विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 3124 1363706 1363600 2026-06-27T05:21:35Z CosmicDev 79196 /* */ 1363706 wikitext text/x-wiki {{Short description|कुनै पनि छैन}} एसियाका ठूला देशहरू [[चीन]] र [[भारत]]को बीचमा हिमालयको काखमा बसेको '''नेपालको इतिहास''' यस क्षेत्रका अन्य देशहरूको भन्दा फरक छ। नेपालदेखि दक्षिणपट्टि रहेका देशहरू विदेशी अधिनमा रहँदा पनि नेपाल स्वतन्त्र राष्ट्रको रूपमा रहिरह्यो । विभिन्न धर्मशास्त्र तथा पुराणहरूमा नेपाललाई अत्यन्तै प्राचीन भूमिको रूपमा वर्णन गरिएको छ । करीब १३ करोड वर्ष अगाडि बनेका यहाँका पर्वत शृङ्खलाहरू र उपत्यकाहरूमा पछि आएर प्राणीहरूको आकर्षण विशेष रूपमा बढ्दै गएको पाइन्छ । नेपाल नामको पहिलो उल्लेख अथर्वपरिशिष्टमा गरिएको पाइन्छ । अथर्वपरिशिष्टको समय निश्चित गर्न नसकिए तापनि इसापूर्व ५००–६०० को बीचमा यसको निर्माण भएको मानिन्छ । यसमा नेपाललाई कामरू, विदेह उदुम्बर, अवन्ती र कैकय देशहरूसँगै राखी चर्चा गरिएको छ । मूल सर्वास्तिवाद, विनयवस्तु नामको बौद्ध ग्रन्थमा पनि नेपालबारे चर्चा गरिएको छ । यसमा [[गौतम बुद्ध|भगवान बुद्ध]]को समयमै उनका चेलाहरू व्यापारीहरूका साथ नेपाल पसेको घटना उल्लेख गरिएको छ । [[महाभारत]] वनपर्वमा नेपाललाई विषय (देश) को रूपमा वर्णन गरिएको छ । जैन ग्रन्थ आवश्यक सूत्र तथा कौटल्यको अर्थशास्त्र (ई.पू. चौथो शताब्दी) ले पनि नेपालको बारेमा उल्लेख गरेका छन्।त्यस्तै भारतीय [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त सम्राट]] समुद्रगुप्तले आफ्नो [[प्रयागराज|इलाहाबाद]] अभिलेखमा [[असम|आसाम]] र किर्तिपुर ([[कुमाउँ मण्डल|कुमाउँ]]) नेपालको उल्लेख छिमेकी राज्य को रूपमा गरेका छन् भने त्यसपछिका प्रायः सबै स्श्रोतहरूले नेपालको उल्लेख स्वतन्त्र राज्यको रूपमा नै गरेका छन् । नेपालका शिलालेखहरूमा भने वि.सं. ५२२ पछि पाइएका अभिलेखमा नेपाल शब्दको उल्लेख भएको छ । यसरी यो मुलुक अत्यन्तै प्राचीन समयदेखि नै नेपाल नामबाट परिचित रहेको स्पष्ट हुन्छ । नेपाललाई [[सत्य युग]]मा सत्यवती, [[त्रेता युग]]मा तपोवन र [[द्वापर युग]]मा मुक्तिसोपान भनिन्थ्यो र [[कलियुग|कलि युग]]मा नेपाल भन्ने गरिएको कुरा हाम्रा पौराणिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख छ । हाम्रो देश नेपालको नामकरण कसरी भयो भन्ने बारेमा ''[[नेपाल]]'' शब्द सबैभन्दा पहिला अथर्ववेदमा उल्लेख गरिएको पाइन्छ। यसअनुसार नेपाल हिमालको काखमा भएको कारणबाट नेपाल नामको उत्पत्ति [[संस्कृत]] शब्द 'निपालय''बाट भएको हुन सक्छ, जसको अर्थ "पहाडको आधार (खुट्टा) " अथवा "खुट्टामा निवास" हो ।'' यसका साथै तलका कथनहरू पनि सुन्नमा आउने गर्दछन्: * नेपाल शब्द [[ल्हासा तिब्बती|तिब्बती भाषा]] ''नियमपाल''बाट आएको हो, यसको अर्थ हो "पवित्र भूमी" हुन्छ। * धेरै लामो समय पहिला नेपाल धेरै मात्रामा ऊनको उत्पादन गरिन्थ्यो र ऊन राख्नलाई तिरपालको घरको प्रयोग गरिन्थ्यो। यहाँ '''ने''' जसको अर्थ हो ऊन र '''पाल''' जसको अर्थ हो तिरपाल भएकोले यसै शब्दबाट नेपाल नाम रहन गएको हुन सक्छ। * '''ने''' नाम गरेका ऋषीले संरक्षण दिएका कारण ''ने'' र ''पाल''(संरक्षण गर्नु) भन्न === किरात काल === {{Main|किराँत काल}} [[काठमाडौँ]] उपत्यकामा पाइएका नि‍योलि‍थि‍क उपकरणहरूबाट यो थाहा पाइन्‍छ कि‍ नेपालमा मानि‍सको बसोबास कम्‍ति‍मा पनि‍ ९ हजार वर्ष पहि‍लादेखि‍ हुँदै आएको छ । किरातीहरु नेपालको हिमाल, पहाड र जंगलको भूमि पुत्र आदिवासी अर्थात् मुलबासी हो । किरात कालभन्दा अगाडि पनि यो मुलुकमा गोपाल, महिषपाल जस्ता अन्य जातिहरूको राज्य थियो भन्ने अपुष्ट इतिहासहरू पनि पाइन्छ तर प्रष्ट प्रमाणको अभावमा किराँत काल सुरु हुनुभन्दा अगाडिको समयलाई प्रामाणिक इतिहासको रूपमा लिइँदैन। यसर्थ आजसम्म नेपालको प्रामाणिक प्राचीन इतिहासको सुरुवात किरात कालबाटै सुरु भएको हो भन्ने कुराको ऐतिहासिक मान्यता स्थापित भइसकेका छन्। यस कालका राजा [[यलम्बर]]लाई नै प्रथम किराती राजाको रूपमा मानिन्छ। === लिच्छवी काल === {{Main|लिच्छवी काल}} सन ४०० देखि ७५० सम्म नेपालको हालको राजधानी [[काठमाडौँ]]मा [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवी]]हरूले शासन गर्दथे। कौटिल्यको अर्थशास्त्र अनुसार तथा चिनियाँ यात्री हुएन साङ्गको यात्रा वृत्तान्त अनुसार वैशालीबाट भागेर आएका केही वीर पुरुषले झालिझेली गरेर किराँतहरूलाई जितेर लिच्छवी वंशको स्थापना गरे । पाइएका शिलालेख, मुद्रा र चाँगुनारायण मन्दिरका अभिलेखहरूबाट मानदेव लिच्छवी वंशका प्रथम ऐतिहासिक राजा थिए । अंशुवर्माको भारतका राजा हर्षवर्धनसँग निकटतम वैवाहिक सम्बन्ध थियो । यस तथ्यबाट यो पुष्टि हुन्छ कि गण्डकीदेखि कोशीसम्म पहाडी भूभागमा लिच्छवीहरूले एकछत्र राज्य गरेका थिए भने तराई प्रदेशमा प्रसेनजीतर अजातशत्रुका सन्तानहरू मिथिला राज्यलाई आफ्नो अन्तर्गत वैशाली र पाटलीपुत्र राज्यमा समावेश गरेका थिए । [[अंशुवर्मा]]पछि [[नरेन्द्रदेव]]लाई भारतीय रजौटाहरूले समर्थन सहयोग गरी राज्यारुढ गरेका थिए । नरेन्द्रपछि गुप्त वंशका शासनले गर्दा सम्पूर्ण राज्य स-साना राज्य रजौटामा विभाजित भयो । यी सम्पूर्ण घटना ईसा पूर्वका हुन् । उता बङ्गालमा चालुक्यसेनहरूको राज्य थियो । [[नान्यदेव]] चालुक्य राजाको सेनापति थिए । जसले तिरहुत [[कर्णाट वंश|डोय राज्य]]को स्थापना गरी सिम्रोनगढलाई राजधानी बनाए । मुसलमान आक्रामक शुद्धिन तुगलकका भयले नान्यदेवका पनाति [[हरिसिंहदेव|हरि सिंहदेव]] सर्लाही जिल्ला हुँदै भक्तपुर पुगे र यिनकी श्रीमती राजल देवीले [[जयस्थिति मल्ल]]लाई ज्वाइँ बनाई मल्लवंशको शासन स्थापित गराइन् । === मल्ल काल === {{Main|मल्ल काल}} === नेपाल एकीकरण === {{main|नेपालको एकीकरण}} {{विशाल नेपाल}} विसं १७९९ मा गोर्खाका राजा नरभुपाल शाहको निधन पश्चात राज्य सम्हालेका उनका जेठा छोरा [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]को राज्य विस्तारको सोच सँगै नेपालको एकिकरणको सुरुवात भयो। उनले प्रथम पटक नुवाकोटमा विसं १८०० मा आक्रमण गरे तर त्यस पटक उनी पराजित भए। फेरी विसं १८०१ म दोस्रो पटक आक्रमण गरी उनले नुवाकोटमाथि विजय प्राप्त गरे। त्यसपछि उनले विसं १८१४ र विसं १८२१ मा [[कीर्तिपुरको युद्ध]]मा दुबै पटक नराम्रो हार ब्यहोर्नु पर्यो। यस युद्धमा किर्तिपुरेहरूले सेनापति कालु पाण्डेलाई मारिदिए र पृथ्वी नारायण शाह भाइ सुरप्रतापको आँखा समेत फोडिदिए। विसं १८२२ चैत्र ३ गते पुन: किर्तिपुरमाथी आक्रमण गरी विजय हासिल गरे। पृथ्वी नारायणले विसं १८२५ भाद्र शुक्ल चर्दुशीमा [[काठमाडौँ]]मा [[इन्द्रजात्रा]] मनाइरहेको दिन पारेर आक्रमण गरेर जित हासिल गरे। यसपछि उनले क्रमश: विसं १८२५ आश्विन २२ मा [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]], विसं १८२६ कार्तिकमा [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]]माथि विजय प्राप्त गरे। == नेपाल अधिराज्य == मुख्य लेख: [[नेपाल अधिराज्य]] === शाह शासन === मुख्य लेख: [[शाह वंश]] [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा विजय हासिल गरिसकेपछि विसं १८२६ मा आफ्नो देशको राजधानी[[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]बाट [[काठमाडौँ]]मा सार्नुसँगै नयाँ नेपाल अधिराज्यको पनि स्थापना गरे। पृथ्वी नारायणको मृत्यूपछि पनि शाहवंशको राज्य विस्तार अभियान रोकिएन।>राज्य विस्तार पछि अनेकन सन्धीहरु भए पश्चात १९२३ ई २१ डिसेम्वर का दिन नेपाल र अँग्रेजहरुको विच पनि एक नया सन्धी भयो सन्धीमा निम्न उल्लेखित धाराहरु छन्(१)नेपाल र ग्रेटब्रिटेनका सरकारको विच सदाकाल मैत्री र शान्ती रहनेछ।देशी र वैदेशिक नीति र व्यवहारमा दुवै सरकार एक अर्काको पूर्ण स्वतन्त्रता मान्नेछन्।(२)वर्तमान सन्धीका धाराहरूले छुने विषयहरुवाहेक १८१५ ई.को सुगौली-सन्धी र त्यसपछिका अन्य प्रत्येक सन्धी,सम्झौता आदी यश सन्धीद्वारा खारिज हुनेछन्।(३)दुवै राज्यका सिमाना जोरिएका छिमेकी देशहरूसित कुनै झगडा-टण्टा उठेको खण्डमा प्रस्तुत सन्धी गर्ने दुवै पक्षले पारस्परिक मैत्री र शान्ती कायम राख्न आपसी सल्लाहद्वारा त्यस झगडा-टण्टाको समाधान गर्नेछन्।(४)सन्धी गर्ने दुवै पक्षले आफ्नो सरहदमा सकेसम्म कुनै यस्तोकाम हुन दिनेछैनन् जसद्वारा आर्कोदेशको सुरक्षा र शान्तीमा वाधापरोस्।(५)नेपाल र ब्रिटिश सरकारमा मैत्री भएकोले यो सम्बन्ध कायम रहेसम्म नेपाल ब्रिटिश-भारत वा त्यसमार्फत अन्यकुनैदेशसित आवश्यक युध्द-सामग्री किन्न स्वतन्त्रहुनेछ।नेपालसरकारपनी मंजूरगर्दछ कि सरकारी वा व्यक्तीगततरिकाले ती युध्द-सामग्री नेपालको सिमान्तपारी जानेछैनन्।कुनै सस्रास्र-नियन्त्रक समिती गठितभएको खण्डमा र ग्रेटब्रिटेनपनी त्यस समितिको एक सदस्य भएको खण्डमा नेपाललेपनी त्यसकोसदस्यबनी त्यस समितिका नियमअनुसार शस्रास्र झिकाउनुपर्नेछ।(६)स्वदेशी उपयोगकानिमित्त नेपालले विदेशबाट झिकाएका मालहरूमा ब्रिटिश भारतका बन्दरगाहमा भन्सार लाग्नेछैन।मालआएकासमयमा यसविषयमा निर्धारित अधिकारिहरूले बन्दरगाहकाचिफ-कस्टम्स अफिसरको समक्ष आवश्यक प्रमाण पेश गर्नुपर्नेछ।स्रोत:-नेपालको ऐतिहासिकरुपरेखापाना३६०-६१वाट-बिष्णुहरिलामिछाने- === राणा शासन === प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा राणाहरूले गरेको पारिवारिक शासन। नेपालमा यो विक्रम सम्बत १९०३ देखि प्रारम्भ भएर २००७ साल सम्म कायम रह्यो। यसमा राणा प्रधानमन्त्रीका भाइ-भतिजामा पद सर्दै जाने नियम थियो। देशका मुख्य मुख्य शक्तिशाली पदहरूमा पनि राणा खानदानका नै मानिसहरू नियुक्त हुन्थे। आधारभूत मौलिक अधिकार हुँदैनथ्यो। राणाले जे बोले पनि कानुन सरह लागू हुन्थ्यो। === प्रजातन्त्र === === पञ्चायती शासन === === प्रथम जनआन्दोलन === मुख्य लेख: [[नेपालको जनआन्दोलन २०४६]] विसं २०४६ मा भएको नेपालको प्रथम जनआन्दोलनमा विभिन्न राजनीतिक दलहरू एकै उद्देश्य लिएर सडकमा उत्रिएका थिए। नेपाली कांग्रेसले नेतृत्त्व गरेको यो आन्दोलनमा विभिन्न कम्युनिस्ट पार्टीहरूको समूह संयुक्त वाम मोर्चा बनाएर आन्दोलनमा उत्रियो। ५० दिनसम्म चलेको यो आन्दोलनमा तत्कालीन पञ्चायती शासकहरूले बर्बरतापूर्वक दमन गरे।२०१७ सालमा राजा महेन्द्रले जन निर्वाचित तत्कालिन प्रधानमन्त्रीलाई पदच्यूत गर्दै संसद समेत भङ्ग गरेर निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था कायम गरे। तर १८ सालको क्रान्ति, ३३ सालको बीपीको मेलमिलाप नीति, २०३६ सालको विद्यार्थी आन्दोलन आदिको दवावका कारण २०३६मा तत्कालीन राजा बीरेन्द्रले नेपालमा जनमत सँग्रह गराए। बहुदल वा सुधारिएको पञ्चायत कुन रोज्ने भनी गराइएको [[जनमत सङ्ग्रह|जनमत संग्रह]]मा राज्य शक्तिको चरम दुरूपयोग गरी पञ्चायत पक्षलाई जिताइयो। त्यसपछि पनि देशमा बहुदलीय व्यवस्था स्थापना हुन नसकेपछि २०४२ सालमा नेपाली कांग्रेसले सत्याग्रह सुरू गर्यो। अन्तत यो कदम २०४६ मा जनआन्दोलनमा परिणत भयो। for more ask bedant === माओवादी शसस्त्र युद्ध र संकटकाल === मुख्य लेख: [[माओवादी जनयुद्ध|नेपालको शसस्त्र युद्ध]] === नारायणहिटी हत्याकाण्ड === विसं २०५८ जेठ १९ गते राती नारायणहिटी दरवारभित्र भएको रक्तपातपूर्ण गोलीकाण्डमा राजा बीरेन्द्रको परिवारका सबैजनाको हत्या भयो। [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा बीरेन्द्र]], [[रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह|रानी ऐश्वर्य]], [[दीपेन्द्र वीरविक्रम शाह|युवराज दीपेन्द्र]] (एक दिन पछि मृत्यु भएको भनिएको), राजकुमारी श्रुती, राजकुमार निराजन लगायत राजपरिवारको मृत्यु भएको थियो। === दोस्रो जनआन्दोलन चोर === मुख्य लेख: [[नेपालको जनआन्दोलन २०६३]] दोस्रो जनआन्दोलन नेपालमा भएको शान्तिपूर्ण आन्दोलन थियो जुन १९ दिनसम्म चलेको थियो। यस आन्दोलनले नेपालको २ सय ३७ वर्ष पुरानो राजतन्त्र ढालेर देशमा लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको जग बसाल्यो। यस आन्दोलनमा विभिन्न राजनीतिक पार्टी र शसस्त्र युद्ध गरिरहेको माओवादी समेत सम्मिलित भएको थियो। ''[[नेपाल]]'' शब्द सबैभन्दा पहिला अथर्ववेदमा उल्लेख गरिएको पाइन्छ। यसअनुसार नेपाल हिमालको काखमा भएको कारणबाट नेपाल नामको उत्पत्ति [[संस्कृत]] शब्द 'निपालय''बाट भएको हुन सक्छ, जसको अर्थ "पहाडको आधार (खुट्टा) " अथवा "खुट्टामा निवास" हो । यसका साथै तलका कथनहरू पनि सुन्नमा आउने गर्दछन्: * नेपाल शब्द [[ल्हासा तिब्बती|तिब्बती भाषा]] ''नियमपाल''बाट आएको हो, यसको अर्थ हो "पवित्र भूमी" हुन्छ। * धेरै लामो समय पहिला नेपाल धेरै मात्रामा ऊनको उत्पादन गरिन्थ्यो र ऊन राख्नलाई तिरपालको घरको प्रयोग गरिन्थ्यो। यहाँ '''ने''' जसको अर्थ हो ऊन र '''पाल''' जसको अर्थ हो तिरपाल भएकोले यसै शब्दबाट नेपाल नाम रहन गएको हुन सक्छ। *'''ने''' नाम गरेका ऋषीले संरक्षण दिएका कारण ''ने'' र ''पाल''(संरक्षण गर्नु) भन्ने शब्द मिली नेपाल बनेको हुन सक्छ। ===किराँत काल=== {{Main|किराँत काल}} [[काठमाडौँ]] उपत्यकामा पाइएका नि‍योलि‍थि‍क उपकरणहरूबाट यो थाहा पाइन्‍छ कि‍ नेपालमा मानि‍सको बसोबास कम्‍ति‍मा पनि‍ ९ हजार वर्ष पहि‍लादेखि‍ हुँदै आएको छ| यसले देखाएको छ कि मानिसहरू जुन शायद [[किराँत जाति|किराँत]] जातिका थिए लगभग १००० वर्ष अगाडि यहाँ बसोबास गर्दथे। किराँती जंगली र पहाडीहरूको एक जनजाति हो, जुन मध्य एसिया, भारत र हिमालयबाट आएर बस्न थाले। किराँत कालभन्दा अगाडि पनि यो मुलुकमा गोपाल, महिषपाल जस्ता अन्य जातिहरूको राज्य थियो भन्ने अपुष्ट इतिहासहरू पनि पाइन्छ तर प्रष्ट प्रमाणको अभावमा किराँत काल सुरु हुनुभन्दा अगाडिको समयलाई प्रामाणिक इतिहासको रूपमा लिइँदैन। यसर्थ आजसम्म नेपालको प्रामाणिक प्राचीन इतिहासको सुरुवात किराँत कालबाटै सुरु भएको हो भन्ने कुराको ऐतिहासिक मान्यता स्थापित भइसकेका छन्। यस कालका राजा [[यलम्बर]]लाई नै प्रथम किराँती राजाको रूपमा मानिन्छ। ===लिच्छवी काल=== {{Main|लिच्छवी काल}} सन ४०० देखि ७५० सम्म नेपालको हालको राजधानी [[काठमाडौँ]]मा [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवी]]हरूले शासन गर्दथे। कौटिल्यको अर्थशास्त्र अनुसार तथा चिनियाँ यात्री हुएन साङ्गको यात्रा वृत्तान्त अनुसार वैशालीबाट भागेर आएका केही वीर पुरुषले किराँतहरूलाई खेदेर लिच्छवी वंशको स्थापना गरे । पाइएका शिलालेख, मुद्रा र चाँगुनारायण मन्दिरका अभिलेखहरूबाट मानदेव लिच्छवी वंशका प्रथम ऐतिहासिक राजा थिए । अंशुवर्माको भारतका राजा हर्षवर्धनसँग निकटतम वैवाहिक सम्बन्ध थियो । यस तथ्यबाट यो पुष्टि हुन्छ कि गण्डकीदेखि कोशीसम्म पहाडी भूभागमा लिच्छवीहरूले किराँतहरूलाई धपाई एकछत्र राज्य गरेका थिए भने तराई प्रदेशमा प्रसेनजीतर अजातशत्रुका सन्तानहरू मिथिला राज्यलाई आफ्नो अन्तर्गत वैशाली र पाटलीपुत्र राज्यमा समावेश गरेका थिए । [[अंशुवर्मा]]पछि [[नरेन्द्रदेव]]लाई भारतीय रजौटाहरूले समर्थन सहयोग गरी राज्यारुढ गरेका थिए । नरेन्द्रपछि गुप्त वंशका शासनले गर्दा सम्पूर्ण राज्य स-साना राज्य रजौटामा विभाजित भयो । यी सम्पूर्ण घटना ईसा पूर्वका हुन् । उता बङ्गालमा चालुक्यसेनहरूको राज्य थियो । [[नान्यदेव]] चालुक्य राजाको सेनापति थिए । जसले तिरहुत [[कर्णाट वंश|डोय राज्य]]को स्थापना गरी सिम्रोनगढलाई राजधानी बनाए । मुसलमान आक्रामक शुद्धिन तुगलकका भयले नान्यदेवका पनाति [[हरिसिंहदेव|हरि सिंहदेव]] सर्लाही जिल्ला हुँदै भक्तपुर पुगे र यिनकी श्रीमती राजल देवीले [[जयस्थिति मल्ल]]लाई ज्वाइँ बनाई मल्लवंशको शासन स्थापित गराइन् । ===मल्ल काल=== {{Main|मल्ल काल}} ===नेपाल एकीकरण=== {{विशाल नेपाल}} विसं १७९९ मा गोर्खाका राजा नरभुपाल शाहको निधन पश्चात राज्य सम्हालेका उनका जेठा छोरा [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]को राज्य विस्तारको सोच सँगै नेपालको एकिकरणको सुरुवात भयो। उनले प्रथम पटक नुवाकोटमा विसं १८०० मा आक्रमण गरे तर त्यस पटक उनी पराजित भए। फेरी विसं १८०१ म दोस्रो पटक आक्रमण गरी उनले नुवाकोटमाथि विजय प्राप्त गरे। त्यसपछि उनले विसं १८१४ र विसं १८२१ मा [[कीर्तिपुरको युद्ध]]मा दुबै पटक नराम्रो हार ब्यहोर्नु पर्यो। यस युद्धमा किर्तिपुरेहरूले सेनापति कालु पाण्डेलाई मारिदिए र पृथ्वी नारायण शाह भाइ सुरप्रतापको आँखा समेत फोडिदिए। विसं १८२२ चैत्र ३ गते पुन: किर्तिपुरमाथी आक्रमण गरी विजय हासिल गरे। पृथ्वी नारायणले विसं १८२५ भाद्र शुक्ल चर्दुशीमा [[काठमाडौँ]]मा [[इन्द्रजात्रा]] मनाइरहेको दिन पारेर आक्रमण गरेर जित हासिल गरे। यसपछि उनले क्रमश: विसं १८२५ आश्विन २२ मा [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]], विसं १८२६ कार्तिकमा [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]]माथि विजय प्राप्त गरे। ==नेपाल अधिराज्य== {{Main|नेपाल अधिराज्य}} ===शाह शासन=== {{Main|शाह वंश}} [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा विजय हासिल गरिसकेपछि विसं १८२६ मा आफ्नो देशको राजधानी [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]बाट [[काठमाडौँ]]मा सार्नुसँगै नयाँ नेपाल अधिराज्यको पनि स्थापना गरे। पृथ्वी नारायणको मृत्यूपछि पनि शाहवंशको राज्य विस्तार अभियान रोकिएन।>राज्य विस्तार पछि अनेकन सन्धीहरु भए पश्चात १९२३ ई २१ डिसेम्वर का दिन नेपाल र अँग्रेजहरुको विच पनि एक नया सन्धी भयो सन्धीमा निम्न उल्लेखित धाराहरु छन्(१)नेपाल र ग्रेटब्रिटेनका सरकारको विच सदाकाल मैत्री र शान्ती रहनेछ।देशी र वैदेशिक नीति र व्यवहारमा दुवै सरकार एक अर्काको पूर्ण स्वतन्त्रता मान्नेछन्।(२)वर्तमान सन्धीका धाराहरूले छुने विषयहरुवाहेक १८१५ ई.को सुगौली-सन्धी र त्यसपछिका अन्य प्रत्येक सन्धी,सम्झौता आदी यश सन्धीद्वारा खारिज हुनेछन्।(३)दुवै राज्यका सिमाना जोरिएका छिमेकी देशहरूसित कुनै झगडा-टण्टा उठेको खण्डमा प्रस्तुत सन्धी गर्ने दुवै पक्षले पारस्परिक मैत्री र शान्ती कायम राख्न आपसी सल्लाहद्वारा त्यस झगडा-टण्टाको समाधान गर्नेछन्।(४)सन्धी गर्ने दुवै पक्षले आफ्नो सरहदमा सकेसम्म कुनै यस्तोकाम हुन दिनेछैनन् जसद्वारा आर्कोदेशको सुरक्षा र शान्तीमा वाधापरोस्।(५)नेपाल र ब्रिटिश सरकारमा मैत्री भएकोले यो सम्बन्ध कायम रहेसम्म नेपाल ब्रिटिश-भारत वा त्यसमार्फत अन्यकुनैदेशसित आवश्यक युध्द-सामग्री किन्न स्वतन्त्रहुनेछ।नेपालसरकारपनी मंजूरगर्दछ कि सरकारी वा व्यक्तीगततरिकाले ती युध्द-सामग्री नेपालको सिमान्तपारी जानेछैनन्।कुनै सस्रास्र-नियन्त्रक समिती गठितभएको खण्डमा र ग्रेटब्रिटेनपनी त्यस समितिको एक सदस्य भएको खण्डमा नेपाललेपनी त्यसकोसदस्यबनी त्यस समितिका नियमअनुसार शस्रास्र झिकाउनुपर्नेछ।(६)स्वदेशी उपयोगकानिमित्त नेपालले विदेशबाट झिकाएका मालहरूमा ब्रिटिश भारतका बन्दरगाहमा भन्सार लाग्नेछैन।मालआएकासमयमा यसविषयमा निर्धारित अधिकारिहरूले बन्दरगाहकाचिफ-कस्टम्स अफिसरको समक्ष आवश्यक प्रमाण पेश गर्नुपर्नेछ।स्रोत:-नेपालको ऐतिहासिकरुपरेखापाना३६०-६१वाट-बिष्णुहरिलामिछाने- ===राणा शासन=== [[File:Jung bahadur 1877.jpg|thumb|right|250px|प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा]] राणाहरूले गरेको पारिवारिक शासन। नेपालमा यो विक्रम सम्बत १९०३ देखि प्रारम्भ भएर २००७ साल सम्म कायम रह्यो। यसमा राणा प्रधानमन्त्रीका भाइ-भतिजामा पद सर्दै जाने नियम थियो। देशका मुख्य मुख्य शक्तिशाली पदहरूमा पनि राणा खानदानका नै मानिसहरू नियुक्त हुन्थे। आधारभूत मौलिक अधिकार हुँदैनथ्यो। राणाले जे बोले पनि कानुन सरह लागू हुन्थ्यो। ===प्रजातन्त्र=== ===पञ्चायती शासन=== ==== प्रथम जनआन्दोलन ==== {{Main|नेपालको जनआन्दोलन २०४६}} विसं २०४६ मा भएको नेपालको प्रथम जनआन्दोलनमा विभिन्न राजनीतिक दलहरू एकै उद्देश्य लिएर सडकमा उत्रिएका थिए। नेपाली कांग्रेसले नेतृत्त्व गरेको यो आन्दोलनमा विभिन्न कम्युनिस्ट पार्टीहरूको समूह संयुक्त वाम मोर्चा बनाएर आन्दोलनमा उत्रियो। ५० दिनसम्म चलेको यो आन्दोलनमा तत्कालीन पञ्चायती शासकहरूले बर्बरतापूर्वक दमन गरे।२०१७ सालमा राजा महेन्द्रले जन निर्वाचित तत्कालिन प्रधानमन्त्रीलाई पदच्यूत गर्दै संसद समेत भङ्ग गरेर निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था कायम गरे। तर १८ सालको क्रान्ति, ३३ सालको बीपीको मेलमिलाप नीति, २०३६ सालको विद्यार्थी आन्दोलन आदिको दवावका कारण २०३६मा तत्कालीन राजा बीरेन्द्रले नेपालमा जनमत सँग्रह गराए। बहुदल वा सुधारिएको पञ्चायत कुन रोज्ने भनी गराइएको [[जनमत सङ्ग्रह|जनमत संग्रह]]मा राज्य शक्तिको चरम दुरूपयोग गरी पञ्चायत पक्षलाई जिताइयो। त्यसपछि पनि देशमा बहुदलीय व्यवस्था स्थापना हुन नसकेपछि २०४२ सालमा नेपाली कांग्रेसले सत्याग्रह सुरू गर्यो। अन्तत यो कदम २०४६ मा जनआन्दोलनमा परिणत भयो। ===माओवादी जनयुद्ध र संकटकाल=== {{Main|नेपालको जनयुद्ध}} ===नारायणहिटी हत्याकाण्ड=== विसं २०५८ जेठ १९ गते राती नारायणहिटी दरवारभित्र भएको रक्तपातपूर्ण गोलीकाण्डमा राजा बीरेन्द्रको परिवारका सबैजनाको हत्या भयो। [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा बीरेन्द्र]], [[रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह|रानी ऐश्वर्य]], [[दीपेन्द्र वीरविक्रम शाह|युवराज दीपेन्द्र]] (एक दिन पछि मृत्यु भएको भनिएको), राजकुमारी श्रुती, राजकुमार निराजन लगायत राजपरिवारको मृत्यु भएको थियो। ===दोस्रो जनआन्दोलन=== {{Main|नेपालको जनआन्दोलन २०६३}} दोस्रो जनआन्दोलन नेपालमा भएको शान्तिपूर्ण आन्दोलन थियो जुन १९ दिनसम्म चलेको थियो। यस आन्दोलनले नेपालको २ सय ३७ वर्ष पुरानो राजतन्त्र ढालेर देशमा लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको जग बसाल्यो। यस आन्दोलनमा विभिन्न राजनीतिक पार्टी र शसस्त्र युद्ध गरिरहेको माओवादी समेत सम्मिलित भएको थियो। ====सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल==== ==थप== इतिहास(नेपाल हिमालयहो,यसकोकाख समुन्द्रीसतहसम्म फैलिएकोछ,जुन दृश्यआजपनी सजिवछ र सजिवरहनेनैछ-बिष्णुहरिलामिछाने-) हिमालय क्षेत्रमा मानिसहरू बस्न थालेको कम्तिमा पनि ९,००० वर्ष भएको कुरा काठमाडौँ उपत्यकामा पाइएका प्राचीन औजारहरूबाट पुष्टि हुन्छ। सम्भवत: भोट-बर्मेली मूलका मानिसहरू नेपालमा २,५०० वर्ष अगाडि बसोबास गर्दथे।[४] ईशापूर्व १५०० तिर इन्डो-आर्यन जातिहरू उपत्यका प्रवेश गरे। ईशापूर्वको १००० तिर स-साना राज्यहरू र राज्यसङ्गठनहरू बने। सिद्धार्थ गौतम (ईशापूर्व ५६३–४८३) त्यस्तै एक वंश, शाक्यवंशका राजकुमार थिए, जसले आफ्नो राजकाज त्यागी तपस्वीको जीवन अँगाले र उनी बुद्ध भनेर विश्व प्रसिद्ध भए। ईशापूर्वको २५० सम्ममा, यो क्षेत्र उत्तर भारतको मौर्य साम्राज्यको प्रभावमा पर्‍यो र पछि चौँथो शताब्दिमा गुप्त साम्राज्यको अधीनस्थ राज्य हुनपुग्यो। यो क्षेत्रमा ५औं शताब्दिको उत्तरार्द्धमा आएर लिच्छवीहरूले राज्य गरे। ८औं शताब्दिको उत्तरार्धमा लिच्छवीवंश अस्त हुनथाल्यो र सन् ८७९ देखि नेवार युगको उदय भयो, तथापि उनीहरूको नियन्त्रणमा देशको कति विस्तार भएको थियो यकिन छैन। ११औं शताब्दिको उत्तरार्द्धमा दक्षिण भारतबाट आएका चालुक्य साम्राज्यको प्रभावमा नेपालको दक्षिणी भूभाग पर्‍यो। चालुक्यहरूको प्रभावमा त्यति बेला चलिआएको बुद्ध धर्मको साटो राजाहरूले हिन्दू धर्मको समर्थन गर्न थाले र नेपालमा हिन्दू धर्म तर्फको धार्मिक परिवर्तन हुनथाल्यो। १३औं शताब्दिको पूर्वार्द्धमा संस्कृत शब्द मल्ल थर भएका नाइकेहरूको उदय हुनथाल्यो। सुरूमा उनीहरूको सत्ता उदयमान भयो, तर त्यसपछिका २०० वर्षहरूमा राजाहरूले उनीहरूको शक्ति एकमुष्ट पार्ने मात्र काम गरे। १४औं शताब्दिको उत्तरार्धमा देशका धेरैजसो भागहरू एकीकृत राज्यको अधीनमा आए। तर यो एकीकरण छोटो समयसम्म मात्र टिक्यो: १४८२मा यक्ष मल्लको समयमा आफ्ना छोराहरूलाई अंशबण्डामा काठमाडौँ उपत्यकाका तीन राज्य बाँडेर दिने निर्णय पछि यो राज्य तीन भागमा टुक्रियो - काठमाडौँ, पाटन, र भादगाउँ – जसको बीचमा शताब्दियौंसम्म खिचातानी र दुश्मनी रहिरहेको थियो। १७६५ मा, गोरखाका राजा पृथ्वीनारायण शाहले थोरैमात्र हतियार र सहयोग जुटाई छिमेकी राज्यहरू, (खासगरी लम्जुङ्ग, कास्की र तनहूँ)को तटस्थता आफ्नो पक्षमा उपयोग गर्न सफल भएपछि देश एकीकरणका निम्ति अघि बढे। धेरै रक्तरञ्जित लडाईंहरू पश्चात्, उनी ३ वर्षपछि काठमाडौँ उपत्यकालाई विशाल नेपाल भित्र एकीकरण गर्ने अभियानमा सफलता प्राप्त गरे।तथापि उनले तत्कालीन राजा जयप्रकाश मल्लले राज्य गरिरहेको काठमाडौँ राज्यलाई जित्दाखेरि कुनै युद्ध गर्नु परेन। वास्तवमा, त्यतिबेला इन्द्रजात्रा पर्वमा काठमाडौँ उपत्यकाका सबै जनताहरू जात्रा मनाइरहेका थिए जब पृथ्वी नारायण शाहले आफ्ना सेनाहरू लिएर खासै कुनै मेहनतबिना उपत्यकालाई कब्जा गरे आफै बसेर जात्रा चलाएर साँस्कृतिक सम्मानको अवधारणा प्रस्तुत गरे। त्यसैगरी नेपाल एकीकरणको सिलसिलामा सम्पूर्ण साना राज्यहरू जितेपछि पूर्वमा पल्लो किरात लिम्बूवान राज्य पुगे लिम्बूवान राज्यमा १७ पटक सम्म हमला गरी वि.स‌ं २२/०४/१८३१ मा लिम्बूवानको केन्द्रीय राजधानी विजयपुरमा लालमोहर सहित तम्रपत्रमा लेखी सन्धि भयो। यसले नयाँ नेपालको जन्मको आधारशिला तय गर्‍यो। तिब्बतसँग हिमाली मार्गको नियन्त्रणको निम्ति भएको [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध|विवाद र त्यस पश्चातको युद्ध]]मा चीन तिब्बतको सहायताको लागि आएपछि नेपाल पछि हट्नुपर्‍यो। नेपालको सीमा नजीकका स-साना राज्यहरूलाई हडपेका कारण सुरू भएको ब्रिटिस इस्ट इण्डिया कम्पनी सँगको दुश्मनीका कारण रक्तरञ्जित [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|एङ्गलो-नेपाल युद्ध]] (१८१४–१६) भयो, जसमा नेपालले हालको सीमा रक्षा गर्न सफल भएपनि महाकाली नदी पश्चिमको आफ्ना क्षेत्रहरू गुमाउनु पर्‍यो। ती क्षेत्रहरू हालको उत्तराखण्ड राज्य र हालको हिमाञ्चल प्रदेशका धेरै पञ्जाबी पहाडी राज्यजहरू पर्दछन। आफ्नो स्वाधीनताका लागि नेपालले इस्ट इण्डिया कम्पनिसँग सुगौली सन्धि गरेर तराईका केही भूभाग र एक तिहाइभन्दा बढी भूभाग सहित सिक्किम ,दार्जिलिनङ्ग गुमाउनु पर्‍यो। कांगडासम्म पुगेका नेपाली र सतलजदेखि टिस्टासम्मको विशाल नेपाल मेची र कालीमा सीमित हुन पुग्यो, तर पनि पछि १८६०मा प्रथम राणा प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर राणासँग खुसी भई अङ्ग्रेजले नेपाललाई राप्तीदेखि कालीसम्मको तराई फर्काइदिएका थिए। राज परिवार बीचको गुटबन्दीका कारण युद्धपछि अस्थायित्व कायम भयो। सन् १८४६मा शासन गरिरहेकी रानीको सेनानायक [[जङ्गबहादुर राणा]]लाई पदच्युत गर्ने षड्यन्त्रको खुलासा हुनाले [[कोत पर्व|कोतपर्व]] घट्न पुग्यो। हतियारधारी सेना र रानीप्रति बफादार भाइ-भारदारहरूबीच मार-काट चल्नाले देशका सयौं राजखलक, भारदारहरू र रजौटाहरूको हत्या भयो। जङ्गबहादुरले जितेपछि राणा खानदान सुरू गरे र राणा शासन लागू गरे। राजालाई नाममात्रमा सीमित गरियो र प्रधानमन्त्री पदलाई शक्तिशाली र वंशाणुगत गरियो। राणाहरू पूर्णनिष्ठाले ब्रिटिसहरूका पक्षमा थिए र ब्रिटिसहरूलाई १८५७को सिपोई रिबेलियन (प्रथम भारतीय स्वतन्त्रता संग्राम), र पछि दुबै विश्व युद्धहरूमा सघाएका थिए। सन् १९२३मा संयुक्त अधिराज्य र नेपालबिच आधिकारिक रूपमा मित्रताको सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो, जसमा नेपालको स्वतन्त्रतालाई संयुक्त अधिराज्यले स्विकार्‍यो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नालापानीको लडाइँ|नालापानीको युद्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== डा.डिल्लिरमन रेग्मि, प्रचिन नेपालको इतिहास ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.nhrcnepal.org/ नेपाल मानव अधिकार आयोग] {{नेपाल सम्बन्धि विषयहरू}} {{एसियाको इतिहास}} {{Commonscat|History of Nepal|नेपालको इतिहास}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय इतिहास|नेपाल]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] t73qjeuczmb2is3rg40p0fzjrxyyq09 1363707 1363706 2026-06-27T05:22:12Z CosmicDev 79196 /* */ 1363707 wikitext text/x-wiki {{Short description|कुनै पनि छैन}} {{नेपालको इतिहास}} एसियाका ठूला देशहरू [[चीन]] र [[भारत]]को बीचमा हिमालयको काखमा बसेको '''नेपालको इतिहास''' यस क्षेत्रका अन्य देशहरूको भन्दा फरक छ। नेपालदेखि दक्षिणपट्टि रहेका देशहरू विदेशी अधिनमा रहँदा पनि नेपाल स्वतन्त्र राष्ट्रको रूपमा रहिरह्यो । विभिन्न धर्मशास्त्र तथा पुराणहरूमा नेपाललाई अत्यन्तै प्राचीन भूमिको रूपमा वर्णन गरिएको छ । करीब १३ करोड वर्ष अगाडि बनेका यहाँका पर्वत शृङ्खलाहरू र उपत्यकाहरूमा पछि आएर प्राणीहरूको आकर्षण विशेष रूपमा बढ्दै गएको पाइन्छ । नेपाल नामको पहिलो उल्लेख अथर्वपरिशिष्टमा गरिएको पाइन्छ । अथर्वपरिशिष्टको समय निश्चित गर्न नसकिए तापनि इसापूर्व ५००–६०० को बीचमा यसको निर्माण भएको मानिन्छ । यसमा नेपाललाई कामरू, विदेह उदुम्बर, अवन्ती र कैकय देशहरूसँगै राखी चर्चा गरिएको छ । मूल सर्वास्तिवाद, विनयवस्तु नामको बौद्ध ग्रन्थमा पनि नेपालबारे चर्चा गरिएको छ । यसमा [[गौतम बुद्ध|भगवान बुद्ध]]को समयमै उनका चेलाहरू व्यापारीहरूका साथ नेपाल पसेको घटना उल्लेख गरिएको छ । [[महाभारत]] वनपर्वमा नेपाललाई विषय (देश) को रूपमा वर्णन गरिएको छ । जैन ग्रन्थ आवश्यक सूत्र तथा कौटल्यको अर्थशास्त्र (ई.पू. चौथो शताब्दी) ले पनि नेपालको बारेमा उल्लेख गरेका छन्।त्यस्तै भारतीय [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त सम्राट]] समुद्रगुप्तले आफ्नो [[प्रयागराज|इलाहाबाद]] अभिलेखमा [[असम|आसाम]] र किर्तिपुर ([[कुमाउँ मण्डल|कुमाउँ]]) नेपालको उल्लेख छिमेकी राज्य को रूपमा गरेका छन् भने त्यसपछिका प्रायः सबै स्श्रोतहरूले नेपालको उल्लेख स्वतन्त्र राज्यको रूपमा नै गरेका छन् । नेपालका शिलालेखहरूमा भने वि.