report 10/16: Dallas vs. Zayn/Generico for NXT Title, plus Tag Title match, Divas tag, Overall Reax|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=17 October 2013|accessdate=2 November 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021041151/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_73974.shtml|archivedate=21 October 2013}}</ref> उक्त खेलको अर्क‍ महिना पेइजले एमासँग सहकार्य गर्दै सासा बेङ्क्स र समर रेको टोलीसँग द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_74941.shtml|title=James' WWE NXT Report 12/4 – Week 75: Bo Dallas vs. Neville NXT Title match, Kidd in action, Paige vs. Natalya full-length Divas match, Overall Reax|author=James, Justin|publisher=Pro Wrestling Torch|date=5 December 2013|accessdate=6 December 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131207002146/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_74941.shtml|archivedate=7 December 2013}}</ref> ४ डिसेम्बरमा आयोजित एनएक्सटीको एक शृङ्खलामा पेइजक‍ उपाधिका लागि नेटालिया मैदान उत्रिएकी थिइन् तर उक्त खेलमा पेइजले नेटालियालाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/47041-wwe-nxt-arrival-results-2-27-14-new-nxt-champion|title=WWE NXT Arrival Results – 2/27/14 (New NXT Champion)|author=Namako, Jason|publisher=WrestleView|date=27 February 2014|accessdate=1 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140228162543/http://www.wrestleview.com/wwe-news/47041-wwe-nxt-arrival-results-2-27-14-new-nxt-champion|archivedate=28 February 2014}}</ref> पेइजले डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्रमा देखा पर्दै डिभास उपाधि जितेपछि उनले एनएक्सटी उपाधि त्यागेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/04/25/21628961.html|title=NXT: Tag champions collide with rivaling partners|author=Howell, Nolan|work=SLAM! Wrestling|publisher=Canadian Online Explorer|accessdate=1 May 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201204722/http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/2014/04/25/21628961.html|archivedate=1 February 2016}}</ref> ==== डिभास विजेता (सन् २०१४–२०१५) ==== [[File:Paige Wins WWE Divas Championship.jpg|thumb|left|upright|सन् २०१४ अप्रिलमा पेइज डिभास विजेताको रूपमा]] सन् २०१४ अप्रिल ७ का दिन पेइज डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्र ''र''को एक शृङ्खलामा देखा परेकी थिइन् जुन शृङ्खला डब्ल्युडब्ल्युई रेसलमेनिया ३० को भोलिपल्ट आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=Raw news: Bryan's first night as champ, Taker update, Cesaro joins Heyman, Warrior returns, RVD returns, Paige debuts & wins Divas Title, other NXT intros, more|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_77549.shtml|publisher=Pro Wrestling Torch|accessdate=14 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140410074858/http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_77549.shtml|archivedate=10 April 2014}}</ref> उक्त कार्यक्रम अन्तर्गत पेइजले तत्कालका डिभास विजेता एजे लीले डिभास उपाधि जितेका कारण उनलाई शुभकामना दिन आएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_77571.shtml|title=Caldwell's WWE Raw results 4/7: Ongoing "virtual-time" coverage of live Raw – WM30 fall-out, WWE World Title match, Bryan's first night as champ, Undertaker, Warrior, more|author=Caldwell, James|publisher=Pro Wrestling Torch|accessdate=8 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140408211403/http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_77571.shtml|archivedate=8 April 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/04/07/21588156.html|title=Raw: A night of new beginnings|author=Bishop, Matt|work=SLAM! Wrestling|publisher=Canadian Online Explorer|accessdate=27 May 2014|url-status=live|archiveurl=https://archive.today/20140527190329/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/04/07/21588156.html|archivedate=27 May 2014}}</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == {{multiple image|caption_align=center|header_align=center |image1 = Paige WWE Divas Champion.jpg |width1 = 157 |caption1 = पेइजले दुईपटक डब्ल्युडब्ल्युई डिभास उपाधि जितेकी थिइन् |image2 = Paige as NXT Women's Champion WrestleMania Axxess 2014 3.jpg |width2 = 159 |caption2 = पेइज पहिलो एनएक्सटी महिला विजेता हुन् }} * '''जर्मन स्ट्यामप्याट रेस्लिङ''' ** जिएसडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|title=Britani new GSW Ladies champion, beats Blue Nkkita in Germany|url=http://www.wawuk.com/page1.html|publisher=World Association of Wrestling|accessdate=9 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427195939/http://www.wawuk.com/page1.html|archivedate=27 April 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427195939/http://www.wawuk.com/page1.html |date=27 April 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://wrestlingdata.com/index.php?befehl=titles&titel=1254|title=History of the GSW Ladies Championship|publisher=WrestlingData|accessdate=30 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702011512/http://wrestlingdata.com/index.php?befehl=titles&titel=1254|archive-date=2 July 2014|url-status=live}}</ref> * '''हर्ट्स एन्ड इसेक्स रेस्लिङ''' ** एचइडब्ल्यू महिला विजेता (२ पटक)<ref>{{cite web|url=http://wrestlingdata.com/index.php?befehl=titles&titel=2261|title=History of the HEW Women's Championship|publisher=WrestlingData|accessdate=30 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714184524/http://wrestlingdata.com/index.php?befehl=titles&titel=2261|archive-date=14 July 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Devil's Playboys|url=https://www.youtube.com/watch?v=82j4rZE3H4c|publisher=Herts & Essex Wrestling|accessdate=8 July 2014|quote=|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201204722/https://www.youtube.com/watch?v=82j4rZE3H4c|archivedate=1 February 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=HEW Womens Championship Britani Defends against an unknown opponent|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=114582668587383&id=127717907264882|accessdate=8 July 2014|publisher=Herts & Essex Wrestling|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201204716/https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=114582668587383&id=127717907264882|archivedate=1 February 2016}}</ref> * '''प्रिमियर रेस्लिङ फेडेरेसन''' ** पिडब्ल्यूएफ महिला ट्याग टिम विजेता (१ पटक) – स्विट सायराको साथ * '''प्रो रेस्लिङ: इडब्ल्यूइ''' ** इडब्ल्यूइ महिला विजेता (१ पटक) * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** ५० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये शीर्ष स्थानमा पर्न सफल (सन् २०१४) <ref>{{cite web|url=http://www.profightdb.com/pwi-female-50/2014.html|title=Pro Wrestling Illustrated (PWI) Female 50 for 2014|work=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड|publisher=The Internet Wrestling Database|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141227100850/http://www.profightdb.com/pwi-female-50/2014.html|archivedate=27 December 2014}}</ref> * '''रियल डिल रेस्लिङ''' ** आरडिडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://wrestlingdata.com/index.php?befehl=titles&titel=1321|title=History of the RDW Women's Championship|publisher=WrestlingData|accessdate=30 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150619153747/http://wrestlingdata.com/index.php?befehl=titles&titel=1321|archive-date=19 June 2015|url-status=live}}</ref> * '''रियल क्वालिटी रेस्लिङ''' ** आरक्युडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|title=Bellatrix Champions|url=http://bellatrixuk.co.uk/champions/4564469729|publisher=Bellatrix|accessdate=9 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140625093232/http://bellatrixuk.co.uk/champions/4564469729|archivedate=25 June 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625093232/http://bellatrixuk.co.uk/champions/4564469729 |date=25 June 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://wrestlingdata.com/index.php?befehl=titles&titel=1180|title=History of the RQW Women's Championship|publisher=WrestlingData|accessdate=30 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714141947/http://wrestlingdata.com/index.php?befehl=titles&titel=1180|archive-date=14 July 2014|url-status=live}}</ref> * '''''रोलिङ स्टोन''''' ** वर्ष महिला खेलाडी (सन् २०१४)<ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/culture/features/wwe-wrestler-of-the-year-dolph-ziggler-20141217|title=WWE Wrestler of the Year: Dolph Ziggler|author=Herzog, Kenny|publisher=रोलिङ स्टोन|date=17 December 2014|accessdate=5 February 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160324013714/http://www.rollingstone.com/culture/features/wwe-wrestler-of-the-year-dolph-ziggler-20141217|archivedate=24 March 2016}}</ref> * '''स्विस च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** एससिडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक) * '''वर्ल्ड एसोसिएसन अफ विमेन्स रेस्लिङ''' ** डब्ल्यूएडब्ल्यूडब्ल्यू बेलायती महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|title=Current Champions and Rules of Competition|url=http://www.wawuk.com/page5.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110926225600/http://www.wawuk.com/page5.html|publisher=World Association of Wrestling|accessdate=9 July 2014|archivedate=26 September 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110926225600/http://www.wawuk.com/page5.html |date=26 September 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://wrestlingdata.com/index.php?befehl=titles&titel=1417|title=History of the WAWW British Ladies Championship/Bellatrix British Championship|publisher=WrestlingData|accessdate=30 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714200724/http://wrestlingdata.com/index.php?befehl=titles&titel=1417|archive-date=14 July 2014|url-status=live}}</ref> ** डब्ल्यूएडब्ल्यूडब्ल्यू बेलायती ट्याग टिम विजेता (१ पटक) ** डब्ल्यूएडब्ल्यूडब्ल्यू महिला हार्डकोर विजेता (१ पटक) * '''''रेस्लिङ अब्जर्भस न्युजलेटर''''' ** वर्षको खराब द्वन्द्व (सन् २०१५) <small>टोली पिसिबी विरुद्ध टोली ब्याड विरुद्ध टोली बेला</small><ref>{{cite journal|last=Meltzer|first=Dave|date=25 January 2016|title=January 25, 2016 Wrestling Observer Newsletter: 2015 Observer Awards Issue|journal=रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर|location=Campbell, California|issn=1083-9593|page=43}}</ref> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' ** एनएक्सटी महिला विजेता (१ पटक, पहिलो)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/nxt-womens-championship|title=History of the NXT Women's Championship|publisher=WWE|accessdate=19 May 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140516180903/http://www.wwe.com/classics/titlehistory/nxt-womens-championship|archivedate=16 May 2014}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई डिभास विजेता (२ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/classics/titlehistory/divas|title=History of the WWE Divas Championship|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=19 May 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140516180818/http://www.wwe.com/classics/titlehistory/divas|archivedate=16 May 2014}}</ref> ** एनएक्सटी महिला उपाधि प्रतियोगिता (सन् २०१३) ** डब्ल्युडब्ल्युई वर्ष समाप्ति पुरस्कार (१ पटक) *** वर्ष महाप्रबन्धक (सन् २०१८)<ref name="2018 WWE Year-End Awards">{{cite web|last=Thomas|first=Jeremy|url=https://411mania.com/wrestling/wwe-announces-year-end-awards-instagram-becky-lynch-braun-strowman/|title=WWE Announces Year-End Awards on Instagram|date=23 December 2018|accessdate=23 December 2018|website=411mania|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224024537/https://411mania.com/wrestling/wwe-announces-year-end-awards-instagram-becky-lynch-braun-strowman/|archive-date=24 December 2018|url-status=live}}</ref> == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://thesarayastore.com पेइजको आधिकारिक व्यवसायिक जालस्थल] {{Commons category|Britani Knight|पेइज}} * {{wwe superstars}} * [https://www.imdb.com/name/nm5142109/?ref_=nv_sr_srsg_8 इन्टरनेट चलचित्र डाटाबेसमा पेइज] [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] k5quz46rmo4nxxhj21w8zl48pzu4t6i 0 111145 1354728 1299579 2026-05-09T02:26:21Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354728 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox professional wrestler | name = समर रे | image = Summer Rae at WrestleMania 32 Axxess (cropped).jpg | caption = सन् २०१९ मा रे | birthname = डेनियल्ले लुइजी मोइनेट | names = डेनियल्ले लुइजी मोइनेट<br>'''समर रे''' | alma_mater = उत्तर क्यारोलिना विश्वविद्यालय | height = 5 ft 10 in<ref name="WWEbio">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/divas/summer-rae|title=Summer Rae|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=March 17, 2014}}</ref><ref name="OWW"/> | weight = 125 lb<ref name="OWW"/> | birth_date = {{Birth date and age|1983|11|28|mf=y}}<ref name=IWDProfil>{{cite web|title=Summer Rae – IWD Profile|url=http://www.profightdb.com/wrestlers/summer-rae-9099.html|publisher=The Internet Wrestling Database}}</ref> | birth_place = न्युयोर्क<br> अमेरिका<ref name="CAGEprofile">{{cite web|title=Summer Rae=Wrestlers Database=CAGEMATCH Profile|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=11768|publisher=CAGEMATCH|accessdate=February 3, 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230418035116/https://www.cagematch.net/?id=2&nr=11768 |date=April 18, 2023 }}</ref> | resides = सिकागो [[इलिनोइ]], अमेरिका<br><ref>{{cite web|url=http://www.eonline.com/shows/total_divas/news/573398/total-divas-star-summer-rae-dishes-on-her-love-life-and-says-there-s-no-weirdness-after-kissing-wwe-s-fandango|title=News/ Total Divas Star Summer Rae Dishes on Her Love Life and Says There's "No Weirdness" After Kissing WWE's Fandango|date=August 27, 2014|last=Kamala|first=Kirk|accessdate=September 6, 2015 |publisher=E}}</ref> | billed = उत्तर क्यारोलिना<ref name="WWEbio"/> | trainer = फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङ<ref name="OWW"/> | debut = १८ डिसेम्बर २०११<ref name="OWW"/> }} '''डेनियल्ले लुइजी मोइनेट''' (जन्म:२८ नोभेम्बर १९८३) एक [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] व्यवसायी महिला कुस्ती खेलाडी, मोडल, अभिनेत्री तथा अवकाशप्राप्त फुटबल खेलाडी हुन्।<ref name="Louise">{{cite web|url=http://pittsburgh.cbslocal.com/2014/09/12/8-things-you-didnt-know-about-wwe-diva-summer-rae/|title=8 Things You Didn't Know About WWE Diva Summer Rae|publisher=|accessdate=May 15, 2017|date=September 12, 2014}}</ref> उनी अमेरिका स्थित एक प्रमुख कुस्ती पदोन्नति [[डब्ल्युडब्ल्युई]]मा '''समर रे'''को नामले परिचित छिन्।<ref name="OWW">{{cite web|title=Summer Rae – Online World of Wrestling|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/bios/s/summer-rae/|accessdate=December 24, 2013}}</ref><ref name=IWDProfil/> उनी डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा सञ्चालित टोटल डिभास नामक एक वास्तविक टेलिश्रृङ्खलाको दोस्रो तथा दोस्रो संस्करणकी प्रमुख पात्र थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/RealIvelisse/status/991329914354913286|title=🇦🇺 @BCWBattleChamp May 25th - BCW Women's Championship Tourney 👊 Im coming for that GOLD! 🏆#WomensWrestling #Sicaria|date=May 1, 2018|accessdate=July 11, 2018|work=[[Twitter]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://twitter.com/RealIvelisse/status/1000284419737858049|title=Thank you to all the fans who came out last night! 🇦🇺 @BCWBattleChamp Show, meet & greet, seminar, we are on a roll here ✌🙂🌏 #positivevibes|date=May 26, 2018|accessdate=July 11, 2018|work=[[ट्विटर]]}}</ref> डब्ल्युडब्ल्युईसँग आवद्ध हुनु भन्दा अगाडि उनले सिकागो ब्लिस नामक एक अमेरिकी फुटबल क्लबकी खेलाडी रहेकी थिइन्। == व्यवसायिक कुस्ती कार्यकाल == === डब्ल्युडब्ल्युई === ==== विकासशील क्षेत्रहरू (सन् २०११–२०१४) ==== सन् २०११ मा मोइनिटले [[डब्ल्युडब्ल्युई]]सँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेको जानकारी गराएको थियो भने उनले त्यसपछि डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा आफ्नो कुस्ती कार्यकाललाई अगाडि बढाएकी थिइन्।<ref name=WWESigned>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1322421249|title=WWE signs Lingerie Football League player|date=November 27, 2011|last=Martin|first=Adam|accessdate=January 13, 2013|publisher=WrestleView}}</ref> उनले सन् २०११ डिसेम्बर १८ का दिन उनले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा रिङ पर्दापण गरेकी थिइन्। उनले एफसिडब्ल्यूका लागि केही महिनाका लागि रिङ उद्घोषकको काम गरेकी थिइन्।<ref name="Washington">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1324938584|title=FCW Results – 12/26/11|date=December 26, 2011|last=Martin|first=Adam|accessdate=January 8, 2012|publisher=WrestleView}}</ref> उनले पछि आफ्नो रिङ नाम समर रेमा परिवर्तन गरेकी थिइन्। मार्च ५ का दिन आयोजित एफसिडब्ल्यूको एक श्रृङ्खलामा उनलाई [[सेथ रोलिन्स]] र उनको नयाँ साथी ब्राड म्याडक्स बीचको खेलमा अवरोध पुर्‍याउनबाट उक्त पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी पेइजले रोकेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1326734158|title=FCW Results – 1/16/12|date=January 16, 2011|last=namako|first=Jason|accessdate=January 13, 2013|publisher=WrestljdjdjekdnudhknkenjenjjjghnyviytrtgreView}}</ref> ११ मार्च २०११ का दिन आयोजित एफसिडब्ल्यूको एक श्रृङ्खलामा उनी एफसिडब्ल्यूको महाप्रबन्धकको रूपमा नियुक्त भएकी थिइन्।<ref name="Maddox">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1330978469|title=FCW Results – 3/5/12|date=March 5, 2012|last=Namako|first=Jason|accessdate=March 20, 2012|publisher=WrestleView}}</ref> मार्च १५, २०११ का दिन आयोजित एफसिडब्ल्यूको एक श्रृङ्खलामा उनले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत रहेको क्विन्स अफ एफसिडब्ल्यू नामक उपाधिलाई निष्क्रिय गराएकी थिइन् जसकारण रफिक डियास उक्त उपाधि जित्ने अन्तिम विजेता रहेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=66130|title=FCW TV Results|date=March 18, 2012|publisher=PWInsider|accessdate=March 18, 2012}}</ref> सन् २०११ अप्रिल ६ का दिन आयोजित एफसिडब्ल्यूको एक श्रृङ्खलामा उनले रिङ पर्दापण गरेकी थिइन् जसअन्तर्गत उनी सोफिया कोर्टिजसँग ट्रिपल थ्रेट खेलमा पराजित भएकी थिइन् जुन खेलमा पेइज पनि संलग्न थिइन्।<ref name=titleretired>{{cite web|last=Trionfo|first=Richard|title=COMPLETE FCW TELEVISION TAPING SPOILERS FOR APRIL|url=http://www.pwinsider.com/article/66731/complete-fcw-television-taping-spoilers-for-april.html|accessdate=April 14, 2012}}</ref> [[डब्ल्युडब्ल्युई]]को विकासशील क्षेत्र एफसिडब्ल्यूको विघटन पश्चात् डब्ल्युडब्ल्युईले उसको नयाँ विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीको सुरुवात गरेको थियो भने एनएक्सटीका लागि ''रे''ले रिङ उद्घोषकको रूपमा काम गरेकी थिइन्।<ref name="PWInsider">{{cite web|title=NXT spoilers from Florida, with an injured John Cena in attendance, a big surprise and more|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=72095|publisher=PWInsider|accessdate=March 17, 2014}}</ref> ''रे'' पनि एनएक्सटीका खेलहरूमा संलग्न हुन सुरु गरेकी थिइन् जब उनले ३० जनवरी २०१३ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा [[पेइज (कुस्ती खेलाडी)|पेइज]]लाई आक्रमण गरेकी थिइन्।<ref name="PWInsider"/> सन् २०१२ मे १ मा दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा उनको र पेइज बीचको खेल आयोजना गरिएको थियो जहाँ उनी पेइजसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=James|first=Justin|title=JAMES'S WWE NXT RESULTS 1/30: Tournament continues, Bo Dallas in main event, returns of Bateman, A-Ry & Mason Ryan|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_68301.shtml|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=February 15, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=James|first=Justin|title=JAMES'S WWE NXT REPORT 2/6 – Week 32: Tag Tournament continues, Bo Dallas's main-roster debut carries over, Overall Reax|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_68503.shtml|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=February 24, 2013}}</ref> ''रे''ले सन् २०१२ जुन १२ का दिन आयोजित एनएक्सट‌ीको एक श्रृङ्खलामा उनी एनएक्सटीको पहिलो महिला विजेता बन्नका लागि एक प्रतियोगितामा भाग लिएकी थिइन् जहाँ उनले उक्त प्रतियोगिताको पहिलो चरणमा [[सासा बेङ्क्स]]लाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन् तर उनी पछि सन् २०१२ जुलाई १० का दिन उक्त प्रतियोगिताको सेमिफाइनल खेलमा उनी एमासँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=James|first=Justin|title=James's WWE NXT report 3/13 – Week 37: Champ vs. Champ, Brother vs. Brother, plus Hero vs. Bateman; Overall Reax|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_69298.shtml|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=March 17, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=James|first=Justin|title=James's WWE NXT report 4/3 – Week 40: Big E. defends NXT Title, final hype for Regal-Ohno, Overall Reax|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_69800.shtml|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=June 6, 2013}}</ref> उनी उक्त प्रतियोगिताको सेमिफाइनल खेलमा एमासँगको खेलमा पराजित भएपछि उनले एमालाई आक्रमण गरेकी थिइन् जसकारण उनीहरूको बीच द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो।<ref name=FirstLost>{{cite web|last=Trionfo|first=Richard Trionfo|title=WWE NXT report: tag team elimination match; Paige gets on Summer's dance card; Chris Jericho faces Bray Wyatt; and tag title match next week|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=77290|publisher=PWInsider|accessdate=June 19, 2013}}</ref> एमा र रेका बीच पछि एक खेल आयोजना गरिएको थियो जहाँ उनी एमासँग पराजित भएकी थिइन् तर खेलमा एमा घाइते भएपछि रेले एनएक्सटी महिला उपाधि विजेता [[पेइज (कुस्ती खेलाडी)|पेइज]]लाई उनको उपाधिका लागि चुनौती दिएकी थिइन् जुन पछि पेइजले स्वीकार गरेकी थिइन्।<ref name=FirstRound>{{cite web|last=Trionfo|first=Richard Trionfo|title=WWE NXT report: Wyatt Family in six man action; women's tournament continues; Zayn/Cesaro III is coming|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=78376&p=1|work=PWinsider|accessdate=June 19, 2013}}</ref> सन् १०१२ अगष्ट १४ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा रे पेइजसँग उपाधिका लागि खेलमा पराजित भएकी थिइन्।<ref name=SemiFinals>{{cite web|last=Trionfo|first=Richard|title=WWE NXT report: the Wyatt Family in action; the finals are set for the women's title tournament; the next generation of Flair gets ready to debut; and big announcements for next week|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=78832|publisher=PWInsider|accessdate=July 10, 2013}}</ref><ref name="Summer vs. Emma Championship Tournament">{{cite web|last=Justin|first=James|title=JAMES'S WWE NXT REPORT 7/10: Wyatts vs. Team Regal six-man main event, NXT Women's Title tourney continues, Generico (Zayn), Mason Ryan, set-up for Charlotte's debut|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_71861.shtml|work=Pro Wrestling Torch|date=July 13, 2013|accessdate=July 14, 2013}}</ref> उक्त खेलपछिका केही हप्ताहरूमा रे [[सासा बेङ्क्स]]सँग सहकार्य गर्दै तत्कालिन महिला विजेता पेइजलाई आक्रमण गर्ने रणनीति बनाएका थिए जसको फलस्वरूप सन् २०१२ सेप्टेम्बर ११ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा बेङ्क्सले पेइजलाई आक्रमण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=James|first=Justin|title=James's WWE NXT results 7/31 & 8/7 – Ambrose defends U.S. Title, Dallas defends NXT Title, dance-off, Zayn, Cesaro, Wyatts say good-bye to NXT, more|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_72560.shtml|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=March 4, 2014}}</ref> बेङ्क्स र रेले पछि उनीहरूको टोलीको नाम ब्युटिफुल फियर्स फिमेल्स राख्दै प्रस्तुत हुनु सुरु गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_72707.shtml#.Ve36Q6STrIV|title=JAMES' WWE NXT REPORT 8/14 - Week 59: Paul Heyman promo, The Shield six-man tag, Paige defends NXT Title vs. Summer Rae, A.J. Lee promo, Overall Reax|date=August 18, 2013|last=Justin|first=James|accessdate=September 7, 2015|publisher=PRO WRESTLING TORCH (pwtorch.com)}}</ref> सन् २०१२ अक्टोबर १६ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा उनीहरूको सामना पेइज र एमासँग एक ट्याग टिम खेलमा भएको थियो जहाँ ब्युटिफुल फियर्स फिमेल्सले जित हासिल गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=Trionfo|first=Richard|title=WWE NXT REPORT: THE SHOW STARTS OFF S-A-W-F-T BUT PICKS UP STEAM WITH WOMEN'S ACTION AND KRUGER VS. WOODS|url=http://www.pwinsider.com/article/80218/wwe-nxt-report-the-show-starts-off-sawft-but-picks-up-steam-with-womens-action-and-kruger-vs-woods.html|work=PWINSIDER|accessdate=September 11, 2013}}</ref> ६ महिनाको अस्थायी अवकाश पश्चात् उनी जुन ६ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा उनी पुनः उक्त पदोन्नतिमा फिर्ता भएकी थिइन् भने उनले उनको पहिलो उपस्थितिमै [[सार्लेट फ्लेयर|सार्लेट]]को खेलमा अवरोध पुर्‍याएकी थिइन्।<ref name=BFFs>{{cite web|author=Richard Trionfo|title=WWE NXT REPORT: ZAYN VERSUS DALLAS; TAG TITLE REMATCH; DIVAS TAG ACTION; BREEZE VERSUS PARKER|url=http://www.pwinsider.com/article/80948/wwe-nxt-report-zayn-versus-dallas-tag-title-rematch-divas-tag-action-breeze-versus-parker.html|work=PWInsider|accessdate=October 17, 2013 }}</ref> उक्त खेलको समाप्ति पछि रेले बेइलीलाई आक्रमण गरेकी थिइन्।<ref name=PinEmma>{{cite web|author=Richard Trionfo|title=WWE NXT REPORT: CURRENT TAG CHAMPS IN ACTION; FORMER TAG CHAMPS BATTLE; BOLIEVE IT OR NOT . . . SAMI ZAYN PUNISHED BY JBL|url=http://www.pwinsider.com/article/81117/wwe-nxt-report-current-tag-champs-in-action-former-tag-champs-battle-bolieve-it-or-not-sami-zayn-punished-by-jbl.html|work=PWInsider|accessdate=October 23, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=Trionfo|first=Richard|title=WWE NXT REPORT: TAG TITLE MATCH; ZAYN VS. KRUGER; MILESTONE EPISODE NEXT WEEK; AND MORE|url=http://www.pwinsider.com/article/82145/wwe-nxt-report-tag-title-match-zayn-vs-kruger-milestone-episode-next-week-and-more.html|accessdate=December 11, 2013}}</ref> रेले पछि एक खेलमा [[बेइली (कुस्ती खेलाडी)|बेइली]]लाई पराजित गर्दै एनएक्सटी महिला उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्न सफल भएकी थिइन् भने तात्कालिक समयमा एनएक्सटी महिला विजेता [[सार्लेट फ्लेयर]] थिइन्।<ref name="Summer vs. Bayley #1 Contender">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwenxt/2014-07-10/wwe-nxt-results-2014-07-10-26466147|title=WWE NXT results - July 10, 2014: Tyson Kidd fools Sami Zayn & Natalya, Summer Rae earns Women's Championship opportunity|date=July 10, 2014|last=Bobby|first=Melok|accessdate=September 8, 2015|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150921081720/http://www.wwe.com/shows/wwenxt/2014-07-10/wwe-nxt-results-2014-07-10-26466147 |date=September 21, 2015 }}</ref> जुलाई २४ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा रेले एनएक्सटी महिला उपाधिका लागि सार्लेट फ्लेयरसँग खेल खेलेकी थिइन् तर उक्त खेलमा उनी फ्लेयरसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref name="Summer vs. Charlotte NXT Women's Championship">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/49789-wwe-nxt-results-7-24-14-adrian-neville-vs-rusev|title=WWE NXT Results - 7/24/14 (Adrian Neville vs. Rusev)|date=July 24, 2014|last=Jason|first=Namako|accessdate=September 8, 2015|work=Slam! Sports|publisher=क्यानडेली अनलाइन एक्सप्लोवर}}</ref> ==== फान्डाङ्गोसँग सहकार्य (सन् २०१३–२०१४) ==== सन् २०१३ अप्रिल २२ का दिन रेले डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्र ''र'' मा फान्डाङ्गोको नृत्य साथीका रूपमा पर्दापण गरेकी थिइन्।<ref name="Debut">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_70029.shtml#.Ve37GqSTrIU|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 4/15: Complete "virtual-time" coverage of live Raw - Lesnar returns, Punk walks away, WM29 fallout, new U.S. champion, more|date=April 15, 2013|last=James|first=Caldwell|accessdate=September 7, 2015|publisher=PRO WRESTLING TORCH (pwtorch.com)}}</ref> सन् २०१३ मे १३ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा फान्डाङ्गो र समर रेको क्रिस जेरिको र उनको एक महिला नृत्य साथीसँग एक नाच प्रतियोगिता आयोजना गरिएको थियो भने फान्डाङ्गो र रेक‍ नाच चलिरहँदा रेको खुट्टामा चोट लागेको थियो जसकारण डाङ्गोले पछाडिबाट जेरिकोलाई आक्रमण गरेका थिए तर पछि रेले चोट लागेको नाटक गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=Fandango's dance-off with Chris Jewish went to a no contest|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-13/wwe-raw-results-26114789|publisher=WWE|accessdate=May 15, 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130516221439/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-13/wwe-raw-results-26114789 |date=2013-05-16 }}</ref> २५ अक्टोबरका दिन आयोजित [[डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन|स्म्याकडाउन]]को एक श्रृङ्खलामा फान्डाङ्गोको सामना [[द ग्रेट खली]]सँग भएक‍ थियो भने उक्त खेलमा रेले अवरोध पुर्‍याएका करण डाङ्गो र रेको सामना [[नेटालिया]] र खलीसँग एक मिश्रित ट्याग टिम खेल हेल इन अ सेलमा आयोजना गरिएको थियो जुन रेको उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो खेल थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.cagesideseats.com/wwe-smackdown/2013/10/23/4947070/wwe-smackdown-spoilers-for-oct-25-hell-in-a-cell-go-home-show|title=WWE SmackDown spoilers for Oct. 25: Hell in a Cell go home show|date=October 23, 2013|last=Geno|first=Mrosko|accessdate=September 7, 2015|publisher=CAGESIDE SEATS (CSS)}}</ref> उक्त खेलमा रे र डाङ्गोको टोलीले खाली र नेटालियाको टोलीलाई पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/hellinacell/2013/fandango-summer-rae-def-the-great-khali-natalya-26159088|title=Fandango & Summer Rae def. The Great Khali & Natalya|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=October 27, 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310121553/http://www.wwe.com/shows/hellinacell/2013/fandango-summer-rae-def-the-great-khali-natalya-26159088 |date=March 10, 2016 }}</ref> उक्त कार्यक्रमको एक दिन पश्चात् आयोजना गरिएको ''र''को एक श्रृङ्खलामा रेक‍ सामना नेटालियासँग भएक‍ थियो जहाँ उनी नेटालियासँग पराजित भएकी थिइन्।<ref name="WWEDebutMatch">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2013/10/27/21226396.html|title=Hell in a Cell: The usual suspects end up on top|date=October 27, 2013|last=Waldman|first=Jon|accessdate=October 28, 2013|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}}</ref> ''रे''ले नोभेम्बर २३ मा दिन आयोजित सरभाइभर सिरिज नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा पनि भाग लिएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Stephens|first=David|title=WWE RAW Results – 10/28/13 (WWE Title Celebration)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/44647-wwe-raw-results-10-28-13-wwe-title-celebration|publisher=WrestleView|accessdate=October 28, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=Martin|first=Adam|title=WWE Survivor Series PPV results – 11/24/13 (Orton/Big Show)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-news/45179-wwe-survivor-series-ppv-results-11-24-13-orton-vs-big-show|publisher=WrestleView|accessdate=December 6, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=Johnson|first=Mike|title=COMPLETE WWE SURVIVOR SERIES BLOG, OR...DANIEL BRYAN IS SORELY MISSED IN THE MAIN EVENT PICTURE|url=http://www.pwinsider.com/article/81796/ongoing-wwe-survivor-series-blog-move-over-ryback-reigns-rules.html|publisher=PWInsider|accessdate=November 24, 2013}}</ref> नोभेम्बर १९, २०१३ का दिन आयोजित सुपरस्टारको एक श्रृङ्खलामा रेले क्याटलिनलाई एकल खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन् जुन उनको उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो जित थियो।<ref>{{cite web|last=Trionfo|first=Richard|title=LIVE, ONGOING, WWE RAW REPORT: 14 DIVAS ELIMINATION MATCH TWICE IN TWO DAYS|url=http://www.pwinsider.com/article/81817/live-ongoing-wwe-raw-report-14-divas-elimination-match-twice-in-two-days.html|publisher=PWInsider|accessdate=November 25, 2013}}</ref> सन् २०१४ को सुरुवातसँगै रेको एमासँग द्वन्द्व चर्किएको थियो भने उनीहरू विभिन्न शृङ्खलामा आयोजित कुस्ती कार्यक्रमहरूमा एकअर्काको विरुद्धमा मैदान उत्रिएका थिए।<ref name="Superstars12/19/13">{{cite web|last=Trionfo|first=Richard|title=WWE SUPERSTARS REPORT: DIVAS ACTION; YOUR WEEKLY 3MB FIX; AND MORE|url=http://www.pwinsider.com/article/82309/wwe-superstars-report-divas-action-your-weekly-3mb-fix-and-more.html|publisher=PWInsider|accessdate=December 20, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=James|first=Justin|title=JAMES'S WWE SUPERSTARS RESULTS 12/19: Truth & Woods vs. 3MB, Summer Rae in Divas action|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwsuperstarsreport/article_75220.shtml|publisher=PWTorch|accessdate=December 19, 2013}}</ref><ref>{{cite web|first=James|last=Cardwell|title=Caldwell's WWE Raw results 2/3: Complete "virtual-time" coverage of live Raw – Bryan vs. Orton main event, Tag Title steel cage match, no Cena, no Punk, more|date=February 3, 2014|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_76113.shtml|publisher=Pro Wrestling Torch}}</ref><ref>{{cite web|first=James|last=Cardwell|title=PARKS'S WWE SMACKDOWN REPORT 2/7: Ongoing "virtual time" coverage of the Friday night show, including Orton vs. Christian|date=February 7, 2014|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_76209.shtml|publisher=Pro Wrestling Torch}}</ref><ref>{{cite web|first=James|last=Cardwell|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 2/10: Complete "virtual-time" coverage of live Raw – Orton vs. Cena, Bryan follow-up, Henry returns, Betty White, U.S. Title match, more from L.A.|date=February 10, 2014|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_76265.shtml|publisher=Pro Wrestling Torch}}</ref><ref>{{cite web|last=Stephens|first=David|title=WWE RAW Results – 2/17/14 (Randy Orton vs. Sheamus)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/46817-wwe-raw-results-2-17-14-randy-orton-vs-sheamus|publisher=Wrestleview|accessdate=February 18, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 2/24: Complete "virtual-time" coverage of live Raw – Chamber PPV fall-out, Hogan's return, Taker's return, stage set for WM30, more|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_76606.shtml|publisher=PWTorch|accessdate=February 24, 2014}}</ref><ref name=SuperstarsMarch27>{{cite web|last=James|first=Justin|title=JAMES'S WWE SUPERSTARS RESULTS 3/27: Emma vs. Summer Rae, another round of 3MB vs. Truth & Woods|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwsuperstarsreport/article_77301.shtml|publisher=PWTorch|accessdate=March 27, 2014}}</ref> अप्रिल ८, २०१४ का दिन फान्डाङ्गोले ''रे''सँगको मित्रता अन्त्य गरेको कुरा आफ्नो व्यक्तिगत [[ट्विटर]] खाता मार्फत व्यक्त गरेका थिए भने सन् २०१४ अप्रिल ११ का दिन आयोजित डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को एक श्रृङ्खलामा उनको नयाँ नृत्य साथीको रूपमा लेला आएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=84808&p=4|title=COMPLETE WRESTLEMANIA XXX REPORT: IMAGES YOU THOUGHT YOU WOULD NEVER SEE; WHO IS THE WWE WORLD CHAMPION?; THE STREAK VERSUS THE BEAST; WRESTLEMANIA MOMENTS MADE TO LAST A LIFETIME|last=Richard|first=Trionfo|date=April 6, 2014|accessdate=August 15, 2016|work=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|last=Staff|first=WWE|title=Breaking News: Fandango & Summer break up!|url=http://www.wwe.com/shows/smackdown/fandango-summer-split-26223096|publisher=WWE.com|accessdate=April 9, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190330044637/https://www.wwe.com/shows/smackdown/fandango-summer-split-26223096 |date=March 30, 2019 }}</ref> रे मे १९ का दिन आयोजित ''र''को एक श्रृङ्खलामा पुनः [[डब्ल्युडब्ल्युई]]मा फर्किएकी थिइन् भने उनले आउने बित्तिकै फान्डाङ्गोलाई चुम्बन गर्दै लेलालाई आक्रमण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_78499.shtml#.Vj3-AbfhDIU|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 5/19: Complete "virtual-time" coverage of London Raw - fate of WWE World Title announced, Batista vs. Rollins, Beat the Clock, Wyatts-Cena, more|publisher=Pro Wrestling Torch|accessdate=May 19, 2014}}</ref><ref name=TelevisedSinglesDebut>{{cite web|last=Trionfo|first=Richard|title=LIVE, ONGOING WWE RAW REPORT: NUMBER ONE CONTENDERS IN ACTION; CHALLENGE MADE AND ACCEPTED BY EVOLUTION|url=http://www.pwinsider.com/article/85905/live-ongoing-wwe-raw-report-number-one-contenders-in-action-challenge-made-and-accepted-by-evolution.html?p=1|publisher=PWInsider|accessdate=May 27, 2014}}</ref> सन् २०१४ जुन २९ का दिन आयोजित मनी इन द बेङ्क नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा रेको सामना लेलासँग भएको थियो जुन खेलको अतिथि निर्णायकको रूपमा फान्डाङ्गो चयन भएका थिए।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_78923.shtml#.Vj4AK7fhDIU|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 6/9: Complete "virtual-time" coverage of live Raw - Daniel Bryan's WWE Title status, Cena joins Shield for main event, Bray Wyatt returns, more|publisher=Pro Wrestling Torch|accessdate=June 9, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwsuperstarsreport/article_78944.shtml#.Vj3_dLfhDIU|title=CALDWELL'S WWE MAIN EVENT RESULTS 6/10: Ziggler vs. Rollins main event, Triple H appears, more|publisher=Pro Wrestling Torch|accessdate=June 10, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Parks|first=Greg|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_79006.shtml#.Vj4BPLfhDIV|title=PARKS'S WWE SMACKDOWN REPORT 6/13: Ongoing "virtual time" coverage of Friday show, including Sheamus vs. Cesaro, Dean Ambrose vs. Bray Wyatt in championship qualifying match|publisher=Pro Wrestling Torch|accessdate=June 13, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_79059.shtml#.Vj4AKrfhDIV|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 6/16: Complete "virtual-time" coverage of live Raw - Cena in main event, MITB title match set, Shield Explodes Week 3, more|publisher=Pro Wrestling Torch|accessdate=June 16, 2014}}</ref> उक्त खेलमा रे लेलासँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Parks|first=Greg|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_79288.shtml#.Vj4BQLfhDIU|title=PARKS'S WWE SMACKDOWN REPORT 6/27: Ongoing "virtual time" coverage of Friday show, including Roman Reigns vs. Kane|publisher=Pro Wrestling Torch|accessdate=June 27, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/06/25/21763801.html|title=Main Event: Reigns makes a point before Money in the Bank|date=June 25, 2014|last=Howell|first=Nolan|accessdate=June 30, 2014|work=Slam Sports|publisher=Canadian Online Explorer}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20140702121556/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2014/06/25/21763801.html |date=July 2, 2014 }}</ref><ref name="Money in the Bank 2014">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_79316.shtml|title=CALDWELL'S WWE MITB PPV RESULTS 6/29: Ongoing "virtual-time" coverage of WWE Title ladder match, MITB match, more|author=Caldwell, James|publisher=Pro Wrestling Torch|date=June 29, 2014|accessdate=June 30, 2014}}</ref> ==== विभिन्न घटनाक्रम र प्रस्थान (सन् २०१४–२०१७) ==== सन् २०१४ जुन ३० का दिन आयोजित [[डब्ल्युडब्ल्युई र|डब्ल्युडब्ल्युई ''र'']]को एक श्रृङ्खलामा रेका कारण फान्डाङ्गो पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|last=Caldwell|first=James|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_79338.shtml|title=Caldwell's WWE Raw Results 6/30|date=June 30, 2014|accessdate=July 20, 2014|publisher=Pro Wrestling Torch}}</ref> जुलाई ११ का दिन आयोजित स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलादेखि रे र लेलासँगै काम गर्न सुरु गरेका थिए भने उनीहरूको अतिथि निर्णायकक‍ रूपमा काम गरेका फान्डाङ्गोलाई आक्रमण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_79539.shtml|title=PARKS'S WWE SMACKDOWN REPORT 7/11: Ongoing "virtual time" coverage of Friday show, including Chris Jericho vs. Randy Orton, Roman Reigns vs. Rusev|author=Caldwell, James|publisher=Pro Wrestling Torch|date=July 11, 2014|accessdate=July 12, 2014}}</ref> त्यसको एक हप्तापछि आयोजित स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा रे र लेलाले टोलीको रूपमा काम गरेदेखिको पहिलो हार बेहोरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwesmackdownreport/article_79687.shtml|title=PARKS'S WWE SMACKDOWN REPORT 7/18: Complete coverage of Friday night show, including Chris Jericho vs. Luke Harper, Kane vs. Dean Ambrose|author=Caldwell, James|publisher=Pro Wrestling Torch|date=July 18, 2014|accessdate=July 19, 2014}}</ref> उनीहरूको टोलीले सन् २०१४ सेप्टेम्बर २ का दिन आयोजित मेन इभेन्ट नामक एक कुस्ती कार्यक्रममा पहिलो जित हासिल गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/87992/wwe-main-event-report-can-you-have-miztv-without-miz-goldust-and-stardust-in-action.html?p=1|title=WWE MAIN EVENT REPORT: CAN YOU HAVE MIZTV WITHOUT MIZ?; GOLDUST AND STARDUST IN ACTION &#124; PWInsider.com|website=www.pwinsider.com}}</ref> सरभाइभर सिरिज नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा उनीहरूको टोली ट्याग टोली निस्कासन खेलमा समावेश भएका थिए तर उनीहरू उक्त प्रतिस्पर्धाबाट बाहिरिएका थिए।<ref name="Caldwell, James">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_81932.shtml|title=CALDWELL'S WWE S. SERIES PPV RESULTS 11/23: Ongoing "virtual-time" coverage of Team Cena vs. Team Authority, more|publisher=PWTorch|date=November 23, 2014|author=Caldwell, James.}}</ref><ref name="Caldwell, James"/> रे द्वारा अभिनित उनको पहिलो चलचित्र द मरिन ४ को सार्वजनिक पछि उक्त चलचित्रका अभिनेता द मिजसँग उनले सहकार्य गरेकी थिइन् भने उनीहरूको [[डब्ल्युडब्ल्युई]]मा फर्किएपछि द मिजको डेमियन स्यान्डोसँग द्वन्द्व चलेको थियो जसमा रेले मिजलाई स्यान्डोलाई पराजित गर्न सहयोग गरेकी थिइन्। <ref name="RAWJUNE29">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_85926.shtml#.VZIL1flViko|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 6/29: Complete "virtual-time" coverage of live Raw - The Shield trio in big tag match, Cena's U.S. Title Open Challenge, Dolph/Lana, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=June 29, 2015|accessdate=June 29, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-07-06/wwe-raw-results-27609511/page-5|title=WWE Raw results, July 6, 2015: Lesnar tears J&J to pieces, Randy Orton makes his return and Cesaro challenges Cena again|date=July 6, 2015|last=Anthony|first=Benigno|accessdate=September 7, 2015|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150912062459/http://www.wwe.com/shows/raw/2015-07-06/wwe-raw-results-27609511/page-5 |date=September 12, 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-07-06/dolph-ziggler-suffers-throat-injury-on-raw-27610556|title=Dolph Ziggler suffers throat injury on Raw|date=July 6, 2015|last=डब्ल्युडब्ल्युई|first=Staff|accessdate=September 7, 2015|publisher=WWE.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150820050805/http://www.wwe.com/shows/raw/2015-07-06/dolph-ziggler-suffers-throat-injury-on-raw-27610556 |date=August 20, 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_86999.shtml#.VdKe2flViko|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 8/17: Ongoing "virtual-time" coverage of live Raw - Final Summerslam hype, Lesnar & Undertaker, Cena returns from injury, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=August 17, 2015|accessdate=August 17, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_87122.shtml#.Vdp6SvlViko|title=CALDWELL'S SUMMERSLAM REPORT 8/23: Ongoing "virtual-time" coverage of Lesnar vs. Taker, Title vs. Title, more big matches|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=August 23, 2015|accessdate=August 23, 2015}}</ref> [[File:Team B.A.D. Blonde WrestleMania 32.jpg|thumb|right|टोली ब्याडका सहकर्मी हरूको साथ रे (अगाडिको बायाँ)]] सन् २०१६ देखि रे पुनः रिङमा फर्किएकी थिइन् भने उनले डब्ल्युडब्ल्युईको ''र'' र स्म्याकडाउनमा विभिन्न खेलाडीहरूसँग एकल खेल खेल्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_87868.shtml#.VhPNv_lViko|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 10/5: Complete "virtual-time" coverage of live Raw - Lesnar returns, Cena's Open Challenge, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=October 5, 2015|accessdate=October 6, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_87965.shtml|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 10/12: Complete "virtual-time" coverage of live Chicago Raw - Cena's U.S. Title Open Challenge, WWE Champ loses in main event, more|author=Caldwell, James|website=Pro Wrestling Torch|date=October 12, 2015|accessdate=October 14, 2015}}</ref> सन् २०१६ को मार्च महिनामा उनले टिम ब्याड (नेयोमी र टमिना), एमा र लानासँग सहकार्य गरेकी थिइन् भने उनीहरूको टोली रेसलमेनिया ३२ को कार्यक्रममा अर्को टोलीसँग पराजित भएका थिए। <ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE RAW REPORT: STIRRING THE POTS, IC TITLE MATCH, NEW MATCHES FOR FASTLANE, AND MATCHES FOR SMACKDOWN|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=99873&p=2|website=Pro Wrestling Insider|accessdate=February 15, 2016|date=February 15, 2016}}</ref><ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE SUPERSTARS REPORT: RYDER VERSUS STARDUST, FOX VERSUS SUMMER, AND ALL THE RAW RECAPS YOU CAN ASK FOR|url=http://www.pwinsider.com/article/100142/wwe-superstars-report-ryder-versus-stardust-fox-versus-summer-and-all-the-raw-recaps-you-can-ask-for.html?p=1|website=Pro Wrestling Insider|accessdate=February 26, 2016|date=February 26, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/100372/live-ongoing-wwe-raw-report-elimination-match.html?p=1|title=WWE RAW REPORT: ANY ROADBLOCKS ON THE PATH TO ROADBLOCK?, HOW ABOUT THOSE Y2AJ SHIRT SALES?, WHO WILL BE THE X FACTOR IN THE LANA/BRIE SITUATION?, AND MORE|last=Richard|first=Trionfo|date=March 7, 2016|accessdate=March 8, 2016|work=PWInsider}}</ref> सन् २०१६ जुलाई १९ का दिन रे डब्ल्युडब्ल्युई ड्राफ्ट अन्तर्गत ''र''मा सरुवा भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE MAIN EVENT REPORT: SOCIAL OUTCASTS VERSUS NEW DAY, RAW REMATCH, AND MORE|url=http://www.pwinsider.com/article/99925/wwe-main-event-report-social-outcasts-versus-new-day-raw-rematch-and-more.html?p=1|website=Pro Wrestling Insider|accessdate=February 18, 2016|date=February 18, 2016}}</ref><ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE SUPERSTARS REPORT: NEVILLE VERSUS VIKTOR, NATALYA VERSUS SUMMER, AND MORE|url=http://www.pwinsider.com/article/100313/wwe-superstars-report-neville-versus-viktor-natalya-versus-summer-and-more.html?p=1|website=Pro Wrestling Insider|accessdate=March 4, 2016|date=March 4, 2016}}</ref> एक वर्षको निष्क्रियता पश्चात् सन् २०१७ अक्टोबर २९ मा दिन उनको डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रको मिति समाप्त भएको थियो भने उनी डब्ल्युडब्ल्युईबाट निस्कासन भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=WWE MAIN EVENT REPORT: SOCIAL OUTCASTS TRY AGAIN VERSUS RYBACK, SIX DIVA TAG MATCH, RYDER VERSUS STARDUST ONE MORE TIME, LUCHA DRAGONS VERSUS ASCENSION ONE MORE TIME|url=http://www.pwinsider.com/article/100270/wwe-main-event-report-social-outcasts-try-again-versus-ryback-six-diva-tag-match-ryder-versus-stardust-one-more-time-lucha-dragons-versus-ascension-one-more-time.html?p=1|website=Pro Wrestling Insider|accessdate=March 2, 2016|date=March 2, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/105956/summer-rae-discusses-injury-issues.html?p=1|title=SUMMER RAE DISCUSSES INJURY ISSUES|website=www.pwinsider.com|accessdate=September 27, 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=Emma, Darren Young and Summer Rae released|url=http://www.wwe.com/article/emma-darren-young-summer-rae-released?sf127969263=1|publisher=WWE|date=October 29, 2017|accessdate=October 29, 2017}}</ref> === स्वतन्त्र सर्किट (सन् २०१८) === [[डब्ल्युडब्ल्युई]]बाट प्रस्थान गरेको सात महिनापछि उनले मे २५ मा [[भिक्टोरिया (अस्ट्रेलिया)|भिक्टोरिया]]को बर्वुड इस्टस्थित ह्वाइटहर्स क्लब फङ्सन एन्ड कन्भेन्सन सेन्टरमा ब्याटल च्याम्पियनसिप कुस्ती प्रतियोगितामा भाग लिँदै आफ्नो स्वतन्त्र सर्किटमा प्रदर्शन गर्न सुरुवात गरेकी थिइन्। उनले आफ्नो पहिलो खेलामा [[डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी|एनएक्सटी]]की पूर्व खेलाडी सोफिया कोर्टेजको सामना गरेकी थिइन् जहाँ उनी पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/RealIvelisse/status/991329914354913286|title=🇦🇺 @BCWBattleChamp May 25th – BCW Women's Championship Tourney 👊 Im coming for that GOLD! 🏆#WomensWrestling #Sicaria|date=May 1, 2018|access-date=July 11, 2018|work=[[Twitter]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://twitter.com/RealIvelisse/status/1000284419737858049|title=Thank you to all the fans who came out last night! 🇦🇺 @BCWBattleChamp Show, meet & greet, seminar, we are on a roll here ✌🙂🌏 #positivevibes|date=May 26, 2018|access-date=July 11, 2018|work=[[ट्विटर]]}}</ref> === डब्ल्युडब्ल्युईमा पुन:आगमन === मोइनटले आफ्नो खेलको दौरान नेटालियाको खिसी गर्दै जनवरी २१, २०२२ को शृङ्खलामा पाँच वर्षको अनुपस्थितिपछि पहिलो पटक टेलिभिजनमा देखा परेकी थिइन्। उनले टोटल डिभासबाट आफ्नो प्रतिस्पर्धा निभाएकी थिइन्। उनले २०२२ को रोयल रम्बलमा सीधै [[नेटालिया]]लाई आक्रमण गर्न जाँदै गरेको २३ औँ स्थानमा रिङ प्रवेश गरेकी थिइन्। पछि उनले स्टेफिनी म्याकमेनले आयोजना गरेको रेसलमेनिया ३८ पूर्व–कार्यक्रम भोजामा पनि भाग लिएकी थिइन्।<ref>{{cite news |last1=Ewing |first1=Brandon |title=AEW & GCW Stars Spotted Backstage At WrestleMania 38 |url=https://www.ewrestlingnews.com/news/aew-gcw-stars-spotted-backstage-at-wrestlemania-38-details |access-date=April 24, 2022 |work=eWrestlingNews.com |date=April 4, 2022}}</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == *'''इम्प्याक्ट प्रो रेस्लिङ''' **आइपिडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.impactprowrestling.co.nz/title-history/#nzwomens|title=Title History – Impact Pro Wrestling|publisher=|accessdate=13 April 2017}}</ref> * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** ५० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये ४९औँ स्थानमा पर्न सफल (सन् २०१४)<ref name=PWI2014>{{cite web|url=http://www.profightdb.com/pwi-female-50/2014.html|title=Pro Wrestling Illustrated (PWI) Female 50 for 2014|accessdate=December 22, 2014|publisher=The Internet Wrestling Database}}</ref> * '''''रोलिङ स्टोन''''' ** खराब द्वन्द्व (सन् २०१५)<ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/sports/features/wwe-wrestler-s-of-the-year-the-new-day-20151214|title=WWE Wrestler(s) of the Year|accessdate=December 14, 2015|publisher=Rolling Stone|date=December 14, 2015}}</ref> {{small| रूसेभसँग विरुद्ध डल्फ जिग्लर}} * '''''रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर''''' ** खराब प्रदर्शन (सन् २०१३) {{small| सरभाइभर सिरिजमा [[एजे ली]], अक्साना, अलिसा फक्स, क्याटलिन, रोजा मिन्डेज, र टमिना विरुद्ध [[इभा मेरी]], जोजो, [[नेटालिया]], [[ब्रि बेला]], [[निक्की बेला|निकी बेला]] र द फङ्कडाक्टल्स ([[नेयोमी (कुस्ती खेलाडी)|नेयोमी]] र सिरिजमासँग }}<ref name="WON13">{{cite journal|last=Meltzer|first=Dave|date=January 27, 2014|title=Jan 27 2014 Wrestling Observer Newsletter: 2013 Annual awards issue, best in the world in numerous categories, plus all the news in pro-wrestling and MMA over the past week and more|journal=रेस्लिङ अब्जर्भर न्युनलेटर|location=[[क्यालिफोर्निया]]|issn=1083-9593|url=http://www.f4wonline.com/component/content/article/110-wrestling-observer-newsletter/35067-jan-27-2014-wrestling-observer-newsletter-2013-annual-awards-issue-best-in-the-world-in-numerous-categories-plus-all-the-news-in-pro-wrestling-and-mma-over-the-past-week-and-more|page=३२}}</ref> === अन्य पुरस्कार === ;मनोनीत {|class="wikitable sortable" |- !वर्ष !पुरस्कार !श्रेणी !विधा !नतिजा !सन्दर्भ |- |सन् २०१४ |सर्टी पुरस्कार |सामाजिक सञ्जालमा उत्कृष्ट |स्वयम् |{{nom}} | |} == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Danielle Moinet|समर रे}} * {{WWE superstar}} * {{Professional wrestling profiles}} * {{IMDb name}} [[श्रेणी:सन् १९८३ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] f7hi0tv1zgay55u0rkiz6bajfl4rnkd 0 111179 1354704 1260631 2026-05-08T20:13:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354704 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = मेन्डी काप्रिस्तो | image = Monrose - Mandy Capristo (2954).jpg | caption = जुलाई २००९ मा काप्रिस्तो | background = solo_singer | birth_name = मेन्डी ग्रेस काप्रिस्तो | birth_date = {{birth date and age|df=y|1990|3|21}} |birth_place = मानहाइम, [[पश्चिम जर्मनी]] | origin = ब्युस्ताद, जर्मनी | genre = [[पप सङ्गीत|पप]], [[नृत्य-पप]], [[आत्मीय सङ्गीत|आत्मीय]], समकालीन आर एन्ड बी | occupation = गायिका, गीतकार, नृत्य, मोडल | years_active = सन् २००१–हा | label = स्टारवाच (सन् २००६ –२०१२)<br> इएमआई (सन् २०१२)<br> [[युनिभर्सल सङ्गीत|युनिभर्सल]] (सन् २०१४–हाल) | associated_acts = [[मनरोस]] | website = {{URL|mandycapristo-music.de}} [[File:Mandysign.png|100px]]<br />Capristo's signature }} '''मेन्डी ग्रेस काप्रिस्तो''' ({{भाषा-जर्मनेली|Mandy Capristo)}} (जन्म: २१ मार्च १९९०, मानहाइम) एक [[जर्मनी|जर्मनेली]] गायिका तथा [[गीतकार]] हुन्। उनी सन् २००६ मा युवती साङ्गीतिक समूह [[मनरोस]]को एक सदस्यको रूपमा चर्चामा आएकी थिइन्। उनीहरू सन् २००६ मा एक जर्मनेली वास्तविक दूरदर्शन शृङ्खला पपस्टार्सका सहभागी थिए र सन् २०११ देखि उक्त समूहको विघटन भए देखि यता उनी एकल गायिकाको रूपमा लोकप्रिय छिन्।<ref>{{cite web|title=Neue Popstars: MONROSE sind Mandy, Bahar & Senna! |url=http://www.just4fun-magazin.de/news/neue_popstars%20_monrose_sind_mandy%20_bahar_%20_senna.html|accessdate=24 November 2006}}</ref> == जीवनी == === बाल्यकाल र व्यक्तिगत जीवन === काप्रिस्तोको जन्म २१ मार्च १९९० मा [[जर्मनी]]को मानहाइममा भएको थियो। उनी पश्चिम जर्मनीको ब्युस्तादमा हुर्किएकी थिइन्। उनकी आमा पेशाले एक सचिव थिइन् भने उनका बुबा इटालीयाली मूलका एक व्यापार प्रतिनिधि थिए। काप्रिस्तोका एक दाजु छन् जसको जन्म सन् १९८६ मा भएको थियो। उनका बाबुआमा उनी किशोरावस्थामा प्रवेश गर्ने बेलामा छुट्टिएका थिए। उनले सानो उमेर देखिनै खेलकुद, नृत्य र पियानो बजाउनका लागि कक्षा लिएकी थिइन् र उनले पढ्दा पढ्दै उक्त शोकलाई एक व्यवसायी ढङ्गमा ढाल्नका लागि विद्यालय छोडिकी थिइन्। उनी इसाई परिवारमा जन्मिएकी हुनाले उनले सानो उमेर देखिनै त्यस क्षेत्रको सङ्गीत गाउन मन पराउँथिन्।<ref>{{Cite web |url= http://austriancharts.at/showitem.asp?interpret=Kiddy+Contest+Kids&titel=Kiddy+Contest+Vol%2E+8&cat=a |title=Kiddy Contest Kids - Kiddy Contest Vol. 8 - austriancharts.at |work=austriancharts.at |accessdate=21 November 2010 }}</ref> === सन् २००१-२००५: किडि कन्टेस्ट === काप्रिस्तो ४ वर्षको उमेरमै गाउन र नृत्य गर्न थालेकी थिइन्। सन् २००१ मा, काप्रिस्तोका सङ्गीत शिक्षकले उनलाई [[अस्ट्रिया]]मा भएको किडि कन्टेस्टका लागि प्रवेश गराएका थिए। उक्त प्रतियोगिताको उपाधि उनले आफ्नो गीत "Ich wünsche mir einen Bankomat" मार्फत हात पार्न सफल भएकी थिइन् भने उक्त गीत लगत्तै किडि कस्टेस्ट संस्करण ७ (सन् २००१) को शीर्ष स्थानको गीत बन्न सफल भएको थियो। त्यसपछि उनी ताबालुगा तिभी नामक कार्यक्रममा देखा परेकी थिइन् र उनले सन् २००२ को संस्करणको किडि कस्टेस्टको गीति सङ्गालोका लागि मास्कितो नामक गीतलाई कैद गराएकी थिइन्। यो गीत अस्ट्रियामा शीर्ष स्थानमा आएको थियो। त्यसपछि उनी [[अस्ट्रिया]]को प्रसारक ओआरएफद्वारा बालबालिकाहरूका लागि निर्माण गरिएको दूरदर्शन शृङ्खला ग्लुबसाउगामा देखा परेकी थिइन्।<ref>{{Cite web | title = Kiddy Contest Kids – Kiddy Contest Vol. 8 | url = http://austriancharts.at/showitem.asp?interpret=Kiddy+Contest+Kids&titel=Kiddy+Contest+Vol%2E+8&cat=a | publisher = austriancharts.at | accessdate = 2016-04-05}}</ref> === सन् २००६-२०१०: मनरोस === {{मुख्य|मनरोस}} [[File:Cover me 2007 - 0200 (Capristo).jpg|thumb|230px|काप्रिस्तो, मनरोसको साथ, सन् २००७]] सन् २००६ मा, काप्रिस्तोले जर्मनेली वास्तविक दूरदर्शन शृङ्खला पपस्टार्समा भाग लिने निर्णय लिएकी थिइन्। प्रतियोगिताको फाइलनमा, दर्शकहरूले काप्रिस्तोलाई दूरभाष मत प्रक्रियाका आधारमा युवती समूह [[मनरोस]]को सदस्य बन्नका लागि छनोट गरेका थिए।<ref>{{cite web|title=FHM-Ranking Jessica Alba zur „Sexiest Woman 2007“ gewählt|url=http://www.focus.de/panorama/boulevard/fhm-ranking_aid_55682.html|publisher=Focus.de|accessdate=2012-03-09}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110232452/http://www.focus.de/panorama/boulevard/fhm-ranking_aid_55682.html |date=2012-11-10 }}</ref> सोही कार्यक्रमबाट सिन्ना गिमुअ र बाहार किजिलका साथ मनरोसको स्थापना भएको थियो जसमा उनी प्रमुख गायिका थिइन्। प्रतियोगिताबाटै उक्त समूह चर्चामा आएको थियो। समूहले आफ्नो पहिलो एकल प्रस्तुत सेमको सार्वजनिक गरेको थियो जुन जर्मनेली एकल चार्टको शीर्ष स्थानमा पुगेको थियो भने उक्त गीतको युरोप भरि यसका २,००,००० भन्दा बढी प्रतिलिपीहरू बिक्री भएका थिए र त्यस वर्षको राम्रो बिक्री गर्न सफल एकल गीतको रूपमा पनि परिचित बनेको थियो।<ref>[https://www.welt.de/vermischtes/article3851432/Mandy-aus-Buerstadt-die-heisseste-Frau-der-Welt.html Bericht bei Welt.de]</ref> समूहले डिसेम्बर २००६ मा आफ्नो पहिलो गीति सङ्गालो टेम्प्टेसन जारी गरेको थियो जुन जर्मनेली चार्टको शीर्ष स्थानमा उक्लन सफल भएको थियो र मिडिया कन्ट्रोल चार्ट्सले यसलाई दुई पटक प्लेटिनम प्रमाणित गरेको थियो।<ref>{{Webarchive |url=http://unterhaltung.t-online.de/monrose-star-in-der-fhm-mandy-in-sexy-bademode/id_41860176/index |wayback=20100605032456 |text=Capristo auf Cover der FHM und Kalendershoot}}</ref> सन् २००६ पछि, समूहले टेम्प्टेसन, स्ट्रिक्लि फिजिकल, आइ एम, लेडी लाइक लगायतका चार गीति सङ्गालोहरू जारी गरेको थियो। उनीहरूको चौथो गीति सङ्गालो शीर्ष १० मा चार्टमा प्रवेश गरेको थियो। उनीहरूको एकल सेम र हट समर शीर्ष स्थानमा कायम रहेको थियो। कुल रूपमा, समूहले एघार एकल जारी गरेको थियो जुन एघार मध्ये सात जर्मनेली चार्टमा शीर्ष १० मा पुगेको थियो। सन् २००८ मा, उनीहरूले आफ्नो पहिलो पुरस्कार हट समरको साथ सर्वश्रेष्ठ एकलको लागि प्राप्त गरेका थिए भने सन् २००९ मा सर्वश्रेष्ठ साङ्गीतिक समूहको तर्फबाट उनीहरूले पुरस्कार जितेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://unterhaltung.t-online.de/monrose-star-in-der-fhm-mandy-in-sexy-bademode/id_41860176/index|title=Mandy in sexy Bademode|date=2 June 2010|work=unterhaltung.t-online.de|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100605032456/http://unterhaltung.t-online.de/monrose-star-in-der-fhm-mandy-in-sexy-bademode/id_41860176/index|archivedate=5 June 2010|df=dmy-all}}</ref> सन् २००७ मा, जर्मनेली पत्रिका एफएमएचले विश्व १०० कामुक महिलाहरूको श्रेणीमा उनलाई दशौँ स्थानमा राखेको थियो। जुन २०१० मा उनी एफएचएम पत्रिकाको जर्मनेली संस्करणको आवरणमा चित्रित गरिएको थियो। २५ नोभेम्बर २०१० मा, मनरोसले आफुहरू छुट्टिई एकल गायिकाको रूपमा काम गर्न चाहेको घोषणा गरेका थिए। दूरदर्शनमा [[मनरोस]]को रूपमा उनीहरूको उपस्थिति २७ फेब्रुअरी २०११ अस्ट्रिया नेक्स्ट टप मोडलमा भएको थियो जसमा उनीहरूले आफ्नो एकल लाइक अ लेडी प्रस्तुत गरेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.monrose.de/news/2010-11-25/monrose-geben-trennung-bekannt |title=MONROSE geben Trennung bekannt! &#124; Monrose |work=monrose.de |date=25 November 2010 |accessdate=10 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110625054556/http://www.monrose.de/news/2010-11-25/monrose-geben-trennung-bekannt |archivedate=25 June 2011 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110625054556/http://www.monrose.de/news/2010-11-25/monrose-geben-trennung-bekannt |date=25 June 2011 }}</ref> [[File:Mandy Capristo ZDF-Fernsehgarten 1.jpg|thumb|काप्रिस्तो (सन् २०१२ मा)]] === सन् २०११- हाल (एकल गायिकाको रूपमा) === सन् २०११ मा मनरोस नामक साङ्गीतिक समूहको विघटन भए पछि, काप्रिस्तोले भविष्यमा कुनै एक एकल परियोजनाहरूमा काम गर्ने घोषण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=Mandy Capristo at THE DOME|url=http://www.rtl2.de/92602.html|publisher=RTL2|accessdate=12 March 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120603060143/http://www.rtl2.de/92602.html |date=3 June 2012 }}</ref><ref>{{cite web|title=Mandy Capristo|url=http://musikflash.square7.ch/?p=42|publisher=Musicflash|accessdate=12 March 2012}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120710181740/http://musikflash.square7.ch/?p=42 |date=10 July 2012 }}</ref><ref>{{cite web|title=Mandy Capristo setzt solo auf EMI Music und Starwatch Entertainment|url=http://www.mediabiz.de/musik/news/mandy-capristo-setzt-solo-auf-emi-music-und-starwatch-entertainment/317959|publisher=Musikwoche|accessdate=11 April 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120414033828/http://www.mediabiz.de/musik/news/mandy-capristo-setzt-solo-auf-emi-music-und-starwatch-entertainment/317959 |date=14 April 2012 }}</ref> उनी कस्मेटिक ब्रान्ड बि यु को महत्त्वपूर्ण योगदानकर्ता भएकी थिइन् र उक्त कस्मेटिक ब्रान्डको एक व्यापार मेलामा उनीहरूको योजनाबद्ध एकल साङ्गीतिक सङ्गालोबाट ओभररेट र बी यु लगायतका गीतहरू प्रस्तुत गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite news|url=http://www.gala.de/stars/news/grace-capristo-ist-ihre-single-gefloppt_1418728.html|title=Grace Capristo: Ist ihre Single gefloppt? {{!}} GALA.de|newspaper=gala.de|language=de-DE|access-date=8 October 2016}}</ref> पिटर मफेसँगको सहकर्यमा उनले "Die Zeit hält nur in Träumen an" नामक गीत कैद गरेकी थिइन् जुन वेतन दास नामक कार्यक्रममा प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://realityshow.blogosfere.it/post/724490/marco-mengoni-grace-capristo-duetto-ricorderai-lamore-remember-the-love|title=Marco Mengoni and Grace Capristo: Ricorderai l'Amore (Remember The Love)}}</ref> अक्टोबर २०१२ मा, काप्रिस्तो पिटर मफेसँग ताबालुगा भ्रमणमा गएकी थिइन्। पिटर मफेसँगको एकल गीत जर्मनेली चार्टको ८६ अौँ स्थानमा आएको थियो।<ref>{{YouTube| id=hgwb-p2tMmo| title=Mandy Capristo first two Songs from her Solo Album}}</ref> मार्च २०१२ मा, मेन्डीले आफ्नो " द वे आई लाइक इट" नामक पहिलो एकल गीतको घोषण गरेकी थिइन् जसलाई लेखन र निर्माण डेभिड जोस्टले गरेका थिए जसलाई १३ अप्रिलमा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref name="Tabaluga">[http://www.bild.de/unterhaltung/musik/peter-maffay/peter-maffay-videopremiere-bei-bild-20151430.bild.html Bericht bei bild.de]</ref> उनको पहिलो गिती सङ्गालोको नाम ग्रेस राखिएको थियो।<ref name="TheDome2">[http://www.rtl2.de/92602.html Capristo singt bei The Dome] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120603060143/http://www.rtl2.de/92602.html |date=2012-06-03 }}</ref> यसले जर्मनेली चार्टमा ८ अौँ स्थान प्राप्त गरेको थियो भने यसलाई संयुक्त अधिराज्यमा पनि सार्वजनिक गरिएको थियो।उक्त गिती सङ्गालो २७ अप्रिल मा नयाँ रेकर्ड लेबल इएमआई र स्टारवाच इन्टरटेन्मेन्टबाट जारी गरिएको थियो।<ref name="1Single">{{Webarchive |url=http://www.mandycapristo-fanclub.de/main/?p=637 |archive-is=20130105211413 |text=Capristos erste Single}}</ref> उनको दोस्रो एकल क्लोजरलाई रोबिन ग्रुबर्त र मार्टिन टिङभलले संयुक्त रूपमा लेखेका थिए। १४ मार्च २०१२ मा, उनले व्यवसायीक नर्तक स्तेफानो तेर्राजिनोसँग नृत्य कार्यक्रम लेट्स डान्सको जर्मनेली संस्करणमा नृत्य प्रस्तुत गरेकी थिइन्। <ref name="TFA">{{Webarchive |url=http://www.mandycapristo-fanclub.de/main/?p=610 |wayback=20140324184634 |text=''The Way I Like it'' im Film}}</ref> सन् २०१६ मा, उनले आफ्नो नाम ग्रेस काप्रिस्तोमा परिवर्तन गरी वान वुमन आर्मी नामक गीत जारी गरेकी थिइन् जसलाई अमेरिकी गीतकारहरूले लेखेका थिए।<ref>[http://hitparade.ch/song/Mandy-Capristo/The-Way-I-Like-It-990963 Schweizer-Charts]</ref> उक्त गीतले मध्यम सफलता हासिल गर्न सफल भएको थियो। उनले २८ अक्टोबर २०१६ मा, इटालीयाली गायक मार्को मेङ्गोनीसँग "Ricorderai l'Amore" नामक गीत जारी गरेकी थिइन्। डिसेम्बर २०१६ मा, उनी हेनेन फिस्चर सोमा देखा परेकी थिइन्।<ref name="Plattenfirma">{{Webarchive |url=http://mandycapristo-music.de/ |wayback=20140324184942 |text=Plattenfirma}}</ref> अक्टोबर २०१७ मा उनले एक साङ्गीतिक कार्यक्रममा सहभागीता जनाएकी थिइन्।<ref>[https://www.film.tv/film/12/backstage/die-synchronsprecher-in-das-geheimnis-der-feenfluegel-25218.html Die Synchronsprecher in Das Geheimnis Der Feenflügel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160424071602/https://www.film.tv/film/12/backstage/die-synchronsprecher-in-das-geheimnis-der-feenfluegel-25218.html |date=2016-04-24 }}</ref> अक्टोबर २०१८ मा, उनले आफ्नो नाम मेन्डी काप्रिस्तोमै कायम गरी गाषक लारसितोसँग सि एस आमोर नामक गीत जारी गरेकी थिइन्।<ref>[http://www.laut.de/News/Grace-Capristo-Mandy-gegen-die-Musikmafia-22-03-2016-12358 Laut.de: Mandy gegen die Musikmafia]</ref> फेब्रुअरी २०२० मा, उनी सत्रुम दे लिबमा निर्णायकको भूमिकामा देखा परेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.daserste.de/unterhaltung/soaps-telenovelas/sturm-der-liebe/gastrolle-mandy-capristo100.html |title="Sturm der Liebe": M. Capristo - Sturm der Liebe - ARD {{!}} Das Erste |accessdate=2020-02-06 |language=जर्मनेली}}</ref><ref>[https://www.bild.de/regional/hamburg/mandy-grace-capristo/mandy-capristo-spielt-bei-aladdin-56478826.bild.html Mandy Capristo wird zu „Prinzessin Jasmin“] bild.de vom 30. Juli 2018</ref> == सामाजिक संलग्नता == सन् २००७ मा काप्रिस्तो हिंसाको विरुद्धमा आयोजना गरिएको रात्रिकालिन साङ्गीतिक कार्यक्रम "Schau nicht weg!"मा देखा परेकी थिइन्। <ref name="CGG">[https://www.welt.de/kultur/article1134986/Schau-bei-Gewalt-nicht-weg-Bushido.html Capristo mit Monrose gegen Gewalt]</ref> उक्त हिंसा विरोधि कार्यक्रम ब्राभो नामक पत्रिकाद्वारा सञ्चालित एक अभियान हो।<ref name="MBFKH">{{Cite web| url=http://www.bundesstiftung-kinderhospiz.de/fileadmin/dokumente/Pressemitteilung_Benefizkonzert09112008.pdf| date=2016-04-05| title=Capristo und Monrose Botschafterinnen für Kinderhospiz}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस कार्यक्रमको उद्देश युवा युवतीहरूलाई सामाजिक रूपमा द्वन्द्व वा बदमाशी जस्ता समस्यहरूसँग जुध्नु हो। <ref name="PJ">{{Cite news|url=http://www.popjustice.com/songs/mandy-capristo-the-way-i-like-it/|title=Mandy Capristo - 'The Way I Like It' {{!}} Popjustice|date=23 May 2012|newspaper=Popjustice|language=en|access-date=8 October 2016}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सन् २००८ मा काप्रिस्तो बालबालिकाहरूका लागि सङ्घीय कोषको राजदूत बनेकी थिइन्।<ref name="MKLIMA">[http://www.sozialministerium.hessen.de/irj/HSM_Internet?rid=HSM_15/HSM_Internet/nav/6c3/6c3709ac-c097-d801-33e2-dca737ab19f3,7537f31f-16b9-a21f-012f-31e2389e4818,,,11111111-2222-3333-4444-100000005004%26_ic_uCon_zentral=7537f31f-16b9-a21f-012f-31e2389e4818%26overview=true.htm&uid=6c3709ac-c097-d801-33e2-dca737ab19f3 Capristo für das Klima]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Cite web |url=http://www.sozialministerium.hessen.de/irj/HSM_Internet?rid=HSM_15%2FHSM_Internet%2Fnav%2F6c3%2F6c3709ac-c097-d801-33e2-dca737ab19f3%2C7537f31f-16b9-a21f-012f-31e2389e4818%2C%2C%2C11111111-2222-3333-4444-100000005004%26_ic_uCon_zentral%3D7537f31f-16b9-a21f-012f-31e2389e4818%26overview%3Dtrue.htm&uid=6c3709ac-c097-d801-33e2-dca737ab19f3 |title=Mandy capristo |date=2019-04 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यसको लागि, फेसन बनावटकर्ताहरूले वातावरणलाई अनुकूलित पार्नका लागि दिगो सामग्रीहरूको साथ विशेष किसिमका पोशाकहरू बनाएका थिए।<ref name="SA">[http://www.aktion-deutschland-hilft.de/de/aktiv-helfen/interaktiv-helfen/starte-deine-spendenaktion/?hptitle=mandy-spendenaktion-fuer-ostafrika Spenden für Ostafrika]</ref> यसका अतिरिक्त, उनी सन् २०११ यता पूर्वी अफ्रिकामा रहेका भोकमरीका पीडितहरूलाई जर्मनीको राहतमा संलग्न भएकी थिइन्।<ref name="RMCD">{{cite web| url=http://www.kappl.com/de/pressetexte-kappl-paznaun/popstar-mandy-capristo-beehrt-sunny-mountain_p102067| title=Popstar Mandy Capristo Beehrt Sunny Mountain| date=2013-01-09| accessdate=2016-04-05| publisher=kappl.com| archiveurl=https://archive.is/20130411051644/http://www.kappl.com/de/pressetexte-kappl-paznaun/popstar-mandy-capristo-beehrt-sunny-mountain_p102067| archivedate=2013-04-11}} {{Webarchive|url=https://archive.is/20130411051644/http://www.kappl.com/de/pressetexte-kappl-paznaun/popstar-mandy-capristo-beehrt-sunny-mountain_p102067 |date=2013-04-11 }}</ref> सन् २०१७ देखि उनी बालबालिका र किशोर किशोरीहरूलाई कुलतमा फस्नबाट जोगाउनका लागि एक कार्यक्रममा संलग्न भएकी थिइन्।<ref>DAK-Gesundheit: [http://www.presseportal.de/pm/50313/3562310 ''Grace Capristo unterstützt DAK-Kampagne „bunt statt blau“ gegen Komasaufen''.] presseportal.de, 16. Februar 2017, abgerufen am 27. Juni 2017.</ref> == व्यक्तिगत जीवन == सन् २००८ मा उनी र्‍यापर के वानसँग सम्बन्धमा रहेकी थिइन्। काप्रिस्तोले सन् २०१३ मा जर्मनेली फुटबल [[मेसुट ओजिल]]सँग सम्बन्ध कायम गरेकी थिइन्।<ref name="InterviewSpielmagazin">{{Cite web |url=http://www.spielemagazin.de/interviews/klug-talentiert-und-von-haus-aus-grundsolide-ein-interview-mit-mandy-capristo/ |title=Interview mit Spielemagazin.de }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524041401/http://www.spielemagazin.de/interviews/klug-talentiert-und-von-haus-aus-grundsolide-ein-interview-mit-mandy-capristo/ |date=2012-05-24 }}</ref> सन् २०१४ मा ओजिल अर्को महिलासँग संलग्न भएको खबर पाएपछि उनीहरूको सम्बन्ध विच्छेद भएको थियो। <ref name="Schulabbruch">[http://www.bild.de/unterhaltung/leute/leute/mandy-senna-bahar-maedchenband-stolze-und-besorgte-muetter-muttikulti-teil-1-12793668.bild.html Bericht über Schulabbruch bei bild.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110232619/http://www.bild.de/unterhaltung/leute/leute/mandy-senna-bahar-maedchenband-stolze-und-besorgte-muetter-muttikulti-teil-1-12793668.bild.html |date=2012-11-10 }}</ref> १२ नोभेम्बर २०१५ मा, बर्लिनमा भएको बाम्बी पुरस्कार समारोहमा ओजिल र काप्रिस्तो एकसाथ देखा परेका थिए।<ref>[http://www.oe24.at/musik/pop-rock/Mandy-Capristo-Endlich-Pop-Star/66190015 Capristos Religion]</ref> ओजिल र काप्रिस्तोद्वारा उर्ध्वभरण गरिएको इन्स्टाग्रामको एक तस्वीरले उनीहरू फिर्ता आएको सुझाव दिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=http://www.mode.net/7796-gina-lisa-lohfink-mandy-capristo-und-antonella-kay-one-hatte-sie-alle |title=Capristo und Kay One}}</ref> तथापि, सन् २०१७ मा, काप्रिस्तो र ओजिल अलग भएको पुष्टि भएको छ।<ref>[http://www.t-online.de/unterhaltung/stars/id_76110038/mesut-oezil-und-mandy-capristo-sind-wieder-ein-paar.html Mesut Özil und Mandy Capristo sind wieder ein Paar]</ref> ==साङ्गीतिक सङ्ग्रहहरू== {{see also|मेन्डी काप्रिस्तोका साङ्गीतिक सङ्ग्रहहरू}} ===गिती सङ्गालो=== * ''ग्रेस'' (सन् २०१२) == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category}} *{{Official website|http://www.mandycapristo-music.de}} *{{IMDb name|id=2376755}} {{मनरोस}} [[श्रेणी:मनरोसका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:जर्मनेली गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] n6wpz7up16ctbob1a81d0wwy2zildz1 0 111255 1354712 1315621 2026-05-08T22:53:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354712 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name = रोजमेरी |image = Rosemary-Rise.jpg |caption = सन् २०१८ मा रोजमेरी |birth_name = होली लित्केमेन |names = केसी म्यागुरो<br />कोर्टनी रस<br>एल टाइगर डिब्लो<br />पिजे ट्लर<br />'''रोजमेरी''' |height = {{height|ft=5|in=8}}<ref name="Bio">{{cite web|url=http://ontariowrestlingsindyelite.com/prof/pjtyler.htm|title=PJ Tyler's OWIE Profile|accessdate=2009-12-14|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100605232035/http://ontariowrestlingsindyelite.com/prof/pjtyler.htm|archivedate=2010-06-05}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100605232035/http://ontariowrestlingsindyelite.com/prof/pjtyler.htm |date=2010-06-05 }}</ref> |weight = {{convert|150|lb|kg|abbr=on}} |birth_date = {{birth date and age|1983|11|29}}<ref name="iwd">{{cite web|url=http://www.profightdb.com/wrestlers/courtney-rush-6176.html|title=कोर्टनी रस}}</ref> |birth_place = विनी पिग, [[क्यानडा]]<ref name="iwd"/> |resides = |billed = विनिपिग |debut = ३० जनवरी २००८ |trainer = स्कट डि अमोरे<br/> टाइसन डस्क <br/>जोनी डेभिना |retired = }} '''होली लित्केमेन''' (जन्म: २९ नोभेम्बर १९८३) एक [[क्यानडा|क्यानडेली]] महिला कुस्ती खेलाडी तथा अभिनेत्री हुन् जो हाल अमेरिको एक प्रमुख कुस्ती पदोन्नति इम्प्याक्ट रेस्लिङमा रोजमेरीको नामले कुस्ती खेल्दै आएकी छिन्। मेरी उक्त पदोन्नति अन्तर्गत एकपटक इम्प्याक्ट नकआउट्स उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। उनले इम्प्याक्ट रेस्लिङ लगायत बिएसई प्रो, बिसिडब्ल्यूफ म्याक्सिमम प्रो रेस्लिङ, एनसिडब्ल्यू फेसिस फेटल्स, स्म्यास रेस्लिङ, स्टिल सिटी प्रो रेस्लिङ र सिमर विमेन एथलेटिक्स जस्तम कुस्ती पदोन्नतिहरूमा कार्यरत थिइन् जहाँ उनको रिङ नाम कोर्टनी रस रहेको थियो। उनले सारा डेल रेको साथमा एकपटक सिमर ट्याग टिम उपाधि पनि जित्न सफल भएकी थिइन्। == व्यावसायिक कुस्ती कार्यकाल == === सुरुवाती कार्यकाल (सन् २००८–२०१०) === सन् २००८ जनवरी ३० का दिन रिङ नाम केसी मेगुरेको रूपमा उनले पिटिडब्ल्यू नामक एक कुस्ती पदोन्नतिमा आफ्नो कुस्ती कार्यकालको सुरुवात गरेकी थिइन् जहाँ उनले उनको पहिलो खेल हेइली रोगर्सको विरुद्धमा गुमाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url= http://www.artofwrestling.cz/five-questions-with-courtney-rush/|title= Five questions with Courtney Rush &#124|first= Robert|last= Krupar|work= artofwrestling.cz|date= 2013-09-29|accessdate= 29 September 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160127045910/http://www.artofwrestling.cz/five-questions-with-courtney-rush/ |date=2016-01-27 }}</ref> पछि उनीलाई जेनिफर ब्लेकको सट्टमा पीडब्ल्यूएक्सको कार्यकारी पदमा दिने योजना बनाइएको थियो तर उनको पद डेन्जर ब्वाई डेरेक भिल्डले एक विवादास्पद तरीकाले लिएको थियो। पछि उनको हेइली रोगर्सका साथ द्वन्द्व चलेको थियो जसअन्तर्गत उनले जेनिफर ब्लेकसँग सहकार्य गर्दै जेड चङ र हेइली रोगर्सक‍ विरुद्धका उत्रिन सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.glorywrestling.com/PODArchive.asp?pod=1221624000|title=Haley Rogers vs. PJ Tyler: Skinning The Cat!|accessdate=2013-08-08}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304054610/http://www.glorywrestling.com/PODArchive.asp?pod=1221624000 |date=2016-03-04 }}</ref> उनीहरूको बीचको द्वन्द्वका कारण उनले हेइलीलाई आक्रमण गरेकी थिइन् जसकारण हेइलीको नाकमा चोट लागेको थियो। सन् २००८ मा उनीहरूको बीच ग्लोरी रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा खेल जारी गरिएको थियो जुन सन् २००८ सेप्टेम्बर १२ का दिन आयोजना गरिएको थियो। सन् २००९ को सुरुवात तिर उनले चेरी बम, जेनिफर ब्लेक र होली मिल्टनको साथ खेल खेलेकी थिइन् जसमा अमेजिङ कङ र उनको बीच पनि खेल जारी गरिएको थियो जहाँ उनी पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.canadianwrestlingexpo.com/roster.php?titleno=wild|title=WILD Title History}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927081756/http://www.canadianwrestlingexpo.com/roster.php?titleno=wild |date=2013-09-27 }}</ref> २६औँ जन्मदिवशका दिनले उनले सन् २००९ मा आयोजित वाइल्स प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा डेन्ना कोन्डालाई पराजित गर्दै उनको व्यक्तिगत पहिलो वाइल्स उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। === एनसिडब्ल्यू फेमिस फेटल्स (सन् २०१०–२०१३) === [[File:Courtney Rush with Bellatrix title.jpg|thumb|right|बेलाट्रिक्स महिला विजेताको रूपमा रस]] [[File:Courtney Rush clotheslines Cheerleader Melissa.jpg|thumb|right]] सन् २०१० फेब्रुअरी ६ का दिन उनले पिजे टेलरको रूपमा एनसिडब्ल्यू फेसिम फेटल्स नामक कुस्तीको एक पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://ncw.qc.ca/ff/results-6fev10.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823221104/http://ncw.qc.ca/ff/results-6fev10.html|url-status=dead|archive-date=2010-08-23|title=NCW FF Volume 2 Results|publisher=NCW FF|accessdate=2009-11-11}}</ref> उनले उक्त पदोन्नतिमा पर्दापण गरेपछि उनको केइसी डायमन्डसँग खेल जारी गरिएको थियो तर पछि निर्णयहरू परिवर्तन भएसँगै उनले मेरी लि रोजसँग सहकार्य गर्दै आना मिनोउस्का र एनस्टेसिया इभी विरुद्धको खेलमा समावेश भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://shimmerwomen.proboards.com/index.cgi?action=display&board=shimmer&thread=3628&page=6#77395|title=NCW FF Volume 3 Quick Results|publisher=NCWfemmesfatales|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110715115321/http://shimmerwomen.proboards.com/index.cgi?action=display&board=shimmer&thread=3628&page=6#77395|archivedate=2011-07-15}}</ref> उनले उक्त खेलमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेतापनि खेल भने एना र इभीको टोलीले हात पारेकम थिए। वाइल्स महिला विजेता रहँदारहँदै पनि टेलरले एनसिडब्ल्यू फेमिस फेटल्स उपाधिका जित्नका लागि एक प्रतियोगितामा भाग लिएकी थिइन्।<ref>{{cite web |url= http://www.diva-dirt.com/29962/results-from-ncw-femmes-fatales-4-dvd-taping-first-champion-crowned-luna-tribute/ |title=Results from NCW Femmes Fatales 4 DVD Taping: First Champion Crowned, Luna Tribut|work=diva-dirt.com |date= 2010-10-24|accessdate=8 November 2011}}</ref> उनले उक्त प्रतियोगिता अन्तर्गत पहिलो चरणको खेलमा पोर्टिया पेजेरको विरुद्धमा खेलेकी थिइन् तर उक्त खेलमा उनी पराजित भएकी थिइन्। सन् २०१० मा उनले केट पावर र स्यासी स्टिफलाई ट्रिपल थ्रेट खेलमा पराजित गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |url= http://www.diva-dirt.com/34977/ncw-femmes-fatales-5-dvd-taping-results-march-12th-2011/ |title=NCW Femmes Fatales 5 DVD Taping Results (March 12th, 2011)|work=diva-dirt.com |date= 2011-05-13|accessdate=8 November 2011}}</ref> सन् २०११ मार्च देखि उनले आफ्नो रिङ नाम कोर्टनी रसमा परिवर्तन गरेकी भने उनले केट पावरलाई एकल खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |url= http://www.diva-dirt.com/38966/ncw-femme-fatales-vi-taping-results-june-4th-2011/ |title=NCW Femme Fatales VI Taping Results (June 4th, 2011) &#124|work=diva-dirt.com |accessdate=8 November 2011}}</ref> सन् २०११ जुलाईमा उनले म्याडिसन इगल्सका विरुद्ध एकल खेल खेलेकी थिइन् जहाओ उनी इथल्ससँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |url= http://www.diva-dirt.com/44627/results-from-ncw-femmes-fatales-vii-new-champion-crowned-tiana-ringer-returns-more/ |title=Results from NCW Femmes Fatales VII: New Champion Crowned, Tiana Ringer Returns |work=diva-dirt.com |date= 2011-10-09|accessdate=8 November 2011}}</ref> सन् २०११ अक्टोबरमा उनको सामना केइली स्केटरसँग भएको थियो जहाँ उनले स्केटरलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=NCW: Femmes Fatales XI – Two new champions crowned; LuFisto/Martinez feud heats up further|url=http://ringbellesonline.com/2013/03/30/ncw-femmes-fatales-xi-live-results-femmes-fatales-shimmer-and-bellatrix-titles-on-the-line/|publisher=Ringbelles Online|accessdate=6 April 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140819090439/http://ringbellesonline.com/2013/03/30/ncw-femmes-fatales-xi-live-results-femmes-fatales-shimmer-and-bellatrix-titles-on-the-line/ |date=19 August 2014 }}</ref> सन् २०१३ मार्चमा आयोजित एनसिडब्ल्यू फेमिस फेटल्सको एक श्रृङ्खलामा रसले एलिसन डेन्नरलाई पराजित गर्दै बेलाट्रिक्स विश्व उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=1&nr=115617|title=NCW Femmes Fatales XV « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=|accessdate=15 November 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151006084131/http://www.cagematch.net/?id=1&nr=115617 |date=6 October 2015 }}</ref> सन् २०१४ अगष्ट १६ का दिन उनले एनसिडब्ल्यू फेमिस फेटल्स उपाधि पनि जित्न सफल भएकी थिइन्। === सिमर विमेन एथलेटिक्स (सन् २०१०–२०१६) === [[Image:Courtney Rush spear.jpg|thumb|right]] [[Image:Courtney Rush T-bone Suplex.jpg|thumb|upright|right]] सन् २०१० मार्च २२ का दिन पिजे टेलरले उनी सिमर विमेन एथलेटिक्स नाम एक कुस्ती पदोन्नतिमा पर्दापण गर्ने जानकारी गराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://shimmerwomen.proboards.com/index.cgi?board=shimmer&action=display&thread=3642|title=PJ Tylers and Jessica James to debut for SHIMMER|publisher=SHIMMEROffice|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403182703/http://shimmerwomen.proboards.com/index.cgi?board=shimmer&action=display&thread=3642|archivedate=2012-04-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://shimmerwomen.proboards.com/index.cgi?board=shimmer&action=display&thread=3562&page=1|title=SHIMMER Vol.29-32 Discussion Topic|publisher=SHIMMEROffice|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110715115327/http://shimmerwomen.proboards.com/index.cgi?board=shimmer&action=display&thread=3562&page=1|archivedate=2011-07-15}}</ref> सन् २०१० अप्रिल १० का दिन उनले सिमर विमेन एथलेटिक्समा पहिलो उपस्थिति जनाएकी थिइन् भने पछि उनले उक्त पदोन्नतिका लागि व्यक्तिगत पहिलो खेलमा एनालाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |url= http://www.diva-dirt.com/35490/shimmer-volume-37-taping-results/|title=SHIMMER Volume 37 Taping Results Live from Berwyn, Illinois|work=diva-dirt.com |date= 2011-03-26|accessdate=8 November 2011}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.diva-dirt.com/35514/shimmer-volume-38-taping-results-live-from-berwyn-illinois/ |title=SHIMMER Volume 38 Taping Results Live from Berwyn, Illinois|work=diva-dirt.com |date= 2011-03-27|accessdate=8 November 2011}}</ref> उनले पछि लिभा बेट्सको साथ उक्त पदोन्नतिमा दोस्रो उपस्थिति जनाएकी थिइन् जहाँ उनी र बेट्सको टोलीले एना र शि ने नेलाई पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |url= http://www.diva-dirt.com/35551/shimmer-volume-39-taping-results/|title=SHIMMER Volume 39 Taping Results Live from Berwyn, Illinois|work=diva-dirt.com |date= 2011-03-28|accessdate=8 November 2011}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.diva-dirt.com/44043/shimmer-volume-42-taping-results/ |title=SHIMMER Volume 42 Taping Results |work=diva-dirt.com |date= 2011-10-02|accessdate=8 November 2011}}</ref> सन् २०११ मार्चमा सिमर विभाग रेस्लिङ अन्तर्गत कोर्टनी रसको रूपमा मेना लेब्रे, डेइजी हेज र केइली स्केटल विरुद्धको खेलमा समावेश भएकी थिइन् तर उनले उक्त तीनै खेल गुमाएकी थिइन्।<ref>{{cite web |url= http://www.diva-dirt.com/44105/shimmer-volume-43-taping-results/ |title=SHIMMER Volume 43 Taping Results|work=diva-dirt.com |date= 2011-10-02|accessdate=8 November 2011}}</ref> सन् २०११ अक्टोबरमा आयोजित सिमर विमेन एथलेटिक्सको दोस्रो श्रृङ्खलामा उनको सामना तीन फरकफरक खेलमा युमी ओच्का, निकी रक्स र सारा डेल रेसँग भएको थियो जहाँ उनले रक्सलाई पराजित गर्न सफल भएतापनि अन्य दुई खेल भने गुमाएकी थिइन्।<ref>{{cite web |url= http://www.diva-dirt.com/44133/shimmer-volume-44-taping-results/ |title=SHIMMER Volume 44 Taping Results|work=diva-dirt.com |date= 2011-10-02|accessdate=8 November 2011}}</ref><ref name=Shimmer4748>{{cite web | url = http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1332168664 | title = Results of Shimmer Vol. 47 and 48 tapings | last=Cooper | first=Chad | date=2012-03-19 | accessdate=2012-03-19 | work=WrestleView}}</ref> सन् २०१२ मार्च १७ का दिन उनले फरकफरक खेलमा रिहा ओ रायली र स्यासी स्टिफीलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन् भने मार्च १८ का दिन आयोजित सिमर विमेन एथलेटिक्सको एक श्रृङ्खलामा रसले सारा डेली रेसँग सहकार्य गर्दै एक टोलीको गठन गर्दै आक्रमक रूपमा प्रस्तुत हुन सुरु गरेकी थिइन्।<ref name=FemmesFatales070712>{{cite web | url = http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1341769180 | title = Indy News #4: ROH Newswire, NCW Femme Fatales | last=Namako | first=Jason | date=2012-07-08 | accessdate=2012-07-08 | work=WrestleView}}</ref> टोलीको रूपमा काम गर्न सुरु गरिसकेपछि उनीहरूको टोलीले पहिलो जित रिजेनेरेसन एक्सको विरुद्धमा हासिल गर्न सफल भएको थियो भने पछि उनीहरूको टोलीले सिमर ट्याग टिम उपाधि पनि जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web | url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/40954-4-13-shimmer-54-results-berwyn-illinois | title=4/13 Shimmer #54 Results: Berwyn, Illinois | last=Namako | first=Jason | date=2013-04-13 | accessdate=2013-04-13 | work=WrestleView}}</ref> जुन ७ का दिन आयोजित फेमिस फेटस्लद्वारा आयोजित एक कार्यक्रममा रस र सारा डेल रेले उनीहरूको सिमर विनेन एथलेटिक्स उपाधि क्यानडियन निन्जासको (निकोला म्याथ्युन र पोर्टिया पेरेज) विरुद्धमा गुमाएका थिए।<ref>{{cite web | url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/40956-4-13-shimmer-55-results-berwyn-illinois | title=4/13 Shimmer #55 Results: Berwyn, Illinois | last=Namako | first=Jason | date=2013-04-13 | accessdate=2013-04-13 | work=WrestleView}}</ref> सन् २०१३ अप्रिल १३ का दिन उनले एथेना, म्याडिसन इगल्स र सराया नाइललाई एकै खेलमा पराजित गर्दै सिमर उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|archiveurl= https://web.archive.org/web/20130921060657/http://ringbellesonline.com/2013/09/17/ringbelles-roundup-17-september-2013-courtney-rush-speaks-on-her-injury-rejigged-matches-total-divas-finale/|archivedate= 2013-09-21|url= http://ringbellesonline.com/2013/09/17/ringbelles-roundup-17-september-2013-courtney-rush-speaks-on-her-injury-rejigged-matches-total-divas-finale|title= Ringbelles Roundup (17 September 2013) – Courtney Rush speaks on her injury, rejigged matches, Total Divas finale|first= Lee|last= Burton|work= web.archive.org|date= 2013-09-17|accessdate= 18 January 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921060657/http://ringbellesonline.com/2013/09/17/ringbelles-roundup-17-september-2013-courtney-rush-speaks-on-her-injury-rejigged-matches-total-divas-finale/ |date=2013-09-21 }}</ref> उनी सिमर उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बनृको सोही दिन उनले उक्त उपाधिका लागि खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनी तात्कालिक सिमर विजेता चियरलिडर मेसिसा विरुद्धको खेलमा पराजित भएकी थिइन्। केही महिनाको अस्थायी अवकाश पछि उनी अप्रिल २०१४ मा आयोजित सिमर विमेन एथलेटिक्सको ६२औँ श्रृङ्खलामा रिङमा फर्किएकी थिइन् उनी मार्सिडेज मार्टिनेन विरुद्धको खेलमा पराजित भएकी थिइन्। सन् २०१५ अप्रिल ११ का दिन उनले सान्ड्रा बेलसँग सहकार्य गर्दै एक टोलीको गठन गर्न सफल भएकी थिइन् जसलाई उनीहरूको उक्त टोलीको नाम "ओन्टारियोस् टप टिम" दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwponderings.com/2015/04/11/shimmer-041115-72-73-results/|title=SHIMMER 04/11/15 72 & 73 Results|first=|last=News|date=11 April 2015|publisher=|accessdate=15 November 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161011140127/http://www.pwponderings.com/2015/04/11/shimmer-041115-72-73-results/ |date=11 October 2016 }}</ref> सिमर विमेन एथलेटिक्सको ७४औँ श्रृङ्खलामा रस र बेलको टोलीले टिम स्ल्याप ह्यापीलाई पराजित गर्न सफल भएका थिए भने खेलको समाप्ति पछि रसले आफ्नै साथी बेललाई आक्रमण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwponderings.com/2015/04/12/shimmer-041215-74-75-results/|title=SHIMMER 04/12/15 74 & 75 Results|first=|last=News|date=12 April 2015|publisher=|accessdate=15 November 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161011141823/http://www.pwponderings.com/2015/04/12/shimmer-041215-74-75-results/ |date=11 October 2016 }}</ref> उक्त घटनाको एकदिन पछि बेल र रस बीच एकल खेलको आयोजना गरिएको थियो जहाँ उनले बेललाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। === टोटल नन स्टप एक्सन रेस्लिङ / इम्प्याक्ट रेस्लिङ (सन् २०१६–हाल) === सन् २०१६ जनवरीमा लित्केमेनले इम्प्याक्ट नामक अमेरिकाको एब प्रमुख कुस्ती पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी थिइन्। उनले सन् २०१६ जनवरी २७ का दिन आयोजित इम्प्याक्टको एब श्रृङ्खलामा उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो उपस्थिति जनाएकी थिइन् जहाँ उनी क्रेजी स्टिफ र अबेस नामक दुई कुस्ती खेलाडीसँग देखा परेकी थिइन् भने उनीहरूको टोलीले तात्कालिक एनएक्सटी ट्याग टिम विजेता द उल्फलाई आक्रमण गर्दै उक्त उपाधि चोरेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://squaredcirclesirens.com/spoilers-impact-wrestling-012616/ |title=Squared Circle Sirens SPOILERS: IMPACT Wrestling – 01/26/16 &#124; Squared Circle Sirens |author=Casey |work=squaredcirclesirens.com |date=2016-01-26 |accessdate=18 January 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190509011127/http://squaredcirclesirens.com/spoilers-impact-wrestling-012616/ |date=2019-05-09 }}</ref> पछि उक्त टोली "डिके"को रूपमा प्रस्तुत हुन सुरु गरेको थियो भने उनले पनि आफ्नो रिङ नाम रोजमेरीमा परिवर्तन गरेकी थिइन्। इम्प्याक्ट रेस्लिङमा पर्दापण गरेको वर्षदेखि डिके एक भयानक र डरलाग्दो रूपमा प्रस्तुत भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/100566/complete-impact-wrestling-report-jeff-hardy-returns-to-action-a-change-to-the-planned-main-event-grado-fights-for-his-job-and-more.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: JEFF HARDY RETURNS TO ACTION, A CHANGE TO THE PLANNED MAIN EVENT, GRADO FIGHTS FOR HIS JOB, AND MORE|author=Stuart Carapola|date=March 15, 2016|accessdate=March 15, 2016|publisher=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/101441/complete-impact-wrestling-report-a-new-leader-of-the-knockouts-division-is-decided-trouble-between-eric-young-and-bram-ec3-confronts-mike-bennett-decay-takes-gail-kim-hostage-the-hardys-battle-each-other-in-an-i-quit-match-and-more.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: A NEW LEADER OF THE KNOCKOUTS DIVISION IS DECIDED, TROUBLE BETWEEN ERIC YOUNG AND BRAM, EC3 CONFRONTS MIKE BENNETT, DECAY TAKES GAIL KIM HOSTAGE, THE HARDYS BATTLE EACH OTHER IN AN I QUIT MATCH, AND MORE|author=Stuart Carapola|date=April 19, 2016|accessdate=April 19, 2016|publisher=PWInsider}}</ref> सन् २०१६ अप्रिल २६ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा रोजमेरीले उक्त पदोन्नतिका लागि व्यक्तिगत पहिलो खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनले एकल खेलमा गेल किमलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/101612/ongoing-impact-wrestling-report-drew-galloway-defends-the-tna-title-against-tyrus-rosemary-makes-her-inring-debut-the-worst-talk-show-segment-in-history-debuts.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: DREW GALLOWAY DEFENDS THE TNA TITLE AGAINST TYRUS, ROSEMARY MAKES HER IN-RING DEBUT, THE WORST TALK SHOW SEGMENT IN HISTORY DEBUTS, THE VALLEY OF THE SHADOWS MATCH, FAREWELL TO BOBBY ROODE AND ERIC YOUNG, A MOMENTOUS MOMENT TO CLOSE THE SHOW, AND MORE|author=Stuart Carapola|date=April 26, 2016|accessdate=April 26, 2016|publisher=PWInsider}}</ref> सन् २०१६ को सेप्टेम्बर भरि रोजमेरीले डिकेसँगै विभिन्न एकल तथा मिश्रित खेलहरू खेलेकी थिइन् भने त्यसपछि उनको रेबेका हार्डीसँग द्वन्द्व चलेको थियो जसकारण उनीहरू बीचको खेल पछि आयोजना गरिएको थियो जुन खेलमा कोहीपनि विजेता बन्न असमर्थ बने। <ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/104590/ongoing-impact-wrestling-report-delete-or-decay.html|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: DELETE OR DECAY, A TOURNAMENT FOR TNA'S NEWEST CHAMPIONSHIP BEGINS, THE EC3-LASHLEY PRESS CONFERENCE GETS OUT OF HAND, AND MUCH MORE|author=Stuart Carapola|date=September 8, 2016|accessdate=September 8, 2016|publisher=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/105029/complete-impact-wrestling-report-ec3-and-bobby-lashley-lead-opposing-teams-into-lethal-lockdown-the-final-pieces-are-put-into-place-for-bound-for-glory-and-more.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: EC3 AND BOBBY LASHLEY LEAD OPPOSING TEAMS INTO LETHAL LOCKDOWN, THE FINAL PIECES ARE PUT INTO PLACE FOR BOUND FOR GLORY, AND MORE|author=Stuart Carapola|date=September 29, 2016|accessdate=September 29, 2016|publisher=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=105097&p=2|title=NEW CHAMPIONS, DEBUTS, THE GREAT WAR, EC3 VS. LASHLEY AND MORE: COMPLETE TNA BOUND FOR GLORY PPV COVERAGE|author=Mike Johnson|date=October 2, 2016|accessdate=October 2, 2016|publisher=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/105212/complete-impact-wrestling-report-the-fallout-from-bound-for-glory-almost-every-tna-title-on-the-line-and-a-very-special-moment-to-close-the-show.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: THE FALLOUT FROM BOUND FOR GLORY, (ALMOST) EVERY TNA TITLE ON THE LINE, AND A VERY SPECIAL MOMENT TO CLOSE THE SHOW|author=Stuart Carapola|date=October 6, 2016|accessdate=October 6, 2016|publisher=PWInsider}}</ref> सन् २०१६ नोभेम्बरमा रोजमेरीको गेल किम र जेडसँग द्वन्द्व चलेको थियो भने चोटका कारण किमले उनको इम्प्याक्ट नकआउट्स उपाधि छाडेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/105915/ongoing-impact-wrestling-report-eli-drake-cashes-in-his-title-shot-the-road-to-a-new-1-contender-begins-jeff-and-reby-try-to-jog-matt-hardys-memory.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: ELI DRAKE CASHES IN HIS TITLE SHOT, THE ROAD TO A NEW #1 CONTENDER BEGINS, JEFF AND REBY TRY TO JOG MATT HARDY'S MEMORY, THE DCC FINALLY REVEALS THEMSELVES, AND MORE|author=Stuart Carapola|date=November 10, 2016|accessdate=November 10, 2016|publisher=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/106059/complete-impact-wrestling-report-reby-tries-to-jog-matt-hardys-memory-a-new-1-contender-to-the-tna-world-title-is-determined-ec3-has-an-offer-eli-drake-cant-refuse.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: REBY TRIES TO JOG MATT HARDY'S MEMORY, A NEW #1 CONTENDER TO THE TNA WORLD TITLE IS DETERMINED, EC3 HAS AN OFFER ELI DRAKE CAN'T REFUSE|author=Stuart Carapola|date=November 17, 2016|accessdate=November 17, 2016|publisher=PWInsider}}</ref> पछि उक्त नकआउट्स उपाधिका लागि जेड र रोजमेरीका बीच सन् २०१६ डिसेम्बर १ का दिन इम्प्याक्टको एक श्रृङ्खलामा आयोजना गरिएको थियो जहाँ रोजमेरीले जेडलाई एकल खेलमा पराजित गर्दै पहिलोपटक इम्प्याक्ट नकआउट्स उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/106304/complete-impact-wrestling-report-time-for-a-heel-turn-with-no-build-ec3-and-eddie-edwards-have-a-face-to-face-ahead-of-their-title-match-next-week-rosemary-and-jade-battle-in-six-sides-of-steel-for-the-knockouts-title-in-the-main-event-and-more.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: TIME FOR A HEEL TURN WITH NO BUILD, EC3 AND EDDIE EDWARDS HAVE A FACE TO FACE AHEAD OF THEIR TITLE MATCH NEXT WEEK, ROSEMARY AND JADE BATTLE IN SIX SIDES OF STEEL FOR THE KNOCKOUTS TITLE IN THE MAIN EVENT, AND MORE|author=Stuart Carapola|date=December 1, 2016|accessdate=December 1, 2016|publisher=PWInsider}}</ref> नकआउट्स विजेता बनेको एक महिना पश्चात् इम्प्याक्ट रेस्लिङ द्वारा आयोजित वान नाइट ओन्ली नामक कार्यक्रममा रोजमेरी र सियानाको उक्त नकआउट्स उपाधिका लागि खेल जारी गरिएको थियो जुन खेलमा रोजमेरीले सियानालाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://411mania.com/wrestling/click-here-to-join-411s-tna-one-night-only-live-coverage/|title=411MANIA - Click Here to Join 411’s TNA One Night Only LIVE Coverage|publisher=|accessdate=24 February 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/107069/complete-impact-wrestling-report-lashley-vs-ec3-in-a-last-man-standing-match-eli-drake-beats-up-a-stagehand-the-alliemaria-saga-continues-the-wolves-challenge-the-broken-hardys-for-the-gold-and-more.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: LASHLEY VS EC3 IN A LAST MAN STANDING MATCH, ELI DRAKE BEATS UP A STAGEHAND, THE ALLIE-MARIA SAGA CONTINUES, THE WOLVES CHALLENGE THE BROKEN HARDYS FOR THE GOLD, AND MORE|author=Stuart Carapola|date=January 12, 2017|accessdate=January 12, 2017|publisher=PWInsider}}</ref> सन् २०१७ को जनवरीमा मेरीको पुनः जेडसँग उक्त नकआउट्स उपाधिका लागि खेल जारी गरिएको थियो जहाँ मेरीले जेडलाई पराजित गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/107313/impact-wrestling-spoilers-for-tonight.html?p=1|title=IMPACT WRESTLING SPOILERS FOR TONIGHT|author=Mike Johnson|date=January 26, 2017|accessdate=January 26, 2017|publisher=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/108101/ongoing-impact-wrestling-report-the-war-between-red-and-blue-ends-in-a-last-knockout-standing-match.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: THE WAR BETWEEN RED AND BLUE ENDS IN A LAST KNOCKOUT STANDING MATCH, THE EXPEDITION OF GOLD...CONTINUES, THE AFTERMATH OF LAST WEEK'S WEDDING, A NEW CHAMPION IS CROWNED, JOSH BARNETT CHALLENGES BOBBY LASHLEY FOR THE WORLD TITLE|author=Stuart Carapola|date=March 2, 2017|accessdate=March 2, 2017|publisher=PWInsider}}</ref> सन् २०१७ मार्च २ का दिन आयोजित इम्प्याक्टको एक श्रृङ्खलामा रोजमेरी र जेडको पुनः महिला उपाधिका लागि खेल जारी गरिएको थियो जसमा रोजमेरीले जेडलाई पराजित गरिन् भने उक्त खेल पश्चात् उनीहरू बीचको द्वन्द्वको पनि अन्त्य भएको‍ थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/108744/complete-impact-wrestling-report-siennas-cousin-sticks-up-for-her-rosemary-has-a-lot-more-challengers-waiting-for-her-than-she-thought-ec3-and-james-storm-go-facetoface-cody-gets-his-shot-at-the-grand-championship-new-world-tag-team-champions-are-crowned-and-more.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: SIENNA'S COUSIN STICKS UP FOR HER, ROSEMARY HAS A LOT MORE CHALLENGERS WAITING FOR HER THAN SHE THOUGHT, EC3 AND JAMES STORM GO FACE-TO-FACE, CODY GETS HIS SHOT AT THE GRAND CHAMPIONSHIP, NEW WORLD TAG TEAM CHAMPIONS ARE CROWNED, AND MORE|author=Stuart Carapola|date=March 30, 2017|accessdate=March 30, 2017|publisher=PWInsider}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/109045/ongoing-impact-wrestling-report-the-battle-of-the-announcers-is-here-bruce-prichard-has-a-message-for-ec3-crazy-laurel-van-ness-is-awesome.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: THE BATTLE OF THE ANNOUNCERS IS HERE, BRUCE PRICHARD HAS A MESSAGE FOR EC3, CRAZY LAUREL VAN NESS IS AWESOME, AND MORE|author=Stuart Carapola|date=April 13, 2017|accessdate=April 13, 2017|publisher=PWInsider}}</ref> पछि रोजमेरीले ओडिबी र सान्टाना गेरेट जस्ता कुस्ती खेलाडीहरूसँग द्वन्द्व चलेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/109169/ongoing-impact-wrestling-report.html?p=1|title=COMPLETE IMPACT WRESTLING REPORT: SONJAY DUTT RETURNS, THREE TITLES ON THE LINE, KONGO KONG DEBUTS, JOSH MATHEWS HAS A NEW GIG, MOOSE HAS NEW ENEMIES, A SURPRISE RETURN LEADS TO A TITLE CHANGE, AND MORE|author=Stuart Carapola|date=April 20, 2017|accessdate=April 20, 2017|publisher=PWInsider}}</ref> सन् २०१७ को मे महिनाको अन्त्य तिर उनले एलीलाई लोर्ल भ्यान नास र सियानाद्वारा आक्रमण हुनबाट बचाएकी थिइन्। जुलाई २ का दिन आयोजित स्लामेभर्सरी नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा रोजमेरी र सियाना बीच खेल आयोजना गरिएको थियो जुन खेलमा इम्प्याक्ट नकआउट्स उपाधि र जिएफडब्ल्यू महिला उपाधि समायोजन गरिने निर्णय गरिएको थियो। उक्त खेलमा रोजमेरी सियाना विरुद्धको खेलमा पराजित भएकी थिइन्। सेप्टेम्बर ७ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा रोजमेरीले पुनः एलीलाई आक्रमण हुनबाट जोगाएकी थिइन् तर उनलाई पहिलोपटक उक्त पदोन्नतिमा देखा परेकी टाया भल्किरीले आक्रमण गरेकी थिइन् जसकारण भल्किरी र रोजमेरी बीच द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो भने पछि उनीहरूको खेल जारी गर्दै रोजमेरी भल्किरीसँग पराजित भएकी थिइन्। उनीहरूको बीच पुनः नोभेम्बर ५ का दिन आयोजित बाउन्ड फर ग्लोरी नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा आयोजना गरिने निर्णय गरिएको थियो तर पछि उक्त खेललाई रद्द गरिएको थियो। == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == [[File:Courtney Rush with Femme Fatales belt-2.jpg|thumb|upright|सन् २०१४ मा रोजमेरी]] *'''एक्क्लेम प्रो रेस्लिङ''' ** एपिडब्ल्यू ट्याग टिम विजेता (१ पटक) – केसी स्पेन्लीको साथमा<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=1586|title=APW Tag Team Championship « Titles Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=|accessdate=15 November 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304110033/http://www.cagematch.net/?id=5&nr=1586 |date=4 March 2016 }}</ref> ** एपिडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=1375|title=APW Women's Championship « Titles Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|publisher=|accessdate=15 November 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304130257/http://www.cagematch.net/?id=5&nr=1375 |date=4 March 2016 }}</ref> *''' एटोमिक रिभोलुस्नरी रेस्लिङ''' **एआरडब्ल्यू बमसेल्स विजेता (१ पटक) <ref>{{cite web|url=https://www.cagematch.net//?id=1&nr=185473|title=AWE Nightmare On AWE Street « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|website=www.cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191026052507/https://www.cagematch.net/?id=1 |date=2019-10-26 }}</ref> *'''बेलाट्रिक्स फिमेल वोरियर्स''' ** बेफाट्रिक्स विश्व विजेता (१ पटक) *'''विशाल क्यानडेली रेस्लिङ''' ** वाइल्स विजेता (१ पटक) *'''एनसिडब्ल्यू फेमिस फेटल्स''' ** एनसिडब्ल्यू फेमिस फेटल्स विजेता (१ पटक)<ref name="ncwchamp">{{cite web |url=http://www.ncwfemmesfatales.com/ |title=NCW Femmes Fatales |publisher=NCW Femmes Fatales |date= |accessdate=2012-10-12 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180824110052/http://www.ncwfemmesfatales.com/ |date=2018-08-24 }}</ref> *'''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''' ** ५० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये शीर्ष ८ मा पर्न सफल (सन् २०१४) <ref>{{cite web|url=http://www.diva-dirt.com/98351/paige-tops-pwi-female-50/|title=Paige Tops PWI Female 50|date=November 14, 2014}}</ref> *'''पियोर रेस्लिङ एसोसिएसन''' ** पिडब्ल्यूए क्यानडेली एलिट महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url= http://www.canadianprowrestling.com/?p=5490|title= Rewsults from ALPW and Holiday Hangover|work= canadianprowrestling.com|date= 2015-01-25|accessdate= 25 January 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827022505/http://www.canadianprowrestling.com/?p=5490 |date=2016-08-27 }}</ref> *'''सिमर विमेन एथलेटिक्स''' ** सिमर ट्याग टिम विजेता (१ पटक) – सारा डेल रेसँग *'''स्म्यास रेस्लिङ''' **स्म्यास महिला विजेता (१ पटक) *'''इम्प्याक्ट रेस्लिङ''' ** इम्प्याक्ट नकआउट्स विजेता (१ पटक)<ref name=TurningPoint2011>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnappvs/article_55119.shtml|title=Caldwell's TNA Turning Point PPV results 11/13: Ongoing "virtual time" coverage of live PPV - Roode-Styles, five title matches|last=Caldwell|first=James|date=2011-11-13|accessdate=2011-11-13|work=Pro Wrestling Torch}}</ref> *'''ट्रि-सिटी रेस्लिङ''' ** टिसिडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक) == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{commons category|Courtney Rush|रोजमेरी}} * [https://twitter.com/wearerosemary आधिकारिक ट्विटर खाता] * [http://impactwrestling.com/talent-roster/rosemary/-Rosemary टिएनए जानकारी पृष्ठ]{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.huffingtonpost.com/pollo-del-mar/post_11268_b_9436154.html रोजमेरीको विवरण] [[श्रेणी:क्यानडेली महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८३ मा जन्म]] mekln5hj2p6mgktd7ig7nw0yloxh99d 0 111293 1354714 1317935 2026-05-08T23:30:52Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354714 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler | name = लिभा बेट्स | image = Leva Bates at Smash Wrestling.jpg | caption = सन् २०१६ अक्टोबरमा बेट्स | alt = |birth_date = {{birth date and age|1983|5|21}}<ref name="OWW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/bios/l/leva-bates/|title=Leva Bates|accessdate=November 29, 2014|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> | birth_place = म्याडिसनभिल, [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]]<ref>{{cite web|url=http://www.profightdb.com/wrestlers/leva-bates-3958.html|title=Leva Bates profile|website=The Internet Wrestling Database}}</ref> | resides = ओर्लान्डो, फ्लोरिडा, संयुक्त राज्य<ref name="virtue">{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/wwe-divas/blue-pants-interview-27161361|title=The unexpected virtue of Blue Pants: NXT's cult phenomenon breaks her silence|date=March 4, 2015|last=Benigno|first=Anthony|accessdate=March 4, 2015|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150306171824/http://www.wwe.com/inside/wwe-divas/blue-pants-interview-27161361 |date=March 6, 2015 }}</ref> | alma_mater = | names = ब्लु पेन्ट<br />लिभा<ref name="Roster">{{cite web|url=http://www.fullimpactpro.com/roster/roster.html|title=Roster|accessdate=November 29, 2014|publisher=Full Impact Pro|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111131209/http://www.fullimpactpro.com/roster/roster.html|archive-date=November 11, 2014|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141111131209/http://www.fullimpactpro.com/roster/roster.html |date=November 11, 2014 }}</ref><br />'''लिभा बेट्स''<ref name="Roster"/> | height = {{height|ft=5|in=2}}<ref name="Shine"/> | weight = {{convert|115|lb|kg|abbr=on}}<ref name="Shine"/> | billed = गोथहाम सहर, [[फ्लोरिडा]]<ref name="virtue"/><ref name="Shine"/> | trainer = बबरे डड्ली<ref name="Shine"/><br />डि-भन डड्ली<ref name="Shine">{{cite web|url=http://shinewrestling.com/athletes/leva-bates|title=Bates, Leva|accessdate=January 11, 2013|publisher=Shine Wrestling|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121017145602/http://www.shinewrestling.com/athletes/leva-bates|archivedate=October 17, 2012|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017145602/http://www.shinewrestling.com/athletes/leva-bates |date=October 17, 2012 }}</ref> | debut = सन् २००६<ref name="Shine"/> | retired = }} '''लिभा बेट्स''' (जन्म: २१ मे १९८३) एक [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] व्यावसायिक महिला कुस्ती खेलाडी हुन् जो हाल अमेरिका स्थित अल एलिट रेस्लिङ नामक एक प्रमुख कुस्ती पदोन्नतिमा कार्यरत छिन्। उनले यसअघि इम्प्याक्ट रेस्लिङ, सिमर विमेन एथलेटिक्स र केही स्वतन्त्र सर्किटहरूमा काम कुस्ती खेलिसकेकी छिन्। उनी त्यसबाहेक [[डब्ल्युडब्ल्युई]]को विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा ब्लु पेन्ट नामले कुस्ती खेल्ने गरेकी थिइन्। == व्यावसायिक कुस्ती कार्यकाल == === सुरुवाती कार्यकाल (सन् २००६–२००९) === लिभा बेट्सले सन् २००६ मा डिभन र बुली रे डड्ली द्वारा स्थापना गरिएको थ्रीडि एकेडेमीमा कुस्तीमा प्रशिक्षण लिएकी थिइन् भने उनले सोही वर्षदेखि कुस्तीमा पर्दापण गरेकी थिइन्। उनले कुस्ती खेल्न सुरु गरिसकेपछि त्यसको तीन वर्षसम्म दक्षिणपूर्वी अमेरिका स्थित दक्षिणपूर्वश्र च्याम्पियनसिप रेस्लिङ (एससिडब्ल्यू) र कोस्टल च्याम्पियनसिप रेस्लिङ जस्ता कुस्ती पदोन्नतिमा कार्यरत थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/inside/wwe-divas/blue-pants-interview|title=The unexpected virtue of Blue Pants: NXT's cult phenomenon breaks her silence|date=March 3, 2015|last=Benigno|first=Anthony|website=WWE.com}}</ref> सन् २००८ नोभेम्बर ८ का दिन उनले दक्षिणपूर्वी च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा पहिलोपटक एससिडब्ल्यू महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् जहाँ उनले उक्त उपाधि हात पार्नमा लागि बेस्टी रूथ र लेक्सिस फेफीलाई एकै खेलमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। सन् २००९ मा उनी वर्ल्ड एक्सट्रिम रेस्लिङ नामक एक कुस्ती पदोन्नतिमा पनि देखा परेकी थिइन्। === सिमर विमेन एथलेटिक्स (सन् २००९–२०१९) === सन् २००९ मा बेट्सले एक प्रमुख कुस्ती पदोन्नति सिमर विमेन एथलेटिक्सको २८औँ श्रृङ्खलामा उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो खेल खेलेकी थिइन् भने उक्त पहिलो खेलमा उनी र किम्बर्ली कासको टोली केइसी डायमन्ड र स्यासी स्टिफीसँग पराजित भएका थिए। <ref name="58/59">{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/Arena_Reports_10/article_74027.shtml|title=Show results – 10/19 Shimmer DVD taping in Berwyn, Ill.: Shimmer Title & Tag Titles defended for Vol. 58 & 59, Cheerleader Melissa and top women's wrestlers featured|date=October 20, 2013|accessdate=November 29, 2014|publisher=Pro Wrestling Torch}}</ref> सन् २०१० मा उनीले पुनः उक्त पदोन्नतिका लागि उपस्थिति जनाउँदै एकल खेलमा शि नेनेलाई पराजित गरेकी थिइन् तर उनी सिमर विमन एथलेटिक्सको ३०औँ श्रृङ्खलामा मेलिया होसाकोसँग पराजित भएकी थिइन्। सिमर विमेन एथलेटिक्सको ३३ ,३४औँ श्रृङ्खलममा उनी एलिसन डेन्जर र मिलेनी क्रुससँग क्रमशः पराजित भएकी थिइन् तर उनले ३६औँ श्रृङ्खलामा क्याट पावरलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०११ मार्चमा सिमर विमेन एथलेटिक्सको ३७औँ श्रृङ्खलाको सुरुवात तिर बेट्सले एलिसन डेन्जरसँग सहकार्य गर्दै एक टोली गठन गरेकी थिइन् जसको नाम रिजेनेरेसन एक्स राखिएको थियो। त्यसको पछिको वर्ष उनीहरूको टोली विभिन्न ट्याग टिम खेलहरूमा समावेश भएका थिए जहाँ उनीहरूले जेमिलिया क्राफ्ट र मे यिम, स्यासी स्टिफी र नेभिया जस्ता टोलीहरूलाई पराजित गरेका थिए भने उनीहरू निकी रक्स र एरियल र द नाइट डाइनेस्ट्रीसँग (ब्रिट्नी नाइट र सराया नाइट) पराजित भएका थिए। <ref name="58/59"/><ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/featured-articles/49047-feature-jason-namako-recaps-shimmer-volume-59|title=Feature: Jason Namako recaps Shimmer Volume 59|date=June 16, 2014|last=Namako|first=Jason|accessdate=November 29, 2014|publisher=WrestleView}}</ref> सन् २०१२ मार्च १७ का दिन सिमर विमेन एथलेटिक्स ट्याग टिम उपाधिका लागि रेजेनेरेसन एक्सको तात्कालिक विजेताहरूसँग सामना भएको थियो जहाँ उनीहरूले उक्त उपाधि जित्न असमर्थ बने। उक्त खेलको अर्को दिन आयोजित सिमर विमेन एथलेटिक्सको ४८औँ श्रृङ्खलामा उनीहरू पुनः उपाधिका लागि मैदान उत्रिएका थिए तर उक्त खेलमा पनि उनीहरू उपाधि जित्न असमर्थ बनेका थिए। सन् २०१३ मा बेट्सले एकल खेलहरू खेल्न सुरु गरेकी थिइन् भने अक्टोबर १९ का दिन आयोजित सिमर विमेन एथलेटिक्सको ५८औँ श्रृङ्खलामा उनले सिमर विमेन उपाधिका लागि चेयरलिडर मिलेसीसँग खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनी पराजित भएकी थिइन्। सन् २०१३ र सन् २०१४ मा बेट्सले विभिन्न कुस्ती खेलाडीहरूसँग एकल खेल खेलेकी थिइन् जसमा निकी स्टोर्म, मार्टी बेली, भेदा स्कट र जेसिमा हाबोकसँगको खेल समावेश छन्। === साइन रेस्लिङ (सन् २०१२–२०१९) === [[File:Leva Bates & Mia Yim.jpg|thumb|सन् २०१४ मा मे यिम र बेट्स]] सन् २०१२ जुलाईमा बेट्सले कुस्तीको एक प्रमुख पदोन्नति साइन रेस्लिङमा आवद्ध भएकी थिइन्। एकल प्रतिस्पर्धीको रूपमा बेट्सले मार्सिडेज मार्टिनेज, पोर्टिया पेरेज र जेसिका हाभोकसँग एकल खेलहरू खेलेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/39915-2-22-shine-7-ippv-results-ybor-city-florida|title=2/22 Shine #7 iPPV Results: Ybor City, Florida|date=February 23, 2014|last=Namako|first=Jason|accessdate=November 29, 2014|publisher=WrestleView}}</ref> साइन रेस्लिङको ८औँ श्रृङ्खलामा बेट्स र किम्बर्ली बीचको खेल जारी गरिएको थियो जहाँ बेट्स पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/40500-3-23-shine-8-ippv-results-ybor-city-florida|title=3/23 Shine #8 iPPV Results: Ybor City, Florida|date=March 23, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=November 29, 2014|publisher=WrestleView}}</ref> साइन रेस्लिङको ९औँ श्रृङ्खलामा बेट्स र किम्बर्ली बीचको द्वन्द्वको अन्त्य भयो जब बेट्सले स्टिल केज खेलमा किम्बर्लीलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/41057-4-19-shine-9-ippv-results-ybor-city-florida|title=4/19 Shine #9 iPPV Results: Ybor City, Florida|date=April 20, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=November 29, 2014|publisher=WrestleView}}</ref> बेट्सले पछि पहिलो साइन महिला विजेता बन्नका लागि एक प्रतियोगितामा भाग लिएकी थिइन् जहाँ उनले उक्त प्रतियोगिताको पहिलो चरढमा टेलर मेडलाई पराजित गरेकी थिइन् भने पछि उनी मे यिमसँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/41670-5-24-shine-10-ippv-results-angelina-love-vs-rain|title=5/24 Shine #10 iPPV Results: (Angelina Love vs. Rain)|date=May 24, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=November 29, 2014|publisher=WrestleView}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/42578-7-12-shine-11-ippv-results-ybor-city-fl-first-shine-champion-crowned|title=7/12 Shine #11 iPPV Results: Ybor City, FL (First Shine Champion crowned)|date=July 13, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=November 29, 2014|publisher=WrestleView}}</ref> उनको पछि नेभियासँग द्वन्द्व चलेको थियो भने उनीहरू बीचको खेल साइन रेस्लिङको १५औँ श्रृङ्खलामा जारी गरिएको थियो जहाँ बेट्स विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०१४ मा बेट्सले पहिलो साइन ट्याग टिम उपाधि विजेता बन्नका लागि मे यिमसँग सहकार्य गर्दै एक टोलीको गठन गरेकी थिइन् भने उनीहरूको टोलीको नाम द लुचा सिस्टर्स राखिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/47107-2-28-shine-17-ippv-results-ybor-city-florida-1st-tag-champs-crowned|title=2/28 Shine 17 iPPV Results: Ybor City, Florida|date=March 3, 2014|last=Namako|first=Jason|accessdate=November 29, 2014|publisher=WrestleView}}</ref> उनीहरूको टोलीले पछि प्रतियोगिताको सुरुवाती खेलहरूमा द किम्बर्ली बम्सलाई (चेरी बम र किम्बर्दी लि) पराजित गर्न सफल भएका थिए भने उनीहरूको उक्त प्रतियोगिताको सेमिफाइनल खेलमा बेली स्मोथर र स्यासी स्टिफीलाई पराजित गर्दै प्रतियोगिताको अन्तिम चरणको यात्रा तय गरेका थिए भने उनीहरूले उक्त प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा मेड इन सिनलाई (टेलर मेड र एलिसन के) पराजित गर्दै साइन ट्याग टिम उपाधि जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/48063-4-18-shine-18-ippv-results-ybor-city-florida-ivelisse-vs-saraya-knight|title= 4/18 Shine 18 iPPV Results: Ybor City, FL (Ivelisse vs. Knight)|date=April 20, 2014|last=Namako|first=Jason|accessdate=November 29, 2014|publisher=WrestleView}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/49309-6-27-shine-results-ybor-city-fl-ivelisse-serena-deeb-1-hour-draw|title=6/27 Shine Results – (Ivelisse/Serena Deeb – 1 Hour Draw)|date=June 28, 2014|last=Namako|first=Jason|accessdate=November 29, 2014|publisher=WrestleView}}</ref> लिभा बेट्स र मे यिम ट्याग टिा विजेता बनिसकेपछि उनीहरूले उनीहरूको उपाधि इभी र म्याडिसन इगल्सको विरुद्ध र क्यान्डिस लि रे र एभिलिसीको विरुद्धमा आफैसँग कायम राख्न सफल भएका थिए भने पछि उनीहरूको उक्त उपाधि लेजेन्डरी (ब्रमन्डी वाइन र मेलिया) विरुद्धको खेलमा गुमाएका थिए जुन सन् २०१४ जुन २७ का दिन साइन रेस्लिङको २०औँ श्रृङ्खलामा आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/50365-8-22-shine-21-results-ybor-city-fl-havok-vs-kay|title=8/22 Shine #21 Results: Ybor City, FL (Havok vs. Kay)|date=August 23, 2014|last=Namako|first=Jason|accessdate=November 29, 2014|publisher=WresteView}}</ref> साइन रेस्लिङको २१औँ श्रृङ्खलामा द लुचा सिस्टर्सले पुन उपाधि हात पार्नका लागि ट्याग टिम विजेताहरूसँग खेल जारी गरिएको थियो जहाँ उनीहरू पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/109575/complete-shine-42-ippv-coverage-a-new-title-new-tag-champions-leva-versus-lufisto-and-more.html?p=1|title=Complete Shine 42 iPPV coverage: a new title, new tag champions, Leva versus LuFisto, and more|date=May 12, 2017|last=Trionfo|first=Richard|accessdate=April 19, 2018|publisher=PWInsider}}</ref> === डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी (सन् २०१४–२०१५) === बेट्सले सन् २०१४ मा डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा पहिलोपटक एडम रोजका साथ देखा परेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_81313.shtml|title=James's WWE NXT Report 10/16 – Week 122: Sami Zayn vs. Tyson Kidd main event, Women's champ Charlotte; Overall Reax|date=October 16, 2014|last=James|first=Justin|accessdate=October 24, 2014|publisher=Pro Wrestling Torch}}</ref> सन् २०१४ अक्टोबर १६ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा बेट्स उक्त पदोन्नति अन्तर्गत उनको पहिलो खेल भर्खरै उक्त पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी कार्मेलाको विरुद्धमन खेलेकी थिइन् जहाँ उनी कार्मेलासँग पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/WWE_News_3/article_81432.shtml|title=WWE News: NXT Spoilers – full results from Thursday's TV taping, including line-up for the next NXT special, plus Seth Rollins makes post-taping appearance, more|date=October 23, 2014|last=Parry|first=Josh|accessdate=October 24, 2014|publisher=Pro Wrestling Torch}}</ref> उनलाई पछि उक्त पदोन्नतिमा कार्यरत एन्जो अमोरे र कुलिन क्यासडीले ब्लु पेन्ट नाम दिएका थिए भने उनी सोही नामले कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2015/01/01/22159201.html|title= NXT: Itami and Balor continue tag ascent|date=January 1, 2015|last=Howell|first=Nolan|accessdate=February 3, 2015|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}}</ref> सन् २०१४ अक्टोबर २३ मा दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा उनी पुनः कार्मेला विरुद्धको खेलमा पराजित भएकी थिइन् जुन नोभेम्बर २७ मा दिन प्रसारण गरिएको थियो।<ref name="Blue Pants vs. Sasha Banks">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2015/02/18/22243901.html|title=NXT: Neville rematches NXT champ Owens|date=February 18, 2015|last=Howell|first=Nolan|accessdate=February 23, 2015|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2015/04/15/22346576.html|title=NXT: Zayn drops Rhyno in return|date=April 15, 2015|last=Howell|first=Nolan|accessdate=April 16, 2015|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20150416163133/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2015/04/15/22346576.html |date=April 16, 2015 }}</ref> सन् २०१५ जनवरी १ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा पेन्टले पहिलो जित हासिल गरिने जब उनले एक खेलमा कार्मेलालाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। उनले क्रमशः फेब्रुअरी १८, अप्रिल १५ र १० जुनका दिन आयोजित एनएक्सटीको श्रृङ्खलाहरूमा उपस्थिति जनाएकी थिइन् जहाँ उनी तात्कालिक एनएक्सटी महिला विजेता सासा बेङ्क्स, डाना ब्रुक र एमासँग पराजित भएकी थिइन्।<ref name="takeover">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/96071/liger-is-in-nxt-great-open-to-the-show-ongoing-nxt-takeover-brooklyn-blog.html?p=1|title=Ongoing NXT TakeOver: Brooklyn Blog|author=Scherer, Dave|website=PWInsider|date=August 22, 2015|accessdate=August 22, 2015}}</ref><ref name="Blue Pants vs. Alexa Bliss">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwenxtreport/article_87299.shtml#.Veg9rxFViko|title=JAMES'S WWE NXT REPORT 9/2 – Week 178: Dusty Rhodes Tag Tournament kicks off, Gargano & Ciampa debut on NXT, Joe & Balor form team, more; Overall Reax|author=James, Justin|website=Pro Wrestling Torch|date=September 2, 2015|accessdate=September 3, 2015}}</ref> ब्लु पेन्टले पछि द भडभिलेन्स (साइमन गच र एडन इङ्लिस) नामक एक टोलीको प्रबन्धक बनेको जानकारी गराएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Trionfo|first=Richard|title=WWE NXT REPORT: JOE VS. CIAMPA, MATCHES MADE OFFICIAL FOR TAKEOVER, WERE THE VAUDEVILLAINS READY WILLING AND GABLE?, AND MORE|url=http://www.pwinsider.com/article/98185/wwe-nxt-report-joe-vs-ciampa-matches-made-official-for-takeover-were-the-vaudevillains-ready-willing-and-gable-and-more.html?p=1|date=December 2, 2015|work=PWInsider|accessdate=December 3, 2015}}</ref> सेप्टेम्बर २ का दिन आयोजित एनएक्सटीको एक श्रृङ्खलामा पेन्ट र ब्लिस बीच खेल आयोजना गरिएको थियो जहाँ पेन्ट पराजित भएकी थिइन्।<ref name=huff>{{cite web|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/danny-stone/blue-pants_b_8578968.html|title=Royal Ramblings Meets Leva 'Blue Pants' Bates|date=November 25, 2015|last1=Stone|first1=Dannt|last2=Rams|first2=Robert|accessdate=April 19, 2018|work=Huffington Post}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/culture/news/nxt-recap-rhynos-return-and-the-end-of-an-era-20150219|title=NXT Recap: Rhyno's Return and the End of an Era|date=February 19, 2015|first=Aaron|last=Oster|accessdate=April 19, 2018|work=Rolling Stone}}</ref> डिसेम्बर २ का दिन उनले उक्त पदोन्नतिका लागि अन्तिम उपस्थिति जनाएकी थिइन् भने उक्त दिन उनी नाया ज्याक्स विरुद्धको खेलमा पराजित भएकी थिइन्। === अन्य पदोन्नति (सन् २००८–२०१९) === बेट्सले सन् २००८ मे २८ का दिन अमेरिका स्थित कुस्तीको एक प्रमुख पदोन्नति टोटन नन् स्टप एक्सन रेस्लिङ पहिलो उपस्थिति जनाएकी थिइन् जहाँ उनको सामना असम कङसँग भएको थियो भने उक्त खेलमा उनी पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/tna-news/36116-identity-of-unknown-female-on-impact-wrestling|title=Identity of unknown female on Impact Wrestling|date=September 28, 2012|last=Namako|first=Jason|accessdate=November 29, 2014|publisher=WrestleView}}</ref> सन् २०१२ सेप्टेम्बरमा बेट्स सोही पदोन्नतिका लागि दोस्रो उपस्थिति जनाएकी थिइन् जहाँ उनले एसेस एन्ड एट नामक टोलीलाई सहयोग गरेकी थिइन्। सन् २०१६ मा टिएनए द्वारा आयोजित नकआउट्स नकडाउन नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा बेट्स पुनः उक्त पदोन्नतिमा उपस्थिति जनाएकी थिइन् जहाँ उनले तात्कालिक टिएनए नकआउट्स विजेता जेडसँग एकल खेल प्राप्त गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=1&nr=170277|title=Impact Wrestling One Night Only – Victory Road 2017: Next Knockout « Events Database « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|website=Cagematch.net|accessdate=December 5, 2017}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> बेट्सले पछि टिएनए द्वारा आयोजित वान नाइट ओन्ली नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा एलीलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन् भने सोही दिन उनले ओडिबी, एलिसा र सान्टाना गेरेटसँग सहकार्य गर्दै एन्जलिना लभ, रोजमेरी, लोर्ल भ्यान न्यास र डियामन्टोको टोलीलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="FIPresults">{{cite web|url=http://www.fullimpactpro.com/results/results.html|title=Results|accessdate=November 29, 2014|publisher=Full Impact Pro|url-status=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141111153141/http://www.fullimpactpro.com/results/results.html|archivedate=November 11, 2014|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304221012/http://www.fullimpactpro.com/results/results.html |date=March 4, 2016 }}</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == *'''एटोमिक रिभोलुस्नरी रेस्लिङ ''' **एआरडब्ल्यू बमसेल्स विजेता (१ पटक)<ref>https://twitter.com/TeamVisionDojo/status/974816428095365120</ref> * '''कोस्टल च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** सिसिडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक) * '''हेभी अन रेस्लिङ ''' **एचओडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref>https://www.cagematch.net//?id=5&nr=3923{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** ५० महिला कुस्ती खेलाडी मध्ये शीर्ष २८ मा पर्न सफल (सन् २०१५)<ref>{{cite web|url=http://www.profightdb.com/pwi-female-50/2015.html|title=Pro Wrestling Illustrated (PWI) Female 50 for 2015|accessdate=November 6, 2015|work=Pro Wrestling Illustrated|publisher=Internet Wrestling Database}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231190933/http://www.profightdb.com/pwi-female-50/2015.html |date=December 31, 2015 }}</ref> * '''सिमर रेस्लिङ''' ** सिमर ट्याग टिम विजेता (१ पटक) – with डेलिया डुमसँग<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/wrestlingleva/status/929544996331687936|title=No freakin' way!!! Totally Tubular Tag Team, @delilah_doom & I, just won these sweet tag titles at @SHIMMERwomen #T4 #DoomandZoom #soexcitedpic.twitter.com/KSuShSJU1G|first=Leva|last=Bates|publisher=|accessdate=December 5, 2017}}</ref> * '''साइन रेस्लिङ''' ** साइन ट्याग टिम विजेता (१ पटक) – मे यिमसँग<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/47107-2-28-shine-17-ippv-results-ybor-city-florida-1st-tag-champs-crowned|title=2/28 Shine 17 iPPV Results: Ybor City, Florida|date=March 3, 2014|last=Namako|first=Jason|accessdate=March 9, 2015|publisher=WrestleView.com}}</ref> * '''दक्षिणपूर्वी च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** एससिडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक) * '''संयुक्त राज्य च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** युएससिडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक) * '''विमेन सुपरस्टार अनसेन्सर्ड''' ** डब्ल्यूएसयु स्प्रिट उपाधि (१ पटक) *'''रेसलसर्कस''' **रेसलसर्कस विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=3142|title=WC Sideshow Championship « Titles Database « CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|website=Cagematch.net|accessdate=December 5, 2017}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Leva Bates|लिभा बेट्स}} * {{IMDb name|5793408|लिभा बेट्स}} [[श्रेणी:अमेरिकी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८३ मा जन्म]] kye1351vwou56h6mr0p45sduv7uxo7o 0 111323 1354700 1299068 2026-05-08T19:48:50Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354700 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler | name = मिकी जेम्स | image = Mickie James by Gage Skidmore.jpg | caption = सन् २०१९ मा जेम्स | birthname = मिकी लेरी जेम्स | birth_date = {{Birth date and age|1979|08|31}} | birth_place = भर्जिनिया, [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] | resides = | spouse = {{Marriage|निक एल्डस|December 31, 2015}} | children = १ | names = अलेक्सिस लेरी<br>'''मिकी जेम्स'''<br>भिकी एलम्स<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/Bios/james_mickie.html|title=Mickie James|website=canoe.com|accessdate=February 25, 2019}}</ref> | height = ५ फिट ४ इन्च<ref name="WWEBio">{{cite web |title=Mickie James - WWE Bio |url=https://www.wwe.com/superstars/mickie-james |website=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |accessdate=December 8, 2018}}</ref><ref name="oww"/> | weight = १२४ पाउन्ड<ref name="oww"/> | billed = रिचमन्ड, भर्जिनिया<ref name="WWEBio"/> | trainer = <ref>{{cite web|url=http://www.dory-funk.com/index500.html|title=Home Page of Dory Funk Jr.|accessdate=October 18, 2007|publisher=www.dory-funk.com|quote=Mickie James – Funking Conservatory Alumnus}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013024143/http://www.dory-funk.com/index500.html |date=October 13, 2007 }}</ref><br />केवाइडिए प्रो प्रशिक्षण विद्यालय | debut = सन् १९९९<ref name="oww">{{cite web|title=Mickie James|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/m/mickie-james.html|publisher=Online World of Wrestling|accessdate=September 7, 2008}}</ref> | website = {{URL|//www.mickiejames.com}} }} '''मिकी लेरी जेम्स-एल्डस''' (जन्म: ३१ अगष्ट १९७९) एक अमेरिकी व्यावसायिक महिला कुस्ती खेलाडी तथा गायिका हुन्। उनी हाल डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्र डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउनमा मिकी जेम्स नामले कुस्ती खेल्दै आइरहेकी छिन्। <ref name="billboard-rovi">{{cite web|url=http://www.billboard.com/artist/1567248/mickie-james/biography |title=Mickie James |first=Steve |last=Leggett |publisher=Rovi |via=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]] |accessdate=January 6, 2016 |archivedate=January 6, 2017 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6nJrQX69h?url=http://www.billboard.com/artist/1567248/mickie-james/biography |url-status=bot: unknown }} Additional January 6, 2017.</ref> जेम्सले सन् १९९९ मा कुस्ती क्षेत्रमा पाइला टेकेकी थिइन् भने उनले तात्कालिक समयमा अमेरिकी स्वतन्त्र सर्किटमा अलेक्सिस लेरीको नामले कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref name="Mike">{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=106430|title=EXCLUSIVE MICKIE JAMES-WWE UPDATE (SPOILER)|last=Mike|first=Johnson|date=December 8, 2016|accessdate=December 9, 2016|work=PWInsider}}</ref> उनले त्यसपछि सन् २००२ मा एक प्रमुख अमेरिकी कुस्ती पदोन्नति टोटल नन् स्टप एक्सन रेस्लिङमा आफ्नो कुस्ती कार्यकाललाई आगाडि बढाएकी थिइन् भने त्यस अवधिमा उनले अन्य कुस्ती पदोन्नतिहरूमा पनि कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्। सन् २००५ अक्टोबरमा जेम्सले अमेरिका स्थित एक प्रमुख कुस्ती पदोन्नति विश्व कुस्ती मनोरञ्जनमा (डब्ल्युडब्ल्युई) पर्दापण गरेकी थिइन् भने त्यसपछि उनको डब्ल्युडब्ल्युईकी एक प्रख्यात महिला खेलाडी ट्रिस स्ट्राटससँग केही घटनाक्रमहरूको सुरुवात भएको थियो। <ref name="slam">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2006/05/25/1598038.html|title=Mickie James quick to dish out credit|accessdate=October 18, 2007|work=Slam! Wrestling|publisher=Canadian Online Explorer|first=Greg|last=Oliver|date=May 26, 2006}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120719213246/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2006/05/25/1598038.html |date=July 19, 2012 }}</ref> जेम्सले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत सन् २००६ अप्रिल २ का दिन डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा सञ्चालन गरिएको रेसलमेनियाको २२औँ श्रृङ्खलामा ट्रिस स्ट्राटसलाई पराजित गर्दै पहिलोपटक डब्ल्युडब्ल्युई महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् भने उनले उक्त पदोन्नतिमा उक्त उपाधि ५ पटक जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="tna">{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/misc/tna/2002.html#02|title=NWA TNA PPV No. 2 results – June 26, 2002|accessdate=October 29, 2007|publisher=prowrestlinghistory.com}}</ref> सन् २००९ मा डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा आयोजित नाइट अफ च्याम्पियन्स नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा तात्कालिक डिभास विजेता मरिसलाई पराजित गर्दै पहिलो डिभास उपाधि हात पार्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="glory">{{cite web|url=http://www.glorywrestling.com/gg/AlexisLaree/AL.asp|title=Alexis Laree of G.L.O.R.Y. Wrestling|accessdate=October 24, 2007|publisher=G.L.O.R.Y. Wrestling|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071017033156/http://www.glorywrestling.com/gg/AlexisLaree/AL.asp|archivedate=October 17, 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017033156/http://www.glorywrestling.com/gg/AlexisLaree/AL.asp |date=October 17, 2007 }}</ref> सन् २०१० अप्रिल २२ का दिन उनको डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रको समाप्ति भएपछि उनले टिएनएमा पुन पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले केही पटक टिएनए नकआउट्स उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="slam" /><ref name="listthis">{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/listthis/ruggedroadstomania/roadstomania9|title=Mickie see, Mickie do|accessdate=October 31, 2007|publisher=World Wrestling Entertainment}}</ref> टोटल नन् स्टप एक्सन रेस्लिङमा (टिएनए) जेम्सले तीनपटक टिएनए नकआउट्स उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् भने सन् २०१३ मा उनको उक्त पदोन्नतिसँगको आवद्ध पत्रको समय सकिएको थियो।<ref name="champ">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/raw/mickiejames/titlehistory|title=Mickie James' Title History|accessdate=April 26, 2007|publisher=World Wrestling Entertainment|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070409080902/http://www.wwe.com/superstars/raw/mickiejames/titlehistory|archivedate=April 9, 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070409080902/http://www.wwe.com/superstars/raw/mickiejames/titlehistory |date=April 9, 2007 }}</ref> डब्ल्युडब्ल्युई र टिएनएमा गरी जेम्सले कुल ९ पटक महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् भने डब्ल्युडब्ल्युई महिला उपाधि, डिभास उपाधि र टिएनए नकआउट्स उपाधि जित्ने उनी पहिलो महिला खेलाडी बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>[http://www.yardbarker.com/all_sports/articles/mickie_james_leaves_tna_after_declining_contract_extension/14553223 James leaves TNA after declining contract extension] yardbreaker.com. September 15, 2013. Retrieved December 26, 2013.</ref><ref>[http://rajah.com/node/36100 Mr Anderson and Mickie James officially finished with TNA] rajah.com. September 23, 2013. Retrieved December 26, 2013.</ref><ref>[http://www.wrestlinginc.com/wi/news/2011/0902/543800/karen-jarrett/ Mickie James Sets New Record] wrestlinginc.com. February 9, 2011. Retrieved December 26, 2013.</ref><ref>[http://www.diva-dirt.com/2013/05/24/new-knockouts-champion-crowned/ New Knockouts champion crowned] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131226125028/http://www.diva-dirt.com/2013/05/24/new-knockouts-champion-crowned/ |date=December 26, 2013 }} diva-dirt.com. May 26, 2013. Retrieved December 26, 2013.</ref> सन् २००९ मा प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेडले जेम्सलाई त्यसवर्षको उत्कृष्ट महिला कुस्ती खेलाडीको सूचीमा शीर्ष स्थानमा राखेको थियो।<ref>[http://www.tnawrestlingnews.com/headlines/mickie-james-wins-the-tna-knockouts-title-details/t Mickie James wins TNA Knockouts Title – Details] tnawrestlingnews.com. May 24, 2013. Retrieved December 26, 2013.</ref> == बाल्यकाल == जेम्सको जन्म अमेरिका स्थित रिचमण्ड मेमोरियल अस्पताल भर्जिनियामा भएको थियो।<ref name=Richmond>{{cite web|url=http://www.richmondmagazine.com/?articleID=b61ec69b181dd0363de4659ebbbbf6f6&page=1|title=The Ballad of Mickie James| accessdate =December 24, 2010|work=Richmond Magazine |location =Virginia|date=December 23, 2010| archiveurl = https://web.archive.org/web/20120405055245/http://www.richmondmagazine.com/?articleID=b61ec69b181dd0363de4659ebbbbf6f6&page=1 | archivedate=April 5, 2012|quote=Born at Richmond Memorial Hospital in 1979....}}</ref> उनको बुबाको नाम स्टुअर्ट जेम्स हो भने उनको आमाको नाम सान्ड्रा नकल्स हो। जेम्स सानै छँदा उनको आमाबुबाको सम्बन्ध विच्छेद भएको थियो। उनको एक बहिनी, एक सौतेनी बहिनी, एक सौतेनी दाइ, र तीन सौतेनी भाइहरू छन्।<ref name="Strauss">{{cite web|url=http://www.northernvirginiamag.com/entertainment/faces/2013/08/26/hardcore-country/|title=Hardcore Country|last=Strauss|first=Gerry|accessdate=October 31, 2013|work=Northern Virginia Magazine}}</ref> सन् १९९७ मा जेम्सले मोन्टपिलर, भर्जिनिया स्थित प्याट्रिक हेन्री उच्च विद्यालयबाट स्नातक पुरा गरेकी थिइन्।<ref name="Corrigan">{{cite web |url=http://temple-news.com/arts/2013/10/22/corrigan-leaving-ring-honky-tonk/ |title=Corrigan: Leaving the ring for a honky-tonk |date=October 22, 2013 |last=Corrigan |first=John |accessdate=October 31, 2013 |work=The Temple News |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029200034/http://temple-news.com/arts/2013/10/22/corrigan-leaving-ring-honky-tonk/ |archivedate=October 29, 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029200034/http://temple-news.com/arts/2013/10/22/corrigan-leaving-ring-honky-tonk/ |date=October 29, 2013 }}</ref> उनले बाँकी समय आफ्नी हजुरआमासँग विताएकी थिइन्। <ref name="Hoffman">{{cite web|url=http://blog.chron.com/nocrying/2009/04/mickie-james-the-bumpy-life-of-a-diva/|title=Mickie James: the bumpy life of a diva|author=Hoffman, Ken|publisher=Hearst Corporation|work=Houston Chronicle|date=April 2, 2009|accessdate=October 21, 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004233925/http://blog.chron.com/nocrying/2009/04/mickie-james-the-bumpy-life-of-a-diva/ |date=October 4, 2013 }}</ref><ref name="TNA19July">{{cite web|url=http://coedmagazine.com/2010/11/23/the-25-sexiest-women-you-didnt-know-were-native-american/|title=The 25 Sexiest Women You Didn't Know Are Native American|author=Bryant, J.|work=Coed Magazine|date=November 23, 2010|accessdate=September 29, 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120905071415/http://coedmagazine.com/2010/11/23/the-25-sexiest-women-you-didnt-know-were-native-american/ |date=September 5, 2012 }}</ref> == व्यावसायिक कुस्ती कार्यकाल == === स्वतन्त्र सर्किट (सन् १९९९–२००३) === जेम्सले सानै उमेरदेखि कुस्ती खेल प्रति रूचि राख्द थिइन्, जसकारण उनले अमेरिका स्थित वासिङ्टन डिसीमा आधारित एक कुस्ती विद्यालयमा कुस्तीमा प्रशिक्षण लिनका लागि भर्ना भएकी थिइन्। सन् १९९९ मा जेम्सले एक अमेरिकी स्वतन्त्र सर्किटमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनको रिङ नाम अलेक्सिस लेरी राखिएको थियो।<ref>{{cite news|first=Greta|last=Van Susteren|authorlink=Greta Van Susteren|title=WWE's Mickie James and Josh Mathews at the RNC 'On the Record'|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,415725,00.html|publisher=FOXNews.com|date=September 3, 2008|accessdate=September 7, 2008}}</ref> लेरीले उक्त पदोन्नतिमा टोमी ड्रिमर लगायत विभिन्न पुरुष कुस्ती खेलाडीको प्रबन्धकको रूपमा काम गर्न सुरु गरेकी थिइन् भने उनले ड्रिमरले केवाइडिए प्रो ह्याभिवेट उपाधि जित्नका लागि सहयोग गरेकी थिइन्। उक्त वर्गको मार्च महिनामा उनले जेम डेमियनसँगको सहकार्यमा पहिलो मिश्रति खेल अमेरिकन माइक ब्राउन र केन्डीको विरुद्धमा खेलेकी थिइन्। उनले पछि कुस्तीमा थप प्रशिक्षण लिनका लागि डोरी फङ्क जुनियरद्वारा सञ्चालित फनकिङ कन्जरभेटरीमा भर्ना भएकी थिइन् भने पछि उनले एक्स्ट्रिम च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा पनि कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref name="slam"/><ref name="kyda">{{cite web|url = http://www.kyda.com/v2007/news.php?news_id=124|title = How Did You Get Your Name|accessdate = October 24, 2007|publisher = KYDA.com|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070922174825/http://www.kyda.com/v2007/news.php?news_id=124|archivedate = September 22, 2007}}</ref><ref name="carlson">{{cite web|url=http://www.carlson316wrestling.net/wwe/divas/mickiejames.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080123073712/http://www.carlson316wrestling.net/wwe/divas/mickiejames.html|archivedate=January 23, 2008|title=Carlson 316 Wrestling Profile|accessdate=October 24, 2007|publisher=Carlson 316 Wrestling}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080123073712/http://www.carlson316wrestling.net/wwe/divas/mickiejames.html |date=January 23, 2008 }}</ref> उनले पछि मेरिल्यान्ड च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा पनि आफ्नो कुस्ती कार्यकालको सुरुवात गरेकी थिइन् जहाँ उनी रिकी मोर्टन र बबी एटनद्वारा सञ्चालित एक प्रशिक्षण कार्यक्रममा भाग लिएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.kyda.com/v2007/title_history.php|title=Title History|accessdate=October 27, 2007|publisher=KYDA.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011151220/http://kyda.com/v2007/title_history.php|archivedate=October 11, 2007}}</ref> सन् २००२ मा उनले अमेरिका स्थित रिङ अफ अनर नामक एक कुस्ती पदोन्नतिमा पनि पर्दापण गरेकी थिइन् भने सोही वर्ष उनले डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन्। === टोटल नन् स्टफ एक्सन रेस्लिङ (सन् २००२–२००३) === रिङ अफ अनर नामक कुस्ती पदोन्नतिमा कार्यरत रहँदा रहँदै उनले अलेक्सिस लेरीको सन् २००२ मा नामले टोटल नन् स्टफ एक्सन रेस्लिङ नामक एक प्रमुख कुस्ती पदोन्नतिका लागि आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् भने उनले उक्त पदोन्नतिद्वारा सञ्चालित गक साप्ताहिक कार्यक्रममा आयोजित ब्याटल रोयलमा पनि भाग लिएकी थिइन् जुन अर्को हप्ता आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://rohwrestling.com/live/events/past-event|title=ROH – Past Results|accessdate=September 26, 2011|publisher=Ring of Honor}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120913070006/http://www.rohwrestling.com/live/events/past-event |date=September 13, 2012 }}</ref> सन् २००३ मार्च २६ का दिन उनले एमेरिङ रेडसँग सहकार्य गरेकी थिइन् भने उनीहरूको पछि एक्स डिभिजन विजेता किड कास र ट्रिनिटीसँग द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/misc/tna/2003.html#37|title=NWA TNA PPV No. 37 results – March 26, 2003|accessdate=October 29, 2007|publisher=prowrestlinghistory.com}}</ref> सन् २००३ अप्रिल २ का दिन उनले उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो खेल ट्रिनिटीको विरुद्धमा खेलेकी थिइन् जुन खेलमा उनी पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/misc/tna/2003.html#40|title=NWA TNA PPV No. 40 results – April 16, 2003|accessdate=October 29, 2007|publisher=prowrestlinghistory.com}}</ref> उक्त खेलको एक हप्ता पश्चात् उनले रेभेनद्वारा निर्माण गरिएको द ग्यादरिङ नामक एक कुस्ती समूहसँग आवद्ध भएकी थिइन् जसको पछि एनडब्ल्यूए विश्व ह्याभिवेट विजेता जेफ जेरेटसँग उक्त उपाधिका लागि द्वन्द्व चलेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2003/07/10/132081.html|title=NWA TNA PPV No. 52 results – July 9, 2003|first=Donnie|last=Abreu|date=July 10, 2003|accessdate=October 29, 2007|work=Slam! Wrestling|publisher=Canadian Online Explorer}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2003/07/24/144486.html|title=NWA TNA PPV No. 54 results – July 23, 2003|first=Donnie|last=Abreu|date=July 24, 2003|accessdate=October 29, 2007|work=Slam! Wrestling|publisher=Canadian Online Explorer|quote=Alexis Laree, still selling her burn injury, was nowhere to be seen.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/misc/tna/2003.html#55|title=NWA TNA PPV No. 55 results – July 30, 2003|accessdate=October 29, 2007|publisher=prowrestlinghistory.com}}</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == [[File:Mickie James at SummerSlam 08.jpg|right|thumb|upright|जेम्सले डब्ल्युडब्ल्युईमा ६ पटक महिला उपाधि जितेकी थिइन्]] [[File:TNA Slammiversary Mickie James vs. Angelina Love w Winter.jpg|thumb|upright|जेम्सले टिएनएमा तीनपटक टिएनए नकआउट्स उपाधि जितेकी थिइन्]] * '''कोभरी पदोन्नतिहरू''' ** कोभरी प्रो महिला उपाधि (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://coveypro.com/titles.html|title=Covey Pro Women's Championship|publisher=Covey Promotions|accessdate=October 12, 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110907061028/http://www.coveypro.com/titles.html |date=September 7, 2011 }}</ref> ** कोभरी प्रो हल अफ फेम (सन् २०१४)<ref>[http://www.coveypro.com/hof.html Covey Promotions Hall of Fame] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191031060842/http://www.coveypro.com/hof.html |date=2019-10-31 }} Covey Promotions. Retrieved April 23, 2014.</ref> * '''साइबरस्पेस रेस्लिङ सङ्घ''' ** एनडब्ल्यूए सकवेभ महिला विजेता (१ पटक)<ref name="TH">{{cite web|url=http://bodyslamming.com/wwe/mickiejames.html|title=WWE Superstars – Mickie James|accessdate=November 4, 2007|publisher=bodyslamming.com}}</ref> * '''डाइनामाइट च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** डिसिडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref name="TH" /><ref>[http://www.angelfire.com/de3/dcw/TitleHistory.html Dynamite Championship Wrestling – DCW Women's Title History] angelfire.com.