सं. ५२२ पछि पाइएका अभिलेखमा नेपाल शब्दको उल्लेख भएको छ । यसरी यो मुलुक अत्यन्तै प्राचीन समयदेखि नै नेपाल नामबाट परिचित रहेको स्पष्ट हुन्छ । नेपाललाई [[सत्य युग]]मा सत्यवती, [[त्रेता युग]]मा तपोवन र [[द्वापर युग]]मा मुक्तिसोपान भनिन्थ्यो र [[कलियुग|कलि युग]]मा नेपाल भन्ने गरिएको कुरा हाम्रा पौराणिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख छ । हाम्रो देश नेपालको नामकरण कसरी भयो भन्ने बारेमा ''[[नेपाल]]'' शब्द सबैभन्दा पहिला अथर्ववेदमा उल्लेख गरिएको पाइन्छ। यसअनुसार नेपाल हिमालको काखमा भएको कारणबाट नेपाल नामको उत्पत्ति [[संस्कृत]] शब्द 'निपालय''बाट भएको हुन सक्छ, जसको अर्थ "पहाडको आधार (खुट्टा) " अथवा "खुट्टामा निवास" हो ।'' यसका साथै तलका कथनहरू पनि सुन्नमा आउने गर्दछन्: * नेपाल शब्द [[ल्हासा तिब्बती|तिब्बती भाषा]] ''नियमपाल''बाट आएको हो, यसको अर्थ हो "पवित्र भूमी" हुन्छ। * धेरै लामो समय पहिला नेपाल धेरै मात्रामा ऊनको उत्पादन गरिन्थ्यो र ऊन राख्नलाई तिरपालको घरको प्रयोग गरिन्थ्यो। यहाँ '''ने''' जसको अर्थ हो ऊन र '''पाल''' जसको अर्थ हो तिरपाल भएकोले यसै शब्दबाट नेपाल नाम रहन गएको हुन सक्छ। * '''ने''' नाम गरेका ऋषीले संरक्षण दिएका कारण ''ने'' र ''पाल''(संरक्षण गर्नु) भन्न === किरात काल === {{Main|किराँत काल}} [[काठमाडौँ]] उपत्यकामा पाइएका नि‍योलि‍थि‍क उपकरणहरूबाट यो थाहा पाइन्‍छ कि‍ नेपालमा मानि‍सको बसोबास कम्‍ति‍मा पनि‍ ९ हजार वर्ष पहि‍लादेखि‍ हुँदै आएको छ । किरातीहरु नेपालको हिमाल, पहाड र जंगलको भूमि पुत्र आदिवासी अर्थात् मुलबासी हो । किरात कालभन्दा अगाडि पनि यो मुलुकमा गोपाल, महिषपाल जस्ता अन्य जातिहरूको राज्य थियो भन्ने अपुष्ट इतिहासहरू पनि पाइन्छ तर प्रष्ट प्रमाणको अभावमा किराँत काल सुरु हुनुभन्दा अगाडिको समयलाई प्रामाणिक इतिहासको रूपमा लिइँदैन। यसर्थ आजसम्म नेपालको प्रामाणिक प्राचीन इतिहासको सुरुवात किरात कालबाटै सुरु भएको हो भन्ने कुराको ऐतिहासिक मान्यता स्थापित भइसकेका छन्। यस कालका राजा [[यलम्बर]]लाई नै प्रथम किराती राजाको रूपमा मानिन्छ। === लिच्छवी काल === {{Main|लिच्छवी काल}} सन ४०० देखि ७५० सम्म नेपालको हालको राजधानी [[काठमाडौँ]]मा [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवी]]हरूले शासन गर्दथे। कौटिल्यको अर्थशास्त्र अनुसार तथा चिनियाँ यात्री हुएन साङ्गको यात्रा वृत्तान्त अनुसार वैशालीबाट भागेर आएका केही वीर पुरुषले झालिझेली गरेर किराँतहरूलाई जितेर लिच्छवी वंशको स्थापना गरे । पाइएका शिलालेख, मुद्रा र चाँगुनारायण मन्दिरका अभिलेखहरूबाट मानदेव लिच्छवी वंशका प्रथम ऐतिहासिक राजा थिए । अंशुवर्माको भारतका राजा हर्षवर्धनसँग निकटतम वैवाहिक सम्बन्ध थियो । यस तथ्यबाट यो पुष्टि हुन्छ कि गण्डकीदेखि कोशीसम्म पहाडी भूभागमा लिच्छवीहरूले एकछत्र राज्य गरेका थिए भने तराई प्रदेशमा प्रसेनजीतर अजातशत्रुका सन्तानहरू मिथिला राज्यलाई आफ्नो अन्तर्गत वैशाली र पाटलीपुत्र राज्यमा समावेश गरेका थिए । [[अंशुवर्मा]]पछि [[नरेन्द्रदेव]]लाई भारतीय रजौटाहरूले समर्थन सहयोग गरी राज्यारुढ गरेका थिए । नरेन्द्रपछि गुप्त वंशका शासनले गर्दा सम्पूर्ण राज्य स-साना राज्य रजौटामा विभाजित भयो । यी सम्पूर्ण घटना ईसा पूर्वका हुन् । उता बङ्गालमा चालुक्यसेनहरूको राज्य थियो । [[नान्यदेव]] चालुक्य राजाको सेनापति थिए । जसले तिरहुत [[कर्णाट वंश|डोय राज्य]]को स्थापना गरी सिम्रोनगढलाई राजधानी बनाए । मुसलमान आक्रामक शुद्धिन तुगलकका भयले नान्यदेवका पनाति [[हरिसिंहदेव|हरि सिंहदेव]] सर्लाही जिल्ला हुँदै भक्तपुर पुगे र यिनकी श्रीमती राजल देवीले [[जयस्थिति मल्ल]]लाई ज्वाइँ बनाई मल्लवंशको शासन स्थापित गराइन् । === मल्ल काल === {{Main|मल्ल काल}} === नेपाल एकीकरण === {{main|नेपालको एकीकरण}} {{विशाल नेपाल}} विसं १७९९ मा गोर्खाका राजा नरभुपाल शाहको निधन पश्चात राज्य सम्हालेका उनका जेठा छोरा [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]को राज्य विस्तारको सोच सँगै नेपालको एकिकरणको सुरुवात भयो। उनले प्रथम पटक नुवाकोटमा विसं १८०० मा आक्रमण गरे तर त्यस पटक उनी पराजित भए। फेरी विसं १८०१ म दोस्रो पटक आक्रमण गरी उनले नुवाकोटमाथि विजय प्राप्त गरे। त्यसपछि उनले विसं १८१४ र विसं १८२१ मा [[कीर्तिपुरको युद्ध]]मा दुबै पटक नराम्रो हार ब्यहोर्नु पर्यो। यस युद्धमा किर्तिपुरेहरूले सेनापति कालु पाण्डेलाई मारिदिए र पृथ्वी नारायण शाह भाइ सुरप्रतापको आँखा समेत फोडिदिए। विसं १८२२ चैत्र ३ गते पुन: किर्तिपुरमाथी आक्रमण गरी विजय हासिल गरे। पृथ्वी नारायणले विसं १८२५ भाद्र शुक्ल चर्दुशीमा [[काठमाडौँ]]मा [[इन्द्रजात्रा]] मनाइरहेको दिन पारेर आक्रमण गरेर जित हासिल गरे। यसपछि उनले क्रमश: विसं १८२५ आश्विन २२ मा [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]], विसं १८२६ कार्तिकमा [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]]माथि विजय प्राप्त गरे। == नेपाल अधिराज्य == मुख्य लेख: [[नेपाल अधिराज्य]] === शाह शासन === मुख्य लेख: [[शाह वंश]] [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा विजय हासिल गरिसकेपछि विसं १८२६ मा आफ्नो देशको राजधानी[[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]बाट [[काठमाडौँ]]मा सार्नुसँगै नयाँ नेपाल अधिराज्यको पनि स्थापना गरे। पृथ्वी नारायणको मृत्यूपछि पनि शाहवंशको राज्य विस्तार अभियान रोकिएन।>राज्य विस्तार पछि अनेकन सन्धीहरु भए पश्चात १९२३ ई २१ डिसेम्वर का दिन नेपाल र अँग्रेजहरुको विच पनि एक नया सन्धी भयो सन्धीमा निम्न उल्लेखित धाराहरु छन्(१)नेपाल र ग्रेटब्रिटेनका सरकारको विच सदाकाल मैत्री र शान्ती रहनेछ।देशी र वैदेशिक नीति र व्यवहारमा दुवै सरकार एक अर्काको पूर्ण स्वतन्त्रता मान्नेछन्।(२)वर्तमान सन्धीका धाराहरूले छुने विषयहरुवाहेक १८१५ ई.को सुगौली-सन्धी र त्यसपछिका अन्य प्रत्येक सन्धी,सम्झौता आदी यश सन्धीद्वारा खारिज हुनेछन्।(३)दुवै राज्यका सिमाना जोरिएका छिमेकी देशहरूसित कुनै झगडा-टण्टा उठेको खण्डमा प्रस्तुत सन्धी गर्ने दुवै पक्षले पारस्परिक मैत्री र शान्ती कायम राख्न आपसी सल्लाहद्वारा त्यस झगडा-टण्टाको समाधान गर्नेछन्।(४)सन्धी गर्ने दुवै पक्षले आफ्नो सरहदमा सकेसम्म कुनै यस्तोकाम हुन दिनेछैनन् जसद्वारा आर्कोदेशको सुरक्षा र शान्तीमा वाधापरोस्।(५)नेपाल र ब्रिटिश सरकारमा मैत्री भएकोले यो सम्बन्ध कायम रहेसम्म नेपाल ब्रिटिश-भारत वा त्यसमार्फत अन्यकुनैदेशसित आवश्यक युध्द-सामग्री किन्न स्वतन्त्रहुनेछ।नेपालसरकारपनी मंजूरगर्दछ कि सरकारी वा व्यक्तीगततरिकाले ती युध्द-सामग्री नेपालको सिमान्तपारी जानेछैनन्।कुनै सस्रास्र-नियन्त्रक समिती गठितभएको खण्डमा र ग्रेटब्रिटेनपनी त्यस समितिको एक सदस्य भएको खण्डमा नेपाललेपनी त्यसकोसदस्यबनी त्यस समितिका नियमअनुसार शस्रास्र झिकाउनुपर्नेछ।(६)स्वदेशी उपयोगकानिमित्त नेपालले विदेशबाट झिकाएका मालहरूमा ब्रिटिश भारतका बन्दरगाहमा भन्सार लाग्नेछैन।मालआएकासमयमा यसविषयमा निर्धारित अधिकारिहरूले बन्दरगाहकाचिफ-कस्टम्स अफिसरको समक्ष आवश्यक प्रमाण पेश गर्नुपर्नेछ।स्रोत:-नेपालको ऐतिहासिकरुपरेखापाना३६०-६१वाट-बिष्णुहरिलामिछाने- === राणा शासन === प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा राणाहरूले गरेको पारिवारिक शासन। नेपालमा यो विक्रम सम्बत १९०३ देखि प्रारम्भ भएर २००७ साल सम्म कायम रह्यो। यसमा राणा प्रधानमन्त्रीका भाइ-भतिजामा पद सर्दै जाने नियम थियो। देशका मुख्य मुख्य शक्तिशाली पदहरूमा पनि राणा खानदानका नै मानिसहरू नियुक्त हुन्थे। आधारभूत मौलिक अधिकार हुँदैनथ्यो। राणाले जे बोले पनि कानुन सरह लागू हुन्थ्यो। === प्रजातन्त्र === === पञ्चायती शासन === === प्रथम जनआन्दोलन === मुख्य लेख: [[नेपालको जनआन्दोलन २०४६]] विसं २०४६ मा भएको नेपालको प्रथम जनआन्दोलनमा विभिन्न राजनीतिक दलहरू एकै उद्देश्य लिएर सडकमा उत्रिएका थिए। नेपाली कांग्रेसले नेतृत्त्व गरेको यो आन्दोलनमा विभिन्न कम्युनिस्ट पार्टीहरूको समूह संयुक्त वाम मोर्चा बनाएर आन्दोलनमा उत्रियो। ५० दिनसम्म चलेको यो आन्दोलनमा तत्कालीन पञ्चायती शासकहरूले बर्बरतापूर्वक दमन गरे।२०१७ सालमा राजा महेन्द्रले जन निर्वाचित तत्कालिन प्रधानमन्त्रीलाई पदच्यूत गर्दै संसद समेत भङ्ग गरेर निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था कायम गरे। तर १८ सालको क्रान्ति, ३३ सालको बीपीको मेलमिलाप नीति, २०३६ सालको विद्यार्थी आन्दोलन आदिको दवावका कारण २०३६मा तत्कालीन राजा बीरेन्द्रले नेपालमा जनमत सँग्रह गराए। बहुदल वा सुधारिएको पञ्चायत कुन रोज्ने भनी गराइएको [[जनमत सङ्ग्रह|जनमत संग्रह]]मा राज्य शक्तिको चरम दुरूपयोग गरी पञ्चायत पक्षलाई जिताइयो। त्यसपछि पनि देशमा बहुदलीय व्यवस्था स्थापना हुन नसकेपछि २०४२ सालमा नेपाली कांग्रेसले सत्याग्रह सुरू गर्यो। अन्तत यो कदम २०४६ मा जनआन्दोलनमा परिणत भयो। for more ask bedant === माओवादी शसस्त्र युद्ध र संकटकाल === मुख्य लेख: [[माओवादी जनयुद्ध|नेपालको शसस्त्र युद्ध]] === नारायणहिटी हत्याकाण्ड === विसं २०५८ जेठ १९ गते राती नारायणहिटी दरवारभित्र भएको रक्तपातपूर्ण गोलीकाण्डमा राजा बीरेन्द्रको परिवारका सबैजनाको हत्या भयो। [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा बीरेन्द्र]], [[रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह|रानी ऐश्वर्य]], [[दीपेन्द्र वीरविक्रम शाह|युवराज दीपेन्द्र]] (एक दिन पछि मृत्यु भएको भनिएको), राजकुमारी श्रुती, राजकुमार निराजन लगायत राजपरिवारको मृत्यु भएको थियो। === दोस्रो जनआन्दोलन चोर === मुख्य लेख: [[नेपालको जनआन्दोलन २०६३]] दोस्रो जनआन्दोलन नेपालमा भएको शान्तिपूर्ण आन्दोलन थियो जुन १९ दिनसम्म चलेको थियो। यस आन्दोलनले नेपालको २ सय ३७ वर्ष पुरानो राजतन्त्र ढालेर देशमा लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको जग बसाल्यो। यस आन्दोलनमा विभिन्न राजनीतिक पार्टी र शसस्त्र युद्ध गरिरहेको माओवादी समेत सम्मिलित भएको थियो। ''[[नेपाल]]'' शब्द सबैभन्दा पहिला अथर्ववेदमा उल्लेख गरिएको पाइन्छ। यसअनुसार नेपाल हिमालको काखमा भएको कारणबाट नेपाल नामको उत्पत्ति [[संस्कृत]] शब्द 'निपालय''बाट भएको हुन सक्छ, जसको अर्थ "पहाडको आधार (खुट्टा) " अथवा "खुट्टामा निवास" हो । यसका साथै तलका कथनहरू पनि सुन्नमा आउने गर्दछन्: * नेपाल शब्द [[ल्हासा तिब्बती|तिब्बती भाषा]] ''नियमपाल''बाट आएको हो, यसको अर्थ हो "पवित्र भूमी" हुन्छ। * धेरै लामो समय पहिला नेपाल धेरै मात्रामा ऊनको उत्पादन गरिन्थ्यो र ऊन राख्नलाई तिरपालको घरको प्रयोग गरिन्थ्यो। यहाँ '''ने''' जसको अर्थ हो ऊन र '''पाल''' जसको अर्थ हो तिरपाल भएकोले यसै शब्दबाट नेपाल नाम रहन गएको हुन सक्छ। *'''ने''' नाम गरेका ऋषीले संरक्षण दिएका कारण ''ने'' र ''पाल''(संरक्षण गर्नु) भन्ने शब्द मिली नेपाल बनेको हुन सक्छ। ===किराँत काल=== {{Main|किराँत काल}} [[काठमाडौँ]] उपत्यकामा पाइएका नि‍योलि‍थि‍क उपकरणहरूबाट यो थाहा पाइन्‍छ कि‍ नेपालमा मानि‍सको बसोबास कम्‍ति‍मा पनि‍ ९ हजार वर्ष पहि‍लादेखि‍ हुँदै आएको छ| यसले देखाएको छ कि मानिसहरू जुन शायद [[किराँत जाति|किराँत]] जातिका थिए लगभग १००० वर्ष अगाडि यहाँ बसोबास गर्दथे। किराँती जंगली र पहाडीहरूको एक जनजाति हो, जुन मध्य एसिया, भारत र हिमालयबाट आएर बस्न थाले। किराँत कालभन्दा अगाडि पनि यो मुलुकमा गोपाल, महिषपाल जस्ता अन्य जातिहरूको राज्य थियो भन्ने अपुष्ट इतिहासहरू पनि पाइन्छ तर प्रष्ट प्रमाणको अभावमा किराँत काल सुरु हुनुभन्दा अगाडिको समयलाई प्रामाणिक इतिहासको रूपमा लिइँदैन। यसर्थ आजसम्म नेपालको प्रामाणिक प्राचीन इतिहासको सुरुवात किराँत कालबाटै सुरु भएको हो भन्ने कुराको ऐतिहासिक मान्यता स्थापित भइसकेका छन्। यस कालका राजा [[यलम्बर]]लाई नै प्रथम किराँती राजाको रूपमा मानिन्छ। ===लिच्छवी काल=== {{Main|लिच्छवी काल}} सन ४०० देखि ७५० सम्म नेपालको हालको राजधानी [[काठमाडौँ]]मा [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवी]]हरूले शासन गर्दथे। कौटिल्यको अर्थशास्त्र अनुसार तथा चिनियाँ यात्री हुएन साङ्गको यात्रा वृत्तान्त अनुसार वैशालीबाट भागेर आएका केही वीर पुरुषले किराँतहरूलाई खेदेर लिच्छवी वंशको स्थापना गरे । पाइएका शिलालेख, मुद्रा र चाँगुनारायण मन्दिरका अभिलेखहरूबाट मानदेव लिच्छवी वंशका प्रथम ऐतिहासिक राजा थिए । अंशुवर्माको भारतका राजा हर्षवर्धनसँग निकटतम वैवाहिक सम्बन्ध थियो । यस तथ्यबाट यो पुष्टि हुन्छ कि गण्डकीदेखि कोशीसम्म पहाडी भूभागमा लिच्छवीहरूले किराँतहरूलाई धपाई एकछत्र राज्य गरेका थिए भने तराई प्रदेशमा प्रसेनजीतर अजातशत्रुका सन्तानहरू मिथिला राज्यलाई आफ्नो अन्तर्गत वैशाली र पाटलीपुत्र राज्यमा समावेश गरेका थिए । [[अंशुवर्मा]]पछि [[नरेन्द्रदेव]]लाई भारतीय रजौटाहरूले समर्थन सहयोग गरी राज्यारुढ गरेका थिए । नरेन्द्रपछि गुप्त वंशका शासनले गर्दा सम्पूर्ण राज्य स-साना राज्य रजौटामा विभाजित भयो । यी सम्पूर्ण घटना ईसा पूर्वका हुन् । उता बङ्गालमा चालुक्यसेनहरूको राज्य थियो । [[नान्यदेव]] चालुक्य राजाको सेनापति थिए । जसले तिरहुत [[कर्णाट वंश|डोय राज्य]]को स्थापना गरी सिम्रोनगढलाई राजधानी बनाए । मुसलमान आक्रामक शुद्धिन तुगलकका भयले नान्यदेवका पनाति [[हरिसिंहदेव|हरि सिंहदेव]] सर्लाही जिल्ला हुँदै भक्तपुर पुगे र यिनकी श्रीमती राजल देवीले [[जयस्थिति मल्ल]]लाई ज्वाइँ बनाई मल्लवंशको शासन स्थापित गराइन् । ===मल्ल काल=== {{Main|मल्ल काल}} ===नेपाल एकीकरण=== {{विशाल नेपाल}} विसं १७९९ मा गोर्खाका राजा नरभुपाल शाहको निधन पश्चात राज्य सम्हालेका उनका जेठा छोरा [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]को राज्य विस्तारको सोच सँगै नेपालको एकिकरणको सुरुवात भयो। उनले प्रथम पटक नुवाकोटमा विसं १८०० मा आक्रमण गरे तर त्यस पटक उनी पराजित भए। फेरी विसं १८०१ म दोस्रो पटक आक्रमण गरी उनले नुवाकोटमाथि विजय प्राप्त गरे। त्यसपछि उनले विसं १८१४ र विसं १८२१ मा [[कीर्तिपुरको युद्ध]]मा दुबै पटक नराम्रो हार ब्यहोर्नु पर्यो। यस युद्धमा किर्तिपुरेहरूले सेनापति कालु पाण्डेलाई मारिदिए र पृथ्वी नारायण शाह भाइ सुरप्रतापको आँखा समेत फोडिदिए। विसं १८२२ चैत्र ३ गते पुन: किर्तिपुरमाथी आक्रमण गरी विजय हासिल गरे। पृथ्वी नारायणले विसं १८२५ भाद्र शुक्ल चर्दुशीमा [[काठमाडौँ]]मा [[इन्द्रजात्रा]] मनाइरहेको दिन पारेर आक्रमण गरेर जित हासिल गरे। यसपछि उनले क्रमश: विसं १८२५ आश्विन २२ मा [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]], विसं १८२६ कार्तिकमा [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]]माथि विजय प्राप्त गरे। ==नेपाल अधिराज्य== {{Main|नेपाल अधिराज्य}} ===शाह शासन=== {{Main|शाह वंश}} [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा विजय हासिल गरिसकेपछि विसं १८२६ मा आफ्नो देशको राजधानी [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]बाट [[काठमाडौँ]]मा सार्नुसँगै नयाँ नेपाल अधिराज्यको पनि स्थापना गरे। पृथ्वी नारायणको मृत्यूपछि पनि शाहवंशको राज्य विस्तार अभियान रोकिएन।>राज्य विस्तार पछि अनेकन सन्धीहरु भए पश्चात १९२३ ई २१ डिसेम्वर का दिन नेपाल र अँग्रेजहरुको विच पनि एक नया सन्धी भयो सन्धीमा निम्न उल्लेखित धाराहरु छन्(१)नेपाल र ग्रेटब्रिटेनका सरकारको विच सदाकाल मैत्री र शान्ती रहनेछ।देशी र वैदेशिक नीति र व्यवहारमा दुवै सरकार एक अर्काको पूर्ण स्वतन्त्रता मान्नेछन्।(२)वर्तमान सन्धीका धाराहरूले छुने विषयहरुवाहेक १८१५ ई.को सुगौली-सन्धी र त्यसपछिका अन्य प्रत्येक सन्धी,सम्झौता आदी यश सन्धीद्वारा खारिज हुनेछन्।(३)दुवै राज्यका सिमाना जोरिएका छिमेकी देशहरूसित कुनै झगडा-टण्टा उठेको खण्डमा प्रस्तुत सन्धी गर्ने दुवै पक्षले पारस्परिक मैत्री र शान्ती कायम राख्न आपसी सल्लाहद्वारा त्यस झगडा-टण्टाको समाधान गर्नेछन्।(४)सन्धी गर्ने दुवै पक्षले आफ्नो सरहदमा सकेसम्म कुनै यस्तोकाम हुन दिनेछैनन् जसद्वारा आर्कोदेशको सुरक्षा र शान्तीमा वाधापरोस्।(५)नेपाल र ब्रिटिश सरकारमा मैत्री भएकोले यो सम्बन्ध कायम रहेसम्म नेपाल ब्रिटिश-भारत वा त्यसमार्फत अन्यकुनैदेशसित आवश्यक युध्द-सामग्री किन्न स्वतन्त्रहुनेछ।नेपालसरकारपनी मंजूरगर्दछ कि सरकारी वा व्यक्तीगततरिकाले ती युध्द-सामग्री नेपालको सिमान्तपारी जानेछैनन्।कुनै सस्रास्र-नियन्त्रक समिती गठितभएको खण्डमा र ग्रेटब्रिटेनपनी त्यस समितिको एक सदस्य भएको खण्डमा नेपाललेपनी त्यसकोसदस्यबनी त्यस समितिका नियमअनुसार शस्रास्र झिकाउनुपर्नेछ।(६)स्वदेशी उपयोगकानिमित्त नेपालले विदेशबाट झिकाएका मालहरूमा ब्रिटिश भारतका बन्दरगाहमा भन्सार लाग्नेछैन।मालआएकासमयमा यसविषयमा निर्धारित अधिकारिहरूले बन्दरगाहकाचिफ-कस्टम्स अफिसरको समक्ष आवश्यक प्रमाण पेश गर्नुपर्नेछ।स्रोत:-नेपालको ऐतिहासिकरुपरेखापाना३६०-६१वाट-बिष्णुहरिलामिछाने- ===राणा शासन=== [[File:Jung bahadur 1877.jpg|thumb|right|250px|प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा]] राणाहरूले गरेको पारिवारिक शासन। नेपालमा यो विक्रम सम्बत १९०३ देखि प्रारम्भ भएर २००७ साल सम्म कायम रह्यो। यसमा राणा प्रधानमन्त्रीका भाइ-भतिजामा पद सर्दै जाने नियम थियो। देशका मुख्य मुख्य शक्तिशाली पदहरूमा पनि राणा खानदानका नै मानिसहरू नियुक्त हुन्थे। आधारभूत मौलिक अधिकार हुँदैनथ्यो। राणाले जे बोले पनि कानुन सरह लागू हुन्थ्यो। ===प्रजातन्त्र=== ===पञ्चायती शासन=== ==== प्रथम जनआन्दोलन ==== {{Main|नेपालको जनआन्दोलन २०४६}} विसं २०४६ मा भएको नेपालको प्रथम जनआन्दोलनमा विभिन्न राजनीतिक दलहरू एकै उद्देश्य लिएर सडकमा उत्रिएका थिए। नेपाली कांग्रेसले नेतृत्त्व गरेको यो आन्दोलनमा विभिन्न कम्युनिस्ट पार्टीहरूको समूह संयुक्त वाम मोर्चा बनाएर आन्दोलनमा उत्रियो। ५० दिनसम्म चलेको यो आन्दोलनमा तत्कालीन पञ्चायती शासकहरूले बर्बरतापूर्वक दमन गरे।२०१७ सालमा राजा महेन्द्रले जन निर्वाचित तत्कालिन प्रधानमन्त्रीलाई पदच्यूत गर्दै संसद समेत भङ्ग गरेर निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था कायम गरे। तर १८ सालको क्रान्ति, ३३ सालको बीपीको मेलमिलाप नीति, २०३६ सालको विद्यार्थी आन्दोलन आदिको दवावका कारण २०३६मा तत्कालीन राजा बीरेन्द्रले नेपालमा जनमत सँग्रह गराए। बहुदल वा सुधारिएको पञ्चायत कुन रोज्ने भनी गराइएको [[जनमत सङ्ग्रह|जनमत संग्रह]]मा राज्य शक्तिको चरम दुरूपयोग गरी पञ्चायत पक्षलाई जिताइयो। त्यसपछि पनि देशमा बहुदलीय व्यवस्था स्थापना हुन नसकेपछि २०४२ सालमा नेपाली कांग्रेसले सत्याग्रह सुरू गर्यो। अन्तत यो कदम २०४६ मा जनआन्दोलनमा परिणत भयो। ===माओवादी जनयुद्ध र संकटकाल=== {{Main|नेपालको जनयुद्ध}} ===नारायणहिटी हत्याकाण्ड=== विसं २०५८ जेठ १९ गते राती नारायणहिटी दरवारभित्र भएको रक्तपातपूर्ण गोलीकाण्डमा राजा बीरेन्द्रको परिवारका सबैजनाको हत्या भयो। [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा बीरेन्द्र]], [[रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह|रानी ऐश्वर्य]], [[दीपेन्द्र वीरविक्रम शाह|युवराज दीपेन्द्र]] (एक दिन पछि मृत्यु भएको भनिएको), राजकुमारी श्रुती, राजकुमार निराजन लगायत राजपरिवारको मृत्यु भएको थियो। ===दोस्रो जनआन्दोलन=== {{Main|नेपालको जनआन्दोलन २०६३}} दोस्रो जनआन्दोलन नेपालमा भएको शान्तिपूर्ण आन्दोलन थियो जुन १९ दिनसम्म चलेको थियो। यस आन्दोलनले नेपालको २ सय ३७ वर्ष पुरानो राजतन्त्र ढालेर देशमा लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको जग बसाल्यो। यस आन्दोलनमा विभिन्न राजनीतिक पार्टी र शसस्त्र युद्ध गरिरहेको माओवादी समेत सम्मिलित भएको थियो। ====सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल==== ==थप== इतिहास(नेपाल हिमालयहो,यसकोकाख समुन्द्रीसतहसम्म फैलिएकोछ,जुन दृश्यआजपनी सजिवछ र सजिवरहनेनैछ-बिष्णुहरिलामिछाने-) हिमालय क्षेत्रमा मानिसहरू बस्न थालेको कम्तिमा पनि ९,००० वर्ष भएको कुरा काठमाडौँ उपत्यकामा पाइएका प्राचीन औजारहरूबाट पुष्टि हुन्छ। सम्भवत: भोट-बर्मेली मूलका मानिसहरू नेपालमा २,५०० वर्ष अगाडि बसोबास गर्दथे।[४] ईशापूर्व १५०० तिर इन्डो-आर्यन जातिहरू उपत्यका प्रवेश गरे। ईशापूर्वको १००० तिर स-साना राज्यहरू र राज्यसङ्गठनहरू बने। सिद्धार्थ गौतम (ईशापूर्व ५६३–४८३) त्यस्तै एक वंश, शाक्यवंशका राजकुमार थिए, जसले आफ्नो राजकाज त्यागी तपस्वीको जीवन अँगाले र उनी बुद्ध भनेर विश्व प्रसिद्ध भए। ईशापूर्वको २५० सम्ममा, यो क्षेत्र उत्तर भारतको मौर्य साम्राज्यको प्रभावमा पर्‍यो र पछि चौँथो शताब्दिमा गुप्त साम्राज्यको अधीनस्थ राज्य हुनपुग्यो। यो क्षेत्रमा ५औं शताब्दिको उत्तरार्द्धमा आएर लिच्छवीहरूले राज्य गरे। ८औं शताब्दिको उत्तरार्धमा लिच्छवीवंश अस्त हुनथाल्यो र सन् ८७९ देखि नेवार युगको उदय भयो, तथापि उनीहरूको नियन्त्रणमा देशको कति विस्तार भएको थियो यकिन छैन। ११औं शताब्दिको उत्तरार्द्धमा दक्षिण भारतबाट आएका चालुक्य साम्राज्यको प्रभावमा नेपालको दक्षिणी भूभाग पर्‍यो। चालुक्यहरूको प्रभावमा त्यति बेला चलिआएको बुद्ध धर्मको साटो राजाहरूले हिन्दू धर्मको समर्थन गर्न थाले र नेपालमा हिन्दू धर्म तर्फको धार्मिक परिवर्तन हुनथाल्यो। १३औं शताब्दिको पूर्वार्द्धमा संस्कृत शब्द मल्ल थर भएका नाइकेहरूको उदय हुनथाल्यो। सुरूमा उनीहरूको सत्ता उदयमान भयो, तर त्यसपछिका २०० वर्षहरूमा राजाहरूले उनीहरूको शक्ति एकमुष्ट पार्ने मात्र काम गरे। १४औं शताब्दिको उत्तरार्धमा देशका धेरैजसो भागहरू एकीकृत राज्यको अधीनमा आए। तर यो एकीकरण छोटो समयसम्म मात्र टिक्यो: १४८२मा यक्ष मल्लको समयमा आफ्ना छोराहरूलाई अंशबण्डामा काठमाडौँ उपत्यकाका तीन राज्य बाँडेर दिने निर्णय पछि यो राज्य तीन भागमा टुक्रियो - काठमाडौँ, पाटन, र भादगाउँ – जसको बीचमा शताब्दियौंसम्म खिचातानी र दुश्मनी रहिरहेको थियो। १७६५ मा, गोरखाका राजा पृथ्वीनारायण शाहले थोरैमात्र हतियार र सहयोग जुटाई छिमेकी राज्यहरू, (खासगरी लम्जुङ्ग, कास्की र तनहूँ)को तटस्थता आफ्नो पक्षमा उपयोग गर्न सफल भएपछि देश एकीकरणका निम्ति अघि बढे। धेरै रक्तरञ्जित लडाईंहरू पश्चात्, उनी ३ वर्षपछि काठमाडौँ उपत्यकालाई विशाल नेपाल भित्र एकीकरण गर्ने अभियानमा सफलता प्राप्त गरे।तथापि उनले तत्कालीन राजा जयप्रकाश मल्लले राज्य गरिरहेको काठमाडौँ राज्यलाई जित्दाखेरि कुनै युद्ध गर्नु परेन। वास्तवमा, त्यतिबेला इन्द्रजात्रा पर्वमा काठमाडौँ उपत्यकाका सबै जनताहरू जात्रा मनाइरहेका थिए जब पृथ्वी नारायण शाहले आफ्ना सेनाहरू लिएर खासै कुनै मेहनतबिना उपत्यकालाई कब्जा गरे आफै बसेर जात्रा चलाएर साँस्कृतिक सम्मानको अवधारणा प्रस्तुत गरे। त्यसैगरी नेपाल एकीकरणको सिलसिलामा सम्पूर्ण साना राज्यहरू जितेपछि पूर्वमा पल्लो किरात लिम्बूवान राज्य पुगे लिम्बूवान राज्यमा १७ पटक सम्म हमला गरी वि.स‌ं २२/०४/१८३१ मा लिम्बूवानको केन्द्रीय राजधानी विजयपुरमा लालमोहर सहित तम्रपत्रमा लेखी सन्धि भयो। यसले नयाँ नेपालको जन्मको आधारशिला तय गर्‍यो। तिब्बतसँग हिमाली मार्गको नियन्त्रणको निम्ति भएको [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध|विवाद र त्यस पश्चातको युद्ध]]मा चीन तिब्बतको सहायताको लागि आएपछि नेपाल पछि हट्नुपर्‍यो। नेपालको सीमा नजीकका स-साना राज्यहरूलाई हडपेका कारण सुरू भएको ब्रिटिस इस्ट इण्डिया कम्पनी सँगको दुश्मनीका कारण रक्तरञ्जित [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|एङ्गलो-नेपाल युद्ध]] (१८१४–१६) भयो, जसमा नेपालले हालको सीमा रक्षा गर्न सफल भएपनि महाकाली नदी पश्चिमको आफ्ना क्षेत्रहरू गुमाउनु पर्‍यो। ती क्षेत्रहरू हालको उत्तराखण्ड राज्य र हालको हिमाञ्चल प्रदेशका धेरै पञ्जाबी पहाडी राज्यजहरू पर्दछन। आफ्नो स्वाधीनताका लागि नेपालले इस्ट इण्डिया कम्पनिसँग सुगौली सन्धि गरेर तराईका केही भूभाग र एक तिहाइभन्दा बढी भूभाग सहित सिक्किम ,दार्जिलिनङ्ग गुमाउनु पर्‍यो। कांगडासम्म पुगेका नेपाली र सतलजदेखि टिस्टासम्मको विशाल नेपाल मेची र कालीमा सीमित हुन पुग्यो, तर पनि पछि १८६०मा प्रथम राणा प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर राणासँग खुसी भई अङ्ग्रेजले नेपाललाई राप्तीदेखि कालीसम्मको तराई फर्काइदिएका थिए। राज परिवार बीचको गुटबन्दीका कारण युद्धपछि अस्थायित्व कायम भयो। सन् १८४६मा शासन गरिरहेकी रानीको सेनानायक [[जङ्गबहादुर राणा]]लाई पदच्युत गर्ने षड्यन्त्रको खुलासा हुनाले [[कोत पर्व|कोतपर्व]] घट्न पुग्यो। हतियारधारी सेना र रानीप्रति बफादार भाइ-भारदारहरूबीच मार-काट चल्नाले देशका सयौं राजखलक, भारदारहरू र रजौटाहरूको हत्या भयो। जङ्गबहादुरले जितेपछि राणा खानदान सुरू गरे र राणा शासन लागू गरे। राजालाई नाममात्रमा सीमित गरियो र प्रधानमन्त्री पदलाई शक्तिशाली र वंशाणुगत गरियो। राणाहरू पूर्णनिष्ठाले ब्रिटिसहरूका पक्षमा थिए र ब्रिटिसहरूलाई १८५७को सिपोई रिबेलियन (प्रथम भारतीय स्वतन्त्रता संग्राम), र पछि दुबै विश्व युद्धहरूमा सघाएका थिए। सन् १९२३मा संयुक्त अधिराज्य र नेपालबिच आधिकारिक रूपमा मित्रताको सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो, जसमा नेपालको स्वतन्त्रतालाई संयुक्त अधिराज्यले स्विकार्‍यो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नालापानीको लडाइँ|नालापानीको युद्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== डा.डिल्लिरमन रेग्मि, प्रचिन नेपालको इतिहास ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.nhrcnepal.org/ नेपाल मानव अधिकार आयोग] {{नेपाल सम्बन्धि विषयहरू}} {{एसियाको इतिहास}} {{Commonscat|History of Nepal|नेपालको इतिहास}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय इतिहास|नेपाल]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] pcrox2gt297vx2k910lmq4z1bhswwji 0 6412 1363702 1363476 2026-06-27T05:08:00Z CosmicDev 79196 /* */ 1363702 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox royalty | name = पृथ्वीनारायण शाह | title = [[श्री ५]] [[महाराज|बडामहाराजाधिराज सरकार]] <br /> हिन्दव धर्मोद्धारक <br /> (हिन्दू धर्मका संरक्षक) | image = Amar Chitrakar - Portrait of King Prithvi Narayan Shah.jpg | caption = श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाह | succession1 = [[गोरखा राज्य|गोरखाका राजा]] | succession = [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]] | predecessor1 = [[नरभूपाल शाह]] | predecessor = ''पद स्थापित'' | successor1 = ''पद खारेज'' <br /> {{small|(''स्वयं [[नेपालका राजा]]को रूपमा'')}} | successor = [[प्रतापसिंह शाह]] | royal house = [[शाह वंश]] | house-type = वंश | father = [[नरभूपाल शाह]] | mother = [[रानी कौसल्यावती|कौसल्यावती शाह]] | issue = [[प्रतापसिंह शाह]] <br> [[बहादुर शाह]] <br/> [[विलासकुमारी]] <br>रणसिंह शाह | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] | birth_date = १७७९ पुष २७<ref>{{cite book|first=बाबुराम|last=आचार्य|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको सङ्क्षिप्त जीवनी - भाग १ |page=४२|language=नेपाली}}</ref> | death_date = १८३१ माघ १ (५२ वर्ष)<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पृथ्वीनारायण शाह: मृत्युको कारण 'बाघको आक्रमण' कि रोग?|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news-46824299.amp|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=बीबीसी नेपाली|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> | reign = १८२५ असोज १० – १८३१ पुस २८ | reign1 = १७९९ चैत २१ – १८२५ असोज १० | spouses = {{plainlist| *{{marriage|[[इन्द्रकुमारी देवी]]|1794}} *{{marriage|[[नरेन्द्रलक्ष्मी शाह]]|1796}} }} | birth_place = [[गोरखा दरबार]], [[गोरखा राज्य]] (हाल को [[गोर्खा जिल्ला]], नेपाल | death_place = [[देवीघाट]], [[नेपाल अधिराज्य ]] (हाल को [[नुवाकोट जिल्ला]], नेपाल) }} '''''श्री ५ बडामहाराजाधिराज'' पृथ्वीनारायण शाह''' (वि.सं. १७७९ पुस २८ – १८३१ पुस २८) नेपालको पहिलो [[शाह वंश|शाहवंशि]]य राजा थिए। स-साना राज्यहरूमा बाँडिएका [[बाइसे राज्यहरू|बाईसे]] तथा [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे]] राज्यहरूलाई एकत्रित गरेर एउटै देशको सृजना गर्ने यिनी आधुनिक नेपालको राष्ट्रनिर्माताको रूपमा चिनिन्छन्।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=कृष्णराज गौतम|शीर्षक=नेपाल एकीकरण अभियानको अवमूल्यन असम्भव|युआरएल=https://www.lokpath.com/story/19293|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=लोकपथ|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> उनको सम्झनामा पुष २७ गते नेपालमा [[पृथ्वी जयन्ती|राष्ट्रिय एकता दिवस]] मनाउने गरिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=योगी नरहरीनाथका दुर्लभ पुस्तक प्रदर्शनीमा राखिँदै|युआरएल=https://www.prasashan.com/2018/01/11/52650/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=प्रशासन|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> नेपालमा बि.सं. २००७ साल सम्म [[राणा वंश|राणा शासन]] थियो भने [[सात सालको क्रान्ति]] पश्चात् नेपालमा आएको प्रजातन्त्र पश्चात् [[योगी नरहरिनाथ|योगी नरहरीनाथ]]ले नेपालमा राष्ट्रपिता पृथ्वीनारायण शाहको जन्मोत्सव मनाउनु पर्छ भनेर प्रक्रिया सुरु गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=युवराज गौतम|शीर्षक=राष्ट्रनायकको अठोट|युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/168615-1547173560.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नागरिक दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> पृथ्वीनारायण शाहले स-साना क्षेत्र जस्तै (भिरकोट, कास्की, लम्जुङ, गोरखा) मा राज्य गरिरहेको शाहवंशलाई पुरै नेपालको राजवंशमा रूपान्तरण गर्दै आधुनिक नेपालको जग बसालेका थिए।<ref>{{cite book|first=त्रिरत्न|last=मानन्धर|title=नेपालको एकीकरण|page=215|publisher=साझा प्रकाशन|location=काठमाडौँ|language=नेपाली}}</ref> पृथ्वीनारायण शाहले सुरू गरेको एकिकरण अभियान बढ्दै गएर नेपाल राज्यको सिमाना पूर्वमा [[टिस्टा नदी|टिष्टा नदी]], दक्षिणमा मगध र पश्चिममा [[सतलज नदी]] सम्म विस्तार भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=तुलसीराम वैद्य|शीर्षक=जसले नेपालको जग बसाए|युआरएल=https://ekantipur.com/ampnews/2017-09-23/20170923104348.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=कान्तिपुर दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> बि.सं.१८७१ कात्तिक १८ गते सुरु भएको [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] पश्चात् गरिएको [[सुगौली सन्धि]] सम्म यो भू-भाग नेपालको अधिनमा रहेको थियो। पृथ्वीनारायण शाहले वि.सं. १८३१ माघे सङ्क्रान्तिका दिन ५२ वर्षको उमेरमा [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[देवीघाट]]मा मृत्यु भए तापनि नेपाल एकिकरण अभियान जेठी बुहारी [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी]], कान्छा छोरा [[बहादुर शाह]] लगायतले अगाडि बढाइ रहेका थिए।<section begin="अंश" /><section end="अंश" /> नेपाल एकिकरण अभियानको पूर्णविराम चाहीँ उनको पनाती [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|राजा गिर्वाण युद्ध विक्रम शाह]]का पालामा भएको नेपाल-अङ्ग्रेज [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|युद्ध]] पछि भएको थियो। वि.सं. १८७३ सालमा [[सुगौली सन्धि|सुगौलीको सन्धि]] नहुञ्जेल सम्म पुरा ७२ वर्षसम्म एकीकरण अभियान चलेको थियो। बि.सं. २००९ सालदेखि [[योगी नरहरिनाथ|योगी नरहरीनाथ]]ले सरकारसँग समन्वय गरेर एउटा समारोह समिति गठन गरी आफै त्यो समितिमा बसेर '''राष्ट्रिय एकता दिवस''' तथा '''[[पृथ्वी जयन्ती]]'''को रूपमा मनाउन प्रारम्भ गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.hamropatro.com/posts/articles-events/articles-events-prithibi-jayanti|शीर्षक=पृथ्वी जयन्ती / राष्ट्रिय एकता दिवस|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=[[हाम्रो पात्रो]]|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> ==प्रारम्भिक जीवन== पृथ्वीनारायण शाहको जन्म वि.सं. १७७९ पुष २७ गते बिहिबार [[गोरखा दरबार]]मा पिता [[नरभूपाल शाह]] आमा [[रानी कौसल्यावती]]को कोखमा भएको थियो।{{Sfn|दाहाल|२०५७|p=२९६}} शाहको हेरविचार महारानी [[चन्द्रप्रभावती]]ले गरेकी थिइन् र सुरूदेखि नै उनलाई [[रामायण]], [[महाभारत]] र पछि गएर शुक्रनीतिको ज्ञान दिइएको थियो।{{Sfn|दाहाल|२०५७|p=२९६}} धनुवाण, [[तरबार]], [[घोडसवारी]] दौड आदिमा पनि उनी निपूर्ण भएको मानिन्छ।{{Sfn|दाहाल|२०५७|p=२९६}} उनको पहिलो विवाह [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]] की राजकुमारी इन्द्रकुमारीसॅंग भएको थियो। गोरखा र मकवानपुरबीच ओहोर दोहोर गर्नु पर्दा उपत्यकाको भू-बनोट र त्यहाँको आर्थिक अवस्थालाई उनले राम्रोसँग नियालेका थिए। सो समयमा गोरखाका १२०० घरधुरीका जनतालाई ६ महिना खान पुग्ने अन्नपात वा आर्थिक हैसियत थिएन। त्यसैकारणले उनले अन्नपातले सम्पन्न र उन्नतिशील काठमाडौँ उपत्यकालाई विजय गर्ने मनसाय बनाइसकेका थिए।<ref>{{cite news|title=पृथ्वीनारायण शाह, राष्ट्रियता र समावेशी संस्कार|url=http://setopati.com/blog/22658/|accessdate=27 January 2015|publisher=सेतोपाटी|quote=अनुसन्धानकर्ता इतिहासकारहरूले भन्छन्, “गोरखाका १२०० घरधुरीका जनतालाई ६ महिना खान पुग्ने अन्नपात वा आर्थिक हैसियत थिएँन।” त्यसैकारणले राजाको मात्र होइन गोरखाली जनताको पनि राज्य विस्तार गर्ने चाहना थियो। यो कुरा पृथ्वीनारायण शाहको उपदेशमा लेखिएको, “यी ३ नै देश (काठमाडौँ, पाटन, भक्तपुर) को राजा हुन पाया त हुँदो हो।” भन्ने उनको भनाइबाट स्पष्ट हुन्छ।}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150118062029/http://setopati.com/blog/22658/ |date=18 January 2015 }}</ref> वि.