</ref> * '''ग्राउन्ड जिरो रेस्लिङ''' ** जिएक्सडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=https://www.gogxw.com/champions|title=gxw-wrestling|website=gxw-wrestling|accessdate=August 15, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170816022447/https://www.gogxw.com/champions |date=August 16, 2017 }}</ref> * '''इम्प्याक्ट च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** आइसिडब्ल्यू सुपर जुनियर्स उपाधि (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/other/2003-05.html|title=Independent Wrestling Results – May 2003|accessdate=July 5, 2008|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> * '''अन्तर्राष्ट्रिय प्रो रेस्लिङ: संयुक्त अधिराज्य''' ** आइपिडब्ल्यू युके महिला विजेता (१ पटक)<ref name="IPWUK">{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=1&nr=143647|title=IPW:UK UK Super 8 2016 - Day 2|accessdate=October 10, 2016|publisher=Cagematch.net}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''मेरील्यान्ड च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** एनसिडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/Arena_Reports_10/article_85767.shtml|title=Show results - 6/19 MCW in Glen Burnie, Md.: Mickie James wins Women's Title, Mick Foley guest host for Ladies Night, more|work=Pro Wrestling Torch|date=June 20, 2015|accessdate=June 21, 2015}}</ref> * '''प्रिमियर रेस्लिङ सङ्घ''' ** पिडब्ल्यूएफ युनिभर्सल महिला विजेता (१ पटक)<ref name="TH" /> * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** वर्ष महिला खेलाडी (सन् २००९, सन् २०११)<ref>{{cite journal|title=2011 Woman of the Year|year=2012|journal=Pro Wrestling Illustrated|volume=33|issue=3|pages=72–73}}</ref> ** ५० महिला कुस्ती खेलाडी मध्य पहिलो स्थानमा पर्न सफल (सन् २००९) <ref>{{cite web|url=http://profightdb.com/pwi-female-50/2009.html|title=Pro Wrestling Illustrated (PWI) Female 50 for 2009|work=Pro Wrestling Illustrated|publisher=The Internet Wrestling Database|accessdate=March 17, 2015}}</ref> * '''दक्षिणी च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** एससिडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref name="TH" /> * '''इम्प्याक्ट रेस्लिङ''' ** टिएनए नकआउट्स विजेता (३ पटक) ** टिएनए विश्वकप (सन् २०१३) – क्रिस्टोफर डेनियर्ल, जेम्स स्टोर्म, कजारियन र केनी किङको साथमा * '''अल्टिमेट च्याम्पियनसिप रेस्लिङ''' ** युसिडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref name="TH" /> * '''अल्टिमेट रेस्लिङ सङ्घ''' ** युडब्ल्यूएफ महिला विजेता (२ पटक)<ref name="TH" /> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' ** डब्ल्युडब्ल्युई महिला विजेता (५ पटक) ** डब्ल्युडब्ल्युई डिभास विजेता (१ पटक) == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Mickie James|मिकी जेम्स}} * {{wwe superstar}} * {{Professional wrestling profiles}} * {{IMDb name}} [[श्रेणी:अमेरिकी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७९ मा जन्म]] bmio61z8gjvsyyqhdz2ubz393wrdmoi 0 112681 1354665 1354658 2026-05-08T12:05:05Z Bishaldev100 28807 1354665 wikitext text/x-wiki '''श्री''' प्रत्येक पुरुषको नामको अगाडि लगाइने सम्मानजनक शब्द हो। यसको अतिरिक्त यस शब्दले हिन्दू देवी [[लक्ष्मी]]को पर्यायको रूपमा तथा सम्पत्ति, सम्पदा धन इत्यादिको पर्यायको रूपमा पनि जनाउँदछ। श्री शब्दको उपयोग जीवित मनुष्यको अगाडि सम्मानपूर्वक गरिन्छ। यस बाहेक पनी, अजर अमर मनुष्य वा देवी देवताको अगाडि पनि सम्मान पूर्वक लगाइन्छ । ==पुनरावृत्ति== * श्री: प्रत्येक पुरुष * श्री १: सन्तान, पत्नी * श्री २: आफ्ना कामदार * श्री ३: [[राणा वंश|कास्कीका महाराज, राणा प्रधानमन्त्री]], आत्मिय मित्र * श्री ४: शत्रु पक्ष * [[श्री ५]]: [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका महराजधिराज]], राजपरिवारका सदस्य * श्री ६: आमा, बाबु र गुरु * श्री १०८: [[महन्त]], [[योगी]], [[सन्यास आश्रम|सन्यासी]] लाई * श्री १००८: शकंराचार्य ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[श्रीमती‎]] *[[सर]] [[श्रेणी:हिन्दू ग्रन्थ]] czs1zbzshuax66kgq42mawry720wqph 0 114623 1354702 1164609 2026-05-08T20:02:21Z ~2026-27781-98 78535 1354702 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = डब्ल्युडब्ल्युई र | image = WWE Raw Logo 2019.svg | image_alt = | caption = ३० सेप्टेम्बर २०१९बाट प्रयोग भएको हालको ''र''को प्रतिक | genre = [[कुस्ती|व्यावसायिक कुस्ती]] | creator = [[भिन्स म्याकमेन]] | writer = *जोनाथन बेकस्ट्रोम <small>(प्रमुख लेखक) | presenter = {{Plain list| * [[टम फिलिप्स]] <small>(खेल टिप्पणीकर्ता)</small><ref>{{Cite web|url=https://www.wwe.com/shows/raw/article/wwe-premiere-week-features-unprecedented-eight-hours-of-primetime-coverage?sf220168854=1|title=WWE Premiere Week|website=डब्ल्युडब्ल्युई|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-09-26}}</ref> * [[समोआ जो]] <small>(विश्लेषक)</small> * [[बारोन साक्सटन]] <small>(विश्लेषक)</small> }} | starring = ''र''सँग सम्बन्धित खेलाडी तथा व्यक्तित्वहरू | opentheme = * स्किलेटको "लेजेन्डरी" नामक गीत | composer = | country = {{झण्डा|अमेरिका}} | language = | num_seasons = २७ | num_episodes = १,४१७ ({{Start date|2020|07|20}}सम्म) | list_episodes = | producer = {{Plain list| *[[भिन्स म्याकमेन]] <small>(अध्यक्ष/कार्यकारी)</small> *[[ब्रुस प्रिचर्ड]] <small>(कार्यकारी निर्देशक)</small> *केभिन डुन <small>(कार्यकारी निर्माता)</small> }} | camera = बहु क्यामरा | runtime = १८० मिनेट (विज्ञापन समावेश) | company = [[डब्ल्युडब्ल्युई]] | distributor = डब्ल्युडब्ल्युई | network = {{Plain list| *[[युएसए सञ्जाल]]<br>({{Start date|1993|01|11}}–{{End date|2000|09|18}}; ({{Start date|2005|10|03}}–{{End date|2024|12|30}}) *[[पारामाउन्ट नेटवर्क|टिएनएन/स्पाइक टिभी]] ({{Start date|2000|09|25}}–{{End date|2005|09|26}}) }} | picture_format = {{Plain list| *मानक परिभाषित चित्रण *उच्च परिभाषित चित्रण }} | first_aired = {{Start date|1993|1|11}} | last_aired = {{End date|हाल}} | preceded_by = ''[[डब्ल्युडब्ल्युएफ प्राइम टाइम रेस्ललिङ|प्राइम टाइम रेस्लिङ]]'' (सन् १९८५–९३) | related = {{Plain list| * ''[[डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन]]'' * ''[[डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी]]'' * ''[[डब्ल्युडब्ल्युई मेन इभेन्ट]]'' * ''[[एनएक्सटी बेलायत]]'' }} | website = http://www.wwe.com/shows/raw }} '''डब्ल्युडब्ल्यूई र''', वा '''सोमबार रातिको र''' वा साधारण रूपमा '''र''' , एक अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती दूरदर्शन कार्यक्रम हो जुन हाल [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा रातिको ८:०० देखि ११:०० बजे सम्म पूर्वीय मानक समयमा युएसए सञ्जालमा प्रसारण हुन्छ। यस कार्यक्रमको नाम पनि [[डब्ल्युडब्ल्युई]]को ''र'' ब्रान्डलाई बुझाउन पनि प्रयोग गरिन्छ, जहाँ कम्पनीका कर्मचारीहरू काम र प्रदर्शन तोकिएको छ। कार्यक्रमको सर्वप्रथम ११ जनवरी १९९३बाट सुरु भएको थियो र यसलाई हाल शुक्रबार रातिको [[डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन|स्म्याकडाउन]]को साथ कम्पनीको प्रमुख कार्यक्रम मध्ये एकको रूपमा लिइन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.wwe.com/shows/wwenxt/article/nxt-moves-to-usa-network|शीर्षक=NXT moves to USA Network|website=डब्ल्युडब्ल्युई|भाषा=अङ्ग्रेजी|पहुँचमिति=२०१९-०८-२२}}</ref> ''डब्ल्युडब्ल्युई र'' सबैभन्दा लामो समयदेखि चलिरहेको साप्ताहिक दूरदर्शन कार्यक्रम समेत हो। सेप्टेम्बर २००० मा, ''र''लाई युएसए नेटवर्कबाट टिएनएनमा सारिएको थियो जुन अगस्ट २००३ मा स्पाइक टिभीमा पुनर्गठित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://corporate.wwe.com/news/2000/2000_09_27.asp|title=WWE ENTERTAINMENT, INC. REVISES FULL YEAR REVENUE AND EBITDA ESTIMATES FOR FISCAL YEAR 2001|work=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|date=September 27, 2000|accessdate=September 5, 2014}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ३ अक्टोबर २००५ मा ''र'' युएसए सञ्जालमा फर्किएको थियो जहाँ यो हालसम्म यही सञ्जाल अन्तर्गत प्रसारित हुन्छ। ९ डिसेम्बर २०१६ सम्म, ''र''का सबै शृङ्खलाहरू डब्ल्युडब्ल्युई नेटवर्कमा मागको आधारमा उपलब्ध छन्। भर्खरको शृङ्खलाहरू मूल प्रसारित मिति पछिको ३० दिन पछि मागको आधारमा हेर्नका लागि उपलब्ध छन्। यसको पहिलो शृङ्खला देखिनै ''र'' प्रत्यक्ष रूपमा २०८ रङ्गमञ्च, १७१ सहर तथा क्षेत्र र ११ विभिन्न देशहरू मार्फत प्रसारित हुन्छ जहाँ यो सन् २००५ देखि [[संयुक्त राज्य अमेरिका]], [[क्यानडा]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[अफगानिस्तान]] लगायतका देशहरूबाट प्रसारित भइरहेको छ भने सन् २००६ र सन् २००७ मा, [[दक्षिण अफ्रिका]]<ref>{{cite web|url=http://www.wrestlingdata.com/index.php?befehl=shows&show=26310|title=Wrestlingdata.com – The World's Largest Wrestling Database|author=एक्सेल सालबाच|work=रेस्लिङडाटा डटकम}}</ref>, [[जर्मनी]]<ref>{{cite web|url=http://www.wrestlingdata.com/index.php?befehl=shows&show=26282|title=Wrestlingdata.com – The World's Largest Wrestling Database|author=एक्सेल सालबाच|work=रेस्लिङ डाटा डटकम}}</ref>, [[जापान]]<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050207.html|title=Online World of Wrestling|work=अनलाइन वर्ल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref>, [[इटाली]]<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/results/raw/raw2006/1176781825.shtml|title=April 16, 2007 RAW results, from Wrestleview.com|work=रेसलभ्यु}}</ref> र [[मेक्सिको]]<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-10-17/results|title=WWE Raw SuperShow results: Mexican standoff|work=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref>बाट प्रसारित भइरहेको छ। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी|WWE Raw|डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Wikiquote}} * [http://raw.usanetwork.com ''डब्ल्युडब्ल्युई र''] [http://raw.usanetwork.com युएसए सञ्जाल]मा * {{IMDb title|id=0185103|title=डब्ल्युडब्ल्युई र}} * {{TV Guide|205626}} * {{tv.com show|wwe-monday-night-raw|डब्ल्युडब्ल्युई र}} * {{Facebook|WWERaw}} {{डब्ल्युडब्ल्युई}} {{युएसए सञ्जालका कार्यक्रमहरू}} {{एनबिसी खेलकुद}} {{संयुक्त राज्य अमेरिकामा व्यावसायिक कुस्ती}} [[श्रेणी:डब्ल्युडब्ल्युई र|डब्ल्युडब्ल्युई र]] [[श्रेणी:अमेरिकी प्रत्यक्ष दूरदर्शन शृङ्खलाहरू]] [[श्रेणी:स्पाइक (दूरदर्शन सञ्जाल) का मूल कार्यक्रमहरू]] [[श्रेणी:युएसए नेटवर्कका मूल कार्यक्रमहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका टेलिभिजन कार्यक्रमहरू]] 81t1wuugfok2gzigp9nfi1b5wacys2u 1354703 1354702 2026-05-08T20:10:30Z ~2026-27781-98 78535 1354703 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = डब्ल्युडब्ल्युई र | image = | image_alt = | caption = | genre = [[कुस्ती|व्यावसायिक कुस्ती]] | creator = [[भिन्स म्याकमेन]] | writer = *जोनाथन बेकस्ट्रोम <small>(प्रमुख लेखक) | presenter = {{Plain list| * [[टम फिलिप्स]] <small>(खेल टिप्पणीकर्ता)</small><ref>{{Cite web|url=https://www.wwe.com/shows/raw/article/wwe-premiere-week-features-unprecedented-eight-hours-of-primetime-coverage?sf220168854=1|title=WWE Premiere Week|website=डब्ल्युडब्ल्युई|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-09-26}}</ref> * [[समोआ जो]] <small>(विश्लेषक)</small> * [[बारोन साक्सटन]] <small>(विश्लेषक)</small> }} | starring = ''र''सँग सम्बन्धित खेलाडी तथा व्यक्तित्वहरू | opentheme = * स्किलेटको "लेजेन्डरी" नामक गीत | composer = | country = {{झण्डा|अमेरिका}} | language = | num_seasons = २७ | num_episodes = १,४१७ ({{Start date|2020|07|20}}सम्म) | list_episodes = | producer = {{Plain list| *[[भिन्स म्याकमेन]] <small>(अध्यक्ष/कार्यकारी)</small> *[[ब्रुस प्रिचर्ड]] <small>(कार्यकारी निर्देशक)</small> *केभिन डुन <small>(कार्यकारी निर्माता)</small> }} | camera = बहु क्यामरा | runtime = १८० मिनेट (विज्ञापन समावेश) | company = [[डब्ल्युडब्ल्युई]] | distributor = डब्ल्युडब्ल्युई | network = {{Plain list| *[[युएसए सञ्जाल]]<br>({{Start date|1993|01|11}}–{{End date|2000|09|18}}; ({{Start date|2005|10|03}}–{{End date|2024|12|30}}) *[[पारामाउन्ट नेटवर्क|टिएनएन/स्पाइक टिभी]] ({{Start date|2000|09|25}}–{{End date|2005|09|26}}) }} | picture_format = {{Plain list| *मानक परिभाषित चित्रण *उच्च परिभाषित चित्रण }} | first_aired = {{Start date|1993|1|11}} | last_aired = {{End date|हाल}} | preceded_by = ''[[डब्ल्युडब्ल्युएफ प्राइम टाइम रेस्ललिङ|प्राइम टाइम रेस्लिङ]]'' (सन् १९८५–९३) | related = {{Plain list| * ''[[डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन]]'' * ''[[डब्ल्युडब्ल्युई एनएक्सटी]]'' * ''[[डब्ल्युडब्ल्युई मेन इभेन्ट]]'' * ''[[एनएक्सटी बेलायत]]'' }} | website = http://www.wwe.com/shows/raw }} '''डब्ल्युडब्ल्यूई र''', वा '''सोमबार रातिको र''' वा साधारण रूपमा '''र''' , एक अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती दूरदर्शन कार्यक्रम हो जुन हाल [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा रातिको ८:०० देखि ११:०० बजे सम्म पूर्वीय मानक समयमा युएसए सञ्जालमा प्रसारण हुन्छ। यस कार्यक्रमको नाम पनि [[डब्ल्युडब्ल्युई]]को ''र'' ब्रान्डलाई बुझाउन पनि प्रयोग गरिन्छ, जहाँ कम्पनीका कर्मचारीहरू काम र प्रदर्शन तोकिएको छ। कार्यक्रमको सर्वप्रथम ११ जनवरी १९९३बाट सुरु भएको थियो र यसलाई हाल शुक्रबार रातिको [[डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन|स्म्याकडाउन]]को साथ कम्पनीको प्रमुख कार्यक्रम मध्ये एकको रूपमा लिइन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.wwe.com/shows/wwenxt/article/nxt-moves-to-usa-network|शीर्षक=NXT moves to USA Network|website=डब्ल्युडब्ल्युई|भाषा=अङ्ग्रेजी|पहुँचमिति=२०१९-०८-२२}}</ref> ''डब्ल्युडब्ल्युई र'' सबैभन्दा लामो समयदेखि चलिरहेको साप्ताहिक दूरदर्शन कार्यक्रम समेत हो। सेप्टेम्बर २००० मा, ''र''लाई युएसए नेटवर्कबाट टिएनएनमा सारिएको थियो जुन अगस्ट २००३ मा स्पाइक टिभीमा पुनर्गठित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://corporate.wwe.com/news/2000/2000_09_27.asp|title=WWE ENTERTAINMENT, INC. REVISES FULL YEAR REVENUE AND EBITDA ESTIMATES FOR FISCAL YEAR 2001|work=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|date=September 27, 2000|accessdate=September 5, 2014}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ३ अक्टोबर २००५ मा ''र'' युएसए सञ्जालमा फर्किएको थियो जहाँ यो हालसम्म यही सञ्जाल अन्तर्गत प्रसारित हुन्छ। ९ डिसेम्बर २०१६ सम्म, ''र''का सबै शृङ्खलाहरू डब्ल्युडब्ल्युई नेटवर्कमा मागको आधारमा उपलब्ध छन्। भर्खरको शृङ्खलाहरू मूल प्रसारित मिति पछिको ३० दिन पछि मागको आधारमा हेर्नका लागि उपलब्ध छन्। यसको पहिलो शृङ्खला देखिनै ''र'' प्रत्यक्ष रूपमा २०८ रङ्गमञ्च, १७१ सहर तथा क्षेत्र र ११ विभिन्न देशहरू मार्फत प्रसारित हुन्छ जहाँ यो सन् २००५ देखि [[संयुक्त राज्य अमेरिका]], [[क्यानडा]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[अफगानिस्तान]] लगायतका देशहरूबाट प्रसारित भइरहेको छ भने सन् २००६ र सन् २००७ मा, [[दक्षिण अफ्रिका]]<ref>{{cite web|url=http://www.wrestlingdata.com/index.php?befehl=shows&show=26310|title=Wrestlingdata.com – The World's Largest Wrestling Database|author=एक्सेल सालबाच|work=रेस्लिङडाटा डटकम}}</ref>, [[जर्मनी]]<ref>{{cite web|url=http://www.wrestlingdata.com/index.php?befehl=shows&show=26282|title=Wrestlingdata.com – The World's Largest Wrestling Database|author=एक्सेल सालबाच|work=रेस्लिङ डाटा डटकम}}</ref>, [[जापान]]<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050207.html|title=Online World of Wrestling|work=अनलाइन वर्ल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref>, [[इटाली]]<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/results/raw/raw2006/1176781825.shtml|title=April 16, 2007 RAW results, from Wrestleview.com|work=रेसलभ्यु}}</ref> र [[मेक्सिको]]<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-10-17/results|title=WWE Raw SuperShow results: Mexican standoff|work=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref>बाट प्रसारित भइरहेको छ। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी|WWE Raw|डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Wikiquote}} * [http://raw.usanetwork.com ''डब्ल्युडब्ल्युई र''] [http://raw.usanetwork.com युएसए सञ्जाल]मा * {{IMDb title|id=0185103|title=डब्ल्युडब्ल्युई र}} * {{TV Guide|205626}} * {{tv.com show|wwe-monday-night-raw|डब्ल्युडब्ल्युई र}} * {{Facebook|WWERaw}} {{डब्ल्युडब्ल्युई}} {{युएसए सञ्जालका कार्यक्रमहरू}} {{एनबिसी खेलकुद}} {{संयुक्त राज्य अमेरिकामा व्यावसायिक कुस्ती}} [[श्रेणी:डब्ल्युडब्ल्युई र|डब्ल्युडब्ल्युई र]] [[श्रेणी:अमेरिकी प्रत्यक्ष दूरदर्शन शृङ्खलाहरू]] [[श्रेणी:स्पाइक (दूरदर्शन सञ्जाल) का मूल कार्यक्रमहरू]] [[श्रेणी:युएसए नेटवर्कका मूल कार्यक्रमहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका टेलिभिजन कार्यक्रमहरू]] j2b27rv6rfxe9dj4os26om9r5ebwj47 0 114664 1354715 1219915 2026-05-09T00:00:41Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354715 wikitext text/x-wiki {{Infobox Buddha | name = वसुधारा | image = Vasudhara, Goddess of Abundance, view 1, Nepal, 1082 AD, gilded copper inlaid with semiprecious stones, traces of vermilion - Arthur M. Sackler Gallery - DSC06033.JPG |image caption = वसुधारा, नेपाल । | sanskrit_name = वसुधारा | chinese_name = {{plainlist| * 持世菩薩 (परम्परागत, उच्चारण: चिसी पुसा) * 持世菩萨 (सरलीकृत, उच्चारण: काइयुएन टिएन्मु) }} | japanese_name = 持世菩薩じせぼさつ (उच्चारण: जिसे बोतात्सु) | korean_name = 지세보살 (उच्चारण: जिसे बोसाल) | tibetan_name = <big><big>ནོར་རྒྱུན་མ་</big></big> (उच्चारण: नोर्ग्युमा) | vietnamese_name = Trì Thế Bồ Tát (उच्चारण: त्रि थे बोतात) | veneration =महायान, वज्रयान }} '''वसुधारा''' ([[संस्कृत]]मा रत्नको धारा) धन, समृद्धि र प्रशस्तताका बौद्ध [[बोधिसत्त्व]] हुन् । उनी कयौँ बौद्ध देशहरूमा प्रख्यात छिन् र बौद्ध कथा तथा कलामा पनि वसुधाराको चित्रण गरिएको पाइन्छ । भारतीय बोधिसत्त्वको रूपमा पूजिने वसुधाराको ख्याती अन्य दक्षिण बौद्ध राष्ट्रहरूसम्म फैलिएको छ । उनको प्रसिद्धि, यद्यपि, [[काठमाडौँ उपत्यका]]का बौद्धमार्गी [[नेवार जाति|नेवार समुदाय]]मा बडी फैलिएको पाइन्छ । उनलाई नेवार [[बुद्ध धर्म|बौद्धवाद]]को प्रमुख देवी मानिन्छ ।<ref name="Pratapaditya">{{cite|title=The Arts of Nepal|first= Pratapaditya|last= Pal|date=सन् १९८५|pages=३२}}</ref> [[लाहौल र स्पीती जिल्ला|लाहौल र स्पीती]]मा उनलाई शिष्कर आपा भनेर चिनिन्छ । उनी हिन्दु धर्मकी महान् देवी [[लक्ष्मी]]की नातेदार हुन् । उनको छोटो [[मन्त्र]] ''ॐ वासुधरे स्वाहा'' हो । ==लक्ष्मीसँगको समानता== वसुधारालाई धेरैजसो हिन्दु धर्मकी महान् देवी लक्ष्मीसँग तुलना गरिन्छ । धनकी देवी भनी दुबै देवीलाई उस्तै तरिकाले चित्रण र प्रशस्त फसलका लागि पूजा गरिन्छ ।<ref name= “Miranda”>{{cite|title=Buddhist Goddesses of India|first= Miranda|last= Shaw|date=सन् २००६|pages=२५९}}</ref> चित्रहरूमा दुबै जनाको वरिपरि सुनौलो रङ्ग लगाइन्छ र दुबै जनाले उस्तै मुद्रा तथा वस्तु धारण गरेको देखाइन्छ । उदाहरणका लागि वसुधारा र लक्ष्मी दुबैले रत्न बोकेको र उनीहरूको चरणमा खजानाको भाँडो राखिएको देखाइन्छ । वसुधारालाई फूलदानमा उभिएको देखाउने चलन पनि लक्ष्मीका पुराना चित्रहरूबाट नै चल्तीमा आएको मान्यता छ ।<ref name= “Miranda”/> यसका साथै दुबै देवीलाई आफ्ना पतिको साथमा चित्रण गरिन्छ: लक्ष्मीलाई [[विष्णु]]को साथमा र वसुधारालाई [[जम्भाला]]को साथमा । ==मन्त्र== वसुधाराको मन्त्र ''ॐ श्री वसुधारा रत्न निधन कशेत्री स्वाहा'' हो । वसुधाराको भक्ति गर्ने व्यक्तिले पहिलो दिनमा ८०० चोटी मन्त्र जप्नुपर्छ । दोस्रो दिन देखि बिहान, दिउँसो र राति सुत्नु अघि १००/१०० चोटी मन्त्र जाप गर्नुपर्छ । यसो गर्नाले धन, गुण, सन्तान, दीर्घायु, सुख, प्रशंसा र बुद्धि गरी ७ प्रकारको समृद्धि हासिल गर्न सकिने मान्यता छ । यस अभ्यासले ज्ञान प्राप्त गर्न सकिने मान्यता पनि छ । ==किम्बदन्ती== ===सुचन्द्रको प्रश्न=== बौद्ध धर्ममा वसुधाराको प्रथम उल्लेख ''वसुधारा धरणी'' मा भएको थियो ।<ref name= “Shaw”>{{cite|title=Buddhist Goddesses of India|first= Miranda|last= Shaw|date=सन् २००६|pages=२४८}}</ref> उक्त पाठको "सुचन्द्रको प्रश्न" नामक कथामा एक गरिब सुचन्द्र [[बुद्ध|बुद्ध शाक्यमुनि]]कहाँ पुगी आफ्नो परिवार पाल्न र दान गर्न टन्नै सुन, चाँदी, धन र अन्य अमूल्य रत्नहरू कमाउने तरिकाको बारेमा सोध्छ । शाक्यमुनिले उनलाई वसुधाराको मन्त्र जाप गर्ने र पूजा गर्ने तरिका बताउछन्, जुन सही ढङ्गले गरे स्वयम् वसुधाराको वरदान पाइन्छ । मन्त्र जाप र पूजा गर्न थालेपछि सुचन्द्रको प्रगति हुन थाल्छ, जसलाई देखेर भिक्षु आनन्दले पनि शाक्यमुनिलाई छिटो समृद्धि प्राप्त गर्ने तरिकाबारे प्रश्न गर्छन् । शाक्यमुनिले आनन्दलाई पनि वसुधाराको मन्त्र जाप र पूजा गर्ने सुझाव दिन्छन् र जनहितका लागि अरूहरूलाई पनि यसको ज्ञान गराउने आदेश दिन्छन् ।<ref name= “Shaw”/> "सुचन्द्रको प्रश्न" ले शाक्यमुनिको धनसम्पत्ति र सांसारिक सुखभोगको त्यागलाई खण्डन गरेजसो सुनिन्छ तर शाक्यमुनिले ती भिक्षुलाई धन कमाउने तरिकाको लागि त्यो ज्ञान बाँड्नु भन्दा पनि जनहितको लागि अरूहरूलाई वसुधारा धरणीको ज्ञान गराउन लगाउँछन् ।<ref name= “Shaw”/> तसर्थ उक्त मन्त्रले भौतिक धनसम्पत्ति कमाउन सहयोग गर्नुका साथै आध्यात्मिक सुख र शान्ति प्राप्त गर्न पनि सहयोग गर्छ ।<ref name= “Shaw”/> ===तारानाथका पौराणिक कथा=== [[File:Legend of Vasudhara (Ashvaghosha Avadana) LACMA M.91.239.jpg|thumb|upright|वसुधाराको पौराणिक कथा, सन् १७४४ को नेपाली चित्र ।]] प्रख्यात [[तिब्बती भाषा|तिब्बती]] भिक्षु र विद्वान [[तारानाथ]]का लेखहरूमा वसुधाराको उदारताका कयौँ उदाहरण पाइन्छ । उनले लेखेको इतिहास अनुसार बोधिसत्त्व वसुन्धाराले भिक्षु बुद्धज्ञानलाई प्रतिदिन ३०० मोतीको माला दिन्थिन् र ती मालाहरू किन्ने टन्नै उपभोगीहरू प्रदान गर्थिन् । यो सफलताबाट भिक्षुले आफ्ना मित्र भिक्षु तथा विद्यार्थीका लागि मठमा लगानी गरे । व्यक्तिगत लाभका लागि धन प्रयोग नगरेका बुद्धज्ञानलाई वसुधाराले आजीवन धनसम्पत्तिको वर्ष गराइराखिन् । तारानाथको अर्को कथाले "सुचान्द्रको प्रश्न" सँग मेल खान्छ । त्यो कथा अनुसार एक गरिब दार्शनिक आफ्नो परिवारलाई पाल्न नसक्ने स्थितिमा हुन्छन् । उनले एक भिक्षुलाई भेट्छन् जसले उनलाई वसुधाराको मन्त्र जाप र पूजा गर्ने तरिका बताउँछन् । उनले पूजा गर्न थालेपछि उनी पनि छिटै समृद्ध हुन्छन् र उनलाई परेको बेला सहयोग पर्ने भिक्षुले जस्तै अरूहरूलाई पनि वसुधाराको मन्त्र जाप गर्ने र पूजा गर्ने तरिका सिकाउन थाले । "सुचन्द्रको प्रश्न" जस्तै यी पौराणिक कथा र किम्बदन्तीहरू पनि महत्त्वपूर्ण छन् किनभने यिनीहरूले वसुन्धाराको मन्त्र जाप र पूजा गर्ने तरिका सिकाउँछ ।<ref name= “Shaw”/> यसका साथै यी किम्बदन्तीहरूले भौतिक सम्पत्ति आफैसँग राख्नुको साटो अरूहरूमा बाँड्नुपर्छ भन्ने कुरा पनि सिकाउँछ । ==बौद्ध कलाकृतिमा चित्रण== [[File:Vasudhara at Crocker Art Museum.jpg|thumb|upright|इस्वी सम्बत १२ औँ शताब्दीमा बनाइएको वसुधाराको सुनको जलप गरिएको [[काँस (मिश्रधातु)|चरेस]]को मूर्ति ।]] बौद्ध कलाकृतिमा वसुधाराको अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण स्थान रहेको छ । उनको विशेष मुकुट र गरगहना हेरेर नै उनलाई बोधिसत्त्वको रूपमा चिनिन सकिन्छ ।<ref>{{cite|title=The Northern Gods of Buddhism|first= Alice|last= Getty|date=सन् १९२८|pages=१३०}}</ref> चित्रहरूमा उनको छालाको रङ्ग सुनौलो देखाइन्छ । यो रङ्ग अमूल्य धातुहरू सम्बन्धित छ र बौद्ध कलाकृतिमा यसले ऐश्वर्य, उर्वरता र उदारतालाई जनाउँछ । सामान्यतया वसुधारा कमलको फूलमाथि एउटा खुट्टा आफूतिर र अर्को खुट्टा खजानाको भाँडोमा विश्राम गरी [[ललितासन]]मा बसेको देखिन्छ ।<ref>{{cite|title=Art from the Himalayas and China|first= Pratapaditya|last= Pal|date=सन् २००३|pages=७६}}</ref> उनलाई, यद्यपि, उभिएको रूपमा नि चित्रण गर्न सकिन्छ, जसमा उनको खुट्टाको तल प्रशस्तता जनाउने भारी कलशहरू राखिएको पाइन्छ ।<ref>{{cite|title=Buddhist Goddesses of India|first= Miranda|last= Shaw|date=सन् २००६|pages=२५५}}</ref> वसुधाराको बौद्ध कलाकृतिमा लगातार चित्रण गरिएपनि उनको हातको संख्या चित्र अनुसार फरक हुन्छ । कलाकृतिमा वसुधाराको दुई देखि छ हात भएको देखिएको पाइन्छ । तिब्बती र भारतीय कलाकृतिमा दुई हात देखाइन्छ भने छ हात देखाइने चलन नेपाली कलाकृतिमा मात्रै देखिन्छ ।<ref>[http://www.himalayanart.org/search/set.cfm?setid=352&page=1 Himalayan Art: Buddhist Deity: Vasudhara (Main Page)]</ref> छ हाते वसुधाराको चित्रण भारतबाट सुरु भएपनि यसका नमुनाहरू कमै भेटिन्छ । नेवार समुदायका धनका देवता जम्भालाकी पत्नी वसुधारा प्रजनन र समृद्धिकी देवी हुन् । उनी कमलको फूलमाथि एउटा खुट्टा आफूतिर र अर्को खुट्टा खजानाको भाँडोमा विश्राम गरी ललितासनमा बस्छिन् । यस आसनले उनी धर्तीमा भक्तहरूको सहयोग गर्न आउँछिन् भन्ने जनाउँछ । उनले एक हातमा सेतो शंख बोक्छिन्, जसले बोलीमा नियन्त्रण जनाउँछ र अर्को हातमा धनकलश बोक्छिन्, जसले धनसम्पत्ति र समृद्धि जनाउँछ । उनी जवान युवतीझैँ आकर्षक छन् र उनको शरीरबाट विशेष आभा निस्कन्छ । उनी त्रिमुखी हुन् र प्रत्येक मुखलाई भिन्न रङ्गले प्रतिनिधित्व गर्छ । दाहिने मुखलाई नियन्त्रण गर्ने शक्ति भएको जनाउन रातो रङ्ग लगाइन्छ । बिचको मुखमा सुनौलो रङ्ग लगाइन्छ, जसले सम्वृद्धि जनाउँछ । देब्रे मुखमा पनि रातो रङ्ग लगाइन्छ, जसले उनको अनुकम्पा, बुद्धि, समझ र अन्तर्दृष्टिको सङ्केत गर्छ । उनमा ५ दिव्य कौशल छन् र उनी ८ गहनले शृङ्गारित छन् । छ हाते वसुधाराको प्रथम दाहिने हातमा उदारताको मुद्रा देखिन्छ भने अन्य दुई दाहिने हातमा बुद्ध, धर्म र संघका संगम देखिन्छ । उनका देब्रे हातमा समृद्धि जनाउने धनकलश र ज्ञान जनाउने पवित्र पद देखिन्छ । वसुधाराका हातमा उनीसँग सम्बन्धित विशेषताहरूको भान हुन्छ । धेरैजसो कलाकृतिमा उनको देब्रे हातमा प्रशस्त फसल जनाउने मकैको बिटा बोकेको देखिन्छ ।<ref name= “Miranda Shaw”>{{cite|title=Buddhist Goddesses of India|first= Miranda|last= Shaw|date=सन् २००६|pages=२५२}}</ref> वसुधारा कयौँ कलाकृतिको प्रमुख पात्रको रूपमा देखिएपनि उनी कहिलेकाहीँ आफ्ना पति, बौद्ध धर्ममा धनका देवता, [[जम्भाला|वैश्रावन]] (जम्भाला) सँग पनि देखिन्छन् । उनको प्रतिष्ठाबावजुद वसुधारा उनीभन्दा बडी प्रख्यात छिन् । ==नेपाली बौद्धवादमा वसुधारा== [[File:Mandala of Vasudhara LACMA M.77.19.7.jpg|thumb|upright|वसुधाराको [[मण्डला]]को नेपाली चित्र, सन् १४९५ । ]] वसुधारा काठमाडौँ उपत्यकाका बौद्धमार्गी नेवार समुदायमा प्रसिद्ध छिन् । उनी यस क्षेत्रमा घरेलु देवी भैसकेकी छन् । घरघरमा पाइने उनका कयौँ १८ सेमि वा सानो चरेसका मूर्तिहरूले यस बयानको समर्थन गर्छ ।<ref>{{cite|title=Artibus Asiae, Vol. 45.|first=Ian|last=Aslop|date=सन् १९८४|pages=२०९|chapter=Five Dated Nepalese Metal Sculptures}}</ref> यी मूर्तिहरूको सानो आकारले गर्दा यिनीहरूलाई वसुधाराको घरमा पूजाको लागि राखिन्छ । यसका साथै वसुधारालाई पूजा गर्ने बौद्धमार्गी नेवारहरूको गुट नै छ ।<ref>{{cite|title=Artibus Asiae, Vol. 45.|first=Ian|last=Aslop|date=सन् १९८४|pages=२०८|chapter=Five Dated Nepalese Metal Sculptures}}</ref> यस गुटका अनुयायीले वसुधाराको पूजाले धन र स्थिरता कमाउने मान्यता राख्छन् । बौद्धमार्गी नेवार समुदायमा यो गुट प्रचलित भएपनि आजकल गिरावटमा छ । [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा खेतीपाती र व्यापारलाई आयको स्रोत मानिने हुनाले यस क्षेत्रमा वसुधाराको ख्याती फैलिएको पाइन्छ ।<ref name= "Pratapaditya"/> उनको सम्मान गरेमा सौभाग्य प्राप्त हुने नेवार समुदायको मान्यता रहेको छ । ===मण्डला=== [[File:Vasudhara Mandala, by Jasaraja Jirili, Nepal, dated 1365. Sotheby's.jpg|thumb|upright|सन् १३६५ मा [[नेपाल]]का जसराज जिरिलीद्वारा सिर्जित वसुधाराको मण्डला ।]] नेपालमा वसुधाराको प्रथम चित्रण सन् १०१५ को [[थान्का|पौभाचित्र]]मा देखिन्छ ।<ref>{{cite|title=The Arts of Nepal|first= Pratapaditya|last= Pal|date=सन् १९८५|pages=१६}}</ref> उक्त पौभालाई वसुधाराको [[मण्डला]] पनि भनिन्छ । शिक्षाप्रदको उद्देश्यले बनाइएको यस चित्रमा समर्पण, अनुष्ठान दीक्षा, उत्सव सङ्गीत र उनको पूजासँग सम्बन्धित नृत्यको चित्रण गरिएको छ । यस मण्डलाले अविश्वासी व्यक्तिबाट विश्वासी भक्त भएको व्यक्तिको दृष्टिकोण देखाउँछ ।<ref>{{cite|title=Where the Gods are Young|first= Pratapaditya|last= Pal|date=सन् १९७५|pages=८२}}</ref> ==तिब्बती बौद्धवादमा वसुधारा== वसुधारा नेपालमा मात्रै ख्यातिप्राप्त छैनन्, उनी तिब्बती बौद्धवादको पनि धनकी देवीको रूपमा पूजिन्छन् ।<ref name= "Buddhism">{{cite|title=Buddhist Goddesses of India|first= Miranda|last= Shaw|date=सन् २००६|pages=२६०}}</ref> तिब्बतमा प्रख्यात भएता पनि उनी तिब्बती बौद्धवादमा प्रमुख देवी मानिँदैनन् । तिब्बतमा वसुधाराको पूजा भिक्षुभन्दा पनि आम जनताले गरेको पाइन्छ । यसको प्रमुख कारण भनेको भिक्षुहरूले वसुधारालाई आम जनताकी देवी मान्छन् । त्यसैले उनीहरू तारा देवीको पूजा गर्छन् ।<ref name= "Buddhism"/> यसको अर्थ, यद्यपि, मठमा वसुधाराको पूजा नै नगरिने त होइन । सामान्यतया, मठको संरक्षकको अनुरोधमा उनको पूजा सञ्चालन गरिन्छ । उनलाई २१ तारामध्ये सुनौलो तारा मानिन्छ र तिब्बतमा डोल्मा सेर्मो वा नोर्ग्युंमाको रूपमा पूजा गरिन्छ । ===कलाकृतिमा भिन्नता=== सामान्यतया तिब्बती कलाकृतिमा वसुधाराको दुइटा बाहु देखाइन्छ । नेपाली कलाकृतिबाट प्रभावित छ हात भएको वसुधाराको चित्रण गरिएको कमै पाइन्छ ।<ref name= "Buddhism"/> नेपाली कलाकृतिको विपरीत तिब्बती कलाकृतिमा वसुधारालाई जम्भाला वा अन्य देवीदेवतासँग चित्रण गरिन्छ ।<ref>{{cite|title=Buddhist Goddesses of India|first= Miranda|last= Shaw|date=सन् २००६|pages=२६२}}</ref> यस्ता सानातिना भिन्नता भएपनि उनको चित्रणमा धेरै भिन्नता भने देखिँदैन । दुबै नेपाली र तिब्बती कलाकृति हेरेर उनलाई छिन्न सकिन्छ । ==बर्मी जलार्पण== बर्मी बौद्धवादमा ''ये जेट चा'' अर्थात् थोपाथोपा गरी जलार्पण गर्ने प्रथाले दान उस्ताव र भोजभतेरलगायत अन्य उत्सवहरूको विसर्जन गर्ने चलन छ । यसो गर्दा सबै प्राणीहरूका साथ अस्तित्व कमाउन सकिने मान्यता छ । <ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro|first=Melford E. |year=सन् १९९६|publisher=Transaction Publishers|isbn=९७८-१-५६०००-८८२-८|pages=४४-४७}}</ref> जलार्पणको समयमा भिक्षुहरूले विश्वासको कबुली गर्दै सु तौङ्ग इम्मय धम्मनु वाचन गर्छन् ।<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and Society: A Great Tradition and its Burmese Vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=सन् १९८२|publisher=University of California Press |isbn=९७८-०-५२०-०४६७२-६|pages=२१३-२१४}}</ref> त्यसपश्चात, दाताहरूले उनीहरूलाई ''अह्म्य वे'' नामक योग्यता प्राप्त गरिन्छ, जसमा तीनपटक ''अह्म्य अह्म्य अह्म्य यु दः मु ग्या बा गों लः'' भनिन्छ र दर्शकले ''थाडू'' अर्थात् [[पाली भाषा|पाली]]मा ''राम्रो काम'' भनी जवाफ दिन्छन् । यी मेधावी कार्यका साक्षी गर्न देवी वसुधारालाई धर्तीमा बोलाइन्छ ।<ref name= "spi"/> पछि अर्पित जललाई वसुधारालाई फिर्ता गर्न माटोमा खन्याइन्छ । ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडी== * [https://www.wisdomlib.org/buddhism/book/the-gods-of-northern-buddhism/ The Gods of Northern Buddhism] * [http://www.himalayanart.org/search/set.cfm?setid=352&page=1 Himalayan Art] * [http://www.asianart.com/exhibitions/nies/10.html Asian Art] * [http://threeroyalwarriors.tripod.com/vasudhara.html Vasudhara Dharani]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:बौद्ध धर्म]] ok99gchuszib59hzx3k940qb7uht9du 0 114816 1354689 1282251 2026-05-08T17:40:18Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354689 wikitext text/x-wiki {{short description|गैर नाफामुखी सङ्गठन}} {{Infobox organization | name = ब्लिङ्कनाउ फाउन्डेसन | logo = BlinkNow_logo_2019.jpg | logo_size = 250 | founder = [[म्यागी डोएन]] | founded = सन् २००७ | region_served = [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]], [[नेपाल]] | website = {{URL|blinknow.org/}} }} '''ब्लिङ्कनाउ फाउन्डेसन''' ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]: BlinkNow Foundation) [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]], [[नेपाल]]मा विश्वव्यापी मान्यता प्राप्त विद्यालय र बालगृह चलाउने गैर नाफामुखी सङ्गठन हो। १९ वर्षको हुँदा [[म्यागी डोएन]]ले स्थापना गरेको यस सङ्गठनले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रशंसा प्राप्त गरेको छ।<ref>{{cite news |last1=क्रिस्टफ |first1=निकोलस |title=संसार कसरी बदल्ने|url=https://kristof.blogs.nytimes.com/2010/10/20/how-to-change-the-world/?searchResultPosition=3|work=द न्यू योर्क टाइम्स |date=अक्टोबर २०, २०१०}}</ref> ==कार्यक्रम== सुर्खेतस्थित कोपिला भ्याली स्कूलमा ४०० भन्दा बडी गरिब बालबालिकालाई नि:शुल्क शिक्षा प्रदान गर्नुका साथै १०० भन्दा बडी व्यक्तिहरूलाई जागिर प्रदान गरिएको छ।<ref>{{cite news |last1=वाङ |first1=लुसी |title=कोपिला भ्याली स्कूल - नेपालकै सबैभन्दा वातावरण मैत्री विद्यालय |url=https://inhabitat.com/rammed-earth-kopila-valley-school-is-the-greenest-school-in-nepal/ ||work=इनह्याबिट्याट |date=अप्रिल १०, २०१९}}</ref> कोपिला भ्याली चिल्ड्रेन्स होमले अनाथ तथा घरमा प्रतिकूल वातावरण भएका बालबालिकालाई आश्रय, पोषण र सहायता प्रदान गर्छ। कोपिला भ्यालीमा महिला केन्द्र र स्वास्थ्य केन्द्रको पनि व्यवस्था गरिएको छ। ==दिगोपन== ब्लिङ्कनाउले दिगोपनको सिद्धान्तलाई धेरै महत्त्व दिन्छ। सन् २०१७ मा स्थापित कोपिला भ्याली स्कूललाई नेपालकै सबैभन्दा वातावरण मैत्री विद्यालय घोषणा गरिएको थियो।<ref name=ReimagineEducation>{{cite news |title=ब्लिङ्कनाउले नेपालकै सबैभन्दा वातावरण मैत्री विद्यालय कसरी बनायो |url=https://www.reimagine-education.com/blinknow/ |accessdate=अक्टोबर ३, २०१९ |work=रिइम्याजिन एजुकेशन |issue=३८}}</ref> यस विद्यालयमा सौर्य ऊर्जा र वर्षा पानी संचयन गर्नुका साथै माटोले बनेको भित्ता राखिएको छ।<ref name=ReimagineEducation/><ref>{{cite news |last1=टियो |first1=शेलिन |title=नेपालमा वातावरण मैत्री विद्यालयको अभियान |url=https://www.nepalitimes.com/banner/starting-nepals-green-school-movement/ |work=नेपाली टाइम्स |date=मे २४, २०१९ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सन् २०१९ मा ब्लिङ्कनाउलाई [[जायेद दिगोपन पुरस्कार]]को विश्वव्यापी उच्च माध्यमिक विद्यालयको श्रेणीमा मनोनयन गरिएको थियो।<ref>{{cite web |title=जायेद दिगोपन पुरस्कारको मनोनयन |url=https://zayedsustainabilityprize.com/en/news/news-folder/zayed-sustainability-prize-reveals-30-finalists |publisher=जायेद दिगोपन पुरस्कार }}</ref> ==उल्लेखनीय समर्थक== ब्लिङ्कनाउ फाउन्डेसनका संस्थापक [[म्यागी डोएन]]ले सन् २०१५ मा [[सिएनएन हिरो]] अवार्ड जितेपछि यस संगठनको ख्याती फैलिन थाल्यो। [[एलिजाबेथ गिल्बर्ट]]ले डोएन उनको किताब ''ईट, परे, लव''बाट प्रेरित भएको थाहा पाएपछि उनले यस संगठनको लागि पैसा उठाउन गीत गाएकी थिइन्।<ref>{{cite news |last1=ला गोर्स |first1=ट्यामी |title="ईट, प्रे, लव"ले नेपालमा बालगृह बनाउन प्रेरित गर्यो |url=https://www.nytimes.com/2016/06/05/nyregion/an-eat-pray-love-story-that-built-a-childrens-home-in-nepal.html?searchResultPosition=2 |work=द न्यू योर्क टाइम्स |date=जून ३, २०१६}}</ref> अगस्ट २०१९ मा [[ह्यारी]] र [[मेगन मार्कल]]ले [[इन्स्टाग्राम]]मा ब्लिङ्कनाउ लगायत अन्य सङ्घसंस्थालाई उल्लेख गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=मे |first1=मेलनी |title=ह्यारी र मेगनले अन्तर्राष्ट्रिय संगठनको समर्थनमा इन्स्टाग्राम चलाउँछन्|url=https://fundraising.co.uk/2019/08/16/duke-duchess-of-sussex-choose-instagram-to-show-support-for-good-causes/ |work=संयुक्त अधिराज्य कोष सङ्कलन |date=अगस्ट १६, २०१९}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://blinknow.org/ आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200731134851/https://blinknow.org/ |date=2020-07-31 }} * {{Facebook|BlinkNow.org}} * {{Twitter|BlinkNow}} * {{Instagram|BlinkNowOrg}} [[श्रेणी:गैर नाफामुखी सङ्गठनहरू]] 83t2uuydyar1o5cv5wlzn8mi6uft4dy 0 115484 1354707 1250348 2026-05-08T21:05:48Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354707 wikitext text/x-wiki येले सम्बत नेपालमा प्रचलित एक सम्बत हो। सन् २००९ नोभेम्बर १५का दिन येले सम्बतलाई पनि नेपालको राष्ट्रिय सम्बतका रूपमा चिनिएको छ। यो किराँती समुदायहरूको मौलिक सम्बत हो। यो सम्बतको नाम पहिलो किराँती राजा यलम्बरको नाममा सुरु भएको थियो। [[लिम्बू जाति|लिम्बू]]हरूले यसलाई 'येले ताङ्बे' भन्छन् भने [[याक्खा जाति|याक्खा]]हरूले 'यल दोङ' [[बान्तवा भाषा|बान्तावा]] राईहरूले 'येले दोङ' र [[सुनुवार जाति|सुनुवार]]हरूले 'येले थोचे'।<ref>{{cite web |url= http://yalambarfoundation.org.np/?p=157 |title= यलम्बर संवतको पुराना क्यालेन्डरहरू |publisher= यलम्बर फाउन्डेशन }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> येले सम्बत माघ १ का दिन फेरिने गर्दछ।<ref> {{cite web |url=https://www.thahakhabar.com/news/58513 | title=नेपालमा कति प्रकारका नयाँ वर्ष | publisher= थाहा खबर}} </ref> ==इतिहास== {{Original research}} राजा यलम्बरलाई नै नेपालको प्रथम किराँती राजाको रूपमा सबैजसो इतिहासकारहरूले मानेका छन्। यिनै राजा यलम्बरले सुरु गरी प्रयोगमा ल्याएको मानिएको संवतलाई नै येले संवत् भनी सबै किराँत समुदायले किराँत संवतको रूपमा मान्दै आएका पनि छन्। तर यो संवत् सधैँ ओझेलमा पर्दै आयो। २०६३ पछि देशमा आएको राजनीतिक परिवर्तनपछि सबैले आ-आफ्नो ऐतिहासिक र सामाजिक अस्तित्व र पहिचानको आधारहरू खोजी गरेर संरक्षण संवर्द्धन गर्ने अवसर पाए किराँत समुदायमा पनि यो आफ्नो जातीयतामा आधारित येले संवतलाई व्यावहारिक र कानुनी मान्यताको माग अगाडि सारे। किराँतका विभिन्न समुदायमा भाषा तथा संस्कार संस्कृतिहरू फरक फरक भएकाले यो संवत्को नामाकरण पनि बेग्लाबेग्लै भएको पाइन्छ। किराँत समुदायभित्र विशेष गरी तीन समूहहरू राई, लिम्बू र सुनुवार रहेका छन्। यसर्थ आफ्नो भाषागत फरक अनुसार किराँत राईहरूले यस संवतलाई येलेदोङ् तथा येलेदँ भन्दछन् भने लिम्बू समुदायमा येलेतङ्बे र सुनुवार समुदायमा येलेथोचे भन्ने गरेको पाइन्छ।यहाँ अलिकति फरक कुरा किराँतकालीन शासन अवधिमा नै विभिन्न इतिहासकारबाट लेखिएका दस्तावेजहरूको विवरणहरू एकै समयावधिमा आधारित नभएकाले सबैको मत एउटै रहेको पाइँदैन। इतिहासकारहरूको विभिन्न अभिलेख हेर्ने हो भने विदेशी लेखक कोलेनेल कर्कपेटि्रकका अनुसार किराँती राजाहरू २७ पुस्ता रहेको र शासन अवधि १५८१ वर्ष एक महिना त्यसमा पनि कुशकुनको ४८ वर्षको शासन अवधि जोड्दा किराँत शासन १६३० वर्षसम्म रहेको देखिन्छ। भाषावंशावलीका अनुसार किराँतका २८ पुस्ता राजाहरू रहेका र शासन अवधि १७४० वर्ष तीन महिना देखाएको छ। यसै गरी गोपालवंशावलीमा उल्लेख भए अनुसार किराँतका ३२ पुस्ताका राजाहरू रहेका र शासन अवधि १९६३ वर्ष आठ महिना उल्लेख पाइन्छ। किराँत इतिहासका धेरै गहिरो अध्ययन गर्नुभएका स्वामी प्रपन्नाचार्यका अनुसार किराँतका २७ पुस्ताका राजाहरूले १७३६ वर्ष शासन गरेको मानेको पाइन्छ। अर्का लेखक के.पी. जयसवालले किराँतका ३१ पुस्ताका राजाहरूले ७१० वर्ष शासन गरेको उल्लेख छ भने डेनियल राइटले भने किराँतका २९ पुस्ताका राजाहरूले शासन गरेको उल्लेख गरे पनि शासन अवधि उल्लेख गरेका छैनन्। यसरी कुनै पनि इतिहासकारहरूको अभिलेखमा किराँत राजाहरूको सङ्ख्या र शासन अवधि धेरै फराकिलो अन्तरहरू रहेको पाइएकाले पनि यस येले संवतलाई ठ्याक्कै मिलाउन अलिक अफ्ट्यारो देखिन्छ। (ई.पू. ३०६१)मा अहिर वंशी राजा भुवनसिंहको राजधानी मातातीर्थउपर आक्रमण गरी किराँत राजवंशीय युगको प्रारम्भ गरेका थिए" भन्ने विवरण पाइन्छ। यदि यो वास्तविकता हो भने यो ई. पू.को ३०६१ वर्ष र आजसम्मको सन् २०१० वर्षलाई समायोजन गर्दा ५०७१ वर्ष हुन आउँछ। हाल किराँतीहरूले मान्दै आएको किराँत संवत् यही २०६६ माघ १ गतेदेखि ५०७० लाग्नुपर्ने भए पनि यहाँ एक वर्षको मात्र फरक पर्न आएको देखिँदा यो तथ्याङ्क ठिक्क नमिले पनि अन्य भन्दा नजिकहो भन्ने चाँहि देखिन्छ। यसभन्दा अन्य तथ्याङ्क नै अनुसन्धानबाट पुष्टि हुन आएमा भने समयावधि धेरै नै फरक पर्ने हुन्छ। यसबाट के अनुमान गर्न सकिन्छ भने यो संवत् किराँती यलम्बरले नै पहिलो पटक सुरुवात नगरी धेरै अगाडिदेखि नै किराँतीहरूले नै प्रयोगमा ल्याएका र यलम्बरले नेपालमा आफ्नो राज्य स्थापनापछि यहाँ पनि यही संवत् लागु गराएकै आधारबाट येले संवत् नामाकरण गरिएको हो कि भन्ने देखिन्छ। किन भने किराँतहरू नेपालमा यलम्बर आउनु पूर्व नै संसारका धेरै भूभागहरूमा फैलिसकेका थिए। किराँतहरूको उद्गमस्थल बेबिलोन मानिएको छ र यहाँबाट इ. पू. २४०० तिर अन्यत्र पलायन हुनथालेका हुन् भन्ने इतिहासकारहरूको मान्यताले यो कुराको पुष्टि गर्ने हुँदा किराँतहरूको इतिहास नेपालबाटै पहिलो पटक सुरु भएको होइन भन्ने देखिन्छ। यसो हुँदा यो संवत् पनि पहिलेदेखि नै किराँतहरूले प्रयोगमा ल्याएको र पछि नेपालमा यलम्बरले आफ्नो शासनको स्थापना गरेपछि यो संवत्लाई पहिचानको नयाँ आधारको रूपमा उनैको नामबाट पछिका किराँतहरूले येले संवत् भनी नामाकरण गरेको हुन सकछ।तथापि तथ्यगत कुरा जे भए पनि येले संवत् किराँतहरूको ऐतिहासिक पहिचान र अस्तित्व मानिएको प्राचीन किराँत संवत् चाँहि अवश्य हो, यसमा कसैको विमति नहोला। यस मुलुकका आदिम जातिका रूपमा परिचित आदिवासी किराँत जातिहरूले पनि आफ्नो पहिचान र अस्तित्व बोकेको यो येले संवतलाई राष्ट्रिय र कानुनी मान्यताको माग गर्नु स्वभाविक नै हो। तर यस संवतलाई किराँतहरूले आफ्नो संवत् माने पनि यो संवतले केवल किराँतहरूको मात्र प्रतिनिधित्व गर्ने नभई यसले प्राचीन नेपालको इतिहासकै प्रतिनिधित्व समेत गर्छ। ==महिना== ===चाम्लिङ=== [[चाम्लिङ भाषा|चाम्लिङ]] भाषामा महिनाहरू यस प्रकारका छन् : <ref>{{cite book |last= |first= |author=विजय बलम्ताली |date=बैशाख २०७५ |title= चाम्लिङ भाषा : आधारभूत सिकाई |url= |location= |publisher= |page= |isbn=978-9937-8897-5-9}}</ref> {| class="wikitable" |- ! क्र.सं. || चाम्लिङ भाषा || नेपाली |- | १ || रुप्चुङ्ला || माघ |- | २ || तरिला || फागुन |- | ३ || वानाम्ला || चैत |- | ४|| धिटुप्ला || बैशाख |- | ५ || धिरिला || जेठ |- | ६ || खारुला || असार |- | ७ || वाहिला || साउन |- | ८ || भुङ्लाला || भदौ |- | ९|| सिटुप्ला || असोज |- | १० || टटुप्ला / टुटुप्ला || कात्तिक |- | ११ || रुटुप्ला / रुटुम्ला || मङ्सिर |- | १२ || चुङ्लाला || पुष |} ==सन्दर्भ== {{सन्दर्भसूची}} ==थप हेर्नुहोस्== {{सम्वत्}} [[श्रेणी:संवत्]] pce7qf1topw033rfa59my84c0gij2t0 0 116916 1354671 1311497 2026-05-08T13:37:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354671 wikitext text/x-wiki '''नेपाली सङ्ख्या प्रणाली''', जसलाई देवनागरी खङ्ख्या प्रणाली पनि भनिन्छ, [[नेपाली भाषा]]मा सङ्ख्याको प्रतिनिधित्व गर्न प्रयोग गरिन्छ। यो एक स्थितिगत सङ्ख्या प्रणाली हो। अङ्कको मान सङ्ख्या भित्र यसको स्थितिमा निर्भर गर्दछ। नेपाली नम्बर प्रणालीमा [[देवनागरी लिपि]] प्रयोग गरिन्छ, जुन [[नेपाली भाषा]] लेख्नका लागि पनि प्रयोग हुन्छ।<ref name=":0">[https://listnepal.com/nepali-numbers-1-to-100-words/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240612175204/https://listnepal.com/nepali-numbers-1-to-100-words/ |date=2024-06-12 }}{{Cite web |title=Nepali Numbers In Words: A complete Guide |url=https://listnepal.com/nepali-numbers-1-to-100-words/ |website=ListNepal |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240612175204/https://listnepal.com/nepali-numbers-1-to-100-words/ |date=2024-06-12 }}</ref> == नेपाली सङ्ख्याहरू == {| class="wikitable" |+ नेपाली सङ्ख्याहरू<ref>[http://www.nepaliclass.com/nepali-numbers-2/ नेपाली सङ्ख्याहरू]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.nepaliclass.com/large-nepali-numbers-lakh-karod-arab-kharab/ ठूला नेपाली सङ्ख्याहरू]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! अङ्क !! लिखित रूप !! शून्यको सङ्ख्या |- | ० || शून्य/सुन्ना || |- | १ || एक || |- | २ || दुई || |- | ३ || तीन || |- | ४ || चार || |- | ५ || पाँच || |- | ६ || छ || |- | ८ || आठ || |- | ९ || नौ || |- | १० || दश/दस || |- | ११ || एघार || |- | १२ || बाह्र || |- | २० || बीस || |- | २१ || एक्काइस || |- | ३० || तीस || |- | ४० || चालीस || |- | १०० || एक सय || {{Center|२}} |- | १,००० || एक हजार || {{Center|३}} |- | १०,००० || दस हजार || {{Center|४}} |- | १,००,००० || एक लाख || {{Center|५}} |- | १०,००,००० || दस लाख || {{Center|६}} |- | १,००,००,००० || एक करोड || {{Center|७}} |- | १०,००,००,००० || दस करोड || {{Center|८}} |- | १,००,००,००,००० || एक अर्ब || {{Center|९}} |- | १०,००,००,००,००० || दस अर्ब || {{Center|१०}} |- | १,००,००,००,००,००० || एक खर्ब || {{Center|११}} |- | १०,००,००,००,००,००० || दस खर्ब || {{Center|१२}} |- | १,००,००,००,००,००,००० || एक नील || {{Center|१३}} |- | १०,००,००,००,००,००,००० || दस नील || {{Center|१४}} |- | १,००,००,००,००,००,००,००० || एक पद्म || {{Center|१५}} |- | १०,००,००,००,००,००,००,००० || दस पद्म || {{Center|१६}} |- | १,००,००,००,००,००,००,००,००० || एक शङ्ख || {{Center|१७}} |- | १०,००,००,००,००,००,००,००,००० || दस शङ्ख || {{Center|१८}} |- | १,००,००,००,००,००,००,००,००,००० || एक क्रत्म || {{Center|१९}} |- | १०,००,००,००,००,००,००,००,००,००० || दस क्रत्म || {{Center|२०}} |} ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} [[श्रेणी:अङ्क गणित]] 87h8iif8r6ru3yl2mk3r5t5ej5ejrpt 0 118668 1354721 1263006 2026-05-09T01:05:38Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354721 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = शर्मिला मल्ल | birth_name = शर्मिला शाह | nationality = [[नेपाली]] | height = | children = सक्रिय मल्ल | website = | othername = | image = SharmilaMalla.jpg | occupation = [[अभिनेत्री]] , [[मोडेल]] , [[प्रोदुसर]] | spouse = [[कृष्ण मल्ल]] | years active = सन् १९८४ &nbsp;– वर्तमान }} '''शर्मिला मल्ल''' एक नेपाली [[अभिनेत्री]] हुन्। उनले नेपाली कथानक चलचित्र '[[कान्छी (चलचित्र)|कान्छी]]<ref>{{cite web|url=http://filmsofnepal.com/kanchhi-1984/|title=Nepali Film – Kanchhi (1984)|publisher=FilmsofNepal.com|accessdate=8 August 2016|date=2012-09-07}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>बाट चलचित्र क्षेत्रमा पदार्पण गरेकी थिइन्। '''फिल्मोग्राफी''' पुरानी अभिनेत्री हुन् '''सर्मिला मल्ल''' । एक समय उनी कान्छी अभिनेत्रीका रूपमा पनि परिचित थिइन् । फिल्म ‘कान्छी’ अभिनयपछि उनको यो परिचय बनेको हो । यो परिचय फिल्म ‘कान्छी’को नामको कारणले भन्दा पनि उनको उमेरका कारणले बनेको थियो । बीएस थापा निर्देशित यो फिल्म अभिनय गर्दा उनी १४ वर्षकी थिइन् । त्यतिबेलाका अभिनेत्रीमध्ये उनी नै कान्छी थिइन् । ‘कान्छी’ उनको डेब्यु फिल्म हो । त्यसपछि उनका लगातर दजर्नभन्दा बढी फिल्म आए । अभिनय सिलसिलामै सोे समय चलेका अभिनेता कृष्ण मल्लसँग प्रेम विवाह गरेकी उनी अहिले पनि फिल्म अभिनयमा सक्रिय छिन् । उनी अहिले फिल्ममा चरित्र अभिनेत्रीको भूमिकामा आफूलाई प्रस्तुत गर्दै आएकी छन् । बादल, लगनगाँठो र गोठालो तीन फिल्म निर्माण गरेकी उनी अहिले नयाँ प्रोजेक्टको तयारीमा छिन् । {| class="wikitable sortable" ! वर्ष ! चलचित्रको नाम ! भूमिका |- | rowspan="1!" | सन् १९८४ | ''कान्छी'' | |- | rowspan="1!" | सन् १९८५ | ''के घर के डेरा'' | |- | rowspan="1!" | सन् १९८५ | ''बासुदेव'' | |- | rowspan="1!" | सन् १९८६ | ''पन्ध्र गते'' | |- | rowspan="1!" | सन् १९८८ | ''माया पिरती'' | |- | rowspan="1!" | सन् १९९० | ''चेली बेटी'' | |- | rowspan="1!" | सन् १९९३ | ''संकल्प'' | |- | rowspan="1!" | सन् १९९४ | ''बादल'' | |- | rowspan="1!" | सन् १९९६ | ''गोठालो'' | |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली महिला मोडलहरू]] 7ixnprhq2b70ykw3yugc3je1z84rkpo 0 122077 1354676 1272776 2026-05-08T14:47:06Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354676 wikitext text/x-wiki {{Infobox time zone |title = पाकिस्तान मानक समय |image = Pakistan Time Zone.jpg |caption = {{legend|#219e4a|पाकिस्तान मानक समय}} <!-- Please see if a better hex color is required here --> |initials = PKT |dst initials = |offset = +०५:०० |dst offset = |dst use = none |display observance = yes }} '''पाकिस्तानी मानक समय''' ({{भाषा-उर्दू|اکستان کا معیاری وقت}}), [[अन्तर्राष्ट्रिय प्रमाणिक समय]] भन्दा युटिसी+०५:०० घन्टा अगाडि रहेको छ। समय क्षेत्र एसियामा मानक समयमा प्रयोगमा रहेको छ। == इतिहास == पाकिस्तानले सन् १९०७ देखि ([[ब्रिटिस राज|बेलायती शासन]]को समयमा) युटिसी+०५:३० लाई पछ्याइरहेको थियो र सन् १९४७ मा स्वतन्त्र भएपछि पनि यसको प्रयोग जारी राखेको थियो। १५ सेप्टेम्बर १९५१ मा, गणितज्ञ महमूद अनवरको निष्कर्ष पछि दुई समय क्षेत्रहरूलाई परिचय गराइएको थियो। कराची समय पश्चिम पाकिस्तानमा युटिसी+०५:३० देखि युटिसी+०५:०० सम्म ३० मिनेट को समायोजन गरी ल्याइएको थियो भने पूर्व पाकिस्तानको ढाका समयलाई युटिसी+०६:३० देखि युटिसी+०६:०० मा ३० मिनेट घटाएर पूर्व पाकिस्तानमा पेश गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://pakistanspace.tripod.com/chronicle/1951.htm|title=1951|website=pakistanspace.tripod.com}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो परिवर्तन ३० सेप्टेम्बर १९५१ मा प्रभावकारी भएको थियो। पाकिस्तानी मानक समय ७५.०० डिग्री [[देशान्तर]]मा शकरगढमा नापिन्छ। सन् १९७१ मा कराची समयलाई पाकिस्तान मानक समयमा पुन: नामाकरण गरिएको थियो। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:समय क्षेत्रहरू]] 15ihmnmzdmtrxe012l30n1ahsk61tbq 0 123321 1354759 1354608 2026-05-09T10:09:08Z Bishaldev100 28807 /* गठन */ 1354759 wikitext text/x-wiki यो पृष्ठ कार्य समानताको आधारमा व्यवस्थित विभिन्न [[म्यानुफ्याकचरिङ|म्यानुफ्याक्चरिङ]] प्रक्रियाहरूको सूची हो। == ढलाइ == {{मुख्य|ढलाइ}} {{div col}} *[[सेन्ट्रीफ्युजल कास्टिङ ]] *[[कान्टिनियस कास्टिङ]] *[[लस्ट-फोम कास्टिङ]] *[[इभापोरेटिब प्याटर्न कास्टिङ]] **[[फुल मोल्ड कास्टिङ]] **[[लस्ट-फोम कास्टिङ]] *[[इन्भेस्टमेन्ट कास्टिङ]] ([[Lost-wax casting]]) **[[इन्भेस्टमेन्ट कास्टिङ#काउन्टर-ग्र्याभिटि कास्टिङ|काउन्टर-ग्र्याभिटि कास्टिङ]]<ref>{{cite web| url=http://www.hitchiner.com/countergravity-casting.html| title=Hitchiner's Countergravity Casting Services| publisher=Hitchiner Manufacturing Co.| access-date=December 5, 2015| url-status=dead| archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208123725/http://www.hitchiner.com/countergravity-casting.html| archivedate=December 8, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208123725/http://www.hitchiner.com/countergravity-casting.html |date=December 8, 2015 }}</ref> **[[लस्ट-फोम कास्टिङ]] *[[लो प्रेसर लस्ट-फोम कास्टिङ]] *[[पर्मानेन्ट मोल्ड कास्टिङ]] *[[प्लास्टिक मोल्ड कास्टिङ]] *[[रेजिन कास्टिङ]] *[[स्याण्ड कास्टिङ]] *[[सेल कास्टिङ]] *[[स्लस कास्टिङ]], [[स्लरी कास्टिङ]] *[[भ्याकुम मोल्डिङ (कास्टिङ)|भ्याकुम मोल्डिङ]] {{div col end}} :''Data from'' Fundamentals of modern manufacturing<ref>{{cite book| pages=225–245| title=Fundamentals of modern manufacturing| edition=4th| first=Mikell P.| last=Groover| publisher=[[John Wiley & Sons]]| date=2010| ISBN=978-0470-467008}}</ref> == लेबलिङ र पेन्टिङ == == मोल्डिङ == == फोर्जिङ == {{मुख्य|फोर्जिङ}} == मेसिनिङ == == जोड्ने == {{div col|colwidth=}} *[[वेल्डिङ]] **[[आर्क वेल्डिङ|आर्क वेल्डिङ]] **[[अक्सी-फ्युल वेल्डिङ|अक्सी-फ्युल वेल्डिङ]] ***[[अक्सीजन|अक्सी]]-[[एसीटाइलिन]] ग्यास ***[[मिथाइल एसीटाइलिन प्रोपाडाइन]] (MAPP) ***[[एयर-एसीटाइलिन ]] ***[[अक्सी हाइड्रोजन]] ***[[प्रेसर ग्यास]] ****[[कार्बनडाइअक्साइड|CO<SUB>2</SUB>]] **[[रेजिस्टेन्स वेल्डिङ]] ***[[बट वेल्डिङ]] ****[[फ्ल्यास बट वेल्डिङ]] ***[[शट वेल्डिङ]] ***[[स्पट वेल्डिङ]] **[[प्रोजेक्सन वेल्डिङ]] *[[ब्रेजिङ]] **[[टर्च]] **[[इन्डक्सन ब्रेजिङ]] **[[फर्नेंस ]] **[[ब्रेजिङ#डिप ब्रेजिङ|डिप ब्रेजिङ]] *[[सोल्डरिङ]] **[[फलाम]] {{div col end}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ ]] 4eojm7dtu6q195vmusnpi9noxm7da7u 0 124807 1354691 1354180 2026-05-08T17:51:00Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354691 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = भरत शमशेर जङ्गबहादुर राणा | native_name = | native_name_lang = ne | image = | caption = | office1 = अध्यक्ष, [[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्]] | term_start1 = २००७ | term_end1 = २०१७ | office2 = प्रमुख प्रतिपक्षी नेता | term_start2 = २०१७ असार ४<ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/archive-news/50041|title=वामपन्थीको नजरमा विपी, जगत नेपाल|website=|language=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=चैत २८, २०७८}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | term_end2 = २०१७ पुस १ | birth_date = {{c.}} 1929–1930 <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --> | birth_place = [[सिंहदरबार]] | death_date = २६ साउन २०७५ | death_place = [[कोलकाता]] | nationality = नेपाल | party = [[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्]] | relations = | relatives = [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर राणा]] (great-grandfather) }} '''भरत शमशेर जङ्गबहादुर राणा''' नेपाली राजनीतिज्ञ तथा बङ्गाली चलचित्र निर्माता थिए।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2018/08/12/bharat-shamsher-89-dies-in-kolkata|title=Bharat Shamsher, 89, dies in Kolkata|website=The Kathmandu Post|language=English|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210506154500/https://kathmandupost.com/miscellaneous/2018/08/12/bharat-shamsher-89-dies-in-kolkata|archivedate=6 May 2021|accessdate=27 September 2021}}</ref> राणा नेपालको संसदीय इतिहासमा पहिलो [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)|प्रमुख प्रतिपक्षी नेता]]को थिए। == राजनीति == === २००७-२०१५ === २००७ मा राणाशासनको अन्त्य र प्रजातन्त्रको घोषणा पछि भारत शमशेरले गोरखा दल (खुकुरी दल) स्थापना गरेका थिए। राणा शासन अन्त्यबाट रुष्ट बनेका मानिसहरू यो दलमा लागेका थिए। २००८ मा गृहमन्त्री [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी कोइराला]]माथि आक्रमणको घटनापछि सरकारले गोर्खा दलमाथि प्रतिबन्ध लगाएको थियो। प्रतिबन्धित गोरखा दल २००८ मा गोर्खा परिषदका नामबाट पुनर्गठन भएको थियो। २००९ मा नेपाली काङ्ग्रेस र गोरखा दलबीच भएको झडप पछि सरकारले भरत शमशेरलाई गिरफ्तार गरेको थियो। पछि सरकारद्वारा गठित न्यायिक आयोगले छानबीनमा निर्दोष पाएपछि उनी रिहा भएका थिए। === २०१५ को आम निर्वाचन === [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आम निर्वाचन]]मा दोस्रो भएको थियो। [[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|गोर्खा परिषद]]ले ८६ स्थानमा उम्मेदवारी दिएकोमा जम्मा १९ स्थानमा जित निकाल्न सकेको थियो भरत शमशेर धादिङबाट निर्वाचित भएका थिए। निर्वाचन पछि नेपाली काङ्ग्रेस पहिलो पार्टी बनेको थियो भने गोरखा परिषद सदनमा प्रतिपक्षी दलको रुपमा थियो। राणा [[प्रतिपक्ष दलको नेता (नेपाल)|प्रमुख प्रतिपक्षी दलको नेता]]को रुपमा पहिलो संसदमा थिए। === २०१७ को घटना === २०१७ मा, [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]को [[वि.सं २०१७ सालको शाही कदम|२०१७ पुष १ को शाही कदम]]मा गिरफ्तार गरिएको थियो, तर उनले [[नेपालका राजा|राजाको]] समर्थन गरेपछि अर्को वर्ष रिहा गरियो।<ref name=":0" /> उनले धेरै बङ्गाली चलचित्र पनि निर्माण गरेका थिए। उनले [[सत्यजित राय|सत्यजित रेको]] बहुप्रशंसित चलचित्र सीमावाद पनि निर्माण गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://risingnepaldaily.com/detour/the-calcutta-connection|title=The Calcutta Connection|website=GorakhaPatra|language=en|accessdate=2022-04-01}}</ref> == मृत्यु == राणाको १० अगस्त २०१८ मा [[कोलकाता|कोलकातामा]] मृत्यु भयो।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.nepalitimes.com/here-now/bharat-shumsher-a-tribute-from-a-brother/|title=A brother’s tribute to Bharat Shumsher|website=Nepali Times|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180814122430/https://www.nepalitimes.com/here-now/bharat-shumsher-a-tribute-from-a-brother/|archivedate=14 August 2018|accessdate=27 September 2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814122430/https://www.nepalitimes.com/here-now/bharat-shumsher-a-tribute-from-a-brother/ |date=14 August 2018 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/156712-1533994260.html|title=भरत शमशेर, बीपीका आलोचक हुँदै समर्थक|language=नेपाली|archiveurl=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/156712-1533994260.html|archivedate=14 August 2018|accessdate=27 September 2021}}</ref> == वंश== {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; |1= 1. '''भरत शमशेर राणा''' |2= 2. मृगेन्द्र शमशेर राणा |3= 3. आमा |4= 4. [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]] |5= 5. ''बडा रानी'' बैद बख्ता |6= 6. |7= |8= 8. [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|श्री ३ चन्द्र]] |9= 9. बाला महारानी चन्द्र लोकभक्त |10= |11= |12= |14= |16= 16. [[धीर शमशेर राणा]] |17= 17. रानी नन्दकुमारी |18= |19= |20= |21= |22= |24= |25= }} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:राणा वंश]] [[श्रेणी:चन्द्र खलक]] [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् २०१८ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:निर्वासित नेपालीहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] 2v2g0e6s1qf66msvlzorh62ia6tsktm 0 125903 1354688 1349195 2026-05-08T17:23:03Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354688 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = बेलायती पन्जाबी | native_name = | native_name_lang = | image = | image_caption = | population = ७००,००० (२००६)<ref name="HC"/> | popplace = मुख्यतः [[इङ्ल्यान्ड]]{{·}} [[स्कटल्यान्ड|स्कटल्याण्ड]], [[वेल्स]] र [[उत्तरी आयरल्याण्ड]] मा साना समुदायहरू | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]{{·}}[[पन्जाबी भाषा|पन्जाबी]]{{·}}[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]{{·}}[[उर्दु भाषा|उर्दू]]{{·}}[[बागरी भाषा|बागरी]]{{·}}[[पोथवारी]] {{·}}[[उत्तरी आर्य भाषा परिवार|पहाडी]] | religions = [[सिख धर्म]]{{·}} [[हिन्दु धर्म|हिन्दु धर्म]]{{·}} [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]{{·}} [[इसाई धर्म]] | related_groups = [[पन्जाबी प्रवासी]]{{·}} [[बेलायती भारतीय]]{{·}} [[बेलायती पाकिस्तानी]]{{·}} [[बेलायती मिरपुरी]] }} [[श्रेणी:Articles using infobox ethnic group with image parameters|ΒBritish Punjabis]] '''बेलायती पन्जाबी''' [[संयुक्त अधिराज्य]]का नागरिक वा बासिन्दा हुन् जसको सम्पदा पूर्ण वा आंशिक रूपमा पन्जाबमा उत्पत्ति भएको हो, [[दक्षिण एसिया|दक्षिण एसियाको]] एक क्षेत्र जुन [[भारत]] र [[पाकिस्तान]] बीच विभाजित छ। २००६ मा ७००,००० को सङ्ख्यामा, पन्जाबीहरूले बेलायती एसियालीहरू बीचको सबैभन्दा ठूलो जातिको प्रतिनिधित्व गर्छन्। तिनीहरू बेलायती भारतीय र बेलायती पाकिस्तानी समुदायहरूको प्रमुख उप-समूह हुन्। <ref name="Chanda">{{Cite web|url=http://www.india-eu-migration.eu/media/CARIM-India-2013-08.pdf|title=The Punjabi Diaspora in the UK: An Overview of Characteristics and Contributions to India|last=Chanda|first=Rupa|last2=Ghosh|first2=Sriparna|date=2013|website=CARIM INDIA – Developing a knowledge base for policymaking on India-EU migration|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304060809/http://www.india-eu-migration.eu/media/CARIM-India-2013-08.pdf|archivedate=4 March 2016|accessdate=3 August 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304060809/http://www.india-eu-migration.eu/media/CARIM-India-2013-08.pdf |date=4 March 2016 }}</ref> ==  इतिहास == संयुक्त अधिराज्य सबैभन्दा ठूलो पन्जाबी प्रवासीको घर हो। <ref name="Chanda"/> पन्जाब क्षेत्रबाट बेलायतमा आप्रवासन [[ब्रिटिस राज|औपनिवेशिक युगमा]] सुरु भयो, जब पन्जाब बेलायती भारतको प्रान्त थियो। उन्नाइसौं र बीसौं शताब्दीको प्रारम्भमा पन्जाबी आप्रवासीहरू मुख्यतया घरेलु नोकरहरू थिए, बेलायती व्यापारी जहाजहरूमा काम गर्ने नाविकहरू र निजामती कर्मचारीहरू वा व्यावसायिक योग्यता खोज्ने विद्यार्थीहरू थिए। <ref name="Chanda" /> एक उल्लेखनीय प्रारम्भिक व्यक्तित्व <ref name="Chanda" /> सिंह, [[सिख साम्राज्य|सिख साम्राज्यका]] पूर्व [[महाराज|महाराजा]] थिए, जसलाई १८५३ मा बेलायतमा निर्वासन गरिएको थियो। उनकी छोरी सोफिया दुलीप सिंह बेलायतमा एक प्रमुख मताधिकार र महिला अधिकारको अग्रगामी बनिन्। <ref name="History">{{Cite web|url=http://historysheroes.e2bn.org/hero/timeline/3521|title=Princess Sophia Duleep Singh – Timeline|publisher=History Heroes organization}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225204525/http://historysheroes.e2bn.org/hero/timeline/3521 |date=2018-12-25 }}</ref> पहिलो महत्वपूर्ण पन्जाबी बसाइ सन् १९५० को दशकमा सुरु भएको थियो जब [[दोस्रो विश्व युद्ध]] पछि बेलायतमा श्रमिक अभावले बेलायती प्रशासनलाई [[राष्ट्रमण्डल]] भरिबाट भर्ती गर्न प्रोत्साहित गर्न नेतृत्व गर्यो। <ref>Pirkko Pitkänen, Ahmet İçduygu, Deniz Sert (2012), Migration and Transformation:: Multi-Level Analysis of Migrant Transnationalism, Springer Science & Business Media, page 22</ref> <ref>{{Cite book|title=Multicultural Handbook of Food, Nutrition and Dietetics|date=2012|page=30}}</ref> यी आप्रवासीहरूमध्ये धेरैजसो भारत र पाकिस्तानका पुरुषहरू थिए, जसले अभ्यस्तताको अवधि पछि स्थायी रूपमा बसोबास गर्न थाले र आफ्ना साथीहरू, पत्नीहरू र बच्चाहरूलाई उनीहरूसँग सामेल हुन आमन्त्रित गरे। <ref>Thandi, S.S. (2015) ‘Punjabi Migration, Settlement and Experience in the UK’, in Rajan, S.I., Varghese, V.J., and Kumar Nanda, A. (eds.) Migration, Mobility and Multiple Affiliations: Punjabis in a Transnational World. Cambridge: Cambridge University Press, pp. 105–130.</ref> यी आप्रवासीहरूले प्रायः उत्पादन, कपडा र सेवा क्षेत्रहरूमा काम पाएका थिए, जसमा हिथ्रो एयरपोर्टमा उल्लेखनीय सङ्ख्या समावेश छ। <ref>{{Cite web|url=http://www.striking-women.org/module/map-major-south-asian-migration-flows/post-1947-migration-uk-india-bangladesh-pakistan-and|title=Post 1947 migration to the UK|last=Striking Women.org|accessdate=28 October 2018}}</ref> पश्चिम [[लन्डन]] साउथल सहर पन्जाबी आप्रवासीहरूको प्रारम्भिक केन्द्र बन्यो, र देशको प्रमुख बेलायती एसियाली सहर बन्नेछ, जसलाई सानो पन्जाब भनिन्छ। <ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/cities/2018/apr/04/how-london-southall-became-little-punjab-|title=Southall became Little Punjab|last=The Guardian|date=4 April 2018|accessdate=28 October 2018}}</ref> १९७० को दशकमा, पूर्वी अफ्रिकाबाट पन्जाबहरूको व्यापक बसाई थियो, जसमध्ये धेरैले [[केन्या]] र [[युगान्डा]] को स्वतन्त्रता पछि आफ्नो बेलायती राहदानी राखेका थिए। पूर्वी अफ्रिकी पन्जाबीहरू दुई पटक आप्रवासी भनेर चिनिन्छन्, र घरमा बढ्दो भेदभावको बीचमा बेलायत आएका थिए, जसलाई सन् १९७२ मा युगान्डाबाट <ref>{{Cite web|url=http://www.bookrags.com/tandf/asians-east-africa-tf/|title=Asians: East Africa|last=Bizeck J.Phiri|accessdate=20 February 2011}}</ref> निष्कासनको प्रतीक हो। पहिलेको पन्जाबी बेलायतमा बसाइँ सरेको विपरीत, पूर्वी अफ्रिकी पन्जाबीहरू परिवारको रूपमा बसाइँ सरेका थिए। धेरैजना सफल व्यवसायी वा बचत भएका पेशेवरहरू थिए र बेलायतको जीवनमा छिट्टै समायोजन गर्न सक्षम थिए। <ref>Siobhan Laird (2008), Anti-Oppressive Social Work: A Guide for Developing Cultural Competence, SAGE, page 52</ref> == जनसाङ्ख्यिकी == २०११ UK जनगणनामा, २७३,००० मानिसहरूले [[पन्जाबी भाषा|पन्जाबी भाषा]] लाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा पहिचान गरे। तीमध्ये २७१,००० [[इङ्ल्यान्ड]] मा, २३,००० [[स्कटल्यान्ड]] मा, १,६०० [[वेल्स]]मा र थोरै सङ्ख्या [[उत्तर आयरल्यान्ड]] मा थिए। <ref name="2011England&Wales">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/uk/datablog/2013/jan/31/census-2011-language-map|title=Census 2011: the language data visualised|last=Rogers|first=Simon|date=31 January 2013|website=The Guardian|accessdate=5 August 2016}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/censusresults/release2a/rel2A_Language_detailed_Scotland.pdf|title=Scotland's Census 2011 - National Records of Scotland: Language used at home other than English (detailed) - All people aged 3 and over|work=Scotland Census|access-date=5 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215021127/https://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/censusresults/release2a/rel2A_Language_detailed_Scotland.pdf|archive-date=15 February 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200215021127/https://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/censusresults/release2a/rel2A_Language_detailed_Scotland.pdf |date=15 February 2020 }}</ref> यसरी, पन्जाबी बेलायतमा तेस्रो सबैभन्दा धेरै बोलिने भाषा हो। <ref name="Punjabi census">{{Cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-wards-and-output-areas-in-england-and-wales/STB-2011-census--quick-statistics-for-england-and-wales--march-2011.html#tab-Main-language|title=2011 Census: Quick Statistics|website=Office for National Statistics|accessdate=17 May 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140825050733/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-wards-and-output-areas-in-england-and-wales/STB-2011-census--quick-statistics-for-england-and-wales--march-2011.html#tab-Main-language |date=25 August 2014 }}</ref> ग्रेटर लन्डनको साउथल क्षेत्र महत्त्वपूर्ण पन्जाबी जनसङ्ख्याको घर हो। <ref name="Chanda"/> बेलायतमा पन्जाबीहरूको कुल जनसङ्ख्या ७००,००० भन्दा बढी रहेको अनुमान गरिएको छ। <ref name="HC">{{Cite web|url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200607/cmhansrd/cm061205/halltext/61205h0001.htm|title=Punjabi Community|last=McDonnell|first=John|date=5 December 2006|website=House of Commons|accessdate=3 August 2016|quote=We now estimate the Punjabi community at about 700,000, with Punjabi established as the second language certainly in London and possibly within the United Kingdom.}}</ref> पाकिस्तानी [[पन्जाब, पाकिस्तान|पन्जाब]] प्रान्त पन्जाबबाट आएका आप्रवासीहरू मुख्यतया पन्जाबी मुस्लिमहरू हुन्, थोरै सङ्ख्यामा इसाईहरू छन्। <ref name="theguardian.com">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2013/may/16/uk-census-religion-age-ethnicity-country-of-birth|title=2011 census data – religion|date=16 May 2013|website=The Guardian|accessdate=29 August 2013}}</ref> अधिकांश पन्जाबको उत्तरी र मध्य भागहरूबाट उत्पन्न हुन्छन्, जस्तै: [[झेलम]], झाङ, [[फैसलाबाद]], [[रावलपिन्डी|रावलपिंडी]], [[गुजरानवाला|गुजरनवाला]], [[गुजरात, पाकिस्तान|गुजरात]], अटक, चकवाल, चिनियोट, [[सरगोधा]], [[टोबा टेक सिंह सहर|टोबा टेक सिंह]] र [[लाहोर]]। <ref name="Heath">{{Cite book|title=The Political Integration of Ethnic Minorities in Britain|date=2013|page=23}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Muslims in Britain|date=2010|page=45}}</ref> पन्जाबहरूले बेलायती पाकिस्तानी जनसङ्ख्याको एक तिहाइ समावेश गरेको अनुमान गरिएको छ, मिरपुरी कश्मीरीहरू पछि दोस्रो ठूलो उप-समूह बनाउँछ। <ref name="Desh Pardesh">{{Cite book|title=Desh Pardesh: the South Asian presence in Britain}}</ref> ब्रिटिस पाकिस्तानी पन्जाबहरू भएका जनजातिहरूमा जाट, [[गुर्जर|गुज्जर]], अवन, अराइन, [[राजपुत|राजपूत]] र अन्य धेरै समावेश छन्। <ref>{{Cite book|title=Culture, Creation, and Procreation: Concepts of Kinship in South Asian Practice}}</ref> बेलायतमा [[पन्जाब, भारत|भारतीय]] पन्जाबीहरूको जनसङ्ख्या २०११ मा ४६६,५६३ अनुमान गरिएको छ, पहिलेको अनुमानमा आधारित छ कि तिनीहरू बेलायती भारतीय समुदायको ४५% हुन्। यीमध्ये अधिकांश सिख धर्मावलम्बी छन् भने बाँकी मुख्यतया पन्जाबी हिन्दु छन्। <ref name="Chanda"/> <ref name="Heath">{{Cite book|title=The Political Integration of Ethnic Minorities in Britain|date=2013|page=23}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHeathFisherRosenblattSanders2013">Heath, Anthony F.; Fisher, Stephen D.; Rosenblatt, Gemma; Sanders, David; Sobolewska, Maria (2013). ''The Political Integration of Ethnic Minorities in Britain''. OUP Oxford. p.&nbsp;23. [[आइएसबिएन|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780199656639|<bdi>9780199656639</bdi>]].</cite></ref> तिनीहरू मुख्यतया उत्पत्ति हुने क्षेत्रहरू [[जालन्धर जिल्ला|जालन्धर]], [[अमृतसर जिल्ला|अमृतसर]], [[लुधियाना जिल्ला|लुधियाना]], [[कपुरथला जिल्ला|कपुरथला]], [[भटिण्डा जिल्ला|भटिंडा]], [[होसियारपुर जिल्ला|होशियारपुर]], नवानशहर र मोगा हुन्। क्यानडापछि बेलायतमा भारत बाहिर दोस्रो ठूलो सिख डायस्पोरा छ। <ref name="Chanda" /> == संस्कृति == पन्जाबी संस्कृतिले बेलायती पन्जाबीहरूको पहिचानलाई दृढतापूर्वक परिभाषित गर्दछ। १९७० को दशकमा यूकेमा पन्जाबी आप्रवासीहरूले सङ्गीतको भांगडा रूपलाई लोकप्रिय बनाएका थिए। <ref>{{Cite book|title=A South-Asian History of Britain: Four Centuries of Peoples from the Indian Sub-continent|date=2007}}</ref> इङ्गल्याण्ड लामो समयदेखि एसियाली भूमिगत दृश्यसँग जोडिएको छ जसले पन्जाबी पप सङ्गीतलाई विशेष गरी युवा पुस्ताहरूमाझ जन्म दियो। <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/asiannetwork/homegrown05/history.shtml|title=History of Desi Music|work=BBC Asian Network|access-date=3 August 2016}}</ref> पन्जाबी खाना पनि देशमा अत्यधिक लोकप्रिय छ। <ref>{{Cite book|title=The Great Curries of India|date=1995|page=[https://archive.org/details/greatcurriesofin00panj/page/10 10]|url=https://archive.org/details/greatcurriesofin00panj/page/10}}</ref> चिकन टिक्का मसालालाई बेलायतको "राष्ट्रिय परिकार" भनिन्छ। <ref name="Guardian2001">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2001/apr/19/race.britishidentity|title=Robin Cook's chicken tikka masala speech: Extracts from a speech by the foreign secretary to the Social Market Foundation in London|date=19 April 2001|work=Guardian}}</ref> पन्जाबीहरू उनीहरूको उद्यमशील गतिविधिहरूको लागि परिचित छन्। <ref>{{Cite book|title=Emerging Paradigms in International Entrepreneurship|page=90}}</ref> टिसाइड युनिभर्सिटीले गरेको अनुसन्धानले देखाउँछ कि बेलायती पन्जाबी समुदाय बेलायतमा सबैभन्दा उच्च शिक्षित र सफल मध्ये एक हो। <ref>{{Cite web|url=http://www.tees.ac.uk/sections/Research/social_futures/research19.cfm|title=Punjabi Communities in the North East|last=Steve Taylor|publisher=Teesside University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927173214/http://www.tees.ac.uk/sections/Research/social_futures/research19.cfm#|archivedate=2011-09-27|accessdate=2 November 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927173214/http://www.tees.ac.uk/sections/Research/social_futures/research19.cfm |date=2011-09-27 }}</ref> उल्लेखनीय व्यवसायीहरूमा सुरिन्दर अरोरा समावेश छन् जो सबैभन्दा धनी बेलायतीहरूमा पर्छन्। <ref name="Midgley">{{Cite news|url=http://www.express.co.uk/news/uk/490148/Anwar-Pervez-The-Billionaire-cash-and-carry-King|title=Anwar Pervez: The Billionaire cash and carry King|last=Midgley|first=Dominic|date=21 July 2014|work=Express|access-date=13 July 2015}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2007/aug/17/5|title=The Mr Nice Guy of the hotels world|last=Teather|first=David|date=18 August 2007|work=The Guardian|access-date=3 August 2016}}</ref> अन्य पन्जाबीहरूले बेलायती राजनीति, खेलकुद र मनोरञ्जनका थिएटरहरूमा उल्लेखनीयता हासिल गरेका छन्। <ref>{{Cite journal|url=http://openscholarship.wustl.edu/art_sci_etds/240/|title=A Diasporic Politics of Belonging: Punjabis in Postwar Britain|date=15 May 2013|access-date=3 August 2016}}</ref> == सन्दर्भहरू == {{Reflist|2}}{{Punjabi diaspora}}{{NRI-PIO}}{{Overseas Pakistani}}{{AsiansinUK}} rtc55dy76bb8snhhowypjzms15pmaor 0 126579 1354683 1166396 2026-05-08T16:51:23Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354683 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = Bikroy.com | logo = Bikroy-logo.svg | logo_size = 220 | logo_caption = | screenshot = | caption = | collapsible = | collapsetext = | type = बजार | language = [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | owner = [[साल्टसाइड टेक्नोलोजीहरू]] | url = {{URL|bikroy.com|बिक्रोय.कम}} | commercial = हो | registration = ऐच्छिक | launch_date = १ जुन २०१२ | current_status = सक्रिय | footnotes = }} '''बिक्रोय डटकम''' [[बङ्गलादेश|बंगलादेशमा]] सञ्चालन हुने एक [[वर्गीकृत विज्ञापनहरू|वर्गीकृत विज्ञापन]] वेबसाइट हो। बिक्रोय डटकम अंग्रेजी र [[बङ्गाली भाषा|बंगालीमा]] उपलब्ध छ। == अवलोकन == बिक्रोय डटकम २०१२ मा सुरु भएको थियो र यसमा कार र सवारी, सम्पत्ति, इलेक्ट्रोनिक्स, घरेलु उपकरण र व्यक्तिगत वस्तुहरू, खेलकुद र शौक वस्तुहरू, र रोजगारीहरू लगायतका लागि निजी र व्यावसायिक विज्ञापनहरूमा समर्पित खण्डहरू छन्। वर्गीकृत विज्ञापनहरू हाल बिक्रोय डटकम मा राखिएका छन् र ६० दिनको अवधिसम्म साइटमा रहन्छन्। बिक्रोय डटकम [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] र [[बङ्गाली भाषा|बङ्गालीमा]] उपलब्ध छ। <ref name="bdnews24">{{Cite news|url=http://www.banglanews24.com/English/detailsnews.php?nssl=b8d22572681798f5658571ff652ca32f&nttl=2012102655967|title=Bikroy.com launched in BD|date=18 October 2012|work=Banglanews24.com|access-date=7 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512011506/http://www.banglanews24.com/English/detailsnews.php?nssl=b8d22572681798f5658571ff652ca32f|archive-date=12 May 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512011506/http://www.banglanews24.com/English/detailsnews.php?nssl=b8d22572681798f5658571ff652ca32f |date=12 May 2013 }}</ref> अक्टोबर २०१२ मा [[ढाका|ढाकामा]] आयोजित औपचारिक पत्रकार सम्मेलन कार्यक्रम पछि यो साइट स्थानीय मिडिया स्पटलाइटमा आयो। == पृष्ठभूमि == बिक्रोयको स्वामित्व विश्वव्यापी प्राविधिक फर्म - साल्टसाइड टेक्नोलोजीजको छ। साल्टसाइड टेक्नोलोजीहरू जनवरी २०१५ को रूपमा युएस$६५ मिलियन कोषको साथ स्वीडेनमा आधारित, अन्तिम चरणको उद्यम वित्त पोषित कम्पनी हो। हाल{{When|date=July 2022}} <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup>, Saltside Technologies ले बंगलादेशमा Bikroy.com बाहेक [[घाना|घानामा]] [[टोनाटन डटकम]], <ref>{{Cite web|url=https://tonaton.com/|title=Tonaton.com}}</ref> [[नाइजेरिया|नाइजेरियामा]] [[एफ्रिटिन डटकम]] र [[श्रीलङ्का|श्रीलंकामा]] [[इकमान डटएलके]] जस्ता वर्गीकृत साइटहरू स्थापना गरेको छ। <ref>{{Cite web|url=https://thenordicweb.com/65m-in-funding-and-500-employees-an-interview-with-the-ceo-of-swedens-biggest-under-the-radar-success/|title=$65M in funding and 500+ employees, an interview with the CEO of Sweden's biggest under-the-radar success|last=Murray|first=Neil|website=The Nordic Web|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190428075806/https://thenordicweb.com/65m-in-funding-and-500-employees-an-interview-with-the-ceo-of-swedens-biggest-under-the-radar-success/|archivedate=2019-04-28|accessdate=2019-04-28}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190428075806/https://thenordicweb.com/65m-in-funding-and-500-employees-an-interview-with-the-ceo-of-swedens-biggest-under-the-radar-success/ |date=2019-04-28 }}</ref> == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} == बाह्य लिङ्कहरू == * {{Official website|bikroy.com}} * [https://blog.bikroy.com/ Bikroy Blog]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} siyw6m6o3q8hl5tv5mgjh3j80yrodk2 0 127069 1354724 1198444 2026-05-09T01:56:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354724 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=Sachin Singh|image=|death_date={{birth date and age|df=y|1967|10|28}}}} [[Category:Articles with short description]] [[Category:Short description is different from Wikidata]] [[Category:Articles with hCards]] '''सचिन सिंह''' [[काठमाडौँ|काठमाण्डौ]], नेपालमा बस्ने भारतीय [[नेपाली भाषा]]का संगीतकार हुन्। उनले ४५ भन्दा बढी [[नेपाली चलचित्र]]मा संगीत रचना र संयोजन गरेका छन् । <ref>{{Cite web|url=http://darjeelingtimes.com/archive/main-news/entertainment/45-music-and-movies/5803-life-in-music-.html|title=Life in music|website=Darjeeling Times|accessdate=2 January 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160717011615/http://darjeelingtimes.com/archive/main-news/entertainment/45-music-and-movies/5803-life-in-music-.html |date=17 July 2016 }}</ref> उनले विभिन्न नेपाली गायकहरूको गीतमा सङ्गीत संगीत दिएका छन् । <ref>{{Cite web|url=http://thehimalayantimes.com/entertainment/karna-das-rises-new-hope/|title=Karna Das rises with A New Hope|date=24 September 2016|website=The Himalayan Times|accessdate=4 January 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.artistnepal.com/bihani-elbum-release/|title=तिन स्रस्टा बिहानीमा|website=Artist Nepal|accessdate=4 January 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104235945/http://www.artistnepal.com/bihani-elbum-release/ |date=4 January 2017 }}</ref> उनले मेलान्कोलीमा गायकको रूपमा भाग लिएका पनि थिए। मेलान्कोली वातावरणविद् निपेश ढाकाको शब्द, संगीत र निर्देशन रहेको तथा ३६५ नेपाली गायकको स्वर रहेको गीत हो। यो गीतले "मस्सट भोकल सोलो इन अ संग रेकर्डिङ " (Most Vocal Solos in a Song Recording) शीर्षकमा [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स|गिनिज वल्र्ड रेकर्ड]] कायम गरेको छ। <ref>{{Cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-05-29/nepali-house-hold-names-go-for-the-guinness-world-records.html|title=Nepali house-hold names go for the Guinness World Records}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.myrepublica.com/news/26897/?categoryId=81|title=National poet Madhav Prasad Ghimire turns singer}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/most-vocal-solos-in-a-song-recording|title=Most vocal solos in a song recording}}</ref> == बाल्यकाल == सचिन सिंहको जन्म भारतको [[दार्जिलिङ जिल्ला]]को [[कालेबुङ|कालिम्पोङ]]मा भएको थियो। कक्षा ६ मा पढ्दा उनले राजु गुरुङसँग संगीत सिकेका थिए । त्यसपछि उनले वरिष्ठ संगीतकार र एरेन्जरको निर्देशनमा संगीत वाद्ययन्त्र बजाउन सिके। उनले संगोत दिएको पहिलो धुन ''फेरी फेरी गोधुले'' थियो, यो धुन उनले जुनियर हाई स्कुलमा पढ्दा संगीत दिएका थिए । सन् १९८१ मा, यो गीतबाट उनले [[भानुभक्त आचार्य|भानु जयन्ती]] समारोहमा पहिलो पुरस्कार जित्यो जहाँ उनले गीत गाएका थिए। उनले संगीत प्रतियोगिताहरूमा भाग लिन थाले, उनी स्कूल र कलेज स्टेजहरूमा देखा परे र सांगीतिक कार्यक्रमहरू आयोजना गर्न थाले। उनी आरडी बर्मन र [[दीप श्रेष्ठ|दीप श्रेष्ठको]] संगीतबाट प्रेरित थिए। [[काठमाडौँ|काठमाडौं]] आउनुअघि सचिन सिक्किमको [[गान्तोक|गान्तोकमा]] एक वर्ष बसे ।{{स्रोत नखुलेको|date=January 2018}} == संगीत == [[काठमाडौँ|काठमाडौं]]मा, सचिनले सिम्फोनिक स्टुडियोमा गिटारवादकको रूपमा काम गर्न थाले, स्कूलमा संगीत सिकाए र रेस्टुरेन्टमा गितार बजाए। उनले बिस्तारै फिल्म र एल्बमका लागि गीतमा संगीत भर्ना थाले। उनले सन् १९९१ मा सुकमित गुरुङको एल्बम ''हिजो'' आजका लागि ''हिजो आज'' संगीत संयोजन गरेका थिए । त्यसपछि उनले सुबोध श्रीधरको नेपाली फिल्म ''स्विकार''मा संगीतको भरेका थिए । दुई वर्ष पछी उनले फेरि फिल्म ''धर्म''मा काम गरे जहाँ उनको खासै चर्चा भएन । चलचित्र रगतमा ''मेरो माया लै बारी लाइ'' गीतबाट उनले ध्यान तानेका थिए । उनको फिल्म ''सगुन'' (१९९८) <ref>{{Cite web|url=http://filmsofnepal.com/nepali-film-sagun-1998/|title=Nepali Film – Sagun (1998)|website=Films of Nepal|accessdate=4 January 2017}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> बाट चर्चा कमाए आयो जहाँ उनले ''आगो लाग्यो दिलैमा दमकल बोलैदेउ'' जस्ता लोकप्रिय गीतहरू रचना गरे। यो सचिनको सांगीतिक करियरको टर्निङ प्वाइन्ट थियो। ''लाठी चार्ज नगर'', ''कहाँबाट आयौ आज'', ''कसको आँखा लाग्यो'' (प्रवाहिनीर), ''सानो'' छ गाउँ ([[सानो संसार]]) र ''के कुरा'' (अझै पनि) उनका चर्चित रचनाहरू हुन्।{{स्रोत नखुलेको|date=January 2018}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:सन् १९६७ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:कालिम्पोङ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गोरखाहरू]] 1zvz0vmkbot12g2qa0mqm7biprmsv89 0 127339 1354736 1187917 2026-05-09T04:16:58Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354736 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = सोनी समूह निगम | logo = Sony logo.svg | image = Sony headquarters (crop).jpg | image_size = 250px | image_caption = [[टोकियो]]मा रहेको सोनीको प्रधान कार्यालय | native_name = ソニーグループ株式会社 | native_name_lang = ja | romanized_name = ''Sonī Gurūpu kabushiki kaisha'' | former_name = {{plainlist| * टोकियो सुसिन कोग्यो, लिमिटेड {{small|(सन् १९४६–१९५७)}} * सोनी निगम {{small|(सन् १९५८–२०२१)}}{{efn|अप्रिल २०२१ देखि, "सोनी निगम" कानूनी नाम सोनी समूहको इलेक्ट्रोनिक्स व्यवसायको लागि प्रयोग गरिन्छ जुन पहिले "सोनी इलेक्ट्रोनिक्स निगम" को रूपमा चिनिन्थ्यो।}}<ref>{{cite web|url=https://www.sony.net/SonyInfo/News/ServiceArea/210401E/|title=Change of the Sony entity for License Agreements, etc.|date=1 April 2021|access-date=7 May 2021|website=www.sony.net|publisher=Sony Group Corporation}}</ref> }} | type = [[सार्वजनिक कम्पनी|सार्वजनिक]] | traded_as = | industry = बहु-उद्योग कम्पनी | foundation = {{Start date and age|df=yes|1946|5|7}}<br />[[निहोनबान्सी]], [[टोकियो]], जापान<ref>{{Cite web |title=Sony Corporate History |url=https://www.sony.com/en/SonyInfo/CorporateInfo/History/company/ |access-date=3 April 2021 |website=www.sony.com |language=en}}</ref> | founders = {{plainlist| * [[मासारू इबुका]] * [[आकियो मोरिता]] }} | hq_location = सोनी सहर | hq_location_city = [[मिनातो, टोकियो]] | hq_location_country = जापान | num_locations_year = सन् २०१६ | area_served = Worldwide | key_people = {{plainlist| * सुजु सुमी (अध्यक्ष) * काजुओ मात्सुनागा (उपाध्यक्ष) * [[केनिचिरो योसिदा]] (अध्यक्ष, प्रमुख र कार्यकारी) }} | products = {{plainlist| * कम्प्युटर हार्डवेयर * [[उपभोक्त इलेक्ट्रोनिक्स]] * चलचित्र * सङ्गीत * [[यन्त्रमानव]] * [[अर्धचालक पदार्थ|अर्धचालक]] * [[दूरसञ्चार उपकरण]] * टेलिभिजन कार्यक्रम * भिडियो गेम }} | services = {{plainlist| * [[प्रचारात्मक कम्पनी]] * बैङ्किङ * क्रेडिट * [[वित्तीय सेवा]] * बीमा * [[सञ्जाल सेवा]] }} | revenue = {{Increase}} {{JPY|८.९९९&nbsp;खर्ब}} (US$८१.३८&nbsp;अर्ब) (FY2021) <ref name=":Financial">{{Cite web|url=https://www.sony.com/en/SonyInfo/IR/library/presen/er/pdf/20q4_sony.pdf|title=Financial Statements and Consolidated Financial Results|publisher=SONY Corporation|website=sony.com|access-date=27 June 2021}}</ref> | operating_income = {{Increase}} {{JPY|९७१.९६५&nbsp;अर्ब}} ($८.७८&nbsp;अर्ब) (आ/व सन् २०२१/२२)<ref name=":Financial" /> | net_income = {{Increase}} {{JPY|१.१९१&nbsp;खर्ब}} (US$१०.७७&nbsp;अर्ब) (आ/व सन् २०२१)<ref name=":Financial" /> | assets = {{Increase}} {{JPY|२६.३५४&nbsp;खर्ब}} (US$238.31&nbsp;अर्ब) (आ/व सन् २०२१)<ref name=":Financial" /> | equity = {{Increase}} {{JPY|५.६२१&nbsp;खर्ब}} ($50.83&nbsp;अर्ब) (आ/व सन् २०२१)<ref name=":Financial" /> | num_employees = १,०९,७०० (आ/व सन् २०२०)<ref>{{Cite web |title=Sony |url=https://fortune.com/global500/2019/sony |website=Fortune }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190726145421/https://fortune.com/global500/2019/sony |date=2019-07-26 }}</ref> | divisions = {{plainlist| * इलेक्ट्रोनिक्स उत्पादन र समाधान * वित्तीय सेवा * गेम र सञ्जाल सेवा * छवि * सङ्गीत * तस्वीर * अन्य<ref name="sony_organization">{{Cite web |date=1 August 2019 |title=Organization Data, Corporate Info |url=https://www.sony.net/SonyInfo/CorporateInfo/Data/organization.html |access-date=5 June 2020 |publisher=Sony Corporation}}</ref>}} | subsid = | homepage = {{URL|https://www.sony.com/|sony.com}} | footnotes = <ref name="sony.net">{{Cite web |date=31 March 2019 |title=Corporate Data |url=https://www.sony.net/SonyInfo/IR/library/presen/er/pdf/18q4_sony.pdf |access-date=3 April 2019 |publisher=Sony Corporation}}</ref> }} '''सोनी''', ([[जापानी भाषा|जापानी]]: ソニーグループ株式会社) एक जापानी बहुराष्ट्रिय निगम हो जसको प्रधान कार्यालय कोनान, मिनातो, [[टोकियो]], जापानमा रहेको छ।<ref>"[https://www.sony.com/en/SonyInfo/CorporateInfo/Data/Map/ Access & Map]." Sony Global. Retrieved 2 April 2021. "1–7–1 Konan Minato-ku, Tokyo 108-0075, Japan" – [https://web.archive.org/web/20120227050438/http://www.sony.net/SonyInfo/CorporateInfo/Data/Map/map_head_office.pdf Map] – [http://www.sony.jp/CorporateCruise/SMOJ-info/Profile.html Address in Japanese]: "〒108-0075 東京都港区港南1–7–1"</ref> एक प्रमुख प्रविधि कम्पनीको रूपमा, यो उपभोक्ता र व्यावसायिक इलेक्ट्रोनिक उत्पादनहरूको विश्वको सबैभन्दा ठूलो निर्माता, सबैभन्दा ठूलो भिडियो गेम कन्सोल कम्पनी र सबैभन्दा ठूलो भिडियो गेम प्रकाशकको रूपमा रहेको छ। सोनी मनोरञ्जन कम्पनी मार्फत, यो सबैभन्दा ठूलो सङ्गीत कम्पनीहरू (सबैभन्दा ठूलो सङ्गीत प्रकाशक र दोस्रो सबैभन्दा ठूलो [[रेकर्ड लेबल]]) र तेस्रो सबैभन्दा ठूलो चलचित्र स्टुडियो हो, जसले यसलाई सबैभन्दा व्यापक मिडिया कम्पनीहरू मध्ये एक बनाउँदछ। यो जापानको सबैभन्दा ठूलो प्रविधि र मिडिया समूह हो। यसले ¥२ खर्ब शुद्ध नगद भण्डारको साथ सबैभन्दा नगद-धनी जापानी कम्पनीको रूपमा पनि मान्यता प्राप्त छ।<ref>{{Cite web|last=Aswad|first=Jem|date=17 July 2019|title=Sony Unites Recorded Music and Publishing Under One Company|url=https://variety.com/2019/biz/news/sony-unites-recorded-music-and-publishing-under-one-company-1203269951/|access-date=21 May 2021|website=Variety|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2 May 2020 |title=Sony embraces its inner conglomerate |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-sony-outlook-sony-financial-breakingv-idUSKBN22W0DI |access-date=3 July 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sony in US$2.3 billion deal, becomes the world's biggest music publisher the third largest movie studio |url=https://www.channelnewsasia.com/news/business/sony-in-us-2-3-billion-deal-for-emi--becomes-world-s-biggest-music-publisher-10257758 |access-date=2018-05-29 |archive-date=2021-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115185425/https://www.channelnewsasia.com/news/business/sony-in-us-2-3-billion-deal-for-emi--becomes-world-s-biggest-music-publisher-10257758 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115185425/https://www.channelnewsasia.com/news/business/sony-in-us-2-3-billion-deal-for-emi--becomes-world-s-biggest-music-publisher-10257758 |date=2021-01-15 }}</ref><ref name=":6" /> सोनी, छवि सेन्सर बजारमा यसको ५५ प्रतिशत बजार हिस्साको साथ, छवि सेन्सरको सबैभन्दा ठूलो निर्माता हो। यो दोस्रो सबैभन्दा ठूलो [[क्यामरा]] निर्माता, र अर्धचालक बिक्रेताहरू मध्ये एक हो।<ref>{{Cite web |title=Top 20 semiconductor sales leaders for Q1 2016 |url=https://www.electronicspecifier.com/news/analysis/top-20-semiconductor-sales-leaders-for-q1-2016 |access-date=1 June 2020 |website=www.electronicspecifier.com |language=en}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |title=Sony's key image sensor business hit by smartphone market decline |url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Sony-s-key-image-sensor-business-hit-by-smartphone-market-decline |website=Nikkei Asian Review}}</ref><ref>{{Cite web|title=2019 Market Share Data Shows Canon and Sony Growing, Nikon Shrinking {{!}} PetaPixel|url=https://petapixel.com/2020/08/14/2019-market-share-data-shows-canon-and-sony-growing-nikon-shrinking/|access-date=21 May 2021|website=petapixel.com|date=14 August 2020}}</ref> यो कम्तिमा ५५ इन्च (१४० सेन्टिमिटर)को [[टेलिभिजन]]को लागि प्रिमियम टिभी बजारमा विश्वको सबैभन्दा ठूलो निर्माता हो जसको मूल्य २,५०० अमेरिकी डलर भन्दा बढी रहेको छ। यो बजार हिस्साको आधारमा दोस्रो ठूलो टिभी ब्रान्ड हो। सन् २०२० सम्म, वार्षिक बिक्री तथ्याङ्कको आधारमा सोनी विश्वको तेस्रो सबैभन्दा ठूलो टेलिभिजन निर्माता हो।<ref name="market-share2">{{Cite web |title=Global LCD TV manufacturer market share from 2008 to 2017. |url=http://www.statista.com/statistics/267095/global-market-share-of-lcd-tv-manufacturers/ |url-access=limited |access-date=26 February 2017 |publisher=Statista}}</ref><ref>{{Cite web|title=Samsung tops global TV market for 15th consecutive year|url=https://www.flatpanelshd.com/news.php?subaction=showfull&id=1614155663|access-date=21 May 2021|website=FlatpanelsHD}}</ref><ref>{{Cite web|last=Alekseenko|first=Artem|date=4 March 2021|title=LG and Sony Led OLED TV Gains in Advanced TV Market in Q4|url=https://www.displaydaily.com/article/press-releases/lg-and-sony-led-oled-tv-gains-in-advanced-tv-market-in-q4|access-date=21 May 2021|website=DisplayDaily|language=en-gb}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220624164434/https://www.displaydaily.com/article/press-releases/lg-and-sony-led-oled-tv-gains-in-advanced-tv-market-in-q4 |date=24 June 2022 }}</ref><ref>{{Cite news |date=2 May 2018 |title=How Samsung fell behind Sony and LG in the premium TV market |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-samsung-elec-tv-idUSKBN1I24K2 |access-date=1 June 2020}}</ref> सोनी समूह निगम सोनी समूहको मूल कम्पनी हो जसमा सोनी इन्टरटेनमेन्ट (सोनी पिक्चर्स, सोनी म्युजिक), सोनी इन्टरेक्टिभ इन्टरटेनमेन्ट, सोनी फाइनान्सियल ग्रुप, सोनी क्रिएटिभ प्रोडक्ट्स र अन्य समावेश छन्। कम्पनीको नारा 'वि आर सोनी' हो। <ref>{{Cite web |title=Sony is there, for your every emotion. |url=https://www.sony.com/en/brand/motionlogo/}}</ref> सोनीको सुमितोमो मित्सुई वित्तीय समूहसँग कमजोर सम्बन्ध रहेको छ जुन मित्सुई केइरेत्सुको उत्तराधिकारी हो। सोनी टोकियो स्टक एक्सचेन्जमा सूचीबद्ध छ (जसमा यो निक्केई २२५ र टोपिक्स कोर ३० अनुक्रमणिकाको एक घटक हो)।<ref>{{Cite encyclopedia |title=A Frog in a Well Knows Nothing of the Ocean: A History of Corporate Ownership in Japan |encyclopedia=A History of Corporate Governance around the World: Family Business Groups to Professional Managers |publisher=University of Chicago Press |url=https://www.nber.org/chapters/c10274.pdf |date=2005 |editor-last=Morck |editor-first=Randall K. |pages=367–466 |isbn=0-226-53680-7 |author=Morck, R. K. |author2=Nakamura, M.}}</ref> न्यूयोर्क स्टक एक्सचेन्जमा सूचीबद्ध अमेरिकी डिपोजिटरी रसिदहरूको रूपमा थप सूचीकरणको साथ, सन् १९७० देखि कारोबार गरिएको, यसलाई अमेरिकी विनिमयमा सूचीबद्ध हुने सबैभन्दा पुरानो जापानी कम्पनी बनाउँदछ। सन् २०२१ सोनी फर्च्युन ग्लोबल ५०० सूचीमा ८८औँ स्थानमा रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Sony 2020 Global 500 – Fortune |url=https://fortune.com/company/sony/global500/ |magazine=Fortune }}</ref> == टिप्पणी == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Sisterlinks|सोनी}} * {{Official website|www.sony.com}} [[श्रेणी:सोनी| ]] [[श्रेणी:हेडफोन निर्माताहरू]] [[श्रेणी:जापानी ब्रान्डहरू]] [[श्रेणी:बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:सफ्टवेयर कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:भिडियो उपकरण निर्माताहरू]] [[श्रेणी:रेडियो निर्माताहरू]] rsyyvbpkzohbkbyjvc20l00nl16ntr7 0 129054 1354717 1334813 2026-05-09T00:30:26Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354717 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = विमला तुम्खेवा | image = Bimala Tumkhewa.jpg | caption = ''हत्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे'' (२०१९) को विमोचन कार्यक्रममा | native_name = {{lang|lif|ᤘᤡᤔᤗᤠ ᤋᤢᤶᤂᤣᤘᤠ}} | native_name_lang = | birth_date = १९७८ (उमेर {{age|1978}}) | birth_place = [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]], [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]], [[नेपाल]] | nationality = नेपाली | occupation = कवि | notable_works = ''हत्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे'' }} '''विमला तुम्खेवा''' नेपाली कवि, लेखक तथा पत्रकार हुन्। उनका कामहरू [[नारीवाद]] र जातीय पहिचानका विषयवस्तुहरूमा केन्द्रित हुन्छन्। उनले हालसम्म चारवटा कविता सङ्ग्रह प्रकाशित भएका छन्। उनी सञ्चारिका समूहकी महासचिव र महिला सुरक्षा दवाब समूहकी सदस्य पनि हुन्। उनको एउटा कविता [[सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय]] र सोह्र कलेजको स्नातक प्रथम वर्षको पाठ्यक्रममा समावेश छ।<ref>{{Cite web|url=http://nepalesewomen.com/story/%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A4%BF-%E0%A4%A4%E0%A4%A5%E0%A4%BE|title=कवि तथा पत्रकार बिमला तुम्खेवाका कविता सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयका सोह्र कलेजमा पढाइ हुने Nepalese Women|website=nepalesewomen.com|language=ne|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080329/https://nepalesewomen.com/story/%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A4%BF-%E0%A4%A4%E0%A4%A5%E0%A4%BE |date=2021-11-13 }}</ref> == बाल्यकाल == विमलाको जन्म सन् १९७८ (वि. सं. २०३४) [[तेह्रथुम जिल्ला]]को [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]] गाउँमा भएको थियो। उनी [[मोरङ जिल्ला]]को [[पथरी शनिश्चरे नगरपालिका|पथरी]]मा हुर्किएकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://deshsanchar.com/2019/10/26/265866/|title='पहिला ल्यापटपमा लेख्थेँ, हिजोआज मोबाइलमा लेख्छु'|date=2019-10-26|website=देशसञ्चार|language=en-US|accessdate=2021-11-13}}</ref> उनका बुबा ब्रिटिस सेनाका पूर्व सिपाही थिए। १० वर्षकी हुँदा उनले [[म्याक्सिम गोर्की]]को '[[आमा (उपन्यास)|आमा]]' र [[पारिजात (साहित्यकार)|पारिजात]]को '[[शिरीषको फूल]]' पढेकी थिइन्। ती दुई पुस्तकहरूले उनको मनमा गहिरो छाप छोडेको थियो। विद्यालयको सात कक्षामा पढ्दादेखि नै कविता लेख्न थालेकी थिइन्। उनको पहिलो कविता 'म', उनले सहरमा सांस्कृतिक कार्यक्रममा जम्मा भएका १५०० मानिसहरूको भीडको अगाडि सुनाएकी थिइन्। उनी माध्यमिक विद्यालयको ११ कक्षामा पढ्दा विभिन्न साहित्यिक कार्यक्रममा सहभागी हुन थालेकी थिइन्। उनले 'मधुपर्क', 'गरिमा' र 'युवामञ्च' जस्ता विभिन्न नेपाली साहित्यिक पत्रिकाहरू पढेकी थिइन्। == साहित्यिक जीवन == उनी [[रेडियो नेपाल|रेडियो नेपालका]] रेडियो कार्यक्रममा आफ्ना कविता सुनाउँथिन्। जब उनी १७ वर्षकी थिइन्, उनको कविता राष्ट्रिय पत्रिका 'गरिमा'मा प्रकाशित भएको थियो।उनको पहिलो सङ्ग्रह 'विमला तुम्खेवाका कविताहरू' सन् १९९९ मा प्रकाशित भएको थियो। त्यसपछि उनले पूर्वी नेपालमा केही पहिचान पाउन थालेकी थिइन्। त्यसपछि उनी धरानबाट आउने पत्रिका 'ब्लास्ट टाइम्स'मा लेख्न थालिन्। त्यसपछि विमला र उनका साथीहरूको समूहले 'हेलो पथरी' नामक स्थानीय पत्रिका सुरु गरेका थिए। त्यही पत्रिकामार्फत उनले पत्रकारिताको यात्रा सुरु गरेकी हुन्। उनी सन् २००१ मा [[माओवादी जनयुद्ध]]का क्रममा काठमाडौं आएकी थिइन्। यहाँ आएर उनले 'राजधानी' जस्ता राष्ट्रिय स्तरका पत्रिकाका लागि लेखन कार्य थालेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.nepalitimes.com/featured-videos/bimala-tumkhewa-putting-kinema-on-the-map-of-nepal/|title=Bimala Tumkhewa: Putting kinema on the map of Nepal|last=Gurung|first=Muna|language=en-US|accessdate=2021-11-13}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले आफ्नो दोस्रो पुस्तक 'नदी, छाल र तरङ्गहरू' सन् २००४ मा प्रकाशित गरिन्। उनी लिम्बु कविहरूको साथमा वार्षिक साहित्यिक कार्यक्रम 'ताङ्सिङ - २०७७' मा पनि सक्रिय सहभागिता जनाएकी थिइन्। कार्यक्रम याक्थुङ लेखक सङ्घले आयोजना गरेको थियो। कार्यक्रममा लिम्बु जाति र लिम्बुवान राज्यको जातीय पहिचानका कविताहरू वाचन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://shilapatra.com/detail/11686/|title=२३ लिम्बु कवि सम्मिलित कविता तङ्सिङ् हुने|website=२३ लिम्बु कवि सम्मिलित कविता तङ्सिङ् हुने|accessdate=2021-11-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nepalipublic.com/news/74630|title=कविता तङ्सिङ् – २०७६ सम्पन्न|website=Nepali Public|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080324/https://www.nepalipublic.com/news/74630 |date=2021-11-13 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nagarikkhabar.com/2019/09/11648/|title=पहिचानवादी लिम्बु कविहरुको भेला ‘कविता तङ्सिङ’|date=2019-09-13|website=Nagarik Khabar|language=en|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080323/https://nagarikkhabar.com/2019/09/11648/ |date=2021-11-13 }}</ref>उनको तेस्रो पुस्तक सन् २००९ मा प्रकाशित भएको थियो। काठमाडौंको सिद्धार्थ आर्ट ग्यालरीमा आयोजित एक कार्यक्रममा पुस्तक विमोचन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/tumkhewaaes-third-book-out|title=Tumkhewa’s third book out|last=Singh|first=Rishi|date=2009-01-12|website=The Himalayan Times|language=en|accessdate=2021-11-13}}</ref> सन् २०१६ मा, उनले [[स्विडेन|स्वीडेन]]को [[स्टकहोम]]मा 'नेपाली कविता महोत्सव' (स्टकहोम नेपाली कविता महोत्सव) मा भाग लिइन्। कार्यक्रम 'नेपाल मण्डप' (नेपाली सांस्कृतिक सङ्घ, स्वीडेन)ले सन् २०१६ फेब्रुअरी २८ मा आयोजना गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2016/03/395169|title=स्वीडेनमा "स्टकहोल्म नेपाली कविता महोत्सव- २०१६" सम्पन्न|website=Online Khabar|language=en-US|accessdate=2021-11-13}}</ref> उनले आफ्नो चौथो कविता सङ्ग्रह सन् २०१९ मार्च २२ मा प्रकाशित गरिन्। [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान]] परिसरमा वरिष्ठ कवि [[वैरागी काइँला|बैरागी काइँलाले]] पुस्तक विमोचन गरेका थिए। विमोचन कार्यक्रममा कवि [[तोया गुरुङ]] र आहुतीको उपस्थिति रहेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.janatapati.com/news-detail/9689|title=‘हत्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे’ सार्वजनिक|website=‘हत्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे’ सार्वजनिक|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080324/https://www.janatapati.com/news-detail/9689 |date=2021-11-13 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pariwartankhabar.com/2019/03/23/82753/|title=कवयत्री तुम्खेवाको चौंथो कृति ‘हल्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे’ लोकार्पण !|website=Pariwartan Khabar|language=en|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080324/https://www.pariwartankhabar.com/2019/03/23/82753/ |date=2021-11-13 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/tumkhewaaes-third-book-out|title=Tumkhewa’s third book out|last=Singh|first=Rishi|date=2009-01-12|website=The Himalayan Times|language=en|accessdate=2021-11-13}}</ref> == कृतिहरू == === कविता सङ्ग्रहहरू === * ''विमला तुम्खेवाका कविताहरू'' (सन् १९९९) * ''नदी, छाल र तरङ्गहरू'' (सन् २००४ ) * ''संस्मरण एउटा बूढो रूखको'' (सन् २००९) * ''हत्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे'' (सन् २०१९) <ref>{{Cite web|url=https://www.nayabulanda.com/2019/05/14/31860|title=विमला तुम्खेवाको ‘हत्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे’ माथि विमर्श (भिडियो सहित) - Nayabulanda.com|website=www.nayabulanda.com|accessdate=2021-11-13}}</ref> == पुरस्कारहरू == सन् २०२० मा, उनलाई 'नेपाली प्रतिभा प्रतिष्ठान' एक प्रमुख सामाजिक-साहित्यिक युके अवस्थित नेपाली संस्थाबाट प्रतिभा पुरस्कारबाट सम्मानित गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://thegorkhatimes.com/2020/12/21/dr-bimal-and-poet-tumkhewa-chosen-for-pratibha-honor-and-award/|title=Dr. Bimal and Poet Tumkhewa Chosen for Pratibha Honor and Award|date=2020-12-21|website=The Gorkha Times|language=en-US|accessdate=2021-11-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sutranews.com/65465/2021/01/31/|title=राजेन्द्र बिमल र बिमला तुम्खेवा सम्मानित|website=Sutra News|language=en|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080324/https://sutranews.com/65465/2021/01/31/ |date=2021-11-13 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nepaltimes.net/प्रतिभा-सम्मान-र-प्रतिभा/|title=प्रतिभा सम्मान र प्रतिभा पुरस्कारबाट राजेन्द्र बिमल र बिमला तुम्खेवा सम्मानित - NepalTimes|last=Udash|first=Rashmita|website=nepaltimes.net|language=en-US|accessdate=2021-11-13}}</ref>सन् २०२१ अक्टोबर २८ मा, उनलाई नेपाली साहित्यमा उनको योगदानको लागि डा. हर्षबहादुर बुढा मगर स्मृति प्रतिष्ठानद्वारा 'हर्षबहादुर बुढा मगर साहित्य सम्मान-२०२१' बाट सम्मानित गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://risingnepaldaily.com/detour/dr-harsha-bahadur-budha-magar-memorial-foundation-honours-various-personalities|title=Dr. Harsha Bahadur Budha Magar Memorial Foundation honours various personalities|website=GorakhaPatra|language=en|accessdate=2021-11-13}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}}{{नेपाली भाषाका साहित्यकारहरू}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७८ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपाली कविहरू]] [[श्रेणी:ताप्लेजुङ जिल्लाका मानिसहरू]] 7vjhlcmmf1ej9o1brojuygvamqudw1j 0 131493 1354693 1354344 2026-05-08T18:30:23Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354693 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = भुरागाउँ |other_name = |image = |image_caption = |pushpin_label = भुरागाउँ |pushpin_map = India Assam |coordinates = |pushpin_map_caption = असम में स्थिति |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{IND}} |subdivision_type1 = [[भारत के राज्य तथा केन्द्र-शासित प्रदेश|प्रान्त]] |subdivision_name1 = [[असम]] |subdivision_type2 = [[भारत के ज़िले|ज़िला]] |subdivision_name2 = [[मरिगाँव ज़िला]] |population_total = 9845 |population_as_of = 2011 |demographics_type1 = भाषा |demographics1_title1= प्रचलित |demographics1_info1= [[असमिया भाषा|असमिया]] |timezone1 = [[भारतीय मानक समय]] |utc_offset1 = +5:30 }} '''भुरागाउँ''' [[भारत]]को [[असम|असम राज्य]]को एउटा सहरको नाम हो। भुरागाउँ मोरिगाउँ जिल्लाको भुरागाउँ तहसीलमा अवस्थित छ। भुरागाउँ [[ब्रह्मपुत्र]]को दक्षिणी किनारमा अवस्थित छ।<ref>https://www.dailyassam.com/2020/08/buragaon-all-village.html</ref> ==व्युत्पत्ति== पहिले पभाकटीको नामले चिनिने यो ठाउँ। तर पछि भारतको स्वतन्त्रता पछि यो शहर परिवर्तन भयो। भुरागाउँ [[असमिया भाषा|असमिया]] शब्द '''भुर''' बाट आएको हो, जसको अर्थ काठ, केराको रूख, बाँस वा उकालो सामग्रीबाट बनेको समतल तैरने संरचना हो।<ref>http://www.xobdo.org/dic/%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A7%B0</ref> यो नामले सम्भवतः ब्रह्मपुत्र नदीको नजिकैको उर्वर भूमिमा रहेको शहरको स्थानलाई जनाउँछ, जुन शताब्दीयौंदेखि भुरागाउँका मानिसहरूको जीविकोपार्जनको एक महत्त्वपूर्ण स्रोत रहेको छ। ==भूगोल== भुरागाउँ भारतको आसामको मोरिगाउँ जिल्लाको एउटा सहर हो। यो जिल्ला सदरमुकाम मोरिगाउँबाट २१ किलोमिटर उत्तरमा अवस्थित छ। यो विभिन्न दिशामा विभिन्न जिल्ला र शहरहरूले घेरिएको छ। यो शहर उत्तरमा दर्राङ र सोनितपुर जिल्लाहरूसँग सिमाना जोडिएको छ। पूर्वमा, यो लहरीघाट र धिंग शहरहरू नजिक छ। यसको समृद्ध इतिहास र संस्कृतिको लागि परिचित मायोङ पश्चिममा अवस्थित छ। जिल्ला सदरमुकाम मोरिगाउँ, शहरको दक्षिणमा छ।<ref>https://morigaon.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/morigaon_epr_amtron_in_oid_2/portlet/level_2/morigaon_district_map.pdf{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ब्रह्मपुत्र नदीको किनारमा अवस्थित र हरियालीपूर्ण वन र पहाडहरूले घेरिएको यो शहर लगभग २३७.१५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ र समुद्र सतहबाट यसको औसत उचाइ ५७ मिटर छ। ==प्रशासनिक== भुरागाउँ पहिले नागांव जिल्लाको भाग थियो र २९ सेप्टेम्बर १९८९ मा मोरीगाउँलाई नागांवबाट अलग गर्दा यसलाई मोरीगाउँ जिल्लामा स्थानान्तरण गरिएको थियो। त्यसबेलादेखि, यसले मोरीगाउँ जिल्ला प्रशासन अन्तर्गत राजस्व सर्कलको रूपमा काम गर्दै आएको छ जसले आफ्नो क्षेत्राधिकार भित्रका सबै राजस्व, शासन र प्रशासनिक मामिलाहरू सम्हाल्छ। मोरीगाउँ जिल्ला एक उपायुक्तद्वारा प्रशासित छ, जो जिल्लाको सर्वोच्च पदको प्रशासनिक अधिकारी हो।<ref name=brg>{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj|title=A geographical map of Bhuragaon Revenue Circle|url=https://morigaon.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/morigaon_epr_amtron_in_oid_2/portlet/level_3/bhuragaon_rev_circle.pdf}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230307150645/https://morigaon.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/morigaon_epr_amtron_in_oid_2/portlet/level_3/bhuragaon_rev_circle.pdf |date=2023-03-07 }}</ref> ==यातायात== ===सडक=== राष्ट्रिय राजमार्ग ७१५A भुरागाउँ हुँदै जानेछ। यो राष्ट्रिय राजमार्ग १५ को स्पर रोड हुनेछ। यो राजमार्गले शहरलाई जगिरोडसँग जोड्नेछ, जहाँ पूर्व-पश्चिम करिडोरको एक भाग NH37, राज्यको राजधानी गुवाहाटीतिर जानेछ। थप रूपमा, यो भारत-भुटान सीमा (समराङ) तिर जानेछ। प्रस्तावित भुरागाउँ-खारुपेटिया पुल पनि भुरागाउँ हुँदै जानेछ। यसले उत्तरी किनारमा रहेको दर्राङ जिल्लाको खारुपेटियालाई दक्षिणी किनारमा रहेको मोरिगाउँ जिल्लाको भुरागाउँसँग जोड्नेछ। यो शहर बसहरूद्वारा राम्रोसँग जोडिएको छ, विशेष गरी गुवाहाटी, माथिल्लो असम र तल्लो असमसँग। बस र भ्यान जस्ता तीन पाङ्ग्रे र चार पाङ्ग्रे सवारी साधनहरू यातायातको लागि प्रयोग गरिन्छ। शहर र नजिकैका क्षेत्रहरूमा, ई-रिक्सा (टुक-टुक) र अटो रिक्सा यातायातको प्राथमिक माध्यम हुन्। ===जलमार्गहरू=== भुरागाउँमा जलमार्ग यातायात सेवाहरू थोक सामान ढुवानी र यात्रुहरूको आवागमनको लागि प्रयोग गरिन्छ। मकै, तोरी, बदाम, जुट, आदि जस्ता वस्तुहरू यस मार्गबाट व्यापार र ढुवानी गरिन्थ्यो। ब्रह्मपुत्र नदीको किनारमा भुरागाउँका विभिन्न बन्दरगाहहरू बीच बडलीचर र दर्राङ जिल्लाका अन्य ठाउँहरूमा मानिसहरूलाई लैजान फेरी सेवाहरू उपलब्ध छन्। ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[Category:असम]] ptgw1yj4biftbaqrsevr62ke04nv5e1 0 135408 1354729 1255989 2026-05-09T02:49:19Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354729 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = साओमी | logo = [[File:Xiaomi logo (2021-).svg|50px]] [[File:Xiaomi New Font.svg|120px]] | logo_size = | image = Xiaomi Science and Technology Park (20220414090237).jpg | image_size = 250px | image_caption = [[बेइजिङ]]मा रहेको कम्पनीको प्रधान कार्यालय | trading_name = साओमी | native_name = {{lang|zh-cn|小米集团}} | romanized_name = Xiǎomǐ | type = [[सार्वजनिक कम्पनी|सार्वजनिक]] | traded_as = | industry = {{plainlist| * [[उपभोक्त इलेक्ट्रोनिक्स]] * [[कम्प्युटर हार्डवेयर]]}} | foundation = {{start date and age|2010|04|06|df=y}} | founder = | hq_location = [[हैदियान जिल्ला]] | location_city = [[बेइजिङ]], चीन | num_locations = | area_served = विश्वव्यापी | key_people = {{plainlist| * [[लेई जुन]] ([[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]) }} | products = {{plainlist| * [[मोबाइल फोन]] * [[व्यक्तिगत कम्प्युटर]] * [[इन्टरनेट अफ थिङ्स]] उत्पादनहरू}} | revenue = {{decrease}} {{CNY|२८०.०४ अर्ब}} {{US$| ४०.७ अर्ब}} <br /> (सन् २०२२)<ref name="Annual Results">{{cite web|url=https://www1.hkexnews.hk/listedco/listconews/sehk/2023/0324/2023032400811.pdf|title=Annual Results|access-date=28 March 2023|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328090947/https://www1.hkexnews.hk/listedco/listconews/sehk/2023/0324/2023032400811.pdf|url-status=live}}</ref> | operating_income = {{decrease}} {{CNY|२.८१ अर्ब}} {{US$|०.४०८ अर्ब}} (सन् २०२२)<ref name="Annual Results"/> | net_income = {{decrease}} {{CNY|२.५ अर्ब}} {{US$|०.२६ अर्ब}} (सन् २०२२)<ref name="Annual Results"/> | assets = {{decrease}} {{CNY|२७३.५१ अर्ब}} {{US$|३९.७२ अर्ब}} (सन् २०२२)<ref name="Annual Results"/> | equity = {{increase}} {{CNY|१४३.९२ अर्ब}} {{US$|२०.९ अर्ब}} (सन् २०२२)<ref name="Annual Results"/> | num_employees = ३२,५४३ (३१ डिसेम्बर २०२२)<ref name="Annual Results"/> | owner = | subsid = * जिएमआई * ब्ल्याक सार्क * झिगु निगम | website = {{Official URL}} | brands = {{Unbulleted list|[[रेड्मी]]|[[पोको (कम्पनी)|पोको]]|[[मिजिया]]}} }} {{infobox Chinese | pic = Xiaomi en chino.svg | piccap=चिनियाँ चरित्रहरूमा "साओमी" | picupright = 0.5 | c = [[wikt:小米|小米]] | p = xiǎomǐ | l = [[कोदो]] | mi = {{IPAc-cmn|AUD|Xiaomi pronunciation.ogg|x|iao|2|.|m|i|3}} }} [[File:Xiaomi Redmi Note.JPG|thumb|right|साओमीको रेड्मी नोट स्मार्टफोन]] [[File:Xiaomi Store.jpg|thumb|right|[[क्वालालम्पुर]]स्थित साओमीको आधिकारिक सेवा केन्द्र]] '''साओमी निगम'''<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/blogs-magazine-monitor-30848303|title=How to say: Xiaomi|work=[[बीबीसी]]|date=12 November 2018|access-date=29 June 2018|archive-date=24 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224161400/https://www.bbc.com/news/blogs-magazine-monitor-30848303|url-status=live}}</ref>, ([[चिनियाँ भाषा|चिनियाँ]]: 小米) एक चिनियाँ निर्माणकर्ता र उपभोक्ता इलेक्ट्रोनिक्स र सम्बन्धित सफ्टवेयर, घरेलु उपकरण र घरेलू हार्डवेयरको निर्माता कम्पनी हो। [[सामसङ]] पछि, यो विश्वको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो [[स्मार्टफोन]] निर्माता हो, जसमध्ये अधिकांश मियुआई युजर इन्टरफेसमा चल्छ, जुन [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]] सञ्चालन प्रणालीमा आधारित छ।<ref name=CNET>{{cite web|URL=https://www.cnet.com/tech/mobile/xiaomi-overtakes-apple-as-the-worlds-number-two-smartphone-maker|title=Xiaomi overtakes Apple as the world's No. 2 smartphone-maker|publisher=CNET|date=16 July 2021|author=Pendlebury, Ty|access-date=7 October 2023}}</ref> कम्पनी ३३८औँ स्थानमा छ र [[फर्च्युन ५००]] मा सबैभन्दा नयाँ कम्पनी हो।<ref>{{cite web|date=2 August 2021|title=Xiaomi moves up on Fortune's Global 500 list (#338)|url=https://m.gsmarena.com/xiaomi_moves_up_on_fortunes_global_500_list_338_apple_is_near_the_top_6-news-50343.php|url-status=live|access-date=2 August 2021|publisher=gsmarena.com|archive-date=2 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210802162124/https://m.gsmarena.com/xiaomi_moves_up_on_fortunes_global_500_list_338_apple_is_near_the_top_6-news-50343.php}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://fortune.com/company/xiaomi/global500/ | title=Global 500: Xiaomi | publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | access-date=16 September 2021 | archive-date=28 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201028061057/https://fortune.com/company/xiaomi/global500/ | url-status=live}}</ref> साओमीको स्थापना सन् २०१० मा [[बेइजिङ]]मा अर्बपति लेइ जुनले ४० वर्षको उमेरमा गरेका थिए। लेइले किङसफ्ट र जोयो डटकम स्थापना गरेका थिए, जसलाई उनले सन् २००४ मा [[अमेजन (कम्पनी)|अमेजन]]लाई ७ करोड ५० लाख डलरमा बेचेका थिए। अगस्ट २०११ मा, साओमीले आफ्नो पहिलो स्मार्टफोन सार्वजनिक गरेको थियो र सन् २०१४ सम्ममा, यसले [[चीन]]मा बिक्री हुने स्मार्टफोनहरूको सबैभन्दा ठूलो बजार अंश ओगटेको थियो। सुरुमा कम्पनीले आफ्ना उत्पादनहरू मात्र अनलाइन बेचेको थियो। सन् २०१५ सम्ममा, यसले उपभोक्ता इलेक्ट्रोनिक्सको एक विस्तृत शृङ्खला विकास गरिरहेको थियो।<ref>{{cite web |url=https://www.displaydaily.com/article/press-releases/the-china-smartphone-market-picks-up-slightly-in-2014q4-idc-reports |title=The China Smartphone Market Picks Up Slightly in 2014Q4, IDC Reports |date=17 February 2015 |publisher=IDC |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217221541/http://www.idc.com/getdoc.jsp?containerId=prHK25437515 |archive-date=17 February 2015 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150217221541/http://www.idc.com/getdoc.jsp?containerId=prHK25437515 |date=17 February 2015 }}</ref> सन् २०२० मा, कम्पनीले १४.६३ करोड स्मार्टफोन बेचेको थियो र यसको मियुआई मोबाइल प्रयोगकर्ता इन्टरफेसमा ५० करोड भन्दा बढी मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू छन्।<ref>{{Cite news | url=https://in.mashable.com/technlogy/25962/xiaomi-ui-has-gained-more-than-500m-monthly-active-users | title=Xiaomi UI Has Gained More Than 500M Monthly Active Users | first=Praneeth | last=Palli | work=[[Mashable]] | date=23 November 2021 | access-date=12 January 2022 | archive-date=12 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220112213307/https://in.mashable.com/technlogy/25962/xiaomi-ui-has-gained-more-than-500m-monthly-active-users | url-status=live}}</ref> काउन्टरपोइन्टका अनुसार सन् २०२३ सम्ममा साओमी विश्वव्यापी स्मार्टफोनको तेस्रो सबैभन्दा ठूलो बिक्रेता हो, जसको बजार अंश लगभग १२% रहेको छ।<ref>{{Cite web |date=8 February 2023 |title=Global Smartphone Market Share: Q4 2020 to Q4 2022 |url=https://www.counterpointresearch.com/global-smartphone-share/ |access-date=1 March 2023 |website=Counterpoint Research |language=en |archive-date=17 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180817144648/https://www.counterpointresearch.com/global-smartphone-share/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180817144648/https://www.counterpointresearch.com/global-smartphone-share/ |date=17 August 2018 }}</ref> यसको उपस्थितिले गर्दा केही मानिसहरूले साओमीलाई "चीनको एप्पल" भनेर सम्बोधन गरेका छन्।<ref>{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2019/09/09/xiaomi-how-the-apple-of-china-grew-rapidly-into-80-new-markets.html | title=The 'Apple of China' expanded into 80 new markets in four years. Here's how Xiaomi grew so rapidly | first=Uptin | last=Saiidi | work=[[CNBC]] | date=10 September 2019 | access-date=10 September 2019 | archive-date=21 September 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190921035629/https://www.cnbc.com/2019/09/09/xiaomi-how-the-apple-of-china-grew-rapidly-into-80-new-markets.html | url-status=live }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{Commons category-inline}} * {{Official website}} * {{Finance links | name = Xiaomi Corporation | symbol = 1810 | google = HKG:+1810 | yahoo = 1810.HK | bloomberg = 1810:HK | reuters = 1810.HK }} [[श्रेणी:साओमी|साओमी]] [[श्रेणी:चिनियाँ ब्रान्डहरू]] [[श्रेणी:कम्प्युटर हार्डवेयर कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:चीनका इलेक्ट्रोनिक्स कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:चीनका मोबाइल फोन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:मोबाइल फोन निर्माताहरू]] kmavijgu6krh76imobxatpeppsiqlen 0 136289 1354699 1343117 2026-05-08T19:46:35Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354699 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = गणतन्त्र मार्सल टापु | common_name = मार्सल टापु | native_name = Aolepān Aorōkin Ṃajeḷ ([[मार्सेली भाषा|मार्सेली]]) | image_flag = Flag of the Marshall Islands.svg | image_coat = Seal of the Marshall Islands.svg | symbol_type = निशान छाप | national_motto = "Jepilpilin ke ejukaan ([[मार्सेली भाषा|मार्सेली]])"<br />"संयुक्त प्रयासद्वारा उपलब्धि" | national_anthem = "[[फरेभर मार्सल आइल्यान्ड्स]]"<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:National Anthem of Marshall Islands by US Navy Band.ogg]]</div> | image_map = Marshall Islands on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg | image_map2 = | capital = [[माजुरो]]<ref>[http://population.mongabay.com/population/marshall-islands The largest cities in Marshall Islands, ranked by population] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110903015000/http://population.mongabay.com/population/marshall-islands |date=September 3, 2011 }}. population.mongabay.com. Retrieved May 25, 2012.</ref> | coordinates = {{Coord|7|7|N|171|4|E|type:city}} | largest_city = राजधानी | official_languages = {{unbulleted list | [[मार्सेली भाषा|मार्सेली]] | [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]}} | ethnic_groups = {{unbulleted list |९५.६% [[माइक्रोनेसियाली#मार्सेली जाति|मार्सेली]] |{{nowrap|१.१% [[फिलिपिनी]]}} |३.३% अन्य}} | ethnic_groups_year = सन् २०२१<ref name="2021census">{{cite web |url=https://sdd.spc.int/news/2023/05/30/marshall-islands-2021-census-report-basic-tables |title=Republic of the Marshall Islands 2021 Census Report, Volume 1: Basic Tables and Administrative Report |date=May 30, 2023 |publisher=[[प्रशान्त समुदाय]]: विकास विभागको तथ्याङ्क |access-date=September 27, 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231020115031/https://sdd.spc.int/news/2023/05/30/marshall-islands-2021-census-report-basic-tables |date=October 20, 2023 }}</ref> | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |९६.२% [[इसाई धर्म|इसाई]] |—७९.९% [[प्रतिवादी सम्प्रदाय|प्रतिवादी]] |—९.३% [[क्याथोलिक चर्च|क्याथोलिकवाद]] |—७.०% अन्य [[इसाई धर्म|इसाई]] |१.१% [[अधार्मिकता|धर्मइतर]] |२.७% अन्य }} | religion_year = सन् २०२१<ref name="2021census"/> | demonym = मार्सेली | government_type = एकात्मक [[सरकारको शासन प्रणाली अनुसार देशहरूको सूची|कार्यकारी राष्ट्रपतिको साथ संसदीय गणतन्त्र]] | leader_title1 = [[मार्सल टापुको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] | leader_name1 = [[डेभिड काबुआ]] | leader_title2 = [[मार्सल टापुको संसद|सभामुख]] | leader_name2 = [[केननेथ केडी]]<ref>{{cite web |url=http://rmiparliament.org/cms/members.html#2-speaker-of-the-nitijela-the-honorable-kenneth-a-kedi |title=Members |website=rmiparliament.org |access-date=August 22, 2017 |archive-date=January 26, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126230507/http://rmiparliament.org/cms/members.html#2-speaker-of-the-nitijela-the-honorable-kenneth-a-kedi |url-status=live}}</ref> | legislature = [[मार्सल टापुको संसद|संसद]] | sovereignty_type = [[स्वतन्त्रता|स्वतन्त्र]] | sovereignty_note = [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]बाट | established_event1 = स्व-सरकार | established_date1 = १ मे १९७९ | established_event2 = [[स्वतन्त्र सङ्घहरूको सन्धि]] | established_date2 = २१ अक्टोबर १९८६ | area_km2 = १८१.४३ | area_rank = १८९औँ<!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_sq_mi = ७० <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> | percent_water = ({{color|gray|नगण्य}}) | population_estimate = | population_census = ४२,४१८<ref name="2021census"/> | population_estimate_year = | population_estimate_rank = १८८औँ | population_census_year = सन् २०२१ | population_density_km2 = २३३ | population_density_sq_mi = ६०५ <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> | population_density_rank = ४७औँ | GDP_PPP = $२१.५ करोड | GDP_PPP_year = सन् २०१९ | GDP_PPP_per_capita = $३,७८९<ref name="imf.org1">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=81&pr.y=11&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=867&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |website=imf.org |access-date=2019-06-06 |archive-date=2020-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612080022/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=81&pr.y=11&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=867&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |url-status=live}}</ref> | GDP_nominal = $२२ करोड | GDP_nominal_year = सन् २०१९ | GDP_nominal_per_capita = $३,८६६<ref name="imf.org1"/> | Gini = <!-- number only --> | Gini_year = | Gini_change = <!-- increase/decrease/steady --> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI = ०.६२९ | HDI_year = सन् २०२१ | HDI_change = ह्रास | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम]]|date=8 September 2022|access-date=16 October 2022}}</ref> | HDI_rank = १३१औँ | currency = [[अमेरिकी डलर]] | currency_code = | time_zone = MHT | utc_offset = +१२ | utc_offset_DST = | time_zone_DST = ''उल्लेख्य छैन'' | date_format = महिना/दिन/वर्ष | drives_on = दायाँ | calling_code = +६९२ | cctld = [[डटएमएच]] | footnote_a = सन् २००५ अनुमानित | today = | iso3166code = }} '''मार्सल टापु''' [[अन्तर्राष्ट्रिय तिथि रेखा]]को पश्चिममा र [[भूमध्यरेखा|भूमध्य रेखा]]को उत्तरमा उत्तर-पश्चिमी [[प्रशान्त महासागर]]मा माइक्रोनेसिया क्षेत्रमा अवस्थित एक टापु देश हो। यस क्षेत्रमा २९ कोरल [[प्रवालद्वीप]] र पाँच टापुहरू छन्, जुन दुई टापु शृङ्खलामा विभाजित छन् जसको पूर्वमा राताक र पश्चिममा रालिक अवस्थित छन्। यसको ९७.८७% भूभाग पानी क्षेत्र हो, जुन कुनै पनि सार्वभौम राज्यको भूमिमा पानीको सबैभन्दा ठूलो अनुपात हो। यस देशको उत्तरमा [[वेक टापु]], दक्षिणपूर्वमा [[किरिबाटी]], दक्षिणमा [[नाउरू]] र पश्चिममा [[माइक्रोनेसियाको सङ्घीय राज्य]]हरूसँग समुद्री सीमाहरू साझा गर्दछ। देशको राजधानी र सबैभन्दा ठूलो सहर माजुरो हो, जहाँ देशको लगभग आधा जनसङ्ख्या यसै सहरमा बसोबास गर्दछन्। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Sister project links|voy=Marshall Islands|commons=Ṃajeḷ / Marshall Islands|n=Category:Marshall Islands|मार्सल टापु}} ===सरकार=== * [http://www.rmiembassyus.org/ गणतन्त्र मार्सल टापुको दूतावास वासिङ्टन, डिसी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211202214037/https://www.rmiembassyus.org/ |date=December 2, 2021 }} आधिकारिक सरकारी वेबसाइट * [https://web.archive.org/web/20090114083023/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/marshall-islands.html राज्य प्रमुख र मन्त्रिपरिषद् सदस्यहरू] === साधारण जानकारी=== * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ मार्सल टापु] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210204143516/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |date=2021-02-04 }}। ''[[द वर्ल्ड फ्याक्टबुक]]''। [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]। * [http://www.newint.org/columns/country/2005/03/01/marshall-island/ देशको प्रोफाइल] [[न्यु इन्टरनेसनलिस्ट]]बाट * [https://web.archive.org/web/20080607085219/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/marshallislands.htm मार्सल टापु] ''[[युबिसी लाइब्रेरीज]] गोभ पब्सबाट'' * {{curlie|Regional/Oceania/Marshall_Islands}} * [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15595431 मार्सल टापु] [[बिबिसी|बीबीसी]]मा * {{Wikiatlas|the Marshall Islands|मार्सल टापु}} === सञ्चार माध्यम === * [http://www.marshallislandsjournal.com मार्सल टापुको समाचारपत्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412093214/https://marshallislandsjournal.com/ |date=2022-04-12 }} साप्ताहिक स्वतन्त्र राष्ट्रिय समाचारपत्र [[श्रेणी:मार्सल टापु| ]] [[श्रेणी:माइक्रोनेसियामा अवस्थित राष्ट्रहरू]] [[श्रेणी:द्वीपीय देशहरू]] [[श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू]] [[श्रेणी:गणतन्त्रहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] [[श्रेणी:ओसिनियाका राष्ट्रहरू]] [[श्रेणी:भूतपूर्व जर्मनेली उपनिवेशहरू]] b9aof5nytp8uoaqtn1zgb04uon7yuxc 0 137036 1354711 1353671 2026-05-08T22:19:17Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354711 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|राष्ट्रमण्डलका सदस्य राष्ट्रहरूको सूची}} [[File:Carte des pays du Commonwealth.png|thumb|right|350px| {{Legend|#000081|[[#वर्तमान सदस्य राष्ट्रहरू|वर्तमान सदस्य राष्ट्रहरू]]}} {{Legend|lime|[[गाबाेन|निलम्बित सदस्य राष्ट्रहरू]]}} {{Legend|#F57A00|[[#पूर्व सदस्य राष्ट्रहरू|पूर्व सदस्य राष्ट्रहरू]]}} {{Legend|lightblue|[[बेलायती समुद्रपार क्षेत्र]] र [[किरीटाधीन क्षेत्र]]}} ]] '''राष्ट्रमण्डल''' ५६ [[सार्वभौम राज्य|सार्वभौम राष्ट्र]]हरूको स्वैच्छिक सङ्गठन हो। तीमध्ये अधिकांश बेलायती उपनिवेशहरू वा ती उपनिवेशहरूको [[आश्रित क्षेत्र]]हरू थिए। राष्ट्रमण्डलमा राजनीतिक सङ्घमा जस्तो कुनै पनि सरकारले अरूमाथि शक्ति प्रयोग गर्दैन। बरु, राष्ट्रमण्डल एक अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन हो जसमा विविध सामाजिक, राजनीतिक र आर्थिक पृष्ठभूमि भएका देशहरूलाई स्थितिमा समान मानिन्छ, र साझा मूल्य र लक्ष्यहरूको ढाँचाभित्र सहयोग गर्दछ, जो सन् १९७१ मा जारी सिङ्गापुर घोषणापत्रमा उल्लिखित छ।<ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/FAQs/20706/faqs|title=FAQs|access-date=16 June 2008|publisher=Commonwealth Secretariat|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080514162902/http://www.thecommonwealth.org/FAQs/20706/faqs/|archive-date=14 May 2008}}</ref> यस्ता साझा मूल्य र लक्ष्यहरूमा लोकतन्त्र, मानव अधिकार, सुशासन, विधिको शासन, नागरिक स्वतन्त्रता, कानूनको सामु समानता, स्वतन्त्र व्यापार, बहुपक्षीयता र विश्व शान्तिको प्रवर्द्धन समावेश छ, जसलाई बहुपक्षीय परियोजनाह र बैठकहरू मार्फत बढावा दिइन्छ, जस्तै [[राष्ट्रमण्डल खेल]]हरू, प्रत्येक चार वर्षमा एक पटक आयोजना गरिन्छ।<ref name="Singapore Declaration text">{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/Internal/20723/32987/singapore_declaration_of_commonwealth_principles|title=Singapore Declaration of Commonwealth Principles 1971|access-date=12 June 2008|publisher=Commonwealth Secretariat|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511174313/http://www.thecommonwealth.org/Internal/20723/32987/singapore_declaration_of_commonwealth_principles/|archive-date=11 May 2008}}</ref> यस स्वतन्त्र सङ्गठनको प्रतीक राजा [[चार्ल्स तृतीय]] हुन्, जो राष्ट्रमण्डलको प्रमुखको रूपमा सेवा गर्छन्। तथापि, यो स्थितिले उनलाई कुनै पनि राष्ट्रमण्डल सदस्य राष्ट्रहरूमाथि कुनै राजनीतिक वा कार्यकारी शक्ति प्रदान गर्दैन; स्थिति विशुद्ध प्रतीकात्मक छ। राष्ट्रमण्डलको महासचिव राष्ट्रमण्डलको मुख्य कार्यकारीको रूपमा रहेका छन्। <ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/Internal/150757/head_of_the_commonwealth |title=Head of the Commonwealth |access-date=16 June 2008 |publisher=Commonwealth Secretariat |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060930063803/http://www.thecommonwealth.org/Internal/150757/head_of_the_commonwealth/ |archive-date=30 September 2006 }}</ref> सन् १९२६ मा उपनिवेश सम्मेलनको बालफोर घोषणापत्रले प्रभुत्वको पूर्ण सार्वभौमिकतालाई मान्यता दिएपछि राष्ट्रमण्डलको आधिकारिक रूपमा गठन भएको थियो। "बेलायती राष्ट्रमण्डल"को रूपमा चिनिने, मूल र यसैले प्रारम्भिक सदस्यहरू अष्ट्रेलिया, क्यानडा, आयरल्यान्डेली स्वतन्त्र राज्य, न्युफाउन्डल्यान्ड, न्युजिल्यान्ड, दक्षिण अफ्रिका र संयुक्त अधिराज्य थिए। यसलाई सन् १९३० को सम्मेलनले पुन: उल्लेख गरेको थियो र अर्को वर्ष वेस्टमिन्स्टरको विधानमा समावेश गरिएको थियो (यद्यपि अस्ट्रेलिया र न्युजिल्यान्डले क्रमशः सन् १९४२ र १९४७ सम्म विधान अपनाएका थिएनन्)।<ref>{{cite web|url=http://www.commonwealth-of-nations.org/article.php?&id=4&subsection=3&page=3|title=The Commonwealth–History–Dominion Status|access-date=16 June 2008|publisher=Commonwealth of Nations}}</ref> सन् १९४९ मा लन्डन घोषणापत्रले आधुनिक राष्ट्रमण्डलको जन्म र यसको वर्तमान नाम ग्रहण गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/Internal/34493/38150/modern_commonwealth|title=The Commonwealth–History–Modern Commonwealth|access-date=16 June 2008|publisher=Commonwealth Secretariat|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511161917/http://www.thecommonwealth.org/Internal/34493/38150/modern_commonwealth/|archive-date=11 May 2008}}</ref> सदस्यहरूको संयुक्त जनसङ्ख्या २.४ अर्ब रहेको छ, जुन विश्वको जनसङ्ख्याको लगभग एक तिहाइ हो, जसमध्ये १.२१ अर्ब भारतमा बसोबास गर्दछन्, र ९५% अफ्रिका र एसियामा संयुक्त रूपमा बसोबास गर्दछन्।<ref name="CIA World Factbook population">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html|title=Country Comparisons – Population|access-date=22 March 2009|date=19 March 2009|work=[[द वर्ल्ड फ्याक्टबुक]]|publisher=[[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]|archive-date=27 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |date=27 September 2011 }}</ref> २९ जुन २०२२ मा [[गाबाेन|गाबोन]] र [[टोगो]] लगायत [[फ्रान्सेली भाषा|फ्रान्सेली भाषी]] अफ्रिकी राष्ट्रहरू सामेल हुने सबैभन्दा भर्खरका सदस्यहरू थिए, जो [[मोजाम्बिक]] र [[रुवान्डा]]सँगै संयुक्त अधिराज्य वा अन्य राष्ट्रमण्डल राज्यहरूसँग ऐतिहासिक संवैधानिक सम्बन्ध नहुनुमा अद्वितीय छन्। हाल, १५ सदस्य राष्ट्रहरू राष्ट्रमण्डल क्षेत्रहरू हुन्। राष्ट्रमण्डलका प्रमुखहरू उनीहरूको राज्यप्रमुखको रूपमा, अन्य पाँच आफ्नै व्यक्तिगत राजाहरू (ब्रुनेई, एस्वातिनी, लेसोथो, मलेसिया र टोङ्गा) सँग राजतन्त्र हुन्, र बाँकी गणतन्त्रात्मक राज्यहरू हुन्। [[गणतन्त्र आयरल्यान्ड]] (राष्ट्रमण्डलका अनुसार १९४९; आयरल्यान्डेली सरकारका अनुसार १९३६) र जिम्बाब्वे (२००३) राष्ट्रमण्डलका पूर्व सदस्यहरू हुन्। == वर्तमान सदस्य राष्ट्रहरू == तलका सबै मितिहरू राष्ट्रमण्डलको राष्ट्र सचिवालय सदस्य सूची द्वारा प्रदान गरिएको छ,<ref>{{cite web|url=https://thecommonwealth.org/|title=The Commonwealth|publisher=Commonwealth Secretariat|access-date=7 November 2023}}</ref><!--- go to history to get dates, go to members to get list of countries ---> र जनसङ्ख्या १ फेब्रुअरी २०२० सम्मको तथ्याङ्कमा आधारित छ। {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | [[सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रहरूको सूची|देशहरू]] ! scope="col" data-sort-type="date" |आवद्ध ! scope="col" | संयुक्त राष्ट्रिय महादेशीय क्षेत्र ! scope="col" | संयुक्त राष्ट्र भौगोलिक उपक्षेत्र ! scope="col" | [[जनसङ्ख्याको अनुसार देश तथा आश्रित क्षेत्रहरूको सूची|जनसङ्ख्या]]<ref>{{Cite web|url=http://countrymeters.info/en/|title=World population - Countrymeters|access-date=6 March 2018}}</ref> ! scope="col" | [[सरकारको शासन प्रणाली अनुसार देशहरूको सूची|शासन प्रणाली]] ! scope="col" | टिप्पणीहरू{{ref|1|[A]}} |- ! scope="row" | {{flag|एन्टिगुआ र बर्बुडा}} | १ नोभेम्बर १९८१ | [[महाअमेरिका]] | [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]] | align="right" |९४,१९५ | [[एकात्मक राज्य|एकात्मक]] [[राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि]] | |- ! scope="row" | {{flag|अस्ट्रेलिया}} | १९ नोभेम्बर १९२६ | [[ओसिनिया]] | [[अस्ट्रलेसिया|अस्ट्रेलिया र न्युजिल्यान्ड]] | align="right" |२५,७६६,६०० | [[सङ्घीयता|सङ्घीय]] राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि | सन् १९२६ को बालफोर घोषणापत्र र वेस्टमिन्स्टरको विधान १९३१ को समयमा अस्ट्रेलिया मूल स्वतन्त्र उपनिवेशहरू मध्ये एक थियो, यद्यपि यो विधान सन् १९४२ सम्म अस्ट्रेलियामा अपनाइएको थिएन (१९३९ देखि रेट्रोएक्टिभ प्रभावको साथ)।<ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/Templates/YearbookHomeInternal.asp?NodeID=138122|title=Australia|publisher=Commonwealth Secretariat|access-date=2008-02-15|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080214114035/http://www.thecommonwealth.org/Templates/YearbookHomeInternal.asp?NodeID=138122|archive-date=2008-02-14}}</ref> अस्ट्रेलिया ऐन १९८६ ले बेलायतलाई अस्ट्रेलियामा लागू हुने गरी कानून बनाउन, बेलायतलाई अस्ट्रेलियाली सरकारमा सामेल हुन र कुनै पनि अस्ट्रेलियाली अदालतबाट बेलायती अदालतमा अपील गर्न बाँकी सम्भावनाहरू हटाइदिएको थियो।<ref>राष्ट्रमण्डलको रूपमा कुनै समान प्रावधान छैन। तथापि, राष्ट्रमण्डल र राज्यहरू दुवैका लागि, संवैधानिक सम्मेलनले प्रभावकारी रूपमा राजालाई सरकारी शक्तिको कुनै पनि व्यक्तिगत अभ्यासबाट बाहिर राख्दछ। सन् १९८६ को घोषणा एउटा अपवाद थियो, जसलाई अस्ट्रेलियाली मन्त्रीहरूले अनुमोदन गरेका थिए।</ref> |- ! scope="row" | {{flag|बहामस}} | १० जुलाई १९७३ | [[महाअमेरिका]] | [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]] | align="right" |४०२,५७६ | एकात्मक राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि | |- ! scope="row" | {{flag|बङ्गलादेश}} | १८ अप्रिल १९७२<ref>{{cite book|title=Secession|url=https://archive.org/details/secession00kohe|url-access=limited|last=Kohen|first=Marcelo G.|year=2006|publisher=Cambridge University Press|location=London|isbn=978-0-521-84928-9|page=[https://archive.org/details/secession00kohe/page/n159 122]}}</ref> | [[एसिया]] | [[दक्षिण एसिया]] | align="right" |१६५,८६७,३०७ | एकात्मक [[वेस्टमिन्स्टर प्रणाली|वेस्टमिन्स्टर]] [[गणतन्त्र]] | [[पाकिस्तान]]बाट सन् १९७१ मा, स्वतन्त्र भएको।<ref name="Wind of Change">{{cite web|url=http://www.commonwealthofnations.org/commonwealth/history|title=Wind of Change|date=2016|publisher=Commonwealth of Nations|access-date=2016-10-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318021512/https://www.commonwealthofnations.org/commonwealth/history/ |date=2021-03-18 }}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|बार्बाडोस}} | ३० नोभेम्बर १९६६ | [[महाअमेरिका]] | [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]] | align="right" |२८६,६१८ | एकात्मक वेस्टमिन्स्टर गणतन्त्र | बार्बाडोसले [[एलिजाबेथ द्वितीय]]लाई आफ्नो राष्ट्रप्रमुखको रूपमा हटाएको थियो र ३० नोभेम्बर २०२१ मा गणतन्त्र बनेको थियो।<ref>{{Cite web|title=Barbados to become a parliamentary republic by November 30|url=https://barbados.loopnews.com/content/barbados-become-parliamentary-republic-november-30|date=27 July 2021|website=Loop News Barbados|access-date=30 July 2021}}</ref><ref>{{Cite news|title=Barbados elects first ever president ahead of becoming गणतन्त्र|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-58993728|date=21 October 2021|publisher=[[बिबिसी|बीबीसी]]|access-date=22 October 2021}}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|बेलिज}} | २१ सेप्टेम्बर १९८१ | [[महाअमेरिका]] | [[मध्य अमेरिका]] | align="right" |३७९,६३६ | एकात्मक राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि | |- ! scope="row" | {{flag|बोत्स्वाना}} |data-sort-value="30 September 1966"| ३० सेप्टेम्बर १९६६ <!--- citation Commonwealth Secretariat at top of table ---> | [[अफ्रिका]] | [[दक्षिणी अफ्रिका]] | align="right" |२,३७७,८३१ | एकात्मक [[सरकारको शासन प्रणाली अनुसार देशहरूको सूची|कार्यकारी राष्ट्रपतिसहितको संसदीय गणतन्त्र]] | |- ! scope="row" | {{flag|ब्रुनाई}} | ७ मे १९८४ | [[एसिया]] | [[दक्षिणपूर्व एसिया|दक्षिणपूर्वी एसिया]] | align="right" |४३९,०२२ | एकात्मक [[इस्लामी राज्य|इस्लामी]] [[पूर्ण राजतन्त्र]] | |- ! scope="row" | {{flag|क्यामेरून}} | १ नोभेम्बर १९९५<ref>{{cite journal|last=Pondi |first=Jean-Emmanuel|date=October 1997|title=Cameroon and the Commonwealth of Nations |journal=[[The Round Table Journal|The Round Table]]|volume=86|issue=344|pages=563–570|doi=10.1080/00358539708454389}}</ref> | [[अफ्रिका]] | [[मध्य अफ्रिका]] | align="right" |२४,८३६,६७४ | एकात्मक [[अर्ध-राष्ट्रपतीय गणतन्त्र]] | देशको अधिकांश भाग क्यामरुनको पूर्व फ्रान्सेली जनादेश क्षेत्र (पछि संयुक्त राष्ट्र ट्रस्ट क्षेत्र) थियो, जसले १ जनवरी १९६० मा [[फ्रान्स]]बाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको थियो। यो दक्षिणी क्यामरुनको धेरै सानो पूर्व बेलायती जनादेश / ट्रस्ट क्षेत्रसँग एकताबद्ध हुँदै १ अक्टोबर १९६१ मा संयुक्त अधिराज्यबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको थियो। |- ! scope="row" | {{flag|क्यानडा}} | १९ नोभेम्बर १९२६ | [[महाअमेरिका]] | [[उत्तर अमेरिका|उत्तरी अमेरिका]] | align="right" |४०,३६२,२७० | सङ्घीय राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि | क्यानडा [[सन् १९२६ को बाल्फोर घोषणा]] र [[वेस्टमिन्स्टरको विधान १९३१]] को समयमा धेरै मूल स्वतन्त्र उपनिवेशहरू मध्ये पहिलो थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145152/history|title=Canada – History|publisher=Commonwealth Secretariat|access-date=15 February 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080418032915/http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145152/history/|archive-date=18 April 2008}}</ref>३१ मार्च १९४९ न्युफाउन्डल्यान्ड नामक एक अन्य मूल स्वतन्त्र उपनिवेशको शामिल भएको।<ref name="Dominion status"/> क्यानडाको सम्बन्धमा वेस्टमिन्स्टर १९३१ को विधानको "अनुरोध र सहमति" प्रावधानहरू औपचारिक रूपमा समाप्त भएको थियो, जसद्वारा बेलायती संसदलाई क्यानाडमा विस्तारित कानूनहरू पारित गर्ने सामान्य शक्ति थियो। |- ! scope="row" | {{flag|साइप्रस}}{{ref|4|[D]}} | १३ मार्च १९६१<ref>{{cite journal|last=McIntyre|first=W. David|author-link=W. David McIntyre|date=January 2000|title=Britain and the creation of the Commonwealth Secretariat|journal=[[Journal of Imperial and Commonwealth History]]|volume=28|issue=1|pages=135–158|doi=10.1080/03086530008583082|s2cid=159673400}}</ref> | [[एसिया]] | [[पश्चिमी एसिया]] | align="right" |१,१९७,६६७ | एकात्मक [[राष्ट्रपतिय प्रणाली|राष्ट्रपतीय]] गणतन्त्र | १६ अगस्ट १९६० मा [[संयुक्त अधिराज्य]]बाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको थियो। बेलायतले [[अक्रोटिरी र धेकेलिया]]मा सैन्य आधारहरू कायम राखेको छ। [[उत्तरी साइप्रस]] राष्ट्रमण्डलद्वारा मान्यता प्राप्त गरेको छैन। |- ! scope="row" | {{flag|डोमिनिका}} | ३ नोभेम्बर १९७८ | [[महाअमेरिका]] | [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]] | align="right" |७२,९७५ | एकात्मक वेस्टमिन्स्टर गणतन्त्र | डोमिनिका स्वतन्त्र भएदेखि नै गणतन्त्र राज्यको रूपमा रहेको छ। |- ! scope="row" | {{flag|एस्वातिनी}} | ६ सेप्टेम्बर १९६८ | [[अफ्रिका]] | [[दक्षिणी अफ्रिका]] | align="right" | १,३३६,९३३ | एकात्मक पूर्ण राजतन्त्र | स्वाजिल्यान्डको रूपमा आवद्ध भएको, १९ अप्रिल २०१८ मा देशको नाम परिवर्तन गरेर एस्वातिनी राखिएको। |- ! scope="row" | {{flag|फिजी}}{{ref|2|[B]}} | १० अक्टोबर १९७० | [[ओसिनिया]] | [[मेलानेसिया]] | align="right" |९०९,०२४ | एकात्मक वेस्टमिन्स्टर गणतन्त्र | सन् १९८७ मा निलम्बित; सन् १९९७ मा, पुन सामेल भएको र ६ जुन २००० मा, पुन निलम्बनमा परेको;<ref>{{cite journal|last=Ingram|first=Derek|author-link=Derek Ingram (journalist)|date=July 2000|title=Commonwealth Update|journal=[[The Round Table Journal|The Round Table]]|volume=89|issue=355|pages=311–55|doi=10.1080/00358530050083406|s2cid=219626283}}</ref> २० डिसेम्बर २००१ मा, निलम्बन फुकुवा गरिएको;<ref name="Commonwealth Update Apr 2002">{{cite journal|last=Ingram|first=Derek|author-link=Derek Ingram (journalist)|date=April 2002|title=Commonwealth Update|journal=[[The Round Table Journal|The Round Table]]|volume=91|issue=364|pages=131–59|doi=10.1080/00358530220144148|s2cid=219627051}}</ref> फेरि ८ डिसेम्बर २००६ मा, सैन्य कू पश्चात् निलम्बनमा परेको।<ref>{{cite journal|last1=Ingram|first1=Derek|author-link=Derek Ingram (journalist)|date=February 2007|title=Commonwealth Update|journal=[[The Round Table Journal|The Round Table]]|volume=96|issue=388|pages=2–28|doi=10.1080/00358530701189734|last2=Soal|first2=Judith|s2cid=219623258}}</ref><ref>[http://www.thecommonwealth.org/news/34580/34581/213088/010909fijisuspended.htm Fiji suspended from the Commonwealth] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429161637/http://www.thecommonwealth.org/news/34580/34581/213088/010909fijisuspended.htm |date=2011-04-29 }}. Commonwealth Secretariat, 1 September 2009; retrieved 11 April 2011.</ref> २६ सेप्टेम्बर २०१४ मा, निलम्बन फुकुवा। |- ! scope="row" | {{flag|गाबोन}}{{ref|2|[B]}} | २५ जुन २०२२ | [[अफ्रिका]] | [[मध्य अफ्रिका]] | align="right" | २,२३३,२७२ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | १७ अगस्ट १९६० मा, [[फ्रान्स]]बाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको थियो। तेस्रो ([[मोजाम्बिक]] र [[रुवान्डा]] पछि) संयुक्त अधिराज्यसँग कुनै पूर्व औपनिवेशिक वा संवैधानिक सम्बन्ध बिना राष्ट्रमण्डलमा प्रवेश गरेको थियो। <ref>{{cite news |last1=Donmez |first1=Ahmet Emin |title=Gabon set to join British Commonwealth this year: President |url=https://www.aa.com.tr/en/africa/gabon-set-to-join-british-commonwealth-this-year-president/2464136 |access-date=6 February 2022 |agency=Anadolu Agency |date=3 January 2022}}</ref> राष्ट्रपति अली बोन्गोलाई अपदस्थ गर्ने सैन्य कू पछि १८ सेप्टेम्बर २०२३ मा आंशिक रूपमा निलम्बित गरिएको थियो, राष्ट्रमण्डल मन्त्री स्तरीय समूहले सदस्यताको पूर्ण निलम्बनको बारेमा विचार गर्नु अघि देशलाई नयाँ चुनाव गर्न दुई वर्षको समय दिएको थियो। <ref>{{cite web | url=https://thecommonwealth.org/news/gabon-partially-suspended-commonwealth-pending-restoration-democracy | title=Gabon partially suspended from the Commonwealth pending restoration of democracy | access-date=1 October 2023 | archive-date=30 September 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230930044928/https://thecommonwealth.org/news/gabon-partially-suspended-commonwealth-pending-restoration-democracy | url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-09-20 |title=Gabon partially suspended from Commonwealth after coup |language=en |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-66861734 |access-date=2023-10-03 |archive-date=4 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004115135/https://www.bbc.com/news/world-africa-66861734 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|गाम्बिया}} | १८ फेब्रुअरी १९६५ | [[अफ्रिका]] | [[पश्चिम अफ्रिका|पश्चिमी अफ्रिका]] | align="right" | २,१५५,९५८ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | ३ अक्टोबर २०१३ मा, [[नवउपनिवेशवाद]]लाई उद्धृत गर्दै उध्रित गर्दै फिर्ता भएको।<ref>{{cite web|url=http://thecommonwealth.org/media/news/statement-commonwealth-secretary-general-kamalesh-sharma-gambia|title=Statement by Commonwealth Secretary-General Kamalesh Sharma on The Gambia|publisher=The Commonwealth|date=4 October 2013|access-date=6 October 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231120165809/https://thecommonwealth.org/media/news/statement-commonwealth-secretary-general-kamalesh-sharma-gambia |date=20 November 2023 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2013/oct/03/gambia-quits-commonwealth-yahya-jammeh|title=Gambia quits the Commonwealth|work=The Guardian|date=2 October 2013|access-date= 5 October 2013}}</ref> सन् २०१६ मा गाम्बियाको राष्ट्रपतिको रूपमा [[अडामा ब्यारो]]को [[गाम्बियाको राष्ट्रपति निर्वाचन, २०१६|निर्वाचन]] पछि, यसले २२ जनवरी २०१८ मा राष्ट्रमण्डलमा पुन: सामेल हुन आवेदन पेश गरेको थियो।<ref>{{cite news|title=The Gambia presents formal application to re-join the Commonwealth|url=http://thecommonwealth.org/media/news/gambia-presents-formal-application-re-join-commonwealth|access-date=24 January 2018|publisher=The Commonwealth|date=23 January 2018|format=Media Release}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180124135618/http://thecommonwealth.org/media/news/gambia-presents-formal-application-re-join-commonwealth |date=24 January 2018 }}</ref>८ फेब्रुअरी २०१८ मा, पुन:आवद्ध भएको।<ref name=gambia>{{cite web|url=http://thecommonwealth.org/media/news/gambia-rejoins-commonwealth|title=The Gambia rejoins the Commonwealth|date=8 February 2018|publisher=Commonwealth Secretariat}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180714083101/http://thecommonwealth.org/media/news/gambia-rejoins-commonwealth |date=14 July 2018 }}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|घाना}} | ६ मार्च १९५७ | [[अफ्रिका]] | [[पश्चिम अफ्रिका|पश्चिमी अफ्रिका]] | align="right" | २९,०८८,८४९ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | |- ! scope="row" | {{flag|ग्रेनाडा}} | ७ फेब्रुअरी १९७४ | [[महाअमेरिका]] | [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]] | align="right" | १०७,८९४ | एकात्मक राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि | |- ! scope="row" | {{flag|गयाना}} | २६ मे १९६६ | [[महाअमेरिका]] | [[दक्षिण अमेरिका]] | align="right" | ७७३,८०८ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | |- ! scope="row" | {{flag|भारत}} | १५ अगस्ट १९४७ | [[एसिया]] | [[दक्षिण एसिया|दक्षिणी एसिया]] | align="right" | १,४२८,६२७,६६३ | सङ्घीय वेस्टमिन्स्टर गणतन्त्र | पूर्व फ्रान्सेली भारत (२ मे १९५० देखि चन्दननगर र १ नोभेम्बर १९५४ देखि [[पुदुच्चेरी]], कराईकल, [[यनम जिल्ला|यनम]] र माहे), पूर्व पोर्तगाली भारत (१९ डिसेम्बर १९६१ देखि [[गोवा]], [[दमन]] र दीव र सन् १९६१ देखि [[दादरा र नगर हवेली]] औपचारिक रूपमा) र [[सिक्किम]] (१६ मे १९७५ देखि)। |- ! scope="row" | {{flag|जमैका}} | 6 August 1962 | [[महाअमेरिका]] | [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]] | align="right" | २,८१९,८८८ | एकात्मक राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि | |- ! scope="row" | {{flag|केन्या}} | १२ डिसेम्बर १९६३ | [[अफ्रिका]] | [[पूर्वी अफ्रिका]] | align="right" | ४९,१६७,३८२ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | |- ! scope="row" | {{flag|किरिबाटी}} | १२ जुलाई १९७९ | [[ओसिनिया]] | [[माइक्रोनेसिया]] | align="right" | ११७,६३६ | कार्यकारी राष्ट्रपतिको साथ एकात्मक संसदीय गणतन्त्र | |- ! scope="row" | {{flag|लेसोथो}} | ४ अक्टोबर १९६६ | [[अफ्रिका]] | [[दक्षिणी अफ्रिका]] | align="right" | २,१९९,४९२ | एकात्मक वेस्टमिन्स्टर राजतन्त्र{{ref|5|[E]}} | |- ! scope="row" | {{flag|मलावी}} | ६ जुलाई १९६४ | [[अफ्रिका]] | [[पूर्वी अफ्रिका]] | align="right" | १८,५५८,७६८ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | |- ! scope="row" | {{flag|मलेसिया}} | ३१ अगस्ट १९५७<ref name="Federation of Malaya Independence Act">{{sourcetext|source=Federation of Malaya Independence Act 1957}}</ref><ref name="Malaysia Act 1963">{{sourcetext|source=Malaysia Act 1963}}</ref> | [[एसिया]] | [[दक्षिणपूर्व एसिया|दक्षिणपूर्वी एसिया]] | align="right" | ३१,५०५,२०८ | सङ्घीय वेस्टमिन्स्टर राजतन्त्र{{ref|5|[E]}} | सन् १९५७ मा मलय महासङ्घको रूपमा सामेल भएको; १६ सेप्टेम्बर १९६३ मा सिङ्गापुर (जुन ९ अगस्ट १९६५ मा एक अलग देश बनेको), उत्तर बोर्नियो र सारावाकसँग यसको सङ्घको साथ मलेसियाको रूपमा पुनर्गठित।<ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145165/history|title=Malaysia – History|publisher=Commonwealth Secretariat|access-date=15 February 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080203015006/http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145165/history/|archive-date=3 February 2008}}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|माल्दिभ्स}} | ९ जुलाई १९८२ | [[एसिया]] | [[दक्षिण एसिया|दक्षिणी एसिया]] | align="right" | ५१५,६९६ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | २६ जुलाई १९६५ मा, [[संयुक्त अधिराज्य]]बाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145167/history|title=Maldives – History|publisher=Commonwealth Secretariat|access-date=15 February 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080705060545/http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145167/history/|archive-date=5 July 2008}}</ref> ९ जुलाई १९८२ देखि २० जुलाई १९८५ सम्म विशेष सदस्यको रूपमा रहेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.maldiveshighcommission.org/?id_w=8|title=The Maldives and the Commonwealth|access-date=30 January 2009|publisher=republic of Maldives|archive-url=https://web.archive.org/web/20121203002638/http://www.maldiveshighcommission.org/?id_w=8|archive-date=3 December 2012|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121203002638/http://www.maldiveshighcommission.org/?id_w=8 |date=3 December 2012 }}</ref> १३ अक्टोबर २०१६ मा, फिर्ता भएको।<ref>{{Cite web|url=http://thecommonwealth.org/media/news/secretary-general-statement-maldives-decision-leave-commonwealth|title=Commonwealth Secretariat|date=2016-10-13|access-date=2016-10-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200517085315/https://thecommonwealth.org/media/news/secretary-general-statement-maldives-decision-leave-commonwealth |date=2020-05-17 }}</ref><ref>{{Cite news|last=Safi|first=Michael|date=2016-10-13|title=Maldives quits Commonwealth over alleged rights abuses|language=en|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/13/maldives-quits-commonwealth-over-alleged-rights-abuses|access-date=2023-02-10|issn=0261-3077}}</ref> १ फेब्रुअरी २००० मा, पुनः जोडिएको।<ref>{{cite web |url=https://thecommonwealth.org/media/news/maldives-becomes-54th-member-commonwealth-family |title=Maldives becomes 54th member of Commonwealth family |website=The Commonwealth |date=1 February 2020 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210314002257/https://thecommonwealth.org/media/news/maldives-becomes-54th-member-commonwealth-family |date=14 March 2021 }}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|माल्टा}}{{ref|6|[F]}} | २१ सेप्टेम्बर १९६४ | [[युरोप]] | [[दक्षिणी युरोप]] | align="right" | ४२२,२१२ | एकात्मक वेस्टमिन्स्टर गणतन्त्र | २१ सेप्टेम्बर १९६४ मा, [[संयुक्त अधिराज्य]]बाट स्वतन्त्रा प्राप्त गरेको र १३ डिसेम्बर १९७४ मा, [[माल्टा राज्य]] बनेको थियो। |- ! scope="row" | {{flag|मौरिसस}} | १२ मार्च १९६८ | [[अफ्रिका]] | [[पूर्वी अफ्रिका]] | align="right" | १,२८६,२४० | एकात्मक वेस्टमिन्स्टर गणतन्त्र | १२ मार्च १९९२ मा गणतन्त्र बनेको। |- ! scope="row" | {{flag|मोजाम्बिक}} | १३ नोभेम्बर १९९५<ref>{{cite journal|last=Ingram|first=Derek|author-link=Derek Ingram (journalist)|date=April 1996|title=Commonwealth Update|journal=[[The Round Table Journal|The Round Table]]|volume=85|issue=338|pages=153–165|doi=10.1080/00358539608454302}}</ref> | [[अफ्रिका]] | [[पूर्वी अफ्रिका]] | align="right" | २९,९७७,२३८ | एकात्मक अर्ध-राष्ट्रपतीय गणतन्त्र |[[पोर्तगाली भारत]]को पूर्व निर्भरता सन् १७५२ सम्म। २५ जुन १९७५ मा, [[पोर्तगाल]] बाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको थियो। [[संयुक्त अधिराज्य]]सँग कुनै पूर्व औपनिवेशिक वा संवैधानिक सम्बन्ध बिना राष्ट्रमण्डलमा प्रवेश गर्ने पहिलो देश हो।<ref name=rwandajoins/> |- ! scope="row" | {{flag|नामिबिया}} | २१ मार्च १९९० | [[अफ्रिका]] | [[दक्षिणी अफ्रिका]] | align="right" | २,६००,८५७ | एकात्मक अर्ध-राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | [[दक्षिण अफ्रिका]]बाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{Cite web|title=Chronology of Namibian History|author=Klaus Dierks|url=https://www.klausdierks.com/Chronology/132.htm|date=2 January 2005|access-date=2023-02-10|website=www.klausdierks.com|at=Ch. 7: The period after Namibia'S independence}}</ref> यसमा [[वाल्विस खाडी]] र [[पेन्गुइन टापु]] २८ फेब्रुअरी १९९४ मा, दक्षिण अफ्रिकाद्वारा स्थानान्तरण गरिएको थियो। |- ! scope="row" | {{flag|नाउरू}}{{ref|1|[B]}} | २९ नोभेम्बर १९६८ | [[ओसिनिया]] | [[माइक्रोनेसिया]] | align="right" | १०,३८७ | कार्यकारी राष्ट्रपतिको साथ एकात्मक संसदीय गणतन्त्र | ३१ जनवरी १९६८ मा [[अस्ट्रेलिया]], [[न्यूजिल्याण्ड]] र संयुक्त अधिराज्यको संयुक्त ट्रस्टीशिपबाट स्वतन्त्रता प्राप्त भयो। A [[Special membership of the Commonwealth of Nations|special member]] from 29 November 1968 until 1 May 1999, when it became a full member,<ref>{{Cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/press/31555/34582/34786/nauru_accedes_to_full_membership_of_the_commonweal.htm |title=Nauru Accedes to Full Membership of the Commonwealth |access-date=30 January 2009 |publisher=[[Commonwealth Secretariat]] |date=12 April 1999 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426051802/http://www.thecommonwealth.org/press/31555/34582/34786/nauru_accedes_to_full_membership_of_the_commonweeal.htm |archive-date=26 April 2009 }}</ref> before reverting to special status in January 2006.<ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145172/history|title=Nauru–History|publisher=Commonwealth Secretariat|access-date=15 February 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080903225217/http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145172/history/|archive-date=3 September 2008}}</ref> A full member again since June 2011.<ref name="RNZI_61413">{{cite news|date=26 June 2011|title=Nauru back as full Commonwealth member|work=[[Radio New Zealand International]]|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/197957/nauru-back-as-full-commonwealth-member|access-date=23 October 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724073148/https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/197957/nauru-back-as-full-commonwealth-member|archive-date=24 July 2020}}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|न्युजिल्यान्ड}} | १९ नोभेम्बर १९२६ | [[पोलिनेसिया]] | [[अस्ट्रालेसिया|अस्ट्रेलिया र न्युजिल्यान्ड]] | align="right" | ४,६०९,७५५ | एकात्मक राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि | Granted nominal independence ([[Dominion]] status) on 26 September 1907. One of the original Dominions at the time of the [[Balfour Declaration of 1926]] and the [[Statute of Westminster 1931]], although the Statute was not adopted in New Zealand until [[Statute of Westminster Adoption Act 1947|1947]].<ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145173/history|title=New Zealand – History|publisher=Commonwealth Secretariat|access-date=15 February 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080302072940/http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145173/history/|archive-date=2 March 2008}}</ref> Removed final links with the British Parliament in [[New Zealand Constitution Act 1986|1986]]. Removed the final link with the British legal system ([[Judicial Committee of the Privy Council]]) in [[Supreme Court Act 2003|2003]]. |- ! scope="row" | {{flag|नाइजेरिया}} | १ अक्टोबर १९६० | [[अफ्रिका]] | [[पश्चिम अफ्रिका]] | align="right" | १९४,६१५,०५४ | सङ्घीय राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | Incorporated the former British mandate/trust territory of [[British Cameroon|Northern Cameroons]] on 31 May 1961. Suspended in 1995, suspension lifted in 1999.<ref>{{Cite web|url=http://thecommonwealth.org/our-member-countries/nigeria|title=Nigeria {{!}} The Commonwealth|website=thecommonwealth.org|language=en|access-date=2017-06-05}}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|पाकिस्तान}} | १४ अगस्ट १९४७{{ref|3|[C]}} | [[एसिया]] | [[दक्षिण एसिया|दक्षिणी एसिया]] | align="right" | २२९,४९४,४४१ | सङ्घीय वेस्टमिन्स्टर गणतन्त्र | Includes the city of [[Gwadar]], transferred from [[Muscat and Oman]] on 8 September 1958. Included [[Bangladesh]] (then known as [[East Pakistan]]) until 1971.<ref name="Wind of Change"/> Left Commonwealth in 1972, rejoined 1990, effective retroactively from October 1989; suspended in 1999, suspension lifted in 2004; again suspended in 2007,<ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/news/34581/172911/221107cmag.htm|title=Pakistan suspended from the Commonwealth|date=22 November 2007|publisher=Commonwealth Secretariat|archive-url=https://web.archive.org/web/20120825155648/http://thecommonwealth.org/news/34581/172911/221107cmag.htm|archive-date=25 August 2012|url-status=dead|access-date=15 June 2008}}</ref> suspension lifted in 2008.<ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/news/34580/34581/179063/120508cmag.htm|title=Commonwealth lifts Pakistan suspension|date=12 May 2008|publisher=Commonwealth Secretariat|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120014337/http://thecommonwealth.org/news/34580/34581/179063/120508cmag.htm|archive-date=20 January 2012|url-status=dead|access-date=15 June 2008}}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|पपुवा न्युगिनी}} | १६ सेप्टेम्बर १९७५ | [[ओसिनिया]] | [[मेलानेसिया]] | align="right" | ८,०३४,६३० | एकात्मक राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि |[[अस्ट्रेलिया]]बाट स्वतन्त्र भएको। |- ! scope="row" | {{flag|रुवान्डा}} | २९ नोभेम्बर २००९<ref name="rwanda">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/11/29/world/africa/29rwanda.html|title=Rwanda Joins the Commonwealth|author=Josh Kron|newspaper=[[द न्युयोर्क टाइम्स]]|date=29 November 2009|access-date=29 November 2009}}</ref> | [[अफ्रिका]] | [[पूर्वी अफ्रिका]] | align="right" | १२,३२२,९२० | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र |१ जुलाई १९६२ मा, [[बेल्जियम]]बाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको। मोजाम्बिक पछि [[संयुक्त अधिराज्य]]सँग कुनै पूर्व औपनिवेशिक वा संवैधानिक स्थिति बिना राष्ट्रमण्डलमा प्रवेश गर्ने दोस्रो देश बनेको।<ref name=rwandajoins>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/8384930.stm|title=Rwanda becomes a member of the Commonwealth|publisher=BBC News|date=29 November 2009|access-date=29 November 2009}}</ref> Admitted despite the [[Commonwealth Human Rights Initiative]] (CHRI) finding that "the state of governance and [[human rights in Rwanda]] does not satisfy Commonwealth standards", and that it "does not therefore qualify for admission".<ref name=chri>{{Cite web|url=https://www.humanrightsinitiative.org/download/Rwanda%20application%20for%20membership.pdf|title=Rwanda's application for membership, Commonwealth Human Rights Initiative|access-date=27 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717172217/https://www.humanrightsinitiative.org/download/Rwanda%20application%20for%20membership.pdf|archive-date=17 July 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180717172217/https://www.humanrightsinitiative.org/download/Rwanda%20application%20for%20membership.pdf |date=17 July 2018 }}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|सेन्ट किट्स र नेभिस}}{{ref|1|[B]}} | १९ सेप्टेम्बर १९८३ | [[महाअमेरिका]] | [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]] | align="right" | ५६,६२६ | सङ्घीय राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि | |- ! scope="row" | {{flag|सेन्ट लुसिया}} | २२ फेब्रुअरी १९७९ | [[महाअमेरिका]] | [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]] | align="right" | १८९,००० | एकात्मक राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि | |- ! scope="row" | {{flag|सेन्ट भिन्सेन्ट र ग्रेनाडिन्स}} | २७ अक्टोबर १९७९ | [[महाअमेरिका]] | [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]] | align="right" | १०९,५०१ | एकात्मक राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि |[[राष्ट्रमण्डलको विशेष सदस्यता|विशेष सदस्य]] २७ अक्टोबर १९७९ देखि १ जुन १९८५ सम्म। |- ! scope="row" | {{flag|सामोआ}}{{ref|2|[B]}} | २८ अगस्ट १९७० | [[ओसिनिया]] | [[पोलिनेसिया]] | align="right" | १९६,९५४ | एकात्मक वेस्टमिन्स्टर गणतन्त्र |१ जनवरी १९६२ मा, [[न्युजिल्यान्ड]]बाट स्वतन्त्रता हासिल गरेको र पश्चिमी सामोआको रूपमा सामेल भएको। ४ जुलाई १९९७ मा, नाम परिवर्तन गरेको।