स. १७९८ मा काठमाडौँ आएका पृथ्वीनारायण शाहले गोरखा दरबारको तर्फबाट ल्याएका पगरी [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]]का राजा रणजित मल्ललाई दिए भने त्यसको कदरस्वरूप रणजित मल्लले राजकुमार वीरनरसिंह मल्लसँग उनको मितेरी लगाई दरबारमा स-सम्मान लामो अवधिसम्म राखेका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पृथ्वीनारायण शाह : उत्तरबाट सुन किन्थे, दक्षिणबाट चाँदी, यस्तो थियो रणनीति|युआरएल=https://www.bizshala.com/story/-2786|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=बिजशाला|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> गोरखा फर्किदा चाँगुनारायण, पशुपति र गुहेश्वरी पशुपतिनाथको दर्शन गर्न गएको कुरा थाहा पाई काठमाडौँका राजा [[जयप्रकाश मल्ल]]ले उनलाई दरबारमा ल्याई उनीसँग मितेरी लगाएका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=मितेरी साइनोको मूल्य|युआरएल=http://annapurnapost.com/news/58672|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अन्नपूर्ण पोस्ट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref>[[चित्र:Idols_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|thumb|पृथ्वीनारायण शाह र उनका दुई रानीको शालिक, यो शालिक [[साततले दरबार (नुवाकोट)|नुवाकोट दरवारमा]] रहेको छ।]] उनको पहिलो विवाह [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]]का राजा [[हेमकर्ण सेन]]की छोरी इन्द्रकुमारी सँग वि.सं. १७९४ मा भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=निष्णु थिङ|शीर्षक=विवाहको राजनीति|युआरएल=https://www.indigenousvoice.com/1058.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> मकवानपुर त्यसबेलाको एक शक्तिशाली राज्य भएकाले त्यससँग नाता जोडेर राजनीतिक लाभ लिने उद्देश्यले यो विवाह भएको थियो तर पछि [[हेमकर्ण सेन]] ले असमर्थता जनाएका थिएँ। उनको दोस्रो विवाह [[बनारस|काशी]]का [[अभिमानसिंह राजपुत]]की छोरी [[नरेन्द्रलक्ष्मी]]सँग भएको थियो। नरेन्द्रलक्ष्मीबाट [[प्रतापसिंह शाह]] र [[बहादुर शाह]]को जन्म भएको थियो। मितबुवा [[रणजित मल्ल]]ले वि.सं. १८०३ मा आफ्नो दरबारमा पाहुना भएर बसेको समय मितछोरा गोरखाली राजा पृथ्वीनारायणलाई उनको सेवासुसारका लागि नेवार जातिकी मैजुकन्या ‘उपहार’ दिएका हुन्। पृथ्वीनारायण नुवाकोट आएपछि ती मैजुकन्या उनको भित्रिनी (उपरानी) बनिन्। पृथ्वीनारायण शाहकी यी नेवार भित्रिनीतिरबाट एक छोराको जन्म भएको थियो। उनको नाम नरसिंह (रणसिंह) थियो। उनी [[प्रतापसिंह शाह]]को राज्यकालमा दरबारका एक [[चौतारिया|चौतरिया]] थिए।<ref>{{Cite web |title=किन ओझेलमा पारिइन् पृथ्वीनारायण शाहकी नेवार रानी? |url=https://www.ukaalo.com/opinion/20230609-queen-of-prithbinarayan-shaha/7511 |access-date=2025-02-05 |website=Ukaalo |language=Nepali}}</ref> == शासनकाल == वि.सं. १७९९ मा राजा [[नरभूपाल शाह]]को मृत्यू भएपछि पृथ्वीनारायण २० वर्षको उमेरमा गोरखाका राजा भएका थिएँ। उनले प्रचलित नियम अनुसार आफू राज-सिंहासनमा रहने बित्तिकै माहिला भाइ महिद्दाम्कीर्ति शाहलाई चौतारा पदवी दिएका थिएँ। आफ्ना मुख्यमन्त्री र सेनापति भर्ना गर्नलाई यस अघिका काजी विराज थापा बूढा भैसकेका हुनाले एक योग्य नवयुवकको खोजी गरिरहेका थिएँ। गोरखाका रैतीले [[भीमराज पाँडे]]का छोरा [[कालु पाँडे]] रोजेका र यिनले [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]]का राजासँग चलाखीका साथ सन्धी गरी राजनीतिमा योग्यता देखाएका हुनाले यिनैलाई कज्याईँ दिई मुख्यमन्त्री बनाएका थिएँ। राजा हुनुअगावै उनले वि.स. १७९८ मा काठमाडौँ उपत्यकाको राजनीतिक रहनसहन राम्रोसँग अध्ययन गरिसकेका थिएँ। पृथ्वीनारायण शाहको काठमाडौँ उपत्यका र पूर्वी क्षेत्र विजय गर्ने इच्छा रहेकाले आफ्ना प्रवल विरोधी शक्ति [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]]का राजा रिपुमर्दन शाहसंग वि.स. १७९९ मा एक सन्धि गरेका थिई जस अनुसार दुवै राज्यवीच मैत्री सम्बन्ध कायम गर्ने [[कास्की राज्य|कास्की]]को अर्घामाथि कब्जा गर्न सफल भएमा त्यहाँको काठ कास्कीलाई दिने आदि शर्तमा उल्लेख थियो। ===दोस्रो नुवाकोट आक्रमण === पिता नरभूपालको एकीकरणको सपना साकार पार्न वि.सं. १८०० मा [[विराज थापा मगर]] र [[महेश्वर पन्त]]को नेतृत्वमा उनले नुवाकोट आक्रमण गराएका थिएँ तर नुवाकोटबाट गोर्खालीहरूले पराजयको सामना गर्नु परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=नेपाल एकीकरण अभियानको अवमूल्यन असम्भव|युआरएल=https://www.lokpath.com/story/19293|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=लोकपथ|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१० अप्रिल २०२१}}</ref> === काशी यात्रा === नुवाकोटको युद्धमा पराजयको सामना गर्नुपरेकाले आवश्यक हातहतियारहरू सङ्कलनार्थ '''पृथ्वीनारायण शाह''' वनारस पुगेका थिएँ। उनले काशी जाँदा शासनको बागडोर जेठी आमा चन्द्रप्रभाका हातमा छोडेका थिएँ। पिता नरभूपालले पुण्य प्राप्त गरून् भनी काशीको यात्रा गरी आफ्नो [[भारद्वाज गोत्र|भारद्वाज]] गोत्रबाट काश्यप गोत्रमा [[गोत्र]] परिवर्तन गरेका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=किन गोत्र परिवर्तन गरेका थिएँ पृथ्वीनारायण शाहले?|युआरएल=https://www.nepalipublic.com/news/4766|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाली पब्लिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१० अप्रिल २०२१}}</ref> सोहि बेलामा तिर्थ गर्न भनी गएका जाजरकोटका राजा हरी शाहसँग उनले राज्य विस्तार गर्दा गोरखा र जाजरकोटले एक अर्कालाई वाधा र कुभलो नचिताउने कुराहरू बारे सन्धि गरेका थिएँ। ===नुवाकोट आक्रमण तथा विजय === दोस्रो पटक पृथ्वीनारायण शाहले वि.सं. १८०१ मा [[कालु पाँडे|कालु पाण्डे]]को सेनापतित्वमा नुवाकोटमाथि हमला गरेका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=आधुनिक नेपाल राष्ट्रनिर्माणमा पृथ्वीनारायण शाहको भूमिका !|युआरएल=https://www.bidharthi.com/content/118|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=विद्यार्थी|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१० अप्रिल २०२१}}</ref> यस पटक गोर्खाका १२-२० वर्षसम्मका सबै युवाहरूलाई सशस्त्र तयारी गरीएको थियो भने सैनिकहरूको सङ्ख्या १ हजार भन्दा माथि थियो। यी मध्ये केही सैनिक खेतालाहरूको रूपमा नुवाकोट पुराइएको थियो। तत्पश्चात कालु पाँडेले नुवाकोट रक्षा तैनाथ रहेका जयन्त रानालाई गोर्खामा मिल्नु बाहेक उनको लागि अन्य भलाइ नभएको पत्र पठाएका थिए। तर जयन्त रानाले काठमाडौँ पुगी गोर्खालीहरूबाट सम्भावित आक्रमणको जानकारी दिँदै थप सैनिक र हातहतियार माग गरेका थिएँ। तर उपत्यकामा [[इन्द्रजात्रा]]को चहलपहल रहेकाले [[जयप्रकाश मल्ल]]ले जयन्त राणाको मागको उपेक्षा गरेका थिएँ। जयन्त रानाको छोरा शङ्खमणी राणाले नुवाकोटको सुरक्षामा तैनाथ रहेकको समयमा गोरखाबाट पृथ्वीनारायण शाह, दलदर्मन शाह, चौतारा विष्णु शाह, काजी [[शूरप्रताप शाह|शुरप्रताप शाह]] आदिले नुवाकोटलाई घेरा हाली एकैपटक आक्रमण गरेका थिएँ। [[दलमर्दन शाह]]को हातबाट शखमणी राणाको मृत्यु भयो र पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोटमाथि विजय प्राप्त गरेका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पृथ्वीनारायण शाह : युद्धभूमिका सिपाही|युआरएल=http://annapurnapost.com/news/prthviinaaraaynn-shaah-yudghbhuumikaa-sipaahii-173125|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अन्नपूर्ण पोस्ट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१० अप्रिल २०२१}}</ref> नुवाकोटमा गोरखालीहरूको कब्जा भएकाले नुवाकोटका सिपाहीहरू भागि वेलकोटमा अड्डा जमाई बसेकाले कालु पाँडेको तत्काल हमला नगर्ने सल्लाहलाई उपेक्षा गरी पृथ्वीनारायण शाहले वेलकोटमा हमला गरेका थिए। [[जयन्त राना]] यहाँ पक्राउ परेका थिए। ==नेपाल एकिकरणको प्रयत्न== [[चित्र:Prithvinarayanshah.jpg|thumb|राजा पृथ्वीनारायण शाह]] पृथ्वीनारायण शाहले नेपाल एकीकरणको महायात्रा सुरू गरी र कैयौँ स्थानलाई नेपाल राष्ट्रमा गाभेर ४ जात र ३६ वर्णको साझा फूलबारीको सृष्टि गरेका थिएँ<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=चार जात छत्तीस वर्णको नेपाल|युआरएल=http://www.nepaltoday.com.np/home/politics_detail?id=4967|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref>। पृथ्वीनारायणको उद्देश्यलाई युगको मागका रूपमा इतिहासकारहरूले हेरेका छन्। तत्कालीन बाइसे र चौबिसे राज्यहरू, उपत्यकाका विभाजित मल्ल राज्यहरू, पूर्वका किराँत र लिम्बूवान क्षेत्रहरू सबैतिर एउटा सशक्त राष्ट्रवादी शक्तिको आवश्यकता बढ्दै गएको थियो, जसको स्थान पृथ्वीनारायण शाहले पाएका थिएँ। ===तनहुँमाथिको आक्रमण=== नुवाकोट र वेलकोटको विजयपछि गोरखालीहरूले लामीडाँडामा कब्जा गरेका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहः जस्ले नेपालको यसरी एकिकरण गरेका थिएँ|युआरएल=https://www.maipokharinews.com/2020/01/pirthivi-naryan.html?m=1|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> तर तनहुँद्वारा लामीडाँडा कब्जा गर्ने इच्छा रहेकाले [[तनहुँ राज्य|तनहुँ]] र गोरखालीहरूबीच भिडन्तको सम्भावना बढेको थियो। तर पृथ्वीनारायण शाहले गुरु गौरेश्वर पन्तलाई पठाई तनहुँको राजा सॅंग सन्धि गर्ने भन्ने खबर पठाएकाले तनहुँका राजा त्रिविक्रम सेनविच केही समय वार्तालाप भएपछि निर्धारित समयानुसार तिरमा लुकी बसेमा गोर्खाली सैनिकहरूले त्रिविक्रम सेनलाई बन्दी बनाई छोटो समयका लागि तनहुँमाथि कब्जा गरेका थिएँ। यस प्रकारको कामबाट लमजुङ, कास्की, पर्वत आदि क्रुद्ध हुने सम्भावना भएकाले वि.स. १८१० मा [[तनहुँ राज्य#त्रिविक्रम सेन द्वितीय|त्रिविक्रम सेन]]लाई मुक्त गरेका थिएँ। वि.स. १८१२ मा गोर्खाली सैनिकले लमजुङ र तनहुँका संयुक्त फौजसँग युद्ध गर्न परेको थियो। यस युद्धमा गोर्खाले ठुलो जनधनको क्षति बेहोर्न परेको थियो। तर पनि नालदुम, दहचोक, महादेव पोखरी, सिरानचोकको साथै कुलेखानि, इपा, माल्टा आदिमा कब्जा भएकाले गोरखाको सिमाना मकवानपुरसम्म पुग्यो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पृथ्वीनारायण शाह : युद्धभूमिका सिपाही|युआरएल=http://annapurnapost.com/news/prthviinaaraaynn-shaah-yudghbhuumikaa-sipaahii-173125|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अन्नपूर्ण पोस्ट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> ===किर्तिपुरमाथि पहिलो आक्रमण=== वि.स. १८१४ मा पृथ्वीनारायण शाहले कीर्तिपुरमा आक्रमण गरेका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=जोगी पाल्न गरिबलाई दस्तुर|युआरएल=http://annapurnapost.com/news/162040|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अन्नपूर्ण पोस्ट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> यसमा गोरखाको तर्फ १२०० सैनिक थिएँ। तर कीर्तिपुरले काठमाडौँ, ललितपुर र भक्तपुरका सैनिक समेत सहयोग मागेकाले किर्तिपुरतर्फ ३०० जति सैनिक थिएँ। यी दुईपक्षवीच बल्खु खोलामा ६ घन्टासम्म लडाइँ हुँदा धेरै गोरखालीहरूले [[वीरगति]] प्राप्त गरेका थिएँ। किर्तिपुरको कब्जामा परेका पृथ्वीनारायण शाह राजवध गर्न नहुने नैतिक नियमको कारणले मात्र यहाँ बाचेका थिएँ। कीर्तिपुरको पहिलो युद्धमा विरगती प्राप्त गरेका काजी [[कालु पाँडे|कालु पाण्डे]]का ठाउँमा उनको छोरा [[वंशराज पाँडे|वंशराज पाण्डे]]लाई र सेनापति पदमा [[शिवरामसिंह बस्न्यात|शिवराम सिंह बस्न्यात]]का छोरा [[केहरसिंह बस्न्यात]]लाई नियुक्त गरी सैनिक पुनर्गठन गर्ने अभिभारा सुम्पिएका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=कालु पाँडेको बलिदानको इतिहासलाई स्मरण गर्नुपर्ने|युआरएल=https://www.ratopati.com/story/47626|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=रातोपाटी|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> वि.स. १८१६ मा शिवपुरी र काभ्रेमाथि विजय प्राप्त गरेका थिएँ। ===मकवानपुर विजय=== {{मुख्य लेख|मकवानपुरको युद्ध (बि.सं. १८१९)}} वि.स. १८१९ को भदौ महिनामा [[वंशराज पाँडे]] र [[केहरसिंह बस्न्यात|केहरसिंह]]ले सङ्गठन गरेको सैनिक साथै [[महोद्दामकिर्ति शाह]], [[दलमर्दन शाह]], [[शूरप्रताप शाह|शुरप्रताप शाह]], नन्दु शाह, [[दलजित शाह]]हरूका साथ पठाएको ठुलो सङ्ख्यामा [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]]मा आक्रमण गरेका थिएँ। यहा १० घन्टासम्म लडाइँ चलेको थियो र अन्तत: दिग्वन्ध्न सेनले आत्मसम्पर्ण गरेका थिएँ। <ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=मकवानपुरगढी र पृथ्वीनारायण शाह|युआरएल=https://sadrishya.com/2021/01/11/858/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> ===गोरखा माथि आक्रमण === वि.स. १८२० मा दिग्वन्धन सेनलाई मद्धत गर्ने निहुमा [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]]का राजा त्रिविक्रम सेन, [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]]को राजा [[मुकुन्द सेन]] तृतीय, [[कास्की जिल्ला|कास्की]]का राजा सिद्धिनारायण शाहको संयुक्त सैनिकले गोरखाको अधिनमा रहेको हर्मी, भिरकोट, धापकोट, चवाङ्गली, धौराली, लकान्कोटमाथि आक्रमण गरी लुटपाट गरेका थिएँ। ===किीर्तिपुरमाथि दोस्रो आक्रमण=== वि.स. १८२१ को भदौ महिनामा शुरप्रताप शाह, दलजित शाह र श्री हर्ष पन्तको नेतृत्वमा किर्तिपुर माथि दोस्रो आक्रमण भएको थियो। यस युद्धमा पनि कीर्तिपुरलाई पहिले जस्तै उपत्यकाबाट सैनिक सहयोग प्राप्त नभए पनि किर्तिपुरका जनताले गोर्खाली सैनिकलाई गोपुर किल्ला तोडी किर्तिपुरमा प्रवेश गर्ने मौका दिएनन्। यस युद्धमा कीर्तिपुरद्वारा निसाना लगाइएको तिरबाट शुरप्रतापको आँखा फुट्नुका साथै अन्य केही फौज फर्कन वाध्य भएका थिएँ।<ref name=परिचय>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पृथ्वी नारायण शाहः एक सङ्क्षिप्त परिचय|युआरएल=https://www.localsandesh.com/2018/01/11/3949/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> ===किर्तिपुरमाथि तेस्रो आक्रमण=== किर्तिपुरमाथि तेस्रो पटकको युद्धको नेतृत्व काजी वंशराज पाडेले लिएका थिएँ। उनले चारैतिरबाट गोपुर किल्लालाई घेरी खेतालाका रूपमा केही सैनिक कीर्तिपुर पठाएका थिएँ। त्यसबखत किर्तिपुरमा धान भित्राउने समय परेकाले वंशराज कीर्तिपुरेहरूलाई आत्मसम्पर्ण गर्न भनेका थिएँ। यो युद्धमा किर्तिपुरलाई छिमेकी राज्यहरूबाट सैनिक सहयोग भएको थिएँन। वि.स. १८२२ चैत ३ गते धनवन्त काजीले गोपुर किल्लामा आत्मसम्पर्ण गरेका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पृथ्वीनारायण शाह र कीर्तिपुर|युआरएल=https://www.ghatanarabichar.com/83071?amp_markup=1|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=घटना र विचार|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> ===सल्यानसँगको सम्बन्ध=== वि.स १८२३ मा सल्यानी राजा श्रीकृष्ण शाहका छोरा रणभिम शाहसँग आफ्ना छोरी विलासकुमारीको विवाह गराई मैत्री सम्बन्ध कायम गरेका थिएँ। छिल्ली, दाङ, देउखरीलाई दाइजोको रूपमा दिएका थिएँ। ==काठमाडौँ उपत्यका माथिको आक्रमण== किर्तिपुर गोर्खाको कब्जामा पर्न गएका निकट भविष्यमै उपत्यकामा आक्रमण सम्भावना भएकाले जयप्रकाश मल्लले ललितपुर र भक्तपुरका राजाहरूसँग वैठक गरी गोर्खा सैनिकको विरुद्ध सशक्त सैनिक अभियान गर्नुपर्ने विचार व्यक्त गरेका थिएँ। तर ललितपुर र भक्तपुरका राजाले अनुकुल प्रतिक्रिया नजनाएकाको र गोर्खालीको पहिलो आक्रमण कान्तिपुरमै हुनेछ भन्ने ठानी [[जयप्रकाश मल्ल]]ले अङ्ग्रेजहरूसँग सैनिक तथा हातहतियारको सहयोग मागेका थिएँ। राजा [[जयप्रकाश मल्ल]]लाई सहयोग गर्न वि.स. १८२३ मा किनलकको नेतृत्वमा २४०० सैनिक पूर्वी नेपालको [[सिन्धुलीगढी]] हुँदै काठमाडौँ तिर बढेको थियो। यो कुराको जानकारी पृथ्वीनारायण शाहलाई पहिले नै भएकाले [[सिन्धुलीगढी]]को रक्षार्थ बिरभद्र पाँडे र वीरभद्र उपाध्याय र वंशु गुरुङको समूह ढुङ्गेवासमाथि आइपुग्दा वंशु गुरुङले प्रत्यासित रूपमा चढाई गरे भने अघि बढीसकेको फौजमाथि वंशराज र वीरभद्र उपाध्यायको फौजले पौवागढीमा आक्रमण गरेकाले सारा अङ्ग्रेज फौज आफुसँग रहेको हातहतियार र बन्दुकहरू छाडी आफ्नो प्राण बचाउन जङ्गलतर्फ भागाभाग गरेका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पृथ्वीनारायण शाह आफैंले ‘अपरेसन’ गरेको त्यो युद्ध रणनीति|युआरएल=https://www.khabarhub.com/2019/20/66036/|कार्य=|प्रकाशक=खबरहब|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> ===कान्तिपुरमाथि आक्रमण=== पृथ्वीनारायण शाहले उपत्यकालाई चारैतर्फबाट घेरी नाकाबन्दी गरेकाले उपत्यकामा चरम आर्थिक सङ्कट छाएको थियो। त्यसमा पनि काठमाडौँका राजा जयप्रकाश मल्ल कठोर विचार, घमण्डी र संकालु प्रवृतिका भएकाले रानी र भारदारहरू रिसाई उनलाई पदच्युत गरी उनका छोरा राज्यप्रकाश शाहलाई राजा बनाएका थिएँ। तर पछि उनले पुन: आफ्नो सत्ता प्राप्त गरे तर उनलाई आफ्नो छोरा, रानी र भारदारहरूको सहानुभूति प्राप्त भएन। आफ्नो शक्ति कायम राख्न विदेशी सैनिक झिकाई देवी देवताको गुठि मासेकाले धर्मप्राण नेपाली जनता क्षुब्ध भएका थिएँ भने विदेशी सैनिकलाई बढी तलब समेत दिने गरेकाले कान्तिपुरका सैनिकमा निराशा उत्पन्न भएको थियो। ===ललितपुरको पतन=== यस्तो स्थति बुझेर पृथ्वीनारायण शाहले वि.स. १८२५ असोज १३ मा [[इन्द्रजात्रा|इन्द्र जात्रा]]को समय पारि नरदेवी, टुडिखेल र भिमसेनस्थान गरी ३ तर्फबाट आक्रमण गरी कान्तिपुर माथि विजय गरेका थिएँ। राजा [[जयप्रकाश मल्ल]] भागेर ललितपुरका राजा तेजनरसिह मल्लका गई शरण लिएका थिएँ। वि. स. १८२५ असोज २५ गते पृथ्वीनारायण शाहले धनवन्त र [[केहरसिंह बस्न्यात|केहरसिंह]]लाई ललितपुर पठाई आत्मसम्पर्ण गराउन पठाएका थिएँ। पाटनका राजा विना कुनै युद्ध भागेका थिएँ। ===भक्तपुर विजय=== {{मुख्य|भक्तपुरको युद्ध}} काठमाडौँका राजा जयप्रकाश मल्ल र ललितपुरका राजा [[तेज नरसिंह मल्ल|तेजनरसिह मल्ल]] भागेर भक्तपुरका राजा [[रणजित मल्ल|रणजित मल्ल]]को शरणमा पुगेका थिएँ। राजा रणजित मल्लले आत्मासम्पर्णको सट्टा छिमेकी राज्य र अङ्ग्रेजसँग समेत सीक सहयोग मागेकाले अनावश्यक ढिलासुस्ती गर्न झुने सम्झी भक्तपुर माथि आक्रमण गर्न वंशराज पाण्डे, कहरसिंह बस्न्यात, रामकृष्ण कुँवर, अमरसिंंह थापा, कालीदास खड्का आदिका साथ १५०० सशस्त्र फौज पठाएका थिएँ। भक्तपुरमा युद्ध भयो जसमा ठुलो जनधनको क्षति भएको थियो। झन्डै २००० भन्दा बढीको मृत्यु र ५०० भन्दा बढी घर ध्वस्त भएको थियो। हार स्वरूप वि.स. १८२६ मङ्सिर १ गते रणजित मल्लले आत्मसमर्पण गरे। यसै युद्धमा जयप्रकाश मल्लको खुट्टामा गोलि लागेको थियो। उनको इच्छा अनुसार पृथ्वीनारायण शाहले उनलाई पशुपति जाने व्यवस्था मिलाई दिएका थिएँ ६७ वर्षीय वयोवृद्ध मितबाबु रणजित मल्लले इच्छा बमोजिम उनलाई काशीबासको उचित व्यवस्था मिलाएका थिएँ। त्यहाँ पुगेको १८ महिना पछि उनको मृत्यु भएको थियो। ललितपुरका राजा तेजनरसिंह मल्लले कुनै इच्छा व्यक्त नगरेकाले उनलाई आजीवन भक्तपुर दरबारमा कैद गरिएको थियो। ==चौबिसे राज्यमाथि आक्रमण== उपत्यकाका तिनैवटा शहरमा अधिकार कायम भएपछि पृथ्वीनारायण शाहले पश्चिममा [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिस राज्य]] विजय गर्न वि.स. १८२८ मा [[वंशराज पाँडे|वंशराज पाण्डे]] र [[केहरसिंह बस्न्यात]]को नेतृत्वमा पठाएको फौज र चौविस राज्यका संयुक्त फौजबीच वि.स. १८२८ मा घमासान युद्ध भएको थियो। १६ घण्टाको अविरल युद्ध हुँदा [[केहरसिंह बस्न्यात]]सहित ५०० भन्दा बढी गोर्खालीले वीरगत प्राप्त गर्नुका साथै [[वंशराज पाँडे|वंशराज पाण्डे]], प्रभु मल्ल जस्ता सेनापतिहरू पनि शत्रुको कब्जामा पर्न गएकाले रणवीर पाँडे र प्रभु मल्लले आफ्ना हातहतियार शत्रुलाई बुझाई बाँकी सैनिक लिई निराश भई पराजित अवस्थामा काठमाडौँ पुगेका थिएँ। पृथ्वीनारायण शाहले आफ्ना हातहतियार शत्रुपक्षलाई सम्पर्ण गर्नेहरूको जागिर समाप्ति गरी बन्दुक मोल बापत ६० रुपैयाँ लिएका थिएँ। यो पराजयले गोर्खालीहरूको महत्त्वकांक्ष, मान, प्रतिष्ठामा चोट लागेको थियो भने शत्रुहरूमा गोर्खा विरुद्ध कडा मुकाविला गरेमा विजय हुन् सकिन्छ भन्ने प्रतिरक्षात्मक भावना जागृत गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=नेपाल एकीकरणको इतिहास वैधानिकताको प्रश्न|युआरएल=https://nayayougbodh.com/opinion/2020/01/12/968429|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=युगबोध राष्ट्रिय दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> ==पूर्व सेन राज्यसँग युद्ध == १८२८;भदौ १३ मा [[रामकृष्ण कुँवर]]लाई पलञ्चोकबाट पृथ्वीनारायण शाहले पूर्वतर्फ विस्तार गुर्न सेनापति बनाए। अमरसिंह थापालाई उनका नायब गराई २६००सिपाहीसाथ पहाडैपहाड ओल्लो किरातबाट कूच गराए। त्यो नेपाली सेनाले दूधकोसी नदी तरी चौदण्डी दाखिल हुँदा त्रिलोचन उपाध्याय र हरिनन्द उपाध्याय पोखरेलले टूलो सहयोग गरे। खम्बूसेना र नेपाकी (गोर्खा) सेना बीच हलेसी, रावा, दिङ्ला, माझकिरात क्षेत्रमा झडपह्ग्रू भए। किरातका विषालु धनुकाणको मारले नेपाली सेना आक्रान्त भए तापन विजय नेपालकै भयो। बिसं १८२९ माघ भरमा माझकिरातमा नेपालको अधिकार भयि। पहाडी भाग मात्र त्यहाँसम्म दखल भएको हुँदा तलहट्टीमा पनि विजय गर्नुपर्ने स्थिति देखा परुओ। मुख्य काथिनता पहाडी भागमा नै पर्थ्यो, त्यो दखल भयो। तराईको भूभागलाई कब्जा गर्न बख्सी अभिम्क्सनसिंह बस्न्यातलाई खटाई पृथ्वीनारायण शाहले अङ्ग्रेज गभर्नर वारेन हेस्ट्ङ्सलाई पत्र लेखे। बि.सं १८३० जेठ मा लेखेको पत्रमा विजयपुरका राजा कामदत्त सेन आफ्ना दाजु हुनाले निजको हत्या दिवान बुद्धिकर्ण राईले गरेकाले निजको बदला लिन सेबा पठाएकाले अङ्ग्रेज सरकारले बुद्धिकर्णलाई सहयोग नगर्ने अनुरोधका साय्है त्यताको रैरकम के गर्नुपर्ने हो आफूले मिलाउने कुरा पनि उल्लेख गरिएको थियो। त्यस पत्रको आशय अङ्ग्रेजले विरोधीलाई साय्ह नदिउन् भन्ने थियो। ==मृत्यु== [[चित्र:विदुर नगरपालिका वडा नं ५ द्वारा निर्मित स्तम्भ.jpg|अङ्गुठाकार|[[विदुर नगरपालिका]] वडा नं ५ द्वारा निर्मित स्तम्भ ]] वि.सं. १८३१ (सन् १७७४) मङ्सिरको मध्यतिर जाडो छल्न नुवाकोट गएका पृथ्वीनारायण शाह [[साततले दरबार (नुवाकोट)|नुवाकोट दरबार]]मा बिमारी परेका थिएँ। स्वास्थ्य झन्-झन् खराब हुँदै गएपछि उनैको इच्छाअनुसार त्यहाँको [[देवीघाट]] लगिएको थियो। नौ दिनसम्म घाटमै रही माघ १ गते बिहान सात बजे उनको निधन भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पृथ्वीनारायण शाह: मृत्युको कारण 'बाघको आक्रमण' कि रोग?|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news-46824299.amp|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=बीबीसी नेपाली|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> कतै कतै सिकार खेल्न गएको बेलामा बाघको आक्रमणमा परी गहिरो चोट परी घाइते भएको हिँदा मृत्यु भएको समेत उल्लेख छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=सञ्जीवन महर्जन|शीर्षक=पृथ्वीनारायण शाहको मृत्यु|युआरएल=https://saptahik.com.np/history/2016/03/30/20160330121932|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=साप्ताहिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> घाटमै राखिएको बेला उनले नेपालको भूराजनीतिक अवस्था, सामाजिक जीवन, प्रतिरक्षा र विकासका सन्दर्भमा उपदेशहरू दिएका थिएँ, जसलाई '[[दिव्योपदेश]]' समेत भनिन्छ। <ref>http://www.ekantipur.com/np/2071/9/25/full-story/401744.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112022040/http://www.ekantipur.com/np/2071/9/25/full-story/401744.html |date=2015-01-12 }}</ref> "नेपाल दुई ढुङ्गाबीचको तरुल जस्तो रहेछ। दक्षिणको बादशाह महाचतुर रहेछ। जाइकटक नगर्नु, झिकी कटक गर्नु। नेपाल चार वर्ण, छत्तिस जातको साझा फूलबारी हो।" इत्यादि सान्दर्भिक उपदेशहरू पृथ्वीनारायण शाहले दिएका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=विजयका पर्याय पृथ्वीनारायण शाह|युआरएल=https://www.newsofnepal.com/2021/01/04/373489/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> [[माघे सङ्क्रान्ति]]का दिन ५२ वर्षको उमेरमा उकुच र ठेउला आएर नुवाकोट जिल्लामा पर्ने [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली]] र तादी नदीको सङ्गम 'मोहन तिर्थ' वा [[देवीघाट]]मा उनको मृत्यु भएको थियो।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ १८४</ref> == नीति == === आर्थिक नीति === पृथ्वीनारायण शाहले आर्थिक समृद्धिका बारेमा पनि धेरै कुरा व्यक्त गरेका छन्। मुलुक गरिब भयो भने सुरक्षित रहन सक्दैन भन्ने उनको मान्यता रहेको थियो। सरकारले कर उठाउनका लागि कसैलाई ठेक्का नदिइकन आफैँले सो कार्य गर्नु पर्छ भन्ने उनले धारणा रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक= डा. जयराज आचार्य|शीर्षक=पृथ्वीनारायण शाहको परराष्ट्र नीतिका पञ्चतत्व|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2018/01/651810|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अनलाइन खबर|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> तात्कालिक समयमा, उनले पूर्व र पश्चिमको बाटोहरू बन्द गर्दै काठमाडौँसम्मको यातायातको बाटो खुलाउने इच्छा राखेका थिएँ। पृथ्वीनारायण शाहले स्थानीय उत्पादनलाई जोड दिएका थिएँ। उनको कृति दिव्योपदेशमा उनले विदेशी व्यापारीहरू नेपाल प्रवेश गरेभने यसलाई मरुभूमि बनाएर छोड्ने धारणामा रहेका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पृथ्वीनारायणः राष्ट्रनिर्माता कि विस्तारवादका नाइके ?|युआरएल=https://ratopati.com/story/74048|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=रातोपाटी|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> यस्तै सन्दर्भमा उनले विदेशी कपडा लगाउनलाई बहिष्कार गर्ने सल्लाह दिएका थिएँ र स्थानीय मानिसहरूलाई कपडा बुन्न प्रशिक्षण समेत दिएका थिएँ। स्थानीय सम्पत्ति देशबाट बाहिर जान नहुने उनको विश्वास रहेको थियो। उनले नेपाली जडिबुटीलाई विदेशी भूमिमा बेच्न र यसबाट प्राप्त सम्पत्तिलाई देशमा फिर्ता ल्याउन प्रोत्साहित गरेका थिएँ। उनी पैसा देश भित्र मात्र रहेको हेर्न चाहन्थे। उनले प्रसिद्ध भनाइमा उनले, "प्रजा मोटो भए दरबार पनि बलियो रहन्छ" भनेर बताएका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=इतिहासलाई जोगाएर राख्नु पर्छ; मार्नु हुन्न|युआरएल=https://www.brtnepal.com/2019/01/09/74013.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=ब्रिटनेपाल|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> === रक्षा नीति === पृथ्वीनारायण शाहले किल्लाहरू निर्माणमा जोड दिएका थिएँ। उनले नेपालको भूमिलाई भगवान आफैले बनाएको प्राकृतिक किल्लाको रूपमा लिएका थिएँ। उनले शिवपुरी, फूलचौकी, चन्द्रगिरी, महादेवपोखरी, पालुङ, डापाचा र काहुलेमा बलियो किल्ला तयार पार्न र प्रत्येकमा तोप राख्न सुझाव दिएका थिएँ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पृथ्वीनारायण शाहलाई के ले विजयी बनायो ?|युआरएल=https://www.dekhapadhi.com/news/5107|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=देखापढी अनलाइन|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> भन्ज्याङमा फलामेका ढोकाहरू निर्माण गर्न र ती सबैमा तोपहरू तयारी अवस्थामा राख्ने गरि उनले निर्माण गराएका थिएँ जसमा उनले देशलाई जासूस, शरणार्थी, हत्यारा आदिबाट जोगाउने विश्वास गरेका थिएँ।<ref name=":3">{{Cite book|title=बडामहाराज पृथ्वीनारायण शाहको दिव्य उपदेश|last=आचार्य, बाबुराम|first=नरहरिनाथ, योगी|publisher=श्रीकृष्ण आचार्य|year=२०१४|isbn=978-99933-912-1-0|location=काठमाडौँ|pages=४,५}}</ref> === धार्मिक नीति === पृथ्वीनारायण शाहमा धार्मिक श्रद्धा निकै रहेको थियो। यीनी काली र [[गोरखनाथ]]का उपासक थिए। यसकारण ले उनले आफ्ना छापमा आफ्नो नाम नलेखी कालीको नामान्तर भवानी र यिनको हतियार [[खड्ग]] राखिदिए। कालीका पूजामा सिन्दूरको प्रयोग हुने हुनाले यो छापमा लगाउँदा पनि सिन्दूरकै व्यवहार गर्ने नियम गरे। यस कारण यो छाप [[लालमोहर]] भन्ने नामले प्रसिद्ध भयो। राज्य भवानीको हो, संरक्षक मा हुँ भन्ने भावना यिनको मनमा थियो। यिनका उत्तराधिकारी महाराजहरूले पनि यस छापलाई आफ्नो छाप मानेर त्यस भावनालाई कायमै राखे। पृथ्वीनारायण शाहले चाँदीका टकमा एकापट्टि आफ्नो नाम राखेर अर्कापट्टि भवानी र गोरखनाथ को नाम समेत छपाउने नियम गरे। पृथ्वीनारायण शाह [[हिन्दु धर्म|सनातन धर्म]]का पक्षपाती भए पनि [[बौद्ध धर्म]]को आदर गर्दथे। यिनले [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] दखल गरे पछी भोटका सक्य लामाले सिम्भु [[चैत्य]] मर्मत गर्न लाग्दा मेरुदण्डको लागि चाहिने अग्राखको लिङ्गो नुवाकोटबाट पथाइदिएका थिए। कीर्तिपुर दखल हुने बित्तिकै त्यहाँका चैत्यका निमित्त केही जमीन दाङ पनि दिए। सेसातका मल्ल राजाहरोका इष्टदेवता टावर वा [[तलेजु भवानी|तलेज्यूका]] पूजाआज्ञा पनि पूर्ववत् कायम राखे। नयाँ रियासत जितिएपछी त्यहाँका देवीदेवताका देवलहरू मर्मत गर्ने र यिनका आजापूजालाई [[गुठी]] जमिन बढाइदिने भारदारहरूको पहिलो काम हुन्थ्यो। यस काममा [[अमरसिंह थापा]] (बडा) विशेष प्रसिद्ध थिए.<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देवीप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणी बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_01.pdf |journal=पूर्णिमा |issue=81 |pages=72 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231008091759/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_01.pdf |date=2023-10-08 }}</ref> ==दिव्योपदेश== {{Quote box | quote = मेरा साना दुखले आर्ज्याको मुलुक होइन यो चार जात छात्तिस वर्णको साझा फूलबारी हो सबलाई चेतना भया।}} {{मुख्य|दिव्योपदेश}}[[पृथ्वीनारायण शाह|श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाह]] आफ्नो अन्तिम समयमा [[शेरा दरबार]] दिएका दिव्योपदेशका कारणले चर्चित छन्। उनका उपदेशहरू आजपनि समय सान्दर्भिक रहेको धेरैको बुझाइ रहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=युवराज कँडेल|शीर्षक=पृथ्वीनारायणका दिव्योपदेशको सान्दर्भिकता|युआरएल=https://gautambuddhasandesh.com/?p=7491|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> पृथ्वीनारायण नारायण शाहका अनुसार "बुढाहरू मर्दा कोहि अर्ति दिन्छन्, पछिल्ला पुस्तालाई ती कुरा गतिला हुनाले एकले अर्कालाई भन्दै राज्य सञ्चालन गर्दै जान्छन्।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास पृष्ठ १८५</ref> पृथ्वीनारायणले आफ्नो अन्तिम समय तिर भारदारहरूलाई उपदेश दिएका दिए। उनका अन्तिम सन्देशहरूबाट त्यस्ता पेचिला र चोटिला कुराहरू झल्कन्छन्।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास पृष्ठ १८४</ref><ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=चेतना भया|युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/136753-1515644040.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नागरिक दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> == सन्तानहरू == [[File:Idols - Flickr - askmeaks.jpg|thumb|Idols of PrithviNarayan Shah with his two wives]] {| class="wikitable plainrowheaders" ! rowspan="2" scope="col" |नाम ! rowspan="2" scope="col" |जन्म ! colspan="2" |विवाह ! rowspan="2" |मृत्यु ! rowspan="2" scope="col" |बच्चाहरू |- ! scope="col" |जीवनसाथी !मिति |- ! scope="row" |[[प्रतापसिंह शाह|युवराजाधिराज प्रतापसिंह]] |५ बैशाख १८०८ |[[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्र लक्ष्मी देवी]]''(अरु थप पनि छन्)'' | |वि.सं. १८४२ |[[रणबहादुर शाह|युवराजाधिराज रणबहादुर]]<br/>[[विदुरबहादुर शाह|अधिराजकुमार विदुरबहादुर]]<br/>[[शेरबहादुर शाह|अधिराजकुमार शेरबहादुर]]<br/>''(अरु थप पनि छन्)'' |- ! scope="row" |[[बहादुर शाह|अधिराजकुमार बहादुर]] |वि.सं. १८१४ असार ६ |विद्या लक्ष्मी देवी | |वि.सं. १५ असार १८५४ |[[रिपू मर्दन शाह|अधिराजकुमार रिपू मर्दन]]<br/>[[शत्रु मन्जन शाह|अधिराजकुमार शत्रु मन्जन]] |- ! rowspan="2" scope="row" |[[विलासकुमारी|अधिराजकुमारी विलासकुमारी]] | rowspan="2" | | rowspan="2" |[[रणभीम शाह]] | rowspan="2" |१७६६ | rowspan="2" | | |- | |- !