<ref>{{cite news|title=Constitution Amendment Act (No 2) 1997|url=http://www.paclii.org/ws/legis/num_act/caa21997295|access-date=27 November 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411062058/http://www.paclii.org/ws/legis/num_act/caa21997295/ |date=11 April 2021 }}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|सेसेल्स}} |data-sort-value="28 June 1976"| २८ जुन १९७६ | [[अफ्रिका]] | [[पूर्वी अफ्रिका]] | align="right" | ९८,२४८ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | |- ! scope="row" | {{flag|सिएरा लियोन}} | २७ अप्रिल १९६१ | [[अफ्रिका]] | [[पश्चिम अफ्रिका]] | align="right" | ६,८१८,११७ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | |- ! scope="row" | {{flag|सिङ्गापुर}}{{ref|2|[B]}} | १५ अक्टोबर १९६५ <!--- as per Commonwealth Secretariat ---> | [[एसिया]] | [[दक्षिणपूर्व एसिया|दक्षिणपूर्वी एसिया]] | align="right" | ५,८८९,११७ | एकात्मक वेस्टमिन्स्टर गणतन्त्र |[[संयुक्त अधिराज्य]]बाट स्वतन्त्रता हासिल गरेको र १६ सेप्टेम्बर १९६३ मा, [[मलेसिया]] महासङ्घमा सामेल भएको। ९ अगस्ट १९६५ मा, स्वतन्त्र बनेको। <ref>{{cite news |title=Road to Independence |publisher=AsiaOne |access-date=28 June 2006 |url=http://ourstory.asia1.com.sg/merger/merger.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013002423/http://ourstory.asia1.com.sg/merger/merger.html |archive-date=13 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131013002423/http://ourstory.asia1.com.sg/merger/merger.html |date=13 October 2013 }}</ref> While joining in 1966, the effective date is from its date of independence.<ref name="Singapore Act 1966">{{sourcetext|source=Singapore Act 1966}}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|सोलोमोन द्वीप}} | ७ जुलाई १९७८ | [[ओसिनिया]] | [[मेलानेसिया]] | align="right" | ६१४,४९७ | एकात्मक राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि | |- ! scope="row" | {{flag|दक्षिण अफ्रिका}} | १९ नोभेम्बर १९२६ | [[अफ्रिका]] | [[दक्षिणी अफ्रिका]] | align="right" | ५६,००७,४७९ | कार्यकारी राष्ट्रपतिको साथ एकात्मक संसदीय गणतन्त्र |३१ मे १९१० मा, स्वतन्त्र उपनिवेशको रूपमा रहेको। [[१९२६ को बाल्फोर घोषणा]] र [[वेस्टमिन्स्टरको विधान १९३१]] को समयमा मूल उपनिवेश मध्ये एक थियो। ३१ मे १९६१ मा, हटेको र १ जुन १९९४ मा, पुनः सामेल भएको।<ref>{{cite web|url=http://thecommonwealth.org/our-member-countries/south-africa|title=South Africa|publisher=Commonwealth Secretariat|access-date=2016-01-25}}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|श्रीलङ्का}} | ४ फेब्रुअरी १९४८ | [[एसिया]] | [[दक्षिण एसिया|दक्षिणी एसिया]] | align="right" | २०,९७९,८११ | एकात्मक अर्ध-राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | [[श्रीलङ्का|सिलोन]]को रूपमा सामेल भएको। पछि सन् १९७२ मा, नाम परिवर्तन गरेको र सोही वर्ष गणतन्त्र बनेको। |- ! scope="row" | {{flag|तान्जानिया}} | ९ डिसेम्बर १९६१ | [[अफ्रिका]] | [[पूर्वी अफ्रिका]] | align="right" | ५७,७९०,०६२ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र |[[टाङ्गानिका (सन् १९६१-१९६४)|टाङ्गानिका] ९ डिसेम्बर १९६१ मा राष्ट्रमण्डलमा सामेल भएको थियो, पछि [[जान्जिबार]]सँग एकीकरण भएर २६ अप्रिल १९६४ मा [[तान्जनिया|तान्जानिया]]को गठन भएको थियो।<ref name="Tanzania">{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145193/history|title=Tanzania – History|publisher=Commonwealth Secretariat|access-date=15 February 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080903225028/http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145193/history/|archive-date=3 September 2008}}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|टोगो}}{{ref|2|[B]}} | २५ जुन २०२२ | [[अफ्रिका]] | [[पश्चिम अफ्रिका]] | align="right" | ८,६०८,४४४ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | The country was the formerly French and British [[League of Nations Mandate|mandate]] territory (later [[United Nations Trust Territories|UN trust territory]]) of [[Togoland]] after the [[First World War]] in 1919; [[British Togoland]] (which would be attached to the [[Gold Coast (British colony)|Gold Coast]] in 1956 and become [[Ghana]] on 6 March 1957) and [[French Togoland]]. Independence of French Togoland as Togo from [[France]] on 27 April 1960. <ref>{{cite web | url=https://education.stateuniversity.com/pages/1535/Togo-HISTORY-BACKGROUND.html | title=Togo - History Background }}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|टोङ्गा}} | ४ जुन १९७० | [[ओसिनिया]] | [[पोलिनेसिया]] | align="right" | १०७,२२८ | एकात्मक [[संवैधानिक राजतन्त्र]] | |- ! scope="row" | {{flag|ट्रिनिडाड र टोबागो}} | ३१ अगस्ट १९६२ | [[महाअमेरिका]] | [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]] | align="right" | १,३७६,८०१ | एकात्मक वेस्टमिन्स्टर गणतन्त्र | ३१ अगस्ट १९६२ मा स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको। ट्रिनिडाड र टोबागोको संसदले पारित गरेको ट्रिनिडाड र टोबागो संविधान ऐन १९७६ अन्तर्गत १ अगस्ट १९७६ मा गणतन्त्र बनेको। |- ! scope="row" | {{flag|टुभालु}}{{ref|1|[B]}} | १ अक्टोबर १९७८ | [[ओसिनिया]] | [[पोलिनेसिया]] | align="right" | १०,११६ | एकात्मक राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि |[[राष्ट्रमण्डलको विशेष सदस्यता|विशेष सदस्य]] १ अक्टोबर १९७८ देखि १ सेप्टेम्बर २००० सम्म। <ref>{{Cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/press/31555/34582/141646/tuvalu_accedes_to_full_membership_of_the_commonwea.htm|title=Tuvalu Accedes to Full Membership of the Commonwealth|access-date=30 January 2009|publisher=[[Commonwealth Secretariat]]|date=14 August 2000|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011110022/http://www.thecommonwealth.org/press/31555/34582/141646/tuvalu_accedes_to_full_membership_of_the_commonwea.htm|archive-date=11 October 2008}}</ref> |- ! scope="row" | {{flag|युगान्डा}} | ९ अक्टोबर १९६२ | [[अफ्रिका]] | [[पूर्वी अफ्रिका]] | align="right" | ४२,२८८,९६२ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | |- ! scope="row" | {{flag|संयुक्त अधिराज्य}} | १९ नोभेम्बर १९२६ | [[युरोप]] | [[उत्तरी युरोप]] | align="right" | ६५,७४६,८५३ | एकात्मक राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि | [[सन् १९२६ को बालफोर घोषणापत्र]] र [[संयुक्त अधिराज्य]]को संसदले [[वेस्टमिन्स्टरको विधान १९३१]] लागू गरेको थियो। संयुक्त अधिराज्य भित्र चार व्यक्तिगत राष्ट्रहरू छन्: [[बेलायत|इङ्ल्यान्ड]], [[उत्तरी आयरल्यान्ड]], [[स्कटल्यान्ड]], र [[वेल्स]] समावेश छन्। |- ! scope="row" | {{flag|भानुअटु}}{{ref|1|[B]}} | ३० जुलाई १९८० | [[ओसिनिया]] | [[मेलानेसिया]] | align="right" | २७९,९५३ | एकात्मक वेस्टमिन्स्टर गणतन्त्र | [[फ्रान्स]] र [[संयुक्त अधिराज्य]]बाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको। |- ! scope="row" | {{flag|जाम्बिया}} |data-sort-value="24 October 1964"| २४ अक्टोबर १९६४<!--- citation as per Commonwealth Secretariat ---> | [[अफ्रिका]] | [[पूर्वी अफ्रिका]] | align="right" | १७,४७०,४७१ | एकात्मक राष्ट्रपतीय गणतन्त्र | |} {{note|1}}A. Unless otherwise noted, independence was gained from the United Kingdom on the date (shown in column 2) of joining the Commonwealth.<br /> {{note|2}}B. Not a member of the [[Commonwealth Foundation]].<br /> {{note|3}}C. Though Pakistan celebrates 14 August 1947 as its independence day, independence was officially granted at midnight, 15 August 1947. Therefore, its date of joining the Commonwealth would be 15 August 1947.<br /> {{note|4}}D. Geographically a part of [[एसिया]], considered a [[युरोप]]an country in [[political geography]].<br /> {{note|5}}E. Constitutional monarchy that operates under a Westminster system. The monarch is not the same individual as the [[monarchy of the United Kingdom|British monarch]], hence making it not a राष्ट्रमण्डल प्रजाभूमि.<br /> {{note|6}}F. In [[geology]], the Maltese Islands is located on the [[African Plate]]. The island group lies approx. {{convert|200|km|abbr=on}} south of the boundary between the African Plate and the [[Eurasian Plate]].<ref name=gal>{{Cite journal |url=http://www.annalsofgeophysics.eu/index.php/annals/article/viewFile/3053/3096 |title=Seismic history of the Maltese Islands and considerations on seismic risk: Earthquakes in Malta |last=Galea |first=Pauline |year=2007 |journal=Annals of Geophysics |volume=50 |issue=6 |pages=725–740 |access-date=5 June 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231118101958/https://www.annalsofgeophysics.eu/index.php/annals/article/viewFile/3053/3096 |date=18 November 2023 }}</ref> In [[political geography]], Malta is considered a European country. == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{commons category|Member countries of the Commonwealth of Nations|राष्ट्रमण्डलका सदस्य राष्ट्रहरू}} {{wikisource|Territories forming part of the Commonwealth| बेलायती राष्ट्रियता विधान (१९८१ सि ६१) अनुलग्नक बी - राष्ट्रमण्डलका अंश बनेका क्षेत्रहरू}} * [https://web.archive.org/web/20090425073548/http://www.thecommonwealth.org/Internal/34493/140633/timeline/ राष्ट्रमण्डलको समयरेखा] * {{cite web|url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries|title=सदस्यहरू|publisher=राष्ट्रमण्डल सचिवालय|access-date=2008-02-15}} * {{cite web|url=http://www.commonwealth-of-nations.org/article.php|title=राष्ट्रमण्डल |publisher=राष्ट्रमण्डल |access-date=2008-02-15}} * {{cite web|url=http://www.direct.gov.uk/Gtgl1/GuideToGovernment/InternationalBodies/InternationalBodiesArticles/fs/en?CONTENT_ID=4003092&chk=JXlogH|title=राष्ट्रमण्डल|publisher=Directgov|access-date=2008-02-15}} [[श्रेणी:राष्ट्रमण्डलका सदस्य राष्ट्रहरू| ]] [[श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन अनुसार देशहरू]] mzjukzxe61q0alxjtlfwpxu617ebzyh 0 138252 1354760 1207778 2026-05-09T10:10:08Z Bishaldev100 28807 1354760 wikitext text/x-wiki {{Infobox Occupation | name= लोहार | image= [[File:A blacksmith at work.jpg|250px]] | caption= | official_names= | type= व्यवसाय | activity_sector= [[पेशा]] | competencies= शारीरिक शक्ति, अवधारणा | formation= | employment_field= कलाकार, शिल्पकार | related_occupation= }}'''लोहार''' भनेको [[फलाम]]को काम गर्ने व्यक्ति हो। लोहार शब्दको अर्थ [[फलाम]] वा [[स्टिल]]को प्रयोग गरी विभिन्न वस्तुहरू बनाउने । हथौडा, छेनी, घण्टीजस्ता औजारहरू प्रयोग गरेर लोहारले ढोका, ग्रिल, रेलिङ, खेतीका औजार, भाँडाकुँडा र हतियार आदि बनाउँछन्। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[फलाम]] * सोनार * सिकर्मी [[श्रेणी:व्यवसाय]] jxikuaar7e301n3eaxd4i32dzfqtzcq 1354761 1354760 2026-05-09T10:11:35Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1354761 wikitext text/x-wiki {{Infobox Occupation | name= लोहार | image= [[File:A blacksmith at work.jpg|250px]] | caption= | official_names= | type= व्यवसाय | activity_sector= [[पेशा]] | competencies= शारीरिक शक्ति, अवधारणा | formation= | employment_field= कलाकार, शिल्पकार | related_occupation= }}'''लोहार''' भनेको [[फलाम]]को काम गर्ने व्यक्ति हो। लोहार शब्दको अर्थ [[फलाम]] वा [[स्टिल]]को प्रयोग गरी विभिन्न वस्तुहरू बनाउने । हथौडा, छेनी, घण्टीजस्ता औजारहरू प्रयोग गरेर लोहारले ढोका, ग्रिल, रेलिङ, खेतीका औजार, भाँडाकुँडा र हतियार आदि बनाउँछन्। धातुलाई दबाएर पिटेर धातुलाई आकार दिने [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]]लाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ । ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[फलाम]] * सोनार * सिकर्मी * [[फोर्जिङ]] [[श्रेणी:व्यवसाय]] 8a3hrc78h0lt4lvtmt6lvb1o2pwl5va 1354770 1354761 2026-05-09T11:02:00Z Bishaldev100 28807 1354770 wikitext text/x-wiki {{Infobox Occupation | name= लोहार | image= [[File:A blacksmith at work.jpg|250px]] | caption= | official_names= | type= व्यवसाय | activity_sector= [[पेशा]] | competencies= शारीरिक शक्ति, अवधारणा | formation= | employment_field= कलाकार, शिल्पकार | related_occupation= }}'''लोहार''' भनेको [[फलाम]]को काम गर्ने व्यक्ति हो। लोहार शब्दको अर्थ [[फलाम]] वा [[स्टिल]]को प्रयोग गरी विभिन्न वस्तुहरू बनाउने । हथौडा, छेनी, घण्टीजस्ता औजारहरू प्रयोग गरेर लोहारले ढोका, ग्रिल, रेलिङ, खेतीका औजार, भाँडाकुँडा र हतियार आदि बनाउँछन्। धातुलाई [[आरन]]मा तताएर, दबाएर पिटेर धातुलाई आकार दिने [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]]लाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ । ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[फलाम]] * सोनार * सिकर्मी * [[फोर्जिङ]] [[श्रेणी:व्यवसाय]] dm94eoaz8219q9mrnfqqwqk26r7oiiv 1354781 1354770 2026-05-09T11:43:55Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1354781 wikitext text/x-wiki {{Infobox Occupation | name= लोहार | image= [[File:A blacksmith at work.jpg|250px]] | caption= | official_names= | type= व्यवसाय | activity_sector= [[पेशा]] | competencies= शारीरिक शक्ति, अवधारणा | formation= | employment_field= कलाकार, शिल्पकार | related_occupation= }}'''लोहार''' भनेको [[फलाम]]को काम गर्ने व्यक्ति हो। लोहार शब्दको अर्थ [[फलाम]] वा [[स्टिल]]को प्रयोग गरी विभिन्न वस्तुहरू बनाउने । हथौडा, छेनी, घण्टीजस्ता औजारहरू प्रयोग गरेर लोहारले ढोका, ग्रिल, रेलिङ, खेतीका औजार, भाँडाकुँडा र हतियार आदि बनाउँछन्। धातुलाई [[आरन]]मा तताएर, दबाएर पिटेर धातुलाई आकार दिने [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]]लाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ । ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[फलाम]] * सोनार * सिकर्मी * [[फोर्जिङ]] [[श्रेणी:व्यवसाय]] [[श्रेणी:धातुकार्य]] lov01ptyyq0fk1mv7tv1t0jrmvh4vq5 0 138465 1354677 1321595 2026-05-08T15:02:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354677 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = पिंकी मगर | image = | caption = | fullname = पिंकी बमपाल मगर | birth_date = {{Birth date and age|1986|4|18|df=y}}<ref>{{cite web |title=Pinky Bompal Magar |url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/pinky-bompal/379272/ |website=Global Sports Archive |access-date=27 March 2022 |archive-date=16 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216223451/https://globalsportsarchive.com/people/soccer/pinky-bompal/379272/ |url-status=live }}</ref> | birth_place = [[झारसुगुडा]],<ref name="pbm" /> [[ओडिसा|ओडिशा]] | height = | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)]] | currentclub = | years1 = | clubs1 = [[Odisha women's football team|Odisha]] | years2 = | clubs2 = [[Railways women's football team|Railways]] | nationalyears1 = 2005–2013 | nationalteam1 = [[India women's national football team|India]] | nationalcaps1 = ? | nationalgoals1 = 12 }} '''पिंकी बमपाल मगर''' एक भारतीय पूर्व फुटबलर हुन् जसले फरवार्डको रूपमा खेलेका थिए।<ref name="AFC">{{Cite web|url=https://stats.the-afc.com/player/9222|title=PINKY BOMPAL MAGAR|website=AFC|access-date=27 March 2022|archive-date=27 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327205126/https://stats.the-afc.com/player/9222|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327205126/https://stats.the-afc.com/player/9222 |date=27 March 2022 }}</ref><ref name="pbm">{{cite web |title=Pinky Bompal Magar |url=http://orisports.com/PersonDetails.aspx?pId=NTI1Ng== |website=Orisports |access-date=27 March 2022 |archive-date=27 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327205129/http://orisports.com/PersonDetails.aspx?pId=NTI1Ng%3D%3D |url-status=live }}</ref> उनी सेप्टेम्बर २०२२ मा अखिल भारतीय फुटबल महासंघको प्राविधिक समितिको सदस्यको रूपमा निर्वाचित भइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.freepressjournal.in/sports/former-goalkeeper-kalyan-chaubey-appointed-new-aiff-president|title=Former goalkeeper Kalyan Chaubey appointed new AIFF President|archive-date=4 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220904100011/https://www.freepressjournal.in/sports/former-goalkeeper-kalyan-chaubey-appointed-new-aiff-president|first=FPJ|last=Sports Desk|website=www.freepressjournal.com|publisher=The Free Press Journal|date=2 September 2022|access-date=4 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khelnow.com/football/indian-football-aiff-executive-committee-members-coopted-eminent-former-players-list|title=List of AIFF executive committee members & co-opted eminent players|date=2 September 2022|access-date=2 September 2022|archive-date=4 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220904100030/https://khelnow.com/football/indian-football-aiff-executive-committee-members-coopted-eminent-former-players-list|website=khelnow.com|publisher=Khel Now}}</ref><ref>{{cite news|title=AIFF Executive Committee appoints Shaji Prabhakaran as new Secretary General|url=https://www.the-aiff.com/article/aiff-executive-committee-appoints-shaji-prabhakaran-as-new-secretary-general|website=www.the-aiff.com|publisher=[[All India Football Federation]]|first=AIFF|last=Media Team|language=en|date=3 September 2022|access-date=4 September 2022|location=New Delhi|archive-url=https://web.archive.org/web/20220904095136/https://www.the-aiff.com/article/aiff-executive-committee-appoints-shaji-prabhakaran-as-new-secretary-general|archive-date=4 September 2022}}</ref> == क्यारियर == मगरको जन्म ओडिशाको झारसुगुडामा आमाबाबु राम बहादुर बोमपाल मगर र पूर्णिमा देवीको घरमा भएको थियो।<ref name="pbm" /> उनले वरिष्ठ महिला राष्ट्रिय फुटबल च्याम्पियनसिपमा ओडिशा र रेलवे फुटबल टोलीको प्रतिनिधित्व गरेकी थिइन्।<ref name="pbm"/> मगरले सन् २००६ को एएफसी महिला एसियाली कप छनोटमा गुआम विरुद्ध भारतका लागि डेब्यु गरेकी थिइन् र खेलमा आफ्नो पहिलो गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=Sujata Kar scores five for India |url=https://www.rediff.com/sports/2005/jun/13foot.htm |website=Rediff3 |date=13 June 2005 |access-date=27 March 2022 |archive-date=16 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216055221/https://www.rediff.com/sports/2005/jun/13foot.htm |url-status=live }}</ref> उनले २००८ AFC महिला एसियन कप छनोट र २०१२ ओलम्पिक क्वालिफायरमा भारतको प्रतिनिधित्व गरे।<ref name="AFC" /> उनी २०१० र २०१२ SAFF महिला च्याम्पियनसिपमा खेलेको राष्ट्रिय विजेता टोलीको एक हिस्सा थिइन्।<ref>{{cite web |title=Indian Women prove too hot for Bangladesh |url=https://archive.ph/20130105001941/http://www.the-aiff.com/pages/news/index.php?N_Id=3289 |website=AIFF |date=5 January 2013 |access-date=26 March 2022 |archive-date=1 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201023814/https://archive.ph/20130105001941/http://www.the-aiff.com/pages/news/index.php?N_Id=3289 |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ को साफ महिला च्याम्पियनसिप संस्करणमा उनले भुटान विरुद्ध ह्याट्रिक गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=India toy with listless Bhutan |url=http://www.the-aiff.com/pages/news/index.php?N_Id=3292 |archive-url=https://archive.today/20130104211010/http://www.the-aiff.com/pages/news/index.php?N_Id=3292 |url-status=dead |archive-date=4 January 2013 |publisher=AIFF |accessdate=30 November 2019}}</ref> == सम्मान== '''भारत''' * [[SAFF Championship]]: [[2010 SAFF Women's Championship|2010]], [[2012 SAFF Women's Championship|2012]] * [[Football at the South Asian Games|South Asian Games]] Gold medal: [[Football at the 2010 South Asian Games – Women's tournament|2010]] '''उड़ीसा / ओडिशा''' * [[Senior Women's National Football Championship]]: 2010–11,<ref>{{cite web |title=Orissa win maiden title in Senior Women NFC |url=http://orisports.com/NewsDetails.aspx?nId=MjcyOQ== |website=Orisports |date=18 May 2011 |access-date=22 November 2022 }}</ref> runner-up: 2007–08, 2009–10 * [[National Games of India|National Games]] Silver medal: [[2015 National Games of India|2015]]<ref name="pbm"/> '''रेलवे''' * [[Senior Women's National Football Championship]]: [[2015–16 Senior Women's National Football Championship|2015–16]] ==सन्दर्भ == {{reflist}} c5vdleglw315k0prq4uzeta3o985vs2 0 139485 1354733 1318254 2026-05-09T04:06:36Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354733 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = सुहाङ नेम्बाङ | honorific_suffix = [[नेपालको प्रतिनिधि सभा|सांसद]] | office = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]] | term_start = २०८१ बैशाख २६ (८ मे २०२४) | constituency = [[इलाम २ (निर्वाचन क्षेत्र)]] | predecessor = [[सुवासचन्द्र नेम्वाङ]] | party = [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] | birth_date = ६ फाल्गुन २०४६ | birth_place = [[काठमाडौं]], नेपाल | nationality = नेपाली | father = [[सुवासचन्द्र नेम्वाङ]] }} '''सुहाङ नेम्बाङ''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा वकिल हुन्। उनी २०८१ सालमा [[इलाम २ (निर्वाचन क्षेत्र)|इलाम २]] बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका हुन्। उनी [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]]का तर्फबाट उम्मेदवार बनेका थिए।<ref name="rising">[https://risingnepaldaily.com/news/42306 सुहाङ नेम्बाङ इलाम २ बाट निर्वाचित], ''दि राइजिङ नेपाल'', १ मे २०२४</ref> उनले आफ्ना पिता [[सुवासचन्द्र नेम्वाङ]]को निधनपछि भएको उपनिर्वाचनमा उम्मेदवारी दिएका थिए।<ref name="khabarhub">[https://english.khabarhub.com/2024/24/347724/ सांसद नेम्बाङले शपथ लिए], ''खबरहब'', २४ अप्रिल २०२४</ref> == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == सुहाङ नेम्बाङको जन्म १७ फेब्रुअरी १९९० मा [[काठमाडौं]]मा भएको हो। उनी [[सुवासचन्द्र नेम्वाङ]]का कान्छा छोरा हुन्।<ref name="gorkhapatra2024">[https://gorkhapatraonline.com/news/105884 सुवासको इच्छा पूरा गर्न सुहाङ राजनीतिमा], ''गोरखापत्र'', ३० अप्रिल २०२४। पहुँच मिति: ८ मे २०२५।</ref> उनले जगत मन्दिर माध्यमिक विद्यालयबाट [[एसएलसी]] उत्तीर्ण गरेपछि ज्ञानोदय बाल बाटिका स्कुलबाट उच्च माध्यमिक शिक्षा प्राप्त गरे। उनले उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि [[अष्ट्रेलिया]] गएका थिए, तर पछि नेपाल फर्किएर काठमाण्डौ स्कूल अफ ल मा BALLB (ब्याचलर अफ आर्ट्स एण्ड ल) र LLM (वाणिज्य कानुनमा विशेषज्ञता) पूरा गरे।<ref name="republica">[https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/suhang-nembang-s-journey-from-a-lawyer-to-a-lawmaker सुहाङ नेम्बाङको यात्रा], ''माय रिपब्लिका'', ३ मे २०२४</ref><ref name="kantipurfeature">[https://ekantipur.com/en/feature/2025/05/06/a-mother-who-wants-to-see-suhang-nemwang-on-the-same-path-as-his-father-suwas-21-12.html आमाको चाहना], ''कान्तिपुर'', ६ मे २०२५</ref> == वकालत करियर == राजनीतिमा आउनु अघि नेम्बाङले कानुनी क्षेत्रमा काम गरेका थिए। उनले कान्तिपुर ल असोसिएट्स एण्ड रिसर्च सेन्टर स्थापना गरी वाणिज्य तथा संवैधानिक मामिलामा अभ्यास गरे। साथै उनी एमालेको कानुनी विभागका केन्द्रीय सदस्यसमेत थिए।<ref name="nepalpage">[https://www.nepalpage.com/2024/04/30/229598/ नयाँ पुस्ताको नेतृत्व]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''नेपालपेज'', ३० अप्रिल २०२४</ref><ref name="himalayantimes">[https://thehimalayantimes.com/nepal/hor-newly-elected-member-nembang-pledges-to-respect-ballots-in-his-favor मतको सम्मान गर्ने वाचा], ''हिमालयन टाइम्स'', ८ मे २०२४</ref> == राजनीतिक यात्रा == उनले आफ्ना बुबाको निधनपछि सक्रिय राजनीतिमा प्रवेश गरे। पहिलोपटक उम्मेदवार बनेरै राष्ट्रिय स्तरमा चासोको विषय बने।<ref name="makalukhabar">[https://english.makalukhabar.com/2024/03/179656/ पिता सुवासचन्द्रको बाटोमा छोरा सुहाङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250508135736/https://english.makalukhabar.com/2024/03/179656/ |date=2025-05-08 }}, ''मकालुखबर'', २७ मार्च २०२४</ref> === २०८१ उपनिर्वाचन === इलाम २ मा २०८१ साल वैशाख १४ गते उपनिर्वाचन सम्पन्न भएको थियो। नेम्बाङले २७,७७२ मत ल्याएर नेपाली कांग्रेसका डम्बरबहादुर खड्कालाई ५,८३० मतान्तरले पराजित गरे। उनको उम्मेदवारीलाई एमाले पार्टीले भावनात्मक, पीढीगत र कानुनी पृष्ठभूमिको मिश्रणको रूपमा प्रस्तुत गरेको थियो।<ref name="setopati2">[https://www.setopati.com/politics/323688 UML को भावनात्मक उम्मेदवारी: सुहाङ नेम्बाङको जित], ''सेतोपाटी'', ३० अप्रिल २०२४। पहुँच मिति: ८ मे २०२५।</ref><ref name="setopati">[https://en.setopati.com/political/163037 इलाम २ मा नेम्बाङ विजयी], ''सेतोपाटी'', ३० अप्रिल २०२४</ref> === सांसदको प्राथमिकता === २०८१ वैशाख २६ मा शपथ लिएपछि उनले स्थानीय विकास, कानुनी सुधार, युवा सहभागिता र सुशासनलाई प्रमुख प्राथमिकता दिने बताए।<ref name="onlinekhabar">[https://english.onlinekhabar.com/after-the-oath-mp-suhang-nembang-reveals-his-priorities.html सांसद नेम्बाङको प्राथमिकता], ''अनलाइन खबर'', ८ मे २०२४</ref><ref name="ekantipur">[https://ekantipur.com/news/2024/05/08/i-will-follow-my-fathers-guidance-mp-nembang-06-55.html बुबाको पदचिन्हमा हिँड्ने], ''कान्तिपुर'', ८ मे २०२४</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] dt1uyeuv0zucd3apmj3k6y5q7mxkbef 0 145437 1354710 1328704 2026-05-08T21:55:50Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354710 wikitext text/x-wiki {{Short description|नेपाली हाडजोर्नी तथा नशा रोग विशेषज्ञ}} {{Multiple issues| {{प्रशंसक दृष्टिकोण|date=अगस्ट २०२५}} {{लबज|date=अगस्ट २०२५}} }} {{Use dmy dates|date=August 2025}} {{Infobox person | name = Rajendra Sanjel Chhetri | image = Nepali Orthopedic Surgeon, Rajendra Sanjel Chhetri.jpg | alt = | caption = | native_name = डा. राजेन्द्र संजेल क्षेत्री | native_name_lang = ne | birth_place = [[काठमाडौं]], [[नेपाल]] | nationality = [[नेपाली]] | occupation = हाड जोड्नी तथा नशा रोग विशेषज्ञ | known_for = हाडजोर्नी तथा नशा रोग विशेषज्ञ | education = शाङ्घाई जियाओ तोंग विश्वविद्यालय मेडिसिन संकाय(MBBS)<br> ढाका विश्वविद्यालय (MS) <br>नेशनल युनिभर्सिटी अफ सिङ्गापुर (फेलोशिप) | employer = लुम्बिनी अञ्चल अस्पताल<br>तिनाउ अन्तर्राष्ट्रिय अस्पताल | organization = नेपाल अर्थोपेडिक एशोसियसन (लुम्बिनी शाखा अध्यक्ष, २०२१–) }} '''डा. राजेन्द्र संजेल क्षेत्री''' ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]]: Rajendra Sanjel Chhetri) एक वरिष्ठ नेपाली हाडजोर्नी तथा नशा रोग विशेषज्ञ हुन्।<ref>{{Cite web |title=लुम्बिनी अस्पतालमा मानसिक स्वास्थ्य सेवा सुरु |url=https://pahilopost.com/content/-30576.html |access-date=2025-08-10 |website=pahilopost.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=Snakebite deaths rate increasing as victims arrive late for treatment |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/snakebite-deaths-rate-increasing-as-victims-arrive-late-for-treatment |access-date=2025-08-10 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=en}}</ref> उनले यसअघि [[लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पताल]]मा मेडिकल सुपरिटेन्डेन्टका साथै [[हाडजोर्नी शल्यचिकित्सा|अर्थोपेडिक्स]] विभागको प्रमुखको रूपमा सेवा गरिसकेका छन्, जहाँ उनले अस्पताल प्रशासन र क्लिनिकल सेवाहरूमा सुधारका लागि पहल गरेका थिए ।<ref>{{Cite web |title=लैङ्गिक हिंसामा परेकालाई अञ्चलमा निशुल्क सेवा |url=https://newsofnepal.com/2017/05/07/29104/ |access-date=2025-08-10 |website=News of Nepal |language=en}}</ref> हाल उहाँ तिनाउ अन्तर्राष्ट्रिय अस्पताल, सुख्खानगर, बुटवलका मेडिकल निर्देशक हुनुहुन्छ।<ref>{{Cite web |last=rastrabani.com |title=लुम्बिनीमा अर्थोपेडिक एशोसियशन गठन : अध्यक्षमा डा. राजेन्द्र सञ्जेल चयन |url=https://www.lumbinionline.com/31530/ |access-date=2025-08-10 |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>क्षेत्री नेपाल अर्थोपेडिक संघको [[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] शाखाका संस्थापक अध्यक्ष पनि हुन् । उनले आर्थोपेडिक डिसअर्डर, पेडियाट्रिक फ्र्याक्चर, र जटिल आर्थोपेडिक केसहरूको सर्जिकल व्यवस्थापनमा धेरै अध्ययनहरू लेखेका छन्।<ref>{{Cite web |last=rastrabani.com |title=लुम्बिनी अर्थोपेडिक एशोसियशनमा पदस्थापन कार्यक्रम सम्पन्न |url=https://www.lumbinionline.com/33088/ |access-date=2025-08-10 |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |last=Chhetri |first=Rajendra Sanjel |last2=Khatri |first2=Kishor Prashad |last3=Khanal |first3=Jagadish |last4=Kc |first4=Milan |date=2017-09-30 |title=Outcome of Needle Fenestration, Subacromial Steroid and Diclofenac Phonophoresis in Acute Calcific Tendinitis of Shoulder |url=https://www.jnma.com.np/jnma/index.php/jnma/article/view/3280 |journal=Journal of Nepal Medical Association |language=en |volume=56 |issue=207 |pages=357–361 |doi=10.31729/jnma.3280 |issn=1815-672X }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250424060321/https://jnma.com.np/jnma/index.php/jnma/article/view/3280 |date=24 April 2025 }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last=Chhetri |first=Rajendra Sanjel |last2=Dhakal |first2=Indra |last3=Gnawali |first3=Gopal |date=2018 |title=Operative Management of Late Presented Displaced Lateral Condyle Fracture of Humerus in Children |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30058637 |journal=JNMA; journal of the Nepal Medical Association |volume=56 |issue=209 |pages=527–530 |issn=0028-2715 |pmc=8997322 |pmid=30058637}}</ref> == मेडिकल करियर == क्षेत्रीले बुटवलको लुम्बिनी अञ्चल अस्पतालमा कार्यरत हुनु अघि [[वीर अस्पताल]]मा आफ्नो चिकित्सा करियर सुरु गरे । जुन २०१४ मा, क्षेत्रीको नेतृत्वमा नेपालको पहिलो कृत्रिम जोर्नी (कुल हिप) प्रतिस्थापन काठमाडौं उपत्यका बाहिर लुम्बिनी अञ्चल अस्पतालमा गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=कृत्रिम जोर्नी प्रत्यारोपण |url=https://ekantipur.com/printedition/2014/06/02/322551.html |access-date=2025-08-10 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> सन् 2017 मा, उहाँलाई मन्त्रिपरिषद्को निर्णयद्वारा अस्पतालको मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट नियुक्त गरियो, जहाँ उहाँले दैनिक प्रशासन, कर्मचारी व्यवस्थापन, र क्लिनिकल सेवाहरूको विस्तारको निरीक्षण गर्नुभयो।<ref>{{cite web |date=27 August 2017 |title=पूर्व लुम्बिनी अञ्चल अस्पतालको मेसु डा विकास देवकोटा सर्नु भएपछि डा. राजेन्द्र सञ्जेल तोकिए |url=https://www.nepalihealth.com/2017/08/27/22388/ |access-date=9 August 2025 |website=Nepali Health}}</ref><ref name="JNMAauthor">{{cite web |title=Sanjel Chhetri, Rajendra |url=https://www.jnma.com.np/jnma/index.php/jnma/search/authors/view?affiliation=Department+of+Orthopedics%2C+Lumbini+Zonal+Hospital%2C+Butwal%2C+Nepal%2C+Department+of+Orthopedics%2C+Lumbini+Hospital+and+technical+college%2C+Butwal%2C+Nepal&authorName=Sanjel+Chhetri%2C+Rajendra |access-date=9 August 2025 |website=Journal of Nepal Medical Association }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=2020-02-14 |title=Govt seeks clarification from absentee officials |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/govt-seeks-clarification-from-absentee-officials |access-date=2025-08-10 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=13 February 2020 |title=सरकारद्वारा एघारौँ तहका तीन चिकित्सकसँग स्पष्टीकरण माग |url=https://www.samayapost.com/02/132719.html |access-date=9 August 2025 |website=HealthPati }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले मानसिक स्वास्थ्य सेवाहरू र लैङ्गिक-आधारित हिंसाका पीडितहरूको लागि निःशुल्क हेरचाह सहित बिरामी पहुँच सुधार गर्न कार्यक्रमहरू पनि प्रस्तुत गरे।<ref>{{cite web |title=लैङ्गिक हिंसामा परेकालाई अञ्चलमा निशुल्क सेवा |url=https://newsofnepal.com/2017/05/07/29104/ |access-date=2025-08-10 |website=News of Nepal}}</ref> सन् सेप्टेम्बर २०२१ मा, क्षेत्री नेपाल अर्थोपेडिक संघ (NOA) को नवस्थापित लुम्बिनी च्याप्टरको पहिलो अध्यक्ष निर्वाचित भए, जसको उद्देश्य प्रान्तका अर्थोपेडिक सर्जनहरू बीचको सहकार्य, व्यावसायिक विकास र सर्जिकल नवाचारलाई प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले थियो। <ref name="LumbiniOnline2">{{cite web |date=18 September 2021 |title=लुम्बिनीमा अर्थोपेडिक एशोसियशन गठन : अध्यक्षमा डा. राजेन्द्र सञ्जेल क्षेत्री चयन |url=https://www.lumbinionline.com/31530/ |access-date=9 August 2025 |website=Lumbini Online }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले यस अध्यायको ब्यानर अन्तर्गत चिकित्सा कार्यक्रमहरू र सम्मेलनहरूको अध्यक्षता गर्दै आएका छन्। उनले नेपाल, भारत, श्रीलंका, चीन र जापानका विज्ञहरूको सहभागितामा आयोजना हुने वार्षिक सम्मेलन ओर्थोकन २०२३ को अध्यक्षता गरेका थिए । क्षेत्री हाल बुटवलको तिनाउ इन्टरनेशनल अस्पतालमा मेडिकल डाइरेक्टरको रूपमा सेवा गर्छन्, जहाँ उनले अस्पताल सञ्चालनको निरीक्षण गर्छन् र क्लिनिकल अभ्यास जारी राख्छन्। उनी (NOA) को समितिका सदस्यहरूका साथै नेपाल चिकित्सक संघ (NMA)को आजीवन सदस्य पनि सूचीकृत भएका छन्।<ref name="NOA">{{cite web |title=Executive committee members |url=https://www.noa.org.np/members |access-date=9 August 2025 |website=Nepal Orthopaedic Association}}</ref><ref>{{Cite web |title=pbsamaj |url=https://pbsamaj.webs.com/ |access-date=2022-06-22 |website=pbsamaj }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210528113034/https://pbsamaj.webs.com/ |date=28 May 2021 }}</ref> ==प्रकाशित लेखहरू== * Chhetri RS, Khatri KP, Khanal J, Milan KC. "Outcome of Needle Fenestration, Subacromial Steroid and Diclofenac Phonophoresis in Acute Calcific Tendinitis of Shoulder." ''Journal of Nepal Medical Association'' 56(207), 2017. PMID: 29255320.<ref name=":03">{{Cite journal |last=Chhetri |first=Rajendra Sanjel |last2=Khatri |first2=Kishor Prashad |last3=Khanal |first3=Jagadish |last4=Kc |first4=Milan |date=2017-09-30 |title=Outcome of Needle Fenestration, Subacromial Steroid and Diclofenac Phonophoresis in Acute Calcific Tendinitis of Shoulder |url=https://www.jnma.com.np/jnma/index.php/jnma/article/view/3280 |journal=Journal of Nepal Medical Association |language=en |volume=56 |issue=207 |pages=357–361 |doi=10.31729/jnma.3280 |issn=1815-672X }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250424060321/https://jnma.com.np/jnma/index.php/jnma/article/view/3280 |date=24 April 2025 }}</ref> * Chhetri RS, Dhakal I, Gnawali G. "Operative Management of Late Presented Displaced Lateral Condyle Fracture of Humerus in Children." ''Journal of Nepal Medical Association'' 56(209), 2018. PMID: 30058637; PMCID: PMC8997322.<ref name=":13">{{Cite journal |last=Chhetri |first=Rajendra Sanjel |last2=Dhakal |first2=Indra |last3=Gnawali |first3=Gopal |date=2018 |title=Operative Management of Late Presented Displaced Lateral Condyle Fracture of Humerus in Children |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30058637 |journal=JNMA; journal of the Nepal Medical Association |volume=56 |issue=209 |pages=527–530 |issn=0028-2715 |pmc=8997322 |pmid=30058637}}</ref> * Chhetri RS''',''' et al. "Outcome of fibular strut graft and two cannulated hip screws in fracture neck of femur in adults." ''Journal of Patan Academy of Health Sciences'' 6(1), 2019: 25–30.<ref name="JPAHS20192">{{cite journal |last1=Chhetri |first1=Rajendra Sanjel |last2=Khatri |first2=Kishor Prashad |last3=Khanal |first3=Jagadish |last4=Milan |first4=K C |date=2019 |title=Outcome of fibular strut graft and two cannulated hip screws in fracture neck of femur in adults |url=https://www.nepjol.info/index.php/JPAHS/article/view/27073/22435 |journal=Journal of Patan Academy of Health Sciences |volume=6 |issue=1 |pages=25–30 |access-date=9 August 2025}}</ref> * Bajracharya A, Chhetri RS,Kharel YR, chalise P, Rai P, Giri SK. "Treatment of idiopathic scoliosis by Harington instrumentation". ''Journal of Nepal Medical Association''. 41(143), 2002: 404–407.<ref>{{Cite journal |last=Bajracharya |first=Ashok Raj |last2=Chhetri |first2=R. S. |last3=Kharel |first3=Y. R. |last4=Chalise |first4=P. |last5=Rai |first5=P. |last6=Giri |first6=S. K. |date=2002 |title=TREATMENT OF IDIOPATHIC SCOLIOSIS BY HARRINGTON INSTRUMENTATION |url=https://www.jnma.com.np/jnma/index.php/jnma/article/view/787 |journal=Journal of Nepal Medical Association |language=en |volume=41 |issue=143 |pages=404–407 |doi=10.31729/jnma.787 |issn=1815-672X }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240907065706/https://www.jnma.com.np/jnma/index.php/jnma/article/view/787 |date=7 September 2024 }}</ref> * Chhetri RS, Gnwali G, Oli YB, Chaudhary PK. "Giant Cutaneous horn – a rare presentation on palm". ''Postgraduate Med J NAMS.'' 2018;18(2):61-62. ==सन्दर्भहरू== <references/> izu6zx6nqj1xsjj3w0gypa5aby0mbol 0 146084 1354675 1321538 2026-05-08T14:43:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354675 wikitext text/x-wiki {{Infobox women by region | image = Benazir Bhutto.jpg | gii = ०.५३४ (सन् २०२१) | gii_rank = १९१ मध्ये १३५औँ स्थान | gii_ref = <ref>{{cite web|title=Human Development Report 2021/2022|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|publisher=HUMAN DEVELOPMENT REPORTS|access-date=23 December 2022}}</ref> | matdeath = | womparl = | femed = | womlab = | ggg = ०.५७५ (सन् २०२३) | ggg_ref = <ref>{{cite web|title=Global Gender Gap Report 2023|url=https://www.weforum.org/reports/global-gender-gap-report-2023/in-full/benchmarking-gender-gaps-2023/|access-date=7 March 2023}}</ref> | ggg_rank =१४६ मध्ये १४२औँ स्थान (सन् २०२३) |caption=पाकिस्तानको प्रथम महिला प्रधानमन्त्री [[बेनजीर भुट्टो|बेनजिर भुट्टो]]}} '''पाकिस्तानमा महिला'''हरूको स्थिति देशको जनशाङ्खिकिय सांस्कृतिक, धार्मिक, सामाजिक, राजनीतिक र सामुदायिक सहभागिता विश्लेषण गर्दा विविध रहेको पाइन्छ। सामाजिक, राजनीतिक र सांस्कृतिक जस्ता कारक तथा ग्रामीण र सहरी विभाजनले महिलाको स्थितिलाई प्रभावित पार्दछ। सन् २०१७ को जनगणना अनुसार पाकिस्तानको कुल जनसङ्ख्याको ४८.७६ प्रतिशत अंश महिलाहरूको रहेको छ।<ref>{{cite web|url=https://www.samaa.tv/news/2017/08/population-census-2017-men-outnumber-women-pakistan/|title=Population census 2017: Men outnumber women in Pakistan|date=25 August 2017|work=Samaa Tv}}</ref> पाकिस्तानमा महिलाहरूले पाकिस्तानी इतिहासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन् भने सन् १९५६ देखि उनीहरूले मतदानको अधिकार पनि प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.dawn.com/in-depth/powerful-women-of-the-pakistan-movement/|title=Powerful women of the Pakistan Movement|date=14 August 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nationalgeographic.com/culture/2019/02/the-rising-voices-of-women-in-pakistan/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190207062802/https://www.nationalgeographic.com/culture/2019/02/the-rising-voices-of-women-in-pakistan/|url-status=dead|archive-date=7 February 2019|title=The rising voices of women in Pakistan|date=6 February 2019|work=National Geography}}</ref> पाकिस्तानमा महिलाहरूले प्रधानमन्त्री, राष्ट्रिय सभाको सभापति, विपक्षी दलको नेता र सङ्घीय मन्त्री, न्यायाधीश र सशस्त्र बलको उच्च पद जस्ता पदहरूबाट कार्यकाल सम्हालिसकेका छन्।<ref>{{cite book|title=Women Judges in the Muslim World: A Comparative Study of Discourse and Practice|url=https://books.google.com/books?id=iR69DgAAQBAJ|date=30 March 2017|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-34220-0}}</ref> यसका साथै सर्वोच्च सैनिक पदमा [[लेफ्टिनेन्ट जनरल|रथी]]को पदभार निगार जोहरले प्राप्त गरेकी थिइन्। सन् १९८८ डिसेम्बर २ का दिन [[बेनजीर भुट्टो|बेनजिर भुट्टो]]ले पाकिस्तानको प्रथम महिला प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएकी थिइन्।<ref name="O'Connor2010">{{cite book|author=Karen O'Connor|title=Gender and Women's Leadership: A Reference Handbook|url=https://books.google.com/books?id=-3J_3pDNZlkC&pg=PA382|date=18 August 2010|publisher=SAGE|isbn=978-1-4129-6083-0|pages=382–}}</ref><ref name="Sjoberg2014">{{cite book|author=Laura Sjoberg|title=Gender, War, and Conflict|url=https://books.google.com/books?id=s8kOBAAAQBAJ&pg=PT7|date=17 July 2014|publisher=Wiley|isbn=978-0-7456-8467-3|pages=7–}}</ref> स्थानीय, राष्ट्रिय र विश्वव्यापी मञ्चहरूमा पाकिस्तानमा महिलाहरू संस्कृति, धर्म, सामाजिक स्थिति, राजनीतिक र सामुदायिक सहभागिताका हिसाबले देशको जनसङ्ख्याको रूपमा विविध छन्।<ref name=":2">{{Cite book |last=Jafree |first=Sara Rizvi |url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-031-32863-3 |title=Social Policy for Women in Pakistan |date=2023 |publisher=Springer Nature Switzerland |isbn=978-3-031-32862-6 |location=Cham |language=en |doi=10.1007/978-3-031-32863-3}}</ref> जेन्डर कन्कर्न्स इन्टरनेसनलले जनाए अनुसार शिक्षित र साक्षर महिलाहरूको जनसङ्ख्यामा वृद्धि भएसँगै पाकिस्तानमा महिला अधिकार समग्र रूपमा सुधारुन्मुख भएको देखिन्छ।<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Saeed |first1=Ayesha |last2=Hassan |first2=Komal |last3=Sadaf |first3=Shama |date=2022-12-31 |title=Consumer Clothing Disposal Behavior: Characteristics and Environmental Concerns |journal=Pakistan Journal of Social Research |volume=04 |issue=4 |pages=179–189 |doi=10.52567/pjsr.v4i04.801 |issn=2710-3129|doi-access=free }}</ref> यसको बाबजुद सन् २०२१ मा महिला, शान्ति र सुरक्षा सूचकाङ्कमा १७० देशहरूको सूचीमा पाकिस्तान १६७औँ स्थानमा रहँदा पाकिस्तानमा महिलाहरूको स्थिति खराब रहेको विश्लेषण गरिएको र लैङ्गीक समानता तथा महिलाका अधिकारको विषयमा प्रगति गर्न असफल भएको मानिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.genderconcerns.org/country-in-focus/pakistan/the-situation-of-women-in-pakistan/ |title=The Situation of Women in Pakistan |access-date=25 June 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite book |author=Mariam S. Pal |title=Women in Pakistan: Country Briefing Paper |url=http://www.adb.org/sites/default/files/institutional-document/32562/files/women-pakistan.pdf |year=2000 |publisher=Asian Development Bank |isbn=978-971-561-297-5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105234435/http://www.adb.org/sites/default/files/institutional-document/32562/files/women-pakistan.pdf |archive-date=5 November 2014}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://jpma.org.pk/article-details/9831 |title=JPMA – Journal of Pakistan Medical Association |website=jpma.org.pk |language=en |access-date=29 April 2020 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200513013602/https://jpma.org.pk/article-details/9831 |date=13 May 2020 }}</ref> यो सुचकाङ्कले लैङ्गीक असमानता, घरेलु हिंसा, कार्यस्थलमा काम गर्न कठिनाइ, निर्णय लिन सामर्थ्यको अभाव, अशिक्षा, सीमित अवसरहरू र यी चुनौतीहरूलाई समाधान गर्नका लागि पर्याप्त कानूनी रूपरेखा नहुन जस्ता सामाजिक समस्याहरूलाई स्पष्ट रूपमा प्रतिबिम्बित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Gender Concerns International |url=https://www.genderconcerns.org/country-in-focus/pakistan/the-situation-of-women-in-pakistan/ |access-date=2025-04-09 |website=www.genderconcerns.org }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite book |last=Kamal |first=D. |title=The Feminisms of Our Mothers |date=2024 |publisher=Zabaan Books}}</ref> पाकिस्तानी सरकारले महिलाहरूको अधिकार तथा हितका लागि काम गर्न कम चासो दिएको र सरकारी कोष मध्ये महिलाहरूलाई नछुट्टाएको जस्ता विषयहरूले गर्दा शिक्षामा लगानी हुन नसकेको विश्लेषण गरिन्छ भने यसको फलस्वरूप शिक्षा क्षेत्रमा महिलाहरूका लागि विद्यालय र महाविद्यालयहरूमा भर्ना हुने दरमा कमी आएको देखिन्छ।<ref>{{Cite web|title=Financing Education in Pakistan|url=https://assets.publishing.service.gov.uk/media/57a08a7a40f0b652dd000752/RECOUP-Pakistan-WP42.pdf}}</ref> <ref name="autogenerated1">{{Cite web|date=12 November 2018|title="Shall I Feed My Daughter, or Educate Her?"|url=https://www.hrw.org/report/2018/11/12/shall-i-feed-my-daughter-or-educate-her/barriers-girls-education-pakistan|access-date=8 May 2021|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Critical Analysis of the Problems of Education in Pakistan|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1091681.pdf}}</ref> पाकिस्तानमा पितृसत्तात्मक प्रणालीले सामाजिक र सांस्कृतिक वातावरण सिर्जना गरेको र पुरुषको निरन्तर वर्चस्वलाई समर्थन गर्दा महिलाहरूको बौद्धिक, सामाजिक र आर्थिक विकासमा प्रमुख अवरोधका उत्पन्न भएको महसुस गरिन्छ। ग्रामीण भूभागहरूमा [[बलात्कार]], [[हत्या]] र बलात्कृत विवाह जस्ता आपराधिक घटनाहरू घट्ने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web|title=Absence of laws to ensure women's rights is not the problem; failure to implement existing ones is|url=https://www.thenews.com.pk/print/625417-absence-of-laws-to-ensure-women-s-rights-is-not-the-problem-failure-to-implement-existing-ones-is|access-date=8 May 2021|website=www.thenews.com.pk|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Adil|first=Hafsa|title=Pakistan's laws fail to check violence against women|url=https://www.aljazeera.com/news/2016/6/12/pakistan-laws-fail-to-check-violence-against-women|access-date=8 May 2021|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> यी सबै समस्याहरू शिक्षा, गरिबी, विकृत न्याय प्रणाली, सरकारले कानूनको कार्यान्वयनमा चासो नदिइनु र प्रहरी जस्ता कानून प्रवर्तन आयोगहरूको व्यापक असफलताको कारणसँग सम्बन्धित छन्।<ref>{{Cite web|last=Ghumman|first=Faisal Ali|date=4 October 2014|title='Declining' morale hits police performance|url=http://www.dawn.com/news/1136092|access-date=8 May 2021|website=DAWN.COM|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Akhtar|first=Jawaid|date=30 May 2020|title=Police performance|url=https://www.dawn.com/news/1560352|access-date=8 May 2021|website=DAWN.COM|language=en}}</ref> == इतिहास == पाकिस्तान आन्दोलनमा धेरै महिलाहरू स्वतन्त्र पाकिस्तान राज्यको निर्माणका लागि आन्दोलनमा होमिएका थिए। यस आन्दोलनको प्रमुख उद्देश्य [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिस शासित भारत]]लाई फुटाएर एक स्वतन्त्र र अलग राष्ट्र बनाउनु र नवनिर्मित राज्यमा मुसलमानको बहुसङ्ख्यक हुनेगरी देशमा निर्माण गर्दा यसको संस्कृति [[मुगल साम्राज्य]]को संस्कृतिसँग मिल्ने धारणा थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.dawn.com/in-depth/powerful-women-of-the-pakistan-movement/ |शीर्षक=Powerful Women of the Pakistan Movement |वेबसाइट=dawn.com}}</ref> पाकिस्तानकी संस्कृतिको जरा मुगालहरूको जस्तै हुने कुरा पाकिस्तान राज्यको उदयको सुरुवातमा नै सोचिएको थियो। मुगाल पोशाक पाकिस्तानको मूलमा रहने कुरा पाकिस्तानका पहिलो प्रधानमन्त्री [[लियाकत अली खान]]ले भनेका थिए। उनले पाकिस्तानको उदयको आधारभूतमा मुगालहरूको भूमिकालाई महत्त्वपूर्ण र अर्थपूर्ण बनाएका थिए। पाकिस्तानी महिला समाजको प्रगतिका पथप्रदर्शक फातेमा जिन्नाह थिइन् जसले पाकिस्तानमा महिलाहरूलाई शिक्षा दिनु अपरिहार्य रहेको र सोही नीतिमा उनको विश्वास रहेको थियो। उनले पहिले भारतीय महिलाहरूको जस्तै साडी लगाउने गरेको भएतापनि पछि उनले सलवार कमिज लगाउन सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{पुस्तक स्रोत |युआरएल=http://www.adb.org/sites/default/files/institutional-document/32562/files/women-pakistan.pdf |शीर्षक=Women in Pakistan: Country Briefing Paper |अन्तिम=Mariam S. Pal |वर्ष=2000 |प्रकाशक=Asian Development Bank |आइएसबिएन=978-971-561-297-5 |अभिलेख-युआरएल=https://web.archive.org/web/20141105234435/http://www.adb.org/sites/default/files/institutional-document/32562/files/women-pakistan.pdf |अभिलेख-मिति=5 November 2014 |df=dmy-all}}</ref> पाकिस्तानको राजनीति, सरकारी जागिर, प्रशासनमा जस्ता सबै प्रकारका जागिरमा महिलाको नियुक्ति मूलतः फातेमाको आन्दोलन र अभिव्यक्तिबाट सुरु भएको मानिन्छ। उनलाई पाकिस्तानी महिलाका लागि प्रेरणा र शक्तिको प्रतीक मानिन्छ। [[राना लियाकत अली खान]]ले पाकिस्तानको महिला समाजको विकासका लागि 'अल पाकिस्तान वुमेन एसोसिएसन' नामक संस्थाको स्थापना गरेकी थिइन्।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.geo.tv/latest/185448-pakistans-first-female-two-star-general-on-what-it-takes-to-be-successful |शीर्षक=Pakistan’s first female two-star general on what it takes to be successful |मिति=8 March 2018 |वेबसाइट=geo.tv}}</ref>बेनजिर भुट्टो पाकिस्तानको राजनीतिमा पहिलोपटक महिला प्रधानमन्त्री रूपमा पदभार ग्रहण गर्नुले सम्पूर्ण मुस्लिम विश्वमा एक दुर्लभ उदाहरण बनाउन सफल भएको थियो। सन् २०११ मा पाकिस्तानको परराष्ट्र मन्त्रालयमा मन्त्रीको रूपमा जिम्मेवारी लिने पहिलो महिला हिना रब्बानी खार थिइन्। <ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sana-mir-interview-pakistan-career-womens-cricket-coronavirus-t20-world-cup/article31820004.ece |शीर्षक=Sana Mir: Collective will needed to sustain women's cricket |अन्तिम=Shayan Acharya |मिति=13 June 2020 |वेबसाइट=thehindu.com}}</ref>पाकिस्तानको समाजमा सुरुदेखि नै सामाजिक कुसंस्कार हटाउन महिला शिक्षाले ठूलो योगदान दिएको छ भने महिलाहरू सामान्य शिक्षकदेखि विश्वविद्यालयका प्राध्यापकसम्म हुन भएका उदाहरण पनि छन्। अधिकांश सामान्य कामका लागि महिलाहरूले जागिरको पाउने अवसर गरेतापनि सैन्य सेवामा भने ठूलो प्रगति हुन सकेको छैन। यसको बाबजुद सैन्य चिकित्सा क्षेत्रमा महिलाहरूले [[मेजर जनरल]] वा [[लेफ्टिनेन्ट जनरल|रथी]]को जस्ता ठूला पदहरूमा पुग्न सफल भएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sana-mir-interview-pakistan-career-womens-cricket-coronavirus-t20-world-cup/article31820004.ece |शीर्षक=Sana Mir: Collective will needed to sustain women's cricket |अन्तिम=Shayan Acharya |मिति=13 June 2020 |वेबसाइट=thehindu.com}}</ref> पाकिस्तानमा [[पाकिस्तान राष्ट्रिय महिला क्रिकेट टोली]]ले समाजको विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ भने यसले महिला तथा किशोरीहरूलाई क्रिकेट खेल प्रति उत्साहित पनि गरेको पाइन्छ। अन्य खेलहरूमा पनि महिलाहरूको सहभागिता रहेको पाइन्छ, उदाहरणका लागि सारा महबुब खान पाकिस्तानकी एक प्रसिद्ध टेनिस खेलाडी हुन्।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.telegraphindia.com/1160211/jsp/northeast/story_68621.jsp |शीर्षक='Hard for Pak women to excel in tennis' - Interview - Sarah Mahboob |अन्तिम=Bora |प्रथम=Saurav |मिति=2016-02-11 |वेबसाइट=The Telegraph |प्रकाशक=ABP |पहुँच-मिति=2016-12-11}}</ref> पाकिस्तानमा [[धर्म निरपेक्षता|धर्मनिरपेक्षता]]को अवधारणा रहेतापनि सत्तरीको दशकपछि सैनिक शासक जनरल मोहम्मद जिया उल हकको शासनकालबाट भिन्न रूपले विकसित हुँदै पाकिस्तानी समाजमा यौन विभाजन सुरु भएको देखिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/news/world-asia-37578111 |शीर्षक='Honour killings': Pakistan closes loophole allowing killers to go free |मिति=6 October 2016 |माध्यम=www.bbc.com}}</ref> त्यसपछिका दिनहरूमा [[प्रेम विवाह]] गर्न धेरै कठिनाइ उत्पन्न भएसँगै [[सम्मान हत्या|सम्मानको रक्षार्थमा हत्या]] जस्ता घटनाहरू घट्न थाल्छन्। समाजमा महिला र पुरुष दुवैले सजिलैसँग प्रेम गरेर जीवनसङ्गिनी चयन गर्न नसक्ने अवस्थाको सृजना भएसँगै परिवार र समाजले प्रेम जोडीहरू प्रति घृणा गर्ने गरेको र महिलाको हत्या जस्ता घटनाहरू घट्न थालेको पाइन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/news/world-asia-27633227 |शीर्षक=Pakistan police defend actions over Lahore honour killing |मिति=30 May 2014 |वेबसाइट=bbc.com}}</ref> उर्दु साहित्यमा उल्लेख्य मात्रामा महिलाहरूको सहभागिता पहिलेदेखिनै रहेको र पाकिस्तानमा हालसम्म पनि धेरै महिला साहित्यकारहरूले यसलाई पेशाको स्वीकार गरेको भेटिन्छ। सन् १९४४ मा जन्मिएकी बुषरा रहमानले राजनीतिसहित साहित्यमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएकी थिइन भने साहित्यमा महत्वपूर्ण योगदानको लागि पाकिस्तान सरकारले उनलाई सितारे इम्तियाज पुरस्कारले सम्मानित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://archives.dailytimes.com.pk/national/24-Mar-2007/khalid-maqbool-confers-civil-awards-on-46 |शीर्षक=Khalid Maqbool confers civil awards on 46 |मिति=27 March 2014 |कार्य=Daily Times |पहुँच-मिति=11 December 2017 |अभिलेख-युआरएल=https://web.archive.org/web/20140327204154/http://archives.dailytimes.com.pk/national/24-Mar-2007/khalid-maqbool-confers-civil-awards-on-46 |अभिलेख-मिति=27 March 2014}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:देशानुसार महिला]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] p7lva2n3yailwsqj83r66tujxevbo9p 0 146971 1354769 1353024 2026-05-09T10:54:22Z CommonsDelinker 144 Squatter_settlement_after_demolishment.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Túrelio|Túrelio]]ले [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Linked source: © 2026 Setopati Sanchar Pvt. Ltd. All rights reserved. को कारणले हटाएका कारण । 1354769 wikitext text/x-wiki [[File:Nepal (orthographic projection).svg|thumb|right|विश्वमा नेपालको अवस्थिति|alt=refer to caption]] [[File:Poverty and slums in Kathmandu in Nepal.jpg|thumb|right|नदि किनारमा अवस्थित सुकुम्बासी बस्ती, [[काठमाडौ]]|alt=refer to caption]] '''नेपालमा अनधिकृत बसोबास''' जग्गा स्वामित्वको प्रमाणपत्र (लाल पुर्जा) बिना सम्पत्ति कब्जा गर्नु वा प्रमाणपत्र नभएको कथित मालिकबाट सम्पत्ति भाडामा लिनु हो। जग्गा धनी प्रमाणपत्र वा लालपुर्जा नभएका र सम्पत्तिको नाममा जग्गा नरहको खण्डमा अव्यवस्थित भई अनधिकृत रूपमा अरूको जग्गा वा सरकारी जग्गा हडपेर बस्नेहरूको समूहलाई अनधिकृत बसोबासी भन्ने गरिएको छ।<ref>{{cite web |last1= |first1= |title= भूमिहीन दलित, भूमिहीन सुकुम्बासी र अव्यवस्थित बसोबासीको पहिचान र प्रमाणीकरणको आधार र मापदण्ड, २०८१|url=https://lirc.gov.np/content/7/the-basis-and-criteria-and-standard-of/ |access-date= |work= भूमि समस्या समाधान आयोग |date= ४ असार २०८२|language=नेपाली}}</ref> ४० सालदेखि काठमाडौमा आन्तरिक आप्रवासन र दुई दशक लामो सशस्त्र द्वन्द्वजस्ता कारकहरूले गर्दा अनधिकृत बसोबास गर्नेहरूको सङ्ख्यामा उल्लेखनीय वृद्धि हुन पुगेको थियो। नेपालमा वातावरणीय रूपमा आरक्षित क्षेत्रहरू रहेकाले ती क्षेत्रहरूमा बस्तीको निर्माणले मानिसहरू घरबाट विस्थापित हुने घटनाहरू देखिएका थिए। ५१ सालमा सरकारले राष्ट्रिय कार्य योजना प्रस्तुत गरेको थियो जसमा अनधिकृत बस्तिहरूको उन्नयन गर्ने प्रस्ताव गरिएको थियो। अनधिकृत बसोबास गर्नेहरूलाई ''सुकुम्बासी'' भन्ने गरिएको भएतापनि यो शब्दले नकारात्मक अर्थ लाग्ने भएकाले अनधिकृत बसोबास गर्नेहरू आफैँले यो शब्द प्रयोग गर्दैनन्। काठमाडौ बाहेक यस्ता बसोबासीहरू अन्य विकसित जिल्लामा पनि भेटिने गर्दछन् जहाँ उनीहरू खोलाको छेउमा रहेको सानो ठाउँमा ठूलो सङ्ख्याको आवासको निर्माण गरि बस्ने गर्दछन् भने बेलाबेलामा उनीहरूले सरकारी निकायबाट ठाउँ खाली गर्न र आवासहरू भत्काउन लगाइने हुँदा विवाद उत्पन्न हुने र कतिपय अवस्थामा स्थिति नियन्त्रण भन्दा बाहिर पनि पुग्ने गरेको पाइन्छ।<ref>{{cite web |title= सुकुम्बासी पहिचान र व्यवस्थापन|url=https://gorkhapatraonline.com/news/49758 |access-date= |work= गोरखापत्र अनलाइन |date=१८ पुस २०७९ |language=नेपाली}}</ref><ref>{{cite web|title= किन सर्न मान्दैनन् सुकुम्बासी?|url= https://voxpopnepal.com/posts/1022|access-date= |work= भोक्सपप नेपाल|date= २० असोज २०८२|language= नेपाली}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == इतिहास == ग्रामीण क्षेत्रबाट राजधानी काठमाडौँतिर आएका गरिब आप्रवासीहरूले ४० सालसम्म मन्दिर र सार्वजनिक भवनहरूमा बसोबास गर्न थालेका थिए भने ४० को दशकको अन्त्यतिर यस्ता अव्यवस्थित बस्तीहरू देखापर्न थालेका थिए।<ref name="SJPG">{{cite journal |last1=Paudel |first1=Devi Prasad |title=Livelihood Strategy and Vulnerability of Squatters' Settlement: A Case of Sunwal Municipality, Nawalparasi, Western Nepal |journal=SJPG |date=2017 |volume=40 |issue=1}}</ref> ग्रामीण क्षेत्रबाट आएका यस्ता बसोबासीहरूलाई आवासका अन्य विकल्पहरू फेला पार्न त्यससमय निकै कठीन थियो।<ref name="SJPG"/> ४२ सालतिर राजधानी काठमाडौँमा करिब २,००० को हाराहारीमा यस्ता बसोबासीहरू थिए भने त्यसको तीन वर्षपछि अनधिकृत बसोबासीहरूको सङ्ख्या ३,७०० सम्म पुगेको थियो। ४९ सालसम्म आइपुग्दा उनीहरूको सङ्ख्या ८,००० देखि १०,००० को बीच अनुमान गरिएको थियो।<ref name="CNS">{{cite journal |last1=Gallagher |first1=K. M. |title=Squatting in the Kathmandu valley: a historical-perspective|journal=Contributions to Nepalese Studies |date=1992 |volume=19 |issue=2 |pages=249–259 |url=https://lib.icimod.org/record/1187 |language=en}}</ref> ४ वर्षपछि कुल सङ्ख्या १२,००० पुग्दा ९,००० अनधिकृत बस्ती बनाइ बसेका र ३,००० प्रयोगमा नआएको सार्वजनिक जग्गा वा भवनमा बसोबास गर्ने गर्दथे।<ref name="JAWS">{{cite journal |last1=Tanaka |first1=Masako |title=Which female-headed household is really vulnerable? Field notes on female-headed households of squatter settlements in Kathmandu, Nepal |journal=Journal of Asian Women's Studies |date=1999 |volume=6/7 |pages=22–48}}</ref> ५१ सालबाट सुरु भएको [[माओवादी जनयुद्ध]]ले गर्दा विस्थापित भएका मानिसहरू काठमाडौँमा आएर शरण लिने गर्दथे।<ref name="Urban" />{{rp|105, 114}} यस्ता बस्तीहरू निर्माण हुनुपूर्व उनीहरूले नदीछेउको भाग र पछि सार्वजनिक जग्गा कब्जा गरी बस्ती बसाउन सुरु गरेका थिए। ६० सालतिर काठमाडौँमा ६३ वटा अतिक्रमण बस्तीहरू थिए जसमा २०,००० देखि ४०,००० को हाराहारीको उनीहरूको जनसङ्ख्या बसोबास गर्दथ्यो।<ref name="Urban">{{cite book|last1=Sengupta|first1=Urmi |editor-last1=Anjaria |editor-first1=Jonathan Shapiro |editor-last2=McFarlane |editor-first2=Colin|chapter=The divided city? Squatters' struggle for urban space in Kathmandu |title=Urban Navigations: Politics, Space and the City in South Asia |date=February 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-19743-7 |url=https://books.google.com/books?id=dMbfCgAAQBAJ |language=en}}</ref> ५८ देखि ६१ सालसम्मको आपत्कालीन स्थितिमा सरकारले तीनकुने, शङ्खमुल र थापाथलीका अतिक्रमणकर्तालाई त्यहाँबाट लखेट्न सुरु गरेको थियो।<ref name="Urban" />{{rp|115}} ७६ सालमा नेपाल भूमिहीन लोकतान्त्रिक युनियन पार्टीका अनुसार, काठमाडौं उपत्यकामा ७३ स्थानमा २९,००० अतिक्रमणकर्ता बसोबास गर्दै आएका छन्।<ref name="KP">{{cite news |last1=Ojha |first1=Anup |title=Riverside squatters in Thapathali spend sleepless nights |url=https://kathmandupost.com/valley/2019/07/15/riverside-squatters-in-thapathali-spend-sleepless-nights |access-date=11 March 2021 |work=Kathmandu Post |date=15 July 2019 |language=English}}</ref> वातावरणीय रूपमा संरक्षित क्षेत्रहरूको निर्माण गरिँदा उक्त क्षेत्रले समेटेका भूभागहरूमा मानिसहरू विस्थापित हुने घटना देखिन जान्छ। ३८ सालमा [[शुक्लाफाँट वन्यजन्तु आरक्ष]] विस्तार गर्दा ३,००० परिवार विस्थापित भएका थिए भने तीमध्ये केहीलाई पुनर्स्थापित गरिएको भएतापनि बाँकी ठूलो सङ्ख्यामा रहेका मानिसहरू नजिकैको वनमा बसोबास गर्न सुरु गरेका थिए। मानिसहरूलाई [[बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज]] र [[चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज]]बाट पनि विस्थापित गरिएको छ।<ref name="PM">{{cite journal |last1=Kothari |first1=Ashish |last2=Wani |first2=Milind |title=Protected areas and human rights in India— the impact of the official conservation model on local communities |pages=87–99|journal=Policy Matters |date=2007 |volume=15}}</ref> बनकरिया नेपालको सङ्कटग्रस्त आदिवासी समुदाय हो जसको जनसङ्ख्या ९३ मात्र छ। उनीहरूले वनमै छाप्रो हालेर बस्ने जीवनशैली छोडेर सरकारले भाडामा दिएको जमिनमा बस्न थालेको भएतापनि उनीहरूसँग लाल पुर्जा छैन। हाल पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जले ओगटेको ठाउँमा बसाइँसराइ गर्दा उनीहरूलाई सुकुम्बासी भन्ने गरिन्छ जुन उनीहरूको प्रारम्भिक बसोबास स्थल थियो।<ref name="IV">{{cite web |title=Indigenous Peoples of Nepal |url=https://english.indigenousvoice.com/indigenous-peoples-of-nepal |website=Indigenous Voice |access-date=6 February 2025 |language=Nepali}}</ref><ref name="Ray">{{cite news |last1=Ray |first1=Aarati |title=Bankariya people have become squatters in their own land |url=https://kathmandupost.com/national/2024/07/21/bankariya-people-have-become-squatters-in-their-own-land |access-date=6 February 2025 |work=Kathmandu Post |date=21 July 2024 |language=English}}</ref> जमिन संरचनाका हिसाबले मानिसहरू पहाडी क्षेत्रबाट तराईतर्फ बसाइँसराइ गर्ने गर्दछन् जहाँ उनीहरूको प्रारम्भिक बसोबास स्थल जङ्गल नजिक, नदी किनार र सार्वजनिक क्षेत्र हुने गरेको छ। अव्यवस्थित बसोबासीहरूको समस्या समाधान गर्न आयोगले सम्भव भएमा जमिन स्वामित्व प्रमाणपत्र प्रदान गरेर बस्तीहरूलाई नियमन गर्न प्रयास गरेको पाइन्छ। सुनवलमा केराबारी, रामुवापुर, सिमलटारी चर्पला, सिर्जनातोले र सुन्दरबस्तीमा अनौपचारिक बस्तीहरू छन्। कोभिड-१९ महामारीको क्रममा लकडाउनका कारण सामान्यतया कवाडी सङ्कलनबाट जीविकोपार्जन गर्ने मानिसहरूले छाक टार्न समेत कठीन परेको थियो।<ref name="HT-300320">{{cite news |last1=Sen |first1=Sandeep |title=City's squatters, homeless stare at spectre of starvation |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/citys-squatters-homeless-stare-at-spectre-of-starvation |access-date=7 April 2021 |work=The Himalayan Times |date=30 March 2020 |language=en}}</ref> ७९ सालमा काठमाडौँ उपत्यकाको बागमती नदी किनारमा करिब ३५,००० जना अस्थायी बासिन्दा रहेको अनुमान गरिएको थियो। आफूहरूलाई सुरक्षित स्थानमा नसारुञ्जेलसम्म अन्यत्र बसोबासको प्रस्ताव आउँदा समेत उनीहरूले आफ्ना घर छोड्न अस्वीकार गरेका थिए। ८१ सालमा [[नेपालको सर्वोच्च अदालत]]ले उनीहरूलाई पुनर्वास गराउन आदेश दिँदै यो जिम्मेवारी [[सहरी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|सहरी विकास मन्त्रालय]] र बागमती सभ्यताको एकीकृत विकासको उच्चस्तरीय समितिलाई सुम्पिएको थियो।<ref name="Sharma">{{cite news |last1=Sharma |first1=Bhuwan |title=Ichangu Naryan squatter plan remains a distant dream |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/ichangu-naryan-squatter-plan-remains-a-distant-dream |access-date=6 February 2025 |work=República |date=19 July 2024 |language=en}}</ref> == ऐतिहासिक पहलहरू == अनधिकृत रूपमा बसोबास गर्ने यस्ता अव्यवस्थित बसोबासीहरूलाई लालपुर्जा वितरण गर्न सरकारले १३ सालमा पहिलोपटक नवलपरासीको राप्ती दुन क्षेत्रलाई छनोट गरेको थियो। २१ सालपछि तराई मधेश क्षेत्रका लागि ‘पुनर्वास कम्पनी’ खोलेर इजरायली सरकारको सहयोगमा कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियो। बहुदलीय व्यवस्था पुनर्स्थापनापछि पनि यी समस्याहरू जस्ताका त्यस्तै थिए। ४७ साल चैत १८ का दिन तत्कालीन आवास तथा भौतिक योजना मन्त्री अच्यूतराज रेग्मीको नेतृत्वमा सुकुम्बासी समस्या समाधान समिति बनेको भएतापनि ०४८ को चुनावको मुखमा राजनीतिक रूपमा विवादित निर्णय हुन सक्ने देखिएपछि आयोगले काम सुरु गरेको थिएन। ४९ साल पुन १ का दिन काङ्ग्रेस नेतृ शैलजा आचार्य नेतृत्वमा नयाँ आयोग बनाइयो जहाँ २ वर्षको अन्तरालमा २ लाख ६४ हजार सुकुम्बासीको प्रारम्भिक पहिचान गरेको सो आयोगले १,२०० परिवारलाई लालपूर्जा र करिब १० हजार परिवारलाई अस्थायी आवास अनुमति दिएको थियो। <ref>{{cite web |last1= |first1= |title= सुकुम्बासी समस्या समाधान कसरी गर्ने ?|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/05/1300552/%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%BE-4 |access-date=१८ वैशाख २०८० |work= अनलाइन खबर |date= |language=नेपाली}}</ref> २०५२ मा तत्कालीन भूमिसुधार तथा व्यवस्थामन्त्री बुद्धिमान तामाङ, २०५४ चन्दा शाह र पछि पुनः बुद्धिमान तामाङले नै सुकुम्बासी समस्या समाधान गर्न भन्दै आफैँले नेतृत्व लिएर काम गरेर त्यतिबेला करिब ३५० बिघा जमिन वितरण गरिएको थियो। १ असार २०५५ नेपाली काङ्ग्रेसका नेता तरिणीदत्त चटौतको नेतृत्वमा फेरि सुकुम्बासी समस्या समाधान आयोग बनाइयो। चटौत आयोगले करिब ७ हजार बिघा जमिनको लालपूर्जा बाँडेको थियो। माओवादी द्वन्द्व चरम उत्कर्षतिर पुगेसँगै ०५८ सालपछि आयोगहरू बनेनन्। दोस्रो जनआन्दोलन र त्यसपछिको राजनीतिक सङ्क्रमणकालमा दलहरूले यो मुद्दा प्राथमिकतामा राखेनन्। फेरि ०६६ मा नेकपा मालेका नेता डम्बर श्रेष्ठ भूमिसुधारमन्त्री भएका बेला सोही पार्टीका नेता गोपालमणि गौतमको नेतृत्वमा सुकुम्बासी समस्या समाधान आयोग गठन गरिएको थियो। यो आयोगले करिब ४ हजार ८०० बिघा लालपूर्जा बाँड्यो। बाबुराम भट्टराई नेतृत्वमा सरकार बनेपछि १८ मङ्सिर ०६८ मा भक्तिप्रसाद लामिछानेको नेतृत्वमा अर्को आयोग बनेको थियो। यो आयोगले सुकुम्बासीलाई परिचयपत्र समेत बाँड्न सुरु गरेको थियो। ७३ मा तत्कालीन भूमिसुधारमन्त्री विक्रम पाण्डेले आफ्नै नेतृत्वमा व्यवस्थित बसोबास आयोग बनाए। खगेन्द्र बस्न्यातलाई उपाध्यक्षमा राखेर काम गर्न लगाएको भएतापनि आयोग निष्क्रियजस्तै रही ७५ मा खारेज हुन पुगेको थियो। ७६ मा तत्कालीन नेकपा नेतृत्वको सरकारले यसअघिका सुकुम्बासी आयोगहरुले अलपत्र छाडेका काम समेत अघि बढाउने गरी भूमि सम्बन्धी समस्या समाधान आयोग बनायो। [[चितवन जिल्ला|चितवन]]को [[भरतपुर महानगरपालिका]]को स्थानीय चुनावमा पराजित देवीप्रसाद ज्ञवालीलाई आयोगको अध्यक्ष बनेका थिए तर, तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले संसद विघटनविरुद्ध परेको मुद्दामा २०७८ असारमा सर्वोच्च अदालतको आदेशमा काङ्ग्रेस सभापति [[शेरबहादुर देउवा]] नेतृत्वमा सरकार बनेपछि उक्त आयोग पनि खारेज गरिदिएको थियो।<ref>{{cite web |title= दलीय राजनीतिको भुमरीमा सुकुम्बासी समस्या, १८ औं आयोग पनि खारेज|url=https://www.onlinekhabar.com/2024/03/1453872/squatter-problem-in-the-dust-of-party-politics-18th-commission-also-abolished |access-date=११ चैत २०८० |work= अनलाइन खबर |date= |language=नेपाली}}</ref> == कानुनी प्रक्रिया == ५१ सालमा सरकारले राष्ट्रिय कार्ययोजना गरी यस्ता अनधिकृत बस्तीहरू सुधार गर्ने प्रस्ताव राखेको थियो। यस्ता अनधिकृत बस्तीहरूमा बसोबास गर्ने मानिसहरूलाई ''सुकुम्बासी'' भन्ने गरिएको भएतापनि यो शब्दको नकारात्मक अर्थ लाग्ने भएकाले उनीहरू आफैँले यो शब्द प्रयोग गर्दैनन्। यस्ता बस्तीहरूमा अतिक्रमणकारी, घर भाडामा दिनेहरू वा सम्पत्ति भाडामा लिने भाडाकर्ता हुन सक्छन्। आवासको आवश्यकताका कारण यस्ता बस्तीहरूमा आएर बसोबास गर्न थालेका मानिसहरू बाहेक पहाडमा पूर्खेउली सम्पत्ति भएका, अतिक्रमण गरिएको जग्गाको दावीकार्ता वा उद्यमीहरू पनि हुन सक्छन्। यस्ता बसोबासी र भूमिहीन दलितहरूले निश्चित सर्तहरू पूरा गरेपछि जमिनको स्वामित्व पाउन सकून् भन्ने कुरालाई मध्यनजर गरी नेपाल सरकारले ७७ सालमा जग्गा नियमावली परिमार्जन गरेको थियो।<ref name="HT-231220">{{cite news |last1=Sen |first1=Sandeep |title=New rules for providing land to landless Dalits, squatters |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/new-rules-for-providing-land-to-landless-dalits-squatters/ |access-date=7 April 2021 |work=The Himalayan Times |date=23 December 2020 |language=en}}</ref> ७७ सालमा भूमिहीन आयोगका अध्यक्षले लालपुर्जा नभएका र जग्गाको भोगचलन गरिरहेका मानिसहरूलाई आगामी अठार महिनाभित्र स्वामित्व प्रमाणपत्र प्रदान गरिने बताएका थिए। देशभरबाट २१ लाख मानिसहरू भूमिसम्बन्धी अधिकार बिना बसोबास गरिरहेका हुनसक्ने अनुमान गरिएको थियो।<ref name="HT-290321">{{cite news |last1=Samiti |first1=Rastriya Samachar |title='All landless households will get land' |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/all-landless-households-will-get-land |access-date=7 April 2021 |work=The Himalayan Times |date=29 March 2021 |language=en}}</ref> त्यसको अर्को वर्ष राष्ट्रिय समाचारपत्र ''रिपब्लिका''मा एउटा सम्पादकीयले आवासीय जग्गाधनीको मुद्दा राजनीतिकरण भइरहेको र ३० वर्षभन्दा बढी समयसम्म विभिन्न आयोगहरूले समस्या समाधान गर्न नसकेको दाबी गरेको थियो।<ref name="República">{{cite news |title=Resolving the Squatter Problem |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/resolving-the-squatter-problem |access-date=6 February 2025 |work=República |date=8 August 2024 |language=en}}</ref> == स्थानान्तरण (२०८३–हाल) == वि.सं २०८३ वैशाख १० गतेका दिन [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]का वरिष्ठ नेता तथा [[नेपालका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा भर्खरै गठन भएको सरकारले [[काठमाडौँ उपत्यका]]का नदी किनारमा बस्दै आएका सुकुम्बासीहरूलाई हटाउने आदेश जारी गरेको थियो। अचानक जारी गरिएको निष्कासन सूचनाले देशभर विवादास्पद समाचारहरू आइरहँदा ती बस्तीहरूमा बस्ने मानिसहरूमा डर र भ्रम सिर्जना भएको थियो।<ref>{{Cite news |date=23 April 2026 |title=Kathmandu's Squatter Settlements Face Eviction Amidst Controversy Over Land Ownership |url=https://english.ratopati.com/story/60281/land-in-various-places-with-squatters-of-thapathali-how-much-does-each-person-own |access-date=23 April 2026 |work=Ratopati}}</ref> विपक्षी दल र सामाजिक अभियन्ताहरूले सुकुम्बासी बस्ती भत्काउने सरकारको नियतमाथि प्रश्न उठाएका थिए। सरकारका प्रवक्ता [[सस्मित पोखरेल]]ले स्थानान्तरण शान्तिपूर्ण रूपमा र कुनै पनि बल प्रयोग नगरी गरिने बताउँदै चासोहरूलाई सम्बोधन गरेका थिए। अधिकारीहरूले बस्ती वरपर क्षेत्र खाली गर्न र पुन:स्थापनाका लागि सरकारी निकायहरूसँग सम्पर्कमा आउन माइकिङ गर्दै ११ गतेको रातिसम्मको समयसीमा दिएका थिए।<ref>{{Cite news |date=24 April 2026 |title=तस्बिरमा हेर्नुहोस् आज साँझ ७ बजेसम्मको अल्टिमेटम पाएको बागमती किनारको सुकुमबासी बस्ती |url=https://www.ratopati.com/story/558945/see-in-the-photo-slum-dwellers-on-the-banks-of-the-bagmati-river-who-have-been-given-an-ultimatum-until-7-pm-today |access-date=24 April 2026 |work=Ratopati |language=Nepali}}</ref><ref>{{Cite news |date=24 April 2026 |title=Kathmandu Authorities Prepare Temporary Housing for Squatter Settlements |url=https://english.ratopati.com/story/60404/squatters-to-be-brought-to-stadium-accommodation-arrangements-made-only-after-screening |access-date=24 April 2026 |work=Ratopati}}</ref> वैशाख १२ को बिहान, निष्कासन कार्य शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न गर्न ठूलो सङ्ख्यामा सुरक्षा बल परिचालन गरिएको थियो।<ref>{{Cite news |date=25 April 2026 |title=Heavy security deployed as eviction of Thapathali squatter settlement begins |url=https://english.khabarhub.com/2026/25/545681/ |access-date=25 April 2026 |work=Khabarhub}}</ref> बस्ती भत्काउने पहिलो चरण थापाथली र गैरीगाउँबाट सुरु भयो, जहाँ ७७७ टहरामा १,६०० भन्दा बढी मानिसहरू बसोबास गरिरहेका थिए।<ref>{{Cite news |date=25 April 2026 |title=Authorities Begin Eviction of Squatter Settlement in Thapathali |url=https://english.ratopati.com/story/60515/police-helping-to-relocate-squatters-to-a-safe-place-see-photos |access-date=25 April 2026 |work=Ratopati}}</ref> उनीहरूलाई परिवारको तथ्याङ्क सङ्कलनका लागि [[दशरथ रङ्गशाला]] लगिएको थियो। [[काठमाडौँ महानगरपालिका]]ले उनीहरूको सुरक्षित स्थानान्तरणका लागि पूर्व-व्यवस्थाहरू गरेको थियो।<ref>{{Cite news |date=25 April 2026 |title=Data collection for squatters underway at Tripureshwor holding center |url=https://english.ratopati.com/story/60540/23-squatter-families-arrive-at-the-holding-center-of-dasharath-stadium |access-date=25 April 2026 |work=Ratopati}}</ref> झडप र विरोध प्रदर्शनले चिनिने अघिल्ला प्रयासहरू जस्तो नभई, यसपटक कुनै अप्रिय घटना नघटेको र प्रक्रिया पूर्ण रूपमा शान्तिपूर्ण रहेको थियो।<ref>{{Cite news |date=25 April 2026 |title=Government Clears Squatter Settlements in Kathmandu; Bhaktapur Evictions Set for Sunday |url=https://english.ratopati.com/story/60550/nearly-80-percent-of-squatters-left-the-settlement-on-their-own |access-date=25 April 2026 |work=Ratopati}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:देशानुसार अनधिकृत बसोबासहरू]] 9zu1cgm260fut2c4uqob4474qi757wh 0 147271 1354682 1348868 2026-05-08T16:18:27Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354682 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = बङ्गलादेशी | native_name = বাংলাদেশী | native_name_lang = bn | flag = Flag of Bangladesh.svg | population = {{circa}} '''१९ करोड''' | popplace = {{झण्डा|बङ्गलादेश}} १७४,०००,०००<ref name="population.un">{{cite web |url=https://population.un.org/dataportal/data/indicators/49/locations/50/start/2022/end/2024/table/pivotbylocation?df=5097f2fb-3504-4adc-b389-41662b5a937b |title=Total population by sex |website=Data Portal |publisher=United Nations Population Division |access-date=30 July 2024}}</ref> | region1 = ''आप्रवासी बङ्गलादेशी'': | pop1 = {{circa}} १ करोड ३० लाख+ | region2 = {{झण्डा|भारत}} | pop2 = २३,००,०००–३७,००,००० (सन् २०११ को जनगणना अनुसार){{efn|सन् २०११ को भारतीय राष्ट्रिय जनगणना अनुसार भारतमा २३ लाख मानिसहरूको वंशीय मूल बङ्गलादेशमा रहेको र ३७ लाख भारतीयहरू बङ्गलादेशमा जन्मिएका थिए।<ref>["India: Female Immigrant Entrepreneurship in New Delhi". In Daphne Halkias; Paul Thurman; et al. (eds.). Female Immigrant Entrepreneurs: The Economic and Social Impact of a Global Phenomenon. Gower. p. 25]</ref>}}<ref>{{Cite web |title=Indian govt data proves number of Bangladeshi immigrants on the decline |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/foreign-affairs/187870/indian-govt-data-proves-number-of-bangladeshi |access-date=2025-05-16 |website=Dhaka Tribune |language=en}}</ref> | region3 = {{झण्डा|पाकिस्तान}} | pop3 = ३०,००,००० | ref3 = <ref>{{cite news |url=https://thefridaytimes.com/22-Jul-2023/the-bengalis-of-karachi-are-losing-their-distinct-cultural-identity |title=The Bengalis Of Karachi Are Losing Their Distinct Cultural Identity |work=The Friday Times |date=22 July 2023 |access-date=18 April 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250812212304/https://thefridaytimes.com/22-Jul-2023/the-bengalis-of-karachi-are-losing-their-distinct-cultural-identity |date=12 August 2025 }}</ref><ref>{{cite news |author=Ammar Shahbazi |title=Bangladeshi immigrants in Pakistan find it hard to go home |url=https://asia.nikkei.com/Economy/Bangladeshi-immigrants-in-Pakistan-find-it-hard-to-go-home |work=Nikkei Asia |language=en}}</ref> | region4 = {{झण्डा|साउदी अरब}} | pop4 = २१,१६,१९२ | ref4 = <ref>{{cite news |url=https://portal.saudicensus.sa/portal/public/1/18?type=TABLE |title=Non-Saudi Population |website=Saudi Census 2022 |access-date=18 March 2024 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240730172625/https://portal.saudicensus.sa/portal/public/1/18?type=TABLE |date=30 July 2024 }}</ref> | region5 = {{झण्डा|संयुक्त अरब इमिरेट्स}} | pop5 = १०,९०,००० | ref5 = <ref>{{cite web|url=http://esa.un.org/MigGMGProfiles/indicators/files/UAE.pdf|title=Migration Profile – UAE|access-date=1 January 2020|archive-date=6 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170206233525/https://esa.un.org/MigGMGProfiles/indicators/files/UAE.pdf|url-status=live}}</ref> | region6 = {{झण्डा|मलेसिया}} | pop6 = ८,९८,९७० | ref6 = <ref>{{cite web|title= Bangladeshis make up largest group of foreign workers in Malaysia|url= https://www.thestar.com.my/news/nation/2025/02/07/bangladeshis-make-up-largest-group-of-foreign-workers-in-malaysia|website=The Star|date=7 February 2025}}</ref> | region7 = {{झण्डा|ओमान}} | pop7 = ६,८०,२४२ | ref7 = <ref>{{cite news |title=Bangladeshis top expatriate force in Oman |url=https://gulfnews.com/world/gulf/oman/bangladeshis-top-expatriate-force-in-oman-1.2250379 |work=Gulf News |date=12 July 2018 |access-date=4 June 2021 |archive-date=5 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210605111920/https://gulfnews.com/world/gulf/oman/bangladeshis-top-expatriate-force-in-oman-1.2250379 |url-status=live}}</ref> | region8 = {{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} | pop8 = ६,५२,५३५~१०,००,००० | ref8 = <ref name=2021census>{{cite web|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/ethnicity/bulletins/ethnicgroupenglandandwales/census2021|title=Ethnic group, England and Wales: Census 2021|publisher=Office for National Statistics|access-date=29 November 2022}}</ref><ref name="2022census_Scot">{{cite web |url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/media/trbdxzme/scotland-s-census-2022-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-chart-data.xlsx |title=Scotland's Census 2022 - Ethnic group, national identity, language and religion - Chart data |author= |date=21 May 2024 |website=Scotland's Census |publisher=National Records of Scotland |access-date=21 May 2024 }} [https://www.scotlandscensus.gov.uk/search-the-census#/search-by Alternative URL] 'Search data by location' > 'All of Scotland' > 'Ethnic group, national identity, language and religion' > 'Ethnic Group'</ref><ref name="NICensus2021">{{cite web |title=Census 2021 Ethnic group - full detail MS-B02 |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b02.xlsx |publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency |access-date=31 May 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=1 Million: UK's Booming Bangladeshi Community Revealed |url=https://dazzlingdawn.com/public/2025/03/15/1-million-uks-booming-bangladeshi-community-revealed |website=dazzlingdawn.com |language=en}}</ref> | region9 = {{झण्डा|कतार}} | pop9 = ४,००,००० | ref9 = <ref>{{cite magazine |date=15 August 2019 |title=Population of Qatar by nationality - 2019 report |url=https://priyadsouza.com/population-of-qatar-by-nationality-in-2017/ |website=Priya Dsouza |archive-date=7 September 2019 |access-date=4 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907003929/http://priyadsouza.com/population-of-qatar-by-nationality-in-2017/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180930175429/http://priyadsouza.com/population-of-qatar-by-nationality-in-2017 |date=30 September 2018 }}</ref> | region10 = {{झण्डा|इटाली}} | pop10 = ४,००,००० | ref10 = <ref name="info.undp.org">{{cite web |url=https://info.undp.org/docs/pdc/Documents/BGD/MM%20Final%2002052018%20NRB%20%20report.pdf |title=Engagement of Non-resident Bangladeshis (NRBs) in National Development: Strategies, Challenges and Way Forward |last=Monem |first=Mobasser |date=November 2017 |website=United Nations Development Programme }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528103910/https://info.undp.org/docs/pdc/Documents/BGD/MM%20Final%2002052018%20NRB%20%20report.pdf |date=2023-05-28 }}</ref> | region11 = {{झण्डा|कुवेत}} | pop11 = ३,५०,००० | ref11 = <ref>{{cite news |title=Bangladeshi Workers: Around 2 lakh may have to leave Kuwait |url=https://www.thedailystar.net/backpage/news/bangladeshi-workers-around-2-lakh-may-have-leave-kuwait-1930549 |work=The Daily Star |date=15 July 2020 |access-date=3 June 2021 |archive-date=11 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611150829/https://www.thedailystar.net/backpage/news/bangladeshi-workers-around-2-lakh-may-have-leave-kuwait-1930549 |url-status=live}}</ref> | region12 = {{झण्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | pop12 = ३,०४,२४५ | ref12 = <ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://data.census.gov/table/ACSDT1Y2023.B02018 |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data }}</ref> | region13 = {{झण्डा|दक्षिण अफ्रिका}} | pop13 = ३,००,००० | ref13 = <ref>{{cite news |title=Over 400 Bangladeshis murdered in South Africa in 4yrs |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2019/10/01/more-than-400-bangladeshis-murdered-in-south-africa-in-four-years |work=Dhaka Tribune |agency=Agence France-Presse |date=1 October 2019 |access-date=3 June 2021 |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515075533/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2019/10/01/more-than-400-bangladeshis-murdered-in-south-africa-in-four-years |url-status=live}}</ref> | region14 = {{झण्डा|बहराइन}} | pop14 = १,८०,००० | ref14 = <ref>{{cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/2017-03/12/c_136122643.htm |title=More illegal Bangladeshi workers enter Bahraini labor market |date=12 March 2017 |work=Xinhua News Agency |access-date=4 June 2021 |archive-date=24 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210524161736/http://www.xinhuanet.com//english/2017-03/12/c_136122643.htm |url-status=live}}</ref> | region15 = {{झण्डा|लेबनान}} | pop15 = १,६०,००० | ref15 = <ref>{{cite news |title=Economic crisis in Lebanon: job losses, low pay hit expats |url=https://www.thedailystar.net/frontpage/bangladeshi-migrant-workers-in-lebanon-job-losses-1864975 |work=The Daily Star |date=8 February 2020 |access-date=11 June 2021 |archive-date=16 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516232327/https://www.thedailystar.net/frontpage/bangladeshi-migrant-workers-in-lebanon-job-losses-1864975 |url-status=live}}</ref> | region16 = {{झण्डा|जोर्डन}} | pop16 = १,५०,००० | ref16 = <ref>{{cite news |title=Help at hand for Bangladeshi workers in Middle East |url=https://www.arabnews.com/node/1657261/world |work=Arab News |date=11 April 2020 |access-date=11 June 2021 |archive-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922025300/https://www.arabnews.com/node/1657261/world |url-status=live}}</ref> | region17 = {{झण्डा|सिङ्गापुर}} | pop17 = १,५०,००० | ref17 = <ref>{{cite news |url=https://www.straitstimes.com/singapore/coronavirus-singapores-bangladeshi-workers-have-eyes-on-home-as-virus-shakes-community |title=Bangladeshis in Singapore |work=The Straits Times |date=15 February 2020 |access-date=11 June 2021 |archive-date=11 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611151812/https://www.straitstimes.com/singapore/coronavirus-singapores-bangladeshi-workers-have-eyes-on-home-as-virus-shakes-community |url-status=live}}</ref> | region18 = {{झण्डा|माल्दिभ्स}} | pop18 = १,५०,००० | ref18 = <ref>{{cite conference |url=https://www.researchgate.net/publication/343635981 |title=Lifestyle of Bangladeshi Workers in Maldives |last1=Shamsi |first1=Tasdidaa |last2=Al-Din |first2=Zaheed |date=December 2015 |location=Bangladesh |conference=13th Asian Business Research Conference |access-date=1 January 2020 |archive-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005162703/https://www.researchgate.net/publication/343635981_Lifestyle_of_Bangladeshi_Workers_in_Maldives |url-status=live}}</ref> | region19 = {{झण्डा|युनान}} | pop19 = ८०,००० | ref19 = <ref name="erd.portal.gov.bd">{{Cite web |url=https://erd.portal.gov.bd/sites/default/files/files/erd.portal.gov.bd/page/83abb6f9_b264_45f9_92c0_2596b2421dc9/NRB.pdf |title=Engagement of Nonresident Bangladeshis in National Development: Strategies, Challenges and Way Forward |last=Monem |first=Mobasser |date=July 2018 |access-date=25 July 2021 |archive-date=27 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827032218/https://erd.portal.gov.bd/sites/default/files/files/erd.portal.gov.bd/page/83abb6f9_b264_45f9_92c0_2596b2421dc9/NRB.pdf |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210827032218/https://erd.portal.gov.bd/sites/default/files/files/erd.portal.gov.bd/page/83abb6f9_b264_45f9_92c0_2596b2421dc9/NRB.pdf |date=27 August 2021 }}</ref> | region20 = {{झण्डा|क्यानडा}} | pop20 = ७५,४२५ | ref20 = <ref>{{Cite web|url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810035601 | title=Ethnic or cultural origin by gender and age: Canada, provinces and territories, census metropolitan areas and census agglomerations with parts | date=26 October 2022 }}</ref> | region21 = {{झण्डा|पोर्तगाल}} | pop21 = ७०,००० (सन् २०२४) | ref21 = <ref>{{cite news |url=https://www.thedailystar.net/nrb/news/bangladeshi-immigrants-now-forefront-portugals-lisbon-neighbourhood-3025651?amp |title=Bangladeshi immigrants now at forefront at Portugal's Lisbon neighbourhood}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bssnews.net/news-flash/69897 |title=Momen urges Portugal to open mission in Dhaka}}</ref><ref>{{cite news |url=https://observador.pt/2024/06/12/imigrantes-da-india-e-bangladesh-contestam-alteracoes-a-lei-de-estrangeiros/ |title=Imigrantes da Índia e Bangladesh contestam alterações à lei de estrangeiros}}</ref><ref>{{cite news |url=https://observatoriodomundoislamico.pt/comunidade-do-bangladesh-em-portugal-tres-decadas-de-luta-pela-integracao/ |title=Comunidade do Bangladesh em Portugal: três décadas de luta pela integração}}</ref> | region22 = {{झण्डा|अस्ट्रेलिया}} | pop22 = ५१,४९१ | ref22 = <ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7101_AUS|title=2021 People in Australia who were born in Bangladesh, Census Country of birth QuickStats &#124; Australian Bureau of Statistics }}</ref> | region23 = {{झण्डा|स्पेन}} | pop23 = ५०,००० | ref23 = <ref name="info.undp.org" /><ref>{{cite news |last=Mahmud |first=Jamil |date=3 April 2020 |title=Bangladeshis in Spain suffering |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/diplomacy/news/spains-support-sought-expedite-release-5-detained-bangladeshi-nationals-3226316 |work=The Daily Star |access-date=11 June 2021 |archive-date=16 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516111338/https://www.thedailystar.net/backpage/news/bangladeshis-spain-suffering-1889026 |url-status=live}}</ref> | region24 = {{झण्डा|जापान}} | pop24 = ४०,०४५ | ref24 = <ref>{{Cite web |url=https://www.moj.go.jp/isa/publications/press/13_00057.html |title= 令和７年６月末現在における在留外国人数について |access-date=31 October 2025 |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016135802/https://www.moj.go.jp/isa/content/001415139.pdf |url-status=live}}</ref> | region25 = {{झण्डा|ब्रुनाई}} | pop25 = ३०,०००–४०,००० | ref25 = <ref>{{cite news |last1=Mahbub |first1=Mehdi |title=Brunei, a destination for Bangladeshi migrant workers |url=https://thefinancialexpress.com.bd/views/brunei-a-destination-for-bangladeshi-migrant-workers |work=The Financial Express |date=16 May 2016 |access-date=11 June 2021 |archive-date=16 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173033/https://thefinancialexpress.com.bd/views/brunei-a-destination-for-bangladeshi-migrant-workers |url-status=live}}</ref> | region26 = {{झण्डा|मौरिसस}} | pop26 = २५,००० | ref26 = <ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/business/news/bangladeshi-workers-facing-difficulty-sending-money-mauritius-2088181|title=Bangladeshi workers facing difficulty in sending money from Mauritius|work=The Daily Star|date=4 May 2021|access-date=20 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184610/https://www.thedailystar.net/business/news/bangladeshi-workers-facing-difficulty-sending-money-mauritius-2088181|url-status=live}}</ref> | region27 = {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}} | pop27 = २२,००० | ref27 = <ref>{{cite news |last=Mahmud |first=Ezaz |date=17 April 2021 |title=South Korea bans issuing visas for Bangladeshis |url=https://www.thedailystar.net/nrb/migration/news/visa-embargo-covid-migration-south-korea-limbo-2150506 |work=The Daily Star |access-date=12 October 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019064655/https://www.thedailystar.net/nrb/migration/news/visa-embargo-covid-migration-south-korea-limbo-2150506 |url-status=live}}</ref> | region28 = {{झण्डा|लिबिया}} | pop28 = २०,००० | ref28 = <ref>{{cite news |title=Fighting in Libya: Condition of thousands of Bangladeshis gets worse, says Bangladesh ambassador |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/foreign-affairs/2019/11/19/fighting-in-libya-condition-of-thousands-of-bangladeshis-gets-worse-says-bangladesh-ambassador |work=Dhaka Tribune |date=19 November 2019 |access-date=11 June 2021 |archive-date=16 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516172832/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/foreign-affairs/2019/11/19/fighting-in-libya-condition-of-thousands-of-bangladeshis-gets-worse-says-bangladesh-ambassador |url-status=live}}</ref> | region29 = {{झण्डा|पोल्यान्ड}} | pop29 = १८,००० | ref29 = <ref>{{Cite news |url=https://www.economist.com/europe/2020/02/22/poland-is-cocking-up-migration-in-a-very-european-way |title=Poland is cocking up migration in a very European way |newspaper=The Economist |date=22 February 2020 |access-date=20 July 2021 |archive-date=19 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210719232250/https://www.economist.com/europe/2020/02/22/poland-is-cocking-up-migration-in-a-very-european-way |url-status=live}}</ref> | region30 = {{झण्डा|जर्मनी}} | pop30 = १६,४१० | ref30 = <ref>{{Cite web |url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/Publikationen/Downloads-Migration/auslaend-bevoelkerung-2010200197004.pdf?__blob=publicationFile |title=Bevölkerung und Erwerbstätigkeit |access-date=4 June 2021 |archive-date=4 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204210500/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/Publikationen/Downloads-Migration/auslaend-bevoelkerung-2010200197004.pdf?__blob=publicationFile |url-status=live}}</ref> | region31 = {{झण्डा|मिस्र}} | pop31 = १५,००० | ref31 = <ref>{{cite news |url=https://www.thedailystar.net/news/stay-in-safer-places |title=Stay in safer places |work=The Daily Star |date=17 August 2013 |access-date=25 July 2021 |archive-date=1 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101024218/https://www.thedailystar.net/news/stay-in-safer-places |url-status=live}}</ref> | region32 = {{झण्डा|फ्रान्स}} | pop32 = १५,००० | ref32 = <ref>{{cite web |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4510549?sommaire=4510556 |title=Étrangers – Immigrés : pays de naissance et nationalités détaillés |website=Institut national de la statistique et des études économiques |access-date=29 August 2021 |archive-date=23 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210223201448/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4510549?sommaire=4510556 |url-status=live}}</ref> | region33 = {{झण्डा|स्वीडेन}} | pop33 = १०,००० | ref33 = <ref name=MPI /> | region34 = {{झण्डा|भियतनाम}} | pop34 = ८,००० | ref34 = <ref name=MPI>{{cite web|title=Immigrant and Emigrant Populations by Country of Origin and Destination|url=https://www.migrationpolicy.org/programs/data-hub/charts/immigrant-and-emigrant-populations-country-origin-and-destination|date=10 February 2014}}</ref> | region35 = {{झण्डा|फिनल्यान्ड}} | pop35 = ७,००० | ref35 = <ref>{{cite news |title=Finland – A country of curiosity |url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/finland-%E2%80%93-country-curiosity-1298170 |work=The Daily Star |date=14 October 2016 |access-date=25 July 2021 |archive-date=16 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516103229/https://www.thedailystar.net/star-weekend/finland-%E2%80%93-country-curiosity-1298170 |url-status=live}}</ref> | region36 = {{झण्डा|ब्राजिल}} | pop36 = ६,००० | ref36 = <ref>{{cite news |url=https://www.thedailystar.net/business/news/livelihoods-bangladeshis-stake-covid-19-hit-brazil-2094973 |title=Livelihoods of Bangladeshis at stake in Covid-19 hit Brazil |date=19 May 2021 |work=The Daily Star |access-date=25 July 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725094941/https://www.thedailystar.net/business/news/livelihoods-bangladeshis-stake-covid-19-hit-brazil-2094973 |url-status=live}}</ref> | region37 = {{झण्डा|नेदरल्यान्ड}} | pop37 = ६,००० | ref37 = <ref name="erd.portal.gov.bd"/> | region38 = {{झण्डा|बेल्जियम}} | pop38 = ५,००० | ref38 = <ref name="erd.portal.gov.bd"/> | region39 = {{झण्डा|आयरल्यान्ड}} | pop39 = ४,००० | ref39 = <ref name=MPI/> | region40 = {{झण्डा|अस्ट्रिया}} | pop40 = ३,३०० | ref40 = <ref>{{Cite web |url=https://bangladesh.iom.int/sites/bangladesh/files/publication/Europe%25202020%2520Migration%2520Update_01Jun2021.pdf |title=Bangladeshi Migrants in Europe 2020 |website=International Organization for Migration |access-date=26 July 2021 |archive-date=4 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210704144139/https://bangladesh.iom.int/sites/bangladesh/files/publication/Europe%202020%20Migration%20Update_01Jun2021.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210704144139/https://bangladesh.iom.int/sites/bangladesh/files/publication/Europe%202020%20Migration%20Update_01Jun2021.pdf |date=4 July 2021 }}</ref> | region41 = {{झण्डा|स्विट्जरल्यान्ड}} | pop41 = ३,००० | ref41 = <ref name=MPI/> | region42 = {{झण्डा|चीन}} | pop42 = ३,००० | ref42 = <ref name=MPI/> | region43 = {{झण्डा|न्युजिल्यान्ड}} | pop43 = २,३३७ | ref43 = <ref>{{cite web|url=https://www.stats.govt.nz/tools/2018-census-ethnic-group-summaries/bangladeshi|title=2018 Census ethnic group summaries &#124; Stats NZ}}</ref> | region44 = {{झण्डा|डेनमार्क}} | pop44 = 2२,००० | ref44 = <ref name=MPI/> | region45 = {{झण्डा|रूस}} | pop45 = २,००० | ref45 = <ref>{{Cite web |url=https://mpra.ub.uni-muenchen.de/102519/1/MPRA_paper_102519.pdf&ved=2ahUKEwjd_KT_len1AhUXILcAHb0DC9UQFnoECEYQBQ&usg=AOvVaw0logas0lQZdkNG5uQazpZE |title=Socio-economic life style of Bangladeshi man married to Russian girl: An analysis of migration and integration perspective |last1=Mannan |first1=Kazi Abdul |last2=Kozlov |first2=V.V. |year=1995 |doi=10.2139/ssrn.3648152 |ssrn=3648152}}</ref> | region46 = {{झण्डा|साइप्रस}} | pop46 = २,००० | ref46 = <ref name=MPI/> | region47 = {{झण्डा|नर्वे}} | pop47 = १,६९६ | ref47 = <ref>{{cite web |url=https://www.ssb.no/en/statbank/table/05183/ |title=05183: Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents, by sex and country background 1970 - 2022. |publisher=Statbank Norway |access-date=2022-04-04 |archive-date=11 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210711170115/https://www.ssb.no/en/statbank/table/05183/ |url-status=live }}</ref> | region48 = {{झण्डा|टर्की}} | pop48 = १,५१३ | ref48 = <ref>{{cite web|url=https://nip.tuik.gov.tr/?value=TabiiyetYabanciNufus |title=Tabiiyete Göre Yabancı Nüfus |language=tr |trans-title=Foreign Population by Nationality |publisher=Turkish Statistical Institute |access-date=12 October 2025}}</ref> | region49 = {{झण्डा|चेक गणतन्त्र}} | pop49 = १,००० | ref49 = <ref name=MPI/> | region50 = {{झण्डा|बुल्गेरिया}} | pop50 = १,००० | ref50 = <ref name=MPI/> | region51 = {{झण्डा|थाइल्यान्ड}} | pop51 = १,००० | ref51 = <ref name=MPI/> | langs = [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली ]],<br />[[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] र अन्य भाषाहरू<ref>{{cite web |author=Ethnologue |url=http://www.ethnologue.com/country/BD/languages |title=Bangladesh |publisher=Ethnologue |access-date=6 July 2013 |archive-date=26 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626114709/http://www.ethnologue.com/country/BD/languages |url-status=live}}</ref> | rels = '''प्रमुख''':<br />[[File:Star and Crescent.svg|15px]] [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]<ref>"Chapter 1: Religious Affiliation". The World's Muslims: Unity and Diversity. Pew Research Center's Religion & Public Life Project. 9 August 2012.</ref><br /> '''अल्पसङ्ख्यक''':<br />[[File:Om.svg|15px]] [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]], [[File:Christian cross.svg|12px]] [[इसाई धर्म|इसाई]]<ref name="ciafactbook">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |title=Bangladesh |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |access-date=22 December 2014 |archive-date=13 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213162021/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |date=30 July 2021 }}</ref> र अन्य ([[नास्तिकता]], [[अज्ञेयवाद]] र [[अधार्मिकता]])<ref>[http://www.banbeis.gov.bd/bd_pro.htm Bangladesh: Country profile]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706132048/http://www.banbeis.gov.bd/bd_pro.htm |date=6 July 2011}}. Bangladesh Bureau of Educational Information and Statistics (BANBEIS).</ref> | related_groups = अन्य [[आर्य जाति]]का मानिसहरू }} '''बङ्गलादेशी''' शब्दले ({{भाषा-बङ्गाली|বাংলাদেশী}}) सामान्यतया [[दक्षिण एसिया|दक्षिणी एसियाली]] देश [[बङ्गलादेश]]को भूभागमा बसोबास गर्ने मानिसहरूलाई जनाउँदछ। यसमा [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] र केही आदिवासीहरू पनि समावेश छन्। बङ्गलादेशको संविधानको धारा ६ को उपधारा २ अनुसार “बङ्गलादेशको जनतालाई जातीयताको रूपमा बङ्गाली र नागरिकहरूलाई बङ्गलादेशी भनेर चिनिन्छ।” भनि उल्लेख गरिएको छ। सन् १९७१ मा [[पूर्वी पाकिस्तान]]का स्थायी बासिन्दाहरू नयाँ राष्ट्रका नागरिकमा रूपान्तरण भएपछि बङ्गलादेशी नागरिकताको सुरुवात भएको थियो। बङ्गलादेश संसारको आठौँ सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको देश हो। हिन्द-आर्य परिवारका बङ्गाली जातिहरूले जातियताको हिसाबले बङ्गलादेशको सबैभन्दा ठूलो अंश ओगटेको छ। बङ्गलादेशको जनसङ्ख्या उर्वर [[गङ्गा मुखद्वीप]]मा आधारित छ जुन सहस्राब्दीयौँदेखि सहरी र कृषिजन्य सभ्यताको केन्द्रमा रहेको छ। चट्टोग्राम पहाडी क्षेत्र र [[सिलेट विभाग]]का केही भागहरू समावेश रहेको देशको उच्चभूमिहरूमा विभिन्न आदिवासी अल्पसङ्ख्यकहरूको बसोबास रहेको छ। कुल जनसङ्ख्याको ९९ प्रतिशत भाग ओगटेको बङ्गाली जाति बङ्गलादेशको प्रमुख जातीय समूह हो भने बङ्गालीहरू बाहेक अन्य जातिहरू अल्पसङ्ख्यकमा पर्दछन्। एक मुस्लिम बाहुल देश भएको हिसाबले धार्मिक रूपमा इस्लाम धर्मको अनुसरण गर्नेहरूको सङ्ख्या कुल जनसङ्ख्याको ९० प्रतिशत हुन आउँछ भने हिन्दु र बौद्धहरू देशका मुख्य अल्पसङ्ख्यकहरू हुन्। हिन्द आर्य भाषा चकमा बोल्ने चकमा जातिहरू भोट-बर्मेली अन्तर्गत पर्दछन् जसले बङ्गालीहरू पछि सबैभन्दा ठूलो स्थानीय जातीय समूह बनाउँदछ। आग्नेली सन्थलहरू सबैभन्दा ठूलो मूलनिवासी समुदाय हो। आप्रवासी बङ्गलादेशीहरूको उत्सर्ग खाडी मुलुक, उत्तर अमेरिका र बेलायतमा केन्द्रित छ। धेरै गैर-आवासीय बङ्गलादेशीहरूले विभिन्न देशका दोहोर नागरिकता लिएका छन्। बङ्गलादेशी शब्दले मुख्य रूपमा बङ्गलादेशका आदिवासी बङ्गाली र उपजातीय नागरिकलाई (सबै नागरिकहरूलाई) जनाउने हुँदा देशमा बसोबास गर्ने वा अन्य कुनै देशमा बसोबास गर्नेहरू पनि यस अन्तर्गत पर्न सक्छन्। कुनै व्यक्तिको बङ्गलादेशी नागरिकता कानुनको शर्त अनुसार निर्धारण गरिने प्रावधान रहेको र संविधानको धारा ६ को उपधारा १ मा “बङ्गलादेशको नागरिकता कानुनद्वारा निर्धारण र नियन्त्रित हुनेछ।” भनि उल्लेख गरिएको छ। नागरिकहरले वंशज स्रोत, प्रवासी, विवाह, देशीय र अन्य स्रोतहरूबाट बङ्गलादेशको नागरिकता प्राप्त गर्न सकिन्छ जसअनुसार उनीहरू बङ्गलादेशीको रूपमा परिचित भई राष्ट्रिय राहदानी प्राप्त गर्ने अधिकार पाउनेछन्। विदेशी नागरिकहरूको सम्बन्धित कानुन र नियमावलीमा वर्णित शर्त पुरा गरी सरकारी अधिकारीको अनुमति पाएपछि बङगलादेशको नागरिकता प्राप्त गरी आफूलाई बङ्गलादेशीको रूपमा परिचय गराउन सकिन्छ। साथै, बङ्गलादेशमा दोहोरो नागरिकताको सुविधा पनि रहेको छ। == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{विकिकथन|bn:বাংলাদেশী|बङ्गलादेशी}} {{बङ्गलादेश विषय}} ews1ir4qafe827ibyfzfapc6152evxb 0 147863 1354709 1339252 2026-05-08T21:12:38Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354709 wikitext text/x-wiki [[चित्र:If_people_start_thinking_freely_about_sex..._They_start_thinking_freely_about_everything!,_Amsterdam_(2021)_02.jpg|अङ्गुठाकार|एम्स्टर्डममा एक सेक्स सकारात्मक पोस्टर (२०२१) ]] '''यौन-सकारात्मक आन्दोलन''' एक सामाजिक र दार्शनिक आन्दोलन हो, जसले यौनताको मान्यता (अभिव्यक्तिको अनगिन्ती रूपहरू) लाई बढावा दिदै यौनता वरपरको सांस्कृतिक मनोवृत्ति र नियमहरू परिवर्तन गर्न खोज्छ, मानव अनुभवको प्राकृतिक र स्वस्थ भागको रूपमा र व्यक्तिगत सार्वभौमिकता, सुरक्षित यौन अभ्यासहरू, र सहमतिमा आधारित यौन सम्बन्ध (हिंसा वा जबरजस्तीबाट मुक्त) को महत्त्वलाई जोड दिँदै। यो "यौनता मानव अनुभवको एक महत्त्वपूर्ण अंश हो र यो सम्मानको योग्य छ" भन्ने विचारमा आधारित छ।<ref>{{Cite web |date=2024-05-31 |title=How to Be More Sex Positive, According to Experts |url=https://www.menshealth.com/sex-women/a60955147/what-is-sex-positivity/ |access-date=2025-01-10 |website=Men's Health |language=en-US}}</ref> यद्यपि आन्दोलनमा संलग्न व्यक्तिहरूमाझ यो शब्दको परिभाषा धेरै फरक छ, यसको केन्द्रीय धारणा "विभिन्न यौन झुकाव, रुचि (वा त्यसको अभाव), पहिचान र अभिव्यक्तिहरूको लागि खुलापन" हो।<ref name=":13">{{Cite journal |last=Ivanski |first=Chantelle |last2=Kohut |first2=Taylor |year=2017 |title=Exploring definitions of sex positivity through thematic analysis |journal=The Canadian Journal of Human Sexuality |volume=26 |issue=3 |pages=216–225 |doi=10.3138/cjhs.2017-0017 |s2cid=148995818 |doi-access=free}}</ref> यौन-सकारात्मक आन्दोलनले आफ्नो अभियानको एक भागको रूपमा व्यापक [[यौन शिक्षा]] र सुरक्षित यौनको पनि वकालत गर्दछ।<ref name=":0">{{Cite web |last=Klein |first=Jessica |date=20 August 2021 |title=What does 'sex positivity' mean? |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20210818-what-does-sex-positivity-mean |access-date=2025-01-10 |website=[[BBC]] |language=en-GB}}</ref> यो आन्दोलनले सामान्यतया यौन गतिविधिका प्रकारहरूमा कुनै नैतिक भेदभाव गर्दैन, यी छनौटहरूलाई व्यक्तिगत प्राथमिकताको विषयको रूपमा हेर्छ।<ref name=":72">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/11/20/magazine/teaching-good-sex.html|title=Teaching Good Sex|last=Abraham|first=Laurie|date=2011-11-16|work=The New York Times|access-date=2018-03-26|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> == अवलोकन == यौन-सकारात्मकका सर्तहरू र अवधारणाहरू (जर्मनः सेक्सुएल पोजिटिभ (or, वैकल्पिक रूपमा यौन-सकारात्मक (सेक्सुएल बेजाहेन्ड) र यौन-नकारात्मक (सेक्सुअल नेगेटिभ) सामान्यतया विल्हेल्म रीच श्रेय दिइन्छ। उनको परिकल्पना थियो कि केही समाजहरूले यौन अभिव्यक्तिलाई अनिवार्य रूपमा राम्रो र स्वस्थको रूपमा हेर्छन्, जबकि अरूले सामान्यतया यौनको नकारात्मक दृष्टिकोण राख्छन् र कामवासनालाई दबाउन र नियन्त्रण गर्न खोज्छन्।<ref name=":322">Johansson, Warren. 1990. "[http://www.williamapercy.com/wiki/images/Negpos.pdf Sex Negative, Sex Positive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181125110356/http://www.williamapercy.com/wiki/images/Negpos.pdf|date=25 November 2018}}". In: Dynes WR (ed). Encyclopedia of Homosexuality. New York: Garland. p 1182–1183. {{ISBN|0-8153-1880-4}}.</ref> यस अवधारणालाई वर्णन गर्न प्रयोग गरिने अन्य शब्दहरूमा ''प्रो-सेक्स'' वा प्रो-सेक्सुअलिटी समावेश छन्।<ref name=":322" /><ref name=":326">Johansson, Warren. 1990. "[http://www.williamapercy.com/wiki/images/Negpos.pdf Sex Negative, Sex Positive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181125110356/http://www.williamapercy.com/wiki/images/Negpos.pdf|date=25 November 2018}}". In: Dynes WR (ed). Encyclopedia of Homosexuality. New York: Garland. p 1182–1183. {{ISBN|0-8153-1880-4}}.</ref> यौन-सकारात्मक आन्दोलनले सामान्यतया, हेटेरोसेक्सुअल वा [[समयौनिकता|समलिङ्गी]] यौन, वा [[हस्तमैथुन]] बिचमा नैतिक वा नैतिक भिन्नता बनाउँदैन, यी छनौटहरूलाई व्यक्तिगत प्राथमिकताको मामिलाको रूपमा।<ref name=":124">{{Cite journal |last1=Ivanski |first1=Chantelle |last2=Kohut |first2=Taylor |date=2017-11-16 |title=Exploring definitions of sex positivity through thematic analysis |journal=The Canadian Journal of Human Sexuality |language=en |volume=26 |issue=3 |pages=216–225 |doi=10.3138/cjhs.2017-0017 |issn=2017-0017 |s2cid=148995818 |doi-access=free}}</ref> अन्य यौन-सकारात्मक स्थितिहरूमा BDSM र [[बहुप्रेमी|बहुपत्नीत्व]] साथसाथै [[अयौनिकता|अलैंगिकता]] स्वीकृति समावेश छ।<ref name=":124" /> केही यौन-सकारात्मक सिद्धान्तकारहरूले जाति/संस्कृति, लिङ्ग, यौनता, वर्ग, राष्ट्रियता र आध्यात्मिकताको अन्तरक्रियाको सन्दर्भमा यौन-सकारात्मकताको विश्लेषण गरेका छन्।<ref name=":124" /> यौन-सकारात्मक आन्दोलनको विशालताका कारण, मानिसहरूलाई "यौन-सकारात्मक" शब्दको सहमतिको परिभाषामा पुग्न चुनौतीपूर्ण भएको छ।" <ref name=":124" />सेक्सोलोजिस्ट क्यारोल क्विनद्वारा यौन-सकारात्मकताको धेरै परिभाषाहरू प्रस्ताव गरिएको छ।<blockquote>''यौन-सकारात्मक'', एक शब्द जुन सांस्कृतिक चेतनामा आउँदैछ, यो अर्गोन डिपि प्रेम-बाल उत्सव होइन-यो एक साधारण तर कट्टरपन्थी पुष्टि हो कि हामी प्रत्येकले फरक माध्यममा आफ्नै जोश बढाउँछौं, कि दुई वा तीन वा आधा दर्जन यौन झुकावको सट्टा, हामी लाखौंको सन्दर्भमा सोच्नु पर्छ। "''यौन-सकारात्मक''" ले हाम्रो प्रत्येक अद्वितीय यौन प्रोफाइललाई सम्मान गर्दछ, जसरी हामी स्वीकार गर्दछौं कि हामीमध्ये केहीलाई यौन भिन्नता र सम्भावनाहरू उन्मूलन गर्ने प्रयास गर्ने संस्कृतिले क्षति पुर्याएको छ।<ref>Queen, Carol (1997). ''Real Live Nude Girl: Chronicles of Sex-Positive Culture''. Pittsburgh (Cleis Press). {{ISBN|1-57344-073-6}}</ref></blockquote><blockquote>यो सांस्कृतिक दर्शन हो जसले यौनतालाई कसैको जीवनमा सम्भावित सकारात्मक शक्तिको रूपमा बुझ्दछ, र यो निस्सन्देह, यौन-नकारात्मकतासँग विपरित हुन सक्छ, जसले यौनलाई समस्याग्रस्त, विघटनकारी र खतरनाकको रूपमा देख्छ। यौन-सकारात्मकताले [[यौनिक अल्पसङ्ख्यक|यौन विविधता]], भिन्न इच्छा र सम्बन्ध संरचनाहरू, र सहमतिमा आधारित व्यक्तिगत छनौटहरूको लागि अनुमति दिन्छ र वास्तवमा मनाउँछ।</blockquote> == इतिहास == {{Portal|Human sexuality }} पश्चिमी संसारको स्थापित मापदण्ड बाहिर यौन गतिविधिको सहिष्णुताका लागि आह्वानहरू पुरातन कालदेखि नै अस्तित्वमा छन्। पिरामिड र थिसबे कथामा टिप्पणी गर्दै, मानवतावादी जियोभन्नी बोक्काशियो १४ औं शताब्दीमा लेखेका थिएः<blockquote>अनियन्त्रित गतिविधिको जोश इच्छाको जोश हो, र यो लगभग प्लेग र युवाहरू बिचको सामान्य अपराध हो जसमा-आह! - यो एक रोगी दिमाग संग सहनुपर्छ, किनकि यो प्रकृतिको इच्छा द्वारा हो, कि हामी सक्षम भए पनि हामी स्वेच्छिक रूपमा प्रजननमा झर्छौं, नत्र मानव जाति दोषमा पर्दछ यदि संभोग बुढेसकालसम्म स्थगित गरियो भने।<ref name="f846">{{Cite web |title=De Mulieribus Claris |url=https://www.tha.de/~harsch/Chronologia/Lspost14/Boccaccio/boc_m013.html |access-date=2025-07-13 |website=Technische Hochschule Augsburg |language=la}}</ref></blockquote>एक आधुनिक घटना, ''यौन मुक्ति'' शब्द एक सामाजिक-राजनीतिक आन्दोलनलाई वर्णन गर्न प्रयोग गरिन्छ, जुन १९६० देखि १९७० को दशकसम्म देखियो।<ref name=":43">[[David Allyn|Allyn, David]] (2000). ''Make love, not war: the sexual revolution, an unfettered history''. Warner Trade Publishing. {{ISBN|978-0-316-03930-7}}.</ref> यद्यपि, यो शब्द कम्तिमा १९२० को दशकको उत्तरार्धदेखि प्रयोग हुँदै आएको छ र प्रायजसो यौन मुक्ति र मनोवैज्ञानिक मुद्दाहरूमा [[सिग्मुन्ड फ्रायड|फ्रायड]] लेखन, साथै विल्हेल्म रीच, जसले मूल रूपमा यो शब्द बनाएका थिए, द्वारा प्रभावित भएको मानिन्छ।<ref name=":322" /> सन् १९६० को दशकमा, मानिसहरूले यौनको बारेमा सोच्ने तरिकामा परिवर्तन हुन थाल्यो, पुरानो संसारको पूर्ववर्तीहरूबाट टाढा केही सर्कलहरूमा डि-कन्डिसनिङको अवधिको हेराल्ड गर्दै, र यौन व्यवहारको नयाँ कोडहरू विकास गर्दै, जसमध्ये धेरै मुख्यधारामा एकीकृत भएका छन्। सन् १९६० को दशकले लाखौँ युवाहरूले हिप्पी नैतिकतालाई अँगालेर [[प्रेम]] शक्ति र यौनको सौन्दर्यलाई सामान्य जीवनको प्राकृतिक अङ्गको रूपमा प्रचार गर्दै "स्वतन्त्र प्रेम" को नयाँ संस्कृतिको पनि घोषणा गर्यो। हिप्पीहरूले यौन र यौनता प्राकृतिक जैविक घटना हो जसलाई न त अस्वीकार गर्नुपर्छ न त दमन गर्नुपर्छ भन्ने विश्वास गर्थे। मनोवृत्तिको परिवर्तनले यौनता सम्बन्धी परम्परागत दृष्टिकोणहरू पाखण्डपूर्ण र पुरुष-उग्र राष्ट्रवादी दुवै थिए भन्ने धारणालाई प्रतिबिम्बित गऱ्यो। यौन उदारीकरणले विवाह भित्र र बाहिर खुला यौन प्रयोग, [[गर्भनिरोध|गर्भनिरोधक]] र [[संयुक्त गर्भनिरोघक चक्की|गोली]], [[नग्नता|सार्वजनिक नग्नता]], समलिङ्गी मुक्ति, कानुनी [[गर्भपतन]], अन्तरजातीय विवाह, प्राकृतिक प्रसव फर्कने, [[महिला अधिकार]] र [[नारीवाद]] नयाँ नैतिकताको घोषणा गर्यो। इतिहासकार डेभिड एलिन तर्क गर्छन् कि यौन क्रान्ति विवाहपूर्व यौन सम्बन्ध, हस्तमैथुन, कामुक कल्पनाहरू, पोर्नोग्राफी प्रयोग, र यौनता बारे "बाहिर आउने" समय थियो।<ref name=":43" /> ''यौन-सकारात्मक'' शब्द पहिलो पटक संयुक्त राज्य अमेरिकामा १९९० को दशकको अन्त्यतिर सान फ्रान्सिस्को, क्यालिफोर्नियामा सेन्टर फर सेक्स एण्ड कल्चर र सियाटल, वाशिंगटनमा सेन्टर फर सेक्स पोजिटिभ कल्चरको स्थापनासँगै प्रयोगमा आएको थियो। २००९ मा, ओरेगनको पोर्टल्याण्डमा सेक्स पोजिटिभ वर्ल्डको सुरुवात भयो। २०१९ सम्म, पाँच देशहरूमा गैर-नाफामुखी संस्थाको सोह्र भन्दा बढी अध्यायहरू छन्।{{स्रोत नखुलेको|date=June 2023}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2023)">citation needed</span></nowiki>''&#x5D;</sup> == यौन-सकारात्मक नारीवाद ==   यौन-सकारात्मक नारीवाद, जसलाई '''यौन उदार नारीवाद''' पनि भनिन्छ, यो सन् १९८० को दशकको सुरुमा सुरु भएको आन्दोलन थियो। सन् १९७० को दशकमा [[नारीवादी आन्दोलनको दोस्रो लहर]] देखा परेपछि यसको [[अश्लील चित्रण]], यौन कार्य, र [[गुनुत्वरीडाष्टी]]को विरोध गरेको थियो जसलाई यौन प्रतिको नकारात्मक दृष्टिकोण भनिन्छ।<ref name=":3">{{Cite web |last=MasterClass |date=Oct 11, 2022 |title=Sex-Positive Feminism: 5 Notable Sex-Positive Feminists |url=https://www.masterclass.com/articles/sex-positive-feminism |access-date=May 15, 2023 |website=MasterClass}}</ref> महिला उत्पीडनको नारीवादी व्याख्याको केन्द्रमा [[अश्लील चित्रण|पोर्नोग्राफी]] राख्न क्याथरिन म्याककिनन र डोर्चेन लिडहोल्ट जस्ता पोर्नोग्राफी विरोधी नारीवादीहरूको प्रयासको प्रतिक्रियामा केही यौन-सकारात्मक नारीवादी आन्दोलनमा संलग्न भए। एन्ड्रिया ड्वोर्किन र रोबिन मोर्गन पोर्नोग्राफी विरोधी नारीवादीको रूपमा महिला शरीरको ह्रास र वस्तुनिष्ठताले [[यौन हिंसा]] र आक्रमण विचारलाई बढावा दिएको विश्वास राखेका थिए।.<ref name=":33">{{Cite web |last=MasterClass |date=Oct 11, 2022 |title=Sex-Positive Feminism: 5 Notable Sex-Positive Feminists |url=https://www.masterclass.com/articles/sex-positive-feminism |access-date=May 15, 2023 |website=MasterClass}}</ref> सन् १९८० को दशकको प्रारम्भमा यौन-सकारात्मक र पोर्नोग्राफी विरोधी नारीवादीहरू बिचको तीव्र बहस र कटुतापूर्ण यस अवधिलाई प्रायः "नारीवादी यौन युद्ध" भनिन्छ। अन्य यौन-सकारात्मक नारीवादीहरू अन्य नारीवादीहरूको विपक्षमा नभई यौनको पितृसत्तात्मक नियन्त्रणको रूपमा उनीहरूले देखेको प्रत्यक्ष प्रतिक्रियामा संलग्न भए। यौन-सकारात्मक नारीवादको वकालत गर्ने केही लेखकहरूमा एरिका लस्ट, एलेन विलिस, सुसी ब्राइट, प्याट्रिक क्यालिफिया, गेल रुबिन, क्यारोल क्वीन, एभेडन क्यारोल, ट्रिस्टन टाओरमिनो, डायना केज, [[नीना हार्टले|निना हार्टले]], अमिया श्रीनिवासन, मिरेल मिलर-यङ र बेट्टी डोडसन समावेश छन्। यौन-सकारात्मक नारीवादले ध्यान दिन्छ र महिलाको शरीर, यौन इच्छा अन्वेषण गर्ने अधिकारको महत्त्वलाई स्वीकार गर्दछ, र यौन हिंसाले महिलाको इच्छाको समर्थनलाई रोक्नुपर्दैन भन्ने विचार गर्दछ।<ref name=":34">{{Cite web |last=MasterClass |date=Oct 11, 2022 |title=Sex-Positive Feminism: 5 Notable Sex-Positive Feminists |url=https://www.masterclass.com/articles/sex-positive-feminism |access-date=May 15, 2023 |website=MasterClass}}</ref> यो आन्दोलन स्वतन्त्रताको संरक्षणको माग गर्दछ र यौन क्षेत्रमा अवस्थित नियमहरू विरुद्ध छ। यसले आलोचकहरूबाट तीव्र यौन-विरोधी दबाबद्वारा आफूलाई हानि पुर्याउन नदिई विविधता र यौन भिन्नताको सम्मान गर्न पनि प्रोत्साहित र माग गर्दछ।<ref name=":34" /> यौन-सकारात्मक नारीवादले आजको संसारमा महिलाको यौन सुखमा प्रवचन मौन र सीमान्तकृत भएको पुष्टि गर्दछ।<ref>{{Cite journal |last1=McGeeney |first1=Ester |last2=Kehily |first2=Mary Jane |date=2016-05-03 |title=Young people and sexual pleasure – where are we now? |url=https://doi.org/10.1080/14681811.2016.1147149 |journal=Sex Education |volume=16 |issue=3 |pages=235 |doi=10.1080/14681811.2016.1147149 |issn=1468-1811 |s2cid=147522408 |url-access=subscription}}</ref> महिलाहरूको रक्षा गर्ने कथित उद्देश्यका साथ यौन संवादलाई दबाउँदा उनीहरूलाई यस परिप्रेक्ष्यमा कमजोर लिङ्गका रूपमा देखा पर्नेछ। पीडितका रूपमा वर्गीकरण गरेर महिलाहरूलाई आफ्नो रक्षा गर्न गाह्रो हुन सक्छ।<ref>{{Cite news|url=https://elpais.com/elpais/2017/08/21/tentaciones/1503325193_860557.html|title=Por qué es tan importante que las mujeres hablen abiertamente de sexo|last=Tentaciones|date=2017-08-23|work=El País|access-date=2021-02-26|language=es|issn=1134-6582}}</ref> समय बित्दै जाँदा, महिलाहरूलाई यौन निष्क्रियको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ, जबकि पुरुषहरूलाई यौन आक्रामकको रूपमा मान्यता दिइन्छ, त्यसैले संभोगलाई एक गतिविधि मानिन्छ जसमा महिलाहरूले पुरुषको इच्छालाई "अधीन" गर्दछन्। <ref>{{Cite journal |last1=Seabrook |first1=Rita C. |last2=Ward |first2=L. Monique |last3=Cortina |first3=Lilia M. |last4=Giaccardi |first4=Soraya |last5=Lippman |first5=Julia R. |date=2017-04-12 |title=Girl Power or Powerless Girl? Television, Sexual Scripts, and Sexual Agency in Sexually Active Young Women |url=http://dx.doi.org/10.1177/0361684316677028 |journal=Psychology of Women Quarterly |volume=41 |issue=2 |pages=240 |doi=10.1177/0361684316677028 |issn=0361-6843 |s2cid=152048528 |url-access=subscription}}</ref> महिलाको इच्छालाई कम गर्न जारी राख्ने अर्को कारक भनेको यसमा सहमति र अनुसन्धानको अभाव हो, यो सामाजिक दमनको उत्पादन हो जुन महिलाहरूले शताब्दीयौंसम्म सहनु परेको छ, जसले पूर्वाग्रह र सामान्यीकरण निम्त्याएको छ।<ref name=":34" /> सेर हाइट, एक यौन शिक्षक र नारीवादीले महिला यौनताबारे गलत धारणाहरूलाई चुनौती दिए, र स्त्री यौन मुक्ति र व्यक्तिहरूलाई स्वतन्त्र रूपमा अभिव्यक्त गर्ने र निर्णय वा दमन बिना आफ्नो यौनता अन्वेषण गर्ने अधिकारलाई समर्थन गरे। उनको काम, "द हाइट रिपोर्टः महिला यौनताको एक राष्ट्रव्यापी अध्ययन" (१९७६) मा प्रदर्शन गरिए अनुसार उनले [[सिग्मुन्ड फ्रायड|फ्रायडियन]] विश्वासहरूको प्रतिवाद गरे कि महिलाहरू संभोगको आवश्यकता बिना स्वतन्त्र रूपमा यौन सुख अनुभव गर्न सक्षम थिए।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/09/11/books/shere-hite-dead.html|title=Shere Hite, Who Challenged Myths of Female Sexuality, Dies at 77|last=Seelye|first=Katharine Q.|date=2020-09-11|work=The New York Times|access-date=2023-05-13|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Official Website of Shere Hite |url=https://www.hiteresearchfoundation.org/ |access-date=2023-05-13 |website=www.hiteresearchfoundation.org}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=s3OZaVn2wfkC&dq=shere+hite+female+sexuality&pg=PA11 "The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality"]</ref> यद्यपि, हाइटले डेटा सङ्कलन गर्ने, पूर्वाग्रह प्रदर्शन गर्ने सांख्यिकीय विधिहरूको कारण नारीवाद विरोधी प्रतिक्रियाको सामना गर्नुपरेको थियो, र त्यसैले पुस्तक धेरै हदसम्म विवादास्पद भयो र पुरुषहरूको केही पार्टीहरूलाई धम्की दियो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5I-qlHF3DskC&q=shere+hite&pg=PR9|title=Backlash: The Undeclared War Against American Women|date=2009-11-18}}</ref> यौन पदानुक्रम प्रणालीले हेटेरोसेक्सुअलिटी, [[विवाह]] र [[प्रजनन]] शीर्ष स्थानमा राख्छ, जसले धेरै महिलाहरूलाई आजको संसारमा प्रबल यौन प्रणालीसँग डराउँछ।<ref>{{Citation |last=Maclaran |first=Pauline |title=Judith Butler: Gender Performativity and Heterosexual Hegemony |date=2017-12-14 |url=http://dx.doi.org/10.4324/9781315626093-29 |work=Canonical Authors in Consumption Theory |pages=230 |access-date=2021-02-26 |publisher=Routledge |doi=10.4324/9781315626093-29 |isbn=978-1-315-62609-3 |url-access=subscription}}</ref> आनन्द र यौनता मानव अधिकार हो जुन पुरानो जमानाको पितृसत्तात्मक सामाजिक निर्माणद्वारा अधीनमा राखिएको छ।<ref>{{Cite journal |last1=Kismödi |first1=Eszter |last2=Corona |first2=Esther |last3=Maticka-Tyndale |first3=Eleanor |last4=Rubio-Aurioles |first4=Eusebio |last5=Coleman |first5=Eli |date=2017-07-12 |title=Sexual Rights as Human Rights: A Guide for the WAS Declaration of Sexual Rights |url=http://dx.doi.org/10.1080/19317611.2017.1353865 |journal=International Journal of Sexual Health |volume=29 |issue=sup1 |pages=22–23 |doi=10.1080/19317611.2017.1353865 |issn=1931-7611 |s2cid=148862236 |url-access=subscription}}</ref> यौन समर्थक नारीबादले राजनीतिक प्रतिरोधको स्थलको रूपमा यौनता विकास गर्ने प्रयास गर्दछ। उनीहरूको पक्षमा "आनन्द" कारक प्रयोग गरेर, समकालीन क्वीर सिद्धान्त र राजनीतिमा यौन र नारीवादी "सशक्तिकरण" प्रयोग गरेर महत्त्वपूर्ण योगदान दिइएको छ।<ref>{{Cite journal |last=Neill |first=Emily Rider |date=2019-05-20 |title=Troubling the Body: A Feminist Critique of Corporeal Politics |url=https://dash.harvard.edu/handle/1/40615597 |journal=Doctoral Dissertation, Harvard Divinity School |language=en |publication-date=2019 |pages=27–28}}</ref> == सशक्तीकरण दृष्टिकोण == === युवा यौन शिक्षा === यौन-सकारात्मक आन्दोलन विद्यालयहरूमा व्यापक र सही यौन शिक्षा शिक्षासँग पनि सम्बन्धित छ।<ref name=":0" /> "एब्स्टिनेन्स एजुकेशन ग्रान्ट प्रोग्राम (ए. इ. जि. पि. ए.) " जस्ता कार्यक्रमहरूले यौन इच्छालाई सम्पर्क गर्न र एच. आइ. भि./एड्स जस्ता यौन संचारित सङ्क्रमणहरूबाट बच्न स्वस्थ तरिकाको रूपमा परित्याग सिकाउँछन्।<ref>Adolescent Pregnancy Prevention Program. State Abstinence Education Grant Program; Fact Sheet. Family & Youth Services Bureau, 2018-07.https://esteemjourney.com/wp-content/uploads/2018/07/State-Abstinenece-Education-Grants.pdf</ref> यद्यपि, मे २०२१ मा, स्वस्थ युवाका लागि वास्तविक शिक्षा र पहुँच ऐन (आरईएएचवाईए) ले युवाहरूका लागि सत्य र समावेशी यौन शिक्षालाई समेट्ने उद्देश्यले संघीय अनुदानहरू सुरु गर्यो। यसले शीर्षक पाँच राज्य अनुदान कार्यक्रमका लागि सङ्घीय कोषको अन्त्य गर्न खोज्छ, जसले विवाहसम्म परित्याग गर्ने विचारधारालाई बढावा दिन्छ, जुन प्रारम्भिक शिक्षाका लागि हानिकारक हुन सक्छ।<ref>{{Cite web |last=Diamondstein |first=Megan |date=2021-05-26 |title=Federal Bill Would Promote Youth Sex Education in U.S. |url=https://reproductiverights.org/federal-bill-would-promote-youth-sex-education-in-u-s/ |access-date=2023-05-12 |website=Center for Reproductive Rights |language=en-US}}</ref> सामाजिक सुरक्षा ऐनको शीर्षक V बाट A-H दिशानिर्देशहरूले एक फरक परिप्रेक्ष्य व्यक्त गर्दछ जसले विवाहको सन्दर्भमा विशेष रूपमा यौन गतिविधिमा संलग्न हुनु मात्र स्वीकार्य व्यवहार हो भन्ने धारणा राख्छ (LGBT व्यक्तिहरू बाहेक) परित्याग-मात्र-विवाह-विवाह कार्यक्रमहरूलाई समर्थन गर्दछ।<ref>{{Cite journal |last1=Malone |first1=Patrick |last2=Rodriguez |first2=Monica |date=2011 |title=Comprehensive Sex Education vs. Abstinence-Only-Until-Marriage Programs |url=https://www.jstor.org/stable/23032415 |journal=Human Rights |volume=38 |issue=2 |pages=5–22 |issn=0046-8185 |jstor=23032415}}</ref> यस आन्दोलनले यौन सकारात्मकताको बारेमा सिक्ने र सिकाउने खुला, इमानदार, गैर-निर्णयात्मक, स्वीकार्य दृष्टिकोण बुझ्न युवाहरूका लागि स्वस्थ दृष्टिकोणलाई बढावा दिन खोज्छ।<ref>{{Cite web |date=4 November 2019 |title=What is sex positivity? |url=https://schoolofsexed.org/blog-articles/2019/11/4/what-is-sex-positivity |access-date=2023-05-12 |website=School of Sexuality Education |language=en-US}}</ref> यौन कार्य उद्योगले [[अश्लील चित्रण|पोर्नोग्राफी]], [[वेश्यावृत्ति]] (एस्कर्ट सेवाहरू, मसाज पार्लरहरू, र वेश्यालयहरू) साइबरसेक्स सेवाहरू, विदेशी नृत्य, र अनलाइन नग्न मोडलिङ समावेश गर्दछ। विश्वव्यापी रूपमा करिब ४ देखि ४ करोड २० लाख महिला यौन कार्य उद्योगमा संलग्न छन्-तथापि, एलजिबिटी यौनकर्मीहरूको सङ्ख्याको अनुमान प्रायः हिसाबमा हुँदैन। नारीवादी, क्वीर र मानव अधिकार विद्वानहरूले कानुनी स्थिति र [[लैङ्गिक पहिचान]] परवाह नगरी यौन श्रम उद्योगमा प्रवेश गर्दा गरिएका आर्थिक छनौटहरूलाई जोड दिन सेक्स वर्क शब्द प्रयोग गर्छन्। यौनकर्म उद्योगको जटिलताले यौनकर्मकर्ताहरूको अधिकारलाई मौलिक मानव अधिकार बनाउँदै अन्तर्राष्ट्रिय, सङ्घीय र राज्य नियमहरूद्वारा प्रदान गरिएको संरक्षणबाट कामदारहरूलाई बाहिर राख्छ।{{Spaces}} यौनकर्मीहरूलाई पिम्पहरू र आपराधिक सिन्डिकेटहरू विरुद्ध सुरक्षा चाहिन्छ जसले सजिलै आफ्नो कमाईको फाइदा लिन्छन्, र हिंसा, भेदभाव, सामाजिक सीमान्तकरण, र स्वास्थ्य सेवा र आवास सेवाहरूमा सजिलो पहुँचबाट पनि सुरक्षा चाहिन्छ। यौनकर्मीहरूलाई प्रायः अपराधीकरण अधीनमा राखिन्छ, जबकि सामान्यतया संलग्न पुरुषहरू, उपभोक्ताहरू वा श्रम नियन्त्रकहरूको रूपमा, प्रायः सजाय नपाई हिँड्छन्। त्यहाँ नारीवादीहरू, क्वीर विद्वानहरू, कार्यकर्ताहरू, र व्यवसायीहरूको यौन कार्यलाई अपराधीकरण, वैधानिक, र/वा संघीकरण गरिनु पर्छ कि हुँदैन भन्ने बारे भिन्न कुराकानीहरू छन्। उनीहरू सबै यस कुरामा सहमत छन् कि लैङ्गिक, जाति, वर्ग, उमेर, यौनता र राष्ट्रियताको सामाजिक संरचनामा निहित शक्तिको गतिशीलताले यौनकर्मीहरूलाई हिंसात्मक पितृसत्तात्मक र पुँजीवादी ढाँचामा काम गर्न र जीवनयापन गर्न बाध्य पार्ने आर्थिक अवस्था उत्पन्न गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Introduction to Women's, Gender and Sexuality Studies - L. Ayu Saraswati; Barbara L. Shaw; Heather Rellihan - Oxford University Press; Sex Work as Labor |url=https://global.oup.com/ushe/product/introduction-to-womens-gender-and-sexuality-studies-9780190084875 |access-date=2023-05-16 |website=global.oup.com |page=197 |language=en}}</ref> === सहमति संस्कृति === यौन-सकारात्मक आन्दोलनले यौन मुठभेडहरूमा सहमति महत्त्वलाई जोड दिन्छ र समर्थन गर्दछ। यौन गतिविधिहरूमा संलग्न हुँदा मानिसहरू बिच सम्मानको पहिलो र सबैभन्दा आधारभूत रूप सहमति हो। स्वस्थ यौन सम्बन्धलाई बढावा दिँदै सहमति छलफल गर्दा वार्ता र सञ्चारको रूप सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्ष हो। सहमति संस्कृतिले सकारात्मक सहमति, उत्साही सहमति, र स्वस्थ र सम्मानजनक यौन सम्बन्धलाई बढावा दिन सहमति शिक्षाको महत्त्वलाई बढावा दिन्छ। सहमति सार्वजनिक रूपमा हाम्रो नैतिक निर्णयहरू व्यक्त गर्न र वैधानिक बनाउन एक तरिका दिन्छ।<ref>{{Cite journal |last=Burnes |first=Theodore R. |last2=Singh |first2=Anneliese A. |last3=Witherspoon |first3=Ryan G. |date=Jul 7, 2017 |title=Sex Positivity and Counseling Psychology |url=https://www.apa.org/education-career/ce/sex-positivity.pdf |url-status=live |language=en |doi=10.1177/0011000017710216 |s2cid=149248066 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518173230/https://www.apa.org/education-career/ce/sex-positivity.pdf |archive-date=2023-05-18 |access-date=20 June 2023}}</ref> सकारात्मक सहमतिले यौन व्यवहारमा संलग्न हुन स्पष्ट, सूचित र स्वैच्छिक सहमति वर्णन गर्दछ। यौन अन्तरक्रियामा संलग्न जो कोही अन्य पक्ष वा पक्षहरूले कुनै हिचकिचाहट बिना आफ्नो प्रत्यक्ष सहमति दिएका छन् भनेर सुनिश्चित गर्न जिम्मेवार छन्। विरोध, शब्द वा कार्यको अभावको अर्थ सहमति होइन, र मौनता कहिले पनि सहमतिको रूप हुनेछैन। विरोध वा विरोधको अपेक्षा गर्नु हुँदैन ।<ref>{{Cite journal |last=Dougherty |first=Tom |date=2015 |title=Yes Means Yes: Consent as Communication |url=https://www.jstor.org/stable/26605233 |journal=Philosophy & Public Affairs |volume=43 |issue=3 |pages=224–253 |doi=10.1111/papa.12059 |issn=0048-3915 |jstor=26605233 |url-access=subscription}}</ref> सहमतिको सकारात्मक अभिव्यक्ति उत्साही सहमतिको मुख्य केन्द्रबिन्दु हो। उत्साही सहमति आह्वान गर्नाले "होइन" को अनुपस्थितिको विपरित "हो" को उपस्थितिमा ध्यान केन्द्रित गर्नु आवश्यक छ। यसलाई उत्साहजनक शारीरिक भाषा प्रयोग गरेर स्वर वा गैर-मौखिक रूपमा सञ्चार गर्न सकिन्छ। यसमा टाउको हल्लाउनु, आँखाको सम्पर्क कायम राख्नु र मुस्कुराउनु, शारीरिक भाषाको उदाहरणका रूपमा समावेश छ। यो सम्झनु महत्त्वपूर्ण छ कि यसले सहमति जनाउन सक्छ, तिनीहरूले स्पष्ट सकारात्मक सहमति प्रतिनिधित्व गर्दैनन्, र कसैले सधैँ मौखिक पुष्टि प्राप्त गर्नुपर्दछ। स्वस्थ यौन सम्बन्ध र सहमति कायम राख्नको लागि कुञ्जी भनेको आफ्नो पार्टनर वा साझेदारहरूसँग नियमित रूपमा जाँच गर्नु हो कि उनीहरू सहज छन् र उनीहरूको राय परिवर्तन भएको छैन भनेर सुनिश्चित गर्न।<ref>{{Cite web |title=What Consent Looks Like {{!}} RAINN |url=https://www.rainn.org/articles/what-is-consent#:~:text=Simply%20put,%20enthusiastic%20consent%20means,maintaining%20eye%20contact,%20and%20nodding |access-date=2023-05-18 |website=www.rainn.org}}</ref> === अन्तरक्रियाशीलता === [[लैङ्गिकता|लिङ्ग]]-सकारात्मक आन्दोलन भित्रको अन्तरक्रियाले लिङ्ग, वर्ग, जाति र [[मानव यौनिकता|यौनता]] जस्ता सामाजिक कोटीहरूको परवाह नगरी जटिल पहिचान, समावेशीकरण चिन्न प्रयास गर्दछ। यसमा जाति र [[जातिगत समूह|जातीयता]], लिङ्ग, [[लैङ्गिक पहिचान]], [[यौन अभिमुखिकरण|यौन अभिमुखीकरण]] र स्थितिको समावेशको अभाव छ। यौन-सकारात्मक आन्दोलनले [[सांस्कृतिक विविधता]] समावेश गर्ने दिशामा अघि बढ्ने प्रयास गर्दछ, र यौन अभ्यासहरूमा विविधताका साथै यौन अल्पसङ्ख्यकहरू र अन्य सीमान्तकृत वा उत्पीडित पहिचानहरूलाई ध्यानमा राख्छ। सकारात्मक यौनिकताले व्यक्तिको कल्याण र खुशी, यौनिकतामा व्यक्तित्व, ज्ञान र सिक्ने धेरै तरिकाहरू अँगाल्ने, व्यावसायिक नैतिकता, खुला र इमानदार सञ्चार, शान्ति निर्माण, जबकि सामाजिक संरचना सबै स्तरहरूमा लागू हुने गर्दछ। यौन-सकारात्मकताको स्थापना र पश्चिमी दृष्टिकोणबाट जरा लगाइएको थियो। हालको धेरैजसो यौन-सकारात्मक ढाँचाहरू शिक्षित, औद्योगिक, समृद्ध र लोकतान्त्रिक जनसंख्यामा केन्द्रित छन्, जसले अन्तरक्रिया र सीमान्तकृत समूहहरूको विचारलाई बेवास्ता गर्दछ।<ref>{{Cite journal |last=Alexander |first=Apryl A. |date=2019 |title=Sex for All: Sex Positivity and Intersectionality in Clinical and Counseling Psychology |url=https://muse.jhu.edu/pub/17/article/741756 |journal=Journal of Black Sexuality and Relationships |volume=6 |issue=1 |pages=49–72 |doi=10.1353/bsr.2019.0015 |issn=2376-7510 |s2cid=208688540 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Williams |first1=D.J |last2=Thomas |first2=Jeremy N. |last3=Prior |first3=Emily E. |last4=Walters |first4=Wendy |date=2015 |title=Introducing a multidisciplinary framework of positive sexuality |url=https://journalofpositivesexuality.org/wp-content/uploads/2021/09/10.51681-1.112_Introducing-a-Multidisciplinary-Framework-for-Positive-Sexuality_Williams-Thomas-Prior-Walters.pdf |journal=Journal of Positive Sexuality |volume=1 |pages=6–11 |doi=10.51681/1.112}}</ref> == आलोचना == विपक्षमा, केही नारीवादीहरू{{Who|date=September 2020}} विश्वास गर्छन् कि यौन-सकारात्मकताले महिलाहरूमा बेफाइदा महसुस गर्छ तर उनीहरूलाई दमन गर्न सजिलो बनाउँछ।<ref>{{Cite web |last=Lampen |first=Claire |date=23 February 2020 |title=The Disturbing Rise of the '50 Shades' Defense for Murder |url=https://www.thecut.com/2020/02/50-shades-of-gray-murder-defense-blames-women-for-rough-sex.html |website=The Cut |language=en-us}}</ref>{{Failed verification|date=September 2020}}<sup class="noprint Inline-Template " style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[विकिपिडिया:प्रमाणिकता|<span title="The material near this tag failed verification of its source citation(s). (September 2020)">failed verification</span>]]''&#x5D;</sup> यौन-सकारात्मकताको विरोध गर्ने एउटा ठूलो धार्मिक - विशेष गरी अब्राहमिक - रूढिवादीहरूले मानव कामुकतालाई<ref name=":322" /> विवाहको सम्झौता बाहेक विनाशकारी शक्तिको रूपमा हेर्छन्। यौन कार्यहरूलाई पदानुक्रममा वर्गीकृत गरिएको छ, पदानुक्रमको शीर्षमा वैवाहिक विषमलिङ्गीता र हस्तमैथुन, समलैंगिकता, र अन्य यौनिकताहरू छन् जुन सामाजिक अपेक्षाहरू भन्दा तलतिर विचलित हुन्छन्।<ref name=":5">Rubin, Gayle (1984). Thinking Sex: Notes for a Radical Theory of the Politics of Sexuality. In Carole S. Vance (Ed.), ''Pleasure and Danger: exploring female sexuality'', pp. 267–319. Boston (Routledge & Kegan Paul). {{ISBN|0-7100-9974-6}}</ref> औषधि र मनोचिकित्साले पनि यौन-नकारात्मकतामा योगदान पुर्‍याएको भनिन्छ, किनकि तिनीहरूले यस पदानुक्रमको तल देखा पर्ने कामुकताका केही रूपहरूलाई रोगजनक (मानसिक रोग हेर्नुहोस्) को रूपमा तोक्न सक्छन्।<ref name=":5" /> भर्कर्क, ग्लिक र बाउर जस्ता धेरै नारीवादीहरूले चुनौतीपूर्ण पितृसत्तात्मक मानदण्डहरूमा यसको प्रभावकारिताको बारेमा चिन्ताको कारण यौन-सकारात्मकताको पुनरावृत्तिको आलोचना गरेका छन्। <ref name=":2">{{Citation |last=Verkerk |first=Willow |title=Reification, Sexual Objectification, and Feminist Activism |date=2017 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt1pk3jqt.11 |work=The Spell of Capital |pages=149–162 |editor-last=Gandesha |editor-first=Samir |access-date=2021-02-26 |series=Reification and Spectacle |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-90-8964-851-8 |jstor=j.ctt1pk3jqt.11 |editor2-last=Hartle |editor2-first=Johan F.}}</ref><ref>{{Cite book|last=Bauer|first=Nancy|title=How to do things with pornography|date=2015|isbn=978-0-674-05520-9|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=893709461}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Glick |first=Elisa |date=2000 |title=Sex Positive: Feminism, Queer Theory, and the Politics of Transgression |url=https://www.jstor.org/stable/1395699 |journal=Feminist Review |volume=64 |issue=64 |pages=19–45 |doi=10.1080/014177800338936 |issn=0141-7789 |jstor=1395699 |s2cid=145181041 |url-access=subscription}}</ref> यी नारीवादीहरू आफूहरू "यौन-नकारात्मक" भन्दा "यौन-आलोचनात्मक" भएको कुरामा जोड दिन्छन्।.<ref>{{Cite web |last=Sun |first=The Cornell Daily |date=2013-09-03 |title=JOHN: Rethinking Sex-Positivity |url=https://cornellsun.com/2013/09/03/john-rethinking-sex-positivity/ |access-date=2021-02-26 |website=The Cornell Daily Sun |language=en-US}}</ref> विद्वान, भर्कर्कले "महिला यौन वस्तुनिष्ठताको हानिकारक र स्वतन्त्र दुवै पक्षहरू छन् र यसको सही विवरणले दुवैलाई विचार गर्नुपर्छ" भन्दै यसलाई स्वीकार गर्दछ।.<ref>{{Citation |last=Verkerk |first=Willow |title=Reification, Sexual Objectification, and Feminist Activism |date=2017 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt1pk3jqt.11 |work=The Spell of Capital |pages=157 |editor-last=Gandesha |editor-first=Samir |access-date=2021-02-26 |series=Reification and Spectacle |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-90-8964-851-8 |jstor=j.ctt1pk3jqt.11 |editor2-last=Hartle |editor2-first=Johan F.}}</ref> आलोचकहरूले पनि यौनिकताको कमोडिफिकेशनको मुद्दा लिन्छन्। महिलाहरूलाई सौन्दर्य र यौनकरणको पश्चिमी मापदण्डहरूमा लगानी गर्न भनिएको छ जबकि "उपभोग्य वस्तुहरू आफै" पनि बन्छन्।<ref name=":2" /> यौन-सकारात्मक नारीवादलाई "व्यवस्थित भेदभाव र हिंसालाई ध्वस्त पार्नु, आलोचना गर्नु, पर्दाफास गर्नु वा चुनौती दिनु भन्दा व्यक्तिगत जीवन छनौटहरू मार्फत पितृसत्तात्मक लैङ्गिक मान्यताहरूलाई पराजित गर्न जोड दिएकोमा आलोचना गरिएको छ। <ref>{{Cite journal |last=Nguyen |first=Tram |date=2013 |title=From SlutWalks to SuicideGirls: Feminist Resistance in the Third Wave and Postfeminist Era |url=http://dx.doi.org/10.1353/wsq.2013.0102 |journal=WSQ: Women's Studies Quarterly |volume=41 |issue=3–4 |pages=158 |doi=10.1353/wsq.2013.0102 |issn=1934-1520 |s2cid=85288792 |url-access=subscription}}</ref> [[चित्र:SlutWalk_DC_2012_-29-_(9719812813).jpg|अङ्गुठाकार|स्लट वाक डीसी २०१२]] स्लट एक सक्रिय घटनाको रूपमा यसको प्रभावकारिताको आलोचना प्राप्त गरेको छ। स्लटवाकको उद्देश्य "स्लट" शब्दलाई पुनः प्राप्त गर्नु र पीडित-दोषारोपणको प्रतिरोध गर्नु थियो।<ref>{{Cite journal |last=Nguyen |first=Tram |date=2013 |title=From SlutWalks to SuicideGirls: Feminist Resistance in the Third Wave and Postfeminist Era |url=http://dx.doi.org/10.1353/wsq.2013.0102 |journal=WSQ: Women's Studies Quarterly |volume=41 |issue=3–4 |pages=159 |doi=10.1353/wsq.2013.0102 |issn=1934-1520 |s2cid=85288792 |url-access=subscription}}</ref> स्लट-वाकको उद्देश्य भए तापनि, आलोचकहरूले "स्लट" शब्द पुनः प्राप्त नभएको कुरा औंल्याए।<ref name=":02">{{Cite journal |last=Nguyen |first=Tram |date=2013 |title=From SlutWalks to SuicideGirls: Feminist Resistance in the Third Wave and Postfeminist Era |url=http://dx.doi.org/10.1353/wsq.2013.0102 |journal=WSQ: Women's Studies Quarterly |volume=41 |issue=3–4 |pages=160 |doi=10.1353/wsq.2013.0102 |issn=1934-1520 |s2cid=85288792 |url-access=subscription}}</ref> बरु, स्लट शब्द पुनः परिभाषित भएको थियो। स्लटवाकका आलोचकहरूले यो पनि सुझाउ दिन्छन् कि कपडाहरू प्रकट गर्ने कुरामा ध्यान केन्द्रित गर्दा "अन्ततः बलात्कार, घरेलु हिंसा, यौन दुर्व्यवहार र सडक उत्पीडन जस्ता गम्भीर र घातक मुद्दाहरूलाई विस्थापित गर्दछ।" <ref name=":02" /> अन्त्यमा, स्लटवाकले रङ्गीन महिलाहरूले सामना गर्ने अति-यौनकरणलाई विचार नगरेको कारण आलोचना प्राप्त गर्यो।<ref>{{Cite journal |last=Nguyen |first=Tram |date=2013 |title=From SlutWalks to SuicideGirls: Feminist Resistance in the Third Wave and Postfeminist Era |url=http://dx.doi.org/10.1353/wsq.2013.0102 |journal=WSQ: Women's Studies Quarterly |volume=41 |issue=3–4 |pages=161 |doi=10.1353/wsq.2013.0102 |issn=1934-1520 |s2cid=85288792 |url-access=subscription}}</ref> काला महिलाहरूको ब्लुप्रिन्टले स्लट-वाकलाई एउटा खुला पत्र लेखे जसमा कालो महिलाहरूले स्लट-वॉकमा रहेकाहरू जस्तै आफूलाई "लेबल गर्न सक्दैनन्" भनी व्याख्या गरिएको छ। == २१ औं शताब्दीमा == सन् २००० को प्रारम्भदेखि नै यौन-सकारात्मक आन्दोलन मुख्यधारामा नजिक हुँदै गएको छ।<ref name=":1">{{Cite web |title=Sex Positivity |url=https://wgac.colostate.edu/education/bodyimage/sex-positivity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613124641/https://wgac.colostate.edu/education/bodyimage/sex-positivity/ |archive-date=June 13, 2020 |access-date=June 13, 2020 |website=Women and Gender Advocacy Center |publisher=Colorado State University |language=en-US }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200613124641/https://wgac.colostate.edu/education/bodyimage/sex-positivity/ |date=June 13, 2020 }}</ref> [[सामाजिक सञ्जाल|सामाजिक मिडिया]] आगमनले यौन-सकारात्मक आन्दोलनलाई थप पहुँचयोग्य बनाएको छ आन्दोलन प्लेटफर्मका समर्थकहरूलाई उनीहरूको विश्वासलाई अनुयायीहरूको विस्तृत दर्शकहरूमा प्रवर्द्धन गर्न। आन्दोलनको पहुँच विस्तार गरेर, यौन-सकारात्मकता सबै प्रकारका यौन र यौनता समावेशी भएको छ।<ref name=":72" /> लाजमर्दो यौन-सकारात्मक आन्दोलन भित्र विशेष चासोको क्षेत्र भएको छ, मानिसहरूलाई बढी खुला हुन र मानिसहरूले यौन र यौनता सम्बन्धी विभिन्न अनुभवहरू स्वीकार गर्न प्रोत्साहित गर्दछ।<ref>{{Cite journal |last1=Fahs |first1=Breanne |year=2014 |title='Freedom to' and 'freedom from': A new vision for sex-positive politics |journal=Sexualities |volume=17 |issue=3 |pages=267–290 |doi=10.1177/1363460713516334 |s2cid=144575799}}</ref> स्लट-लाजमर्दो, प्रुड-लाजमर्दा र किङ्क-लाजमर्दार सबैलाई यौन-सकारात्मक आन्दोलनले चुनौती दिएको छ जसले सबै मानिसहरूलाई समर्थन र आन्दोलनमा समावेश भएको महसुस गर्न अनुमति दिने प्रयास गरेको छ।<ref>{{Cite journal |last=Tolman |first=Deborah L. |last2=Anderson |first2=Stephanie M. |last3=Belmonte |first3=Kimberly |year=2015 |title=Mobilizing Metaphor: Considering Complexities, Contradictions, and Contexts in Adolescent Girls' and Young Women's Sexual Agency |journal=Sex Roles |volume=73 |issue=7–8 |pages=298–310 |doi=10.1007/s11199-015-0510-0 |s2cid=141668694}}</ref> === अनलाइन यौन-सकारात्मक समुदायहरू === ट्विटर, फेसबुक, रेडिट र टम्बलर जस्ता प्लेटफर्महरूले यौन-सकारात्मक समूहहरूको ठूला समुदायहरू तयार पारेका छन्, जसले मानिसहरूलाई सामेल हुन आमन्त्रित गर्दै सजिलै पहुँचयोग्य ठाउँहरू सिर्जना गरिरहेका छन्। थप रूपमा, फेर्ली, फील्ड, ब्लूम नाउ प्लुरा, र #ओपन जस्ता BDSM किंकलाई प्रवर्द्धन गर्ने यौन-सकारात्मक फेटिश डिजिटल एपहरूमा घातांकीय वृद्धि भएको छ। शिन्टो कानामरा मात्सुरी, फोल्सम स्ट्रीट फेयर, सेक्सपो, रियली गुड सेक्स फेस्टिवल जस्ता वार्षिक रूपमा आयोजना हुने कार्यक्रमहरूले यौन-सकारात्मक समुदायलाई जनतामा आमन्त्रित र प्रवर्द्धन गर्छन्, जसले विश्वभरका पर्यटकहरू र मिडिया कभरेजलाई आकर्षित गर्छन्।<ref>{{Cite web |last=Jurberg |first=Ash |date=2021-05-14 |title=8 Sex Festivals That Should Be On Your Bucket List |url=https://medium.com/sexography/8-sex-festivals-that-should-be-on-your-bucket-list-d8256eaf3f05 |access-date=2023-05-14 |website=Sexography |language=en}}</ref>{{Better source needed|date=June 2023}}<sup class="noprint Inline-Template noprint noexcerpt Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[विकिपिडिया:प्रमाणिकता|<span title="This claim needs references to better sources. (June 2023)">better&nbsp;source&nbsp;needed</span>]]''&#x5D;</sup><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/culture/2016/jan/28/the-festival-of-really-good-sex-introducing-whole-new-schools-of-thought|title=Festival of Really Good Sex: getting rubbed the right way – and the wrong way|last=Garrett|first=Ally|date=2016-01-28|work=The Guardian|access-date=2023-05-14|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> इन्टरनेटमा बढ्दो पहुँचका कारण प्रविधिको प्रगतिसँग साइबरसेक्स लोकप्रिय भएको छ। साइबरसेक्सले अनलाइन सेवाको रूपमा प्रदान गर्ने गोपनीयता र अज्ञातताको प्राथमिकताका कारण इन्टरनेट र पुरुष एस्कोर्ट्स सेवा दिने वेबसाइटहरूमा पुरुष यौन सेवाहरूको दृश्यता पनि बढेको छ। यसले पुरुष यौन उद्योगलाई फाइदा पुर्याएको छ, विशेष गरी समलिङ्गी सामाजिक स्थानहरूका लागि जुन प्रायः परम्परागत सेटिङहरूमा असहज महसुस गर्दछ।<ref>{{Cite journal |last=Minichiello |first=Victor |last2=Scott |first2=John |last3=Callander |first3=Denton |date=2013 |title=New Pleasures and Old Dangers: Reinventing Male Sex Work |url=https://www.jstor.org/stable/42002059 |journal=The Journal of Sex Research |volume=50 |issue=3/4 |pages=263–275 |doi=10.1080/00224499.2012.760189 |issn=0022-4499 |jstor=42002059 |pmid=23480072 |s2cid=9066499 |url-access=subscription}}</ref> === यौन-सकारात्मक पार्टी र क्लबहरू === यौन-सकारात्मक घटनाहरू सेक्स पार्टीहरू जस्तै होइनन्ः सेक्सलाई अनुमति छ तर घटनाको मुख्य फोकस होइन। फेटिश कपडा सामान्य छ, जुन धेरै अवस्थामा अनिवार्य ड्रेस कोड हो।<ref>{{Cite web |last=Vorreyer |first=Thomas |date=2017-04-07 |title=Sex-Positive Parties Are Not the Same Thing As Sex Parties |url=https://www.vice.com/en/article/antideutsche-sexparty-nein-sexpositive-partys-sind-keine-sexpartys/ |access-date=2025-01-16 |website=VICE |language=en-US}}</ref> त्यस्ता पार्टी शृङ्खला र क्लबहरू, उदाहरणका लागि लन्डनमा टोर्चर गार्डन,<ref>{{Cite news|url=https://www.timeout.com/london/nightlife/not-so-secret-new-wave-of-londons-sex-positive-parties|title=The not-so-secret new wave of London's sex-positive parties|last=Wilkinson|first=Chiara|work=Time Out London|access-date=2025-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20241125204235/https://www.timeout.com/london/nightlife/not-so-secret-new-wave-of-londons-sex-positive-parties|archive-date=2024-11-25|language=en-GB}}</ref> एम्स्टर्डमको वेस्टल्याण्ड, किटकाटक्लब, जर्मन फेटिश बल र बर्लिनमा हाउस अफ लुनेसी,<ref>{{Cite web |last=Tiernan |first=Jonny |date=2024-08-15 |title=Keep it sultry and safe: A guide to Berlin's sex-positive parties |url=https://www.the-berliner.com/music-clubs/berlin-sex-positive-parties-kink-costume-safety-consensual-queer/ |access-date=2025-01-16 |website=The Berliner |language=en-GB}}</ref> बुडापेस्टमा [[Freedom Fetish|स्वतन्त्रता फेटिश]]<ref>{{Cite web |last=Tukacs |first=Tekla |date=2019-10-08 |title=Titkos buli készülődik Budapesten - Előkerül a latex és az ostor is |url=https://www.femcafe.hu/cikkek/lifestyle/fetis-buli-budapest-bdsm-berlin |access-date=2025-01-16 |website=Femcafe |language=hu}}</ref> पार्टी र स्वतन्त्रता मन्त्रालय क्लब।<ref>{{Cite web |last=Kun |first=Gabi |date=2024-09-01 |title=Fétispartin jártunk, ahol nem láttunk orgiát |url=https://nlc.hu/eletmod/20240901/fetis-klub-interju/ |access-date=2025-01-16 |language=hu }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240910175540/https://nlc.hu/eletmod/20240901/fetis-klub-interju/ |date=2024-09-10 }}</ref> === मुलधारका मिडिया === पप संस्कृतिले पनि यौन-सकारात्मक आन्दोलनलाई मुख्यधारामा ल्याउन ठूलो भूमिका खेलेको छ। [[लेडी गागा]], एम्बर रोज, जेसिका बील, क्यामरुन डियाज, [[टेलर स्विफ्ट]] र अन्य थुप्रै सेलिब्रेटीहरूले स्लट-लाजमर्दो, यौनता, यौन आक्रमण, शरीर स्वीकृति र समग्र यौन स्वास्थ्य र जिम्मेवारीको बारेमा सार्वजनिक रूपमा बोलेका छन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.shape.com/celebrities/interviews/9-female-celebrities-get-candid-about-sexual-health|title=9 Celebs Getting Candid About Sexual Health|date=2015-09-25|work=Shape Magazine|access-date=2018-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20191104234422/https://www.shape.com/celebrities/interviews/9-female-celebrities-get-candid-about-sexual-health|archive-date=4 November 2019|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191104234422/https://www.shape.com/celebrities/interviews/9-female-celebrities-get-candid-about-sexual-health |date=2019-11-04 }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.yourtango.com/2017300875/these-9-sex-positive-women-celebrities-should-be-your-role-models|title=These 9 Sex-Positive Women Celebrities Should Be Your Role Models|date=2017-03-24|work=YourTango|access-date=2018-04-04|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615192615/https://www.yourtango.com/2017300875/these-9-sex-positive-women-celebrities-should-be-your-role-models |date=2018-06-15 }}</ref> हालका वर्षहरूमा, यौन-सकारात्मक अवधारणाहरूले [[बर्लिन]] र [[भिएना|भियना]] जस्ता शहरहरूमा यौन-सकारात्मक पार्टीहरू मार्फत नृत्य क्लबहरूमा आफ्नो बाटो फेला पारेको छ।<ref>{{cite web |author=Christoph Benkeser |date=22 November 2018 |title=Sex-Positive in Wien: Alles, was ihr über die neue Party wissen müsst |url=https://www.vice.com/de/article/sex-positive-party-hausgemacht-wien-darkroom-auslage-interview-fetisch-bdsm-leder/ |access-date=21 March 2021 |publisher=[[Vice (magazine)|Vice]]}}</ref> यौन-सकारात्मक पोडकास्टहरू जस्तै यू क्याम फर्स्ट विथ मेघन बार्टन ह्यानसन, सेक्स विथ एमिली, र ''सेक्सोलोजी'', साथै [[टिकटक|टिकटोक]] र [[युट्युब]] जस्ता प्लेटफर्महरूमा सामाजिक मिडिया सामग्रीहरू बढ्दो लोकप्रिय भएका छन्, विशेष गरी युवा दर्शकहरूलाई आकर्षित र लक्षित गर्दै खुला छलफलहरूमा संलग्न छन् र यौन-सकारात्मक र व्यक्तिगत यौन अनुभवहरू हुनुको बारेमा कुराकानीलाई बढावा दिन्छन्। == पनि हेर्नुहोस् == {{Reflist}}{{Wilhelm Reich}} == सन्दर्भहरू == {{Sexual revolution}} [[श्रेणी:पुनरावलोकन नगरिएको अनुवादहरू रहेको पृष्ठ]] p85nqokb13pdc76tnv4w9w9k8j04xvj 0 148883 1354734 1346045 2026-05-09T04:10:20Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354734 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी, मिश्रित मार्सल कलाकार र किक बक्सर}} {{Infobox person | name = सेइना बेज्लर | image = SHIMMER Volume 88 - Shayna Baszler 04 (cropped).jpg | caption = सन् २०१६ मा बेज्लर | birth_name = सेइना एन्ड्रिया बेज्लर | birth_date = {{Birth date and age|1980|08|08}}<ref>{{cite web |title=Shayna |url=https://www.sherdog.com/fighter/Shayna-Baszler-12116 |website=Sherdog |access-date=October 16, 2021}}</ref> | alma_mater = मिड-अमेरिका नाजरिन विश्वविद्यालय | birth_place = सिउ फल्स, साउथ डकोटा, संयुक्त राज्य अमेरिका | module = {{Infobox professional wrestler|child=yes | names = '''सेइना बेज्लर''' | height = ५ फिट ७ इन्च<ref name="auto">{{cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=16366|title=Shayna Baszler " Wrestlers Database " CAGEMATCH – The Internet Wrestling Database|first=Philip|last=Kreikenbohm|website=www.cagematch.net}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200719135741/https://www.cagematch.net//?id=2&nr=16366 |date=2020-07-19 }}</ref> | weight = १३६ पाउन्ड<ref name="auto" /> | billed = सिउ फल्स, साउथ डकोटा<ref name="auto" /> | trainer = [[जोस बार्नेट]]<ref name="auto" /><br />[[बिली रबिन्सन]]<ref name=":1" /><br>[[मर्सिडिज मार्टिनेज]]<ref name="Martinez trainer">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/maeyoungclassic/2017-09-04-episode-8/article/shayna-baszler-def-mercedes-martinez|title=Shayna Baszler def. Mercedes Martinez in a Semi-final Match|website=WWE.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005203356/http://www.wwe.com/shows/maeyoungclassic/2017-09-04-episode-8/article/shayna-baszler-def-mercedes-martinez|archive-date=October 5, 2017}}</ref><br />डब्ल्युडब्ल्युई पर्फर्मेन्स सेन्टर<ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/shows/wwenxt/article/shayna-baszler-reports-to-wwe-performance-center|title=Shayna Baszler officially joins the WWE Performance Center|work=WWE|date=October 3, 2017|access-date=April 27, 2020|author=Clapp, John}}</ref> | debut = सन् २०१५<ref name="auto" /> }} | module2 = {{Infobox martial artist|child=yes |name=शेना बेज्लर |other_names= द क्विन अफ स्पेड्स |weight_class=[[ब्यान्टमवेट (एमएमए)|ब्यान्टमवेट]]<br />[[फेदरवेट (एमएमए)|फेदरवेट]]<br />[[लाइटवेट (एमएमए)|लाइटवेट]] |stance=अर्थोडक्स | rank = [[मुवा थाई]]मा खुन क्रु <br>ब्राजिली जिउ-जित्सुमा तेस्रो दर्जाको ब्ल्याक बेल्ट<ref>{{cite web | url=https://www.instagram.com/p/Cn5hD_8JVcg | title=Instagram }}</ref> |trainer= [[जोस बार्नेट]]<ref name=":1">{{Cite magazine |last=Barrasso |first=Justin |date=2021-06-24 |title=Theatrical Elements of WWE a 'Juggling Act' for Baszler |url=https://www.si.com/wrestling/2021/06/24/wwe-shayna-baszler-alexa-bliss-storyline |access-date=2023-12-14 |magazine=Sports Illustrated |language=en}}</ref><br>[[बिली रबिन्सन]]<ref name=":1" /> |mma_kowin=१ |mma_subwin=१३ |mma_decwin=१ |mma_koloss=७ |mma_subloss=१ |mma_decloss=३ |sherdog=12116 | medaltemplates = {{MedalCountry | {{USA}} }} {{MedalSport | महिला सबमिसन ग्राप्लिङ }} {{MedalCompetition | फिला वर्ल्ड ग्राप्लिङ च्याम्पियनसिप }} {{MedalSilver | सन् २००९ फोर्ट लाउडरडेल|-६३ केजी (नो-गी)<ref name="teamusa.org">[https://web.archive.org/web/20140301065838/http://www.teamusa.org/USA-Wrestling/Features/2009/December/12/Medal-round-results-from-Grapp-21177 Medal round results from Grapp 211177] Team USA</ref> }} {{MedalSilver | सन् २००९ फोर्ट लाउडरडेल|-६३ केजी (गी)<ref name="ReferenceA">[https://web.archive.org/web/20140301065830/http://www.teamusa.org/USA-Wrestling/Features/2009/December/16/U-S--wins-women-s-Gi-team-titl-21182 US wins Women's GI Team Title] Team USA</ref> }} {{MedalSport | महिला कच रेस्लिङ }} {{MedalCompetition | फ्र्याङ्क गोच वर्ल्ड कच च्याम्पियनसिप }} {{MedalGold | सन् २०१६ हम्बोल्ट| ओपनवेट (खुल्ला तौल समूह)}} }} }} '''सेइना एन्ड्रिया बेज्लर''' (जन्म; ८ अगस्ट १९८०) एक अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी तथा पूर्व किक बक्सर र मिश्रित मार्सल कलाकार हुन्। उनी हाल [[स्वतन्त्र सर्किट]] कुस्ती खेल्छिन्। उनी मुख्यतया [[डब्ल्युडब्ल्युई]]मा बिताएको समयका लागि परिचित छिन् जहाँ उनी दुईपटक र सबैभन्दा लामो समयसम्म एनएक्सटी महिला विजेता र तीनपटक डब्ल्युडब्ल्युई महिला ट्याग टिम विजेता बनेकी थिइन्। बेज्लरले पूर्व [[युएफसी]] खेलाडी [[जोस बार्नेट]]बाट मिश्रित मार्सल कला र [[बिली रबिन्सन]]बाट कच कुस्तीको प्रशिक्षण लिएकी थिइन्। उनले सन् २००६ मा आफ्नो पहिलो व्यावसायिक एमएमए लडाइँ लडेपछि सबमिसन ग्राप्लरको रूपमा आफ्नो सीपका लागि पहिचान बनाएकी थिइन्। सन् २०१३ मा, बेज्लरलाई युएफसीले वास्तविक टेलिभिजन शृङ्खला ''द अल्टिमेट फाइटर'' का लागि अनुबन्ध गरेको थियो जहाँ उनले दुईवटा व्यावसायिक भिडन्तहरू (०–२) गरेकी थिइन्। सन् २०१५ मा उनलाई युएफसीबाट हटाइयो र सोही वर्ष उनले बार्नेटबाट पुनः प्रशिक्षण लिँदै आफ्नो व्यावसायिक कुस्ती खेल जीवनको सुरुवात गरेकी थिइन्। स्वतन्त्र सर्किट र वर्ल्ड वन्डर रिङ स्टारडममा केही समय बिताएपछि, बेज्लरले सन् २०१७ मा डब्ल्युडब्ल्युईसँग सम्झौता गरेकी थिइन्। उनी दुई पटकको एनएक्सटी महिला विजेता र तीन पटकको डब्ल्युडब्ल्युई महिला ट्याग टिम च्याम्पियन बनेकी थिइन्। सन् २०२५ मा उनलाई डब्ल्युडब्ल्युईले आफ्नो अनुबन्धबाट मुक्त गरेको थियो। == व्यावसायिक कुस्ती खेलजीवन == ==== कुस्ती बाहेकका भूमिकाहरू र फाट्टफुट्ट उपस्थिति (सन् २०२५) ==== ९०-दिने प्रतिस्पर्धा नगर्ने सम्झौता फुकुवा भएतापनि बेज्लरलाई जुलाई ९ को ''एनएक्सटी'' शृङ्खलामा निर्माताको रूपमा सूचीबद्ध गरिएको बताइएको थियो जहाँ उनले क्रिस्टोफर गिरार्डसँगै एउटा खेल निर्माण गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=Heydorn |first=Zack |date=July 9, 2025 |title=WWE NXT Returning To Philadelphia At Unique Venue And It's Not 2300 Arena |url=https://www.si.com/fannation/wrestling/wwe/wwe-nxt-returning-to-philadelphia-at-unique-venue-and-its-not-2300-arena |access-date=July 9, 2025 |website=[[Sports Illustrated]] |language=}}</ref> सेप्टेम्बर १६ को ''एनएक्सटी'': होमकमिङ शृङ्खलामा, बेज्लर पर्दा पछाडिको एक खण्डमा देखा पर्दै [[सोल रुका]] र जारियालाई ट्याग टिमको रूपमा पुनः एकताबद्ध हुन प्रोत्साहित गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=Aiken |first=Chris |date=2025-09-16 |title=WWE NXT Homecoming live results: Big returns at Full Sail University |url=https://www.f4wonline.com/news/nxt/nxt-results/wwe-nxt-homecoming-live-results-big-returns-full-sail/ |access-date=2025-09-17 |website=F4W/WON |language=en-GB}}</ref> डिसेम्बर २०२५ मा क्रिस भान भिलेटसँगको एक अन्तर्वार्तामा, बेज्लरले आफू डब्ल्युडब्ल्युई पर्फर्मेन्स सेन्टरमा अतिथि प्रशिक्षकको रूपमा कहिलेकाहीँ काम गरिरहेको खुलासा गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=54YpW6TcB8Y |title=Shayna Baszler On WWE Release, Ronda Rousey, NXT Black & Gold, Becky Lynch, UFC |date=December 30, 2025 |last=Chris Van Vliet |time=6:21 |access-date=December 30, 2025 |via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 30, 2025 |title=Shayna Baszler On WWE Release, Ronda Rousey, NXT Black & Gold, Becky Lynch, UFC |url=https://chrisvanvliet.com/2025/12/30/shayna-baszler-on-wwe-release-ronda-rousey-nxt-black-gold-becky-lynch-ufc/ |access-date=December 30, 2025 |website=Chris Van Vliet |language=en-US}}</ref> उनले मार्च ३, २०२६ मा [[केलानी जोर्डन]] सँग एक एनएक्सटी प्रोमोमा उपस्थिति जनाउँदै जोर्डनलाई एनएक्सटी भेनगेनेस डे, २०२६ मा [[लोला भाइस]] विरुद्ध हुने उनको अन्डरग्राउन्ड म्याचका लागि प्रशिक्षण दिइरहेकी थिइन्। === स्वतन्त्र सर्किट (२०२५–वर्तमान) === अक्टोबर ५, २०२५ मा, बेज्लरले डब्ल्युडब्ल्युई पछिको आफ्नो पहिलो उपस्थिति प्रेस्टिज रेस्लिङको ''रेजल्यान्ड एक्सआइआइ'' मा जनाइन् जहाँ उनले [[दानी लुना]]लाई पराजित गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=Prestige Roseland XII « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=432448 |access-date=November 3, 2025 |website=www.cagematch.net }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नोभेम्बर २ मा, बेज्लरले ''नोभेम्बर नकडाउन'' मार्फत बोका राटोन च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले [[लेसी लेन]]लाई हराउँदै रिक्त रहेको 'बिआरसिडब्ल्यु महिला उपाधि' जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=BRCW November Knockdown « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=438737 |access-date=November 3, 2025 |website=www.cagematch.net }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नोभेम्बर १५ मा, बेज्लरले [[हाउस अफ ग्लोरी]]को ''सुपरक्ल्यास'' मा पर्दापण गर्दै [[माकी इतो]]लाई पराजित गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=Lambert |first=Jeremy |date=November 15, 2025 |title=HOG Superclash Results (11/15) |url=https://www.fightful.com/wrestling/hog-superclash-results-11-15-mercedes-mone-killer-kross-shayna-baszler-compete?xv=20251116044941 |access-date=November 18, 2025 |website=Fightful {{!