चौतारिया रणसिंह शाह | | | | | |} == स्मारक == * [[पृथ्वी राजमार्ग|पृथ्वी राज मार्ग]] * पृथ्वी राजपथ * पृथ्वी सालिक([[सिंहदरबार|सिंह दरबार]]) * पृथ्वी सालिक([[पशुपतिनाथ मन्दिर|पशुपतिनाथ मन्दिर्]]) * पृथ्वी सालिक, [[चन्द्रागिरी डाँडा|चन्द्रागिरि]] * पृथ्वी नारायण शाह सालिक, राष्ट्र बिभुती पार्क, पोखरा * [[पृथ्वीनारायण क्याम्पस|पृथ्वी नारायण क्याम्पस]] , पोखरा * पृथ्वी संग्राहलय * पृथ्वी नारायण शाह सालिक, सिन्धुली गदी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== ===उद्धरणहरू=== {{Reflist}} ===पुस्तकहरू=== * {{Cite web |last=दाहाल |first=पेशल |date=२०५७ |title=नेपालको इतिहास |url=https://archive.org/details/nepalko-itihas-by-peshal-dahal_202204/mode/2up |url-status=dead |archive-url=https://ia802509.us.archive.org/23/items/nepalko-itihas-by-peshal-dahal_202204/Nepalko%20Itihas%20by%20Peshal%20Dahal_text.pdf |archive-date=२ जेष्ठ २०७९ |access-date=२ जेष्ठ २०७९ |publisher=एम. के. पब्लिशर्स एण्ड डिस्ट्रिब्यूटर्स|ref = {{harvid|दाहाल|२०५७}}}} {{पृथ्वीनारायण शाह}} {{नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू}} {{नेपालको शाह राजवंशको वंशवृक्ष}} {{नेपालका शाहवंशी राजाहरू}} {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{s-start}} {{S-hou|[[शाह वंश]]|२७ पुस|१७७९|१ माघ|१९३१}} {{S-reg|}} |- {{succession box | before = [[नरभूपाल शाह]] | title = [[गोरखा राज्य|गोरखा]]का राजा | years = १७९९–१८३१| after = नेपालको राजाको रूपमा}} {{succession box | before = गोरखाको राजाको रूपमा| title = [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालको राजा]] | years = १८३१–१८३४ | after = [[प्रतापसिंह शाह]]}}{{s-end}} {{मूल_सर्ट:शाह, पृथ्वीनारायण}} [[श्रेणी:विशाल नेपाल]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू]] [[श्रेणी:नेपालको एकीकरणकाल]] [[श्रेणी:नेपाली राजाहरू]] [[श्रेणी:शाहवंश]] [[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह| ]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:हिन्दु राजाहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:नेपालको एकीकरणका मानिसहरू]] [[श्रेणी:गोरखाका राजाहरू]] bdjw9tmga03noo6vx7uv23ukn581w2p 0 7134 1363729 1340932 2026-06-27T07:33:59Z Bishaldev100 28807 /* पहिलो अभियान */ 1363729 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध | image = Anglo-Nepal war.jpg | image_size = | caption = [[भक्ति थापा]] (पहेँलो) नेपाली गोर्खाली सेनाको नेतृत्व गर्दै बेलायती सेना विरुद्ध | date = [[विक्रम सम्वत्|वि.सं.]] १८ कात्तिक १८७१ – २४ फागुन १८७२ | place = [[नेपाल अधिराज्य]] | result = [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]को विजय * [[सुगौली सन्धि]] | territory = नेपालले विवादित [[तराई]]मा सबै दाबी त्याग्यो, र [[महाकाली नदी]]को पश्चिममा र [[सतलज नदी]]सम्म फैलिएको आफ्नो विजयहरू त्याग्यो। | combatant1 = {{plainlist|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]] * {{flagicon image|Tehga.svg}} [[गढवाल मण्डल|गढवाल अधिराज्य]] * {{flagicon image|Patiala flag.svg}} [[पटियाला राज्य]] * {{flagicon image|Royal flag of Sikkim.svg}} [[सिक्किम अधिराज्य]] }} | combatant2 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल अधिराज्य]] | commander1 = {{plainlist|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[फ्रान्सिस रडन-हेस्टिङ्स]] * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[जनरल अक्टरलोनी]] * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[रोबर्ट रोलो गिलेस्पी|जनरल गिलेस्पी]]{{KIA}} * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} बेनेट मार्ले * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} जोन सुलिवान वुड * {{flagicon image|Patiala flag.svg}} करमसिंह * {{flagicon image|Tehga.svg}} [[सुदर्शन शाह]] * {{flagicon image|Royal flag of Sikkim.svg}} [[सुफुद नामग्याल|सुग्फुद नामग्याल]] }} | commander2 = {{plainlist| {{flagicon|Nepal|old}} [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[भीमसेन थापा]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[अमरसिंह थापा|बडाकाजी अमरसिंह थापा]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[उजिरसिंह थापा]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[दलभञ्जन पाँडे]]<ref>{{cite web|url=http://www.bilder-aus-nepal.de/Pages/Philatelie/ANGLO-NEPALESE-1816.html|title=Britisch-Nepalischer Krieg 1814-1816|website=www.bilder-aus-nepal.de}}</ref>{{sfn|Pradhan|2012|p=50}} * {{flagicon|Nepal|old}} [[बलभद्र कुँवर]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[रणवीरसिंह थापा]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[रणजोर थापा]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[भक्ति थापा]]{{KIA}} * {{flagicon|Nepal|old}} [[बख्तावर सिंह थापा]] }} | strength1 = {{plainlist|'''पहिलो अभियान''': * ६० तोपहरू सहित २२,००० सैनिकहरू<ref>[https://books.google.com/books?id=L-X-XYB_ZkIC&dq=gorkha+war&pg=PA492 Historical Dictionary of the British Empire: A-J, Volume 1; Volume 6, pp. 493]</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=HvE_Pa_ZlfsC&dq=Gorkha+War&pg=PA156 The Victorians at war, pp.155]</ref> * '''दोस्रो अभियान''': * १७,००० दुवै अभियानका क्रममा भारतीय भाडाका सैनिकहरूको सङ्ख्या अज्ञात छ.}} | strength2 = ११,००० भन्दा अलि बढी | casualties1 = अज्ञात | casualties2 = अज्ञात }} {{नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध}} '''नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध''' (वि.सं. १८ कात्तिक १८७१ – २४ फागुन १८७२) [[नेपाल अधिराज्य]]को [[गोरखाली|गोर्खाली सेना]] र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]का ब्रिटिस सेनाहरू बीच लडिएको थियो। दुवै पक्षले [[भारतीय उपमहाद्वीप]]को पहाडी उत्तरको लागि महत्वाकांक्षी विस्तार योजनाहरू थिएँ। [[विक्रम सम्वत्|वि.सं]]. १८७२ मा भएको [[सुगौली सन्धि]]मा हस्ताक्षरसँगै युद्धको अन्त्य भयो, जसले नेपाली नियन्त्रित केही भूभाग इस्ट इन्डिया कम्पनीलाई सुम्पनु परेको थियो। ब्रिटिस युद्ध प्रयासको नेतृत्व इस्ट इन्डिया कम्पनीले गरेको थियो र नेपाल अधिराज्यको बिरूद्ध देशी राज्यहरू ([[गढवाल मण्डल|गढवाल राज्य]], [[पटियाला राज्य]] र [[सिक्किम अधिराज्य|सिक्किम राज्य]]) को [[गठबन्धन]]ले समर्थन गरेको थियो। नेपाल अधिराज्यको अधिकांश युद्ध प्रयास दुई थापा परिवार: [[थापा वंश]] र [[अमरसिंह थापाको परिवार]]ले नेतृत्व गरेको थियो। == पृष्ठभूमि == {{further|नेपालको एकीकरण|नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध|इस्ट इन्डिया कम्पनी}} नेपालको शाह राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले मल्ल सङ्घको राजधानी रहेको [[काठमाडौँ उपत्यका|काठमाडौँ उपत्यका]]मा आक्रमण गरेपछि सुरु भएको थियो। महासङ्घले [[इस्ट इन्डिया कम्पनी|इस्ट इण्डिया कम्पनी]]सँग मद्दतको लागि अनुरोध गर्‍यो, र १७६७ मा क्याप्टेन किन्लकको नेतृत्वमा २,५०० नम्बरको एक असुरक्षित र असुरक्षित अभियानको नेतृत्व गरिएको थियो। यो अभियान एक विपत्ति थियो र गोर्खाली सेनाले सजिलै पराजित गर्यो। प्रभावहीन ब्रिटिस सेनाले गोर्खालीहरूलाई बन्दुकहरू प्रदान गर्यो र गोर्खाहरूलाई आत्मविश्वासले भरिदियो, जसले सम्भवतः उनीहरूलाई भविष्यका युद्धहरूमा आफ्ना विरोधीहरूलाई कम मूल्याङ्कन गर्न बाध्य तुल्यायो। [[कीर्तिपुरको युद्ध]]बाट सुरु भएको पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौँ उपत्यकाको विजय र नियन्त्रण गरेपछि उनको राज्यको राजधानी गोरखाबाट काठमाडौँ सारिएको थियो र त्यसपछि उनले र उनका सन्तानहरूले बनाएको नेपालको नामले चिनिन थाल्यो। साथै, धनी काठमाडौँ उपत्यकाको आक्रमणले गोरखा सेनालाई यस क्षेत्रमा आफ्नो मार्शल महत्वाकांक्षालाई अगाडि बढाउन आर्थिक सहयोग प्रदान गर्‍यो। तिब्बत मामिलाले गढवाल राज्यमा नियोजित आक्रमण स्थगित गरेको थियो, तर सन् १८०३ सम्म, [[गढवाल मण्डल|गढवाल]]का राजा प्रद्युमन शाह पनि पराजित भएका थिएँ। सन् १८०४ को जनवरीमा उनी सङ्घर्षमा मारिए र उनको सम्पूर्ण जग्गा नियन्त्रण गरियो। यसभन्दा अगाडि, सेनापति [[अमरसिंह थापा]]ले पहाडी क्षेत्रको सबैभन्दा बलियो किल्ला [[काँगडा किल्ला|काँगडा]], [[हिमाचल प्रदेश]]सम्मको भूमि ओगटेर त्यसलाई घेरा हालेका थिएँ। यद्यपि, पन्जाबको [[सिख साम्राज्य|सिख राज्य]]का शासक महाराजा [[रणजित सिंह]]ले हस्तक्षेप गरेर सन् १८०९ सम्ममा नेपाली सेनालाई [[सतलज नदी]]को पूर्वतिर धकेलेका थिएँ। [[चित्र:Richard_Wellesley_2.JPG|बायाँ|अङ्गुठाकार|गभर्नर जनरल [[लर्ड वेलेज्ली]]]] भारतवर्षका गभर्नर जनरल भएर [[लर्ड वेलेज्ली]] आएपछि [[मराठा साम्राज्य|मराठा राज्य सङ्घमा]] फुट भएको मौका पाएर माराठा राजाहरूका मुखिया पुनाका [[पेशवा]] [[बाजीराव प्रथम|बाजीराव]]लाई सहायक सन्धिका डोरीले कसे। यो हस्तक्षेप देखेर मराठा राजाहरूमा शक्तिशाली [[ग्वालियर]]का राजा दौलतराव शिन्दे युद्धका मैदानमा उत्रे। यस युद्धको सम्भावना देखेर अगाडि नै वेलेज्लीले नेपालका भारदारसंग सन्धिपत्र गरी नेपाल सरकारलाई थामथुम गराई राख्नको लागि काठमान्डौमा नक्सलाई राजदूत बनाएर राखेका थिए। युद्धमा शिन्देको सैन्यबलको संहार गरी मराठा शक्तिको दमन गरेपछि नेपाल सरकारको वास्ता गर्नु परेन। यता नेपालको शासिका विद्यालक्ष्मी र [[दामोदर पाँडे|दामोदर पाण्डे]] संग मेलमिलाप गर्न नसकी नक्स फर्कदा यिनीहरूको संहार गराउनका निमित्त [[रणबहादुर शाह|रणबहादुर शा]]हलाई बनारस बाट नेपाल लित जाने आज्ञा दिई वेलेज्लीले सन्धिपत्र तोडिदिए। नेपालका शासकहरूमा गृहकलह चलेपछि एक न एक पक्षले हामीसंग साहारा माग्लान् र उस समय नेपाल तिर हात बढाउँला भने विचार तिनले राखिरहेका थिए।<ref name=":1">{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देवीप्रसाद |title=अङ्ग्रेजी इष्ट इन्डिया कम्पनीसंगका युद्धको कारण र तयारी (ई.सं १८११-१८१४) |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |issue=८४ |pages=9 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240715160734/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |date=2024-07-15 }}</ref> === पाल्पा राज्यको विलय र कम्पनी सरकारसंग सिमा विवादको सुरुवात === काठमान्डौ आएर [[रणबहादुर शाह]]ले [[दामोदर पाँडे]] आदीको हत्या गरी [[पृथ्वीपाल सेन]]लाई कैद गरेर [[पाल्पा राज्य|पाल्पा रियासत]] समेत खोसे। दामोदर पाण्डेकी मुख्यानी र भतिजा रणबम पाण्डे भागेर कम्पनी राज्यमा पुगे। तैपनी उनीहरू नेपालकै हितैषी रहेर बेतियामा बसे। तर पाल्पालीहरू गोरखाली भैसकेका थिएनन्। यस कारण नेपाल राज्यबाट बुटवल झिकेर कम्पनीका राज्यमा मिलाई त्यहाँको जमिनदारी लिनाका निमित्त [[पृथ्वीपाल सेन|पृथ्वीपाल सेनका]] काका शूरवीर सेन र भाइ समरबहादुर सेनले गोरखापूराका कलेक्टरको ढोकामा पुगे। पाल्पाली राजवंश उपर रणबहादुर शाहले अवश्य अन्याय गरेका थिए र आफ्ना उपर भएका अन्यायको बदला लिनु अनुचित थिएन। <ref name=":1" /> [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]]का चार जिल्ला मध्ये स्युराज जिल्ला प्युथानाका रियासतमा रहेको हुनाले गनिदैनथ्यो। अवधाका नवावहरूले यस स्युराजका उपर आफ्नो सत्ता देखाई खिराजका रुपमा केही तिरो बाँसीका जमिनदारमार्फत लिने गरेका थिए। तर शासनको काम प्युठानाका राजाहरूकै हातमा थियो। यस्तै गणितसँग बुटवलको आधा भाग पाल्पाली राजाहरूको हात थियो र बाँकी आधा भाग गुल्मी, अर्घा र खाँची का राजाहरूको शासनमा बाँडीएको थियो। अवधका नवावहरू बुटवलको पनि यस्तै तिरो लिन्थे। गुल्मी आदी रियासतमा भागको तिरो त्यहाका राजाहरूसंग उठाई आफ्नो भाग समेत मिसाई पाल्पाली राजाहरू बुझाउँथे। [[महादत्त सेन]]ले ती रियासत जफत गरेपछि जम्मैको तिरो यिनले र यिनका छोरा पृथ्वीपाल सेनाले बुझाइआएका थिए। ई. १७८३ मा (बि.सं १८४३मा नेपाल सरकारले प्युठाना दखल गरेपछि दश वर्षसम्म महादत्त सेनामार्फत स्युराजको तिरो बुझाएका थिए। पछि बाँसीका जमिनदारले स्युराजका निमित्त बखेडा चलाउँदा त्यो तिरो बन्द गरी आफ्नै अधिकार कायम गरेका थिए। ई. १८०१ (बि.सं. १८५८) मा कम्पनी सरकारले नबाव सआदात अली संग सहायक सन्धी गरी गोरखपुर आदि अनेक जिल्ला लिँदा सन्धिपत्रमा बुटवलको नाम नपरेको हुनाले त्यहाँको तिरो मागेका थिएनन्।<ref name=":2">{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देवीप्रसाद |title=अङ्ग्रेजी इष्ट इन्डिया कम्पनीसंगका युद्धको कारण र तयारी (ई.सं १८११-१८१४) |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |issue=८४ |pages=१० }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240715160734/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |date=2024-07-15 }}</ref> गोरखपुर छोडेपछि त्यसमा जोडिएका बुटवलका तिरामा सआदात अलीले पनि वास्ता राखेका थिएनन्।। ई. १८०४ मा (१८६१ मा ) [[रणबहादुर शाह]]ले बुटवल जफत गरी नेपाल राज्यमा मिलाउँदा नचलौल पट्टिका आधा भागमा दखल गर्न सकेका थिएनन्।<ref name=":2" /> यसमा शूरवीर सेन र समरबहादुर सेनले [[पृथ्वीपाल सेन]]को जमिनदारी कायम हुने गरी कम्पनीका राज्यमा मिलाउन [[गोरखपुर]] कलेक्टर संग भेटे। पहिले अवधका [[नवाव]]लाई हामीले जम्मै बुटवलको तिरो बुझाइ आएका हुनाले र नवावका राज्यमा रहेको [[गोरखपुर जिल्ला]] कम्पनीका राज्यमा आएको हुनाले जम्मै बुटवल कम्पनीको राज्य भै [[पृथ्वीपाल सेन]]को जमिनदारी हुनुपर्दछ भन्ने शूरवीर सेनको फिराद थियो।<ref name=":2" /> "स्युराज र बुटवलको तिरो अवधका नवावहरूले खाएका हुनाले यी नवावी राज्यका जिल्ला हुन्, यी जिल्लाहरू नवाबले कम्पनीलाई छोदिदिएको हुनाले कम्पनीका अधिकारमा आएका छन्, तैपनी स्युराजको तिरो नवावी राज्य छदै लिन छोडिएको हुनाले हामीलाई बुटवल छाडीएमा स्युराजका उपर दावा गर्ने छैनौ" भन्ने आसयका साथ बार्लोले नेपाल सरकारलाई पत्र लेखे। नवावसँगका सन्धिपत्रमा स्युराज र बुटवलको नाम परेको थिएन तापनी कम्पनीसरकारले यी नाम थपेर पूरक सन्धिपत्र तयार गरेका थिए। "स्युराज र बुटवलमा अघिदेखि प्यूठानी र पाल्पाली राजाहरूको शासन रहेको थियो, तिनीहरूसँग हामीले लिएको हुनाले त्यहाँको शासन छोड्न सक्दैनौ, पाल्पाली राजाले तिरीआएबमोजिमको बुटवलको तिरो कम्पनीसरकारलाई तिर्न राजी छौ." भन्ने जवाफ मुख्तियार रणबहादुर शाहले पठाए। त्यस पछि अङ्ग्रेजहरू चुप रहेका हुनाले रणबहादुर शाहले रिस फेरेर कैदमा रहेका पृथ्वीपाल सेन, उनका भाइ र साथमा रहेका पाल्पाली लाई कष्ट दिन थाले। भीमसेन थापाले ता यी कैदीहरूको ज्यानै लिई यिनीहरूको लाश पशुपन्छीलाई खुवाई आनन्द मनाए।<ref name=":2" /> == कारण == युद्धको अघिल्लो वर्षहरूमा, ब्रिटिसहरूले आफ्नो प्रभावको क्षेत्र विस्तार गर्दै थिए। नेपालीहरूले पूर्वमा [[सिक्किम]], पश्चिममा [[कुमाउँ मण्डल|कुमाउँ]] र [[गढवाल मण्डल|गढवाल]] र दक्षिणमा [[अवध]]सम्म आफ्नो साम्राज्य विस्तार गरिरहँदा ब्रिटिस [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]ले [[कोलकाता|कलकत्ता]], [[चेन्नई|मद्रास]] र [[मुम्बई|बम्बई]]को मुख्य आधारहरूबाट [[भारत]]मा आफ्नो स्थिति बलियो बनाएको थियो। यो ब्रिटिस विस्तारलाई भारतमा पहिले नै प्रतिरोध गरिएको थियो, तीन अङ्ग्रेज मराठा युद्धहरू साथै पन्जाबमा जहाँ रणजित सिंह र [[सिख साम्राज्य]]को आफ्नै आकांक्षाहरू थिए। === व्यापार === नेपालसँगको द्वन्द्वको प्रमुख कारण आर्थिक कारण हो। बेलायतीहरूले नेपाल हुँदै [[तिब्बत]]सम्म व्यापार गर्न [[नेपाल सरकार]]लाई मनाउन लगातार प्रयास गरेका थिएँ। प्रमुख भारतीय निर्यात कपासका सामानहरू थिएँ, र घरमा उत्पादित [[कपडा]]हरूले बेलायती बजार नियन्त्रण गरेपछि यसको माग घट्दै गइरहेको थियो।<ref name=":0">{{Cite web |last=Cowan |first=Sam |date=November 30, 2022 |title=The battle for the ear of the emperor - The Record |url=https://www.recordnepal.com/the-battle-for-the-ear-of-the-emperor |access-date=2022-11-30 |website=The Record |language=English }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221130042418/https://www.recordnepal.com/the-battle-for-the-ear-of-the-emperor |date=2022-11-30 }}</ref> त्यसैले कम्पनीले आफ्नो सम्पत्ति अर्को, थप जटिल र महँगो तरिकामा स्थानान्तरण गर्नुपरेको थियो। यसले आफ्नो भारतीय कपडाहरू क्यान्टनमा पठाउनु पर्ने थियो; तिनीहरूलाई चिनियाँ बजारमा बेच्ने; आय संग चिया किन्न; त्यसपछि बेलायतमा बिक्रीको लागि [[चिया]] पठाइयो (यस समयमा सबै चिया [[चीन]]बाट आएको हो। यो सन् १८४० सम्म भारतमा उब्जाइएको थिएँन)।<ref name=":0" /> अङ्ग्रेजहरूले चाँडै थाहा पाए कि कुमाउँले तिब्बतसँग व्यापारको लागि राम्रो सुविधा प्रदान गरेको छ। तसर्थ, यी दुई क्षेत्रहरूको विलय तिनीहरूको रणनीतिक उद्देश्यको हिस्सा बन्यो। === राजनैतिक सुरक्षा === जबकि व्यापार वास्तवमा कम्पनीको एक प्रमुख उद्देश्य थियो, यसबाट "राजनीतिक सुरक्षा" को अवधारणा बढ्यो, जसको अर्थ निरुत्साहित गर्ने रणनीति र पेशाको ठुलो क्षेत्र हो। हेस्टिङ्सले व्यापारिक कारणले मात्र नेपालमाथि आक्रमण गरेको दाबीलाई प्रमाणले समर्थन गर्दैन। यो एक रणनीतिक निर्णय थियो। उनी हिन्दु पुनरुत्थान र क्षय हुँदै गएको [[मुगल साम्राज्य]]को बीचमा [[मराठा]], [[सिख धर्म|सिख]] र [[गोरखाली|गोर्खा]]हरूबीचको एकताप्रति सचेत थिएँ। उसले मध्य भारतमा मराठाहरू विरुद्ध विजय हासिल गर्ने पूर्व-एम्प्टिभ योजनाहरू ह्याच गरिरहेको थियो, र दुई मोर्चामा लड्नबाट बच्नको लागि उसले पहिले नेपाललाई अपाङ्ग गर्नु आवश्यक थियो। == सिमाना विवाद र झडपको सुरुवात == [[चित्र:Joppen1907India1805a.jpg|thumb|सन् १८०५ मा [[भारत]]को नक्सा|बायाँ]] === बाराको सीमा विवाद === कम्पनीका राज्यसंग जोडिएका नेपाल तराईका सिमानामा प्राकृतिक सीमा नभएको हुनाले दुवैपट्टिका चौधरी जमिनदारहरू सीमानाको मौजाहरू चाप्दथे। यस तरहसंग दुई चार मौजाका विषयको तकरार उठेमा नेपाल सरकारले प्रायः छोडिदिने गरेको थियो। [[बारा जिल्ला]] [[जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका|सिमरावनगढ]] प्रगन्नाका दक्षिण भागका २२ मौजाका विषयमा भने आफ्नो दावा छोडेका थिएनन्। मकवानी राजाबाट पाएको भनी अब्दुल्ला बेगले दावा गर्दा तौतर र पचारौतीका साथ् यी २२ मौजामा पनि आफ्नो हक देखाएका थिए। कम्पनीका राज्यका स्रेस्तामा नदरिएका भनी वारेन हेस्तिग्जले तौतर र पचारौती फिर्ता गरेका थिए। तर मुद्दा चल्दा चल्दै बेतियाका जमिनदार राजा वीरकिशोरसिंहले ती मौजा आफ्ना नाममा दर्ता गराएका हुनाले नेपाल सरकारको दखल हुन पाएको थिएन। यस विषयमा सारन जिल्लाका कलेक्टरमार्फत कम्पनी सरकार संग धेरै वर्ष देखि लेखापढी चलिरहेको थियो। अघि मकवानी राजाका अधिकारमा रहेको तौतर र पचारौतीमा हाम्रो हक सावित भएपछि २२ [[मौजा]]मा मात्र हक किन नहुनु? भन्ने नेपाल सरकारको जिकीर थियो। आफ्ना दखलमा आइसकेका मौजा फिर्ता दिन अङ्ग्रेजहरू राजी नभएका हुनाले आलटाल गरिरहेका थिए। यस कारणले [[भीमसेन थापा]]ले बारामा रहेका [[सुब्बा]] लक्ष्मण गिरीलाई ती मौजाहरूमा अधिकार गर्ने आज्ञा दिए। १८ जुन १८११का दिन हतियार बन्द पुलिस लागि लक्ष्मण गिरीले सात-आठ मौजा दखल गरे। भोलिपल्ट बिहान [[बेतिया]]का ढलेटहरूले आक्रमण गरी लक्ष्मण गिरीलाई मारिदिए। तर गोरखाली पुलिसले दखल भएका मौजा नछोडी बाँकी मौजाहरू पनि दखल गरी लिए। यही घटना नेपाल र [[कम्पनी राज|कम्पनी सरकार]]का बीचमा भएको युद्धको बीउ बन्यो।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देवीप्रसाद |title=अङ्ग्रेजी इष्ट इन्डिया कम्पनीसंगका युद्धको कारण र तयारी (ई.सं १८११-१८१४) |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |issue=८४ |pages=१२ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240715160734/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |date=2024-07-15 }}</ref> ई.सं १८११ का आखिरमा सिमरावन गढनेरका विवादित मौजाहरूको फिराद लिएर बेतियाका जमिनदार वीरकिशोरसिंह [[कोलकाता|कलकत्ता]] पुगे। बेतियाका ढलेतहरूले अन्यायपूर्वक लक्ष्मण गिरीलाई मारेको सूचना नेपाल सरकारले गर्भार्नर जनरललर्ड मिन्टोलाई अगाडि नै पठाएको थियो। दुवै सरकारतर्फका अमीनहरू बसी विवादित मौजाको निर्णय गर्न भनी मिन्टोले आफ्ना तर्फबाट मेजर पेरिस ब्राडशालाई अमीन गराई पठाए। यिनलाई लिएर ई. १८१२ फेब्रुअरीमा कलकत्तामा रहेका नेपाली राजदूत कृष्ण पण्डित सिमरावनगढ आए। यिनीहरू आइपुग्नु भन्दा अगाडिनै नेपाल सरकारका तर्फबाट अमीन भएर [[रङ्गनाथ पौडेल|रङ्गनाथ पण्डित]] र [[दलभञ्जन पाँडे|दलभंजन पाण्डे]] पुगिसकेका थिए। बडो आदरका साथ् रङ्गनाथ पण्डित र ब्राडशाको भेटघाट भयो। दुवै तर्फका स्रेस्ताहरू जाँचिए। तर आफ्नो राय केही नसुनाई ब्राडशा फर्केर पटनामा गएर बसे। अप्रिलमा [[रङ्गनाथ पौडेल|रङ्गनाथ पण्डित]] र [[दलभञ्जन पाँडे|दलभंजन पाण्डे]] काठमाडौँ आए। === बुटवल स्युराजको सीमा विवाद === [[चित्र:Gilbert_Eliot,_1st_Earl_of_Minto_by_James_Atkinson.jpg|अङ्गुठाकार|अर्ल मिन्टो]] १८१२ जनवरीमा वीरकिशोरसिंह [[कोलकाता|कलकत्ता]] तिर लागेपछि पाल्पाली चौतारिया समरबहादुर सेनले पनि बुटवलको प्रश्नलाई जगाउनको लागि गोरखपुरका कलेक्टरलाई उचाले। ती कलेक्टरद्वारा बनारसमा रहेका राजनैतिक घटक मिष्टर ब्रुसको सिफारिस पुगेपछि मिन्टोले पनि बार्लोले लेखे बमोजिम "तपाईहरूले [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]] छोड्नुपर्छ, यो छोदिदिएमा स्युराजमा तपाईहरूको अधिकार मान्दछौ।" भन्ने नेपालसरकारलाई खलितापत्र पठाए। बार्लोका पालामा [[नेपाल सरकार]]ले लेखेका खलीतामा बुटवलको तिरो कम्पनीसरकारलाई तिर्ने कबोल भएको हुनाले त्यसमा नेपाल राज्यको हक छैन भन्ने दलील मिन्टोका खलीतापत्रमा लेखिएको थियो। बुटवलमा नेपाल सरकारको हक देखाउने प्रमाणहरूका साथ उत्तर दिँदा यस विषयमा पनि दुवै सरकारको अमीन गई निर्णय गर्ने आज्ञा मिन्टोले दिए, यसतिरलाई पनि ब्राडशालाई नै आफ्ना अमीन गराए। तर बर्सादको मौसम आइसकेको हुनाले यो काम आगे सालका हिउँदलाई थामियो। ई. १८१३ का आरम्भमा बुटवलको जांचको पालो आयो र ब्राड शा त्याहाँ पुगे। काठमाडौँ बाट [[रङ्गनाथ पौडेल|रङ्गनाथ पण्डित]] र [[दलभञ्जन पाँडे|दलभंजन पाण्डे]] पनि त्यहाँ गए। पाल्पाबाट अमरसिंह थापा (छोटा) पनि सामेल भए। बुटवलको तिरो तपाइँहरूले तिर्ने कबोल गरेको हुनाले त्यसमा तपाइँहरूको हक छैन भन्ने दलिल ब्राडशाको थियो. अघि स्युराजको अवधका नवाबलाई तिरो तिरिरहेको हुनाले त्यसमा पनि तपाइँहरूको हक छैन भनी कम्पनीसरकारको नयाँ दावा पेश गरे। दुवै पक्ष आफ्ना आफ्ना दावामा अडिग भए। गर्मी बढेपछि ब्राडशा गोरखपुर तिर लागे। अप्रिलको मध्यमा [[रङ्गनाथ पौडेल|रङ्गनाथ पण्डित]] र [[दलभञ्जन पाँडे|दलभंजन पाण्डे]] काठमाडौँ आए। यस समय लर्ड मिन्टो को कार्यकाल सकिन लागेको थियो। नयाँ [[भारतका गभर्नर जनरलहरूको सूची|गभर्नर जनरल]] मा अर्ल माइरा आए। यस पदमा बहाल हुनेबित्तिकै नेपालमा आक्रम न् गर्ने संकल्प उनले गरेका थिए। यस कुराको सूचना पाएर ब्राडशाले नेपालसंगको सिमानाको झगडामा आफ्नो छाल गर्माए। आफ्नो छोड्ने समय आइपुगेको हुनाले मिन्टोले पनि तिनैका चालमा चल्न उचित देखेर नेपाल सरकारलाई खलीतापत्र पठाए, त्यसमा "बुटवल र स्युराजसमेत तपाईहरूले कम्पनीसरकारलाई छोडिदिनुपर्छ" भन्ने स्पस्ट लेखिएको थियो। बुटवलमा मात्र दावा दिने मिन्टोले ब्राडशाको मतमा लागेर स्युराजमा समेत दावा दिँदा भीमसेन थापा लगायत नेपाली भारदार झसंग भए, माइरा आएपछि शायद इन्साफ होला भनी अपेक्षा लिएर केही महिना पर्खे, अक्टुवरमा माइरा कलकत्ता आइपुग्दा गीर्वाणका भाकाबाट मिन्टोका पत्रको प्रतिवाद लेखे, जुन डिसेम्बरमा कलकत्ता पुग्यो। === बढ्दो तनाव === यस्तै अवस्थामा ई.सं १८१४ को आरम्भमा सम्रावनपट्टिका तक्रारी २२ मौजाका जांचको पालो आयो। [[रङ्गनाथ पौडेल|रङ्गनाथ पण्डित]] , [[दलभञ्जन पाँडे|दलभंजन पाण्डे]] र ब्राडशासमेत जनवरीको मध्येमा त्यहाँ जम्मा भए। यस पटक ब्राडशाले रंगनाथ पण्डित संग भेट नगरी नेपाली मुन्सीलाई डाकेर "यो तकरारी मौजाबाट नेपाली पुलिस हटाओ; जाँच गर्दा जतापट्टिका ठहर्ला , उतै पट्टी दखल गरिएलान्, पुलिस हटाउँदिनु भने कम्पनीसरकारको पुलिस झिकाई थाना हाल्छौ" भनी पठाए। रंगनाथ पण्डित ले "हाम्रा पुलिस रहेर जाँचबुझ गर्नमा केही बाधा छैन, पुलिस थामिएर नै जाँचबुझ होस्" भनी पठाए पनि ब्राडशा मानेनन्। आखिरमा भीमसेनथापाको सल्लाहमा रङ्गनाथले पुलिस झिकिदिएपछि ब्राडशाले आफ्ना पुलिस थाना राखेर रंगनाथ संग भेट गरे। त्यहाँ जाँचबुझको कुरा चल्दा ब्राडशाले रुखो व्यवहार गरे। आफ्ना उपर अपमान भएपछि जाँचको काम नहुने देखेर कृष्ण पण्डित र दलभंजन पाण्डेलाई लिएर मार्चमा रंगनाथ पण्डित काठमान्डौ फर्के। वि.सं. १८ कात्तिक १८७१ मा कम्पनी सरकारले नेपालविरुद्ध औपचारिक रूपमा [[युद्धको घोषणा]] गरेको थियो। == पहिलो अभियान == प्रारम्भिक ब्रिटिस अभियान [[सतलज नदी|सतलज]] देखि [[सप्तकोशी नदी|कोशी]] सम्म {{convert|1,500|km}} भन्दा बढी सीमामा दुई मोर्चाहरूमा आक्रमण थियो। पूर्वी मोर्चामा, मेजर-जनरल बेनेट मार्ली र मेजर-जनरल जोन सुलिभान वुडले तराई पारी [[काठमाडौँ उपत्यका|काठमाडौँ उपत्यका]]को मुटु तर्फ आ-आफ्नो स्तम्भहरूको नेतृत्व गरे। मेजर-जनरल रोलो गिलेस्पी र कर्नल डेभिड ओक्टरलोनीले पश्चिमी मोर्चामा स्तम्भहरू कमान्ड गरे। यी स्तम्भहरू [[अमरसिंह थापा]]को कमान्डमा [[नेपाली सेना]]सँग सामना गरिएको थियो। === मकवानपुर गढीको लडाइँ === [[भीमसेन थापा]]का भाइ कर्णेल [[रणवीरसिंह थापा]] [[मकवानपुर गढी|मकवानपुर]]–[[हरिहरपुरगढी|हरिहरपुर]] एक्सिसको सेक्टर कमाण्डर हुने भएका छन्। उनलाई एक धेरै ठुलो किल्ला र पुरानो राइफल र केही तोपका टुक्राहरू सहित लगभग ४,००० सेना दिइएको थियो। तर अङ्ग्रेजहरू सिमानाबाट अगाडि बढ्न सकेनन्। कर्णेल रणवीरसिंह थापाले आफ्नो चुनिएको हत्या क्षेत्रमा शत्रुहरूलाई लोभ्याउने प्रयास गरिरहेका थिएँ। तर [[मेजर जनरल]] वुडले [[बारागढी गाउँपालिका|बारा गढी]]बाट अगाडि बढ्न सकेनन् र उनी अन्ततः [[बेतिया]]मा फर्किए। === जितगढीको लडाइँ === एक अपदस्थ पाल्पाली राजाको सहयोगमा, [[मेजर जनरल]] वुडले [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]] प्रतिरक्षालाई बाइपास गर्न, धुरीमा रहेको सानो विरोधलाई हटाउन र कम सुरक्षाको भागबाट [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]]लाई आक्रमण गर्ने उद्देश्यले सिउराज, [[जितगढी|जित गढी]] र [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]मा मार्च गर्ने योजना बनाए। नेपाली कर्णेल [[उजिरसिंह थापा]]ले आफ्ना १२ सय सेनालाई जित गढी, नुवाकोट गढी, काठे गढीलगायत धेरै रक्षात्मक स्थानमा तैनाथ गरेका थिएँ। कर्णेल उजिरको नेतृत्वमा सेनाहरू धेरै अनुशासित थिएँ र उनी आफैँ एक समर्पित र सक्षम कमाण्डर थिएँ। उनी पुरुष, भौतिक, प्राकृतिक स्रोतसाधनमा फाइदा उठाउने र पहाडको रणनीतिमा निपुण थिएँ। नेपाली लुट्ने आक्रमणले जनरललाई गोरखपुर फर्किन बाध्य बनायो। नुवाकोट पाखेगढीमा करिब ७० नेपालीले ज्यान गुमाएका थिएँ यसैबीच, ३०० भन्दा बढी शत्रुहरू मारिए। === नालापानीको लडाइँ === {{further|नालापानीको युद्ध}} [[चित्र:First attack at Nalapani fails.jpg|thumb|300px]] [[नालापानीको लडाइँ]] नेपाल अङ्ग्रेज युद्धको पहिलो लडाइँ थियो। यो लडाइँ [[देहरादुन|देहरादून]] नजिकैको [[नालापानीको लडाइँ|नालापानी किल्ला]]को वरिपरि भएको थियो, जसलाई अक्टोबर ३१ र ३० नोभेम्बर १८१४ को बीचमा अङ्ग्रेजहरूले घेराबन्दीमा राखेको थियो। किल्लाको ग्यारिसनको कमान्ड क्याप्टेन [[बलभद्र कुँवर]]ले गरेका थिएँ, जबकि मेजर-जनरल रोलो गिलेस्पी, जसले पहिले युद्ध गरेका थिएँ। जाभाको युद्ध, आक्रमणकारी ब्रिटिस सेनाको जिम्मा थियो। गिलेस्पीलाई घेराबन्दीको पहिलो दिन आफ्ना मानिसहरूलाई भेला गर्ने क्रममा मारिएको थियो र पर्याप्त बाधाहरूको बावजुद, सङ्ख्या र फायरपावर दुवैको गणितले, बलभद्र र उनको ६००-बलियो ग्यारिसन, जसमा बहादुर महिलाहरू पनि थिएँ जसले कथित रूपमा गोली र तोपको गोलालाई ढाल गरे। शवहरू, एक महिना भन्दा बढीको लागि ५,०००भन्दा बढी ब्रिटिस सेनाहरू विरुद्ध सफलतापूर्वक आयोजित। === जैथकको लडाइँ === {{further|जैथकको लडाइँ}}मेजर जनरल मार्टिन्डेलले अब सेनामा सामेल भए र कमाण्ड लिए। उनले २७ डिसेम्बरमा नाहान सहर नियन्त्रण गरे र जयथकको किल्लामा आक्रमण सुरु गरे। किल्लामा [[अमरसिंह थापा (सानुकाजी)|अमरसिंह थापा]]का छोरा [[रणजोर थापा|रणजोरसिंह थापा]]को कमाण्डमा २००० सैनिकको ग्यारेसन थियो। पहिलो आक्रमण विपत्तिमा समाप्त भयो, नेपालीहरूले सफलतापूर्वक बेलायती आक्रमणबाट जोगाए। === गढवाल र कुमाउ क्षेत्र === विस्तारित नेपाली सेना पश्चिमी मोर्चा अर्थात् [[गढवाल मण्डल|गढवाल]] र [[कुमाउँ मण्डल|कुमाउ क्षेत्र]]मा पराजित भयो। ओक्टरलोनीले अन्ततः [[अमरसिंह थापा|बडाकाजी अमरसिंह थापा]]लाई पराजय गरे। पहिलो नेपाल-कम्पनी अभियानमा उनी एकमात्र सफल ब्रिटिस कमाण्डर थिएँ। == सन्धिवार्ता == नेपालीहरूले बहादुरीसाथ लडेका थिए, तापनि धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो। आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित संधिवार्ताहरूमा भाग लिए। वार्तामा कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कम्पनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो। प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले। पछि कम्पनी सरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी सन्धि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः सन्धि वार्ता चालू हुन गयो। सन्धिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए। यस सन्धिको आखिरी दफामुताबिक नेपाल सरकारबाट पन्ध्र दिनभित्र तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो। तर निश्चित अवधिमा नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस संधिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो। [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए। उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । == दोस्रो अभियान == मोइराले उनलाई [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]-[[मकवानपुर गढी|मकवानपुर]]-[[हरिहरपुरगढी|हरिहरपुर]] मोर्चामा १७,००० बलियो आक्रमण बलको दोस्रो आक्रमणमा मुख्य अपरेशनल कमाण्डरको रूपमा नियुक्त गरे, तर फेरि, तिनीहरूमध्ये अधिकांश भारतीय [[सिपाही]]हरू थिएँ। [[इङ्ल्यान्ड|बेलायत]]ले २८ नोभेम्बरमा सन्धि अनुमोदन गर्न नेपाललाई १५ दिनको अल्टिमेटम दिएको थियो। तर सन्धिका बुँदाहरू नेपालीलाई छिट्टै अनुमोदन गर्न निकै गाह्रो थियो। ढिलाइले अङ्ग्रेजहरूलाई राज्य विरुद्ध दोस्रो सैन्य अभियान सुरु गर्न बहाना प्रदान गर्यो। [[भीमसेन थापा]]का अर्का भाइ कर्णेल भक्तवरसिंह थापालाई पहिलो अभियानमा विजयपुरदेखि [[सिन्धुलीगढी|सिन्धुली गढी]]सम्मको क्षेत्रमा रक्षात्मक लडाइँका लागि सेक्टर कमाण्डर नियुक्त गरिएको थियो। यस दोस्रो अभियानमा बडाकाजी अमरसिंह थापावासले सिन्धुली गढी र पूर्वी मोर्चाका लागि सेक्टर कमाण्डरको रूपमा विस्तृत जानकारी दिए। कर्णेल भक्तवरसिंह थापाले आफ्नो मुख्यालय मकवानपुर गढीमा राखेका थिएँ। [[उपरदाङगढी]], सिन्जियाङ गढी, कान्द्राङ गढी, [[मकवानपुर गढी]] र [[हरिहरपुरगढी|हरिहरपुर गढी]] लगायतका मोर्चेमा आक्रमण गर्न १७,००० ब्रिटिस सेना लिएर नेपाल विरुद्धको समग्र कमाण्डर [[मेजर जनरल]] डेभिड ओक्टरलोनी थिएँ। यो युद्ध [[सुगौली सन्धि]]बाट समाप्त भयो, जसलाई असमान सन्धिका रूपमा लिइन्छ जसले नेपालले आफ्नो एक तिहाइ भूभाग गुमाएको थियो। मेची नदी नेपालको नयाँ पूर्वी सिमाना र महाकाली नेपालको पश्चिमी सिमाना बनेको छ। == परिणाम == === सुगौली सन्धि === {{मुख्य|सुगौली सन्धि}} [[चित्र:Sugauli Treaty cessions.png|thumb|261x261px|सुगौली सन्धिले सीमारेखामा ल्याएको अन्तर]] सुगौली सन्धि २४ फागुन १८७२ मा अनुमोदन भएको थियो। सन्धि अनुसार नेपालले सबै [[सिक्किम]] ([[दार्जिलिङ]] सहित), [[कुमाउँ मण्डल|कुमाउँ]] र [[गढवाल मण्डल|गढवाल]] र पश्चिमी तराईका क्षेत्रहरू गुमाए। [[मेची नदी]] राज्यको नयाँ पूर्वी सिमाना र [[महाकाली नदी]] राज्यको पश्चिम सिमाना बनेको छ। तराई क्षेत्रको आम्दानीको नोक्सानीको क्षतिपूर्ति गर्न ब्रिटिस ईस्ट इन्डिया कम्पनीले वार्षिक दुई लाख रुपैयाँ तिर्ने थियो। बेलायतीहरूले आवासीय दुत स्थापना गरे। काठमाडौँमा बेलायती बासिन्दा हुने डर अन्ततः निराधार साबित भयो, किनकि नेपालका शासकहरूले त्यहाँका बासिन्दालाई भर्चुअल नजरबन्दमा राख्ने हदसम्म अलग्याउन सफल भए। [[तराई]] भूमिहरू, तथापि, अङ्ग्रेजहरूलाई शासन गर्न गाह्रो साबित भयो र तिनीहरूमध्ये केहीलाई पछि सन् १८१६ मा राज्यमा फिर्ता गरियो र तदनुसार वार्षिक भुक्तानीहरू खारेज गरियो। तर, नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध सकिएपछि पनि दुई राज्यबीचको सीमा विवाद समाधान हुन सकेको छैन। नेपाल र अवध बीचको सिमाना सन् १८३० सम्म समायोजन हुन सकेन र नेपाल र बेलायती भूभागबीचको विवाद धेरै वर्षसम्म दुई सरकारबीच छलफलको विषय बनेको थियो। === गोरखा भर्ती === डेभिड ओक्टरलोनी र राजनीतिक एजेन्ट विलियम फ्रेजरले बेलायती सेवामा रहेका नेपाली सैनिकहरूको क्षमतालाई तुरुन्तै बुझेका थिएँ। युद्धको समयमा अङ्ग्रेजहरू नेपाली सेनाबाट भाग्नेहरूलाई प्रयोग गर्न र अनियमित सेनाको रूपमा प्रयोग गर्न इच्छुक थिएँ। उनीहरूको वफादारीमा उनको विश्वास यस्तो थियो कि अप्रिल सन् १८१५ मा उनले तिनीहरूलाई लेफ्टिनेन्ट रसको नेतृत्वमा नासिरी [[रेजिमेन्ट]] भनिने [[बटालियन]]मा गठन गर्ने प्रस्ताव गरे। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] [[श्रेणी:नेपाल सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:हिमाचल प्रदेशको इतिहास]] [[श्रेणी:उत्तराखण्डको इतिहास]] 58ivvrtds2jyipsritcdous1svfv7mt 1363730 1363729 2026-06-27T07:34:18Z Bishaldev100 28807 /* दोस्रो अभियान */ 1363730 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध | image = Anglo-Nepal war.jpg | image_size = | caption = [[भक्ति थापा]] (पहेँलो) नेपाली गोर्खाली सेनाको नेतृत्व गर्दै बेलायती सेना विरुद्ध | date = [[विक्रम सम्वत्|वि.सं.]] १८ कात्तिक १८७१ – २४ फागुन १८७२ | place = [[नेपाल अधिराज्य]] | result = [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]को विजय * [[सुगौली सन्धि]] | territory = नेपालले विवादित [[तराई]]मा सबै दाबी त्याग्यो, र [[महाकाली नदी]]को पश्चिममा र [[सतलज नदी]]सम्म फैलिएको आफ्नो विजयहरू त्याग्यो। | combatant1 = {{plainlist|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]] * {{flagicon image|Tehga.svg}} [[गढवाल मण्डल|गढवाल अधिराज्य]] * {{flagicon image|Patiala flag.svg}} [[पटियाला राज्य]] * {{flagicon image|Royal flag of Sikkim.svg}} [[सिक्किम अधिराज्य]] }} | combatant2 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल अधिराज्य]] | commander1 = {{plainlist|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[फ्रान्सिस रडन-हेस्टिङ्स]] * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[जनरल अक्टरलोनी]] * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[रोबर्ट रोलो गिलेस्पी|जनरल गिलेस्पी]]{{KIA}} * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} बेनेट मार्ले * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} जोन सुलिवान वुड * {{flagicon image|Patiala flag.svg}} करमसिंह * {{flagicon image|Tehga.svg}} [[सुदर्शन शाह]] * {{flagicon image|Royal flag of Sikkim.svg}} [[सुफुद नामग्याल|सुग्फुद नामग्याल]] }} | commander2 = {{plainlist| {{flagicon|Nepal|old}} [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[भीमसेन थापा]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[अमरसिंह थापा|बडाकाजी अमरसिंह थापा]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[उजिरसिंह थापा]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[दलभञ्जन पाँडे]]<ref>{{cite web|url=http://www.bilder-aus-nepal.de/Pages/Philatelie/ANGLO-NEPALESE-1816.html|title=Britisch-Nepalischer Krieg 1814-1816|website=www.bilder-aus-nepal.de}}</ref>{{sfn|Pradhan|2012|p=50}} * {{flagicon|Nepal|old}} [[बलभद्र कुँवर]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[रणवीरसिंह थापा]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[रणजोर थापा]] * {{flagicon|Nepal|old}} [[भक्ति थापा]]{{KIA}} * {{flagicon|Nepal|old}} [[बख्तावर सिंह थापा]] }} | strength1 = {{plainlist|'''पहिलो अभियान''': * ६० तोपहरू सहित २२,००० सैनिकहरू<ref>[https://books.google.com/books?id=L-X-XYB_ZkIC&dq=gorkha+war&pg=PA492 Historical Dictionary of the British Empire: A-J, Volume 1; Volume 6, pp. 493]</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=HvE_Pa_ZlfsC&dq=Gorkha+War&pg=PA156 The Victorians at war, pp.155]</ref> * '''दोस्रो अभियान''': * १७,००० दुवै अभियानका क्रममा भारतीय भाडाका सैनिकहरूको सङ्ख्या अज्ञात छ.}} | strength2 = ११,००० भन्दा अलि बढी | casualties1 = अज्ञात | casualties2 = अज्ञात }} {{नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध}} '''नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध''' (वि.सं. १८ कात्तिक १८७१ – २४ फागुन १८७२) [[नेपाल अधिराज्य]]को [[गोरखाली|गोर्खाली सेना]] र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]का ब्रिटिस सेनाहरू बीच लडिएको थियो। दुवै पक्षले [[भारतीय उपमहाद्वीप]]को पहाडी उत्तरको लागि महत्वाकांक्षी विस्तार योजनाहरू थिएँ। [[विक्रम सम्वत्|वि.सं]]. १८७२ मा भएको [[सुगौली सन्धि]]मा हस्ताक्षरसँगै युद्धको अन्त्य भयो, जसले नेपाली नियन्त्रित केही भूभाग इस्ट इन्डिया कम्पनीलाई सुम्पनु परेको थियो। ब्रिटिस युद्ध प्रयासको नेतृत्व इस्ट इन्डिया कम्पनीले गरेको थियो र नेपाल अधिराज्यको बिरूद्ध देशी राज्यहरू ([[गढवाल मण्डल|गढवाल राज्य]], [[पटियाला राज्य]] र [[सिक्किम अधिराज्य|सिक्किम राज्य]]) को [[गठबन्धन]]ले समर्थन गरेको थियो। नेपाल अधिराज्यको अधिकांश युद्ध प्रयास दुई थापा परिवार: [[थापा वंश]] र [[अमरसिंह थापाको परिवार]]ले नेतृत्व गरेको थियो। == पृष्ठभूमि == {{further|नेपालको एकीकरण|नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध|इस्ट इन्डिया कम्पनी}} नेपालको शाह राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले मल्ल सङ्घको राजधानी रहेको [[काठमाडौँ उपत्यका|काठमाडौँ उपत्यका]]मा आक्रमण गरेपछि सुरु भएको थियो। महासङ्घले [[इस्ट इन्डिया कम्पनी|इस्ट इण्डिया कम्पनी]]सँग मद्दतको लागि अनुरोध गर्‍यो, र १७६७ मा क्याप्टेन किन्लकको नेतृत्वमा २,५०० नम्बरको एक असुरक्षित र असुरक्षित अभियानको नेतृत्व गरिएको थियो। यो अभियान एक विपत्ति थियो र गोर्खाली सेनाले सजिलै पराजित गर्यो। प्रभावहीन ब्रिटिस सेनाले गोर्खालीहरूलाई बन्दुकहरू प्रदान गर्यो र गोर्खाहरूलाई आत्मविश्वासले भरिदियो, जसले सम्भवतः उनीहरूलाई भविष्यका युद्धहरूमा आफ्ना विरोधीहरूलाई कम मूल्याङ्कन गर्न बाध्य तुल्यायो। [[कीर्तिपुरको युद्ध]]बाट सुरु भएको पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौँ उपत्यकाको विजय र नियन्त्रण गरेपछि उनको राज्यको राजधानी गोरखाबाट काठमाडौँ सारिएको थियो र त्यसपछि उनले र उनका सन्तानहरूले बनाएको नेपालको नामले चिनिन थाल्यो। साथै, धनी काठमाडौँ उपत्यकाको आक्रमणले गोरखा सेनालाई यस क्षेत्रमा आफ्नो मार्शल महत्वाकांक्षालाई अगाडि बढाउन आर्थिक सहयोग प्रदान गर्‍यो। तिब्बत मामिलाले गढवाल राज्यमा नियोजित आक्रमण स्थगित गरेको थियो, तर सन् १८०३ सम्म, [[गढवाल मण्डल|गढवाल]]का राजा प्रद्युमन शाह पनि पराजित भएका थिएँ। सन् १८०४ को जनवरीमा उनी सङ्घर्षमा मारिए र उनको सम्पूर्ण जग्गा नियन्त्रण गरियो। यसभन्दा अगाडि, सेनापति [[अमरसिंह थापा]]ले पहाडी क्षेत्रको सबैभन्दा बलियो किल्ला [[काँगडा किल्ला|काँगडा]], [[हिमाचल प्रदेश]]सम्मको भूमि ओगटेर त्यसलाई घेरा हालेका थिएँ। यद्यपि, पन्जाबको [[सिख साम्राज्य|सिख राज्य]]का शासक महाराजा [[रणजित सिंह]]ले हस्तक्षेप गरेर सन् १८०९ सम्ममा नेपाली सेनालाई [[सतलज नदी]]को पूर्वतिर धकेलेका थिएँ। [[चित्र:Richard_Wellesley_2.JPG|बायाँ|अङ्गुठाकार|गभर्नर जनरल [[लर्ड वेलेज्ली]]]] भारतवर्षका गभर्नर जनरल भएर [[लर्ड वेलेज्ली]] आएपछि [[मराठा साम्राज्य|मराठा राज्य सङ्घमा]] फुट भएको मौका पाएर माराठा राजाहरूका मुखिया पुनाका [[पेशवा]] [[बाजीराव प्रथम|बाजीराव]]लाई सहायक सन्धिका डोरीले कसे। यो हस्तक्षेप देखेर मराठा राजाहरूमा शक्तिशाली [[ग्वालियर]]का राजा दौलतराव शिन्दे युद्धका मैदानमा उत्रे। यस युद्धको सम्भावना देखेर अगाडि नै वेलेज्लीले नेपालका भारदारसंग सन्धिपत्र गरी नेपाल सरकारलाई थामथुम गराई राख्नको लागि काठमान्डौमा नक्सलाई राजदूत बनाएर राखेका थिए। युद्धमा शिन्देको सैन्यबलको संहार गरी मराठा शक्तिको दमन गरेपछि नेपाल सरकारको वास्ता गर्नु परेन। यता नेपालको शासिका विद्यालक्ष्मी र [[दामोदर पाँडे|दामोदर पाण्डे]] संग मेलमिलाप गर्न नसकी नक्स फर्कदा यिनीहरूको संहार गराउनका निमित्त [[रणबहादुर शाह|रणबहादुर शा]]हलाई बनारस बाट नेपाल लित जाने आज्ञा दिई वेलेज्लीले सन्धिपत्र तोडिदिए। नेपालका शासकहरूमा गृहकलह चलेपछि एक न एक पक्षले हामीसंग साहारा माग्लान् र उस समय नेपाल तिर हात बढाउँला भने विचार तिनले राखिरहेका थिए।<ref name=":1">{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देवीप्रसाद |title=अङ्ग्रेजी इष्ट इन्डिया कम्पनीसंगका युद्धको कारण र तयारी (ई.सं १८११-१८१४) |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |issue=८४ |pages=9 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240715160734/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |date=2024-07-15 }}</ref> === पाल्पा राज्यको विलय र कम्पनी सरकारसंग सिमा विवादको सुरुवात === काठमान्डौ आएर [[रणबहादुर शाह]]ले [[दामोदर पाँडे]] आदीको हत्या गरी [[पृथ्वीपाल सेन]]लाई कैद गरेर [[पाल्पा राज्य|पाल्पा रियासत]] समेत खोसे। दामोदर पाण्डेकी मुख्यानी र भतिजा रणबम पाण्डे भागेर कम्पनी राज्यमा पुगे। तैपनी उनीहरू नेपालकै हितैषी रहेर बेतियामा बसे। तर पाल्पालीहरू गोरखाली भैसकेका थिएनन्। यस कारण नेपाल राज्यबाट बुटवल झिकेर कम्पनीका राज्यमा मिलाई त्यहाँको जमिनदारी लिनाका निमित्त [[पृथ्वीपाल सेन|पृथ्वीपाल सेनका]] काका शूरवीर सेन र भाइ समरबहादुर सेनले गोरखापूराका कलेक्टरको ढोकामा पुगे। पाल्पाली राजवंश उपर रणबहादुर शाहले अवश्य अन्याय गरेका थिए र आफ्ना उपर भएका अन्यायको बदला लिनु अनुचित थिएन। <ref name=":1" /> [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]]का चार जिल्ला मध्ये स्युराज जिल्ला प्युथानाका रियासतमा रहेको हुनाले गनिदैनथ्यो। अवधाका नवावहरूले यस स्युराजका उपर आफ्नो सत्ता देखाई खिराजका रुपमा केही तिरो बाँसीका जमिनदारमार्फत लिने गरेका थिए। तर शासनको काम प्युठानाका राजाहरूकै हातमा थियो। यस्तै गणितसँग बुटवलको आधा भाग पाल्पाली राजाहरूको हात थियो र बाँकी आधा भाग गुल्मी, अर्घा र खाँची का राजाहरूको शासनमा बाँडीएको थियो। अवधका नवावहरू बुटवलको पनि यस्तै तिरो लिन्थे। गुल्मी आदी रियासतमा भागको तिरो त्यहाका राजाहरूसंग उठाई आफ्नो भाग समेत मिसाई पाल्पाली राजाहरू बुझाउँथे। [[महादत्त सेन]]ले ती रियासत जफत गरेपछि जम्मैको तिरो यिनले र यिनका छोरा पृथ्वीपाल सेनाले बुझाइआएका थिए। ई. १७८३ मा (बि.सं १८४३मा नेपाल सरकारले प्युठाना दखल गरेपछि दश वर्षसम्म महादत्त सेनामार्फत स्युराजको तिरो बुझाएका थिए। पछि बाँसीका जमिनदारले स्युराजका निमित्त बखेडा चलाउँदा त्यो तिरो बन्द गरी आफ्नै अधिकार कायम गरेका थिए। ई. १८०१ (बि.सं. १८५८) मा कम्पनी सरकारले नबाव सआदात अली संग सहायक सन्धी गरी गोरखपुर आदि अनेक जिल्ला लिँदा सन्धिपत्रमा बुटवलको नाम नपरेको हुनाले त्यहाँको तिरो मागेका थिएनन्।<ref name=":2">{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देवीप्रसाद |title=अङ्ग्रेजी इष्ट इन्डिया कम्पनीसंगका युद्धको कारण र तयारी (ई.सं १८११-१८१४) |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |issue=८४ |pages=१० }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240715160734/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |date=2024-07-15 }}</ref> गोरखपुर छोडेपछि त्यसमा जोडिएका बुटवलका तिरामा सआदात अलीले पनि वास्ता राखेका थिएनन्।। ई. १८०४ मा (१८६१ मा ) [[रणबहादुर शाह]]ले बुटवल जफत गरी नेपाल राज्यमा मिलाउँदा नचलौल पट्टिका आधा भागमा दखल गर्न सकेका थिएनन्।<ref name=":2" /> यसमा शूरवीर सेन र समरबहादुर सेनले [[पृथ्वीपाल सेन]]को जमिनदारी कायम हुने गरी कम्पनीका राज्यमा मिलाउन [[गोरखपुर]] कलेक्टर संग भेटे। पहिले अवधका [[नवाव]]लाई हामीले जम्मै बुटवलको तिरो बुझाइ आएका हुनाले र नवावका राज्यमा रहेको [[गोरखपुर जिल्ला]] कम्पनीका राज्यमा आएको हुनाले जम्मै बुटवल कम्पनीको राज्य भै [[पृथ्वीपाल सेन]]को जमिनदारी हुनुपर्दछ भन्ने शूरवीर सेनको फिराद थियो।<ref name=":2" /> "स्युराज र बुटवलको तिरो अवधका नवावहरूले खाएका हुनाले यी नवावी राज्यका जिल्ला हुन्, यी जिल्लाहरू नवाबले कम्पनीलाई छोदिदिएको हुनाले कम्पनीका अधिकारमा आएका छन्, तैपनी स्युराजको तिरो नवावी राज्य छदै लिन छोडिएको हुनाले हामीलाई बुटवल छाडीएमा स्युराजका उपर दावा गर्ने छैनौ" भन्ने आसयका साथ बार्लोले नेपाल सरकारलाई पत्र लेखे। नवावसँगका सन्धिपत्रमा स्युराज र बुटवलको नाम परेको थिएन तापनी कम्पनीसरकारले यी नाम थपेर पूरक सन्धिपत्र तयार गरेका थिए। "स्युराज र बुटवलमा अघिदेखि प्यूठानी र पाल्पाली राजाहरूको शासन रहेको थियो, तिनीहरूसँग हामीले लिएको हुनाले त्यहाँको शासन छोड्न सक्दैनौ, पाल्पाली राजाले तिरीआएबमोजिमको बुटवलको तिरो कम्पनीसरकारलाई तिर्न राजी छौ." भन्ने जवाफ मुख्तियार रणबहादुर शाहले पठाए। त्यस पछि अङ्ग्रेजहरू चुप रहेका हुनाले रणबहादुर शाहले रिस फेरेर कैदमा रहेका पृथ्वीपाल सेन, उनका भाइ र साथमा रहेका पाल्पाली लाई कष्ट दिन थाले। भीमसेन थापाले ता यी कैदीहरूको ज्यानै लिई यिनीहरूको लाश पशुपन्छीलाई खुवाई आनन्द मनाए।<ref name=":2" /> == कारण == युद्धको अघिल्लो वर्षहरूमा, ब्रिटिसहरूले आफ्नो प्रभावको क्षेत्र विस्तार गर्दै थिए। नेपालीहरूले पूर्वमा [[सिक्किम]], पश्चिममा [[कुमाउँ मण्डल|कुमाउँ]] र [[गढवाल मण्डल|गढवाल]] र दक्षिणमा [[अवध]]सम्म आफ्नो साम्राज्य विस्तार गरिरहँदा ब्रिटिस [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]ले [[कोलकाता|कलकत्ता]], [[चेन्नई|मद्रास]] र [[मुम्बई|बम्बई]]को मुख्य आधारहरूबाट [[भारत]]मा आफ्नो स्थिति बलियो बनाएको थियो। यो ब्रिटिस विस्तारलाई भारतमा पहिले नै प्रतिरोध गरिएको थियो, तीन अङ्ग्रेज मराठा युद्धहरू साथै पन्जाबमा जहाँ रणजित सिंह र [[सिख साम्राज्य]]को आफ्नै आकांक्षाहरू थिए। === व्यापार === नेपालसँगको द्वन्द्वको प्रमुख कारण आर्थिक कारण हो। बेलायतीहरूले नेपाल हुँदै [[तिब्बत]]सम्म व्यापार गर्न [[नेपाल सरकार]]लाई मनाउन लगातार प्रयास गरेका थिएँ। प्रमुख भारतीय निर्यात कपासका सामानहरू थिएँ, र घरमा उत्पादित [[कपडा]]हरूले बेलायती बजार नियन्त्रण गरेपछि यसको माग घट्दै गइरहेको थियो।<ref name=":0">{{Cite web |last=Cowan |first=Sam |date=November 30, 2022 |title=The battle for the ear of the emperor - The Record |url=https://www.recordnepal.com/the-battle-for-the-ear-of-the-emperor |access-date=2022-11-30 |website=The Record |language=English }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221130042418/https://www.recordnepal.com/the-battle-for-the-ear-of-the-emperor |date=2022-11-30 }}</ref> त्यसैले कम्पनीले आफ्नो सम्पत्ति अर्को, थप जटिल र महँगो तरिकामा स्थानान्तरण गर्नुपरेको थियो। यसले आफ्नो भारतीय कपडाहरू क्यान्टनमा पठाउनु पर्ने थियो; तिनीहरूलाई चिनियाँ बजारमा बेच्ने; आय संग चिया किन्न; त्यसपछि बेलायतमा बिक्रीको लागि [[चिया]] पठाइयो (यस समयमा सबै चिया [[चीन]]बाट आएको हो। यो सन् १८४० सम्म भारतमा उब्जाइएको थिएँन)।<ref name=":0" /> अङ्ग्रेजहरूले चाँडै थाहा पाए कि कुमाउँले तिब्बतसँग व्यापारको लागि राम्रो सुविधा प्रदान गरेको छ। तसर्थ, यी दुई क्षेत्रहरूको विलय तिनीहरूको रणनीतिक उद्देश्यको हिस्सा बन्यो। === राजनैतिक सुरक्षा === जबकि व्यापार वास्तवमा कम्पनीको एक प्रमुख उद्देश्य थियो, यसबाट "राजनीतिक सुरक्षा" को अवधारणा बढ्यो, जसको अर्थ निरुत्साहित गर्ने रणनीति र पेशाको ठुलो क्षेत्र हो। हेस्टिङ्सले व्यापारिक कारणले मात्र नेपालमाथि आक्रमण गरेको दाबीलाई प्रमाणले समर्थन गर्दैन। यो एक रणनीतिक निर्णय थियो। उनी हिन्दु पुनरुत्थान र क्षय हुँदै गएको [[मुगल साम्राज्य]]को बीचमा [[मराठा]], [[सिख धर्म|सिख]] र [[गोरखाली|गोर्खा]]हरूबीचको एकताप्रति सचेत थिएँ। उसले मध्य भारतमा मराठाहरू विरुद्ध विजय हासिल गर्ने पूर्व-एम्प्टिभ योजनाहरू ह्याच गरिरहेको थियो, र दुई मोर्चामा लड्नबाट बच्नको लागि उसले पहिले नेपाललाई अपाङ्ग गर्नु आवश्यक थियो। == सिमाना विवाद र झडपको सुरुवात == [[चित्र:Joppen1907India1805a.jpg|thumb|सन् १८०५ मा [[भारत]]को नक्सा|बायाँ]] === बाराको सीमा विवाद === कम्पनीका राज्यसंग जोडिएका नेपाल तराईका सिमानामा प्राकृतिक सीमा नभएको हुनाले दुवैपट्टिका चौधरी जमिनदारहरू सीमानाको मौजाहरू चाप्दथे। यस तरहसंग दुई चार मौजाका विषयको तकरार उठेमा नेपाल सरकारले प्रायः छोडिदिने गरेको थियो। [[बारा जिल्ला]] [[जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका|सिमरावनगढ]] प्रगन्नाका दक्षिण भागका २२ मौजाका विषयमा भने आफ्नो दावा छोडेका थिएनन्। मकवानी राजाबाट पाएको भनी अब्दुल्ला बेगले दावा गर्दा तौतर र पचारौतीका साथ् यी २२ मौजामा पनि आफ्नो हक देखाएका थिए। कम्पनीका राज्यका स्रेस्तामा नदरिएका भनी वारेन हेस्तिग्जले तौतर र पचारौती फिर्ता गरेका थिए। तर मुद्दा चल्दा चल्दै बेतियाका जमिनदार राजा वीरकिशोरसिंहले ती मौजा आफ्ना नाममा दर्ता गराएका हुनाले नेपाल सरकारको दखल हुन पाएको थिएन। यस विषयमा सारन जिल्लाका कलेक्टरमार्फत कम्पनी सरकार संग धेरै वर्ष देखि लेखापढी चलिरहेको थियो। अघि मकवानी राजाका अधिकारमा रहेको तौतर र पचारौतीमा हाम्रो हक सावित भएपछि २२ [[मौजा]]मा मात्र हक किन नहुनु? भन्ने नेपाल सरकारको जिकीर थियो। आफ्ना दखलमा आइसकेका मौजा फिर्ता दिन अङ्ग्रेजहरू राजी नभएका हुनाले आलटाल गरिरहेका थिए। यस कारणले [[भीमसेन थापा]]ले बारामा रहेका [[सुब्बा]] लक्ष्मण गिरीलाई ती मौजाहरूमा अधिकार गर्ने आज्ञा दिए। १८ जुन १८११का दिन हतियार बन्द पुलिस लागि लक्ष्मण गिरीले सात-आठ मौजा दखल गरे। भोलिपल्ट बिहान [[बेतिया]]का ढलेटहरूले आक्रमण गरी लक्ष्मण गिरीलाई मारिदिए। तर गोरखाली पुलिसले दखल भएका मौजा नछोडी बाँकी मौजाहरू पनि दखल गरी लिए। यही घटना नेपाल र [[कम्पनी राज|कम्पनी सरकार]]का बीचमा भएको युद्धको बीउ बन्यो।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देवीप्रसाद |title=अङ्ग्रेजी इष्ट इन्डिया कम्पनीसंगका युद्धको कारण र तयारी (ई.सं १८११-१८१४) |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |issue=८४ |pages=१२ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240715160734/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |date=2024-07-15 }}</ref> ई.सं १८११ का आखिरमा सिमरावन गढनेरका विवादित मौजाहरूको फिराद लिएर बेतियाका जमिनदार वीरकिशोरसिंह [[कोलकाता|कलकत्ता]] पुगे। बेतियाका ढलेतहरूले अन्यायपूर्वक लक्ष्मण गिरीलाई मारेको सूचना नेपाल सरकारले गर्भार्नर जनरललर्ड मिन्टोलाई अगाडि नै पठाएको थियो। दुवै सरकारतर्फका अमीनहरू बसी विवादित मौजाको निर्णय गर्न भनी मिन्टोले आफ्ना तर्फबाट मेजर पेरिस ब्राडशालाई अमीन गराई पठाए। यिनलाई लिएर ई. १८१२ फेब्रुअरीमा कलकत्तामा रहेका नेपाली राजदूत कृष्ण पण्डित सिमरावनगढ आए। यिनीहरू आइपुग्नु भन्दा अगाडिनै नेपाल सरकारका तर्फबाट अमीन भएर [[रङ्गनाथ पौडेल|रङ्गनाथ पण्डित]] र [[दलभञ्जन पाँडे|दलभंजन पाण्डे]] पुगिसकेका थिए। बडो आदरका साथ् रङ्गनाथ पण्डित र ब्राडशाको भेटघाट भयो। दुवै तर्फका स्रेस्ताहरू जाँचिए। तर आफ्नो राय केही नसुनाई ब्राडशा फर्केर पटनामा गएर बसे। अप्रिलमा [[रङ्गनाथ पौडेल|रङ्गनाथ पण्डित]] र [[दलभञ्जन पाँडे|दलभंजन पाण्डे]] काठमाडौँ आए। === बुटवल स्युराजको सीमा विवाद === [[चित्र:Gilbert_Eliot,_1st_Earl_of_Minto_by_James_Atkinson.jpg|अङ्गुठाकार|अर्ल मिन्टो]] १८१२ जनवरीमा वीरकिशोरसिंह [[कोलकाता|कलकत्ता]] तिर लागेपछि पाल्पाली चौतारिया समरबहादुर सेनले पनि बुटवलको प्रश्नलाई जगाउनको लागि गोरखपुरका कलेक्टरलाई उचाले। ती कलेक्टरद्वारा बनारसमा रहेका राजनैतिक घटक मिष्टर ब्रुसको सिफारिस पुगेपछि मिन्टोले पनि बार्लोले लेखे बमोजिम "तपाईहरूले [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]] छोड्नुपर्छ, यो छोदिदिएमा स्युराजमा तपाईहरूको अधिकार मान्दछौ।" भन्ने नेपालसरकारलाई खलितापत्र पठाए। बार्लोका पालामा [[नेपाल सरकार]]ले लेखेका खलीतामा बुटवलको तिरो कम्पनीसरकारलाई तिर्ने कबोल भएको हुनाले त्यसमा नेपाल राज्यको हक छैन भन्ने दलील मिन्टोका खलीतापत्रमा लेखिएको थियो। बुटवलमा नेपाल सरकारको हक देखाउने प्रमाणहरूका साथ उत्तर दिँदा यस विषयमा पनि दुवै सरकारको अमीन गई निर्णय गर्ने आज्ञा मिन्टोले दिए, यसतिरलाई पनि ब्राडशालाई नै आफ्ना अमीन गराए। तर बर्सादको मौसम आइसकेको हुनाले यो काम आगे सालका हिउँदलाई थामियो। ई. १८१३ का आरम्भमा बुटवलको जांचको पालो आयो र ब्राड शा त्याहाँ पुगे। काठमाडौँ बाट [[रङ्गनाथ पौडेल|रङ्गनाथ पण्डित]] र [[दलभञ्जन पाँडे|दलभंजन पाण्डे]] पनि त्यहाँ गए। पाल्पाबाट अमरसिंह थापा (छोटा) पनि सामेल भए। बुटवलको तिरो तपाइँहरूले तिर्ने कबोल गरेको हुनाले त्यसमा तपाइँहरूको हक छैन भन्ने दलिल ब्राडशाको थियो. अघि स्युराजको अवधका नवाबलाई तिरो तिरिरहेको हुनाले त्यसमा पनि तपाइँहरूको हक छैन भनी कम्पनीसरकारको नयाँ दावा पेश गरे। दुवै पक्ष आफ्ना आफ्ना दावामा अडिग भए। गर्मी बढेपछि ब्राडशा गोरखपुर तिर लागे। अप्रिलको मध्यमा [[रङ्गनाथ पौडेल|रङ्गनाथ पण्डित]] र [[दलभञ्जन पाँडे|दलभंजन पाण्डे]] काठमाडौँ आए। यस समय लर्ड मिन्टो को कार्यकाल सकिन लागेको थियो। नयाँ [[भारतका गभर्नर जनरलहरूको सूची|गभर्नर जनरल]] मा अर्ल माइरा आए। यस पदमा बहाल हुनेबित्तिकै नेपालमा आक्रम न् गर्ने संकल्प उनले गरेका थिए। यस कुराको सूचना पाएर ब्राडशाले नेपालसंगको सिमानाको झगडामा आफ्नो छाल गर्माए। आफ्नो छोड्ने समय आइपुगेको हुनाले मिन्टोले पनि तिनैका चालमा चल्न उचित देखेर नेपाल सरकारलाई खलीतापत्र पठाए, त्यसमा "बुटवल र स्युराजसमेत तपाईहरूले कम्पनीसरकारलाई छोडिदिनुपर्छ" भन्ने स्पस्ट लेखिएको थियो। बुटवलमा मात्र दावा दिने मिन्टोले ब्राडशाको मतमा लागेर स्युराजमा समेत दावा दिँदा भीमसेन थापा लगायत नेपाली भारदार झसंग भए, माइरा आएपछि शायद इन्साफ होला भनी अपेक्षा लिएर केही महिना पर्खे, अक्टुवरमा माइरा कलकत्ता आइपुग्दा गीर्वाणका भाकाबाट मिन्टोका पत्रको प्रतिवाद लेखे, जुन डिसेम्बरमा कलकत्ता पुग्यो। === बढ्दो तनाव === यस्तै अवस्थामा ई.सं १८१४ को आरम्भमा सम्रावनपट्टिका तक्रारी २२ मौजाका जांचको पालो आयो। [[रङ्गनाथ पौडेल|रङ्गनाथ पण्डित]] , [[दलभञ्जन पाँडे|दलभंजन पाण्डे]] र ब्राडशासमेत जनवरीको मध्येमा त्यहाँ जम्मा भए। यस पटक ब्राडशाले रंगनाथ पण्डित संग भेट नगरी नेपाली मुन्सीलाई डाकेर "यो तकरारी मौजाबाट नेपाली पुलिस हटाओ; जाँच गर्दा जतापट्टिका ठहर्ला , उतै पट्टी दखल गरिएलान्, पुलिस हटाउँदिनु भने कम्पनीसरकारको पुलिस झिकाई थाना हाल्छौ" भनी पठाए। रंगनाथ पण्डित ले "हाम्रा पुलिस रहेर जाँचबुझ गर्नमा केही बाधा छैन, पुलिस थामिएर नै जाँचबुझ होस्" भनी पठाए पनि ब्राडशा मानेनन्। आखिरमा भीमसेनथापाको सल्लाहमा रङ्गनाथले पुलिस झिकिदिएपछि ब्राडशाले आफ्ना पुलिस थाना राखेर रंगनाथ संग भेट गरे। त्यहाँ जाँचबुझको कुरा चल्दा ब्राडशाले रुखो व्यवहार गरे। आफ्ना उपर अपमान भएपछि जाँचको काम नहुने देखेर कृष्ण पण्डित र दलभंजन पाण्डेलाई लिएर मार्चमा रंगनाथ पण्डित काठमान्डौ फर्के। वि.सं. १८ कात्तिक १८७१ मा कम्पनी सरकारले नेपालविरुद्ध औपचारिक रूपमा [[युद्धको घोषणा]] गरेको थियो। == पहिलो अभियान == प्रारम्भिक ब्रिटिस अभियान [[सतलज नदी|सतलज]] देखि [[सप्तकोशी नदी|कोशी]] सम्म {{convert|1,500|km}} भन्दा बढी सीमामा दुई मोर्चाहरूमा आक्रमण थियो। पूर्वी मोर्चामा, मेजर-जनरल बेनेट मार्ली र मेजर-जनरल जोन सुलिभान वुडले तराई पारी [[काठमाडौँ उपत्यका|काठमाडौँ उपत्यका]]को मुटु तर्फ आ-आफ्नो स्तम्भहरूको नेतृत्व गरे। मेजर-जनरल रोलो गिलेस्पी र कर्नल डेभिड ओक्टरलोनीले पश्चिमी मोर्चामा स्तम्भहरू कमान्ड गरे। यी स्तम्भहरू [[अमरसिंह थापा]]को कमान्डमा [[नेपाली सेना]]सँग सामना गरिएको थियो। === मकवानपुर गढीको लडाइँ === [[भीमसेन थापा]]का भाइ कर्णेल [[रणवीरसिंह थापा]] [[मकवानपुर गढी|मकवानपुर]]–[[हरिहरपुरगढी|हरिहरपुर]] एक्सिसको सेक्टर कमाण्डर हुने भएका छन्। उनलाई एक धेरै ठुलो किल्ला र पुरानो राइफल र केही तोपका टुक्राहरू सहित लगभग ४,००० सेना दिइएको थियो। तर अङ्ग्रेजहरू सिमानाबाट अगाडि बढ्न सकेनन्। कर्णेल रणवीरसिंह थापाले आफ्नो चुनिएको हत्या क्षेत्रमा शत्रुहरूलाई लोभ्याउने प्रयास गरिरहेका थिएँ। तर [[मेजर जनरल]] वुडले [[बारागढी गाउँपालिका|बारा गढी]]बाट अगाडि बढ्न सकेनन् र उनी अन्ततः [[बेतिया]]मा फर्किए। === जितगढीको लडाइँ === एक अपदस्थ पाल्पाली राजाको सहयोगमा, [[मेजर जनरल]] वुडले [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]] प्रतिरक्षालाई बाइपास गर्न, धुरीमा रहेको सानो विरोधलाई हटाउन र कम सुरक्षाको भागबाट [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]]लाई आक्रमण गर्ने उद्देश्यले सिउराज, [[जितगढी|जित गढी]] र [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]मा मार्च गर्ने योजना बनाए। नेपाली कर्णेल [[उजिरसिंह थापा]]ले आफ्ना १२ सय सेनालाई जित गढी, नुवाकोट गढी, काठे गढीलगायत धेरै रक्षात्मक स्थानमा तैनाथ गरेका थिएँ। कर्णेल उजिरको नेतृत्वमा सेनाहरू धेरै अनुशासित थिएँ र उनी आफैँ एक समर्पित र सक्षम कमाण्डर थिएँ। उनी पुरुष, भौतिक, प्राकृतिक स्रोतसाधनमा फाइदा उठाउने र पहाडको रणनीतिमा निपुण थिएँ। नेपाली लुट्ने आक्रमणले जनरललाई गोरखपुर फर्किन बाध्य बनायो। नुवाकोट पाखेगढीमा करिब ७० नेपालीले ज्यान गुमाएका थिएँ यसैबीच, ३०० भन्दा बढी शत्रुहरू मारिए। === नालापानीको लडाइँ === {{further|नालापानीको युद्ध}} [[चित्र:First attack at Nalapani fails.jpg|thumb|300px]] [[नालापानीको लडाइँ]] नेपाल अङ्ग्रेज युद्धको पहिलो लडाइँ थियो। यो लडाइँ [[देहरादुन|देहरादून]] नजिकैको [[नालापानीको लडाइँ|नालापानी किल्ला]]को वरिपरि भएको थियो, जसलाई अक्टोबर ३१ र ३० नोभेम्बर १८१४ को बीचमा अङ्ग्रेजहरूले घेराबन्दीमा राखेको थियो। किल्लाको ग्यारिसनको कमान्ड क्याप्टेन [[बलभद्र कुँवर]]ले गरेका थिएँ, जबकि मेजर-जनरल रोलो गिलेस्पी, जसले पहिले युद्ध गरेका थिएँ। जाभाको युद्ध, आक्रमणकारी ब्रिटिस सेनाको जिम्मा थियो। गिलेस्पीलाई घेराबन्दीको पहिलो दिन आफ्ना मानिसहरूलाई भेला गर्ने क्रममा मारिएको थियो र पर्याप्त बाधाहरूको बावजुद, सङ्ख्या र फायरपावर दुवैको गणितले, बलभद्र र उनको ६००-बलियो ग्यारिसन, जसमा बहादुर महिलाहरू पनि थिएँ जसले कथित रूपमा गोली र तोपको गोलालाई ढाल गरे। शवहरू, एक महिना भन्दा बढीको लागि ५,०००भन्दा बढी ब्रिटिस सेनाहरू विरुद्ध सफलतापूर्वक आयोजित। === जैथकको लडाइँ === {{further|जैथकको लडाइँ}}मेजर जनरल मार्टिन्डेलले अब सेनामा सामेल भए र कमाण्ड लिए। उनले २७ डिसेम्बरमा नाहान सहर नियन्त्रण गरे र जयथकको किल्लामा आक्रमण सुरु गरे। किल्लामा [[अमरसिंह थापा (सानुकाजी)|अमरसिंह थापा]]का छोरा [[रणजोर थापा|रणजोरसिंह थापा]]को कमाण्डमा २००० सैनिकको ग्यारेसन थियो। पहिलो आक्रमण विपत्तिमा समाप्त भयो, नेपालीहरूले सफलतापूर्वक बेलायती आक्रमणबाट जोगाए। === गढवाल र कुमाउ क्षेत्र === विस्तारित नेपाली सेना पश्चिमी मोर्चा अर्थात् [[गढवाल मण्डल|गढवाल]] र [[कुमाउँ मण्डल|कुमाउ क्षेत्र]]मा पराजित भयो। ओक्टरलोनीले अन्ततः [[अमरसिंह थापा|बडाकाजी अमरसिंह थापा]]लाई पराजय गरे। पहिलो नेपाल-कम्पनी अभियानमा उनी एकमात्र सफल ब्रिटिस कमाण्डर थिएँ। == सन्धिवार्ता == नेपालीहरूले बहादुरीसाथ लडेका थिए, तापनि धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो। आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित संधिवार्ताहरूमा भाग लिए। वार्तामा कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कम्पनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो। प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले। पछि कम्पनी सरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी सन्धि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः सन्धि वार्ता चालू हुन गयो। सन्धिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए। यस सन्धिको आखिरी दफामुताबिक नेपाल सरकारबाट पन्ध्र दिनभित्र तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो। तर निश्चित अवधिमा नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस संधिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो। [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए। उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । == दोस्रो अभियान == {{मुख्य|मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)}} मोइराले उनलाई [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]-[[मकवानपुर गढी|मकवानपुर]]-[[हरिहरपुरगढी|हरिहरपुर]] मोर्चामा १७,००० बलियो आक्रमण बलको दोस्रो आक्रमणमा मुख्य अपरेशनल कमाण्डरको रूपमा नियुक्त गरे, तर फेरि, तिनीहरूमध्ये अधिकांश भारतीय [[सिपाही]]हरू थिएँ। [[इङ्ल्यान्ड|बेलायत]]ले २८ नोभेम्बरमा सन्धि अनुमोदन गर्न नेपाललाई १५ दिनको अल्टिमेटम दिएको थियो। तर सन्धिका बुँदाहरू नेपालीलाई छिट्टै अनुमोदन गर्न निकै गाह्रो थियो। ढिलाइले अङ्ग्रेजहरूलाई राज्य विरुद्ध दोस्रो सैन्य अभियान सुरु गर्न बहाना प्रदान गर्यो। [[भीमसेन थापा]]का अर्का भाइ कर्णेल भक्तवरसिंह थापालाई पहिलो अभियानमा विजयपुरदेखि [[सिन्धुलीगढी|सिन्धुली गढी]]सम्मको क्षेत्रमा रक्षात्मक लडाइँका लागि सेक्टर कमाण्डर नियुक्त गरिएको थियो। यस दोस्रो अभियानमा बडाकाजी अमरसिंह थापावासले सिन्धुली गढी र पूर्वी मोर्चाका लागि सेक्टर कमाण्डरको रूपमा विस्तृत जानकारी दिए। कर्णेल भक्तवरसिंह थापाले आफ्नो मुख्यालय मकवानपुर गढीमा राखेका थिएँ। [[उपरदाङगढी]], सिन्जियाङ गढी, कान्द्राङ गढी, [[मकवानपुर गढी]] र [[हरिहरपुरगढी|हरिहरपुर गढी]] लगायतका मोर्चेमा आक्रमण गर्न १७,००० ब्रिटिस सेना लिएर नेपाल विरुद्धको समग्र कमाण्डर [[मेजर जनरल]] डेभिड ओक्टरलोनी थिएँ। यो युद्ध [[सुगौली सन्धि]]बाट समाप्त भयो, जसलाई असमान सन्धिका रूपमा लिइन्छ जसले नेपालले आफ्नो एक तिहाइ भूभाग गुमाएको थियो। मेची नदी नेपालको नयाँ पूर्वी सिमाना र महाकाली नेपालको पश्चिमी सिमाना बनेको छ। == परिणाम == === सुगौली सन्धि === {{मुख्य|सुगौली सन्धि}} [[चित्र:Sugauli Treaty cessions.png|thumb|261x261px|सुगौली सन्धिले सीमारेखामा ल्याएको अन्तर]] सुगौली सन्धि २४ फागुन १८७२ मा अनुमोदन भएको थियो। सन्धि अनुसार नेपालले सबै [[सिक्किम]] ([[दार्जिलिङ]] सहित), [[कुमाउँ मण्डल|कुमाउँ]] र [[गढवाल मण्डल|गढवाल]] र पश्चिमी तराईका क्षेत्रहरू गुमाए। [[मेची नदी]] राज्यको नयाँ पूर्वी सिमाना र [[महाकाली नदी]] राज्यको पश्चिम सिमाना बनेको छ। तराई क्षेत्रको आम्दानीको नोक्सानीको क्षतिपूर्ति गर्न ब्रिटिस ईस्ट इन्डिया कम्पनीले वार्षिक दुई लाख रुपैयाँ तिर्ने थियो। बेलायतीहरूले आवासीय दुत स्थापना गरे। काठमाडौँमा बेलायती बासिन्दा हुने डर अन्ततः निराधार साबित भयो, किनकि नेपालका शासकहरूले त्यहाँका बासिन्दालाई भर्चुअल नजरबन्दमा राख्ने हदसम्म अलग्याउन सफल भए। [[तराई]] भूमिहरू, तथापि, अङ्ग्रेजहरूलाई शासन गर्न गाह्रो साबित भयो र तिनीहरूमध्ये केहीलाई पछि सन् १८१६ मा राज्यमा फिर्ता गरियो र तदनुसार वार्षिक भुक्तानीहरू खारेज गरियो। तर, नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध सकिएपछि पनि दुई राज्यबीचको सीमा विवाद समाधान हुन सकेको छैन। नेपाल र अवध बीचको सिमाना सन् १८३० सम्म समायोजन हुन सकेन र नेपाल र बेलायती भूभागबीचको विवाद धेरै वर्षसम्म दुई सरकारबीच छलफलको विषय बनेको थियो। === गोरखा भर्ती === डेभिड ओक्टरलोनी र राजनीतिक एजेन्ट विलियम फ्रेजरले बेलायती सेवामा रहेका नेपाली सैनिकहरूको क्षमतालाई तुरुन्तै बुझेका थिएँ। युद्धको समयमा अङ्ग्रेजहरू नेपाली सेनाबाट भाग्नेहरूलाई प्रयोग गर्न र अनियमित सेनाको रूपमा प्रयोग गर्न इच्छुक थिएँ। उनीहरूको वफादारीमा उनको विश्वास यस्तो थियो कि अप्रिल सन् १८१५ मा उनले तिनीहरूलाई लेफ्टिनेन्ट रसको नेतृत्वमा नासिरी [[रेजिमेन्ट]] भनिने [[बटालियन]]मा गठन गर्ने प्रस्ताव गरे। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] [[श्रेणी:नेपाल सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:हिमाचल प्रदेशको इतिहास]] [[श्रेणी:उत्तराखण्डको इतिहास]] lgncgk01n6hilhsoyq96ihzrai75cas 0 8790 1363691 1358388 2026-06-27T03:29:52Z Bishaldev100 28807 /* सन्धिवार्ता */ 1363691 wikitext text/x-wiki {{प्रमुख लेख चिन्ह}} {{Infobox treaty | name = सुगैली सन्धि | long_name = | image = Sugauli treaty.jpg<!-- Example.png --> | image_width = <!-- 200px --> | image_alt = <!-- alt-text here for accessibility; see [[MOS:ACCESS]] --> | caption = <!-- Example caption for either image style --> | type = | context = | date_drafted = | date_signed = १८७२ मङ्सिर १९<!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --> | location_signed = | date_sealed = | date_effective = १८७२ फागुन २४ | condition_effective = | date_expiration = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} OR: --> | date_expiry = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | mediators = <!-- format this as a bullet list --> | negotiators = <!-- format this as a bullet list --> | original_signatories = <!-- format this as a bullet list --> | signatories = [[गजराज मिश्र]] र [[चन्द्र शेखर उपाध्याय]] (नेपाल) <br> प्यरिस ब्राड्स (इस्ट इन्डिया कम्पनी)<!-- format this as a bullet list --> | parties = <!-- format this as a bullet list --> | ratifiers = <!-- format this as a bullet list --> | depositor = <!-- OR: --> | depositories = <!-- format this as a bullet list --> | citations = <!-- format as XX [[Article on Treaty Series|TS]] YYY --> | language = <!-- OR: --> | languages = <!-- format this as a bullet list --> | wikisource = <!-- OR: --> | wikisource1 = <!-- Up to 5 wikisourceN variables may be specified --> | footnotes = }} [[चित्र:India 1792 shepherd 1923.jpg|200px|thumb|right|greater nepal map with british india map]] '''सुगौली सन्धि''' नेपाल र तत्कालिन इस्ट इन्डिया कम्पनी बीचमा भएको सम्झौता हो जसबाट नेपाल अंग्रेज युद्धको विधिवत समाप्ति भएको थियो। यो सन्धिमा नेपालले आफ्नो अधीनस्थ भूमिको २ तिहाई भू-भाग गुमाउनु परेको थियो। यो सन्धिमा [[इस्ट इन्डिया कम्पनी|ब्रिटिश इस्ट इन्डिया कम्पनी]] र [[नेपाल]] बीच २ डिसेम्बर १८१५ मा हस्ताक्षर भएको र यसको पुष्टि ४ मार्च १८१६ भएको थियो। यो सन्धि गरेर ब्रिटिशद्वारा पर्वतीय राज्य नेपालमाथि दोस्रो पल्ट आक्रमण गरिंदा उब्जेको सन् १८१४ देखि १८१६ सम्म चलेको अंग्रेज-नेपाली युद्धलाई समाप्त गरियो। सन्धिमा हस्ताक्षर गर्नेमा नेपाल पक्षबाट राजगुरू [[गजराज मिश्र]] र [[चन्द्र शेखर उपाध्याय]] तथा ब्रिटिश (कम्पनी) पक्षका लेफ्टिनेन्ट कर्नेल प्यरिस ब्राड्स थिए। सन्धिमा नेपालले लडाईंमा जितेको भूमि छोड्नुपर्ने, ब्रिटिश प्रतिनिधि काठमाडौँमा राखिने, गोर्खालाई ब्रिटिश सेनामा भर्ती गरिने र नेपालले अमेरिकी अथवा युरोपी कर्मचारीलाई राख्ने अधिकारबाट पनि वंचित हुनुपर्यो। यस अघि फ्रान्सका कमाण्डरहरूलाई नेपाली सेनालाई तालीम दिने काममा लगाइन्थ्यो। यस सन्धिमा एक तिहाई भूभाग नेपालले गुमाउनु पर्यो। यस अन्तर्गत [[दार्जिलिङ]][[सिक्किम]]को क्षेत्र पनि पर्छ, यहाँका राजा छोग्यालले अंग्रेज-नेपाली युद्धमा ब्रिटिशलाई सघाएका थिए। नेपालले गुमाएका क्षेत्रहरूमा काली नदीको पश्चिमी भाग [[कुमाऊँ मण्डल|कुमाउँ]](वर्तमान उत्तराखण्ड), [[गढवाल]](वर्तमान उत्तराखण्ड), [[सतलज नदी]]को पश्चिमतर्फका केही क्षेत्रहरू कांगडा (वर्तमान हिमाचल प्रदेश) र तराई क्षेत्रका धेरै भागहरू। तराई क्षेत्रका केही भागहरू सन् १८१६ मा नेपाललाई फर्काइयो र सन् १८५७ को विद्रोहलाई दबाउन नेपालले दिएको सहयोगको निम्ति कृतज्ञता प्रकट गर्न पुनः यस क्षेत्रका केही भागहरू (हालका [[बाँके जिल्ला|बाँके]], [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]], [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] र [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]]) सन् १८६५ मा नेपाललाई फर्काइयो जसलाई [[नयाँ मुलुक]] भनिन्छ। नेपाल अधिराज्यमा प्रवेश पाउने ब्रिटिश प्रतिनिधि एडवार्ड गार्डनर नैं प्रथम पश्चिमी प्रतिनिधि भए। उनी उत्तर काठमाडौँको एउटा परिसरमा बसे, जुन परिसरलाई [[लाजिम्पाट]] भनिन्छ र यहाँ भारत र ब्रिटिशका दूतावासहरू छन्। सुगौली सन्धिलाई सँच्याउने अर्को सदाको निम्ति शान्ति एवं मैत्री सन्धि डिसेम्बर १९२३ मा भयो जसमा ब्रिटिश प्रतिनिधिलाई ब्रिटिश राजदूतको दर्जा दिइयो। भारत स्वतन्त्र भएपछि भारत र नेपाल बीच ताजा सम्बन्ध राख्न अलग्गै सन्धि गरियो। == सुगौली सन्धिअघि == [[चित्र:सुगौली सन्धि.png|thumb|200px|सुगौली सन्धिले सीमारेखामा ल्याएको अन्तर]] सुगौली सन्धि हुनु अघि [[दार्जिलिङ|दार्जीलिंग]], पूर्वमा [[टिस्टा नदी|टिस्टा]]सम्म, दक्षिण-पश्चिममा [[नैनीताल]], [[कुमाऊँ मण्डल|कुमाउँ]], [[गढवाल मण्डल|गढवाल]] र पश्चिममा बशाहरसम्म नेपालको भूभाग थियो तर वर्तमान कालमा यी क्षेत्र भारतका भूभागमा पदर्छन्। == सन्धिवार्ता == नेपालीहरूले बहादुरीसाथ लडेका थिए, तापनि धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कंपनीसरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित संधिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कंपनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कंपनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कंपनीसरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी संधि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः संधिवार्ता चालू हुन गयो । संधिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस संधिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस संधिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। युद्ध जारी गर्नुपर्छ भन्ने भारादारमध्येका [[रणजोर थापा]]ले आफ्नो नेतृत्वमा रहेको [[हरिहरपुरगढी|हरिहरपुरको गढी]]लाई रक्षा गर्न सकेनन्। उता अक्टरलोनी [[चुरे|चुरेको पहाड]] हुँदै मकवानपुर पुगे। [[मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)|मकवानपुरमा पनि नेपालीहरू हारे]]पछि नेपालसरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत संधिका निम्ति तयार भए। नेपालसरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर चन्द्रशेखर उपाध्याय मकवानपुर पठाइए । नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा संधिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित संधि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी संधिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको संधिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कंपनीसरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो । == नेपालले स्वेच्छाले सुगौली सन्धि गरेको थिएन== ब्रिटिश भारतका प्रोविनेन्सहरू र नेपालको स्थिति]] १. ब्रिटिश ईस्ट इन्डिया कम्पनीले सन्धिको मस्यौदा तारिक २ दिशम्बर १८१५ गर्‍यो जसमा लेफ्टिनेन्ट् कर्नल प्यारिस् ब्राडशाले हस्ताक्षर गरेका थिए, सो सन्धि हस्ताक्षर गरेर १५ दिन भित्रमा फिर्ता पठाउने अन्तिम चेतावनी दिंदै नेपाल पठाइयो। नेपाललाई ती शर्तहरू मंजूर थिएनन्, यस कारण नेपालले तोकिएको म्यादमा हस्ताक्षर गरेन। त्यसपछि ब्रिटिश ईस्ट इन्डिया कम्पनीले काठमाडौँमा आक्रमण हुन गइरहेको हल्ला फिंजाउनुका साथै सेनाको हलचल गरायो। राजधानीमा आक्रमण अपरिहार्य बुझेर सन्धिमा हस्ताक्षर गर्न बाध्य बन्यो। २. सुगौली सन्धि नेपालमाथि लादिएको थियो, राजा तथा उच्चपदस्थ अधिकारीहरू यसमा हस्ताक्ष‍र गर्न चाँहदैनथे। तर नेपाल बाध्य बन्यो- यसका शर्तहरू मान्न। पण्डित गजराज मिश्र र चन्द्रशेखर उपाध्यायले सुगौली भन्ने ठाउँमा ब्रिटिशको शिविरमा गई ४ मार्च १८१६ का दिन यस सन्धिमा हस्ताक्षर गरे। ३.नेपालले १५ दिने म्यादलाई लत्याएर ९३ औँ दिनमा हस्ताक्षर गरयो। सन्धि सोही दिनदेखि लागू गरियो। == सन्धिको वैधता== १. सन्धिको अनुच्छेद ९ मा राजाद्वारा सन्धि मञ्जुर गरिनु पर्ने कुरा लेखिएको भएपनि राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाण युद्ध बिक्रम]]बाट यस्तो गरेको कुनै रिकर्ड छैन। २. ब्रिटिशलाई नेपालले सन्धिको पालना गर्दैन भन्ने ठूलो डर थियो। यस कारण गभर्नर जनेरल डेबिड अक्टरलोनीले ब्रिटिश सरकारको पक्षबाट सन्धि लागू भएको पुष्टि गरे र सन्धिको एक प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायलाई सुम्पिइयो। == सीमा विवाद== सन्धिमा राष्ट्रको सीमांकन स्पष्ट नभएकोले आज पनि विवाद कायम छ। * सन्धिमा सीमा रेखा स्पष्ट नभएकोले सीमांकन गर्न समस्या परिरहेछ। लगभग ६०००० हेक्टेयर जमीनमा आज पनि विवाद छ।यी जमीनहरूमा दाबी प्रतिदाबी, बहस आदी चलिरहेका छन्। * परिणाम स्वरूप नेपाल भारत सीमामा अतिक्रमणका आरोपहरू एकार्कामा लगाइन्छ। यस्ता ५४ वटा क्षेत्रहरू छन्। यिनमा [[कालापानी]], [[लिम्पियाधुरा]], [[सुस्ता गाउँपालिका|सुस्ता]], [[मेची अञ्चल|मेची]]क्षेत्र, टनकपुर, सन्दाकपुर, [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]], हिले थोरी आदि हुन्। ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|गोरखा युद्ध]] *[[:en:List of treaties|सन्धिहरूको सूची]] *[[सिक्किम]] *[[:en:Kumaon Division|कुमाउ]] *[[:en:Garhwal Kingdom|गडवाल]] *[[विशाल नेपाल]] ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.nepalicongress.org.np/contents/nepal/treaties/2.php Treaty Text and Related Documents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060528083207/http://www.nepalicongress.org.np/contents/nepal/treaties/2.php |date=2006-05-28 }} *[http://www.nepaldemocracy.org/documents/treaties_agreements/nep_india_open_border.htm Indian-Nepalese Border] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध}} [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपालले गरेका सन्धि]] [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] 8rewdwwn7guxshpkhtmazi66pi24ejy 0 9156 1363756 1363277 2026-06-27T11:05:32Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[प्रचण्ड गोर्खा पर्व]] पृष्ठलाई [[प्रचण्ड गोर्खा]]मा सारियो 1363277 wikitext text/x-wiki {{Wikify|date=जुन २०११}} [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]]को शासनकालमा वि.सं. १९८८मा [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]], मैनाबहादुर, [[खड्गमान सिंह]], उमेशविक्रम शाह, रङ्गनाथ शर्मा, लक्ष्मण राजा, चन्द्रविक्रम शाह आदि सदस्य रहेको पहिलो राजनीतिक पार्टी '[[प्रचण्ड गोर्खा]]' खुल्यो। उनीहरूको उद्देश्य नेपालमा संसदीय प्रणाली, संसदीय राजतन्त्र र बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने थियो।<ref>[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/69167/ प्रजातन्त्र हुँदै लोकतन्त्र, अब जोकतन्त्र]</ref> सदस्यमध्येकै लक्ष्मण राजाले पोल खोलिदिएकाले सबै गिरफ्तार भए। यस पर्वमा रङ्गनाथलाई ११ वर्ष र अरूलाई आजीवन काराबास पठाइयो। 'प्रचण्ड गोर्खा' लाई नेपालको पहिलो राणाविरोधी राजनीतिक पार्टीका रूपमा लिइएको छ। यसले सशस्त्र क्रान्तिमा विश्वास गर्थ्यो। यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएकोमा पोल खुल्न गई यिनीहरूमाथि ठूलो दमन गरियो। आजीवन कारावास पाएका केहीको जेलमै मृत्यु भयो भने केही [[सात सालको क्रान्ति|२००७ साल]]पछि मुक्त भए। तर एक सदस्यले त्यो कुराको भण्डाफोर गर्दा उमेशविक्रमलाई पाल्पा, अन्यलाई सर्वस्यसहित कारावास भयो। [[खण्डमानसिंह बस्न्यात|खण्डमानसिंह]] र मैनाबहादुर जेलमै मरे। २००७ सालमा खड्गमानसिंह छुटे र २० वर्षमा गलफन्दी र नेलबाट मुक्ति पाए।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=राजाराम |date=२०५० |title=प्रचण्ड व्यक्तित्व |journal=जनमत |volume=५३ |pages=७-१०}}</ref> == सन्दर्भ == [[श्रेणी:राणाबिरोधी अभियान]] ife2fcykxmgew4a8zrdawuw45uf7on5 1363760 1363756 2026-06-27T11:12:19Z Bishaldev100 28807 1363760 wikitext text/x-wiki {{Wikify|date=जुन २०११}} {{Infobox political party | name = प्रचण्ड गोर्खा | logo = | colorcode = | president = | leader1_title = नेता | leader1_name = [[खड्गमान सिंह]] | general_secretary = | ideology = | headquarters = [[काठमाडौँ|काठमाण्डौ]], [[नेपाल]] | international = | website = | country = नेपाल | abbreviation = | native_name = | spokesperson = | founder = [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]] | founded = वि.सं. १९८८ | dissolution = वि.सं. १९८८ | merger = | student_wing = | youth_wing = | womens_wing = | position = | colours = | seats1_title = | seats1 = | seats2_title = | seats2 = | seats3_title = | seats3 = | symbol = | flag = }} प्रचण्ड गोर्खा नेपालमा राणा वंशलाई सत्ताबाट हटाउन सुरु गरिएको गोप्य संगठन थियो।<ref>{{Cite journal|last=Singh|first=Chandra Prakash|year=2004|title=Rise And Growth of Anti-rana Movement in Nepal|url=https://www.jstor.org/stable/44144808|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=65|pages=992–1002|jstor=44144808|issn=2249-1937}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan L.|url=https://books.google.com/books?id=im3tDwAAQBAJ|title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=8 January 2021|publisher=Univ of California Press|isbn=978-0-520-32404-6|pages=54|language=en}}</ref> यसको स्थापना उपेन्द्र विक्रम शाह, खड्गमान सिंह, रंगनाथ शर्मा र मैना बहादुरले सन् १९२७ मा काठमाडौंमा गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite web|title=Parties in Existential Crisis|url=https://risingnepaldaily.com/opinion/parties-in-existential-crisis|access-date=13 November 2021|website=The Rising Nepal|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Subba|first=Tanka Bahadur|url=https://books.google.com/books?id=8wPq9ay0CF8C|title=Politics of Culture: A Study of Three Kirata Communities in the Eastern Himalayas|date=1999|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-1693-9|pages=117|language=en}}</ref> यसलाई नेपालको पहिलो राजनीतिक दलको रुपमा लिइन्छ ।<ref name=":0" /> [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]]को शासनकालमा वि.सं. १९८८मा [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]], मैनाबहादुर, [[खड्गमान सिंह]], उमेशविक्रम शाह, रङ्गनाथ शर्मा, लक्ष्मण राजा, चन्द्रविक्रम शाह आदि सदस्य रहेको पहिलो राजनीतिक पार्टी '[[प्रचण्ड गोर्खा]]' खुल्यो। उनीहरूको उद्देश्य नेपालमा संसदीय प्रणाली, संसदीय राजतन्त्र र बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने थियो।<ref>[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/69167/ प्रजातन्त्र हुँदै लोकतन्त्र, अब जोकतन्त्र]</ref> सदस्यमध्येकै लक्ष्मण राजाले पोल खोलिदिएकाले सबै गिरफ्तार भए। यस पर्वमा रङ्गनाथलाई ११ वर्ष र अरूलाई आजीवन काराबास पठाइयो। 'प्रचण्ड गोर्खा' लाई नेपालको पहिलो राणाविरोधी राजनीतिक पार्टीका रूपमा लिइएको छ। यसले सशस्त्र क्रान्तिमा विश्वास गर्थ्यो। यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएकोमा पोल खुल्न गई यिनीहरूमाथि ठूलो दमन गरियो। आजीवन कारावास पाएका केहीको जेलमै मृत्यु भयो भने केही [[सात सालको क्रान्ति|२००७ साल]]पछि मुक्त भए। तर एक सदस्यले त्यो कुराको भण्डाफोर गर्दा उमेशविक्रमलाई पाल्पा, अन्यलाई सर्वस्यसहित कारावास भयो। [[खण्डमानसिंह बस्न्यात|खण्डमानसिंह]] र मैनाबहादुर जेलमै मरे। २००७ सालमा खड्गमानसिंह छुटे र २० वर्षमा गलफन्दी र नेलबाट मुक्ति पाए।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=राजाराम |date=२०५० |title=प्रचण्ड व्यक्तित्व |journal=जनमत |volume=५३ |pages=७-१०}}</ref> == सन्दर्भ == [[श्रेणी:राणाबिरोधी अभियान]] pum8mavwyurfv5bbf7o5yjork9f0z9c 1363762 1363760 2026-06-27T11:22:48Z Bishaldev100 28807 1363762 wikitext text/x-wiki {{Wikify|date=जुन २०११}} {{Infobox political party | name = प्रचण्ड गोर्खा | logo = | colorcode = | president = | leader1_title = नेता | leader1_name = [[खड्गमान सिंह]] | general_secretary = | ideology = | headquarters = [[काठमाडौँ|काठमाण्डौ]], [[नेपाल]] | international = | website = | country = नेपाल | abbreviation = | native_name = | spokesperson = | founder = [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]] | founded = वि.सं. १९८८ | dissolution = वि.सं. १९८८ | merger = | student_wing = | youth_wing = | womens_wing = | position = | colours = | seats1_title = | seats1 = | seats2_title = | seats2 = | seats3_title = | seats3 = | symbol = | flag = }} प्रचण्ड गोर्खा नेपालमा राणा वंशलाई सत्ताबाट हटाउन सुरु गरिएको गोप्य संगठन थियो।<ref>{{Cite journal|last=Singh|first=Chandra Prakash|year=2004|title=Rise And Growth of Anti-rana Movement in Nepal|url=https://www.jstor.org/stable/44144808|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=65|pages=992–1002|jstor=44144808|issn=2249-1937}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan L.|url=https://books.google.com/books?id=im3tDwAAQBAJ|title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=8 January 2021|publisher=Univ of California Press|isbn=978-0-520-32404-6|pages=54|language=en}}</ref> यसको स्थापना उपेन्द्र विक्रम शाह, खड्गमान सिंह, रंगनाथ शर्मा र मैना बहादुरले १९८८ साउन मा काठमाडौंमा गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite web|title=Parties in Existential Crisis|url=https://risingnepaldaily.com/opinion/parties-in-existential-crisis|access-date=13 November 2021|website=The Rising Nepal|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Subba|first=Tanka Bahadur|url=https://books.google.com/books?id=8wPq9ay0CF8C|title=Politics of Culture: A Study of Three Kirata Communities in the Eastern Himalayas|date=1999|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-1693-9|pages=117|language=en}}</ref> यसलाई नेपालको पहिलो राजनीतिक दलको रुपमा लिइन्छ ।<ref name=":0" /> == स्थापना == [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]]को शासनकालमा वि.सं. १९८८मा [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]], मैनाबहादुर, [[खड्गमान सिंह]], उमेशविक्रम शाह, रङ्गनाथ शर्मा, लक्ष्मण राजा, चन्द्रविक्रम शाह आदि सदस्य रहेको पहिलो राजनीतिक पार्टी '[[प्रचण्ड गोर्खा]]' खुल्यो। उनीहरूको उद्देश्य नेपालमा संसदीय प्रणाली, संसदीय राजतन्त्र र बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने थियो।<ref>[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/69167/ प्रजातन्त्र हुँदै लोकतन्त्र, अब जोकतन्त्र]</ref> सदस्यमध्येकै लक्ष्मण राजाले पोल खोलिदिएकाले सबै गिरफ्तार भए। यस पर्वमा रङ्गनाथलाई ११ वर्ष र अरूलाई आजीवन काराबास पठाइयो। == पतन == === सदस्यमा फुट === === धरपकड === 'प्रचण्ड गोर्खा' लाई नेपालको पहिलो राणाविरोधी राजनीतिक पार्टीका रूपमा लिइएको छ। यसले सशस्त्र क्रान्तिमा विश्वास गर्थ्यो। यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएकोमा पोल खुल्न गई यिनीहरूमाथि ठूलो दमन गरियो। आजीवन कारावास पाएका केहीको जेलमै मृत्यु भयो भने केही [[सात सालको क्रान्ति|२००७ साल]]पछि मुक्त भए। तर एक सदस्यले त्यो कुराको भण्डाफोर गर्दा उमेशविक्रमलाई पाल्पा, अन्यलाई सर्वस्यसहित कारावास भयो। [[खण्डमानसिंह बस्न्यात|खण्डमानसिंह]] र मैनाबहादुर जेलमै मरे। २००७ सालमा खड्गमानसिंह छुटे र २० वर्षमा गलफन्दी र नेलबाट मुक्ति पाए।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=राजाराम |date=२०५० |title=प्रचण्ड व्यक्तित्व |journal=जनमत |volume=५३ |pages=७-१०}}</ref> == सन्दर्भ == [[श्रेणी:राणाबिरोधी अभियान]] csa9p416uln11dfmnlqyw3weoy8layu 1363763 1363762 2026-06-27T11:25:40Z Bishaldev100 28807 /* सदस्यमा फुट */ 1363763 wikitext text/x-wiki {{Wikify|date=जुन २०११}} {{Infobox political party | name = प्रचण्ड गोर्खा | logo = | colorcode = | president = | leader1_title = नेता | leader1_name = [[खड्गमान सिंह]] | general_secretary = | ideology = | headquarters = [[काठमाडौँ|काठमाण्डौ]], [[नेपाल]] | international = | website = | country = नेपाल | abbreviation = | native_name = | spokesperson = | founder = [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]] | founded = वि.सं. १९८८ | dissolution = वि.सं. १९८८ | merger = | student_wing = | youth_wing = | womens_wing = | position = | colours = | seats1_title = | seats1 = | seats2_title = | seats2 = | seats3_title = | seats3 = | symbol = | flag = }} प्रचण्ड गोर्खा नेपालमा राणा वंशलाई सत्ताबाट हटाउन सुरु गरिएको गोप्य संगठन थियो।<ref>{{Cite journal|last=Singh|first=Chandra Prakash|year=2004|title=Rise And Growth of Anti-rana Movement in Nepal|url=https://www.jstor.org/stable/44144808|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=65|pages=992–1002|jstor=44144808|issn=2249-1937}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan L.|url=https://books.google.com/books?id=im3tDwAAQBAJ|title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=8 January 2021|publisher=Univ of California Press|isbn=978-0-520-32404-6|pages=54|language=en}}</ref> यसको स्थापना उपेन्द्र विक्रम शाह, खड्गमान सिंह, रंगनाथ शर्मा र मैना बहादुरले १९८८ साउन मा काठमाडौंमा गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite web|title=Parties in Existential Crisis|url=https://risingnepaldaily.com/opinion/parties-in-existential-crisis|access-date=13 November 2021|website=The Rising Nepal|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Subba|first=Tanka Bahadur|url=https://books.google.com/books?id=8wPq9ay0CF8C|title=Politics of Culture: A Study of Three Kirata Communities in the Eastern Himalayas|date=1999|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-1693-9|pages=117|language=en}}</ref> यसलाई नेपालको पहिलो राजनीतिक दलको रुपमा लिइन्छ ।<ref name=":0" /> 'प्रचण्ड गोर्खा' लाई नेपालको पहिलो राणाविरोधी राजनीतिक पार्टीका रूपमा लिइएको छ। यसले सशस्त्र क्रान्तिमा विश्वास गर्थ्यो। == स्थापना == [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]]को शासनकालमा वि.सं. १९८८मा [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]], मैनाबहादुर, [[खड्गमान सिंह]], उमेशविक्रम शाह, रङ्गनाथ शर्मा, लक्ष्मण राजा, चन्द्रविक्रम शाह आदि सदस्य रहेको पहिलो राजनीतिक पार्टी '[[प्रचण्ड गोर्खा]]' खुल्यो। उनीहरूको उद्देश्य नेपालमा संसदीय प्रणाली, संसदीय राजतन्त्र र बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने थियो।<ref>[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/69167/ प्रजातन्त्र हुँदै लोकतन्त्र, अब जोकतन्त्र]</ref> यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएको थियो। == पतन == सदस्यमध्येकै लक्ष्मण राजाले पोल खोलिदिएकाले सबै गिरफ्तार भए। यस पर्वमा रङ्गनाथलाई ११ वर्ष र अरूलाई आजीवन काराबास पठाइयो। === सदस्यमा फुट === === धरपकड === यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएकोमा पोल खुल्न गई यिनीहरूमाथि ठूलो दमन गरियो। आजीवन कारावास पाएका केहीको जेलमै मृत्यु भयो भने केही [[सात सालको क्रान्ति|२००७ साल]]पछि मुक्त भए। तर एक सदस्यले त्यो कुराको भण्डाफोर गर्दा उमेशविक्रमलाई पाल्पा, अन्यलाई सर्वस्यसहित कारावास भयो। [[खण्डमानसिंह बस्न्यात|खण्डमानसिंह]] र मैनाबहादुर जेलमै मरे। २००७ सालमा खड्गमानसिंह छुटे र २० वर्षमा गलफन्दी र नेलबाट मुक्ति पाए।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=राजाराम |date=२०५० |title=प्रचण्ड व्यक्तित्व |journal=जनमत |volume=५३ |pages=७-१०}}</ref> == सन्दर्भ == [[श्रेणी:राणाबिरोधी अभियान]] coov2v38wx0bnawy75jjzfxkdajwy97 1363764 1363763 2026-06-27T11:52:32Z Bishaldev100 28807 /* सदस्यमा फुट */ 1363764 wikitext text/x-wiki {{Wikify|date=जुन २०११}} {{Infobox political party | name = प्रचण्ड गोर्खा | logo = | colorcode = | president = | leader1_title = नेता | leader1_name = [[खड्गमान सिंह]] | general_secretary = | ideology = | headquarters = [[काठमाडौँ|काठमाण्डौ]], [[नेपाल]] | international = | website = | country = नेपाल | abbreviation = | native_name = | spokesperson = | founder = [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]] | founded = वि.सं. १९८८ | dissolution = वि.सं. १९८८ | merger = | student_wing = | youth_wing = | womens_wing = | position = | colours = | seats1_title = | seats1 = | seats2_title = | seats2 = | seats3_title = | seats3 = | symbol = | flag = }} प्रचण्ड गोर्खा नेपालमा राणा वंशलाई सत्ताबाट हटाउन सुरु गरिएको गोप्य संगठन थियो।<ref>{{Cite journal|last=Singh|first=Chandra Prakash|year=2004|title=Rise And Growth of Anti-rana Movement in Nepal|url=https://www.jstor.org/stable/44144808|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=65|pages=992–1002|jstor=44144808|issn=2249-1937}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan L.|url=https://books.google.com/books?id=im3tDwAAQBAJ|title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=8 January 2021|publisher=Univ of California Press|isbn=978-0-520-32404-6|pages=54|language=en}}</ref> यसको स्थापना उपेन्द्र विक्रम शाह, खड्गमान सिंह, रंगनाथ शर्मा र मैना बहादुरले १९८८ साउन मा काठमाडौंमा गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite web|title=Parties in Existential Crisis|url=https://risingnepaldaily.com/opinion/parties-in-existential-crisis|access-date=13 November 2021|website=The Rising Nepal|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Subba|first=Tanka Bahadur|url=https://books.google.com/books?id=8wPq9ay0CF8C|title=Politics of Culture: A Study of Three Kirata Communities in the Eastern Himalayas|date=1999|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-1693-9|pages=117|language=en}}</ref> यसलाई नेपालको पहिलो राजनीतिक दलको रुपमा लिइन्छ ।<ref name=":0" /> 'प्रचण्ड गोर्खा' लाई नेपालको पहिलो राणाविरोधी राजनीतिक पार्टीका रूपमा लिइएको छ। यसले सशस्त्र क्रान्तिमा विश्वास गर्थ्यो। == स्थापना == [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]]को शासनकालमा वि.सं. १९८८मा [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]], मैनाबहादुर, [[खड्गमान सिंह]], उमेशविक्रम शाह, रङ्गनाथ शर्मा, लक्ष्मण राजा, चन्द्रविक्रम शाह आदि सदस्य रहेको पहिलो राजनीतिक पार्टी '[[प्रचण्ड गोर्खा]]' खुल्यो। उनीहरूको उद्देश्य नेपालमा संसदीय प्रणाली, संसदीय राजतन्त्र र बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने थियो।<ref>[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/69167/ प्रजातन्त्र हुँदै लोकतन्त्र, अब जोकतन्त्र]</ref> यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएको थियो। == पतन == सदस्यमध्येकै लक्ष्मण राजाले पोल खोलिदिएकाले सबै गिरफ्तार भए। यस पर्वमा रङ्गनाथलाई ११ वर्ष र अरूलाई आजीवन काराबास पठाइयो। === सदस्यमा फुट === राणा शासनको अन्त्य गर्न संगठनको स्थापना भएपनी कसरी राणाहरूको अन्त्य गर्ने कुरामा एकमत हुन सकेन। बहुमत सदस्यको राय तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना थियो। सदस्य लक्ष्मण जुद्धशमशेरका ज्वाँइ थिए। भीमशमशेर पछि रोलक्रममा जुद्धशमशेर थिए । त्यसैले पहिले भीम शमशेरलाई मात्र मार्नुपर्छ। त्यसपछि बाँकी अरु स्वतः सुध्रनेछन्। भन्ने उनको राय थियो । तत्कालीन महाराज भीमशमशेरलाई मारेपछि रोलक्रमले उनका ससुरा जुद्धशमशेर श्री ३ हुने थिए। लक्ष्मणको राय बाझिनुको कारण यही थियो। यो देखेपछि उनले वगावतपट्टि लागे। === धरपकड === यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएकोमा पोल खुल्न गई यिनीहरूमाथि ठूलो दमन गरियो। आजीवन कारावास पाएका केहीको जेलमै मृत्यु भयो भने केही [[सात सालको क्रान्ति|२००७ साल]]पछि मुक्त भए। तर एक सदस्यले त्यो कुराको भण्डाफोर गर्दा उमेशविक्रमलाई पाल्पा, अन्यलाई सर्वस्यसहित कारावास भयो। [[खण्डमानसिंह बस्न्यात|खण्डमानसिंह]] र मैनाबहादुर जेलमै मरे। २००७ सालमा खड्गमानसिंह छुटे र २० वर्षमा गलफन्दी र नेलबाट मुक्ति पाए।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=राजाराम |date=२०५० |title=प्रचण्ड व्यक्तित्व |journal=जनमत |volume=५३ |pages=७-१०}}</ref> == सन्दर्भ == [[श्रेणी:राणाबिरोधी अभियान]] d0gtkjvlornloacfvreg8djjg3qr64c 1363765 1363764 2026-06-27T11:53:23Z Bishaldev100 28807 /* सदस्यमा फुट */ 1363765 wikitext text/x-wiki {{Wikify|date=जुन २०११}} {{Infobox political party | name = प्रचण्ड गोर्खा | logo = | colorcode = | president = | leader1_title = नेता | leader1_name = [[खड्गमान सिंह]] | general_secretary = | ideology = | headquarters = [[काठमाडौँ|काठमाण्डौ]], [[नेपाल]] | international = | website = | country = नेपाल | abbreviation = | native_name = | spokesperson = | founder = [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]] | founded = वि.