}} WWE News, AEW News, Pro Wrestling Backstage News |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:अमेरिकी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८० मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] ohcpmfvugvwooj4k2wvvre9awygf9kb 0 149357 1354692 1350113 2026-05-08T18:12:42Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354692 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती प्रबन्धक (जन्म; सन् १९६८)}} {{Infobox professional wrestler | name = भिकी गुरेरो | birthname = भिकी लिन लारा | image = Vickie Guerrero 2013.jpg | caption = सन् २०१३ मा बेन्सन | names = '''भिकी गुरेरो''' | alma_mater = [[हेर्जिङ विश्वविद्यालय]] {{small|([[विज्ञान स्नातक]])}} | height = ५ फिट ४ इन्च | weight = १४१ पाउन्ड<ref>{{cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=2&nr=4116&name=Vickie+Guerrero|title=Vickie Guerrero|work=Cagematch|access-date=October 2, 2020}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | spouse = {{unbulleted list|{{marriage|[[एडी गुरेरो]]|April 24, 1990|November 13, 2005|reason=निधन}}|{{marriage|क्रिस बेन्सन|September 12, 2015}}}} | children = २, [[सउल गुरेरो]] सहित | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1968|4|16}}<ref name="birth">{{cite web|url=http://www.familytreelegends.com/records/txbirths?c=search&first=Vickie&last=Lara&spelling=Exact&11_year=&11_month=0&11_day=0&4=&14=&SubmitSearch.x=73&SubmitSearch.y=24&SubmitSearch=Submit|title=Texas Births, 1926–1995|access-date=April 28, 2008|archive-date=July 10, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710224137/http://www.familytreelegends.com/records/txbirths?c=search&first=Vickie&last=Lara&spelling=Exact&11_year=&11_month=0&11_day=0&4=&14=&SubmitSearch.x=73&SubmitSearch.y=24&SubmitSearch=Submit|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110710224137/http://www.familytreelegends.com/records/txbirths?c=search&first=Vickie&last=Lara&spelling=Exact&11_year=&11_month=0&11_day=0&4=&14=&SubmitSearch.x=73&SubmitSearch.y=24&SubmitSearch=Submit |date=July 10, 2011 }}</ref> | birth_place = [[एल पासो, टेक्सास]], अमेरिका<ref name=life53/> | billed = एल पासो, टेक्सास | trainer = [[एडी गुरेरो]], [[चाभो गुरेरो जुनियर]] | debut = जुलाई १४, २००५ | retired = | family = [[गुरेरो परिवार]] | website = {{URL|travelbyvickie.com}} | module = {{Infobox streamer | child = yes | twitch_handle = excusemevg | twitch_display_name = | twitch_years_active = सन् २०२०–वर्तमान | twitch_genre = {{Flatlist| गेमिङ जीवनशैली }} | twitch_game = | twitch_followers = २,८०० | stats_update = मे १, २०२३ }} }} '''भिकी लिन बेन्सन''' (पूर्व नाम '''गुरेरो''', जन्म नाम '''लारा''';<ref name=life53>Guerrero, Eddie. ''Cheating Death, Stealing Life: The Eddie Guerrero Story'', p. 53.</ref> जन्म अप्रिल १६, १९६८), जो '''भिकी गेरेरो'''को नामले बढी परिचित छिन्, एक अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती व्यक्तित्व र प्रबन्धक हुन्। उनी [[डब्ल्युडब्ल्युई]] मा दूतको रूपमा आबद्ध छिन्। उनी [[अल एलाइट रेस्लिङ]] मा बिताएको समयका लागि पनि परिचित छिन्। व्यावसायिक कुस्ती क्षेत्रमा उनी पर्दामा आधिकारिक व्यक्तिको रूपमा, धेरै डब्ल्युडब्ल्युई कुस्ती खेलाडीहरूको काल्पनिक प्रेमिकाको रूपमा र धेरै कुस्ती खेलाडीहरूको प्रबन्धकको रूपमा देखा परेकी छिन्। उनी विशेषगरी सन् २००७ देखि २०११ सम्म '''[[डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन|स्म्याकडाउन]]''' र सन् २०११ देखि २०१३ सम्म '''[[डब्ल्युडब्ल्युई र|र]]''' को प्रबन्धकको भूमिकाका लागि परिचित छिन्। सन् २०१४ मा डब्ल्युडब्ल्युई छोडेपछि उनले यस कम्पनीमा फाट्टफुट्ट उपस्थिति जनाएकी थिइन्। उनी आफ्नो खलनायक चरित्र र आफ्नो चर्चित थेगो, "एक्सक्युज मि!" मार्फत दर्शकहरूबाट नकारात्मक प्रतिक्रिया उत्पन्न गराउनका लागि प्रख्यात छिन्। उनी दिवंगत व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी [[एडी गुरेरो]]की विधवा हुन्, जसलाई कहिलेकाहीँ डब्ल्युडब्ल्युईका कथानकहरूमा पनि समावेश गरिएको छ। == व्यक्तिगत जीवन == बेन्सन [[फ्रान्सेली अमेरिकी|फ्रान्सेली]] र [[मेक्सिकी अमेरिकी|मेक्सिकी]] मूलकी एक [[इसाई धर्म|इसाई]] हुन्।<ref>{{cite tweet|user=VickieGuerrero|title=im a Christian|first=Vickie|last=Guerrero|number=259003408135106560|date=October 18, 2012|access-date=October 2, 2020}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=VickieGuerrero|number=278893905628504064|title=@oneandonlyJJ 💋i am French and Mexican decent|first=Vickie|last=Guerrero|date=December 12, 2012|access-date=June 4, 2020}}</ref> भिकीले तीन वर्षको प्रेम सम्बन्धपछि अप्रिल २४, १९९० मा [[एडी गुरेरो]]सँग विवाह गरेकी थिइन्।<ref>Guerrero, Eddie. ''Cheating Death, Stealing Life: The Eddie Guerrero Story'', p. 59.</ref> भिकीको पहिलो गर्भधारणको घोषणापछि एडीका बुबाले उनीहरूलाई विवाह गर्न प्रोत्साहित गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=http://searches1.rootsweb.com/usgenweb/archives/tx/elpaso/vitals/marriages/1990/elpam90c.txt |title=VITAL RECORDS – EL PASO COUNTY, TX – MARRIAGE 1990 – Eduardo G. Guerrero, 22, married Vickie L. Lara, 22, on April 24, 1990 |access-date=November 24, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090112035835/http://searches1.rootsweb.com/usgenweb/archives/tx/elpaso/vitals/marriages/1990/elpam90c.txt |archive-date=January 12, 2009 |url-status=dead }}</ref> भिकी र एडीका दुई छोरीहरू छन् जसमध्ये [[सउल गुरेरो]]ले (जन्म अक्टोबर १४, १९९०) अर्का व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी [[एडेन इङ्लिस]]सँग विवाह गरेकी छिन् भने<ref>Guerrero, Eddie. ''Cheating Death, Stealing Life: The Eddie Guerrero Story'', p. 67.</ref> उनीहरूको अर्को छोरी सेरिलिन एम्बर गुरेरो (जन्म जुलाई ८, १९९५) हुन्। नोभेम्बर १३, २००५ मा एडीको निधन नहुन्जेलसम्म उनीहरू वैवाहिक बन्धनमा थिए। जुन १८, २०१५ मा भिकीले आफ्ना साथी क्रिस बेन्सनसँग विवाह गर्ने घोषणा गरेकी थिइन् भने<ref>{{cite tweet|user=VickieGuerrero|author=Vickie Guerrero|number=611735966743699456|date=June 19, 2015|title=Kris Benson....YES!! I will marry you!!!!}}</ref> उनीहरूले सेप्टेम्बर १२, २०१५ मा विवाह गरेका थिए।<ref>{{Cite web | url=https://www.thesportster.com/wrestling/15-things-you-didnt-know-about-eddie-and-vickie-guerreros-relationship/ | title=15 Things You Didn't Know About Eddie and Vickie Guerrero's Relationship| date=February 2, 2017}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.cagesideseats.com/2015/9/13/9320289/vickie-guerrero-marriage-wedding-photo | title=Vickie Guerrero gets remarried| date=September 13, 2015}}</ref> मार्च २०२३ मा, भिकीकी कान्छी छोरी सेरिलिनले बेन्सनमाथि सन् २०२० मा एक क्रुज (पानीजहाज) मा रहँदा आफूलाई यौन दुर्व्यवहार गरेको आरोप लगाएकी थिइन्। भिकीकी जेठी छोरी सउल र [[चाभो गुरेरो]]ले सेरिलिनको दाबीलाई समर्थन गर्दा भिकी र बेन्सनले ती आरोपहरूको कडा खण्डन गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://wrestlingnews.co/.amp/wwe-news/vickie-guerrero-posts-a-statement-from-her-attorney-about-recent-allegations-from-her-daughter|title=Vickie Guerrero and her husband issue a statement denying sexual assault allegations from her daughter|author=Angel Aramboles|work=WrestlingNews.co|date=April 12, 2023 |access-date=2023-04-13}}</ref> सन् २०१४ मा डब्ल्युडब्ल्युई छोडेपछि, उनले मेडिकल प्रशासनमा नयाँ कार्यजीवन सुरु गर्ने योजना खुलासा गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web | url=http://www.wwe.com/inside/vickie-guerrero-farewell-letter-26427424 | title=Excuse me!: A farewell letter to WWE }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160105075846/http://www.wwe.com/inside/vickie-guerrero-farewell-letter-26427424 |date=2016-01-05 }}</ref> भिकी आधिकारिक रूपमा मेडिकल कार्यालय प्रशासकको रूपमा प्रमाणित भएपछि उनलाई एक औषधि कम्पनीले मेडिकल प्रशासको रूपमा नियुक्त गरेको थियो।<ref>{{cite tweet|user=VickieGuerrero|number=637298258214301696|title=I AM OFFICIALLY CERTIFIED AS A MEDICAL OFFICE ADMINISTRATOR! #empowered|first=Vickie|last=Guerrero|date=August 28, 2015|access-date=October 2, 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.wrestlingnewsworld.com/wwe/vickie-guerrero-gets-job-medical-administration|title=Vickie Guerrero Gets Job In Medical Administration|work=Wrestling News World|first=Richard|last=Gray|date=August 2, 2014|access-date=October 2, 2020}}</ref> सन् २०१९ मा, उनले [[हर्जिङ विश्वविद्यालय]]बाट स्वास्थ्य सेवा प्रशासनमा विज्ञान स्नातक उत्तीर्ण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://www.wwe.com/article/vickie-guerrero-wwe-talent-scholarship|title=Vickie Guerrero among recipients of 2018 WWE Talent Scholarship|work=WWE|first=Bobby|last=Melok|date=October 4, 2018|access-date=October 2, 2020}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} l5t44jgeinkedo1dkk5hp0ff6dffmls 0 149890 1354744 1354663 2026-05-09T05:39:02Z Bishaldev100 28807 1354744 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]] र राजपरिवारका सदस्यका लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Prithvi Narayan Shah 1960 (restoration).png|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|[[पृथ्वीनारायण शाह]], [[गोरखा राज्य]]का राजा, जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''[[श्री]]'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो। (उदाहरण: <ref>{{Cite journal |last=महर्जन |first=पशुपतिभक्त |date=२०५८ जेठ २१ |title=राज्यसहायक श्री ५ अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाहबाट देशवासीका नाममा २०५८ जेठ २१ गते आइतबार बक्सेको सन्देश |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=19048 |journal=नेपाल राजपत्र |volume=खण्ड ५१ अतिरिक्ताङ्क १४ |pages=2}}</ref><ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=19715 राजदरबारको विज्ञप्ति]</ref>) == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक महत्त्व == [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=https://repository.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/08/मुलुकी-ऐन-१९१०.pdf |website=नेपाल कानुन आयोग}}</ref><ref name="सुवेदी2">{{cite book|last=|first=|author-link=|year=2022 Jestha|title=श्री ५ सुरेन्द्रविक्रम शाहदेवका शासनकालमा बनेको मुलुकी ऐन|publisher=श्री ५ को सरकार, कानून तथा न्याय मन्त्रालय|url=https://archive.org/details/muluki-ain-1910_202201/page/n713/mode/2up|isbn=|pages=695}}</ref> नेपालको एकीकरणपछि [[पृथ्वीनारायण शाह]]को पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<ref name="RatnaPustak">{{Cite book |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जीवनी |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०३४ (विसं) |location=काठमाडौँ}}</ref> विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} mrahd3noa6fs2qfw20kdlv88mki7hwj 1354745 1354744 2026-05-09T05:41:52Z Bishaldev100 28807 /* ऐतिहासिक महत्त्व */ 1354745 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]] र राजपरिवारका सदस्यका लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Prithvi Narayan Shah 1960 (restoration).png|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|[[पृथ्वीनारायण शाह]], [[गोरखा राज्य]]का राजा, जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''[[श्री]]'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो। (उदाहरण: <ref>{{Cite journal |last=महर्जन |first=पशुपतिभक्त |date=२०५८ जेठ २१ |title=राज्यसहायक श्री ५ अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाहबाट देशवासीका नाममा २०५८ जेठ २१ गते आइतबार बक्सेको सन्देश |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=19048 |journal=नेपाल राजपत्र |volume=खण्ड ५१ अतिरिक्ताङ्क १४ |pages=2}}</ref><ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=19715 राजदरबारको विज्ञप्ति]</ref>) == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक महत्त्व == [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=https://repository.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/08/मुलुकी-ऐन-१९१०.pdf |website=नेपाल कानुन आयोग}}</ref><ref name="सुवेदी2">{{cite book|last=|first=|author-link=|year=2022 Jestha|title=श्री ५ सुरेन्द्रविक्रम शाहदेवका शासनकालमा बनेको मुलुकी ऐन|publisher=श्री ५ को सरकार, कानून तथा न्याय मन्त्रालय|url=https://archive.org/details/muluki-ain-1910_202201/page/n713/mode/2up|isbn=|pages=695}}</ref> नेपालको एकीकरणपछि [[पृथ्वीनारायण शाह]]को पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<ref name="RatnaPustak">{{Cite book |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जीवनी |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०३४ (विसं) |location=काठमाडौँ}}</ref> विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। नेपाल सरकारले चीन सरकारलाई पठाउने खलितापत्रमा चीन सम्राटलाई पनि श्री ५ भनी सम्बोधन गरिन्थ्यो। १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} i5ur5r9x81gz3osh5plnvht7lo1rsog 1354748 1354745 2026-05-09T05:55:03Z Bishaldev100 28807 /* ऐतिहासिक महत्त्व */ 1354748 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]] र राजपरिवारका सदस्यका लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Prithvi Narayan Shah 1960 (restoration).png|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|[[पृथ्वीनारायण शाह]], [[गोरखा राज्य]]का राजा, जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''[[श्री]]'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो। (उदाहरण: <ref>{{Cite journal |last=महर्जन |first=पशुपतिभक्त |date=२०५८ जेठ २१ |title=राज्यसहायक श्री ५ अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाहबाट देशवासीका नाममा २०५८ जेठ २१ गते आइतबार बक्सेको सन्देश |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=19048 |journal=नेपाल राजपत्र |volume=खण्ड ५१ अतिरिक्ताङ्क १४ |pages=2}}</ref><ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=19715 राजदरबारको विज्ञप्ति]</ref>) == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक महत्त्व == [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=https://repository.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/08/मुलुकी-ऐन-१९१०.pdf |website=नेपाल कानुन आयोग}}</ref><ref name="सुवेदी2">{{cite book|last=|first=|author-link=|year=2022 Jestha|title=श्री ५ सुरेन्द्रविक्रम शाहदेवका शासनकालमा बनेको मुलुकी ऐन|publisher=श्री ५ को सरकार, कानून तथा न्याय मन्त्रालय|url=https://archive.org/details/muluki-ain-1910_202201/page/n713/mode/2up|isbn=|pages=695}}</ref> नेपालको एकीकरणपछि [[पृथ्वीनारायण शाह]]को पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<ref name="RatnaPustak">{{Cite book |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जीवनी |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०३४ (विसं) |location=काठमाडौँ}}</ref> विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। नेपाल सरकार र चीन सरकारबीच चिठी र खलितापत्रमामा चीन सम्राटलाई पनि "''स्वस्तिश्री ५ चिन बादशाह''" भनी सम्बोधन गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन )|author=[[चित्तरन्जन नेपाली]]|page=108-115|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} 35a6uip0c7ni11e1hy4tjr2jdd9ebsh 0 149898 1354731 1353726 2026-05-09T03:23:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354731 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेदरल्यान्डेली दर्जी तथा वेश्या}} {{Infobox model | name = सिन होर्निक | image = Sien,-Peeling-Potatoes F1053a Vincent van Gogh.jpg | caption = भिन्सेन्त फन गोखद्वारा बनाइएको आलु छिल्दै गरेकी होर्निकको चित्र | full name = क्लासिना मारिया होर्निक | birth_name = | birth_date = हेग, २२ फेब्रुअरी १८५० | death_date = रोटरडम, २२ नोभेम्बर १९०४ | nationality = डच | years_active = | pseudonym = | occupation = सुचिकार, [[वेश्यावृत्ति|वेश्या]] र कलाकारका लागि [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | height = | weight = | hair = | eyes = | measurements = | dress_size = | shoe_size = | agency = | website = | imdb = | other portal = }} '''सिन होर्निक चित्र शृङ्खला''' प्रसिद्ध नेदरल्यान्डेली उत्तर-प्रभाववादी चित्रकार [[भिन्सेन्त फन गोख]]द्वारा सन् १८८२ र १८८३ को बीचमा तयार पारिएको रेखाचित्रको एउटा मार्मिक शृङ्खला हो। यो शृङ्खला मुख्यतः क्लासिना मारिया होर्निक माथि आधारित छ, जो एक विपन्न गर्भवती महिला थिइन् जसलाई फन गोखले हेगमा बस्दा शरण दिएका थिए। फन गोखले नेदरल्यान्ड्समा आफ्नी प्रेमिका '''सिन'''सँगको समयमा उनका धेरै कलाकृतिहरूको चित्रण र रेखाङ्कन गरेका थिए जसमा विशेषगरी, उनको चित्र ''[[दुःख (फन गोख)|दुःख]]'' लाई रेखाचित्रकलाको उत्कृष्ट नमूनाको रूपमा व्यापक रूपमा मान्यता दिइएको छ। यो रेखाचित्र उनको शिल्प सिक्ने लामो र कहिलेकाहीँ अनिश्चित प्रशिक्षणको प्रतिफल हो।<ref>{{cite news|last=Hughes|first=Robert|title=दि जिनियस अफ क्रेजी भिन्नी|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2005/oct/27/art|access-date=23 February 2012|newspaper=द गार्डियन|date=27 October 2005}}</ref> फन गोखले सिनलाई कुनै आदर्श सुन्दरीको रूपमा नभई, [[गरिबी]], [[भोकमरी]] र मानसिक पीडाले थकित एक वास्तविक महिलाको रूपमा चित्रण गरेका छन्। साधारणतया '''सिन होर्निक''' भनिने क्लासिना मारिया होर्निक (२२ फेब्रुअरी १८५० – २२ नोभेम्बर १९०४) सन् १८८१ देखि १८८३ सम्म फन गोख हेगमा भएको अधिकांश समयमा उनीसँगै बसेकी थिइन्। फन गोखले आफ्नो कामको लागि एक गर्भवती वेश्या सिनलाई मोडलको रूपमा प्रयोग गरे र पछि सिन र उनकी छोरीलाई आफ्नो घरमा ल्याएका थिए। फन गोखले त्यस अवधिमा सिन, उनकी छोरी, बच्चा र आमाका रेखाचित्र र चित्रहरू बनाए, जसले काम गर्ने गरिबहरूको पारिवारिक जीवन र कठिनाइहरू प्रतिबिम्बित गर्दथ्यो। उनको परिवार वा समर्थकहरूले उनीहरूको सम्बन्धलाई स्वीकार नगरेतापनि उनका भाइ [[थिओ फन गोख (कला व्यापारी)|थिओ]]ले भने यस सम्बन्धलाई समर्थन गरेका थिए।<ref>हुल्स्कर (१९८०) पृ. ३६</ref> उनीहरूको सम्बन्धका कारण [[आन्तोन माउभे]]सँगको उनको सम्बन्ध बिग्रिएको थियो जो उनका भिनाजु पर्दथे उनी र हेग स्कुलका प्रख्यात चित्रकार थिए। माउभेले नै फन गोखलाई चित्रकलासँग परिचित गराएर आर्थिक रूपमा समर्थन गरेका थिए भने उनलाई फन गोखले गहिरो सम्मान गर्ने गर्दथे।<ref>पोमरान्स (सन् २००३) पृ. १४९</ref> आफ्नो भाइ थिओको आग्रहमा, फन गोखले सन् १८८३ मा [[द्रेन्थे]]मा चित्रकला गर्न सिनलाई छोडेपछि उनको एक मात्र पारिवारिक सम्बन्ध टुङ्गियो थियो।<ref>नाइफे र स्मिथ (२०११) पृ. २८१-२८५ ''ff.''</ref> सिनले सिलाउने काम, सरसफाइ गर्ने महिला र सम्भवतः वेश्यावृत्ति पुनः सुरु गरेर त्यसपछि सन् १९०१ मा विवाह गरेकी थिइन्। २२ नोभेम्बर १९०४ मा, ५४ वर्षको उमेरमा, उनले सेल्डे नदीमा हाम फालेर आत्महत्या गरेकी थिइन् जुन उनले सन् १८८३ मा फन गोखलाई यस बारेमा बताएकी थिइन्: "नराम्रो मुड के हुन् भने ती अझ बढी निराशाजनक छन् ... 'यसको अन्त्य म पानीमा हाम फालेपछि हुनेछ।'"<ref>{{Cite web |title=रोटरड्याम, १९०४ मा मृत्युको सूची। |url=https://stadsarchief.rotterdam.nl/zoek-en-ontdek/archieven/zoekresultaat-archieven/?mizig=236&miadt=184&miaet=54&micode=999-09.1904F&minr=19360911&miview=ldt}}</ref><ref>नाइफे र स्मिथ (२०११) पृ. ८६७</ref><ref>{{cite web|title=पत्र ३७९: थियो फन गोखलाई। हेग, बिहीबार, लगभग २३ र बुधबार, लगभग २९ अगस्ट १८८३ को बीचमा|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let379/letter.html|publisher=फन गोख सङ्ग्रहालय|at= टिप्पणी ५|quote= अब ती ''राम्रो'' मुड हुन् र ''नराम्रो'' मुड के हुन् भने अझ बढी निराशाजनक छन् ... 'यसको अन्त्य म पानीमा हाम फालेपछि हुनेछ।'}}</ref> == पारिवारिक विखण्डन == [[File:Kee Vos met zoon Jan.jpg|thumb|[[कि भो स्ट्रिकर]] आफ्ना छोरा जानसँग, सन् १८७९/१८८० तिर]] सन् १८८१ को ग्रीष्मऋतुमा, फन गोख आफ्नी भर्खरै विधवा भएकी दिदीबहिनीकी छोरी (फुपूकी छोरी), [[कि भो स्ट्रिकर]]को प्रेममा परेका थिए। उनले विवाहको प्रस्ताव राख्दा कीले "हुँदैन, कहिल्यै हुँदैन, कदापि हुँदैन" भन्दै दृढताका साथ उक्त प्रस्तावलाई अस्वीकार गरेकी थिइन्। यति हुँदाहुँदै पनि उनी पछि हटेनन् र आफ्नो परिवारको बढ्दो असन्तुष्टि र असहमति बीच पनि उनलाई पछ्याइरहे। जसका कारण अन्ततः उनले केही समयका लागि पारिवारिक घर छोडेर आफ्ना नाताले भिनाजु पर्ने [[आन्तोन माउभे]]सँग चित्रकला सिक्न हेग गएका थिए। <ref>Pomerans (2003) p. 98 ''ff.'', p. 112{{cite web|title= Letter 179: To Theo van Gogh. Etten, Thursday, 3 November 1881|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let179/letter.html|work= Vincent van Gogh: The Letters|publisher= Van Gogh Museum|at= Note 1|quote= ..."no, nay, never"...}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207013211/http://vangoghletters.org/vg/letters/let179/letter.html |date=7 December 2018 }}</ref> माउभे एक सफल र प्रख्यात कलाकार हुनुका साथै 'द हेग स्कुल'का प्रमुख सदस्य र रङहरूको संयोजनमा निपुण व्यक्ति थिए जसका चित्रहरू स्वदेश र विदेश दुवैतिर सजिलै बिक्दथे। उनले सन् १८७४ मा फन गोखकी भदैनी (ठूलो बुबा/काकाकी छोरी) आरित्ते (जेट) कार्बेन्तससँग विवाह गरेका थिए। त्यस समयमा जेट निकै कम उमेरकी थिइन् भने माउभे स्थापित र सफल भइसकेका थिए, जसका कारण [[फन गोख (परिवार)|फन गोख परिवार]]ले उनलाई निकै सम्मान गर्दथ्यो। त्यस समयमा, उनी अर्को वर्षको [[सलोन (पेरिस)|सलोन]]का लागि तयारी गरिरहेको आफ्नो विशाल चित्रकला ''समुद्री तटमा माछा मार्ने डुङ्गा''मा व्यस्त थिए। तैपनि, उनले फन गोखलाई उनको रेखाचित्रमा सल्लाह दिन समय निकाले र केही महिनापछि प्रगतिको समीक्षा गर्न पुनः आउन निमन्त्रणा दिएका थिए।<ref>Naifeh and Smith (2011) p. 240, p. 253 ''ff.''{{cite web |url= http://www.vggallery.com/misc/archives/family_tree.htm|title= The Van Gogh Family Tree|author=Brooks, D |work=The Vincent van Gogh Gallery, endorsed by Van Gogh Museum, Amsterdam | publisher=David Brooks (self-published) }}</ref> ''कि''को मन जित्ने अन्तिम र अपमानजनक प्रयासपछि, जसले उनको धार्मिक विश्वासलाई गहिरो चोट पुर्‍यायो, फन गोख सन् १८८१ को अन्त्यतिर [[एटेन, नेदरल्यान्ड्स|एटेन]]मा रहेको आफ्नो अभिभावकको घर फर्किएका थिए। सोही वर्षको क्रिसमसको दिन, उनले चर्च जान अस्वीकार गरेपछि पादरी रहेका उनका बुबासँग उनको उग्र झगडा भएको थियो। यसको परिणामस्वरूप उनले सोही दिन घर छोडेका थिए।<ref>{{cite web|title= Letter 194: To Theo van Gogh. The Hague, Thursday, 29 December 1881|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let194/letter.html|work= Vincent van Gogh: The Letters|publisher= Van Gogh Museum|at= Note 2|quote= At Christmas I had a rather violent argument with Pa ...}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160929181154/http://vangoghletters.org/vg/letters/let194/letter.html |date=29 September 2016 }}</ref> फन गोख हेग फर्किए र माउभेसँग थप अध्ययन गर्न थालेपछि माउभेले उनलाई हेगको बाहिरी घेरामा रहेको स्केनवेकमा एउटा सानो स्टुडियो स्थापना गर्न मद्दत गरी मालसामान किन्न पैसा सापटी दिए र उनलाई [[पल्च्री स्टुडियो]] सँग परिचित गराए जुन हेगको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कला समाज थियो। यस स्टुडियोमा माउभे आफैँले प्रमुख भूमिका खेलेका थिए। उनले नै फन गोखलाई पहिले तेलचित्र र त्यसपछि जलरङ चित्रकला सिकाएका थिए।<ref>{{cite web|title= Letter 196: To Theo van Gogh. The Hague, on or about Tuesday, 3 January 1882|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let196/letter.html|work= Vincent van Gogh: The Letters|publisher= Van Gogh Museum|at= Paragraph 3|quote= Mauve lent me some money, 100 guilders, to rent it, furnish it and get the window and light fixed up.}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160929181202/http://vangoghletters.org/vg/letters/let196/letter.html |date=29 September 2016 }}</ref> ==सिन== [[चित्र:Vincent van Gogh - The Great Lady (F-, JH128).png|alt= एक आधा लम्बाइको चित्र जहाँ उनी नग्न अवस्थामा खुला स्तनका साथ देखिएकी छिन्। तल दाहिनेपट्टि "द ग्रेट लेडी" लेखिएको छ।|left|thumb|''द ग्रेट लेडी (महान महिला)'', पत्र २१५ मा रेखाचित्र, फन गोग सङ्ग्रहालय]<ref>{{cite web|title=थियो फन गोखलाई, हेग, मङ्गलबार वा सोभन्दा पछि, अप्रिल ६, १८८२|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let215/letter.html|work=भिन्सेन्त फन गोख: पत्रहरू|publisher=फन गोख सङ्ग्रहालय|access-date=२३ फेब्रुअरी २०१२}}</ref>]] जनवरी १८८२ को अन्त्यतिर, फन गोखले क्लासिना (सिन) मारिया होर्निक नामक एक घरबारविहीन, गर्भवती वेश्यालाई भेटेका थिए जसलाई उनले बोकेको बच्चाको बुबाले त्यागेको थियो। फन गोखले मे महिनामा थिओलाई लेखेको पत्रमा उल्लेखित मितिबाहेक यो भेटको सही मिति अज्ञात छ।<ref name= "Letter २२८">{{cite web|title= पत्र २२८: थियो भ्यान गोगलाई। हेग, मङ्गलबार वा सोभन्दा पछि, १६ मे १८८२|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let228/letter.html|work= भिन्सेन्त फन गोख: पत्रहरू|publisher= फन गोख सङ्ग्रहालय|at= टिप्पणी ७|quote= "हे भगवान, त्यहाँ कुनै भगवान छैनन्!"... जनवरीको अन्त्यमा मैले क्रिस्टियनलाई भेटेँ।}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207014227/http://vangoghletters.org/vg/letters/let228/letter.html |date=2018-12-07 }}</ref> यद्यपि, मध्य-जनवरीमा लेखिएको अर्को पत्रले उनी "एउटा सानो बच्चा भएकी आमा" सँग मोडेलिङको लागि वार्ता गरिरहेको उल्लेख गर्दछ र यो सिन नै भएको सम्भावित अनुमान हो।<ref name= "Letter २००">{{cite web|title= पत्र २००: थिओ फन गोखलाई। हेग, शनिबार वा सोभन्दा पछि, १४ जनवरी १८८२|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let200/letter.html|work= भिन्सेन्त फन गोख: पत्रहरू|publisher= फन गोख सङ्ग्रहालय|at= अनुच्छेद २ र टिप्पणी ६|quote= माउभेले मलाई केही बनाउनको लागि अहिले एउटा नयाँ तरिका देखाए, अर्थात् जलरङ ... अहिले, उदाहरणका लागि, म एउटा सानो बच्चा भएकी आमासँग वार्ता गर्दै छु ...}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207013638/http://vangoghletters.org/vg/letters/let200/letter.html |date=2018-12-07 }}</ref> सुझाव दिइएअनुसार, उनले आफ्नी बहिनी पर्ने की भोसले गरेको अपमानजनक अस्वीकारपछि "भेट्टाएको" महिलाको बारेमा अघिल्लो वर्षको लगभग २३ डिसेम्बरमा थिओलाई लेखेको पत्रमा र त्यसपछि क्रिसमसको दिन उनको बुबासँगको अन्तिम भेट हुनुभन्दा ठिक अघि उल्लेख गरिएको थियो जुन वास्तवमा सिन नै भएतापनि यस अनुमानको लागि कुनै प्रत्यक्ष प्रमाण भने उपलब्ध छैन।<ref>{{cite web|title= पत्र १९३: थियो भ्यान गोगलाई। एटेन, शुक्रबार वा सोभन्दा पछि, २३ डिसेम्बर १८८१|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let193/letter.html|work= भिन्सेन्ट भ्यान गोग: पत्रहरू|publisher= फन गोख सङ्ग्रहालय|at= टिप्पणी १६|quote= मैले एउटी महिला भेट्टाएँ, कुनै पनि हिसाबले जवान नभएकी, कुनै पनि हिसाबले सुन्दर नभएकी, उनमा कुनै विशेषता थिएन, यदि तपाईँ मान्नुहुन्छ भने।}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207013532/http://vangoghletters.org/vg/letters/let193/letter.html |date=2018-12-07 }}</ref> <ref name= "Letter २२७">{{cite web|title= पत्र २२७: थिओ फन गोखलाई। हेग, मङ्गलबार वा सोभन्दा पछि, १६ मे १८८२|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let227/letter.html|work= भिन्सेन्त फन गोख: पत्रहरू|publisher= फन गोख सङ्ग्रहालय|at= टिप्पणी ७|quote= मैले क्रिस्टियनलाई भेटेँ, तपाईँलाई थाहा छ, जब उनी गर्भवती थिइन्, बिरामी थिइन्, चिसोमा — म एक्लै थिएँ — मलाई भर्खरै एम्स्टर्डममा त्यो अनुभव भएको थियो जसको बारेमा मैले तपाईँलाई लेखेको थिएँ।}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207014216/http://vangoghletters.org/vg/letters/let227/letter.html |date=2018-12-07 }}</ref> मितिहरूको आधारमा, भ्यान गोग त्यो बच्चाको बुबा हुन सक्दैनथे।<ref name= "Sweetman">स्विटम्यान (१९९०) पृ. १५१</ref> सिनको जन्म सन् १८५० मा भएको थियो, उनी गेस्टको गरिब छिमेकका एक मजदुर पिएटर होर्निक र उनकी पत्नीका दस सन्तानहरूमध्ये जेठी थिइन्। पिएटरको सन् १८७५ मा मृत्यु भएको थियो। परिवारको भरणपोषणको लागि, सियन र उनकी आमाले सिलाउने काम गर्दथे भने उनीहरू घरको सरसफाइमा पनि संलग्न थिए। उनीहरूको कमाइलाई सिनको भाइ पिएटरले आफ्नो कुर्सी बनाउने व्यवसायको आयबाट टेवा गरिरहेका थिए। परिवार प्रायः सार्वजनिक सहायतामा निर्भर थियो। एक समयमा सिन र उनका केही दाजुभाइहरू क्याथोलिक अनाथालयमा बस्थे, सार्वजनिक खानपान र चर्चको परोपकारी कोषको सहायतामा निर्भर थिए। कमाइ अत्यन्तै थोरै भएकाले उनी वेश्यावृत्तिमा लागेकी थिइा्। ३२ वर्षको उमेरसम्म, अविवाहित सिनले चार जना बच्चा जन्माइसकेकी थिइन्, जसमध्ये दुई जीवित रहे: मारिया विल्हेल्मिना, अन्दाजी सन् १८७७ मा जन्मिएकी, र विलेम, जुलाई १८८२ मा जन्मिएको। सिनलाई पहिलेको शल्यक्रियाका कारण उत्पन्न असर, अन्य रोग र यौन रोगको कारण उनको स्वस्थ्य बिग्रिँदो अवस्थामा थियो भने पछि यी रोगहरू फन गोखलाई सारेको देखिन्छ। सन् १८८२ मा [[सुजाक]] रोगले पीडित बनेका फन गोख अस्पतालमा भर्ना भएका थिए।<ref>जेमेल, १८-१९.</ref> सिनले जाडोभरि फन गोखको लागि मोडेलिङ गरेकी थिइन्। यसको बदलामा, फन गोखले सिन र उनकी छोरीलाई बस्ने ठाउँ र खानाको प्रबन्ध मिलाएका थिए। उनीहरूको भेट हुँदा सिन बिरामी रहेकी फन गोखले उसलाई निको पार्न सक्दो उपचार गरेका थिए। फन गोखले सिनको हेरचाह गर्न र उनलाई सडकबाट टाढा राख्न उनीसँग विवाह गर्ने सोचे बनाएका थिए।<ref name= "Letter २२७"/> उनले एउटा जीवनको कल्पना गरे जहाँ सिन उनको सहायक हुनेछिन्, उनको कलात्मक कार्यजीवनलाई अगाडि बढाउन मद्दत गर्नेछिन्। सिन पनि उनीसँग विवाह गर्न चाहन्थिन्, यद्यपि उनी गरिब थिए। उनको परिवार, उनका भाइ र समर्थक थिओले समेत, यस सम्बन्धको विरोध गर्दथे।<ref>{{cite web |url=http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/11/198.htm |title=भिन्सेन्त फन गोख। थिओ फन गोखलाई पत्र। हेगमा लेखिएको १४ मे १८८२। |editor=ह्यारिसन, आर |year=२०११ |work=फन गोख पत्रहरू |publisher=वेबएक्जिबिट्स |access-date=२०११-०५-१८ }}</ref> जुन १८८२ मा, फन गोख सुजाक रोगले ग्रसित भएर अस्पतालमा भर्ना भएका थिए। डाक्टरको आदेशको उल्लङ्घन गर्दै, उनी १ जुलाईमा अस्पतालबाट लेडेनमा सियनलाई भेट्न गए जहाँ उनले भर्खरै एउटा छोरालाई जन्म दिएकी थिइन्। फन गोख सिन र उनका दुई बच्चाहरूसँगै छेउको एउटा ठूलो स्टुडियोमा सरेका थिए। सिनलाई गाह्रो गर्भावस्था र प्रसवबाट निको हुन लामो समय चाहिन्थ्यो। छोराले फन गोखको जीवनमा ठूलो खुशी ल्याएको देखिन्थ्यो। उनले व्याख्या गरेअनुसार, उनी एक कलाकारको रूपमा गहिरो जान प्रयास गर्दा, एक मानिसको रूपमा पनि त्यसै गर्न खोजिरहेका थिए।<ref name=LTRR20>{{cite web |url=http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/12/R20.htm |title=भिन्सेन्त फन गोख। एन्टोन भान रापार्डलाई पत्र। हेगमा लेखिएको ४ फेब्रुअरी १८८३ |editor=ह्यारिसन, आर |year=२०११ |work=फन गोखका पत्रहरू |publisher=वेबएक्जिबिट्स |access-date=२०११-०५-१८}}</ref> ==सिनसँगको सम्बन्धप्रतिको प्रतिक्रिया== [[चित्र:Mauve, Anton - A portrait of Ariëtte Mauve-Carbentus.jpg|alt= एउटा सुन्दर युवती राम्रो टोपी लगाएर समुद्री किनारमा बसिरहेकी छिन्, उनको शनिवारको उत्तम पोशाक पहिरिएको, कालो पोशाकमा हल्का नीलो एप्रन।|thumb|300px|आन्तोन माउभे – ''आरित्ते (जेट) कार्बेन्तस, कलाकारकी श्रीमती''<ref>{{cite web|title= IB-nummer 117003|url= http://ib.rkd.nl/showobject.mhtml?ib=117003|work= RKD databases|publisher= Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD)|url-status= dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20110724163802/http://ib.rkd.nl/showobject.mhtml?ib=117003|archive-date= 2011-07-24}}</ref>]] सिनसँगको सम्बन्धको परिणामस्वरूप, फन गोखले परिवार र साथीहरूको समर्थन र सद्भावना गुमाएसँगै उनको आफ्ना अभिभावकहरूसँगको सम्बन्ध पनि अझ तनावपूर्ण बनेको थियो। उनका शिक्षक र सम्बन्धि (भतिजा) आन्तोन माउभेले फन गोखले सिनलाई पहिलोपटक भेटेको केही हप्ताभित्रै अचानक आफ्नो समर्थन र मार्गदर्शन बन्द गरेका थिए यद्यपि यसमा विशेषगरी उनीहरूको पारस्परिक उदासीनता जस्ता अन्य कारकहरू पनि संलग्न थिए।<ref>पोमरान्स (सन् २००३) पृ. १३८</ref><ref name= "Letter २०३"/> हल्स्करले यसलाई फन गोखको लागि एक साधारण त्रासदी भनेका छन्।<ref>हुल्स्कर (१९८०) पृ. ३२</ref> त्यसैगरी, एक लामो समयदेखिको पारिवारिक साथी हर्मानस तेरिस्तिग, एक प्रभावशाली कला व्यापारी जसले फन गोख र उनका भाइ थिओलाई कला र साहित्यको बारेमा धेरै सिकाएका थिए र जसले फन गोखलाई कलाकार बन्ने निर्णय गर्दा उनको पहिलो कला सामग्री दिएका थिए, यद्यपि उनको समर्थन सधैँ केही हदसम्म अनिर्णयात्मक नै थियो, त्यो पनि सोही समयमा अचानक फिर्ता भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=7822&lang=en |title=फन गोख र तेरिस्तिग |year=२००५–२०११ |work=स्थायी सङ्ग्रह |publisher=फन गोख सङ्ग्रहालय |access-date=२३ फेब्रुअरी २०१२ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120915004414/http://www.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=7822&lang=en |archive-date=१५ सेप्टेम्बर २०१२}}</ref><ref>पोमरान्स (२००३) पृ. १३९, १४३, १४९</ref><!-- [यदि चाहियो भने निम्न पुनः प्रस्तुत गर्नुहोस्, तर यो सिनसँगको उनको सम्बन्धसँग केही सम्बन्ध छैन र यसले पाठकको लागि कठिन काम बनाउँछ] तेरिस्तिग र माउभे दुवै फन गोखको मजदुरवर्गीय उपस्थिति र झर्को व्यवहारको बारेमा पनि चिन्तित थिए।<ref>जेमेल, १९-२०.</ref>--> [[File:Anton Mauve - Bomschuit op het strand.jpg|alt= मरुभूमिको बालुवा रङको ठूलो चित्र, जसमा एउटा माछा मार्ने डुङ्गालाई घोडाको समूहले समुद्री किनारामा तान्दै छ, केही मानिसहरू उभिरहेका छन्।|thumb|left|आन्तोन माउभे – ''समुद्री किनारमा माछा मार्ने डुङ्गा'', ११५ x १७२ सेमी। यो त्यो चित्र थियो जसमा माउभे फन गोखसँगको व्यवहारको समयमा काम गरिरहेका थिए। यो १८८२ मेमा सालोनमा प्रदर्शित भएको थियो। गेमेन्टेम्युजियम, हेग।<ref>{{cite web|title=Fishing boat on the beach |url= https://rkd.nl/en/explore/images/21406 |work= RKD databases|publisher= Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD)}}</ref>]] फन गोखको माउभेसँगको सम्बन्ध वास्तवमै धेरै कठिनाइका साथ एक महिना टिकेको थियो।<ref>नाइफे र स्मिथ (२०११) पृ. २५४ ff.</ref> जनवरीको अन्त्यसम्ममा, उनी आफ्नो भाइ थिओलाई उनी माउभेसँग सधैँ सहज रूपमा मिल्न सक्दैनन् भनेर लेखिरहेका थिए।<ref name= "Letter २०३" >{{cite web|title= पत्र २०३: थिओ फन गोअलाई। हेग, बिहीबार, २६ जनवरी १८८२|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let203/letter.html|work= भिन्सेन्त फन गोख: पत्रहरू|publisher= फन गोख सङ्ग्रहालय|quote= माउभेसँग सधैँ मिल्न मेरो लागि ठीक त्यति सजिलो छैन, न उल्टो नै, किनभने मलाई लाग्छ हामी उदासीन उर्जाको हिसाबले एक अर्काका जोडी हौँ ...}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207013707/http://vangoghletters.org/vg/letters/let203/letter.html |date=2018-12-07 }}</ref> यसको केही समयपछि नै, प्लास्टरका मूर्तिहरूबाट रेखाचित्र बनाउने मुद्दामा उनीहरूबीच कहाली भएको थियो जहाँ फन गोखले आफ्नो प्रविधि सुधार्न गर्नुपर्छ भन्नेमा माउभे चिन्तित थिए। यद्यपि, फन गोखले मोडेलहरूबाट चित्रण गर्ने कुरामा कडा अडान लिए र रिसको आवेगमा उनले हात र खुट्टाका केही प्लास्टर मूर्तिहरू तोडिदिएका थिए जुन माउभेले उनलाई अभ्यासको लागि दिएका थिए। त्यो घटनापछि, माउभेले अर्को दुई महिना (अर्थात्, बाँकी जाडोको लागि) उनीसँग कुनै सम्बन्ध नराख्ने बताएका थिए।<ref>हुल्स्कर (१९८०) पृ. ३४</ref><ref name= "Letter २१९">{{cite web|title= पत्र २१९: थिओ फन गोखलाई। हेग, शुक्रबार वा सोभन्दा पछि, २१ अप्रिल १८८२|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let219/letter.html|work= भिन्सेन्ट भ्यान गोग: पत्रहरू|publisher= फन गोख सङ्ग्रहालय|quote= मैले त्यसपछि माउभेलाई भनेँ, वृद्ध साथी, मलाई प्लास्टर मूर्तिहरूको बारेमा फेरि नबताउनुस्, किनभने म यो सहन सक्दिनँ।}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207014008/http://vangoghletters.org/vg/letters/let219/letter.html |date=2018-12-07 }}</ref> वास्तवमा, माउभेले फन गोखसँग पूर्ण रूपमा सम्बन्धविच्छेद गर्ने निर्णय गरिसकेका थिए। फन गोखले सुरुमा माउभेको उदासीनताको लागि तेरिस्तिगलाई दोष दिए तर मेमा माउभेसँगको आकस्मिक भेटले माउभेले उनीसँग निश्चित रूपमा सम्बन्ध तोडिसकेका थिए भन्ने कुराको सुनिश्चितता गराएको थियो। उनले त्यो भेटको वर्णन थिओलाई एउटा पत्रमा गरे र त्यही पत्रमा उनले पहिलोपटक सिनसँगको आफ्नो सम्बन्ध उजागर गरी सम्बन्धको भावुक रूपमा रक्षा गरेका थिए।<ref name= "Letter २२४">{{cite web|title= पत्र २२४: थिओ फन गोखलाई। हेग, आइतबार वा सोभन्दा पछि, ७ मे १८८२|url= http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let224/letter.html|work=भिन्सेन्ट भ्यान गोख: पत्रहरू|publisher=फन गोग सङ्ग्रहालय|quote= आज मैले माउभेलाई भेटेँ र उनीसँग धेरै दुःखद कुराकानी भयो जसबाट माउभे र म बीच सधैँका लागि सम्बन्ध सकिएको थाहा पाएँ।}}</ref><ref>स्विटम्यान (१९९०) पृ. १४७-५४</ref>{{quote|मानिसहरूले मलाई कुनै कुराको शङ्का गर्छन्... यो हावामै छ... मैले केही लुकाइरहेको हुनुपर्छ... भिन्सेन्तले केही रोकेको छ जुन प्रकट गर्न नहुने हुन सक्छ... ठीक छ, सज्जनहरू, म तपाईँहरूलाई भन्छु – तपाईँहरू जो व्यवहार र संस्कृतिलाई धेरै महत्त्व दिनुहुन्छ र सही गर्नुहुन्छ, यदि यो वास्तविक चीज हो भने – के बढी सांस्कृतिक, बढी संवेदनशील, बढी पौरुषपूर्ण छ: एउटी महिलालाई त्याग्नु वा त्यागिएकी महिलालाई आफ्नो बनाउनु?}} फन गोखले सन् १८८३ को शरद ऋतुमा सिनलाई छोडेर चित्रकला गर्न द्रेन्थेमा गएका थिए। सिन सिलाउने काम, सरसफाइ गर्ने महिला र सम्भवतः वेश्याको रूपमा काममा फर्किएकी थिइन्। उनका बच्चाहरू, मारिया र विलेम, सिनकी आमा र भाइ पिएटर सबै सँगै बस्थे। सन् १९०१ मा, सिनले आन्तोन भान विक नामको एक माझी मानिससँग विवाह गरिन्। सन् १९०४ मा ५४ वर्षको उमेरमा उनले रोटरड्यामको बन्दरगाहमा आत्महत्या गरेकी थिइन् जुन फन गोखको मृत्युको १४ वर्षपछि घटेको घटना थियो।<ref>जेमेल, ५२.</ref> == पारिवारिक चित्रण == [[चित्र:Francis Montague Holl - Her poverty, but not her will, consents.jpg|thumb|alt= काखमा बच्चा बोकेकी एक महिलाले हिचकिचाउँदै आफ्नो विवाहको औँठी बन्धक राख्दैछिन् भने साहु र उनका सहयोगीले सहानुभूतिपूर्वक हेरिरहेका छन्|[[फ्रान्सिस मोन्टेज होल]] – ''"उनको अभावले सहमति दियो, उनको विवेकले होइन।"'', सन् १८७६। यो चित्रले एक महिलाले हिचकिचाउँदै आफ्नो विवाहको औँठी बन्धक राखेको चित्रण गर्दछ भने साहु र उनका सहयोगीले उनलाई सहानुभूतिपूर्वक हेरिरहेका छन्। फन गोखले आफ्ना समकालीन र गुरु [[आन्तोन फोन रापार्द]]लाई लेखेको पत्रमा सिनसँगको आफ्नो सम्बन्धको बचाउ गर्दै यसको उल्लेख गरेका छन्: "उनको जीवित रहने एक मात्र उपाय... एक व्यवस्थित, घरेलु जीवन बिताउनु थियो। ... उनको जीवनको सन्दर्भमा, म जस्तै तपाईँले पनि पतित महिलाहरूको निन्दा गर्नुहुन्न भन्ने मेरो विश्वास छ।<ref>"Zemel (1997) p. 22{{cite web|title= Letter 309: To Anthon van Rappard. The Hague, between about Tuesday, 12 and Sunday, 17 September 1882|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let309/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum}}</ref> [[चित्र:Hubert von Herkomer 1870 - Gipsy Woman with Child (Herkomer's first work for 'The Graphic').jpg|thumb|left|upright|हुबर्ट फोन हेर्कुमेर]] – ''शिशुसँग एक घुमन्ते महिला'', १८७० ('द ग्राफिक' का लागि हेर्कुमेरको पहिलो काम)]] आफ्नो सम्पूर्ण कलाकारिता जीवनान फन गोखले आफ्ना नजिकका कलाकार साथीहरू वा परिवारका सदस्यहरूका थोरै मात्र चित्रहरू बनाएका थिए जसमन विशेषगरी उनीसँग सबैभन्दा नजिकमा रहेका उनका भाइ थिओको कुनै पनि चित्र अस्तित्वमा नभएको मानिन्थ्यो। यद्यपि, सन् २०११ मा, फन गोख सङ्ग्रहालयका वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ता लुई फन तिलबोर्गले घोषणा गरेअनुसार फन गोखका धेरै आत्मा-चित्रहरू मध्ये एक वास्तवमा उनका भाइ थिओको चित्र थियो। उनको यो निष्कर्ष उनीहरूको शारीरिक विशेषताहरू बीचका केही उल्लेखनीय भिन्नताहरूमा आधारित थियो। सन् १८८७ मा बनाइएको थिओको चित्रमा गालाको दाह्री सबै फालिएको एक व्यक्ति देखिन्छन्। थिओको दाह्री भिन्सेन्तको जस्तो रातो नभएर अलि बढी पहेँलो रगत रङ्ग जस्तो थियो। त्यसका साथै, यस व्यक्तिको कानको आकार गोलाकार छ, जुन भिन्सेन्तको भन्दा फरक तर थिओको कानसँग मिल्दोजुल्दो छ।<ref>{{cite web|title=Research shows one of Vincent van Gogh's self-portraits is in fact Theo|url=http://www.artdaily.com/index.asp?int_sec=2&int_new=48476|access-date=October 21, 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120404063547/http://www.artdaily.com/index.asp?int_sec=2&int_new=48476 |date=April 4, 2012 }}</ref> भिन्सेन्तको श्रमिक वर्गका परिवारहरूको चित्रणमा विशेष रुचि थियो, जुन उनको ''[[आलु भक्षक]]'' र रोलिन परिवार शृङ्खलामा देख्न सकिन्छ। <ref>Zemel, 17. </ref>उनी विशेषगरी [[विलियम लुसोन थोमस]]द्वारा स्थापित बेलायती साप्ताहिक सचित्र समाचार पत्र ''[[द ग्राफिक]]'' का लागि काम गर्ने बेलायती चित्रकारहरू जस्तै [[हुबर्ट फोन हेर्कोमर]], [[सामुएल लुक फिल्देस]] र [[फ्रान्क होल]]को [[सामाजिक यथार्थवाद]]बाट प्रभावित थिए। फन गोखले आफ्ना पत्रहरूमा बारम्बार उनीहरूको उल्लेख गर्दथे र उनले सन् १८७० देखि १८८० बीचका 'द ग्राफिक' का पुराना अङ्कहरूको पूर्ण सेट प्राप्त गरी आफूलाई मनपर्ने चित्रहरूलाई उनले आफ्नो स्टुडियो सजाएका थिए।<ref>{{cite web|title=Letter 199: To Theo van Gogh. The Hague, Sunday, 8 or Monday, 9 January 1882|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let199/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207013618/http://vangoghletters.org/vg/letters/let199/letter.html |date=7 December 2018 }}</ref> सन् १८८२ अगस्ट सम्ममा, उनले गम्भीरताका साथ तेल चित्रकला सुरु गरिसकेका थिए तर उत्साहजनक सुरुवातका बाबजुद एक महिनापछि नै अचानक यसलाई अचानक छोडिदिए र अर्को ग्रीष्मसम्म फेरि सुरु गरेनन्। यसको एउटा कारण तेल चित्रकलामा हुने खर्च थियो तर नाइफेह र स्मिथको सुझाव अनुसार वास्तविक कारण त्यस समयमा उनको रुचि चित्रकलामा हुनु थियो। मे १६, १८८२ को आफ्नो मर्मस्पर्शी पत्रमा, की भोसको परिवारबाट भएको आफ्नो अन्तिम अपमान र उनले सिनलाई कसरी भेटे र उनीसँगको सम्बन्धको बारेमा वर्णन गर्दै उनले लेखेका थिए:{{quote|म आफैँ घरेलु सुख र दुःखको अनुभव गर्न चाहन्छु ताकि म तिनीहरूलाई आफ्नै अनुभवबाट कोर्न सकूँ। एम्सटर्डम छोडेपछि मलाई लाग्यो कि मेरो प्रेम, जुन साँच्चै इमानदार, साँचो र बलियो थियो, शाब्दिक रूपमै कुटिएर मारिएको थियो – तैपनि मृत्यु पछि मानिस पुनर्जीवित हुन्छ। म पुन: उठ्नेछु। त्यसपछि मैले क्रिस्टियनलाई भेटेँ ...}} सेप्टेम्बरसम्ममा, सिन आफ्नो कठिन सुत्केरी अवस्थाबाट निको भएर पुनः मोडल बन्न तयार बनेकी थिइन्। सोही समयमा, फन गोखले 'अनाथ मानिस' एड्रियनस ज्याकोब्स जुइडरल्यान्डलाई फेला पारे, जो उनको मनपर्ने र सबैभन्दा धैर्यवान मोडेल बनेका थिए। जाडो बढ्दै जाँदा र बाहिर काम गर्न गाह्रो हुँदै गएपछि, फन गोख आफ्नो स्टुडियोमा फर्किएर मानव आकृतिहरू कोर्न थालेका थिए। <ref>Naifeh and Smith pp. 306-13</ref> ==कार्यहरू== ===सिन=== [[चित्र:Vincent van Gogh - Sorrow.jpg|thumb|''[[दुःख (फन गोख)|दुःख]]'', चकले बनाइएको रेखाचित्र, गार्म्यान रायन सङ्ग्रह, द न्यु आर्ट ग्यालेरी वाल्सल]] ३२ वर्षीया सुचिकार र वेश्यावृत्तिमा संलग्न सिनका कार्यहरूले उनलाई प्रायः परम्परागत घरेलु स्त्री भूमिकाहरू जस्तैः एक आमा, सुचिकार र घरेलु कामदारको रूपमा चित्रण गर्दछन्। <ref>Zemel, 15.</ref> ''[[दुःख (फन गोख)|दुःख]]'' नामक रेखाचित्र र त्यसपछिको लिथोग्राफमा, सिनले महिलाको शोक र कमजोरीलाई प्रतिनिधित्व गर्दछिन् जबकि ''बसिरहेकी महिला'' र ''आमा र शिशु'' जस्ता कृतिहरू प्रतिष्ठित छन्।<ref>Hulsker (1980) p. 42{{cite web|title=To Theo van Gogh. The Hague, Monday, 1 May 1882|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let222/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|access-date=23 February 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207014059/http://vangoghletters.org/vg/letters/let222/letter.html |date=7 December 2018 }}</ref> सिलाई गरिरहेकी सिनको चित्र कोर्दा ती रचनाहरू उनको काम जस्तै सरल थिए। यदि उनी जीवनको उच्च ल्याकतमा भएकी भए, उनको सिलाईको चित्रले पक्कै पनि उनलाई बुट्टा भर्ने काम गरिरहेको देखाउने थियो। आनन्दको लागि गरिने गतिविधिको सट्टा, सिनको सिलाई एक कठिन र थकाइलाग्दो काम थियो। ''बसिरहेकी महिला''को सम्बन्धमा फन गोखले सिनलाई [[कि भोस स्ट्रिकर]]ले लगाएको जस्तै लुगामा पोज दिन लगाएका थिए, जुन कुरा डच राष्ट्रिय अभिलेखालयमा रहेको र फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डममा राखिएको की भोस र उनको छोराको फोटोबाट प्रमाणित गर्न सकिन्छ।<ref>{{cite web|title=Kee Vos met zoon Jan (photo)|url=http://www.geheugenvannederland.nl/?/nl/items/VGM01:b4888|publisher=Geheugen van Nederland|access-date=26 February 2012}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> एक पत्रमा फन गोखले सिनलाई आफ्ना ती कृतिहरू सिर्जना गर्ने सन्दर्भमा एक सहयोगी वा साझेदारको रूपमा विचार गरेको उल्लेख गरेका छन् जसमा उनलाई चित्रण गरिएको थियो।<ref>Zemel, 16.</ref> उनले सिनसँगको आफ्नो सम्बन्धको बारेमा थिओलाई पत्र लेख्दै, उनीहरूबीच ठ्याक्कै प्रेम मात्र नभएर आपसी समझदारी पनि थियो भनेर उल्लेख गरेका थिए। भिन्सेन्तले सिनलाई सडकबाट उठाएर उनको र उनका बच्चाहरूको हेरचाह गरेका थिए र यसको सट्टामा सिनले उनको लागि मोडेलको रूपमा पोज दिने गर्थिन्। <gallery width="140" perrow="4"> File:Van Gogh - Sien mit Zigarre, am Boden neben der Feuerstelle sitzend.jpeg|''चिलिम तान्दै चुल्होको छेउको भुइँमा बसिरहेकी सिन'', सिसाकलम, कालो चक, पेन र ब्रस, सेपिया, वास्ड र सेतोले उज्यालो बनाइएको, अप्रिल १८८२, क्रोलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्डस<ref>{{cite web|title=Woman ('Sien') seated near the stove|url=http://www.kmm.nl/object/KM%20117.017/Woman-Sien-seated-near-the-stove|publisher=Kröller-Müller Museum|access-date=23 February 2012}}</ref> File:Sien in a white bonnet F931 Vincent van Gogh.jpg|''सेतो टोपीमा सिन'', सिसाकलम, कालो लिथोग्राफिक चक, वास्ड, डिसेम्बर १८८२, फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम, नेदरल्यान्ड्स <ref>{{cite web|title=To Theo van Gogh. The Hague, on or about Wednesday, 27 December 1882|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let296/letter.html|publisher=Van Gogh Museum|quote=I believe I wrote to you recently that at present I’m occupied with large heads ...|access-date=23 February 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207015701/http://vangoghletters.org/vg/letters/let296/letter.html |date=7 December 2018 }}</ref> File:Woman Mourning F935 Vincent van Gogh.jpg|''बसिरहेकी महिला'', सिसाकलम, कालो मसीको पेन र ब्रस, खैरो, सेतो ओपाक वाटरकलर, स्क्वायरिङका निसानहरू, लेड पेपरमा (दुई पाना), अप्रिल १८८२, क्रोलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स<ref name= "merino">{{cite web|title=Letter 222: To Theo van Gogh. The Hague, Monday, 1 May 1882|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let222/letter.html|publisher=Van Gogh Museum|quote=I have a female figure in a black merino frock in front of me ...}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207014059/http://vangoghletters.org/vg/letters/let222/letter.html |date=7 December 2018 }}</ref><ref>{{cite web|title=Woman Seated|url=http://www.kmm.nl/object/KM%20128.070/Woman-seated|publisher=Kröller-Müller Museum|access-date=23 February 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.vggallery.com/drawings/p_0935.htm|title=Bent Figure of a Woman (Sien?)| author=Brooks, D |work=The Vincent van Gogh Gallery, endorsed by Van Gogh Museum, Amsterdam | publisher=David Brooks (self-published) |access-date=16 February 2011}}</ref> File:Sien Pregnant, Walking with Older Woman 988a Vincent van Gogh.jpg|''टहल्दै गरेका दुई महिला (गर्भवती सिन र उनकी आमा)'', सिसाकलम, सन् १८८२ को पहिलो आधा, निजी सङ्ग्रह, नेदरल्यान्ड्स File:Sien, Sewing, Half-Figure F1025 Vincent van Gogh.jpg|''सिलाई गर्दै गरेकी सिन, अर्ध-आकृति'', सिसाकलम, कालो माउन्टेन चक सन् १८८३, रोटरडम, नेदरल्यान्ड्स <ref>{{cite web|title=To Theo van Gogh. The Hague, on or about Thursday, 29 March and Sunday, 1 April 1883|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let333/letter.html|publisher=Van Gogh Museum|quote=I’ve already written that I’ve drawn with the natural chalk – yesterday I began a second drawing with it, a woman sewing. Particularly with an eye to chiaroscuro.|access-date=23 February 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207020211/http://vangoghletters.org/vg/letters/let333/letter.html |date=7 December 2018 }}</ref> File:Sien,-Sewing,-Half-Figure F1026 Vincent van Gogh.jpg|''सिलाई गर्दै गरेकी सिन, अर्ध-आकृति'', सिसाकलम, हल्का वास्ड, सन् १८८३, क्रोलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Sien-with-Umbrella-and-Prayer-Book F1052 Vincent van Gogh.jpg|''छाता र प्रार्थना पुस्तकसहित सिन'', सिसाकलम, कालो चक, सन् १८८२, निजी सङ्ग्रह। तल बायाँपट्टि रहेको हस्ताक्षर नक्कली हो। हल्स्करले यसलाई सिनका प्रारम्भिक चित्रहरू मध्ये एक मान्छन्। File:Sien,-Peeling-Potatoes F1053a Vincent van Gogh.jpg|''आलु ताछ्दै गरेकी सिन'', कालो चक, सन् १८८३, हेग, नेदरल्यान्ड्स [पल सिट्रोनबाट ऋणमा] </gallery> ===बच्चा, विलेमसँग सिन=== <gallery width="140" perrow="4"> File:Sien-Nursing-Baby,-Half-Figure 1062 Vincent van Gogh.jpg|''बच्चालाई दूध पिलाउँदै सिन, अर्ध-आकृति'', रेखाचित्र, सन् १८८२, क्रोलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटरलो, नेदरल्यान्ड्स (F1062) File:Sien-Nursing-Baby F1063 Vincent van Gogh.jpg|''बच्चालाई दूध पिलाउँदै सिन'', रेखाचित्र, सन् १८८२, क्रोलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Sien Nursing Baby 1064 Vincent van Gogh.jpg|''बच्चालाई दूध पिलाउँदै सिन'', रेखाचित्र, सन् १८८२, निजी सङ्ग्रह File:Sien Nursing Baby, Half-Figure F1065 Vincent van Gogh.jpg|''बच्चालाई दूध पिलाउँदै सियन, अर्ध-आकृति'', रेखाचित्र, सन् १८८२, निजी सङ्ग्रह File:Sien Nursing Baby 1068 Viincent van Gogh.jpg|''बच्चालाई दूध पिलाउँदै सिन'', जलरङ, सन् १८८२, निजी सङ्ग्रह File:Sien-with-Child-on-her-Lap F1071 Vincent van Gogh.jpg|''काखमा बच्चा लिएकी सिन'', रेखाचित्र, सन् १८८२, क्रोलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Woman (Sien?) with Baby on her Lap, Half-Figure.jpg|''काखमा बच्चा लिएकी महिला (सियन?), अर्ध-आकृति'', सेप्टेम्बर १८८२ </gallery> ===सिनकी छोरी, मारिया=== <gallery width="140" perrow="4"> File:Van Gogh - Siens Tochter mit Schal.jpeg|''सिनकी छोरी पछ्यौरासहित'', जनवरी १८८३, क्रोलर-मुलर सङ्ग्रहालय, ओटर्लो, नेदरल्यान्ड्स File:Sien,-Sitting-on-a-Basket,-with-a-Girl F1072 Vincent van Gogh.jpg|''एउटी केटीसँग डालीमा बसकी सिन'', सन् १८८३, प्राकृतिक कालो, चक, कलम र ब्रसले खैरो-कालो मसीमा (सम्भवतः सुरुमा कालो), कालो जलरङ, अपारदर्शी खरानी जलरङ, खरानी (?) धुलाइ, कोतारिएको, जालीदार कागजमा, फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम<ref name= "Brooks">{{cite web |url=http://www.vggallery.com/drawings/p_1072.htm|title=सिलाइ गर्दै महिला, एउटी केटीसँग | author=ब्रुक्स, डी |work=द भिन्सेन्ट भ्यान गोग ग्यालेरी, फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डमद्वारा समर्थित | publisher=डेभिड ब्रुक्स (स्वयं प्रकाशित) |access-date=२३ फेब्रुअरी २०११}}</ref> File:Van Gogh 1883-03, The Hague - Girl Kneeling by a Cradle F 1024 JH 336.jpg|''झलुङ्गो नजिक घुँडा टेकेर बसिरहेकी केटी'', (मारिया र विलेम), मार्च १८८३, रेखाचित्र (सिसाकलम, कोइला, सेतोले उचाई दिइएको), फन गोख सङ्ग्रहालय, एम्स्टर्डम </gallery> ===सिनकी आमा=== <gallery width="140" perrow="4"> File:Woman with Dark Cap (Sien's Mother).jpg|''कैदी टोपी लगाएकी महिला (सिनकी आमा)'', सन् १८८२ File:Sien's Mother's House F941 Vincent van Gogh.jpg|''सिनकी आमाको घर'', रेखाचित्र, सन् १८८२, निजी सङ्ग्रह File:Sien's-Mother's-House,-Closer-View F942 Vincent van Gogh.jpg|''सिनकी आमाको घर, नजिकको दृश्य'', रेखाचित्र, सन् १८८२, नोर्टन साइमन सङ्ग्रहालय, पासाडेना, [[क्यालिफोर्निया]] </gallery> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} * [https://www.vangoghmuseum.nl/en/art-and-stories/stories/all-stories/sien-hoornik फन गोख सङ्ग्रहालय: सिन होर्निकको कथा]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.vggallery.com/misc/sien.htm भिन्सेन्त फन गोख ग्यालरी: सिन (क्लासिना मारिया होर्निक)] * [https://rkd.nl/explore/artists/241804 नेदरल्यान्ड्स कला इतिहास संस्थान: सिन होर्निक] [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोखद्वारा बनाइएका चित्रहरू]] e0mw35594qh4ni64h0xu6tujgvxu60w 0 150068 1354735 1354485 2026-05-09T04:14:18Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1354735 wikitext text/x-wiki '''सोडियम''' एक [[रसायनिक तत्व|रासायनिक तत्व]] हो-यसको [[रासायनिक सङ्केत|प्रतीक]] Na (ल्याटिन न्याट्रियमबाट) र [[परमाणु क्रमाङ्क|परमाणु सङ्ख्या]] ११ हुन्छ। यो एक नरम, चाँदी-सेतो, अत्यधिक प्रतिक्रियात्मक [[धातु]] हो। सोडियम एक अल्काली धातु हो, [[पेरियोडिक तालिका]]को ग्रुप १ मा रहेको छ। यसको एक मात्र स्थिर [[समस्थानिक|आइसोटोप]] ²³ हो। यो धातु अत्यधिक प्रतिक्रियात्मक हुने भएकाले स्वतन्त्र रुपमा प्रकृतिमा पाइँदैन र यौगिकहरूबाट अलग गर्नुपर्छ। सोडियम [[पृथ्वी|पृथ्वीको]] सतहमा छैटौं सबैभन्दा प्रचुर तत्व हो । फेल्डस्पार्स, सोडालाइट, र हलाइट (NaCl) जस्ता धेरै [[खनिज]]को रुपमा प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। सोडियमका धेरै लवणहरू पानीमा अत्यधिक घुलनशील हुन्छन्ः सोडियम आयनहरू युगौ देखि पृथ्वीका खनिजहरूबाट पानीको क्रियाबाट घुल्दै आएका छन्।, र यसैले सोडियम र [[क्लोरिन]] महासागरहरूमा वजनको आधारमा सबैभन्दा आम घुलनशील तत्व हुन्।&nbsp;&nbsp; पहिलो पटक १८०७ मा हम्फ्री डेभीले सोडियमलाई सोडियम हाइड्रोक्साइडको इलेक्ट्रोलिसिसद्वारा अलग गरेका थिए। अन्य धेरै उपयोगी सोडियम यौगिकहरू मध्ये, सोडियम हाइड्रोक्साइड [[साबुन|साबुन निर्माण]] को लागि प्रयोग गरिन्छ। [[सोडियम क्लोराइड]] (खाने योग्य नुन) एक डि-आइसिङ एजेन्ट र मानव सहित जनावरहरूका लागि एक पोषक तत्व हो। == प्रयोग == सोडियम धातुको महत्त्वपूर्ण प्रयोग उपयोगिता भनेको सोडियम यौगिकको प्रयोग हो। वार्षिक रूपमा लाखौँ टन [[सोडियम क्लोराइड]], हाइड्रोक्साइड र कार्बोनेट उत्पादन गरिन्छ। सोडियम क्लोराइड व्यापक रूपमा एन्टी-आइसिङ र डि-आइसिङ को लागि प्रयोग गरिन्छ र सोडियम बाइकार्बोनेटको प्रयोग बेकिङ, र सोडाब्लास्टिङ को लागि गरिन्छ। पोटासियमको साथसाथै, धेरै महत्त्वपूर्ण औषधिहरूमा जैव उपलब्धता सुधार गर्न सोडियम थप गरिन्छ, यद्यपि पोटेशियम धेरै जसो अवस्थामा राम्रो आयन हो, सोडियम कम मूल्य र आणविक वजनको लागि छानिन्छ।<ref>{{cite book|last=रेमिङ्टन|first=जोसेफ पि.|title=Remington: The Science and Practice of Pharmacy|date=2006|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-7817-4673-1|pages=365–366|edition=21st|editor-last=बेरिङ्गर|editor-first=पल|oclc=60679584}}</ref> सोडियम हाइड्राइड विभिन्न प्रतिक्रियाहरूका लागि आधारको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । === ताप स्थानान्तरण === तरल सोडियम ''सोडियम-कूल्ड फास्ट रिएक्टर''हरूमा ताप स्थानान्तरण तरल पदार्थको रूपमा प्रयोग गरिन्छ<ref name="sodiumcoolant">[http://www.ne.doe.gov/pdfFiles/SodiumCoolant_NRCpresentation.pdf Sodium as a Fast Reactor Coolant] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113134710/http://www.ne.doe.gov/pdfFiles/SodiumCoolant_NRCpresentation.pdf|date=13 January 2013}} presented by Thomas H. Fanning. Nuclear Engineering Division. U.S. Department of Energy. U.S. Nuclear Regulatory Commission. Topical Seminar Series on Sodium Fast Reactors. 3 May 2007</ref> । यसमा उच्च थर्मल चालकता र रिएक्टरमा उच्च न्युट्रोन फ्लक्स प्राप्त गर्न आवश्यक न्युट्रॉन अवशोषण क्रस सेक्शन छ। सोडियमको उच्च उबलने बिन्दुले रिएक्टरलाई परिवेशमा सञ्चालन गर्न अनुमति दिन्छ (सामान्य दबाव, तर कमजोरीहरूमा यसको अपारदर्शिता समावेश छ, जसले दृश्य मर्मतसम्भारमा बाधा पुर्याउँछ, र यसको कडा रूपमा कम गर्ने गुणहरू। सोडियम पानीको सम्पर्कमा विस्फोट हुनेछ, यद्यपि यो हावामा बिस्तारै जलेको हुन्छ।<ref>{{Cite book|title=Fire and Explosion Hazards|page=363}}</ref> == सुरक्षा र सावधानी == {{Chembox|Section7={{Chembox Hazards | ExternalSDS = | GHSPictograms = {{GHS02}}{{GHS05}} | GHSSignalWord = Danger | HPhrases = {{H-phrases|260|314}} | PPhrases = {{P-phrases|223|231+232|280|305+351+338|370+378|422}}<ref>{{cite web|url=https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/262714|title=Sodium 262714|website=Sigma-Aldrich|access-date=1 October 2018|archive-date=15 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115025601/http://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/262714|url-status=live}}</ref> | NFPA-H = 3 | NFPA-F = 1 | NFPA-R = 2 | NFPA-S = w | NFPA_ref =<ref>[http://www.ehs.neu.edu/laboratory_safety/general_information/nfpa_hazard_rating/documents/NFPAratingSZ.htm Hazard Rating Information for NFPA Fire Diamonds] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150217135922/http://www.ehs.neu.edu/laboratory_safety/general_information/nfpa_hazard_rating/documents/NFPAratingSZ.htm |date=17 February 2015 }}. Ehs.neu.edu. Retrieved on 11 November 2015.</ref> }}}}सोडियमले पानीको सम्पर्कमा प्रज्वालनशील हाइड्रोजन र कास्टिक सोडियम हाइड्रोक्साइड बनाउँछ;<ref>{{cite book|author1-link=|author=रोबर्ट अङेलिकी|title=Synthesis and Technique in Inorganic Chemistry|publisher=University Science Books|place=Mill Valley, CA|date=1999|isbn=978-0-935702-48-4}}</ref> निल्दा वा भिझेको छाला वा आँखाको सम्पर्कमा आउँदा गम्भीर जलन निम्त्याउन सक्छ।<ref name=":0">{{cite tech report|first=Routley J.|last=Gordon|title=Sodium explosion critically burns firefighters, Newton, Massachusetts|number=75|institution=[[United States Fire Administration]]|date=1993-10-25}}</ref><ref name="prudent">{{cite book|title=Prudent Practices in the Laboratory: Handling and Disposal of Chemicals|year=1995|url=https://archive.org/details/prudentpractices00coun_887|url-access=limited|author1=((U.S. National Research Council Committee on Prudent Practices for Handling, Storage, and Disposal of Chemicals in Laboratories))|publisher=National Academies|page=[https://archive.org/details/prudentpractices00coun_887/page/n403 390]|isbn=978-0-309-05229-0}}</ref> हाइड्रोजन (अत्यधिक विस्फोटक) र सोडियम हाइड्रोक्साइड (जुन पानीमा घुलनशील हुन्छ) पैदा हुने भएकाले पानीको उपस्थितिमा सोडियम स्वतः विस्फोट हुन्छ। यद्यपि, सोडियम हावाको सम्पर्कमा आउँदा र {{Cvt|290|C}}<ref>{{cite journal |last1=An |first1=Deukkwang |last2=Sunderland |first2=Peter B. |last3=Lathrop |first3=Daniel P. |date=2013 |title=Suppression of sodium fires with liquid nitrogen |url=http://terpconnect.umd.edu/~pbs/2013-An-et-al-FSJ.pdf |journal=Fire Safety Journal |volume=58 |pages=204–207 |bibcode=2013FirSJ..58..204A |doi=10.1016/j.firesaf.2013.02.001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808160323/http://terpconnect.umd.edu/~pbs/2013-An-et-al-FSJ.pdf |archive-date=8 August 2017 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808160323/http://terpconnect.umd.edu/~pbs/2013-An-et-al-FSJ.pdf |date=8 August 2017 }}</ref> तापक्रम पुग्यो भने हल्का आगो देखिन्छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{सानो पेरियोडिक तालिका}}{{Sodium compounds}} [[श्रेणी:तत्व]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] 1rbhz3vadsj9z9sihjk7rfjygeferus 0 150095 1354762 1354624 2026-05-09T10:12:59Z Bishaldev100 28807 1354762 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=रवि |first=बि. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> == इतिहास == इतिहासभरि, धातु ढलाइलाई औजार, हतियार र धार्मिक वस्तुहरू बनाउन प्रयोग गरिएको छ। धातु ढलाइको इतिहास र विकास दक्षिणी एशिया (चीन, भारत, आदि) मा फेला पार्न सकिन्छ।<ref name=":02">{{Cite book|last=डेवी|first=कृस्टोफर जे.|title=The early history of lost-wax casting|work=Metallurgy and Civilisation: Eurasia and Beyond|year=2009|editor1=J. Mei|location=London|pages=147–154|editor2=Th. Rehren}}</ref> दक्षिणी एसियाली परम्परा र धर्महरू मूर्ति र अवशेषको ढलाइमा धेरै निर्भर थिए।<ref name=":15">{{Cite journal|last=Craddock|first=Paul T|date=October 8, 2014|title=The Metal Casting Traditions of South Asia: Continuity and Innovation|journal=Indian Journal of History of Science|volume=50|issue=1|pages=55–82}}</ref> यी वस्तुहरू प्रायः सिसाले लेस गरिएको तामाको [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]]बाट बनाइन्थ्यो।<ref name="BassettFogelman2008">{{cite book |author1=Jane L. Bassett |author2=Peggy Fogelman |author3=David A. Scott |author4=Ronald C. Schmidtling |title=The Craftsman Revealed: Adriaen de Vries, Sculptor in Bronze |url=https://books.google.com/books?id=E8oxCwAAQBAJ&pg=PA269 |year=2008 |publisher=Getty Publications |isbn=978-0-89236-919-5 |pages=269–}}</ref> धातु विज्ञानको सुरुवातदेखि नै अधिकांश ढलोटहरू ढुङ्गा वा सिरेमिकबाट बनाइएका साधारण एक-टुक्रा साँचाहरू थिए। यद्यपि, धेरै प्राचीन सभ्यताहरूमा मैन ढलाइको प्रमाण छ।<ref name=":15" />[[File:Dancing girl of Mohenjo-daro.jpg|thumb|[[Dancing Girl (prehistoric sculpture)|Dancing girl]] of Mohenjo-daro]] == प्रकार == * धातु ढलाइ * प्लास्टिक ढलाइ ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[फोर्जिङ]] * [[[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==थप पढ्न == *{{Citation |last=क्याम्पबेल |first=जोन|title=Casting |publisher=बटर्वोर्थ-हेइनमन |year=2003 |edition=2nd |isbn=0-7506-4790-6 |ref=none}}. [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] g8yjulwmgi781fviwe0e9havjap1nf0 1354763 1354762 2026-05-09T10:13:14Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1354763 wikitext text/x-wiki [[चित्र:SandMoldCopeDragCores.jpg|अङ्गुठाकार|ढलाइमा प्रयोग हुने बालुवाको साँचो]] '''ढलाइ''' (casting) एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो जुन प्राचीन कालदेखि नै अभ्यास गरिँदै आएको छ। यस प्रक्रियामा, पग्लिएको [[धातु]], [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]], [[प्लास्टिक]], वा ठोस हुन सक्ने तरल पदार्थलाई साँचामा खन्याइन्छ । चिसो भएपछि, तरल पदार्थ ठोस हुन्छ र साँचोको आकार लिन्छ। त्यसपछि यो ठोसलाई साँचोबाट बाहिर निकालेर वा साँचो तोडेर बाहिर निकालिन्छ। ढालेर बनाइएको यस्ता साधन वा वस्तु [[ढलोट]] भनिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Nepali Shabdakosh {{!}} English Nepali Dictionary {{!}} Nepali Rhymes |url=https://nepalishabdakosh.com/ |access-date=2026-05-08 |website=nepalishabdakosh.com |language=en}}</ref> ढलाइ ७,००० वर्ष पुरानो प्रक्रिया हो। सबैभन्दा पुरानो जोगिएको ढलोट ३२०० ईसा पूर्वको तामाको भ्यागुता हो। <ref name="mco">{{Citation |last=रवि |first=बि. |title=Metal Casting: Computer-Aided Design and Analysis |year=2005 |edition=1st |publisher=PHI |isbn=81-203-2726-8}}</ref> == इतिहास == इतिहासभरि, धातु ढलाइलाई औजार, हतियार र धार्मिक वस्तुहरू बनाउन प्रयोग गरिएको छ। धातु ढलाइको इतिहास र विकास दक्षिणी एशिया (चीन, भारत, आदि) मा फेला पार्न सकिन्छ।<ref name=":02">{{Cite book|last=डेवी|first=कृस्टोफर जे.|title=The early history of lost-wax casting|work=Metallurgy and Civilisation: Eurasia and Beyond|year=2009|editor1=J. Mei|location=London|pages=147–154|editor2=Th. Rehren}}</ref> दक्षिणी एसियाली परम्परा र धर्महरू मूर्ति र अवशेषको ढलाइमा धेरै निर्भर थिए।<ref name=":15">{{Cite journal|last=Craddock|first=Paul T|date=October 8, 2014|title=The Metal Casting Traditions of South Asia: Continuity and Innovation|journal=Indian Journal of History of Science|volume=50|issue=1|pages=55–82}}</ref> यी वस्तुहरू प्रायः सिसाले लेस गरिएको तामाको [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]]बाट बनाइन्थ्यो।<ref name="BassettFogelman2008">{{cite book |author1=Jane L. Bassett |author2=Peggy Fogelman |author3=David A. Scott |author4=Ronald C. Schmidtling |title=The Craftsman Revealed: Adriaen de Vries, Sculptor in Bronze |url=https://books.google.com/books?id=E8oxCwAAQBAJ&pg=PA269 |year=2008 |publisher=Getty Publications |isbn=978-0-89236-919-5 |pages=269–}}</ref> धातु विज्ञानको सुरुवातदेखि नै अधिकांश ढलोटहरू ढुङ्गा वा सिरेमिकबाट बनाइएका साधारण एक-टुक्रा साँचाहरू थिए। यद्यपि, धेरै प्राचीन सभ्यताहरूमा मैन ढलाइको प्रमाण छ।<ref name=":15" />[[File:Dancing girl of Mohenjo-daro.jpg|thumb|[[Dancing Girl (prehistoric sculpture)|Dancing girl]] of Mohenjo-daro]] == प्रकार == * धातु ढलाइ * प्लास्टिक ढलाइ ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[फोर्जिङ]] * [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==थप पढ्न == *{{Citation |last=क्याम्पबेल |first=जोन|title=Casting |publisher=बटर्वोर्थ-हेइनमन |year=2003 |edition=2nd |isbn=0-7506-4790-6 |ref=none}}. [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] g2htn50evy8vo3opsrsva9vqg0ib257 0 150097 1354673 1354640 2026-05-08T13:46:23Z Bishaldev100 28807 /* */ 1354673 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Desoldering.jpg|अङ्गुठाकार|सोल्डरिङको प्रयोग]] [[सोल्डरिङ]] ({{IPAc-en|US|ˈ|s|ɒ|d|ər|ɪ|ŋ}}; {{IPAc-en|UK|ˈ|s|oʊ|l|d|ər|ɪ|ŋ}}) दुई धातुको सतहलाई सतहहरूमा फिलर धातु प्रयोग गरेर जोड्ने प्रक्रिया हो। फिलर धातुलाई [[सोल्डर]] भनिन्छ। सतहहरूलाई तताइन्छ, सोल्डर पग्लिन्छ, जसलाई त्यसपछि चिसो र ठोस हुन दिइन्छ, जसले गर्दा बलियो र टिकाउ जोड सिर्जना हुन्छ। सोल्डरिङ सामान्यतया इलेक्ट्रोनिक्स उद्योग प्रिन्टेड सर्किट बोर्डहरू (Printed Circuit Board) र अन्य इलेक्ट्रोनिक कम्पोनेन्टहरूको निर्माण र मर्मतका लागि प्रयोग गरिन्छ। प्लम्बिङ र धातुको काममा, साथै गहना र अन्य सजावटी वस्तुहरूको निर्माणमा पनि यसको प्रयोग गरिन्छ। == उत्पत्ति == [[मेसोपोटामियाको सभ्यता|मेसोपोटामिया]]मा सोल्डरिङ ५,००० वर्ष पहिले नै प्रयोग गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=Materials Handbook|first=George|last=Brady|publisher=McGraw Hill|pages=[https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768 768–70]|isbn=978-0-07-007084-4|year=1996|display-authors=etal|url-access=registration|url=https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768}}</ref> सोल्डरिङ र ब्रेजिङ सम्भवतः धातु-कार्यको इतिहासको प्रारम्भमा, सम्भवतः ४००० ईसा पूर्व भन्दा अघि उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |title=A History of Welding |url=http://www.weldinghistory.org/whfolder/folder/wh1900.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425153916/http://www.weldinghistory.org/whistoryfolder/brazing/bh_pre1900s.html |archive-date=25 April 2012 |access-date=2 May 2018 |website=weldinghistory.org}}</ref> लगभग ३००० ईसा पूर्वका सुमेरियन तरवारहरू कडा सोल्डरिङ प्रयोग गरेर जम्मा बनाइएका थिए। == प्रयोग == सोल्डरिङको प्रयोग प्लम्बिङ, [[इलेक्ट्रोनिक्स]] र धातुकार्यमा फ्ल्यासिङदेखि गहना र संगीत वाद्ययन्त्रहरूमा गरिन्छ। == पाइप सोल्डरिङ== [[चित्र:Fitting1537.JPG|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर्ड तामाको पाइप]] [[चित्र:Weichlot.jpg|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[वेल्डिङ]] * [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 7pgk9to8w6i69jli1mueu02p4db9ddv 1354780 1354673 2026-05-09T11:41:20Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1354780 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Desoldering.jpg|अङ्गुठाकार|सोल्डरिङको प्रयोग]] [[सोल्डरिङ]] ({{IPAc-en|US|ˈ|s|ɒ|d|ər|ɪ|ŋ}}; {{IPAc-en|UK|ˈ|s|oʊ|l|d|ər|ɪ|ŋ}}) दुई धातुको सतहलाई सतहहरूमा फिलर धातु प्रयोग गरेर जोड्ने प्रक्रिया हो। फिलर धातुलाई [[सोल्डर]] भनिन्छ। सतहहरूलाई तताइन्छ, सोल्डर पग्लिन्छ, जसलाई त्यसपछि चिसो र ठोस हुन दिइन्छ, जसले गर्दा बलियो र टिकाउ जोड सिर्जना हुन्छ। सोल्डरिङ सामान्यतया इलेक्ट्रोनिक्स उद्योग प्रिन्टेड सर्किट बोर्डहरू (Printed Circuit Board) र अन्य इलेक्ट्रोनिक कम्पोनेन्टहरूको निर्माण र मर्मतका लागि प्रयोग गरिन्छ। प्लम्बिङ र धातुको काममा, साथै गहना र अन्य सजावटी वस्तुहरूको निर्माणमा पनि यसको प्रयोग गरिन्छ। == उत्पत्ति == [[मेसोपोटामियाको सभ्यता|मेसोपोटामिया]]मा सोल्डरिङ ५,००० वर्ष पहिले नै प्रयोग गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=Materials Handbook|first=George|last=Brady|publisher=McGraw Hill|pages=[https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768 768–70]|isbn=978-0-07-007084-4|year=1996|display-authors=etal|url-access=registration|url=https://archive.org/details/materialshandboo14geor/page/768}}</ref> सोल्डरिङ र ब्रेजिङ सम्भवतः धातु-कार्यको इतिहासको प्रारम्भमा, सम्भवतः ४००० ईसा पूर्व भन्दा अघि उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |title=A History of Welding |url=http://www.weldinghistory.org/whfolder/folder/wh1900.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425153916/http://www.weldinghistory.org/whistoryfolder/brazing/bh_pre1900s.html |archive-date=25 April 2012 |access-date=2 May 2018 |website=weldinghistory.org}}</ref> लगभग ३००० ईसा पूर्वका सुमेरियन तरवारहरू कडा सोल्डरिङ प्रयोग गरेर जम्मा बनाइएका थिए। == प्रयोग == सोल्डरिङको प्रयोग प्लम्बिङ, [[इलेक्ट्रोनिक्स]] र धातुकार्यमा फ्ल्यासिङदेखि गहना र संगीत वाद्ययन्त्रहरूमा गरिन्छ। == पाइप सोल्डरिङ== [[चित्र:Fitting1537.JPG|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर्ड तामाको पाइप]] [[चित्र:Weichlot.jpg|अङ्गुठाकार|210x210पिक्सेल|सोल्डर]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[वेल्डिङ]] * [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:धातुकार्य]] 7c4nklejeki5u2378l4c74ycyam3z6v 0 150100 1354668 2026-05-08T13:08:48Z ~2026-27712-38 78528 नयाँ पृष्ठ: redirect to [विश्व शान्ति स्तूप] 1354668 wikitext text/x-wiki redirect to [विश्व शान्ति स्तूप] igl4v4hxv6g0ns5l1yfu5krjz6fx4i4 1354669 1354668 2026-05-08T13:09:26Z ~2026-27712-38 78528 1354669 wikitext text/x-wiki redirect to [विश्व शान्ति स्तूप]] c4tc7cx95ubrosggb16a8stmvb0s8qp 0 150101 1354750 2026-05-09T06:16:02Z Ramesh Deuba 37151 नयाँ लेख 1354750 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = शुभेन्दु अधिकारी | image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | image_size = 250px | caption = सन् २०२४ मा अधिकारी | office = पश्चिम बंगालका ९औँ [[पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] | governor = [[आर. एन. रवि]] | deputy = {{ubl|[[अग्निमित्रा पाल]] | [[दिलीप घोष]]}} | term_start = ९ मे २०२६ | term_end = | preceding = | preceded = [[ममता बनर्जी]] | succeeding = | successor = | office1 = [[पश्चिम बंगाल विधानसभाका सदस्य]] | term_start1 = २० मे २०१६ | constituency1 = [[नन्दीग्राम विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|नन्दीग्राम]] | predecessor1 = [[फिरोजा बीबी]] | term_start3 = ११ मे २००६ | term_end3 = १६ मे २००९ | constituency3 = [[काँथी दक्षिण विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|काँथी दक्षिण]] | predecessor3 = [[शिशिर अधिकारी]] | successor3 = [[दिब्येन्दु अधिकारी]] | constituency2 = [[भवानीपुर विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|भवानीपुर]] | term_start2 = ४ मे २०२६ | predecessor2 = [[ममता बनर्जी]] | office4 = [[पश्चिम बंगाल विधानसभामा विपक्षका नेता]] | governor4 = [[जगदीप धनखड]]<br/>[[ला. गणेशन]] ''(अतिरिक्त जिम्मेवारी)''<br/>[[सी. वी. आनन्द बोस]]<br/>[[आर. एन. रवि]] | deputy4 = [[मिहिर गोस्वामी]] | predecessor4 = [[अब्दुल मन्नान]] | term_start4 = १३ मे २०२१ | term_end4 = ९ मे २०२६ | office5 = [[जुट कर्पोरेशन अफ इन्डिया]]का अध्यक्ष | 1blankname5 = [[कपडा मन्त्रालय|केन्द्रीय कपडा मन्त्री]] | 1namedata5 = [[स्मृति इरानी]] | predecessor5 = अजय कुमार जोली | term_start5 = ३१ डिसेम्बर २०२०<ref>{{Cite news|last=Podder|first=Debasish|date=31 December 2020|title=জুট কর্পোরেশন অফ ইন্ডিয়ার চেয়ারম্যান হচ্ছেন শুভেন্দু অধিকারী, নতুন বছরেই নিয়োগ|url=https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231131434/https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|url-status=dead|archive-date=31 December 2020|access-date=31 December 2020|work=Hindustan Times|language=bn}}</ref> | term_end5 = २ मार्च २०२१<ref>{{cite news |title=BJP leader Suvendu Adhikari likely to step down as Chairperson of Jute Corporation of India |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/bjp-leader-suvendu-adhikari-likely-to-step-down-as-chairperson-of-jute-corporation-of-india20210302170152/ |work=ANI News |date=2 March 2021 |access-date=29 May 2022}}</ref> | office6 = [[पश्चिम बंगाल सरकार]]का [[दोस्रो बनर्जी मन्त्रालय|वातावरण मन्त्री]] | term_start6 = २०१८ | term_end6 = २०२० | 1blankname6 = मुख्यमन्त्री | 1namedata6 = [[ममता बनर्जी]] | predecessor6 = [[सोवन चट्टोपाध्याय]] | successor6 = [[ममता बनर्जी]]<ref name="r"/> | office7 = [[पश्चिम बंगाल सरकार]]का [[यातायात विभाग (पश्चिम बंगाल)|यातायात मन्त्री]] | term_start7 = २७ मे २०१६ | term_end7 = २७ नोभेम्बर २०२० | 1blankname7 = मुख्यमन्त्री | 1namedata7 = [[ममता बनर्जी]] | predecessor7 = [[अरूप विश्वास]] | successor7 = [[फिरहाद हाकिम]]<ref name="r">{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/mamata-banerjee-to-keep-transport-portfolio-following-suvendu-adhikaris-resignation-2331328|title=CM Banerjee to retain transport portfolio following Suvendu Adhikari's resignation|newspaper=[[NDTV]]|date=28 November 2020}}</ref> | office8 = [[लोकसभा]]का सांसद | term_start8 = १६ मे २००९ | term_end8 = २० मे २०१६ | constituency8 = [[तमलुक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक, पश्चिम बंगाल]] | predecessor8 = [[लक्ष्मण चन्द्र सेठ]] | successor8 = [[दिब्येन्दु अधिकारी]] | birth_place = कारकुली, [[पूर्व मेदिनीपुर]], [[पश्चिम बंगाल]], भारत | birth_date = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}} | spouse = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] {{small|(२०२० देखि)}} | alma_mater = [[रवीन्द्र भारती विश्वविद्यालय]]<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url=https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf }}</ref> ([[Master of Arts|एम.ए.]]) | profession = [[राजनीतिज्ञ]] | father = [[शिशिर अधिकारी]] | mother = [[गायत्री अधिकारी]] | relatives = [[दिब्येन्दु अधिकारी]] (भाइ) <br/> [[सौमेन्दु अधिकारी]] (भाइ) | website = | footnotes = | other_party = * [[भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]] {{small|(१९९५–२०००)}} * [[तृणमूल कांग्रेस]] {{small|(२०००–२०२०)}} }} '''शुभेन्दु अधिकारी''' ({{IPA|bn|ʃubʱendu ɔdʱikari}}; जन्म १५ डिसेम्बर १९७०) एक भारतीय राजनीतिज्ञ हुन्, जसले ९ मे २०२६ देखि पश्चिम बंगालका ९औँ [[पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]का रूपमा कार्यभार सम्हाल्नेछन्। उनले ९ मे २०२६ सम्म [[विपक्षका नेता]] तथा [[भारतीय जनता पार्टी – पश्चिम बंगाल|पश्चिम बंगाल इकाइ]]का [[भारतीय जनता पार्टी]]का नेताका रूपमा पनि कार्य गरेका थिए। अधिकारीले यसअघि सन् २०१६ देखि २०२० सम्म [[पश्चिम बंगाल सरकार]]को राज्य मन्त्रिपरिषद्मा काम गरेका थिए। उनी सन् २०१६ र २०२१ मा [[नन्दीग्राम विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|नन्दीग्राम]]बाट [[विधानसभाका सदस्य]] (एमएलए) निर्वाचित भएका थिए तथा हाल २०२६ देखि [[भवानीपुर विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|भवानीपुर]]बाट निर्वाचित छन्। यसअघि उनी सन् २००५ मा [[काँथी दक्षिण]]बाट तथा सन् २००९ र २०१४ मा [[तमलुक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक]]बाट [[लोकसभा]] सदस्य (सांसद) निर्वाचित भएका थिए।