सं. १९८८ | dissolution = वि.सं. १९८८ | merger = | student_wing = | youth_wing = | womens_wing = | position = | colours = | seats1_title = | seats1 = | seats2_title = | seats2 = | seats3_title = | seats3 = | symbol = | flag = }} प्रचण्ड गोर्खा नेपालमा राणा वंशलाई सत्ताबाट हटाउन सुरु गरिएको गोप्य संगठन थियो।<ref>{{Cite journal|last=Singh|first=Chandra Prakash|year=2004|title=Rise And Growth of Anti-rana Movement in Nepal|url=https://www.jstor.org/stable/44144808|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=65|pages=992–1002|jstor=44144808|issn=2249-1937}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan L.|url=https://books.google.com/books?id=im3tDwAAQBAJ|title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=8 January 2021|publisher=Univ of California Press|isbn=978-0-520-32404-6|pages=54|language=en}}</ref> यसको स्थापना उपेन्द्र विक्रम शाह, खड्गमान सिंह, रंगनाथ शर्मा र मैना बहादुरले १९८८ साउन मा काठमाडौंमा गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite web|title=Parties in Existential Crisis|url=https://risingnepaldaily.com/opinion/parties-in-existential-crisis|access-date=13 November 2021|website=The Rising Nepal|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Subba|first=Tanka Bahadur|url=https://books.google.com/books?id=8wPq9ay0CF8C|title=Politics of Culture: A Study of Three Kirata Communities in the Eastern Himalayas|date=1999|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-1693-9|pages=117|language=en}}</ref> यसलाई नेपालको पहिलो राजनीतिक दलको रुपमा लिइन्छ ।<ref name=":0" /> 'प्रचण्ड गोर्खा' लाई नेपालको पहिलो राणाविरोधी राजनीतिक पार्टीका रूपमा लिइएको छ। यसले सशस्त्र क्रान्तिमा विश्वास गर्थ्यो। == स्थापना == [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]]को शासनकालमा वि.सं. १९८८मा [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]], मैनाबहादुर, [[खड्गमान सिंह]], उमेशविक्रम शाह, रङ्गनाथ शर्मा, लक्ष्मण राजा, चन्द्रविक्रम शाह आदि सदस्य रहेको पहिलो राजनीतिक पार्टी '[[प्रचण्ड गोर्खा]]' खुल्यो। उनीहरूको उद्देश्य नेपालमा संसदीय प्रणाली, संसदीय राजतन्त्र र बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने थियो।<ref>[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/69167/ प्रजातन्त्र हुँदै लोकतन्त्र, अब जोकतन्त्र]</ref> यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएको थियो। == पतन == सदस्यमध्येकै लक्ष्मण राजाले पोल खोलिदिएकाले सबै गिरफ्तार भए। यस पर्वमा रङ्गनाथलाई ११ वर्ष र अरूलाई आजीवन काराबास पठाइयो। === सदस्यमा फुट === राणा शासनको अन्त्य गर्न संगठनको स्थापना भएपनी कसरी राणाहरूको अन्त्य गर्ने कुरामा एकमत हुन सकेन। बहुमत सदस्यको राय तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना थियो। सदस्य लक्ष्मण जुद्धशमशेरका ज्वाँइ थिए। भीमशमशेर पछि रोलक्रममा जुद्धशमशेर थिए । त्यसैले पहिले भीम शमशेरलाई मात्र मार्नुपर्छ। त्यसपछि बाँकी अरु स्वतः सुध्रनेछन्। भन्ने उनको राय थियो। तत्कालीन महाराज भीमशमशेरलाई मारेपछि [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|रोलक्रम]]ले उनका ससुरा जुद्धशमशेर श्री ३ हुने थिए। लक्ष्मणको राय बाझिनुको कारण यही थियो। यो देखेपछि उनले वगावतपट्टि लागे। === धरपकड === यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएकोमा पोल खुल्न गई यिनीहरूमाथि ठूलो दमन गरियो। आजीवन कारावास पाएका केहीको जेलमै मृत्यु भयो भने केही [[सात सालको क्रान्ति|२००७ साल]]पछि मुक्त भए। तर एक सदस्यले त्यो कुराको भण्डाफोर गर्दा उमेशविक्रमलाई पाल्पा, अन्यलाई सर्वस्यसहित कारावास भयो। [[खण्डमानसिंह बस्न्यात|खण्डमानसिंह]] र मैनाबहादुर जेलमै मरे। २००७ सालमा खड्गमानसिंह छुटे र २० वर्षमा गलफन्दी र नेलबाट मुक्ति पाए।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=राजाराम |date=२०५० |title=प्रचण्ड व्यक्तित्व |journal=जनमत |volume=५३ |pages=७-१०}}</ref> == सन्दर्भ == [[श्रेणी:राणाबिरोधी अभियान]] l0i9rxr6ibnnpe8ckqx7tc4madjnltt 1363766 1363765 2026-06-27T11:55:33Z Bishaldev100 28807 /* सदस्यमा फुट */ 1363766 wikitext text/x-wiki {{Wikify|date=जुन २०११}} {{Infobox political party | name = प्रचण्ड गोर्खा | logo = | colorcode = | president = | leader1_title = नेता | leader1_name = [[खड्गमान सिंह]] | general_secretary = | ideology = | headquarters = [[काठमाडौँ|काठमाण्डौ]], [[नेपाल]] | international = | website = | country = नेपाल | abbreviation = | native_name = | spokesperson = | founder = [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]] | founded = वि.सं. १९८८ | dissolution = वि.सं. १९८८ | merger = | student_wing = | youth_wing = | womens_wing = | position = | colours = | seats1_title = | seats1 = | seats2_title = | seats2 = | seats3_title = | seats3 = | symbol = | flag = }} प्रचण्ड गोर्खा नेपालमा राणा वंशलाई सत्ताबाट हटाउन सुरु गरिएको गोप्य संगठन थियो।<ref>{{Cite journal|last=Singh|first=Chandra Prakash|year=2004|title=Rise And Growth of Anti-rana Movement in Nepal|url=https://www.jstor.org/stable/44144808|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=65|pages=992–1002|jstor=44144808|issn=2249-1937}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan L.|url=https://books.google.com/books?id=im3tDwAAQBAJ|title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=8 January 2021|publisher=Univ of California Press|isbn=978-0-520-32404-6|pages=54|language=en}}</ref> यसको स्थापना उपेन्द्र विक्रम शाह, खड्गमान सिंह, रंगनाथ शर्मा र मैना बहादुरले १९८८ साउन मा काठमाडौंमा गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite web|title=Parties in Existential Crisis|url=https://risingnepaldaily.com/opinion/parties-in-existential-crisis|access-date=13 November 2021|website=The Rising Nepal|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Subba|first=Tanka Bahadur|url=https://books.google.com/books?id=8wPq9ay0CF8C|title=Politics of Culture: A Study of Three Kirata Communities in the Eastern Himalayas|date=1999|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-1693-9|pages=117|language=en}}</ref> यसलाई नेपालको पहिलो राजनीतिक दलको रुपमा लिइन्छ ।<ref name=":0" /> 'प्रचण्ड गोर्खा' लाई नेपालको पहिलो राणाविरोधी राजनीतिक पार्टीका रूपमा लिइएको छ। यसले सशस्त्र क्रान्तिमा विश्वास गर्थ्यो। == स्थापना == [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]]को शासनकालमा वि.सं. १९८८मा [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]], मैनाबहादुर, [[खड्गमान सिंह]], उमेशविक्रम शाह, रङ्गनाथ शर्मा, लक्ष्मण राजा, चन्द्रविक्रम शाह आदि सदस्य रहेको पहिलो राजनीतिक पार्टी '[[प्रचण्ड गोर्खा]]' खुल्यो। उनीहरूको उद्देश्य नेपालमा संसदीय प्रणाली, संसदीय राजतन्त्र र बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने थियो।<ref>[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/69167/ प्रजातन्त्र हुँदै लोकतन्त्र, अब जोकतन्त्र]</ref> यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएको थियो। == पतन == सदस्यमध्येकै लक्ष्मण राजाले पोल खोलिदिएकाले सबै गिरफ्तार भए। यस पर्वमा रङ्गनाथलाई ११ वर्ष र अरूलाई आजीवन काराबास पठाइयो। === सदस्यमा फुट === राणा शासनको अन्त्य गर्न संगठनको स्थापना भएपनी कसरी राणाहरूको अन्त्य गर्ने कुरामा एकमत हुन सकेन। बहुमत सदस्यको राय तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना थियो। सदस्य लक्ष्मण जुद्धशमशेरका ज्वाँइ थिए। भीमशमशेर पछि रोलक्रममा जुद्धशमशेर थिए । त्यसैले पहिले भीम शमशेरलाई मात्र मार्नुपर्छ। त्यसपछि बाँकी अरु स्वतः सुध्रनेछन्। भन्ने उनको राय थियो। तत्कालीन महाराज भीमशमशेरलाई मारेपछि [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|रोलक्रम]]ले उनका ससुरा जुद्धशमशेर श्री ३ हुने थिए।<ref>{{Cite news|url=https://annapurnapost.com/news/146887|title=प्रचण्ड गोर्खाको उत्खनन|last=कार्की|first=पदमसिंह|date=१७ माघ २०७६|work=अन्‍नपूर्ण}}</ref> लक्ष्मणको राय बाझिनुको कारण यही थियो। यो देखेपछि उनले वगावतपट्टि लागे। लक्ष्मण राजाले पोल खोलिदिएकाले सबै गिरफ्तार भए। === धरपकड === यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएकोमा पोल खुल्न गई यिनीहरूमाथि ठूलो दमन गरियो। आजीवन कारावास पाएका केहीको जेलमै मृत्यु भयो भने केही [[सात सालको क्रान्ति|२००७ साल]]पछि मुक्त भए। तर एक सदस्यले त्यो कुराको भण्डाफोर गर्दा उमेशविक्रमलाई पाल्पा, अन्यलाई सर्वस्यसहित कारावास भयो। [[खण्डमानसिंह बस्न्यात|खण्डमानसिंह]] र मैनाबहादुर जेलमै मरे। २००७ सालमा खड्गमानसिंह छुटे र २० वर्षमा गलफन्दी र नेलबाट मुक्ति पाए।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=राजाराम |date=२०५० |title=प्रचण्ड व्यक्तित्व |journal=जनमत |volume=५३ |pages=७-१०}}</ref> == सन्दर्भ == [[श्रेणी:राणाबिरोधी अभियान]] 2dmlim1ock9ccp365340sutqxi1v886 1363767 1363766 2026-06-27T11:56:25Z Bishaldev100 28807 1363767 wikitext text/x-wiki {{Wikify|date=जुन २०११}} {{Infobox political party | name = प्रचण्ड गोर्खा | logo = | colorcode = | president = | leader1_title = नेता | leader1_name = [[खड्गमान सिंह]] | general_secretary = | ideology = | headquarters = [[काठमाडौँ|काठमाण्डौ]], [[नेपाल]] | international = | website = | country = नेपाल | abbreviation = | native_name = | spokesperson = | founder = [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]] | founded = वि.सं. १९८८ | dissolution = वि.सं. १९८८ | merger = | student_wing = | youth_wing = | womens_wing = | position = | colours = | seats1_title = | seats1 = | seats2_title = | seats2 = | seats3_title = | seats3 = | symbol = | flag = }} '''प्रचण्ड गोर्खा''' नेपालमा [[राणा वंश]]लाई सत्ताबाट हटाउन सुरु गरिएको गोप्य संगठन थियो।<ref>{{Cite journal|last=Singh|first=Chandra Prakash|year=2004|title=Rise And Growth of Anti-rana Movement in Nepal|url=https://www.jstor.org/stable/44144808|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=65|pages=992–1002|jstor=44144808|issn=2249-1937}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan L.|url=https://books.google.com/books?id=im3tDwAAQBAJ|title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=8 January 2021|publisher=Univ of California Press|isbn=978-0-520-32404-6|pages=54|language=en}}</ref> यसको स्थापना उपेन्द्र विक्रम शाह, [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]], [[खड्गमान सिंह]], रंगनाथ शर्मा र मैना बहादुरले १९८८ साउन मा काठमाडौंमा गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite web|title=Parties in Existential Crisis|url=https://risingnepaldaily.com/opinion/parties-in-existential-crisis|access-date=13 November 2021|website=The Rising Nepal|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Subba|first=Tanka Bahadur|url=https://books.google.com/books?id=8wPq9ay0CF8C|title=Politics of Culture: A Study of Three Kirata Communities in the Eastern Himalayas|date=1999|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-1693-9|pages=117|language=en}}</ref> यसलाई नेपालको पहिलो राजनीतिक दलको रुपमा लिइन्छ ।<ref name=":0" /> 'प्रचण्ड गोर्खा' लाई नेपालको पहिलो राणाविरोधी राजनीतिक पार्टीका रूपमा लिइएको छ। यसले सशस्त्र क्रान्तिमा विश्वास गर्थ्यो। == स्थापना == [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]]को शासनकालमा वि.सं. १९८८मा [[खण्डमानसिंह बस्न्यात]], मैनाबहादुर, [[खड्गमान सिंह]], उमेशविक्रम शाह, रङ्गनाथ शर्मा, लक्ष्मण राजा, चन्द्रविक्रम शाह आदि सदस्य रहेको पहिलो राजनीतिक पार्टी '[[प्रचण्ड गोर्खा]]' खुल्यो। उनीहरूको उद्देश्य नेपालमा संसदीय प्रणाली, संसदीय राजतन्त्र र बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने थियो।<ref>[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/69167/ प्रजातन्त्र हुँदै लोकतन्त्र, अब जोकतन्त्र]</ref> यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएको थियो। == पतन == सदस्यमध्येकै लक्ष्मण राजाले पोल खोलिदिएकाले सबै गिरफ्तार भए। यस पर्वमा रङ्गनाथलाई ११ वर्ष र अरूलाई आजीवन काराबास पठाइयो। === सदस्यमा फुट === राणा शासनको अन्त्य गर्न संगठनको स्थापना भएपनी कसरी राणाहरूको अन्त्य गर्ने कुरामा एकमत हुन सकेन। बहुमत सदस्यको राय तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना थियो। सदस्य लक्ष्मण जुद्धशमशेरका ज्वाँइ थिए। भीमशमशेर पछि रोलक्रममा जुद्धशमशेर थिए । त्यसैले पहिले भीम शमशेरलाई मात्र मार्नुपर्छ। त्यसपछि बाँकी अरु स्वतः सुध्रनेछन्। भन्ने उनको राय थियो। तत्कालीन महाराज भीमशमशेरलाई मारेपछि [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|रोलक्रम]]ले उनका ससुरा जुद्धशमशेर श्री ३ हुने थिए।<ref>{{Cite news|url=https://annapurnapost.com/news/146887|title=प्रचण्ड गोर्खाको उत्खनन|last=कार्की|first=पदमसिंह|date=१७ माघ २०७६|work=अन्‍नपूर्ण}}</ref> लक्ष्मणको राय बाझिनुको कारण यही थियो। यो देखेपछि उनले वगावतपट्टि लागे। लक्ष्मण राजाले पोल खोलिदिएकाले सबै गिरफ्तार भए। === धरपकड === यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएकोमा पोल खुल्न गई यिनीहरूमाथि ठूलो दमन गरियो। आजीवन कारावास पाएका केहीको जेलमै मृत्यु भयो भने केही [[सात सालको क्रान्ति|२००७ साल]]पछि मुक्त भए। तर एक सदस्यले त्यो कुराको भण्डाफोर गर्दा उमेशविक्रमलाई पाल्पा, अन्यलाई सर्वस्यसहित कारावास भयो। [[खण्डमानसिंह बस्न्यात|खण्डमानसिंह]] र मैनाबहादुर जेलमै मरे। २००७ सालमा खड्गमानसिंह छुटे र २० वर्षमा गलफन्दी र नेलबाट मुक्ति पाए।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=राजाराम |date=२०५० |title=प्रचण्ड व्यक्तित्व |journal=जनमत |volume=५३ |pages=७-१०}}</ref> == सन्दर्भ == [[श्रेणी:राणाबिरोधी अभियान]] afyb0mtooacz4hwzewuhs7rxaeu4ky8 0 16398 1363751 1319533 2026-06-27T10:48:13Z ~2026-36886-13 79565 1363751 wikitext text/x-wiki {{Infobox publisher | name = गीताप्रेस, गोरखपुर | image = गीताप्रेस.png | parent = | status = | founded = {{Start date|29 April 1923}}; 96 years ago in [[Gorakhpur]], [[India]] | founder = जय दयाल गोएङ्का घनश्याम दास जालान | successor = | country = [[भारत]] | headquarters = [[गोरखपुर]], [[उत्तर प्रदेश]] | distribution = [[विश्व|वर्ल्डवाइड]] | keypeople = | publications = ''हिन्दु धार्मिक पुस्तकहरू र कल्याण मासिक'' | topics = सनातन धर्म वा [[हिन्दुत्व]] | genre = | imprints = | revenue = | numemployees = ३५० | nasdaq = | url = https://gitapressbookshop.in/ }} '''गीताप्रेस''' हिन्दु धार्मिक ग्रन्थहरूको संसारकै सबभन्दा ठुला प्रकाशक हो।<ref name=EB>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1547777/Gita-Press Encyclopædia Britannica].</ref>यो [[भारत]]को [[उत्तर प्रदेश]] राज्यको [[गोरखपुर]] शहरमा स्थित रहेको छ। यसको स्थापना सन् १९२३ मा जय दयाल गोएङ्का र घनश्याम दास जालानले सनातन धर्मका सिद्धान्तहरूलाई प्रोत्साहन गर्नका लागि गरेका थिए। हनुमान प्रसाद पोद्दारलाई "भाइजी" का रूपमा चिनिने गरिन्छ, जो कि आफ्नो प्रसिद्ध पत्रिकाका संस्थापक अनि आजीवन सम्पादक थिए, जसले आफ्ना कलमको नाम पनि "शिव", कल्याण राखेका थिए र त्यसैले लेख, रचनाहरू लेख्ने गर्दथे।<ref>[http://www.gandhibalniketan.com/visitor/visitor.htm Hanuman Prasad Poddar] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211140959/http://www.gandhibalniketan.com/visitor/visitor.htm |date=2010-02-11 }}</ref>सन् १९२७ मा प्रकाशित गर्न सुरु गरेका थिए, जसका १६०० प्रतिहरूको प्रचलन थियो र वर्तमानमा यसको प्रिन्ट अर्डर २.५ लाख (सन् २०१२ मा) सम्म पुगेको थियो। गीताप्रेस अभिलेखालयमा ३५०० भन्दा पनि अझै बढी पाण्डुलिपिहरू छन् जसमा भगवत् गीताका १०० भन्दा अधिक व्याख्याहरू समावेश रहेका छन्।<ref name=IT>[http://indiatoday.intoday.in/index.php?option=com_content&issueid=33&task=view&id=2736&Itemid=1 Holy word] India Today, 20 December 2007.</ref> सेठ जय दयाल गोएङ्का, श्री हनुमान प्रसाद पोद्दार र श्री घनश्याम दास जालान, गीता प्रचारकहरूले २९ अप्रिल १९२३ मा सोसाइटी रजिस्ट्रेशन एक्ट, १८६० (वर्तमानमा पश्चिम बङ्गाल सोसाइटीद्वारा शासित) का अन्तर्गत पञ्जीकृत गोविन्द भवन क्रियालयका एउटा क्षेत्रका रूपमा गीताप्रेसको स्थापना गरे। पाँच महिनापछि यसले आफ्नो पहिलो छपाई मेसिन ६०० रुपैयाँमा किनेको थियो। यसको स्थापनापछि, गीताप्रेसले गीताको लगभग ४१० मिलियन प्रति (विभिन्न संस्करणमा) र रामचरितमानसको ७० मिलियन प्रति, आर्थिक सहायता-प्राप्त गर्ने किसिमको मूल्यमा प्रकाशित गरे। यो डिसेम्बर २०१४ मा तलबका मुद्दाले गर्दा अस्थायी रूपले बन्द भएको थियो, तर केही दिन पछि काम फेरीदेखि शुरू भएको छ।<ref>[http://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/media/historic-geeta-press-shuts-down-indefinitely/articleshow/45536129.cms Historic Geeta Press shuts down indefinitely]</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/Work-resumes-at-Gita-Press/articleshow/45553735.cms | title=Work resumes at Gita Press | date=17 December 2014 | newspaper=The Times of India | accessdate=5 July 2018 }}</ref> ==प्रकाशन== ===पत्रिका=== * कल्याण (हिन्दी भाषामा) सन् १९२७ देखि प्रकाशित हुने एउटा मासिक पत्रिका हो। यसमा विभिन्न धार्मिक विषयहरूलाई समर्पित लेखहरू छन् जो कि विचार र राम्रा कार्यहरूलाई प्रोत्साहन दिने गर्दछ। भारतीय सन्तहरू अनि विद्वानहरूद्वारा लिखित पत्रिका नियमित रूपले प्रकाशित गरिँदै आएको छ। * कल्याण-कल्पतरु (अङ्ग्रेजी भाषामा) एउटा मासिक पत्रिका हो, यो सन् १९३४ देखि प्रकाशित हुँदै आएको छ। यसका सामग्री पनि कल्याणका निमित्त नै रहेका छन्। यसमध्ये कुनै पत्रिका कुनै पनि विज्ञापन गर्दैनन्। *अनलाइनमा कल्याण र कल्याण-कल्पतरु पत्रिकाको सदस्यता प्राप्त गर्न सकिन्छ। ===धार्मिक ग्रन्थ=== यी ग्रन्थहरू [[संस्कृत]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[मराठी भाषा|मराठी]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]], [[तमिल भाषा|तमिल]], [[तेलगु भाषा|तेलगु]], [[गुजराती भाषा|गुजराती]], [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]], [[ओडिया भाषा|ओडिसा]] र [[भारत]]मा बोलिने अन्य भाषाहरूमा प्रकाशित हुने गर्दछ।<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/br/2002/05/21/stories/2002052100120303.htm | title=Thulasidas Ramayana | newspaper=The Hindu | date=21 May 2002 | accessdate=5 July 2018 }}</ref> * श्रीमद् भगवद गीता (अनेकौं प्रारूप) * महाभारत * तुलसीदासद्वारा रचित श्री रामचरितमानस (अनेकौं प्रारूप), तेलगु संस्करण (सन् २००२) * तुलसीदासद्वारा अन्य रचनाहरू * वाल्मीकि रामायण (अनेकौं प्रारूप) * शास्त्र (पुराण, उपनिषद् र अन्य) *सूरदासद्वारा गरिएका कामहरू * स्वामी रामसुखदासका पुस्तकहरू * हनुमान प्रसाद पोद्दारका पुस्तकहरू * जयदयाल गोएङ्काका पुस्तकहरू ===अन्य प्रकाशन=== *भक्त-गाथाहरू र भजन *साना किताबहरू बच्चाहरूका तर्फ बढी केन्द्रित ==शाखा== गीता प्रेसका शाखाहरू र स्टल निम्नलिखित स्थानहरूमा रहेका छन्। चूरू र नादियाडलाई छोडेर अधिकांश स्टल रेलवे प्लेटफर्ममा सञ्चालित रहेका छन्। चूरूमा ऋषिकुल ब्रह्मचार्यश्रम वैदिक स्कूलका अगाडि एउटा स्टल रहेको छ अनि नादियाडमा सन्तराम मन्दिरको नजिक एउटा स्टल रहेको छ। {| class="wikitable" |- ! शाखाहरू !! ठेगाना !! सञ्चालित स्टलहरू |- | [[बेङ्गलुरु]] || ७/३, दोस्रो क्रस, लालबाघ रोड बेङ्गलोर - ५६००२७ || बेङ्गलोर, यशवन्तपुर, एसएसपीएन, हब्ली |- | [[कोयम्बटोर|कोयम्बटूर]] || गीताप्रेस मेन्सन ८/१ एम, रेसकोर्स, कोयम्बटूर - ६४१०१८ (तमिलनाडु) || एनआइएल |- | [[भिल्वाडा]] || जी-७, आकार टावर, सी ब्लोक, हर्ष प्यालेसको विपरित, गान्धी नगर, भिल्वाडा (राज)- ३११००१ || एनआइएल |- | [[कट्टक]] || भारतीय टावर्स, बादाम बाडी, कट्टक-७५३००९ || कट्टक, भुवनेश्वर |- | [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]] || २६०९, नयी सडक, दिल्ली-११०००६ || दिल्ली, निजामुद्दीन, नयाँ दिल्ली, बिकानेर, चुरु |- | [[ऋषिकेश]] || गीता भवन, पी.ओ. स्वर्गाश्रम, ऋषिकेश-२४९३०४ || एनआइएल |- | [[हरिद्वार]] || सब्जीमण्डी, मोतीबाजार, हरिद्वार-२४९४०१ || हरिद्वार |- | [[हैदरावाद]] || ४१, ४-४-१; दिल्शाद प्लाजा, सुल्तान बाजार, हैदरावाद-५०००९५ || सिकन्दराबाद, विजयवाडा |- | [[इन्दौर]] || जी-५, श्री वर्धान, ४ आर.एन.टी. मार्ग, इन्दौर-४५२००१ || इन्दौर |- | [[जलगाउँ]] || ७, भीम सिंह मार्केट, रेल्वे स्टेशनको नजिक, जलगाउँ-४२५००१ || औरङ्गाबाद |- | [[कानपुर]] || २४/५५, बिरहाना रोड, कानपुर-२०८००१ || कानपुर, लखनऊ, कोटा |- | [[कोलकाता]] || १५१, महात्मा गान्धी रोड, कोलकाता-७००००७ || कोलकाता, सीलदह, हाब्रा, धनबाद, खड्गपुर |- | [[मुम्बई]] || २८२,सामलदास गान्धी मार्ग (प्रिन्सेस स्ट्रिट), मरिन लाइन्स स्टेसन नजिक, मुम्बई-४००००२ || एनआइएल |- | [[नागपुर]] || श्रीजी कृपा कम्प्लेक्स, ८५१, न्यु एटावाडी रोड, नागपुर-४४०००२ || गोण्डिया |- | [[पटना]] || अशोक राजपथ, महिला अस्पतालको छेउमा, पटना - ८००००४ || पटना |- | [[राईपुर]] || मित्तल कम्प्लेक्स,गन्जपारा, तेलघानी चोक(छतीसगढ), राईपुर- ४९२००९ || राईपुर |- | [[राँची]] || कार्ट सराइ रोड, उपल्लो बजार, पहिलो तल्ला बिरला गद्दी, राँची-८३४००१ || राँची |- | [[सुरत]] || वैभव अपार्टमेन्ट, नुतन निवासको विपरित, भटर रोड, सुरत-३९५००१ || अहमदाबाद, वडोदरा, राजकोट, जामनगर, भारुच, नादियाड |- | [[बनारस|वाराणसी]] || ५९/९, निचीबाग, वाराणसी-२२१००१ || मुगल सराइ |- | [[चेन्नई]] || इलेक्ट्रो हाउस नं. २३, रामनाथन स्ट्रिट, किलपाउक, चेन्नई-६०००१० (टी.एन.) ||एनआइएल |- | [[गोरखपुर]] || गीताप्रेस, पी.ओ. गीताप्रेस, गोरखपुर - २७३००५ || छप्रा, सीवन, मुजफरपुर, गोरखपुर, गोण्डिया, जबलपुर्, समस्तीपुर |} ==गीता प्रेस आर्ट ग्यालेरी (लीला चित्र मन्दिर)== आर्ट ग्यालेरीमा श्री राम र श्री कृष्णका लीलाहरू (कार्य वा नाटक) लाई ६८४ चित्रहरूमा चित्रित गरिएको छ, जो भुत र वर्तमानका प्रसिद्ध कलाकारहरूद्वारा प्रस्तुत गरिएको छ। श्री कृष्ण लीलाका मेवाडी शैलीका चित्रहरू सहित अन्य चित्र पनि प्रदर्शनमा छन्। भगवद गीताका पुरा ७०० श्लोकहरूलाई पर्खालहरूमा अङ्कित सिङ्गमरमरका पट्टिहरूमा प्रदर्शित गरिएका छन्। ==आबद्ध सङ्गठन== गीताप्रेस कोलकाताका गोविन्द भवन क्रियालयको अंश हो। अन्य सम्बद्ध संस्थानहरू तल दिइएका छन्: *गीता भवन, मुनि की रेति, ऋषिकेश *ऋषिकुल-ब्रह्मचर्य आश्रम (वैदिक पाठशाला), चुरू, राजस्थान। *आयुर्वेद संस्थान (आयुर्वेदिक औषधीका निर्माता), ऋषिकेश। *गीता प्रेस सेवा दल (प्राकृतिक विपदका लागि राहत सङ्गठन)। *हस्त निर्मित्त वस्त्र विभव (हथकरघा निर्मित कपडाका निर्माता)। *भारतीय ग्रामोदय वास्तु भण्डार (मुम्बईमा गीता प्रेसका पहिलो रिटेलर)। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://book.gitapress.org/ गीताप्रेस गोरखपुरको आधिकारिक बुक स्टोर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014102954/https://book.gitapress.org/ |date=2020-10-14 }} *[http://gitapressbookshop.in/ गीता प्रेस अनलाइन स्टोर] [[श्रेणी:भारतका प्रकाशनगृहहरू]] [[श्रेणी:धार्मिक पुस्तक प्रकाशकहरू]] [[श्रेणी:भारतका पुस्तक प्रकाशन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दु सङ्गठन]] [[श्रेणी:भारतीय साहित्य]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा स्थापित प्रकाशन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:गोरखपुर]] [[श्रेणी:भारतमा धार्मिक जनसञ्चार माध्यम]] [[श्रेणी:हिन्दु जन मिडिया]] [[श्रेणी:भगवद गीताका अनुवादक]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा स्थापित भारतीय कम्पनीहरू]] quam7mezwq3o54r07nhhyuzpa6xi387 1363752 1363751 2026-06-27T10:52:07Z ~2026-36886-13 79565 1363752 wikitext text/x-wiki {{Infobox publisher | name = गीताप्रेस, गोरखपुर | image = गीताप्रेस.png | parent = | status = | founded = {{Start date and years ago|df=yes|p=y|1923|4|29}}; 96 years ago in [[Gorakhpur]], [[India]] | founder = जय दयाल गोएङ्का घनश्याम दास जालान | successor = | country = [[भारत]] | headquarters = [[गोरखपुर]], [[उत्तर प्रदेश]] | distribution = [[विश्व|वर्ल्डवाइड]] | keypeople = | publications = ''हिन्दु धार्मिक पुस्तकहरू र कल्याण मासिक'' | topics = सनातन धर्म वा [[हिन्दुत्व]] | genre = | imprints = | revenue = | numemployees = ३५० | nasdaq = | url = https://gitapressbookshop.in/ }} '''गीताप्रेस''' हिन्दु धार्मिक ग्रन्थहरूको संसारकै सबभन्दा ठुला प्रकाशक हो।<ref name=EB>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1547777/Gita-Press Encyclopædia Britannica].</ref>यो [[भारत]]को [[उत्तर प्रदेश]] राज्यको [[गोरखपुर]] शहरमा स्थित रहेको छ। यसको स्थापना सन् १९२३ मा जय दयाल गोएङ्का र घनश्याम दास जालानले सनातन धर्मका सिद्धान्तहरूलाई प्रोत्साहन गर्नका लागि गरेका थिए। हनुमान प्रसाद पोद्दारलाई "भाइजी" का रूपमा चिनिने गरिन्छ, जो कि आफ्नो प्रसिद्ध पत्रिकाका संस्थापक अनि आजीवन सम्पादक थिए, जसले आफ्ना कलमको नाम पनि "शिव", कल्याण राखेका थिए र त्यसैले लेख, रचनाहरू लेख्ने गर्दथे।<ref>[http://www.gandhibalniketan.com/visitor/visitor.htm Hanuman Prasad Poddar] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211140959/http://www.gandhibalniketan.com/visitor/visitor.htm |date=2010-02-11 }}</ref>सन् १९२७ मा प्रकाशित गर्न सुरु गरेका थिए, जसका १६०० प्रतिहरूको प्रचलन थियो र वर्तमानमा यसको प्रिन्ट अर्डर २.५ लाख (सन् २०१२ मा) सम्म पुगेको थियो। गीताप्रेस अभिलेखालयमा ३५०० भन्दा पनि अझै बढी पाण्डुलिपिहरू छन् जसमा भगवत् गीताका १०० भन्दा अधिक व्याख्याहरू समावेश रहेका छन्।<ref name=IT>[http://indiatoday.intoday.in/index.php?option=com_content&issueid=33&task=view&id=2736&Itemid=1 Holy word] India Today, 20 December 2007.</ref> सेठ जय दयाल गोएङ्का, श्री हनुमान प्रसाद पोद्दार र श्री घनश्याम दास जालान, गीता प्रचारकहरूले २९ अप्रिल १९२३ मा सोसाइटी रजिस्ट्रेशन एक्ट, १८६० (वर्तमानमा पश्चिम बङ्गाल सोसाइटीद्वारा शासित) का अन्तर्गत पञ्जीकृत गोविन्द भवन क्रियालयका एउटा क्षेत्रका रूपमा गीताप्रेसको स्थापना गरे। पाँच महिनापछि यसले आफ्नो पहिलो छपाई मेसिन ६०० रुपैयाँमा किनेको थियो। यसको स्थापनापछि, गीताप्रेसले गीताको लगभग ४१० मिलियन प्रति (विभिन्न संस्करणमा) र रामचरितमानसको ७० मिलियन प्रति, आर्थिक सहायता-प्राप्त गर्ने किसिमको मूल्यमा प्रकाशित गरे। यो डिसेम्बर २०१४ मा तलबका मुद्दाले गर्दा अस्थायी रूपले बन्द भएको थियो, तर केही दिन पछि काम फेरीदेखि शुरू भएको छ।<ref>[http://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/media/historic-geeta-press-shuts-down-indefinitely/articleshow/45536129.cms Historic Geeta Press shuts down indefinitely]</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/Work-resumes-at-Gita-Press/articleshow/45553735.cms | title=Work resumes at Gita Press | date=17 December 2014 | newspaper=The Times of India | accessdate=5 July 2018 }}</ref> ==प्रकाशन== ===पत्रिका=== * कल्याण (हिन्दी भाषामा) सन् १९२७ देखि प्रकाशित हुने एउटा मासिक पत्रिका हो। यसमा विभिन्न धार्मिक विषयहरूलाई समर्पित लेखहरू छन् जो कि विचार र राम्रा कार्यहरूलाई प्रोत्साहन दिने गर्दछ। भारतीय सन्तहरू अनि विद्वानहरूद्वारा लिखित पत्रिका नियमित रूपले प्रकाशित गरिँदै आएको छ। * कल्याण-कल्पतरु (अङ्ग्रेजी भाषामा) एउटा मासिक पत्रिका हो, यो सन् १९३४ देखि प्रकाशित हुँदै आएको छ। यसका सामग्री पनि कल्याणका निमित्त नै रहेका छन्। यसमध्ये कुनै पत्रिका कुनै पनि विज्ञापन गर्दैनन्। *अनलाइनमा कल्याण र कल्याण-कल्पतरु पत्रिकाको सदस्यता प्राप्त गर्न सकिन्छ। ===धार्मिक ग्रन्थ=== यी ग्रन्थहरू [[संस्कृत]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[मराठी भाषा|मराठी]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]], [[तमिल भाषा|तमिल]], [[तेलगु भाषा|तेलगु]], [[गुजराती भाषा|गुजराती]], [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]], [[ओडिया भाषा|ओडिसा]] र [[भारत]]मा बोलिने अन्य भाषाहरूमा प्रकाशित हुने गर्दछ।<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/br/2002/05/21/stories/2002052100120303.htm | title=Thulasidas Ramayana | newspaper=The Hindu | date=21 May 2002 | accessdate=5 July 2018 }}</ref> * श्रीमद् भगवद गीता (अनेकौं प्रारूप) * महाभारत * तुलसीदासद्वारा रचित श्री रामचरितमानस (अनेकौं प्रारूप), तेलगु संस्करण (सन् २००२) * तुलसीदासद्वारा अन्य रचनाहरू * वाल्मीकि रामायण (अनेकौं प्रारूप) * शास्त्र (पुराण, उपनिषद् र अन्य) *सूरदासद्वारा गरिएका कामहरू * स्वामी रामसुखदासका पुस्तकहरू * हनुमान प्रसाद पोद्दारका पुस्तकहरू * जयदयाल गोएङ्काका पुस्तकहरू ===अन्य प्रकाशन=== *भक्त-गाथाहरू र भजन *साना किताबहरू बच्चाहरूका तर्फ बढी केन्द्रित ==शाखा== गीता प्रेसका शाखाहरू र स्टल निम्नलिखित स्थानहरूमा रहेका छन्। चूरू र नादियाडलाई छोडेर अधिकांश स्टल रेलवे प्लेटफर्ममा सञ्चालित रहेका छन्। चूरूमा ऋषिकुल ब्रह्मचार्यश्रम वैदिक स्कूलका अगाडि एउटा स्टल रहेको छ अनि नादियाडमा सन्तराम मन्दिरको नजिक एउटा स्टल रहेको छ। {| class="wikitable" |- ! शाखाहरू !! ठेगाना !! सञ्चालित स्टलहरू |- | [[बेङ्गलुरु]] || ७/३, दोस्रो क्रस, लालबाघ रोड बेङ्गलोर - ५६००२७ || बेङ्गलोर, यशवन्तपुर, एसएसपीएन, हब्ली |- | [[कोयम्बटोर|कोयम्बटूर]] || गीताप्रेस मेन्सन ८/१ एम, रेसकोर्स, कोयम्बटूर - ६४१०१८ (तमिलनाडु) || एनआइएल |- | [[भिल्वाडा]] || जी-७, आकार टावर, सी ब्लोक, हर्ष प्यालेसको विपरित, गान्धी नगर, भिल्वाडा (राज)- ३११००१ || एनआइएल |- | [[कट्टक]] || भारतीय टावर्स, बादाम बाडी, कट्टक-७५३००९ || कट्टक, भुवनेश्वर |- | [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]] || २६०९, नयी सडक, दिल्ली-११०००६ || दिल्ली, निजामुद्दीन, नयाँ दिल्ली, बिकानेर, चुरु |- | [[ऋषिकेश]] || गीता भवन, पी.