<ref name=HT_1/> उनी यसअघि सन् २०१६ देखि २०२० सम्म [[पश्चिम बंगाल सरकार]]मा यातायात मन्त्री तथा सन् २०१८ देखि २०२० सम्म सिंचाइ तथा जलस्रोत मन्त्रीका रूपमा कार्यरत थिए। उनी सन् २००९ देखि २०१६ सम्म [[तमलुक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक]]बाट [[लोकसभा]] सदस्य तथा सन् २०२० देखि २०२१ सम्म [[जुट कर्पोरेशन अफ इन्डिया]]का अध्यक्ष पनि थिए। उनी सन् १९९८ देखि २०२० सम्म [[तृणमूल कांग्रेस]] तथा सन् १९९५ देखि १९९८ सम्म [[भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]का सदस्य थिए। उनी [[शिशिर अधिकारी]]का छोरा हुन्, जो सांसद तथा [[मनमोहन सिंह सरकार]]मा ग्रामीण विकास राज्यमन्त्री रहिसकेका राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Ravik |title=Had no work, say former TMC ministers in UPA govt |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/had-no-work-say-former-tmc-ministers-in-upa-govt/story-u42OCyo4PuSXfNtPwjP3hO.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=23 September 2012}}</ref><ref>{{cite web | url = http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | title = Suvendu Adhikari -Profile | access-date = 20 June 2009 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | archive-date = 29 October 2010 | df = dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web|title=Election Commission of India|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|access-date=2 May 2021|website=results.eci.gov.in|archive-date=3 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result & Vote Share - Oneindia |url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |access-date=29 May 2022 |work=OneIndia}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nandigram Assembly Election Results 2021 LIVE - Nandigram Vidhan Sabha Election Results|url=https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021|work=Times Now|access-date=29 May 2022}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन तथा शिक्षा == अधिकारीको जन्म १५ डिसेम्बर १९७० मा [[बंगाली ब्राह्मण]] परिवारमा<ref>{{Cite news |last=Bhattacharya |first=Snigdhendu |date=13 March 2021 |title=At Nandigram, Site of Historic Land Movement, a Battle to See Who the 'Real' Brahmin Is |url=https://thewire.in/politics/at-nandigram-site-of-historic-land-movement-a-battle-to-see-who-the-real-brahmin-is |archive-url=https://web.archive.org/web/20210313030537/https://thewire.in/politics/at-nandigram-site-of-historic-land-movement-a-battle-to-see-who-the-real-brahmin-is |archive-date=13 March 2021 |work=The Wire |access-date=8 May 2026 |quote=I am a Brahmin’s son. I do the chandipath every day.}}</ref> [[पश्चिम बंगाल]]को [[पूर्व मेदिनीपुर जिल्ला]]स्थित कारकुलीमा [[शिशिर अधिकारी]] र गायत्री अधिकारीका सन्तानका रूपमा भएको थियो। शिशिर अधिकारी एक राजनीतिज्ञ तथा [[दोस्रो मनमोहन सिंह मन्त्रालय]]मा पूर्व [[राज्यमन्त्री]] हुन् र उनी सन् २०१९ मा [[काँथी लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|काँथी निर्वाचन क्षेत्र]]बाट [[लोकसभा]]मा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="LS">{{cite web |title=Adhikari, Shri Suvendu |url=https://sansad.in/ls/members/biographyM/4501 |publisher=Lok Sabha |access-date=23 May 2025}}</ref><ref name="AN">{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Kajari |date=31 March 2018 |title=Nandigram: Trinamool's stronghold, one family's stranglehold |url=https://newsable.asianetnews.com/india/west-bengal-polls-nandigram-subhendu-adhikari |work=Asianet Newsable |access-date=11 May 2025}}</ref> अधिकारी अविवाहित छन्।<ref>{{cite news |title=ভাইরা বিয়ে করলেও অকৃতদার তিনি, জানুন কেমন শুভেন্দুর সংসার |url=https://bangla.aajtak.in/elections/west-bengal-assembly-elections/story/former-wb-minister-suvendu-adhikary-explained-why-he-unmarried-255166-2020-12-16 |access-date=28 May 2023 |work=Aaj Tak বাংলা |date=16 December 2020 |language=bn}}</ref> अधिकारीले सन् २०११ मा [[रवीन्द्र भारती विश्वविद्यालय]]बाट [[Master of Arts|स्नातकोत्तर (एम.ए.)]] उपाधि प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url=https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf |work=[[Election Commission of India]] |access-date=25 April 2026}}</ref> == राजनीतिक जीवन == === प्रारम्भिक राजनीति === अधिकारी पहिलो पटक सन् १९९५ मा [[भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]बाट [[काँथी]] नगरपालिकाका पार्षदका रूपमा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite news|title=The importance of being Suvendu Adhikari: Why the TMC strongman is miffed with the party leadership|url=https://www.timesnownews.com/india/article/the-importance-of-being-suvendu-adhikari-why-the-tmc-strongman-is-miffed-with-the-party-leadership/684054|access-date=17 December 2020|work=Times Now|date=19 November 2020}}</ref> सन् २००६ मा अधिकारी [[काँथी दक्षिण]] निर्वाचन क्षेत्रबाट [[पश्चिम बंगाल विधानसभा]]मा निर्वाचित भएका थिए। सोही वर्ष उनी काँथी नगरपालिकाका अध्यक्ष पनि बनेका थिए।<ref name="LS"/> === नन्दीग्राम आन्दोलन तथा तृणमूल कांग्रेसभित्र उदय === सन् २००७ मा अधिकारीले [[नन्दीग्राम]]मा भूमि अधिग्रहणविरुद्धको आन्दोलनको नेतृत्व गरेका थिए। उनले [[भूमि उच्छेद प्रतिरोध समिति]]को नेतृत्व गरेका थिए। पश्चिम बंगालको सत्तारुढ [[वाम मोर्चा (पश्चिम बंगाल)|वाम मोर्चा]] सरकारले विशेष आर्थिक क्षेत्र स्थापना गर्न गाउँमा १०,००० एकड जमिन अधिग्रहण गर्ने योजना बनाएको थियो।<ref>{{cite news |last1=Sarkar |first1=Arindam |title=Mamata promises to marry off raped girls of Nandigram |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/mamata-promises-to-marry-off-raped-girls-of-nandigram/story-umlmKryBUWdkP6re98mV2L.html |newspaper=[[Hindustan Times]] |access-date=27 April 2019 |date=26 April 2007}}</ref><ref name="ET">{{cite news |title=Trinamool Congress confident of victory in Nandigram |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/trinamool-congress-confident-of-victory-in-nandigram/articleshow/52103488.cms?from=mdr |newspaper=[[The Economic Times]] |access-date=27 April 2019 |date=4 May 2016}}</ref><ref name="HT">{{cite news |title=From Nandigram to Murshidabad - Suvendu Adhikari is Mamata Banerjee's all weather man |url=https://www.hindustantimes.com/cities/from-nandigram-to-murshidabad-suvendu-adhikari-is-mamata-banerjee-s-all-weather-man/story-kNqePhKEQzC9SE9BpPs34M.html |newspaper=[[Hindustan Times]] |access-date=27 April 2019 |date=26 August 2019}}</ref> यस आन्दोलनले [[ममता बनर्जी]]लाई बंगाली राजनीतिमा केन्द्रिय व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गरायो।<ref name="HT"/> राज्यको [[अपराध अनुसन्धान विभाग (भारत)|सीआईडी]]ले अधिकारीमाथि राज्य सरकारविरुद्ध सशस्त्र आन्दोलन सञ्चालन गर्न माओवादीहरूलाई हतियार उपलब्ध गराएको आरोप लगाएको थियो।<ref>{{cite magazine |last1=Roy |first1=Anirban |title=CID to question Trinamool's Adhikari on Maoist links |url=https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/cid-to-question-trinamools-adhikari-on-maoist-links-78841-2010-07-17 |magazine=[[India Today]] |access-date=27 April 2019 |date=17 July 2010}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Trinamool MP accused of supplying ammo to Naxalites |url=https://www.indiatoday.in/india/east/story/trinamool-mp-accused-of-supplying-ammo-to-naxalites-78780-2010-07-16 |magazine=[[India Today]] |access-date=27 April 2019 |date=16 July 2010}}</ref> नन्दीग्राममा अधिकारीको सफलतापछि बनर्जीले उनलाई [[जंगलमहल]] अर्थात् [[पश्चिम मेदिनीपुर जिल्ला|पश्चिम मेदिनीपुर]], [[पुरुलिया जिल्ला|पुरुलिया]] तथा [[बाँकुरा जिल्ला|बाँकुरा]] जिल्लाको पार्टी पर्यवेक्षक (प्रभारी) नियुक्त गरेकी थिइन्। उनले यी जिल्लाहरूमा पार्टीको आधार विस्तार गर्न सफलता प्राप्त गरेका थिए।<ref name="HT"/> सन् २००९ मा उनी [[तमलुक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक निर्वाचन क्षेत्र]]बाट [[लोकसभा]]मा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news |title=In Contai, it's family first for Trinamool's Sisir Adhikary |url=http://archive.indianexpress.com/news/in-contai-it-s-family-first-for-trinamool-s-sisir-adhikary/537544/ |newspaper=[[Indian Express]] |access-date=27 April 2019 |date=5 November 2009}}</ref> उनले आफ्ना निकटतम प्रतिद्वन्द्वी [[भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी)]]का [[लक्ष्मण सेठ]]लाई करिब १ लाख ७३ हजार मतान्तरले पराजित गरेका थिए।<ref name="SA">{{cite web |date=17 May 2009 |title=Nandigram swings two seats in East Midnapore in Trinamool's favour |url=http://www.indianexpress.com/news/nandigram-swings-two-seats-in-east-midnapore/461025/ |access-date=30 July 2009 |publisher=Indian Express 17 May 2009}}</ref> [[२०१६ पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचन]]मा अधिकारीलाई नन्दीग्राम निर्वाचन क्षेत्रमा वाम मोर्चा–[[भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]] गठबन्धनका अब्दुल कादिर शेखविरुद्ध उम्मेदवार बनाइएको थियो।<ref name="ET"/> निर्वाचित भएपछि उनले तमलुक निर्वाचन क्षेत्रबाट सांसद पदबाट राजीनामा दिएका थिए।<ref>{{cite magazine |title=Dibyendu Adhikari to contest from Tamluk parliament constituency |url=https://www.indiatoday.in/india/story/dibyendu-adhikari-tamluk-parliament-constituency-tmc-mamata-banerjee-347066-2016-10-17 |magazine=[[India Today]] |access-date=30 April 2019 |date=17 October 2016}}</ref> उनलाई २७ मे २०१६ मा [[दोस्रो ममता बनर्जी मन्त्रालय]]मा यातायात मन्त्रीका रूपमा शपथ गराइएको थियो।<ref>{{cite news |title=List of Ministers in Mamata's cabinet |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/list-of-ministers-in-mamatas-cabinet/article8654872.ece |newspaper=[[The Hindu]] |access-date=30 April 2019 |date=27 May 2016}}</ref> === भारतीय जनता पार्टीमा प्रवेश तथा २०२१ निर्वाचन === अधिकारीले २६ नोभेम्बर २०२० मा [[हुग्ली रिभर ब्रिज कमिसन]] (एचआरबीसी) को अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिएका थिए, जुन [[पश्चिम बंगाल सरकार]]अन्तर्गतको एक वैधानिक निकाय हो।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/tmc-mla-suvendu-adhikari-resigns-transport-irrigation-minister-1744603-2020-11-27 |title=TMC's Suvendu Adhikari steps down as Bengal minister a day after resigning as Hooghly commission chairman |publisher=India Today |date=27 November 2020 |access-date=27 November 2020}}</ref> उनले २७ नोभेम्बर २०२० मा पश्चिम बंगालका यातायात मन्त्री पदबाट पनि राजीनामा दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/india/article/west-bengal-tmc-rebel-leader-suvendu-adhikari-resigns-as-transport-minister-in-mamata-govt/687503 |title=West Bengal: TMC rebel leader Suvendu Adhikari resigns as Transport Minister from Mamata govt |publisher=Times Now |date=27 November 2020 |access-date=27 November 2020}}</ref> उनले १६ डिसेम्बर २०२० मा पश्चिम बंगाल विधानसभा अध्यक्षसमक्ष विधायक पदबाट राजीनामा पेश गरेका थिए, तर प्राविधिक कारण देखाउँदै प्रारम्भमा उक्त राजीनामा स्वीकृत गरिएको थिएन। पछि २१ डिसेम्बर २०२० मा उनको राजीनामा स्वीकृत गरिएको थियो।<ref>{{Cite news |last=Sanyal |first=Anindita |date=16 December 2020 |title=Trinamool's Suvendu Adhikari Quits As MLA Amid Reports He Will Join BJP |url=https://www.ndtv.com/india-news/trinamool-dissident-suvendu-adhikari-resigns-as-mla-amid-reports-he-will-switch-to-bjp-2339450 |work=NDTV |access-date=5 May 2021}}</ref> १७ डिसेम्बर २०२० मा उनले अखिल भारतीय तृणमूल कांग्रेसको प्राथमिक सदस्यताबाट राजीनामा दिएका थिए।<ref>{{cite news |title=Didi aide Suvendu Adhikari exits TMC, sparks a spate of resignations |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/didi-aide-suvendu-adhikari-exits-tmc-sparks-a-spate-of-resignations/articleshow/79787773.cms |access-date=29 May 2022 |work=The Times of India |date=18 December 2020}}</ref><ref>{{Cite news |last=Phadikar |first=Anshuman |date=6 July 2021 |title= Suvendu Adhikari meets victims of post-poll violence in East Midnapore |url= https://www.telegraphindia.com/west-bengal/suvendu-adhikari-meets-victims-of-post-poll-violence-in-east-midnapore/cid/1821357 |work=The Telegraph |access-date=6 July 2021}}</ref> १९ डिसेम्बर २०२० मा उनले गृहमन्त्री [[अमित शाह]]को उपस्थितिमा [[भारतीय जनता पार्टी]]मा प्रवेश गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=অমিত শাহের হাত ধরে বিজেপিতে যোগদান করলেন শুভেন্দু অধিকারী সহ ৯ জন বিধায়ক |url=https://banglahunt.com/subhendu-join-bjp-with-9-mla/ |access-date=29 May 2022 |work=Bangla Hunt |date=19 December 2020 |language=bn}}</ref><ref name="India Today">{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/india/story/suvendu-adhikari-joins-bjp-in-presence-of-amit-shah-1751135-2020-12-19 |title=Suvendu Adhikari ends all speculation, joins BJP, delivers jolt to Mamata and TMC |access-date=29 May 2022 |magazine=India Today |date=19 December 2022}}</ref> अधिकारीको दल परिवर्तनको मुख्य कारण ममता बनर्जीका भतिजा [[अभिषेक बनर्जी (राजनीतिज्ञ)|अभिषेक बनर्जी]]सँगको प्रतिद्वन्द्विता रहेको बताइएको थियो, जसलाई बनर्जीको राजनीतिक उत्तराधिकारीका रूपमा अघि बढाइँदै थियो।<ref>{{Cite news |title=কেউ দল ছেড়েছেন, দলে গুরুত্ব হারিয়েছেন কেউ কেউ! মমতার দাপুটে ‘মিডল অর্ডার’ ভেঙে পড়ল কি অভিষেকের উত্থানে? |url=https://www.anandabazar.com/elections/west-bengal-assembly-election/how-mamata-banerjees-core-team-weakened-after-abhishek-banerjees-rise-in-tmc-dgtl/cid/1684845 |work=[[Anandabazar Patrika]]}}</ref> उनले [[२०२१ पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचन]]मा [[नन्दीग्राम विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|नन्दीग्राम विधानसभा क्षेत्र]]बाट तत्कालीन पश्चिम बंगालकी मुख्यमन्त्री [[ममता बनर्जी]]लाई १,९५६ मतले पराजित गरेका थिए। ममता बनर्जीले नन्दीग्राम निर्वाचनको नतिजाविरुद्ध [[कलकत्ता उच्च न्यायालय]]मा निर्वाचन याचिका दायर गरेकी थिइन्।<ref name=HT_1>{{cite news |last1=Manral |first1=Karan |title= |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mamata-banerjee-challenges-suvendu-adhikari-s-nandigram-win-in-calcutta-hc-101623948924307.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=17 June 2021 |language=en}}</ref> १० मे २०२१ मा केन्द्रीय मन्त्री [[रवि शंकर प्रसाद]]ले पश्चिम बंगाल विधानसभामा भारतीय जनता पार्टीको विधायक दलको नेताका रूपमा शुभेन्दु अधिकारीको नाम घोषणा गरेका थिए।<ref>{{cite news |agency=PTI |title=Suvendu Adhikari Elected Opposition Leader In West Bengal Assembly |url=https://www.ndtv.com/india-news/suvendu-adhikari-elected-opposition-leader-in-west-bengal-assembly-2438995 |access-date=29 May 2022 |work=NDTV |date=10 May 2021}}</ref> === २०२६ निर्वाचन === [[२०२६ पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचन]]मा शुभेन्दु अधिकारीले एकैसाथ नन्दीग्राम तथा [[भवानीपुर विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|भवानीपुर]]—जुन तत्कालीन मुख्यमन्त्री [[ममता बनर्जी]]को निर्वाचन क्षेत्र थियो—बाट उम्मेदवारी दिएका थिए र दुवै क्षेत्रमा उल्लेखनीय मतान्तरले विजयी भएका थिए। कुनै कार्यरत मुख्यमन्त्रीलाई दुई निर्वाचन क्षेत्रबाट चुनाव लड्ने उम्मेदवारले उनको आफ्नै क्षेत्रमा पराजित गरेको अन्तिम घटना [[१९६७ पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचन]]मा भएको थियो, जब [[बंगला कांग्रेस]]का [[अजोय मुखर्जी]]ले कांग्रेसका तत्कालीन मुख्यमन्त्री [[प्रफुल्ल चन्द्र सेन]]लाई उनको [[आरामबाग विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|आरामबाग]] क्षेत्रमा पराजित गर्दै आफ्नो [[तमलुक विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक]] क्षेत्र पनि कायम राखेका थिए।<ref>{{Cite web |title=রাজনৈতিক সন্ন্যাস হয়ে গেল মমতার’! ভবানীপুরে জিতে শুভেন্দু অধিকারী বললেন, ‘এই জয় হিন্দুত্বের |url=https://www.anandabazar.com/elections/west-bengal-assembly-election/bjp-leader-suvendu-adhikari-slams-tmc-leader-mamata-banerjee-after-defeated-her-in-bhabanipur-assembly-constituency-dgtl/cid/1684877 |website=Anandabazar Patrika}}</ref> २०२६ को निर्वाचनमा विजय हासिल गरेपछि शुभेन्दु अधिकारीले आफूलाई मुख्यतः [[हिन्दू]], [[बौद्ध]], [[जैन धर्मावलम्बी|जैन]] तथा [[सिख]] मतदाताहरूबाट समर्थन प्राप्त भएको, तर [[मुस्लिम]] मतदाताहरूको समर्थन विपक्षतर्फ गएको बताएका थिए। उनले यसबाट धार्मिक आधारमा मतदान भएको संकेत गरेको टिप्पणी गरेका थिए।<ref>{{Cite web |last=Banerjee |first=Tirtho |date=5 May 2026 |title=‘Muslim voters openly…’: What Suvendu Adhikari said after defeating Mamata |url=https://www.news9live.com/elections/assembly/muslim-voters-openly-what-suvendu-adhikari-said-after-defeating-mamata-2968328 |access-date=8 May 2026 |website=News9live |language=en-US}}</ref> ६ मे २०२६ को राति मोटरसाइकलमा आएका आक्रमणकारीहरूले शुभेन्दु अधिकारीका व्यक्तिगत सहायक [[चन्द्रनाथ रथ]]माथि गोली प्रहार गरी हत्या गरेका थिए।<ref>https://www.bbc.com/news/articles/ce8pjz7dv7ro</ref> ८ मे २०२६ मा केन्द्रीय पर्यवेक्षक [[अमित शाह]]को उपस्थितिमा उनलाई पश्चिम बंगालमा भारतीय जनता पार्टीको विधायक दलको नेताका रूपमा चयन गरिएको थियो। उनले ९ मे २०२६ मा पश्चिम बंगालका ९औँ [[पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]का रूपमा शपथ लिने कार्यक्रम तय गरिएको थियो, जससँगै उनी उक्त पद सम्हाल्ने [[भारतीय जनता पार्टी]]का पहिलो मुख्यमन्त्री बन्नेछन्।<ref>{{Cite news |date=8 May 2026 |title=BJP elects legislative party leader in West Bengal |url=https://indianexpress.com/article/india/bjp-west-bengal-legislative-party-meeting-2026-0000000/ |work=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 May 2026 |title=West Bengal to get first BJP Chief Minister on May 9 |url=https://www.thehindu.com/news/national/west-bengal/west-bengal-bjp-chief-minister-swearing-in/article000000.ece |work=The Hindu}}</ref> == पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री (२०२६–हालसम्म) == उनी ९ मे २०२६ मा [[कोलकाता]]स्थित [[ब्रिगेड परेड मैदान]]मा मुख्यमन्त्री पदको शपथ लिने कार्यक्रम तय गरिएको छ।<ref>{{Cite news |date=8 May 2026 |title=West Bengal government formation LIVE: Suvendu Adhikari elected new CM of Bengal, to take oath on May 9 |url=https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/west-bengal-government-formation-live-updates-new-cm-to-be-elected-suvendu-adhikari-aide-death-sparks-unrest/article70954007.ece |work=The Hindu}}</ref> == सन्दर्भ == == बाह्य कडिहरू == {{Commons category}} {{Portal bar|जीवनी|राजनीति|भारत}} {{DEFAULTSORT:अधिकारी, शुभेन्दु}} s9dlyef3aiwapordtwdiqfaaqdmvuyw 1354752 1354750 2026-05-09T07:27:57Z Bishaldev100 28807 1354752 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = शुभेन्दु अधिकारी | image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | image_size = 250px | caption = सन् २०२४ मा अधिकारी | office = पश्चिम बंगालका ९औँ [[पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] | governor = [[आर. एन. रवि]] | deputy = {{ubl|[[अग्निमित्रा पाल]] | [[दिलीप घोष]]}} | term_start = ९ मे २०२६ | term_end = | preceding = | preceded = [[ममता बनर्जी]] | succeeding = | successor = | office1 = [[पश्चिम बंगाल विधानसभाका सदस्य]] | term_start1 = २० मे २०१६ | constituency1 = [[नन्दीग्राम विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|नन्दीग्राम]] | predecessor1 = [[फिरोजा बीबी]] | term_start3 = ११ मे २००६ | term_end3 = १६ मे २००९ | constituency3 = [[काँथी दक्षिण विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|काँथी दक्षिण]] | predecessor3 = [[शिशिर अधिकारी]] | successor3 = [[दिब्येन्दु अधिकारी]] | constituency2 = [[भवानीपुर विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|भवानीपुर]] | term_start2 = ४ मे २०२६ | predecessor2 = [[ममता बनर्जी]] | office4 = [[पश्चिम बंगाल विधानसभामा विपक्षका नेता]] | governor4 = [[जगदीप धनखड]]<br/>[[ला. गणेशन]] ''(अतिरिक्त जिम्मेवारी)''<br/>[[सी. वी. आनन्द बोस]]<br/>[[आर. एन. रवि]] | deputy4 = [[मिहिर गोस्वामी]] | predecessor4 = [[अब्दुल मन्नान]] | term_start4 = १३ मे २०२१ | term_end4 = ९ मे २०२६ | office5 = [[जुट कर्पोरेशन अफ इन्डिया]]का अध्यक्ष | 1blankname5 = [[कपडा मन्त्रालय|केन्द्रीय कपडा मन्त्री]] | 1namedata5 = [[स्मृति इरानी]] | predecessor5 = अजय कुमार जोली | term_start5 = ३१ डिसेम्बर २०२०<ref>{{Cite news|last=Podder|first=Debasish|date=31 December 2020|title=জুট কর্পোরেশন অফ ইন্ডিয়ার চেয়ারম্যান হচ্ছেন শুভেন্দু অধিকারী, নতুন বছরেই নিয়োগ|url=https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231131434/https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|url-status=dead|archive-date=31 December 2020|access-date=31 December 2020|work=Hindustan Times|language=bn}}</ref> | term_end5 = २ मार्च २०२१<ref>{{cite news |title=BJP leader Suvendu Adhikari likely to step down as Chairperson of Jute Corporation of India |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/bjp-leader-suvendu-adhikari-likely-to-step-down-as-chairperson-of-jute-corporation-of-india20210302170152/ |work=ANI News |date=2 March 2021 |access-date=29 May 2022}}</ref> | office6 = [[पश्चिम बंगाल सरकार]]का [[दोस्रो बनर्जी मन्त्रालय|वातावरण मन्त्री]] | term_start6 = २०१८ | term_end6 = २०२० | 1blankname6 = मुख्यमन्त्री | 1namedata6 = [[ममता बनर्जी]] | predecessor6 = [[सोवन चट्टोपाध्याय]] | successor6 = [[ममता बनर्जी]]<ref name="r"/> | office7 = [[पश्चिम बंगाल सरकार]]का [[यातायात विभाग (पश्चिम बंगाल)|यातायात मन्त्री]] | term_start7 = २७ मे २०१६ | term_end7 = २७ नोभेम्बर २०२० | 1blankname7 = मुख्यमन्त्री | 1namedata7 = [[ममता बनर्जी]] | predecessor7 = [[अरूप विश्वास]] | successor7 = [[फिरहाद हाकिम]]<ref name="r">{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/mamata-banerjee-to-keep-transport-portfolio-following-suvendu-adhikaris-resignation-2331328|title=CM Banerjee to retain transport portfolio following Suvendu Adhikari's resignation|newspaper=[[NDTV]]|date=28 November 2020}}</ref> | office8 = [[लोकसभा]]का सांसद | term_start8 = १६ मे २००९ | term_end8 = २० मे २०१६ | constituency8 = [[तमलुक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक, पश्चिम बंगाल]] | predecessor8 = [[लक्ष्मण चन्द्र सेठ]] | successor8 = [[दिब्येन्दु अधिकारी]] | birth_place = कारकुली, [[पूर्व मेदिनीपुर]], [[पश्चिम बंगाल]], भारत | birth_date = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}} | spouse = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] {{small|(२०२० देखि)}} | alma_mater = [[रवीन्द्र भारती विश्वविद्यालय]]<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url=https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf }}</ref> ([[Master of Arts|एम.ए.]]) | profession = [[राजनीतिज्ञ]] | father = [[शिशिर अधिकारी]] | mother = [[गायत्री अधिकारी]] | relatives = [[दिब्येन्दु अधिकारी]] (भाइ) <br/> [[सौमेन्दु अधिकारी]] (भाइ) | website = | footnotes = | other_party = * [[भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]] {{small|(१९९५–२०००)}} * [[तृणमूल कांग्रेस]] {{small|(२०००–२०२०)}} }} '''शुभेन्दु अधिकारी''' ({{IPA|bn|ʃubʱendu ɔdʱikari}}; जन्म १५ डिसेम्बर १९७०) एक भारतीय राजनीतिज्ञ हुन्, जसले ९ मे २०२६ देखि पश्चिम बंगालका ९औँ [[पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]का रूपमा कार्यभार सम्हाल्नेछन्। उनले ९ मे २०२६ सम्म [[विपक्षी नेता|विपक्ष नेता]] तथा [[भारतीय जनता पार्टी – पश्चिम बंगाल|पश्चिम बंगाल इकाइ]]का [[भारतीय जनता पार्टी]]का नेताका रूपमा पनि कार्य गरेका थिए। अधिकारीले यसअघि सन् २०१६ देखि २०२० सम्म [[पश्चिम बंगाल सरकार]]को राज्य मन्त्रिपरिषद्मा काम गरेका थिए। उनी सन् २०१६ र २०२१ मा [[नन्दीग्राम विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|नन्दीग्राम]]बाट [[विधानसभाका सदस्य]] (एमएलए) निर्वाचित भएका थिए तथा हाल २०२६ देखि [[भवानीपुर विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|भवानीपुर]]बाट निर्वाचित छन्। यसअघि उनी सन् २००५ मा [[काँथी दक्षिण]]बाट तथा सन् २००९ र २०१४ मा [[तमलुक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक]]बाट [[लोकसभा]] सदस्य (सांसद) निर्वाचित भएका थिए।<ref name=HT_1/> उनी यसअघि सन् २०१६ देखि २०२० सम्म [[पश्चिम बंगाल सरकार]]मा यातायात मन्त्री तथा सन् २०१८ देखि २०२० सम्म सिंचाइ तथा जलस्रोत मन्त्रीका रूपमा कार्यरत थिए। उनी सन् २००९ देखि २०१६ सम्म [[तमलुक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक]]बाट [[लोकसभा]] सदस्य तथा सन् २०२० देखि २०२१ सम्म [[जुट कर्पोरेशन अफ इन्डिया]]का अध्यक्ष पनि थिए। उनी सन् १९९८ देखि २०२० सम्म [[तृणमूल कांग्रेस]] तथा सन् १९९५ देखि १९९८ सम्म [[भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]का सदस्य थिए। उनी [[शिशिर अधिकारी]]का छोरा हुन्, जो सांसद तथा [[मनमोहन सिंह सरकार]]मा ग्रामीण विकास राज्यमन्त्री रहिसकेका राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Ravik |title=Had no work, say former TMC ministers in UPA govt |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/had-no-work-say-former-tmc-ministers-in-upa-govt/story-u42OCyo4PuSXfNtPwjP3hO.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=23 September 2012}}</ref><ref>{{cite web | url = http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | title = Suvendu Adhikari -Profile | access-date = 20 June 2009 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | archive-date = 29 October 2010 | df = dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web|title=Election Commission of India|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|access-date=2 May 2021|website=results.eci.gov.in|archive-date=3 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result & Vote Share - Oneindia |url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |access-date=29 May 2022 |work=OneIndia}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nandigram Assembly Election Results 2021 LIVE - Nandigram Vidhan Sabha Election Results|url=https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021|work=Times Now|access-date=29 May 2022}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन तथा शिक्षा == अधिकारीको जन्म १५ डिसेम्बर १९७० मा [[बंगाली ब्राह्मण]] परिवारमा<ref>{{Cite news |last=Bhattacharya |first=Snigdhendu |date=13 March 2021 |title=At Nandigram, Site of Historic Land Movement, a Battle to See Who the 'Real' Brahmin Is |url=https://thewire.in/politics/at-nandigram-site-of-historic-land-movement-a-battle-to-see-who-the-real-brahmin-is |archive-url=https://web.archive.org/web/20210313030537/https://thewire.in/politics/at-nandigram-site-of-historic-land-movement-a-battle-to-see-who-the-real-brahmin-is |archive-date=13 March 2021 |work=The Wire |access-date=8 May 2026 |quote=I am a Brahmin’s son. I do the chandipath every day.}}</ref> [[पश्चिम बंगाल]]को [[पूर्व मेदिनीपुर जिल्ला]]स्थित कारकुलीमा [[शिशिर अधिकारी]] र गायत्री अधिकारीका सन्तानका रूपमा भएको थियो। शिशिर अधिकारी एक राजनीतिज्ञ तथा [[दोस्रो मनमोहन सिंह मन्त्रालय]]मा पूर्व [[राज्यमन्त्री]] हुन् र उनी सन् २०१९ मा [[काँथी लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|काँथी निर्वाचन क्षेत्र]]बाट [[लोकसभा]]मा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="LS">{{cite web |title=Adhikari, Shri Suvendu |url=https://sansad.in/ls/members/biographyM/4501 |publisher=Lok Sabha |access-date=23 May 2025}}</ref><ref name="AN">{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Kajari |date=31 March 2018 |title=Nandigram: Trinamool's stronghold, one family's stranglehold |url=https://newsable.asianetnews.com/india/west-bengal-polls-nandigram-subhendu-adhikari |work=Asianet Newsable |access-date=11 May 2025}}</ref> अधिकारी अविवाहित छन्।<ref>{{cite news |title=ভাইরা বিয়ে করলেও অকৃতদার তিনি, জানুন কেমন শুভেন্দুর সংসার |url=https://bangla.aajtak.in/elections/west-bengal-assembly-elections/story/former-wb-minister-suvendu-adhikary-explained-why-he-unmarried-255166-2020-12-16 |access-date=28 May 2023 |work=Aaj Tak বাংলা |date=16 December 2020 |language=bn}}</ref> अधिकारीले सन् २०११ मा [[रवीन्द्र भारती विश्वविद्यालय]]बाट [[Master of Arts|स्नातकोत्तर (एम.ए.)]] उपाधि प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url=https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf |work=[[Election Commission of India]] |access-date=25 April 2026}}</ref> == राजनीतिक जीवन == === प्रारम्भिक राजनीति === अधिकारी पहिलो पटक सन् १९९५ मा [[भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]बाट [[काँथी]] नगरपालिकाका पार्षदका रूपमा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite news|title=The importance of being Suvendu Adhikari: Why the TMC strongman is miffed with the party leadership|url=https://www.timesnownews.com/india/article/the-importance-of-being-suvendu-adhikari-why-the-tmc-strongman-is-miffed-with-the-party-leadership/684054|access-date=17 December 2020|work=Times Now|date=19 November 2020}}</ref> सन् २००६ मा अधिकारी [[काँथी दक्षिण]] निर्वाचन क्षेत्रबाट [[पश्चिम बंगाल विधानसभा]]मा निर्वाचित भएका थिए। सोही वर्ष उनी काँथी नगरपालिकाका अध्यक्ष पनि बनेका थिए।<ref name="LS"/> === नन्दीग्राम आन्दोलन तथा तृणमूल कांग्रेसभित्र उदय === सन् २००७ मा अधिकारीले [[नन्दीग्राम]]मा भूमि अधिग्रहणविरुद्धको आन्दोलनको नेतृत्व गरेका थिए। उनले [[भूमि उच्छेद प्रतिरोध समिति]]को नेतृत्व गरेका थिए। पश्चिम बंगालको सत्तारुढ [[वाम मोर्चा (पश्चिम बंगाल)|वाम मोर्चा]] सरकारले विशेष आर्थिक क्षेत्र स्थापना गर्न गाउँमा १०,००० एकड जमिन अधिग्रहण गर्ने योजना बनाएको थियो।<ref>{{cite news |last1=Sarkar |first1=Arindam |title=Mamata promises to marry off raped girls of Nandigram |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/mamata-promises-to-marry-off-raped-girls-of-nandigram/story-umlmKryBUWdkP6re98mV2L.html |newspaper=[[Hindustan Times]] |access-date=27 April 2019 |date=26 April 2007}}</ref><ref name="ET">{{cite news |title=Trinamool Congress confident of victory in Nandigram |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/trinamool-congress-confident-of-victory-in-nandigram/articleshow/52103488.cms?from=mdr |newspaper=[[The Economic Times]] |access-date=27 April 2019 |date=4 May 2016}}</ref><ref name="HT">{{cite news |title=From Nandigram to Murshidabad - Suvendu Adhikari is Mamata Banerjee's all weather man |url=https://www.hindustantimes.com/cities/from-nandigram-to-murshidabad-suvendu-adhikari-is-mamata-banerjee-s-all-weather-man/story-kNqePhKEQzC9SE9BpPs34M.html |newspaper=[[Hindustan Times]] |access-date=27 April 2019 |date=26 August 2019}}</ref> यस आन्दोलनले [[ममता बनर्जी]]लाई बंगाली राजनीतिमा केन्द्रिय व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गरायो।<ref name="HT"/> राज्यको [[अपराध अनुसन्धान विभाग (भारत)|सीआईडी]]ले अधिकारीमाथि राज्य सरकारविरुद्ध सशस्त्र आन्दोलन सञ्चालन गर्न माओवादीहरूलाई हतियार उपलब्ध गराएको आरोप लगाएको थियो।<ref>{{cite magazine |last1=Roy |first1=Anirban |title=CID to question Trinamool's Adhikari on Maoist links |url=https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/cid-to-question-trinamools-adhikari-on-maoist-links-78841-2010-07-17 |magazine=[[India Today]] |access-date=27 April 2019 |date=17 July 2010}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Trinamool MP accused of supplying ammo to Naxalites |url=https://www.indiatoday.in/india/east/story/trinamool-mp-accused-of-supplying-ammo-to-naxalites-78780-2010-07-16 |magazine=[[India Today]] |access-date=27 April 2019 |date=16 July 2010}}</ref> नन्दीग्राममा अधिकारीको सफलतापछि बनर्जीले उनलाई [[जंगलमहल]] अर्थात् [[पश्चिम मेदिनीपुर जिल्ला|पश्चिम मेदिनीपुर]], [[पुरुलिया जिल्ला|पुरुलिया]] तथा [[बाँकुरा जिल्ला|बाँकुरा]] जिल्लाको पार्टी पर्यवेक्षक (प्रभारी) नियुक्त गरेकी थिइन्। उनले यी जिल्लाहरूमा पार्टीको आधार विस्तार गर्न सफलता प्राप्त गरेका थिए।<ref name="HT"/> सन् २००९ मा उनी [[तमलुक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक निर्वाचन क्षेत्र]]बाट [[लोकसभा]]मा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news |title=In Contai, it's family first for Trinamool's Sisir Adhikary |url=http://archive.indianexpress.com/news/in-contai-it-s-family-first-for-trinamool-s-sisir-adhikary/537544/ |newspaper=[[Indian Express]] |access-date=27 April 2019 |date=5 November 2009}}</ref> उनले आफ्ना निकटतम प्रतिद्वन्द्वी [[भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी)]]का [[लक्ष्मण सेठ]]लाई करिब १ लाख ७३ हजार मतान्तरले पराजित गरेका थिए।<ref name="SA">{{cite web |date=17 May 2009 |title=Nandigram swings two seats in East Midnapore in Trinamool's favour |url=http://www.indianexpress.com/news/nandigram-swings-two-seats-in-east-midnapore/461025/ |access-date=30 July 2009 |publisher=Indian Express 17 May 2009}}</ref> [[२०१६ पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचन]]मा अधिकारीलाई नन्दीग्राम निर्वाचन क्षेत्रमा वाम मोर्चा–[[भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]] गठबन्धनका अब्दुल कादिर शेखविरुद्ध उम्मेदवार बनाइएको थियो।<ref name="ET"/> निर्वाचित भएपछि उनले तमलुक निर्वाचन क्षेत्रबाट सांसद पदबाट राजीनामा दिएका थिए।<ref>{{cite magazine |title=Dibyendu Adhikari to contest from Tamluk parliament constituency |url=https://www.indiatoday.in/india/story/dibyendu-adhikari-tamluk-parliament-constituency-tmc-mamata-banerjee-347066-2016-10-17 |magazine=[[India Today]] |access-date=30 April 2019 |date=17 October 2016}}</ref> उनलाई २७ मे २०१६ मा [[दोस्रो ममता बनर्जी मन्त्रालय]]मा यातायात मन्त्रीका रूपमा शपथ गराइएको थियो।<ref>{{cite news |title=List of Ministers in Mamata's cabinet |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/list-of-ministers-in-mamatas-cabinet/article8654872.ece |newspaper=[[The Hindu]] |access-date=30 April 2019 |date=27 May 2016}}</ref> === भारतीय जनता पार्टीमा प्रवेश तथा २०२१ निर्वाचन === अधिकारीले २६ नोभेम्बर २०२० मा [[हुग्ली रिभर ब्रिज कमिसन]] (एचआरबीसी) को अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिएका थिए, जुन [[पश्चिम बंगाल सरकार]]अन्तर्गतको एक वैधानिक निकाय हो।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/tmc-mla-suvendu-adhikari-resigns-transport-irrigation-minister-1744603-2020-11-27 |title=TMC's Suvendu Adhikari steps down as Bengal minister a day after resigning as Hooghly commission chairman |publisher=India Today |date=27 November 2020 |access-date=27 November 2020}}</ref> उनले २७ नोभेम्बर २०२० मा पश्चिम बंगालका यातायात मन्त्री पदबाट पनि राजीनामा दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/india/article/west-bengal-tmc-rebel-leader-suvendu-adhikari-resigns-as-transport-minister-in-mamata-govt/687503 |title=West Bengal: TMC rebel leader Suvendu Adhikari resigns as Transport Minister from Mamata govt |publisher=Times Now |date=27 November 2020 |access-date=27 November 2020}}</ref> उनले १६ डिसेम्बर २०२० मा पश्चिम बंगाल विधानसभा अध्यक्षसमक्ष विधायक पदबाट राजीनामा पेश गरेका थिए, तर प्राविधिक कारण देखाउँदै प्रारम्भमा उक्त राजीनामा स्वीकृत गरिएको थिएन। पछि २१ डिसेम्बर २०२० मा उनको राजीनामा स्वीकृत गरिएको थियो।<ref>{{Cite news |last=Sanyal |first=Anindita |date=16 December 2020 |title=Trinamool's Suvendu Adhikari Quits As MLA Amid Reports He Will Join BJP |url=https://www.ndtv.com/india-news/trinamool-dissident-suvendu-adhikari-resigns-as-mla-amid-reports-he-will-switch-to-bjp-2339450 |work=NDTV |access-date=5 May 2021}}</ref> १७ डिसेम्बर २०२० मा उनले अखिल भारतीय तृणमूल कांग्रेसको प्राथमिक सदस्यताबाट राजीनामा दिएका थिए।<ref>{{cite news |title=Didi aide Suvendu Adhikari exits TMC, sparks a spate of resignations |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/didi-aide-suvendu-adhikari-exits-tmc-sparks-a-spate-of-resignations/articleshow/79787773.cms |access-date=29 May 2022 |work=The Times of India |date=18 December 2020}}</ref><ref>{{Cite news |last=Phadikar |first=Anshuman |date=6 July 2021 |title= Suvendu Adhikari meets victims of post-poll violence in East Midnapore |url= https://www.telegraphindia.com/west-bengal/suvendu-adhikari-meets-victims-of-post-poll-violence-in-east-midnapore/cid/1821357 |work=The Telegraph |access-date=6 July 2021}}</ref> १९ डिसेम्बर २०२० मा उनले गृहमन्त्री [[अमित शाह]]को उपस्थितिमा [[भारतीय जनता पार्टी]]मा प्रवेश गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=অমিত শাহের হাত ধরে বিজেপিতে যোগদান করলেন শুভেন্দু অধিকারী সহ ৯ জন বিধায়ক |url=https://banglahunt.com/subhendu-join-bjp-with-9-mla/ |access-date=29 May 2022 |work=Bangla Hunt |date=19 December 2020 |language=bn}}</ref><ref name="India Today">{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/india/story/suvendu-adhikari-joins-bjp-in-presence-of-amit-shah-1751135-2020-12-19 |title=Suvendu Adhikari ends all speculation, joins BJP, delivers jolt to Mamata and TMC |access-date=29 May 2022 |magazine=India Today |date=19 December 2022}}</ref> अधिकारीको दल परिवर्तनको मुख्य कारण ममता बनर्जीका भतिजा [[अभिषेक बनर्जी (राजनीतिज्ञ)|अभिषेक बनर्जी]]सँगको प्रतिद्वन्द्विता रहेको बताइएको थियो, जसलाई बनर्जीको राजनीतिक उत्तराधिकारीका रूपमा अघि बढाइँदै थियो।<ref>{{Cite news |title=কেউ দল ছেড়েছেন, দলে গুরুত্ব হারিয়েছেন কেউ কেউ! মমতার দাপুটে ‘মিডল অর্ডার’ ভেঙে পড়ল কি অভিষেকের উত্থানে? |url=https://www.anandabazar.com/elections/west-bengal-assembly-election/how-mamata-banerjees-core-team-weakened-after-abhishek-banerjees-rise-in-tmc-dgtl/cid/1684845 |work=[[Anandabazar Patrika]]}}</ref> उनले [[२०२१ पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचन]]मा [[नन्दीग्राम विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|नन्दीग्राम विधानसभा क्षेत्र]]बाट तत्कालीन पश्चिम बंगालकी मुख्यमन्त्री [[ममता बनर्जी]]लाई १,९५६ मतले पराजित गरेका थिए। ममता बनर्जीले नन्दीग्राम निर्वाचनको नतिजाविरुद्ध [[कलकत्ता उच्च न्यायालय]]मा निर्वाचन याचिका दायर गरेकी थिइन्।<ref name=HT_1>{{cite news |last1=Manral |first1=Karan |title= |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mamata-banerjee-challenges-suvendu-adhikari-s-nandigram-win-in-calcutta-hc-101623948924307.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=17 June 2021 |language=en}}</ref> १० मे २०२१ मा केन्द्रीय मन्त्री [[रवि शंकर प्रसाद]]ले पश्चिम बंगाल विधानसभामा भारतीय जनता पार्टीको विधायक दलको नेताका रूपमा शुभेन्दु अधिकारीको नाम घोषणा गरेका थिए।<ref>{{cite news |agency=PTI |title=Suvendu Adhikari Elected Opposition Leader In West Bengal Assembly |url=https://www.ndtv.com/india-news/suvendu-adhikari-elected-opposition-leader-in-west-bengal-assembly-2438995 |access-date=29 May 2022 |work=NDTV |date=10 May 2021}}</ref> === २०२६ निर्वाचन === [[२०२६ पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचन]]मा शुभेन्दु अधिकारीले एकैसाथ नन्दीग्राम तथा [[भवानीपुर विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|भवानीपुर]]—जुन तत्कालीन मुख्यमन्त्री [[ममता बनर्जी]]को निर्वाचन क्षेत्र थियो—बाट उम्मेदवारी दिएका थिए र दुवै क्षेत्रमा उल्लेखनीय मतान्तरले विजयी भएका थिए। कुनै कार्यरत मुख्यमन्त्रीलाई दुई निर्वाचन क्षेत्रबाट चुनाव लड्ने उम्मेदवारले उनको आफ्नै क्षेत्रमा पराजित गरेको अन्तिम घटना [[१९६७ पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचन]]मा भएको थियो, जब [[बंगला कांग्रेस]]का [[अजोय मुखर्जी]]ले कांग्रेसका तत्कालीन मुख्यमन्त्री [[प्रफुल्ल चन्द्र सेन]]लाई उनको [[आरामबाग विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|आरामबाग]] क्षेत्रमा पराजित गर्दै आफ्नो [[तमलुक विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक]] क्षेत्र पनि कायम राखेका थिए।<ref>{{Cite web |title=রাজনৈতিক সন্ন্যাস হয়ে গেল মমতার’! ভবানীপুরে জিতে শুভেন্দু অধিকারী বললেন, ‘এই জয় হিন্দুত্বের |url=https://www.anandabazar.com/elections/west-bengal-assembly-election/bjp-leader-suvendu-adhikari-slams-tmc-leader-mamata-banerjee-after-defeated-her-in-bhabanipur-assembly-constituency-dgtl/cid/1684877 |website=Anandabazar Patrika}}</ref> २०२६ को निर्वाचनमा विजय हासिल गरेपछि शुभेन्दु अधिकारीले आफूलाई मुख्यतः [[हिन्दू]], [[बौद्ध]], [[जैन धर्मावलम्बी|जैन]] तथा [[सिख]] मतदाताहरूबाट समर्थन प्राप्त भएको, तर [[मुस्लिम]] मतदाताहरूको समर्थन विपक्षतर्फ गएको बताएका थिए। उनले यसबाट धार्मिक आधारमा मतदान भएको संकेत गरेको टिप्पणी गरेका थिए।<ref>{{Cite web |last=Banerjee |first=Tirtho |date=5 May 2026 |title=‘Muslim voters openly…’: What Suvendu Adhikari said after defeating Mamata |url=https://www.news9live.com/elections/assembly/muslim-voters-openly-what-suvendu-adhikari-said-after-defeating-mamata-2968328 |access-date=8 May 2026 |website=News9live |language=en-US}}</ref> ६ मे २०२६ को राति मोटरसाइकलमा आएका आक्रमणकारीहरूले शुभेन्दु अधिकारीका व्यक्तिगत सहायक [[चन्द्रनाथ रथ]]माथि गोली प्रहार गरी हत्या गरेका थिए।<ref>https://www.bbc.com/news/articles/ce8pjz7dv7ro</ref> ८ मे २०२६ मा केन्द्रीय पर्यवेक्षक [[अमित शाह]]को उपस्थितिमा उनलाई पश्चिम बंगालमा भारतीय जनता पार्टीको विधायक दलको नेताका रूपमा चयन गरिएको थियो। उनले ९ मे २०२६ मा पश्चिम बंगालका ९औँ [[पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]का रूपमा शपथ लिने कार्यक्रम तय गरिएको थियो, जससँगै उनी उक्त पद सम्हाल्ने [[भारतीय जनता पार्टी]]का पहिलो मुख्यमन्त्री बन्नेछन्।<ref>{{Cite news |date=8 May 2026 |title=BJP elects legislative party leader in West Bengal |url=https://indianexpress.com/article/india/bjp-west-bengal-legislative-party-meeting-2026-0000000/ |work=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 May 2026 |title=West Bengal to get first BJP Chief Minister on May 9 |url=https://www.thehindu.com/news/national/west-bengal/west-bengal-bjp-chief-minister-swearing-in/article000000.ece |work=The Hindu}}</ref> == पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री (२०२६–हालसम्म) == उनी ९ मे २०२६ मा [[कोलकाता]]स्थित [[ब्रिगेड परेड मैदान]]मा मुख्यमन्त्री पदको शपथ लिने कार्यक्रम तय गरिएको छ।<ref>{{Cite news |date=8 May 2026 |title=West Bengal government formation LIVE: Suvendu Adhikari elected new CM of Bengal, to take oath on May 9 |url=https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/west-bengal-government-formation-live-updates-new-cm-to-be-elected-suvendu-adhikari-aide-death-sparks-unrest/article70954007.ece |work=The Hindu}}</ref> == सन्दर्भ == == बाह्य कडिहरू == {{Commons category}} {{Portal bar|जीवनी|राजनीति|भारत}} {{DEFAULTSORT:अधिकारी, शुभेन्दु}} d4ydodyc0hr76qfh31632m7fov6sgtw 1 150102 1354751 2026-05-09T07:03:23Z Bishaldev100 28807 /* केही त्रुटी */ नयाँ खण्ड 1354751 wikitext text/x-wiki == केही त्रुटी == # श्री ५ शाह वंशको समयमा नेपालका राजाका लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। <font color=red>"श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो।</font> # यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजाका लागि मात्र प्रयोग गरिने एक राजकीय पदवी थियो। यो पदवी राजपरिवारका अन्य सदस्यहरू वा सरकारी अधिकारीहरूका लागि भने प्रयोग गरिँदैनथ्यो।: <font color=red>"श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो।</font> # नेपालको एकीकरणपछि पृथ्वीनारायण शाहको पालादेखि यो उपाधि प्रयोगमा आएको मानिन्छ।<font color=red>स्रोतमा पुस्तकको नाम दिइएको छ । यो कुरा कुन पृष्ठमा उल्लेख छ ? नेपालको एकीकरणभन्दा अगाडी १८२२ को सल्यानकोटको शिलालेखमा नै "श्री ५ नृपपृथ्वीनारायण साहा" उल्लेख छ । रामशाहको थितिमा श्री ९ रामशाह उल्लेख छ । यद्यपी रणबहादुर शाहको समयमा लेखिएका पत्रहरूमा मात्र पत्रमा राजालाई श्री ५ सम्बोधन गरिएको देख्न सकिन्छ । </font> Bishaldev १२:४८, ९ मे २०२६ (नेपाली समय) Bishaldev १२:४८, ९ मे २०२६ (नेपाली समय) e5iugvy74088ifhqtmpoj5pjvqr648f 0 150103 1354755 2026-05-09T10:05:49Z Bishaldev100 28807 "[[:en:Special:Redirect/revision/1343385259|Forging]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1354755 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Bochumer_Verein-03-50142.jpg|अङ्गुठाकार]] '''फोर्जिङ''' [[धातु]]लाई दबाएर पिटेर धातुलाई आकार दिने एक उत्पादन प्रक्रिया हो। प्रहारको काम हथौडा (प्रायः पावर ह्यामर्) वा डाईद्वारा गरिन्छ। फोर्जिङलाई प्रायः तापमानअनुसार वर्गीकृत गरिन्छ : कोल्ड फोर्जिङ वा हट फोर्जिङ। हट फोर्जिङका लागि, धातुलाई सामान्यतया [[आरन]]मा [[ताप|गरम]] गरिन्छ। फोर्जिङबाट एक किलोग्राम भन्दा कमदेखि सयौं मेट्रिक टनसम्म तौलका उत्पाद बन्छन्।<ref name="Degarmo389">Degarmo, p. 389</ref><ref name="wnaForge">[http://www.world-nuclear.org/info/inf122_heavy_manufacturing_of_power_plants.html Heavy Manufacturing of Power Plants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108062405/http://www.world-nuclear.org/info/inf122_heavy_manufacturing_of_power_plants.html|date=2010-11-08}} ''[[World Nuclear Association]]'', September 2010. Retrieved: 25 September 2010.</ref> हजारौँ वर्षदेखि [[लोहार]], [[विश्वकर्मा जाति]] हरू ले फोर्जिङको काम गर्दै आएका छन् । -परम्परागत उत्पादनहरू भान्साका सामान, हार्डवेयर, हातका औजार, धारदार हतियार, झांझ र [[गहना]] थिए। [[औद्योगिक क्रान्ति]] यता, फोर्जिङका उत्पादनहरू व्यापक रूपमा संयन्त्र र [[कल|मेसिनहरू]]मा प्रयोग गरिन्छ जहाँ कुनै पुर्जालाई उच्च प्रबलता चाहिन्छ। आज फोर्जिङ एक प्रमुख विश्वव्यापी उद्योग हो।<ref>{{Cite web |date=22 January 2013 |title=Forging: The Early Years |url=http://www.steelforge.com/literature/history-of-forgings/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180103202047/http://www.steelforge.com/literature/history-of-forgings/ |archive-date=3 January 2018 |access-date=1 October 2013 |publisher=All Metals & Forge Group}}</ref> == इतिहास == फोर्जिङ सबैभन्दा पुरानो ज्ञात धातुकार्य प्रक्रियाहरू मध्ये एक हो ।<ref name="Degarmo3892">Degarmo, p. 389</ref> परम्परागत रूपमा, हथौडा र एन्भिल प्रयोग गरेर [[लोहार]], [[विश्वकर्मा जाति|विश्वकर्मा]]हरूले फोर्जिङको काम गर्दै आएका थिए । [[चित्र:Alcator_C-Mod_superstructure_forging_1.jpg|अङ्गुठाकार|ओपन डाइ फोर्जिंग प्रेसमा तातो स्टीलको एक ठूलो ८० टन सिलिन्डर]] === स्टिलको फोर्जिङ === गठन तापमान मा निर्भर गर्दछ इस्पात फोर्जिंग मा विभाजित गर्न सकिन्छः == उपकरण == [[चित्र:Forging_shop-Gesenkschmiede_1.JPG|अङ्गुठाकार|हाइड्रोलिक ड्रप हैमर]] === प्रेस === 2eqyo2q9dh6a4aai1ilhfr7k3wrt9qd 1354756 1354755 2026-05-09T10:06:05Z Bishaldev100 28807 /* प्रेस */ 1354756 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Bochumer_Verein-03-50142.jpg|अङ्गुठाकार]] '''फोर्जिङ''' [[धातु]]लाई दबाएर पिटेर धातुलाई आकार दिने एक उत्पादन प्रक्रिया हो। प्रहारको काम हथौडा (प्रायः पावर ह्यामर्) वा डाईद्वारा गरिन्छ। फोर्जिङलाई प्रायः तापमानअनुसार वर्गीकृत गरिन्छ : कोल्ड फोर्जिङ वा हट फोर्जिङ। हट फोर्जिङका लागि, धातुलाई सामान्यतया [[आरन]]मा [[ताप|गरम]] गरिन्छ। फोर्जिङबाट एक किलोग्राम भन्दा कमदेखि सयौं मेट्रिक टनसम्म तौलका उत्पाद बन्छन्।<ref name="Degarmo389">Degarmo, p. 389</ref><ref name="wnaForge">[http://www.world-nuclear.org/info/inf122_heavy_manufacturing_of_power_plants.html Heavy Manufacturing of Power Plants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108062405/http://www.world-nuclear.org/info/inf122_heavy_manufacturing_of_power_plants.html|date=2010-11-08}} ''[[World Nuclear Association]]'', September 2010. Retrieved: 25 September 2010.</ref> हजारौँ वर्षदेखि [[लोहार]], [[विश्वकर्मा जाति]] हरू ले फोर्जिङको काम गर्दै आएका छन् । -परम्परागत उत्पादनहरू भान्साका सामान, हार्डवेयर, हातका औजार, धारदार हतियार, झांझ र [[गहना]] थिए। [[औद्योगिक क्रान्ति]] यता, फोर्जिङका उत्पादनहरू व्यापक रूपमा संयन्त्र र [[कल|मेसिनहरू]]मा प्रयोग गरिन्छ जहाँ कुनै पुर्जालाई उच्च प्रबलता चाहिन्छ। आज फोर्जिङ एक प्रमुख विश्वव्यापी उद्योग हो।<ref>{{Cite web |date=22 January 2013 |title=Forging: The Early Years |url=http://www.steelforge.com/literature/history-of-forgings/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180103202047/http://www.steelforge.com/literature/history-of-forgings/ |archive-date=3 January 2018 |access-date=1 October 2013 |publisher=All Metals & Forge Group}}</ref> == इतिहास == फोर्जिङ सबैभन्दा पुरानो ज्ञात धातुकार्य प्रक्रियाहरू मध्ये एक हो ।<ref name="Degarmo3892">Degarmo, p. 389</ref> परम्परागत रूपमा, हथौडा र एन्भिल प्रयोग गरेर [[लोहार]], [[विश्वकर्मा जाति|विश्वकर्मा]]हरूले फोर्जिङको काम गर्दै आएका थिए । [[चित्र:Alcator_C-Mod_superstructure_forging_1.jpg|अङ्गुठाकार|ओपन डाइ फोर्जिंग प्रेसमा तातो स्टीलको एक ठूलो ८० टन सिलिन्डर]] === स्टिलको फोर्जिङ === गठन तापमान मा निर्भर गर्दछ इस्पात फोर्जिंग मा विभाजित गर्न सकिन्छः == उपकरण == [[चित्र:Forging_shop-Gesenkschmiede_1.JPG|अङ्गुठाकार|हाइड्रोलिक ड्रप हैमर]] === प्रेस === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 036vi6d5ndkchq5s8iuus6g93qk8862 1354757 1354756 2026-05-09T10:07:47Z Bishaldev100 28807 1354757 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Bochumer_Verein-03-50142.jpg|अङ्गुठाकार]] '''फोर्जिङ''' [[धातु]]लाई दबाएर पिटेर धातुलाई आकार दिने एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो। प्रहारको काम हथौडा (प्रायः पावर ह्यामर्) वा डाईद्वारा गरिन्छ। फोर्जिङलाई प्रायः तापमानअनुसार वर्गीकृत गरिन्छ : कोल्ड फोर्जिङ वा हट फोर्जिङ। हट फोर्जिङका लागि, धातुलाई सामान्यतया [[आरन]]मा [[ताप|गरम]] गरिन्छ। फोर्जिङबाट एक किलोग्राम भन्दा कमदेखि सयौं मेट्रिक टनसम्म तौलका उत्पाद बन्छन्।<ref name="Degarmo389">Degarmo, p. 389</ref><ref name="wnaForge">[http://www.world-nuclear.org/info/inf122_heavy_manufacturing_of_power_plants.html Heavy Manufacturing of Power Plants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108062405/http://www.world-nuclear.org/info/inf122_heavy_manufacturing_of_power_plants.html|date=2010-11-08}} ''[[World Nuclear Association]]'', September 2010. Retrieved: 25 September 2010.</ref> हजारौँ वर्षदेखि [[लोहार]], [[विश्वकर्मा जाति]] हरू ले फोर्जिङको काम गर्दै आएका छन् । -परम्परागत उत्पादनहरू भान्साका सामान, हार्डवेयर, हातका औजार, धारदार हतियार, झांझ र [[गहना]] थिए। [[औद्योगिक क्रान्ति]] यता, फोर्जिङका उत्पादनहरू व्यापक रूपमा संयन्त्र र [[कल|मेसिनहरू]]मा प्रयोग गरिन्छ जहाँ कुनै पुर्जालाई उच्च प्रबलता चाहिन्छ। आज फोर्जिङ एक प्रमुख विश्वव्यापी उद्योग हो।<ref>{{Cite web |date=22 January 2013 |title=Forging: The Early Years |url=http://www.steelforge.com/literature/history-of-forgings/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180103202047/http://www.steelforge.com/literature/history-of-forgings/ |archive-date=3 January 2018 |access-date=1 October 2013 |publisher=All Metals & Forge Group}}</ref> == इतिहास == फोर्जिङ सबैभन्दा पुरानो ज्ञात धातुकार्य प्रक्रियाहरू मध्ये एक हो ।<ref name="Degarmo3892">Degarmo, p. 389</ref> परम्परागत रूपमा, हथौडा र एन्भिल प्रयोग गरेर [[लोहार]], [[विश्वकर्मा जाति|विश्वकर्मा]]हरूले फोर्जिङको काम गर्दै आएका थिए । [[चित्र:Alcator_C-Mod_superstructure_forging_1.jpg|अङ्गुठाकार|ओपन डाइ फोर्जिंग प्रेसमा तातो स्टीलको एक ठूलो ८० टन सिलिन्डर]] === स्टिलको फोर्जिङ === गठन तापमान मा निर्भर गर्दछ इस्पात फोर्जिंग मा विभाजित गर्न सकिन्छः == उपकरण == [[चित्र:Forging_shop-Gesenkschmiede_1.JPG|अङ्गुठाकार|हाइड्रोलिक ड्रप हैमर]] === प्रेस === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ eidy6mxpbt720hhnydudoafx3vtj40o 1354758 1354757 2026-05-09T10:07:57Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1354758 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Bochumer_Verein-03-50142.jpg|अङ्गुठाकार]] '''फोर्जिङ''' [[धातु]]लाई दबाएर पिटेर धातुलाई आकार दिने एक [[म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रियाहरूको सूची|म्यानुफ्याक्चरिङ प्रक्रिया]] हो। प्रहारको काम हथौडा (प्रायः पावर ह्यामर्) वा डाईद्वारा गरिन्छ। फोर्जिङलाई प्रायः तापमानअनुसार वर्गीकृत गरिन्छ : कोल्ड फोर्जिङ वा हट फोर्जिङ। हट फोर्जिङका लागि, धातुलाई सामान्यतया [[आरन]]मा [[ताप|गरम]] गरिन्छ। फोर्जिङबाट एक किलोग्राम भन्दा कमदेखि सयौं मेट्रिक टनसम्म तौलका उत्पाद बन्छन्।<ref name="Degarmo389">Degarmo, p. 389</ref><ref name="wnaForge">[http://www.world-nuclear.org/info/inf122_heavy_manufacturing_of_power_plants.html Heavy Manufacturing of Power Plants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108062405/http://www.world-nuclear.org/info/inf122_heavy_manufacturing_of_power_plants.html|date=2010-11-08}} ''[[World Nuclear Association]]'', September 2010. Retrieved: 25 September 2010.</ref> हजारौँ वर्षदेखि [[लोहार]], [[विश्वकर्मा जाति]] हरू ले फोर्जिङको काम गर्दै आएका छन् । -परम्परागत उत्पादनहरू भान्साका सामान, हार्डवेयर, हातका औजार, धारदार हतियार, झांझ र [[गहना]] थिए। [[औद्योगिक क्रान्ति]] यता, फोर्जिङका उत्पादनहरू व्यापक रूपमा संयन्त्र र [[कल|मेसिनहरू]]मा प्रयोग गरिन्छ जहाँ कुनै पुर्जालाई उच्च प्रबलता चाहिन्छ। आज फोर्जिङ एक प्रमुख विश्वव्यापी उद्योग हो।<ref>{{Cite web |date=22 January 2013 |title=Forging: The Early Years |url=http://www.steelforge.com/literature/history-of-forgings/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180103202047/http://www.steelforge.com/literature/history-of-forgings/ |archive-date=3 January 2018 |access-date=1 October 2013 |publisher=All Metals & Forge Group}}</ref> == इतिहास == फोर्जिङ सबैभन्दा पुरानो ज्ञात धातुकार्य प्रक्रियाहरू मध्ये एक हो ।<ref name="Degarmo3892">Degarmo, p. 389</ref> परम्परागत रूपमा, हथौडा र एन्भिल प्रयोग गरेर [[लोहार]], [[विश्वकर्मा जाति|विश्वकर्मा]]हरूले फोर्जिङको काम गर्दै आएका थिए । [[चित्र:Alcator_C-Mod_superstructure_forging_1.jpg|अङ्गुठाकार|ओपन डाइ फोर्जिंग प्रेसमा तातो स्टीलको एक ठूलो ८० टन सिलिन्डर]] === स्टिलको फोर्जिङ === गठन तापमान मा निर्भर गर्दछ इस्पात फोर्जिंग मा विभाजित गर्न सकिन्छः == उपकरण == [[चित्र:Forging_shop-Gesenkschmiede_1.JPG|अङ्गुठाकार|हाइड्रोलिक ड्रप हैमर]] === प्रेस === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:म्यानुफ्याक्चरिङ]] 9ytal44b0qzh8gtv108nrzbykc18mw0 0 150104 1354764 2026-05-09T10:44:28Z Bishaldev100 28807 "[[:en:Special:Redirect/revision/1347985446|Forge]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1354764 wikitext text/x-wiki '''आरन''' भनेको [[धातु]] पोल्न, तताउन प्रयोग गरिने एक प्रकारको चुल्हो/ भट्टि आगो हो। [[लोहार]]ले धातुलाई आरनमा त्यो तापक्रममा तताउछ जसमा कुटेर, पिटेर आकार दिन सजिलो हुन्छ। यो प्रकृयालाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ। धातुलाई आरनमा राख्न निकाल्न [[चिम्टा]] को प्रयोग गरिन्छ। कहिलेकाँही आर नम तताएर धातुलाई पानी वा तेलामा डुबाइन्छ । यसलाई अर्चाप्ने भनिन्छ । स्टिललाई कडा र कठोर गर्नुपर्छ भने यो काम गरिन्छ । == प्रकार == === कोइला === [[चित्र:Coal-forge-diagram.svg|अङ्गुठाकार|तल ब्लास्ट कोइला फोर्ज]] आरनमा सामान्यतया बिटुमिनस [[कोइला]], औद्योगिक कोक वा चारकोल धातु तताउन इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। यी माहरूको डिजाइन समयसँगै भिन्न छन्, तर चाहे ईन्धन कोइला, कोक वा चारकोल होस् आधारभूत डिजाइन उस्तै रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=The Blacksmith Forge Part 1 the Pit Forge : Anvilfire.com article |url=http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007030701/http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |archive-date=2016-10-07 |access-date=2016-07-31}}</ref> [[चित्र:Schmiedefeuer_2.jpg|अङ्गुठाकार|धातुको तातो काम लागि आरन]] फोर्जिंगको हजारौं वर्षहरूमा, यी उपकरणहरू एक वा अर्को रूपमा यस प्रकारको फोर्जको आवश्यक रूपमा विकसित भएका छन्ः <ref>{{Cite journal |last=Light |first=John D. |date=July 1987 |title=Blacksmithing Technology and Forge Construction |journal=Technology and Culture |volume=28 |issue=3 |pages=658–665 |doi=10.2307/3104997 |jstor=3104997 |s2cid=112819098}}</ref> === ग्यास आरन === ग्यास आरनमा सामान्यतया प्रोपेन वा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। 313btsvjahrvh6thlphjr3gntedhbrz 1354765 1354764 2026-05-09T10:44:43Z Bishaldev100 28807 /* ग्यास आरन */ 1354765 wikitext text/x-wiki '''आरन''' भनेको [[धातु]] पोल्न, तताउन प्रयोग गरिने एक प्रकारको चुल्हो/ भट्टि आगो हो। [[लोहार]]ले धातुलाई आरनमा त्यो तापक्रममा तताउछ जसमा कुटेर, पिटेर आकार दिन सजिलो हुन्छ। यो प्रकृयालाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ। धातुलाई आरनमा राख्न निकाल्न [[चिम्टा]] को प्रयोग गरिन्छ। कहिलेकाँही आर नम तताएर धातुलाई पानी वा तेलामा डुबाइन्छ । यसलाई अर्चाप्ने भनिन्छ । स्टिललाई कडा र कठोर गर्नुपर्छ भने यो काम गरिन्छ । == प्रकार == === कोइला === [[चित्र:Coal-forge-diagram.svg|अङ्गुठाकार|तल ब्लास्ट कोइला फोर्ज]] आरनमा सामान्यतया बिटुमिनस [[कोइला]], औद्योगिक कोक वा चारकोल धातु तताउन इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। यी माहरूको डिजाइन समयसँगै भिन्न छन्, तर चाहे ईन्धन कोइला, कोक वा चारकोल होस् आधारभूत डिजाइन उस्तै रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=The Blacksmith Forge Part 1 the Pit Forge : Anvilfire.com article |url=http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007030701/http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |archive-date=2016-10-07 |access-date=2016-07-31}}</ref> [[चित्र:Schmiedefeuer_2.jpg|अङ्गुठाकार|धातुको तातो काम लागि आरन]] फोर्जिंगको हजारौं वर्षहरूमा, यी उपकरणहरू एक वा अर्को रूपमा यस प्रकारको फोर्जको आवश्यक रूपमा विकसित भएका छन्ः <ref>{{Cite journal |last=Light |first=John D. |date=July 1987 |title=Blacksmithing Technology and Forge Construction |journal=Technology and Culture |volume=28 |issue=3 |pages=658–665 |doi=10.2307/3104997 |jstor=3104997 |s2cid=112819098}}</ref> === ग्यास आरन === ग्यास आरनमा सामान्यतया प्रोपेन वा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} as2lufe48hxcbevyum4xbvm7pq9hph7 1354766 1354765 2026-05-09T10:45:00Z Bishaldev100 28807 1354766 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Schmiedefeuer_2.jpg|अङ्गुठाकार|धातुको तातो काम लागि आरन]]'''आरन''' भनेको [[धातु]] पोल्न, तताउन प्रयोग गरिने एक प्रकारको चुल्हो/ भट्टि आगो हो। [[लोहार]]ले धातुलाई आरनमा त्यो तापक्रममा तताउछ जसमा कुटेर, पिटेर आकार दिन सजिलो हुन्छ। यो प्रकृयालाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ। धातुलाई आरनमा राख्न निकाल्न [[चिम्टा]] को प्रयोग गरिन्छ। कहिलेकाँही आर नम तताएर धातुलाई पानी वा तेलामा डुबाइन्छ । यसलाई अर्चाप्ने भनिन्छ । स्टिललाई कडा र कठोर गर्नुपर्छ भने यो काम गरिन्छ । == प्रकार == === कोइला === [[चित्र:Coal-forge-diagram.svg|अङ्गुठाकार|तल ब्लास्ट कोइला फोर्ज]] आरनमा सामान्यतया बिटुमिनस [[कोइला]], औद्योगिक कोक वा चारकोल धातु तताउन इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। यी माहरूको डिजाइन समयसँगै भिन्न छन्, तर चाहे ईन्धन कोइला, कोक वा चारकोल होस् आधारभूत डिजाइन उस्तै रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=The Blacksmith Forge Part 1 the Pit Forge : Anvilfire.com article |url=http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007030701/http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |archive-date=2016-10-07 |access-date=2016-07-31}}</ref> फोर्जिंगको हजारौं वर्षहरूमा, यी उपकरणहरू एक वा अर्को रूपमा यस प्रकारको फोर्जको आवश्यक रूपमा विकसित भएका छन्ः <ref>{{Cite journal |last=Light |first=John D. |date=July 1987 |title=Blacksmithing Technology and Forge Construction |journal=Technology and Culture |volume=28 |issue=3 |pages=658–665 |doi=10.2307/3104997 |jstor=3104997 |s2cid=112819098}}</ref> === ग्यास आरन === ग्यास आरनमा सामान्यतया प्रोपेन वा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} lvxcqw05iumjosopu3o2i1uxuty9ag8 1354768 1354766 2026-05-09T10:47:33Z Bishaldev100 28807 1354768 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Schmiedefeuer_2.jpg|अङ्गुठाकार|धातुको तातो काम लागि आरन]]'''आरन''' भनेको [[धातु]] पोल्न, तताउन प्रयोग गरिने एक प्रकारको चुल्हो/ भट्टि आगो हो। [[लोहार]]ले धातुलाई आरनमा त्यो तापक्रममा तताउछ जसमा कुटेर, पिटेर आकार दिन सजिलो हुन्छ। यो प्रकृयालाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ। धातुलाई आरनमा राख्न निकाल्न [[चिम्टा]] को प्रयोग गरिन्छ। कहिलेकाँही आरनमा तताएर धातुलाई पानी वा तेलमा डुबाइन्छ। यसलाई अर्चाप्ने भनिन्छ। स्टिललाई कडा र कठोर गर्नुपर्छ भने यो काम गरिन्छ । == प्रकार == === कोइला === [[चित्र:Coal-forge-diagram.svg|अङ्गुठाकार|तल ब्लास्ट कोइला फोर्ज]] आरनमा सामान्यतया बिटुमिनस [[कोइला]], औद्योगिक कोक वा चारकोल धातु तताउन इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। यी माहरूको डिजाइन समयसँगै भिन्न छन्, तर चाहे ईन्धन कोइला, कोक वा चारकोल होस् आधारभूत डिजाइन उस्तै रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=The Blacksmith Forge Part 1 the Pit Forge : Anvilfire.com article |url=http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007030701/http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |archive-date=2016-10-07 |access-date=2016-07-31}}</ref> फोर्जिंगको हजारौं वर्षहरूमा, यी उपकरणहरू एक वा अर्को रूपमा यस प्रकारको फोर्जको आवश्यक रूपमा विकसित भएका छन्ः <ref>{{Cite journal |last=Light |first=John D. |date=July 1987 |title=Blacksmithing Technology and Forge Construction |journal=Technology and Culture |volume=28 |issue=3 |pages=658–665 |doi=10.2307/3104997 |jstor=3104997 |s2cid=112819098}}</ref> === ग्यास आरन === ग्यास आरनमा सामान्यतया प्रोपेन वा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 4msxfhsjmobjgrswzb39dvbz1zsxyk7 1354771 1354768 2026-05-09T11:03:39Z Bishaldev100 28807 1354771 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Schmiedefeuer_2.jpg|अङ्गुठाकार|धातुको तातो काम लागि आरन]]'''आरन''' भनेको [[धातु]] पोल्न, तताउन प्रयोग गरिने एक प्रकारको चुल्हो/ भट्टि आगो हो। [[लोहार]]ले धातुलाई आरनमा त्यो तापक्रममा तताउछ जसमा कुटेर, पिटेर आकार दिन सजिलो हुन्छ। यो प्रकृयालाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ। धातुलाई आरनमा राख्न निकाल्न [[चिम्टा]] को प्रयोग गरिन्छ। कहिलेकाँही आरनमा तताएर धातुलाई पानी वा तेलमा डुबाइन्छ। यसलाई अर्चाप्ने (Quenching) भनिन्छ। स्टिललाई कडा र कठोर गर्नुपर्छ भने यो काम गरिन्छ । == प्रकार == === कोइला आरन === [[चित्र:Coal-forge-diagram.svg|अङ्गुठाकार|तल ब्लास्ट कोइला आरन]] आरनमा सामान्यतया बिटुमिनस [[कोइला]], औद्योगिक कोक वा चारकोल धातु तताउन इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। यी माहरूको डिजाइन समयसँगै भिन्न छन्, तर चाहे ईन्धन कोइला, कोक वा चारकोल होस् आधारभूत डिजाइन उस्तै रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=The Blacksmith Forge Part 1 the Pit Forge : Anvilfire.com article |url=http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007030701/http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |archive-date=2016-10-07 |access-date=2016-07-31}}</ref> फोर्जिंगको हजारौं वर्षहरूमा, यी उपकरणहरू एक वा अर्को रूपमा यस प्रकारको आरनको आवश्यक रूपमा विकसित भएका छन्ः <ref>{{Cite journal |last=Light |first=John D. |date=July 1987 |title=Blacksmithing Technology and Forge Construction |journal=Technology and Culture |volume=28 |issue=3 |pages=658–665 |doi=10.2307/3104997 |jstor=3104997 |s2cid=112819098}}</ref> === ग्यास आरन === ग्यास आरनमा सामान्यतया प्रोपेन वा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 0ir88vuluiuuazrquu8al4m076spui8 1354772 1354771 2026-05-09T11:10:42Z Bishaldev100 28807 /* कोइला आरन */ 1354772 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Schmiedefeuer_2.jpg|अङ्गुठाकार|धातुको तातो काम लागि आरन]]'''आरन''' भनेको [[धातु]] पोल्न, तताउन प्रयोग गरिने एक प्रकारको चुल्हो/ भट्टि आगो हो। [[लोहार]]ले धातुलाई आरनमा त्यो तापक्रममा तताउछ जसमा कुटेर, पिटेर आकार दिन सजिलो हुन्छ। यो प्रकृयालाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ। धातुलाई आरनमा राख्न निकाल्न [[चिम्टा]] को प्रयोग गरिन्छ। कहिलेकाँही आरनमा तताएर धातुलाई पानी वा तेलमा डुबाइन्छ। यसलाई अर्चाप्ने (Quenching) भनिन्छ। स्टिललाई कडा र कठोर गर्नुपर्छ भने यो काम गरिन्छ । == प्रकार == === कोइला आरन === [[चित्र:Coal-forge-diagram.svg|अङ्गुठाकार|तल ब्लास्ट कोइला आरन]] आरनमा सामान्यतया [[कोइला]], औद्योगिक कोक वा [[ब्रिकेट]] धातु तताउन इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। यी आरनको डिजाइन समयसँगै भिन्न छन्, तर चाहे ईन्धन कोइला, कोक वा चारकोल होस् आधारभूत डिजाइन उस्तै रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=The Blacksmith Forge Part 1 the Pit Forge : Anvilfire.com article |url=http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007030701/http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |archive-date=2016-10-07 |access-date=2016-07-31}}</ref> फोर्जिंगको हजारौं वर्षहरूमा, यी उपकरणहरू एक वा अर्को रूपमा यस प्रकारको आरनको आवश्यक रूपमा विकसित भएका छन्ः <ref>{{Cite journal |last=Light |first=John D. |date=July 1987 |title=Blacksmithing Technology and Forge Construction |journal=Technology and Culture |volume=28 |issue=3 |pages=658–665 |doi=10.2307/3104997 |jstor=3104997 |s2cid=112819098}}</ref> === ग्यास आरन === ग्यास आरनमा सामान्यतया प्रोपेन वा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 3zyj31qqlpgtv75bu366irn85j1woa7 1354774 1354772 2026-05-09T11:32:27Z Bishaldev100 28807 /* प्रकार */ 1354774 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Schmiedefeuer_2.jpg|अङ्गुठाकार|धातुको तातो काम लागि आरन]]'''आरन''' भनेको [[धातु]] पोल्न, तताउन प्रयोग गरिने एक प्रकारको चुल्हो/ भट्टि आगो हो। [[लोहार]]ले धातुलाई आरनमा त्यो तापक्रममा तताउछ जसमा कुटेर, पिटेर आकार दिन सजिलो हुन्छ। यो प्रकृयालाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ। धातुलाई आरनमा राख्न निकाल्न [[चिम्टा]] को प्रयोग गरिन्छ। कहिलेकाँही आरनमा तताएर धातुलाई पानी वा तेलमा डुबाइन्छ। यसलाई अर्चाप्ने (Quenching) भनिन्छ। स्टिललाई कडा र कठोर गर्नुपर्छ भने यो काम गरिन्छ । == प्रकार == === कोइला आरन === [[चित्र:Coal-forge-diagram.svg|अङ्गुठाकार|तल ब्लास्ट कोइला आरन]] आरनमा सामान्यतया [[कोइला]], औद्योगिक कोक वा [[ब्रिकेट]] धातु तताउन इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। यी आरनको डिजाइन समयसँगै भिन्न छन्, तर चाहे ईन्धन कोइला, कोक वा चारकोल होस् आधारभूत डिजाइन उस्तै रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=The Blacksmith Forge Part 1 the Pit Forge : Anvilfire.com article |url=http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007030701/http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |archive-date=2016-10-07 |access-date=2016-07-31}}</ref> फोर्जिंगको हजारौं वर्षहरूमा, यी उपकरणहरू एक वा अर्को रूपमा यस प्रकारको आरनको आवश्यक रूपमा विकसित भएका छन्ः <ref>{{Cite journal |last=Light |first=John D. |date=July 1987 |title=Blacksmithing Technology and Forge Construction |journal=Technology and Culture |volume=28 |issue=3 |pages=658–665 |doi=10.2307/3104997 |jstor=3104997 |s2cid=112819098}}</ref> === ग्यास आरन === ग्यास आरनमा सामान्यतया प्रोपेन वा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। == उपकरणहरू == * '''घन (Sledgehammer):''' रातो तातो फलामलाई पिटेर आकार दिन प्रयोग गरिने ठूलो र गह्रौँ हम्मर। * '''हतौडा (Hammer):''' साना कामका लागि वा सानो आकार दिन प्रयोग गरिने औजार। * '''अचानो वा एँडिल (Anvil):''' फलामलाई राखेर कुट्नका लागि प्रयोग गरिने फलामको ठूलो र समतल पिण्ड। यसलाई कतिपय ठाउँमा 'निहाई' पनि भनिन्छ। * '''रेती (File):''' फलामको सामान तयार भएपछि त्यसलाई रगडेर चिल्लो पार्न वा धार लगाउन प्रयोग गरिने खस्रो औजार। * '''चिम्टा (Tongs):''' तातो फलामलाई आरनबाट निकाल्न वा समात्न प्रयोग गरिने लामो चिम्टा जस्तो औजार। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} e6hm9msfgf7yheuaknwfdsngpasmwjw 1354775 1354774 2026-05-09T11:36:07Z Bishaldev100 28807 /* उपकरणहरू */ 1354775 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Schmiedefeuer_2.jpg|अङ्गुठाकार|धातुको तातो काम लागि आरन]]'''आरन''' भनेको [[धातु]] पोल्न, तताउन प्रयोग गरिने एक प्रकारको चुल्हो/ भट्टि आगो हो। [[लोहार]]ले धातुलाई आरनमा त्यो तापक्रममा तताउछ जसमा कुटेर, पिटेर आकार दिन सजिलो हुन्छ। यो प्रकृयालाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ। धातुलाई आरनमा राख्न निकाल्न [[चिम्टा]] को प्रयोग गरिन्छ। कहिलेकाँही आरनमा तताएर धातुलाई पानी वा तेलमा डुबाइन्छ। यसलाई अर्चाप्ने (Quenching) भनिन्छ। स्टिललाई कडा र कठोर गर्नुपर्छ भने यो काम गरिन्छ । == प्रकार == === कोइला आरन === [[चित्र:Coal-forge-diagram.svg|अङ्गुठाकार|तल ब्लास्ट कोइला आरन]] आरनमा सामान्यतया [[कोइला]], औद्योगिक कोक वा [[ब्रिकेट]] धातु तताउन इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। यी आरनको डिजाइन समयसँगै भिन्न छन्, तर चाहे ईन्धन कोइला, कोक वा चारकोल होस् आधारभूत डिजाइन उस्तै रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=The Blacksmith Forge Part 1 the Pit Forge : Anvilfire.com article |url=http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007030701/http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |archive-date=2016-10-07 |access-date=2016-07-31}}</ref> फोर्जिंगको हजारौं वर्षहरूमा, यी उपकरणहरू एक वा अर्को रूपमा यस प्रकारको आरनको आवश्यक रूपमा विकसित भएका छन्ः <ref>{{Cite journal |last=Light |first=John D. |date=July 1987 |title=Blacksmithing Technology and Forge Construction |journal=Technology and Culture |volume=28 |issue=3 |pages=658–665 |doi=10.2307/3104997 |jstor=3104997 |s2cid=112819098}}</ref> === ग्यास आरन === ग्यास आरनमा सामान्यतया प्रोपेन वा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। == उपकरणहरू == * '''घन (Sledgehammer):''' रातो तातो फलामलाई पिटेर आकार दिन प्रयोग गरिने ठूलो र गह्रौँ हम्मर। * '''हतौडा (Hammer):''' साना कामका लागि वा सानो आकार दिन प्रयोग गरिने औजार। * '''अचानो वा एँडिल (Anvil):''' फलामलाई राखेर कुट्नका लागि प्रयोग गरिने फलामको ठूलो र समतल पिण्ड। यसलाई कतिपय ठाउँमा 'लिही' पनि भनिन्छ। * '''रेती (File):''' फलामको सामान तयार भएपछि त्यसलाई रगडेर चिल्लो पार्न वा धार लगाउन प्रयोग गरिने खस्रो औजार। * '''चिम्टा (Tongs):''' तातो फलामलाई आरनबाट निकाल्न वा समात्न प्रयोग गरिने लामो चिम्टा जस्तो औजार। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} f8cy7jng8qvnck2jmlxeqwvwx2066fn 1354776 1354775 2026-05-09T11:37:37Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1354776 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Schmiedefeuer_2.jpg|अङ्गुठाकार|धातुको तातो काम लागि आरन]]'''आरन''' भनेको [[धातु]] पोल्न, तताउन प्रयोग गरिने एक प्रकारको चुल्हो/ भट्टि आगो हो। [[लोहार]]ले धातुलाई आरनमा त्यो तापक्रममा तताउछ जसमा कुटेर, पिटेर आकार दिन सजिलो हुन्छ। यो प्रकृयालाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ। धातुलाई आरनमा राख्न निकाल्न [[चिम्टा]] को प्रयोग गरिन्छ। कहिलेकाँही आरनमा तताएर धातुलाई पानी वा तेलमा डुबाइन्छ। यसलाई अर्चाप्ने (Quenching) भनिन्छ। स्टिललाई कडा र कठोर गर्नुपर्छ भने यो काम गरिन्छ । == प्रकार == === कोइला आरन === [[चित्र:Coal-forge-diagram.svg|अङ्गुठाकार|तल ब्लास्ट कोइला आरन]] आरनमा सामान्यतया [[कोइला]], औद्योगिक कोक वा [[ब्रिकेट]] धातु तताउन इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। यी आरनको डिजाइन समयसँगै भिन्न छन्, तर चाहे ईन्धन कोइला, कोक वा चारकोल होस् आधारभूत डिजाइन उस्तै रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=The Blacksmith Forge Part 1 the Pit Forge : Anvilfire.com article |url=http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007030701/http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |archive-date=2016-10-07 |access-date=2016-07-31}}</ref> फोर्जिंगको हजारौं वर्षहरूमा, यी उपकरणहरू एक वा अर्को रूपमा यस प्रकारको आरनको आवश्यक रूपमा विकसित भएका छन्ः <ref>{{Cite journal |last=Light |first=John D. |date=July 1987 |title=Blacksmithing Technology and Forge Construction |journal=Technology and Culture |volume=28 |issue=3 |pages=658–665 |doi=10.2307/3104997 |jstor=3104997 |s2cid=112819098}}</ref> === ग्यास आरन === ग्यास आरनमा सामान्यतया प्रोपेन वा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। == उपकरणहरू == * '''घन (Sledgehammer):''' रातो तातो फलामलाई पिटेर आकार दिन प्रयोग गरिने ठूलो र गह्रौँ हम्मर। * '''हतौडा (Hammer):''' साना कामका लागि वा सानो आकार दिन प्रयोग गरिने औजार। * '''अचानो वा एँडिल (Anvil):''' फलामलाई राखेर कुट्नका लागि प्रयोग गरिने फलामको ठूलो र समतल पिण्ड। यसलाई कतिपय ठाउँमा 'लिही' पनि भनिन्छ। * '''रेती (File):''' फलामको सामान तयार भएपछि त्यसलाई रगडेर चिल्लो पार्न वा धार लगाउन प्रयोग गरिने खस्रो औजार। * '''चिम्टा (Tongs):''' तातो फलामलाई आरनबाट निकाल्न वा समात्न प्रयोग गरिने लामो चिम्टा जस्तो औजार। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{श्रेणी:धातुकार्य}} k2vrzqn99d0n3c2hpu0hyu0ntw6zbwh 1354777 1354776 2026-05-09T11:37:58Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1354777 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Schmiedefeuer_2.jpg|अङ्गुठाकार|धातुको तातो काम लागि आरन]]'''आरन''' भनेको [[धातु]] पोल्न, तताउन प्रयोग गरिने एक प्रकारको चुल्हो/ भट्टि आगो हो। [[लोहार]]ले धातुलाई आरनमा त्यो तापक्रममा तताउछ जसमा कुटेर, पिटेर आकार दिन सजिलो हुन्छ। यो प्रकृयालाई [[फोर्जिङ]] भनिन्छ। धातुलाई आरनमा राख्न निकाल्न [[चिम्टा]] को प्रयोग गरिन्छ। कहिलेकाँही आरनमा तताएर धातुलाई पानी वा तेलमा डुबाइन्छ। यसलाई अर्चाप्ने (Quenching) भनिन्छ। स्टिललाई कडा र कठोर गर्नुपर्छ भने यो काम गरिन्छ । == प्रकार == === कोइला आरन === [[चित्र:Coal-forge-diagram.svg|अङ्गुठाकार|तल ब्लास्ट कोइला आरन]] आरनमा सामान्यतया [[कोइला]], औद्योगिक कोक वा [[ब्रिकेट]] धातु तताउन इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। यी आरनको डिजाइन समयसँगै भिन्न छन्, तर चाहे ईन्धन कोइला, कोक वा चारकोल होस् आधारभूत डिजाइन उस्तै रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=The Blacksmith Forge Part 1 the Pit Forge : Anvilfire.com article |url=http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007030701/http://www.anvilfire.com/FAQs/the_forge.php |archive-date=2016-10-07 |access-date=2016-07-31}}</ref> फोर्जिंगको हजारौं वर्षहरूमा, यी उपकरणहरू एक वा अर्को रूपमा यस प्रकारको आरनको आवश्यक रूपमा विकसित भएका छन्ः <ref>{{Cite journal |last=Light |first=John D. |date=July 1987 |title=Blacksmithing Technology and Forge Construction |journal=Technology and Culture |volume=28 |issue=3 |pages=658–665 |doi=10.2307/3104997 |jstor=3104997 |s2cid=112819098}}</ref> === ग्यास आरन === ग्यास आरनमा सामान्यतया प्रोपेन वा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्दछ। == उपकरणहरू == * '''घन (Sledgehammer):''' रातो तातो फलामलाई पिटेर आकार दिन प्रयोग गरिने ठूलो र गह्रौँ हम्मर। * '''हतौडा (Hammer):''' साना कामका लागि वा सानो आकार दिन प्रयोग गरिने औजार। * '''अचानो वा एँडिल (Anvil):''' फलामलाई राखेर कुट्नका लागि प्रयोग गरिने फलामको ठूलो र समतल पिण्ड। यसलाई कतिपय ठाउँमा 'लिही' पनि भनिन्छ। * '''रेती (File):''' फलामको सामान तयार भएपछि त्यसलाई रगडेर चिल्लो पार्न वा धार लगाउन प्रयोग गरिने खस्रो औजार। * '''चिम्टा (Tongs):''' तातो फलामलाई आरनबाट निकाल्न वा समात्न प्रयोग गरिने लामो चिम्टा जस्तो औजार। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:धातुकार्य]] n54jwbxenf0exq48alh6146p80qwfse 14 150105 1354778 2026-05-09T11:38:53Z Bishaldev100 28807 नयाँ पृष्ठ: {{श्रेणी मुख्य|धातुकार्य}} 1354778 wikitext text/x-wiki {{श्रेणी मुख्य|धातुकार्य}} 47r7fqhuazv0x6nahlvzxjkiwaqgzn5 1354779 1354778 2026-05-09T11:39:57Z Bishaldev100 28807 1354779 wikitext text/x-wiki {{श्रेणी मुख्य|धातुकार्य}} [[श्रेणी:धातुहरू]] kne78re3pivv78nrjl4kiy4po1q9gow 1354783 1354779 2026-05-09T11:44:56Z Bishaldev100 28807 1354783 wikitext text/x-wiki {{श्रेणी मुख्य|धातुकार्य}} [[श्रेणी:धातुहरू]] [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] gzumop8u7l2eaizi173bexrxccbeqva