ओ. स्वर्गाश्रम, ऋषिकेश-२४९३०४ || एनआइएल |- | [[हरिद्वार]] || सब्जीमण्डी, मोतीबाजार, हरिद्वार-२४९४०१ || हरिद्वार |- | [[हैदरावाद]] || ४१, ४-४-१; दिल्शाद प्लाजा, सुल्तान बाजार, हैदरावाद-५०००९५ || सिकन्दराबाद, विजयवाडा |- | [[इन्दौर]] || जी-५, श्री वर्धान, ४ आर.एन.टी. मार्ग, इन्दौर-४५२००१ || इन्दौर |- | [[जलगाउँ]] || ७, भीम सिंह मार्केट, रेल्वे स्टेशनको नजिक, जलगाउँ-४२५००१ || औरङ्गाबाद |- | [[कानपुर]] || २४/५५, बिरहाना रोड, कानपुर-२०८००१ || कानपुर, लखनऊ, कोटा |- | [[कोलकाता]] || १५१, महात्मा गान्धी रोड, कोलकाता-७००००७ || कोलकाता, सीलदह, हाब्रा, धनबाद, खड्गपुर |- | [[मुम्बई]] || २८२,सामलदास गान्धी मार्ग (प्रिन्सेस स्ट्रिट), मरिन लाइन्स स्टेसन नजिक, मुम्बई-४००००२ || एनआइएल |- | [[नागपुर]] || श्रीजी कृपा कम्प्लेक्स, ८५१, न्यु एटावाडी रोड, नागपुर-४४०००२ || गोण्डिया |- | [[पटना]] || अशोक राजपथ, महिला अस्पतालको छेउमा, पटना - ८००००४ || पटना |- | [[राईपुर]] || मित्तल कम्प्लेक्स,गन्जपारा, तेलघानी चोक(छतीसगढ), राईपुर- ४९२००९ || राईपुर |- | [[राँची]] || कार्ट सराइ रोड, उपल्लो बजार, पहिलो तल्ला बिरला गद्दी, राँची-८३४००१ || राँची |- | [[सुरत]] || वैभव अपार्टमेन्ट, नुतन निवासको विपरित, भटर रोड, सुरत-३९५००१ || अहमदाबाद, वडोदरा, राजकोट, जामनगर, भारुच, नादियाड |- | [[बनारस|वाराणसी]] || ५९/९, निचीबाग, वाराणसी-२२१००१ || मुगल सराइ |- | [[चेन्नई]] || इलेक्ट्रो हाउस नं. २३, रामनाथन स्ट्रिट, किलपाउक, चेन्नई-६०००१० (टी.एन.) ||एनआइएल |- | [[गोरखपुर]] || गीताप्रेस, पी.ओ. गीताप्रेस, गोरखपुर - २७३००५ || छप्रा, सीवन, मुजफरपुर, गोरखपुर, गोण्डिया, जबलपुर्, समस्तीपुर |} ==गीता प्रेस आर्ट ग्यालेरी (लीला चित्र मन्दिर)== आर्ट ग्यालेरीमा श्री राम र श्री कृष्णका लीलाहरू (कार्य वा नाटक) लाई ६८४ चित्रहरूमा चित्रित गरिएको छ, जो भुत र वर्तमानका प्रसिद्ध कलाकारहरूद्वारा प्रस्तुत गरिएको छ। श्री कृष्ण लीलाका मेवाडी शैलीका चित्रहरू सहित अन्य चित्र पनि प्रदर्शनमा छन्। भगवद गीताका पुरा ७०० श्लोकहरूलाई पर्खालहरूमा अङ्कित सिङ्गमरमरका पट्टिहरूमा प्रदर्शित गरिएका छन्। ==आबद्ध सङ्गठन== गीताप्रेस कोलकाताका गोविन्द भवन क्रियालयको अंश हो। अन्य सम्बद्ध संस्थानहरू तल दिइएका छन्: *गीता भवन, मुनि की रेति, ऋषिकेश *ऋषिकुल-ब्रह्मचर्य आश्रम (वैदिक पाठशाला), चुरू, राजस्थान। *आयुर्वेद संस्थान (आयुर्वेदिक औषधीका निर्माता), ऋषिकेश। *गीता प्रेस सेवा दल (प्राकृतिक विपदका लागि राहत सङ्गठन)। *हस्त निर्मित्त वस्त्र विभव (हथकरघा निर्मित कपडाका निर्माता)। *भारतीय ग्रामोदय वास्तु भण्डार (मुम्बईमा गीता प्रेसका पहिलो रिटेलर)। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://book.gitapress.org/ गीताप्रेस गोरखपुरको आधिकारिक बुक स्टोर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014102954/https://book.gitapress.org/ |date=2020-10-14 }} *[http://gitapressbookshop.in/ गीता प्रेस अनलाइन स्टोर] [[श्रेणी:भारतका प्रकाशनगृहहरू]] [[श्रेणी:धार्मिक पुस्तक प्रकाशकहरू]] [[श्रेणी:भारतका पुस्तक प्रकाशन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दु सङ्गठन]] [[श्रेणी:भारतीय साहित्य]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा स्थापित प्रकाशन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:गोरखपुर]] [[श्रेणी:भारतमा धार्मिक जनसञ्चार माध्यम]] [[श्रेणी:हिन्दु जन मिडिया]] [[श्रेणी:भगवद गीताका अनुवादक]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा स्थापित भारतीय कम्पनीहरू]] lslk0h6bmgss6itux91qmvj3v6xa9dx 1363753 1363752 2026-06-27T10:54:00Z ~2026-36886-13 79565 1363753 wikitext text/x-wiki {{Infobox publisher | name = गीताप्रेस, गोरखपुर | image = गीताप्रेस.png | parent = | status = | founded = {{Start date and years ago|df=yes|p=y|1923|4|29}}; [[गोरखपुर]], [[भारत]] मा | founder = जय दयाल गोएङ्का घनश्याम दास जालान | successor = | country = [[भारत]] | headquarters = [[गोरखपुर]], [[उत्तर प्रदेश]] | distribution = [[विश्व|वर्ल्डवाइड]] | keypeople = | publications = ''हिन्दु धार्मिक पुस्तकहरू र कल्याण मासिक'' | topics = सनातन धर्म वा [[हिन्दुत्व]] | genre = | imprints = | revenue = | numemployees = ३५० | nasdaq = | url = https://gitapressbookshop.in/ }} '''गीताप्रेस''' हिन्दु धार्मिक ग्रन्थहरूको संसारकै सबभन्दा ठुला प्रकाशक हो।<ref name=EB>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1547777/Gita-Press Encyclopædia Britannica].</ref>यो [[भारत]]को [[उत्तर प्रदेश]] राज्यको [[गोरखपुर]] शहरमा स्थित रहेको छ। यसको स्थापना सन् १९२३ मा जय दयाल गोएङ्का र घनश्याम दास जालानले सनातन धर्मका सिद्धान्तहरूलाई प्रोत्साहन गर्नका लागि गरेका थिए। हनुमान प्रसाद पोद्दारलाई "भाइजी" का रूपमा चिनिने गरिन्छ, जो कि आफ्नो प्रसिद्ध पत्रिकाका संस्थापक अनि आजीवन सम्पादक थिए, जसले आफ्ना कलमको नाम पनि "शिव", कल्याण राखेका थिए र त्यसैले लेख, रचनाहरू लेख्ने गर्दथे।<ref>[http://www.gandhibalniketan.com/visitor/visitor.htm Hanuman Prasad Poddar] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211140959/http://www.gandhibalniketan.com/visitor/visitor.htm |date=2010-02-11 }}</ref>सन् १९२७ मा प्रकाशित गर्न सुरु गरेका थिए, जसका १६०० प्रतिहरूको प्रचलन थियो र वर्तमानमा यसको प्रिन्ट अर्डर २.५ लाख (सन् २०१२ मा) सम्म पुगेको थियो। गीताप्रेस अभिलेखालयमा ३५०० भन्दा पनि अझै बढी पाण्डुलिपिहरू छन् जसमा भगवत् गीताका १०० भन्दा अधिक व्याख्याहरू समावेश रहेका छन्।<ref name=IT>[http://indiatoday.intoday.in/index.php?option=com_content&issueid=33&task=view&id=2736&Itemid=1 Holy word] India Today, 20 December 2007.</ref> सेठ जय दयाल गोएङ्का, श्री हनुमान प्रसाद पोद्दार र श्री घनश्याम दास जालान, गीता प्रचारकहरूले २९ अप्रिल १९२३ मा सोसाइटी रजिस्ट्रेशन एक्ट, १८६० (वर्तमानमा पश्चिम बङ्गाल सोसाइटीद्वारा शासित) का अन्तर्गत पञ्जीकृत गोविन्द भवन क्रियालयका एउटा क्षेत्रका रूपमा गीताप्रेसको स्थापना गरे। पाँच महिनापछि यसले आफ्नो पहिलो छपाई मेसिन ६०० रुपैयाँमा किनेको थियो। यसको स्थापनापछि, गीताप्रेसले गीताको लगभग ४१० मिलियन प्रति (विभिन्न संस्करणमा) र रामचरितमानसको ७० मिलियन प्रति, आर्थिक सहायता-प्राप्त गर्ने किसिमको मूल्यमा प्रकाशित गरे। यो डिसेम्बर २०१४ मा तलबका मुद्दाले गर्दा अस्थायी रूपले बन्द भएको थियो, तर केही दिन पछि काम फेरीदेखि शुरू भएको छ।<ref>[http://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/media/historic-geeta-press-shuts-down-indefinitely/articleshow/45536129.cms Historic Geeta Press shuts down indefinitely]</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/Work-resumes-at-Gita-Press/articleshow/45553735.cms | title=Work resumes at Gita Press | date=17 December 2014 | newspaper=The Times of India | accessdate=5 July 2018 }}</ref> ==प्रकाशन== ===पत्रिका=== * कल्याण (हिन्दी भाषामा) सन् १९२७ देखि प्रकाशित हुने एउटा मासिक पत्रिका हो। यसमा विभिन्न धार्मिक विषयहरूलाई समर्पित लेखहरू छन् जो कि विचार र राम्रा कार्यहरूलाई प्रोत्साहन दिने गर्दछ। भारतीय सन्तहरू अनि विद्वानहरूद्वारा लिखित पत्रिका नियमित रूपले प्रकाशित गरिँदै आएको छ। * कल्याण-कल्पतरु (अङ्ग्रेजी भाषामा) एउटा मासिक पत्रिका हो, यो सन् १९३४ देखि प्रकाशित हुँदै आएको छ। यसका सामग्री पनि कल्याणका निमित्त नै रहेका छन्। यसमध्ये कुनै पत्रिका कुनै पनि विज्ञापन गर्दैनन्। *अनलाइनमा कल्याण र कल्याण-कल्पतरु पत्रिकाको सदस्यता प्राप्त गर्न सकिन्छ। ===धार्मिक ग्रन्थ=== यी ग्रन्थहरू [[संस्कृत]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[मराठी भाषा|मराठी]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]], [[तमिल भाषा|तमिल]], [[तेलगु भाषा|तेलगु]], [[गुजराती भाषा|गुजराती]], [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]], [[ओडिया भाषा|ओडिसा]] र [[भारत]]मा बोलिने अन्य भाषाहरूमा प्रकाशित हुने गर्दछ।<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/br/2002/05/21/stories/2002052100120303.htm | title=Thulasidas Ramayana | newspaper=The Hindu | date=21 May 2002 | accessdate=5 July 2018 }}</ref> * श्रीमद् भगवद गीता (अनेकौं प्रारूप) * महाभारत * तुलसीदासद्वारा रचित श्री रामचरितमानस (अनेकौं प्रारूप), तेलगु संस्करण (सन् २००२) * तुलसीदासद्वारा अन्य रचनाहरू * वाल्मीकि रामायण (अनेकौं प्रारूप) * शास्त्र (पुराण, उपनिषद् र अन्य) *सूरदासद्वारा गरिएका कामहरू * स्वामी रामसुखदासका पुस्तकहरू * हनुमान प्रसाद पोद्दारका पुस्तकहरू * जयदयाल गोएङ्काका पुस्तकहरू ===अन्य प्रकाशन=== *भक्त-गाथाहरू र भजन *साना किताबहरू बच्चाहरूका तर्फ बढी केन्द्रित ==शाखा== गीता प्रेसका शाखाहरू र स्टल निम्नलिखित स्थानहरूमा रहेका छन्। चूरू र नादियाडलाई छोडेर अधिकांश स्टल रेलवे प्लेटफर्ममा सञ्चालित रहेका छन्। चूरूमा ऋषिकुल ब्रह्मचार्यश्रम वैदिक स्कूलका अगाडि एउटा स्टल रहेको छ अनि नादियाडमा सन्तराम मन्दिरको नजिक एउटा स्टल रहेको छ। {| class="wikitable" |- ! शाखाहरू !! ठेगाना !! सञ्चालित स्टलहरू |- | [[बेङ्गलुरु]] || ७/३, दोस्रो क्रस, लालबाघ रोड बेङ्गलोर - ५६००२७ || बेङ्गलोर, यशवन्तपुर, एसएसपीएन, हब्ली |- | [[कोयम्बटोर|कोयम्बटूर]] || गीताप्रेस मेन्सन ८/१ एम, रेसकोर्स, कोयम्बटूर - ६४१०१८ (तमिलनाडु) || एनआइएल |- | [[भिल्वाडा]] || जी-७, आकार टावर, सी ब्लोक, हर्ष प्यालेसको विपरित, गान्धी नगर, भिल्वाडा (राज)- ३११००१ || एनआइएल |- | [[कट्टक]] || भारतीय टावर्स, बादाम बाडी, कट्टक-७५३००९ || कट्टक, भुवनेश्वर |- | [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]] || २६०९, नयी सडक, दिल्ली-११०००६ || दिल्ली, निजामुद्दीन, नयाँ दिल्ली, बिकानेर, चुरु |- | [[ऋषिकेश]] || गीता भवन, पी.ओ. स्वर्गाश्रम, ऋषिकेश-२४९३०४ || एनआइएल |- | [[हरिद्वार]] || सब्जीमण्डी, मोतीबाजार, हरिद्वार-२४९४०१ || हरिद्वार |- | [[हैदरावाद]] || ४१, ४-४-१; दिल्शाद प्लाजा, सुल्तान बाजार, हैदरावाद-५०००९५ || सिकन्दराबाद, विजयवाडा |- | [[इन्दौर]] || जी-५, श्री वर्धान, ४ आर.एन.टी. मार्ग, इन्दौर-४५२००१ || इन्दौर |- | [[जलगाउँ]] || ७, भीम सिंह मार्केट, रेल्वे स्टेशनको नजिक, जलगाउँ-४२५००१ || औरङ्गाबाद |- | [[कानपुर]] || २४/५५, बिरहाना रोड, कानपुर-२०८००१ || कानपुर, लखनऊ, कोटा |- | [[कोलकाता]] || १५१, महात्मा गान्धी रोड, कोलकाता-७००००७ || कोलकाता, सीलदह, हाब्रा, धनबाद, खड्गपुर |- | [[मुम्बई]] || २८२,सामलदास गान्धी मार्ग (प्रिन्सेस स्ट्रिट), मरिन लाइन्स स्टेसन नजिक, मुम्बई-४००००२ || एनआइएल |- | [[नागपुर]] || श्रीजी कृपा कम्प्लेक्स, ८५१, न्यु एटावाडी रोड, नागपुर-४४०००२ || गोण्डिया |- | [[पटना]] || अशोक राजपथ, महिला अस्पतालको छेउमा, पटना - ८००००४ || पटना |- | [[राईपुर]] || मित्तल कम्प्लेक्स,गन्जपारा, तेलघानी चोक(छतीसगढ), राईपुर- ४९२००९ || राईपुर |- | [[राँची]] || कार्ट सराइ रोड, उपल्लो बजार, पहिलो तल्ला बिरला गद्दी, राँची-८३४००१ || राँची |- | [[सुरत]] || वैभव अपार्टमेन्ट, नुतन निवासको विपरित, भटर रोड, सुरत-३९५००१ || अहमदाबाद, वडोदरा, राजकोट, जामनगर, भारुच, नादियाड |- | [[बनारस|वाराणसी]] || ५९/९, निचीबाग, वाराणसी-२२१००१ || मुगल सराइ |- | [[चेन्नई]] || इलेक्ट्रो हाउस नं. २३, रामनाथन स्ट्रिट, किलपाउक, चेन्नई-६०००१० (टी.एन.) ||एनआइएल |- | [[गोरखपुर]] || गीताप्रेस, पी.ओ. गीताप्रेस, गोरखपुर - २७३००५ || छप्रा, सीवन, मुजफरपुर, गोरखपुर, गोण्डिया, जबलपुर्, समस्तीपुर |} ==गीता प्रेस आर्ट ग्यालेरी (लीला चित्र मन्दिर)== आर्ट ग्यालेरीमा श्री राम र श्री कृष्णका लीलाहरू (कार्य वा नाटक) लाई ६८४ चित्रहरूमा चित्रित गरिएको छ, जो भुत र वर्तमानका प्रसिद्ध कलाकारहरूद्वारा प्रस्तुत गरिएको छ। श्री कृष्ण लीलाका मेवाडी शैलीका चित्रहरू सहित अन्य चित्र पनि प्रदर्शनमा छन्। भगवद गीताका पुरा ७०० श्लोकहरूलाई पर्खालहरूमा अङ्कित सिङ्गमरमरका पट्टिहरूमा प्रदर्शित गरिएका छन्। ==आबद्ध सङ्गठन== गीताप्रेस कोलकाताका गोविन्द भवन क्रियालयको अंश हो। अन्य सम्बद्ध संस्थानहरू तल दिइएका छन्: *गीता भवन, मुनि की रेति, ऋषिकेश *ऋषिकुल-ब्रह्मचर्य आश्रम (वैदिक पाठशाला), चुरू, राजस्थान। *आयुर्वेद संस्थान (आयुर्वेदिक औषधीका निर्माता), ऋषिकेश। *गीता प्रेस सेवा दल (प्राकृतिक विपदका लागि राहत सङ्गठन)। *हस्त निर्मित्त वस्त्र विभव (हथकरघा निर्मित कपडाका निर्माता)। *भारतीय ग्रामोदय वास्तु भण्डार (मुम्बईमा गीता प्रेसका पहिलो रिटेलर)। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://book.gitapress.org/ गीताप्रेस गोरखपुरको आधिकारिक बुक स्टोर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014102954/https://book.gitapress.org/ |date=2020-10-14 }} *[http://gitapressbookshop.in/ गीता प्रेस अनलाइन स्टोर] [[श्रेणी:भारतका प्रकाशनगृहहरू]] [[श्रेणी:धार्मिक पुस्तक प्रकाशकहरू]] [[श्रेणी:भारतका पुस्तक प्रकाशन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दु सङ्गठन]] [[श्रेणी:भारतीय साहित्य]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा स्थापित प्रकाशन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:गोरखपुर]] [[श्रेणी:भारतमा धार्मिक जनसञ्चार माध्यम]] [[श्रेणी:हिन्दु जन मिडिया]] [[श्रेणी:भगवद गीताका अनुवादक]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा स्थापित भारतीय कम्पनीहरू]] sy1t8osgfrwh1r8r1b03giwe3m8y8vh 1363755 1363753 2026-06-27T11:03:36Z ~2026-36886-13 79565 1363755 wikitext text/x-wiki {{Infobox publisher | name = गीताप्रेस, गोरखपुर | image = गीताप्रेस.png | parent = | status = | founded = {{Start date and years ago|df=yes|p=y|1923|4|29}}; [[गोरखपुर]], [[भारत]] मा | founder = जय दयाल गोएङ्का घनश्याम दास जालान | successor = | country = [[भारत]] | headquarters = [[गोरखपुर]], [[उत्तर प्रदेश]] | distribution = [[विश्व|वर्ल्डवाइड]] | keypeople = | publications = ''हिन्दु धार्मिक पुस्तकहरू र कल्याण मासिक'' | topics = सनातन धर्म वा [[हिन्दुत्व]] | genre = | imprints = | revenue = | numemployees = ३५० | nasdaq = | url = https://gitapressbookshop.in <br /> https://gitapressnepal.org }} '''गीताप्रेस''' हिन्दु धार्मिक ग्रन्थहरूको संसारकै सबभन्दा ठुला प्रकाशक हो।<ref name=EB>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1547777/Gita-Press Encyclopædia Britannica].</ref>यो [[भारत]]को [[उत्तर प्रदेश]] राज्यको [[गोरखपुर]] शहरमा स्थित रहेको छ। यसको स्थापना सन् १९२३ मा जय दयाल गोएङ्का र घनश्याम दास जालानले सनातन धर्मका सिद्धान्तहरूलाई प्रोत्साहन गर्नका लागि गरेका थिए। हनुमान प्रसाद पोद्दारलाई "भाइजी" का रूपमा चिनिने गरिन्छ, जो कि आफ्नो प्रसिद्ध पत्रिकाका संस्थापक अनि आजीवन सम्पादक थिए, जसले आफ्ना कलमको नाम पनि "शिव", कल्याण राखेका थिए र त्यसैले लेख, रचनाहरू लेख्ने गर्दथे।<ref>[http://www.gandhibalniketan.com/visitor/visitor.htm Hanuman Prasad Poddar] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211140959/http://www.gandhibalniketan.com/visitor/visitor.htm |date=2010-02-11 }}</ref>सन् १९२७ मा प्रकाशित गर्न सुरु गरेका थिए, जसका १६०० प्रतिहरूको प्रचलन थियो र वर्तमानमा यसको प्रिन्ट अर्डर २.५ लाख (सन् २०१२ मा) सम्म पुगेको थियो। गीताप्रेस अभिलेखालयमा ३५०० भन्दा पनि अझै बढी पाण्डुलिपिहरू छन् जसमा भगवत् गीताका १०० भन्दा अधिक व्याख्याहरू समावेश रहेका छन्।<ref name=IT>[http://indiatoday.intoday.in/index.php?option=com_content&issueid=33&task=view&id=2736&Itemid=1 Holy word] India Today, 20 December 2007.</ref> सेठ जय दयाल गोएङ्का, श्री हनुमान प्रसाद पोद्दार र श्री घनश्याम दास जालान, गीता प्रचारकहरूले २९ अप्रिल १९२३ मा सोसाइटी रजिस्ट्रेशन एक्ट, १८६० (वर्तमानमा पश्चिम बङ्गाल सोसाइटीद्वारा शासित) का अन्तर्गत पञ्जीकृत गोविन्द भवन क्रियालयका एउटा क्षेत्रका रूपमा गीताप्रेसको स्थापना गरे। पाँच महिनापछि यसले आफ्नो पहिलो छपाई मेसिन ६०० रुपैयाँमा किनेको थियो। यसको स्थापनापछि, गीताप्रेसले गीताको लगभग ४१० मिलियन प्रति (विभिन्न संस्करणमा) र रामचरितमानसको ७० मिलियन प्रति, आर्थिक सहायता-प्राप्त गर्ने किसिमको मूल्यमा प्रकाशित गरे। यो डिसेम्बर २०१४ मा तलबका मुद्दाले गर्दा अस्थायी रूपले बन्द भएको थियो, तर केही दिन पछि काम फेरीदेखि शुरू भएको छ।<ref>[http://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/media/historic-geeta-press-shuts-down-indefinitely/articleshow/45536129.cms Historic Geeta Press shuts down indefinitely]</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/Work-resumes-at-Gita-Press/articleshow/45553735.cms | title=Work resumes at Gita Press | date=17 December 2014 | newspaper=The Times of India | accessdate=5 July 2018 }}</ref> ==प्रकाशन== ===पत्रिका=== * कल्याण (हिन्दी भाषामा) सन् १९२७ देखि प्रकाशित हुने एउटा मासिक पत्रिका हो। यसमा विभिन्न धार्मिक विषयहरूलाई समर्पित लेखहरू छन् जो कि विचार र राम्रा कार्यहरूलाई प्रोत्साहन दिने गर्दछ। भारतीय सन्तहरू अनि विद्वानहरूद्वारा लिखित पत्रिका नियमित रूपले प्रकाशित गरिँदै आएको छ। * कल्याण-कल्पतरु (अङ्ग्रेजी भाषामा) एउटा मासिक पत्रिका हो, यो सन् १९३४ देखि प्रकाशित हुँदै आएको छ। यसका सामग्री पनि कल्याणका निमित्त नै रहेका छन्। यसमध्ये कुनै पत्रिका कुनै पनि विज्ञापन गर्दैनन्। *अनलाइनमा कल्याण र कल्याण-कल्पतरु पत्रिकाको सदस्यता प्राप्त गर्न सकिन्छ। ===धार्मिक ग्रन्थ=== यी ग्रन्थहरू [[संस्कृत]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[मराठी भाषा|मराठी]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]], [[तमिल भाषा|तमिल]], [[तेलगु भाषा|तेलगु]], [[गुजराती भाषा|गुजराती]], [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]], [[ओडिया भाषा|ओडिसा]] र [[भारत]]मा बोलिने अन्य भाषाहरूमा प्रकाशित हुने गर्दछ।<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/br/2002/05/21/stories/2002052100120303.htm | title=Thulasidas Ramayana | newspaper=The Hindu | date=21 May 2002 | accessdate=5 July 2018 }}</ref> * श्रीमद् भगवद गीता (अनेकौं प्रारूप) * महाभारत * तुलसीदासद्वारा रचित श्री रामचरितमानस (अनेकौं प्रारूप), तेलगु संस्करण (सन् २००२) * तुलसीदासद्वारा अन्य रचनाहरू * वाल्मीकि रामायण (अनेकौं प्रारूप) * शास्त्र (पुराण, उपनिषद् र अन्य) *सूरदासद्वारा गरिएका कामहरू * स्वामी रामसुखदासका पुस्तकहरू * हनुमान प्रसाद पोद्दारका पुस्तकहरू * जयदयाल गोएङ्काका पुस्तकहरू ===अन्य प्रकाशन=== *भक्त-गाथाहरू र भजन *साना किताबहरू बच्चाहरूका तर्फ बढी केन्द्रित ==शाखा== गीता प्रेसका शाखाहरू र स्टल निम्नलिखित स्थानहरूमा रहेका छन्। चूरू र नादियाडलाई छोडेर अधिकांश स्टल रेलवे प्लेटफर्ममा सञ्चालित रहेका छन्। चूरूमा ऋषिकुल ब्रह्मचार्यश्रम वैदिक स्कूलका अगाडि एउटा स्टल रहेको छ अनि नादियाडमा सन्तराम मन्दिरको नजिक एउटा स्टल रहेको छ। {| class="wikitable" |- ! शाखाहरू !! ठेगाना !! सञ्चालित स्टलहरू |- | [[बेङ्गलुरु]] || ७/३, दोस्रो क्रस, लालबाघ रोड बेङ्गलोर - ५६००२७ || बेङ्गलोर, यशवन्तपुर, एसएसपीएन, हब्ली |- | [[कोयम्बटोर|कोयम्बटूर]] || गीताप्रेस मेन्सन ८/१ एम, रेसकोर्स, कोयम्बटूर - ६४१०१८ (तमिलनाडु) || एनआइएल |- | [[भिल्वाडा]] || जी-७, आकार टावर, सी ब्लोक, हर्ष प्यालेसको विपरित, गान्धी नगर, भिल्वाडा (राज)- ३११००१ || एनआइएल |- | [[कट्टक]] || भारतीय टावर्स, बादाम बाडी, कट्टक-७५३००९ || कट्टक, भुवनेश्वर |- | [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]] || २६०९, नयी सडक, दिल्ली-११०००६ || दिल्ली, निजामुद्दीन, नयाँ दिल्ली, बिकानेर, चुरु |- | [[ऋषिकेश]] || गीता भवन, पी.ओ. स्वर्गाश्रम, ऋषिकेश-२४९३०४ || एनआइएल |- | [[हरिद्वार]] || सब्जीमण्डी, मोतीबाजार, हरिद्वार-२४९४०१ || हरिद्वार |- | [[हैदरावाद]] || ४१, ४-४-१; दिल्शाद प्लाजा, सुल्तान बाजार, हैदरावाद-५०००९५ || सिकन्दराबाद, विजयवाडा |- | [[इन्दौर]] || जी-५, श्री वर्धान, ४ आर.एन.टी. मार्ग, इन्दौर-४५२००१ || इन्दौर |- | [[जलगाउँ]] || ७, भीम सिंह मार्केट, रेल्वे स्टेशनको नजिक, जलगाउँ-४२५००१ || औरङ्गाबाद |- | [[कानपुर]] || २४/५५, बिरहाना रोड, कानपुर-२०८००१ || कानपुर, लखनऊ, कोटा |- | [[कोलकाता]] || १५१, महात्मा गान्धी रोड, कोलकाता-७००००७ || कोलकाता, सीलदह, हाब्रा, धनबाद, खड्गपुर |- | [[मुम्बई]] || २८२,सामलदास गान्धी मार्ग (प्रिन्सेस स्ट्रिट), मरिन लाइन्स स्टेसन नजिक, मुम्बई-४००००२ || एनआइएल |- | [[नागपुर]] || श्रीजी कृपा कम्प्लेक्स, ८५१, न्यु एटावाडी रोड, नागपुर-४४०००२ || गोण्डिया |- | [[पटना]] || अशोक राजपथ, महिला अस्पतालको छेउमा, पटना - ८००००४ || पटना |- | [[राईपुर]] || मित्तल कम्प्लेक्स,गन्जपारा, तेलघानी चोक(छतीसगढ), राईपुर- ४९२००९ || राईपुर |- | [[राँची]] || कार्ट सराइ रोड, उपल्लो बजार, पहिलो तल्ला बिरला गद्दी, राँची-८३४००१ || राँची |- | [[सुरत]] || वैभव अपार्टमेन्ट, नुतन निवासको विपरित, भटर रोड, सुरत-३९५००१ || अहमदाबाद, वडोदरा, राजकोट, जामनगर, भारुच, नादियाड |- | [[बनारस|वाराणसी]] || ५९/९, निचीबाग, वाराणसी-२२१००१ || मुगल सराइ |- | [[चेन्नई]] || इलेक्ट्रो हाउस नं. २३, रामनाथन स्ट्रिट, किलपाउक, चेन्नई-६०००१० (टी.एन.) ||एनआइएल |- | [[गोरखपुर]] || गीताप्रेस, पी.ओ. गीताप्रेस, गोरखपुर - २७३००५ || छप्रा, सीवन, मुजफरपुर, गोरखपुर, गोण्डिया, जबलपुर्, समस्तीपुर |} ==गीता प्रेस आर्ट ग्यालेरी (लीला चित्र मन्दिर)== आर्ट ग्यालेरीमा श्री राम र श्री कृष्णका लीलाहरू (कार्य वा नाटक) लाई ६८४ चित्रहरूमा चित्रित गरिएको छ, जो भुत र वर्तमानका प्रसिद्ध कलाकारहरूद्वारा प्रस्तुत गरिएको छ। श्री कृष्ण लीलाका मेवाडी शैलीका चित्रहरू सहित अन्य चित्र पनि प्रदर्शनमा छन्। भगवद गीताका पुरा ७०० श्लोकहरूलाई पर्खालहरूमा अङ्कित सिङ्गमरमरका पट्टिहरूमा प्रदर्शित गरिएका छन्। ==आबद्ध सङ्गठन== गीताप्रेस कोलकाताका गोविन्द भवन क्रियालयको अंश हो। अन्य सम्बद्ध संस्थानहरू तल दिइएका छन्: *गीता भवन, मुनि की रेति, ऋषिकेश *ऋषिकुल-ब्रह्मचर्य आश्रम (वैदिक पाठशाला), चुरू, राजस्थान। *आयुर्वेद संस्थान (आयुर्वेदिक औषधीका निर्माता), ऋषिकेश। *गीता प्रेस सेवा दल (प्राकृतिक विपदका लागि राहत सङ्गठन)। *हस्त निर्मित्त वस्त्र विभव (हथकरघा निर्मित कपडाका निर्माता)। *भारतीय ग्रामोदय वास्तु भण्डार (मुम्बईमा गीता प्रेसका पहिलो रिटेलर)। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://book.gitapress.org/ गीताप्रेस गोरखपुरको आधिकारिक बुक स्टोर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014102954/https://book.gitapress.org/ |date=2020-10-14 }} *[http://gitapressbookshop.in/ गीता प्रेस अनलाइन स्टोर] [[श्रेणी:भारतका प्रकाशनगृहहरू]] [[श्रेणी:धार्मिक पुस्तक प्रकाशकहरू]] [[श्रेणी:भारतका पुस्तक प्रकाशन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दु सङ्गठन]] [[श्रेणी:भारतीय साहित्य]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा स्थापित प्रकाशन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:गोरखपुर]] [[श्रेणी:भारतमा धार्मिक जनसञ्चार माध्यम]] [[श्रेणी:हिन्दु जन मिडिया]] [[श्रेणी:भगवद गीताका अनुवादक]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा स्थापित भारतीय कम्पनीहरू]] 86sh6gbcuvsog88lk2g6g3dbfw63qm6 1363758 1363755 2026-06-27T11:06:52Z ~2026-36886-13 79565 1363758 wikitext text/x-wiki {{Infobox publisher | name = गीताप्रेस, गोरखपुर | image = गीताप्रेस.png | parent = | status = | founded = {{Start date and years ago|df=yes|p=y|1923|4|29}}; [[गोरखपुर]], [[भारत]] मा | founder = जय दयाल गोएङ्का घनश्याम दास जालान | successor = | country = [[भारत]] | headquarters = [[गोरखपुर]], [[उत्तर प्रदेश]] | distribution = [[विश्व|वर्ल्डवाइड]] | keypeople = | publications = ''हिन्दु धार्मिक पुस्तकहरू र कल्याण मासिक'' | topics = सनातन धर्म वा [[हिन्दुत्व]] | genre = | imprints = | revenue = | numemployees = ३५० | nasdaq = | url = https://gitapressbookshop.in [[अङ्ग्रेजी]] <br /> https://gitapressnepal.org [[नेपाली]] }} '''गीताप्रेस''' हिन्दु धार्मिक ग्रन्थहरूको संसारकै सबभन्दा ठुला प्रकाशक हो।<ref name=EB>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1547777/Gita-Press Encyclopædia Britannica].</ref>यो [[भारत]]को [[उत्तर प्रदेश]] राज्यको [[गोरखपुर]] शहरमा स्थित रहेको छ। यसको स्थापना सन् १९२३ मा जय दयाल गोएङ्का र घनश्याम दास जालानले सनातन धर्मका सिद्धान्तहरूलाई प्रोत्साहन गर्नका लागि गरेका थिए। हनुमान प्रसाद पोद्दारलाई "भाइजी" का रूपमा चिनिने गरिन्छ, जो कि आफ्नो प्रसिद्ध पत्रिकाका संस्थापक अनि आजीवन सम्पादक थिए, जसले आफ्ना कलमको नाम पनि "शिव", कल्याण राखेका थिए र त्यसैले लेख, रचनाहरू लेख्ने गर्दथे।<ref>[http://www.gandhibalniketan.com/visitor/visitor.htm Hanuman Prasad Poddar] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211140959/http://www.gandhibalniketan.com/visitor/visitor.htm |date=2010-02-11 }}</ref>सन् १९२७ मा प्रकाशित गर्न सुरु गरेका थिए, जसका १६०० प्रतिहरूको प्रचलन थियो र वर्तमानमा यसको प्रिन्ट अर्डर २.५ लाख (सन् २०१२ मा) सम्म पुगेको थियो। गीताप्रेस अभिलेखालयमा ३५०० भन्दा पनि अझै बढी पाण्डुलिपिहरू छन् जसमा भगवत् गीताका १०० भन्दा अधिक व्याख्याहरू समावेश रहेका छन्।<ref name=IT>[http://indiatoday.intoday.in/index.php?option=com_content&issueid=33&task=view&id=2736&Itemid=1 Holy word] India Today, 20 December 2007.</ref> सेठ जय दयाल गोएङ्का, श्री हनुमान प्रसाद पोद्दार र श्री घनश्याम दास जालान, गीता प्रचारकहरूले २९ अप्रिल १९२३ मा सोसाइटी रजिस्ट्रेशन एक्ट, १८६० (वर्तमानमा पश्चिम बङ्गाल सोसाइटीद्वारा शासित) का अन्तर्गत पञ्जीकृत गोविन्द भवन क्रियालयका एउटा क्षेत्रका रूपमा गीताप्रेसको स्थापना गरे। पाँच महिनापछि यसले आफ्नो पहिलो छपाई मेसिन ६०० रुपैयाँमा किनेको थियो। यसको स्थापनापछि, गीताप्रेसले गीताको लगभग ४१० मिलियन प्रति (विभिन्न संस्करणमा) र रामचरितमानसको ७० मिलियन प्रति, आर्थिक सहायता-प्राप्त गर्ने किसिमको मूल्यमा प्रकाशित गरे। यो डिसेम्बर २०१४ मा तलबका मुद्दाले गर्दा अस्थायी रूपले बन्द भएको थियो, तर केही दिन पछि काम फेरीदेखि शुरू भएको छ।<ref>[http://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/media/historic-geeta-press-shuts-down-indefinitely/articleshow/45536129.cms Historic Geeta Press shuts down indefinitely]</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/Work-resumes-at-Gita-Press/articleshow/45553735.cms | title=Work resumes at Gita Press | date=17 December 2014 | newspaper=The Times of India | accessdate=5 July 2018 }}</ref> ==प्रकाशन== ===पत्रिका=== * कल्याण (हिन्दी भाषामा) सन् १९२७ देखि प्रकाशित हुने एउटा मासिक पत्रिका हो। यसमा विभिन्न धार्मिक विषयहरूलाई समर्पित लेखहरू छन् जो कि विचार र राम्रा कार्यहरूलाई प्रोत्साहन दिने गर्दछ। भारतीय सन्तहरू अनि विद्वानहरूद्वारा लिखित पत्रिका नियमित रूपले प्रकाशित गरिँदै आएको छ। * कल्याण-कल्पतरु (अङ्ग्रेजी भाषामा) एउटा मासिक पत्रिका हो, यो सन् १९३४ देखि प्रकाशित हुँदै आएको छ। यसका सामग्री पनि कल्याणका निमित्त नै रहेका छन्। यसमध्ये कुनै पत्रिका कुनै पनि विज्ञापन गर्दैनन्। *अनलाइनमा कल्याण र कल्याण-कल्पतरु पत्रिकाको सदस्यता प्राप्त गर्न सकिन्छ। ===धार्मिक ग्रन्थ=== यी ग्रन्थहरू [[संस्कृत]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[मराठी भाषा|मराठी]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]], [[तमिल भाषा|तमिल]], [[तेलगु भाषा|तेलगु]], [[गुजराती भाषा|गुजराती]], [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]], [[ओडिया भाषा|ओडिसा]] र [[भारत]]मा बोलिने अन्य भाषाहरूमा प्रकाशित हुने गर्दछ।<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/br/2002/05/21/stories/2002052100120303.htm | title=Thulasidas Ramayana | newspaper=The Hindu | date=21 May 2002 | accessdate=5 July 2018 }}</ref> * श्रीमद् भगवद गीता (अनेकौं प्रारूप) * महाभारत * तुलसीदासद्वारा रचित श्री रामचरितमानस (अनेकौं प्रारूप), तेलगु संस्करण (सन् २००२) * तुलसीदासद्वारा अन्य रचनाहरू * वाल्मीकि रामायण (अनेकौं प्रारूप) * शास्त्र (पुराण, उपनिषद् र अन्य) *सूरदासद्वारा गरिएका कामहरू * स्वामी रामसुखदासका पुस्तकहरू * हनुमान प्रसाद पोद्दारका पुस्तकहरू * जयदयाल गोएङ्काका पुस्तकहरू ===अन्य प्रकाशन=== *भक्त-गाथाहरू र भजन *साना किताबहरू बच्चाहरूका तर्फ बढी केन्द्रित ==शाखा== गीता प्रेसका शाखाहरू र स्टल निम्नलिखित स्थानहरूमा रहेका छन्। चूरू र नादियाडलाई छोडेर अधिकांश स्टल रेलवे प्लेटफर्ममा सञ्चालित रहेका छन्। चूरूमा ऋषिकुल ब्रह्मचार्यश्रम वैदिक स्कूलका अगाडि एउटा स्टल रहेको छ अनि नादियाडमा सन्तराम मन्दिरको नजिक एउटा स्टल रहेको छ। {| class="wikitable" |- ! शाखाहरू !! ठेगाना !! सञ्चालित स्टलहरू |- | [[बेङ्गलुरु]] || ७/३, दोस्रो क्रस, लालबाघ रोड बेङ्गलोर - ५६००२७ || बेङ्गलोर, यशवन्तपुर, एसएसपीएन, हब्ली |- | [[कोयम्बटोर|कोयम्बटूर]] || गीताप्रेस मेन्सन ८/१ एम, रेसकोर्स, कोयम्बटूर - ६४१०१८ (तमिलनाडु) || एनआइएल |- | [[भिल्वाडा]] || जी-७, आकार टावर, सी ब्लोक, हर्ष प्यालेसको विपरित, गान्धी नगर, भिल्वाडा (राज)- ३११००१ || एनआइएल |- | [[कट्टक]] || भारतीय टावर्स, बादाम बाडी, कट्टक-७५३००९ || कट्टक, भुवनेश्वर |- | [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]] || २६०९, नयी सडक, दिल्ली-११०००६ || दिल्ली, निजामुद्दीन, नयाँ दिल्ली, बिकानेर, चुरु |- | [[ऋषिकेश]] || गीता भवन, पी.ओ. स्वर्गाश्रम, ऋषिकेश-२४९३०४ || एनआइएल |- | [[हरिद्वार]] || सब्जीमण्डी, मोतीबाजार, हरिद्वार-२४९४०१ || हरिद्वार |- | [[हैदरावाद]] || ४१, ४-४-१; दिल्शाद प्लाजा, सुल्तान बाजार, हैदरावाद-५०००९५ || सिकन्दराबाद, विजयवाडा |- | [[इन्दौर]] || जी-५, श्री वर्धान, ४ आर.एन.टी. मार्ग, इन्दौर-४५२००१ || इन्दौर |- | [[जलगाउँ]] || ७, भीम सिंह मार्केट, रेल्वे स्टेशनको नजिक, जलगाउँ-४२५००१ || औरङ्गाबाद |- | [[कानपुर]] || २४/५५, बिरहाना रोड, कानपुर-२०८००१ || कानपुर, लखनऊ, कोटा |- | [[कोलकाता]] || १५१, महात्मा गान्धी रोड, कोलकाता-७००००७ || कोलकाता, सीलदह, हाब्रा, धनबाद, खड्गपुर |- | [[मुम्बई]] || २८२,सामलदास गान्धी मार्ग (प्रिन्सेस स्ट्रिट), मरिन लाइन्स स्टेसन नजिक, मुम्बई-४००००२ || एनआइएल |- | [[नागपुर]] || श्रीजी कृपा कम्प्लेक्स, ८५१, न्यु एटावाडी रोड, नागपुर-४४०००२ || गोण्डिया |- | [[पटना]] || अशोक राजपथ, महिला अस्पतालको छेउमा, पटना - ८००००४ || पटना |- | [[राईपुर]] || मित्तल कम्प्लेक्स,गन्जपारा, तेलघानी चोक(छतीसगढ), राईपुर- ४९२००९ || राईपुर |- | [[राँची]] || कार्ट सराइ रोड, उपल्लो बजार, पहिलो तल्ला बिरला गद्दी, राँची-८३४००१ || राँची |- | [[सुरत]] || वैभव अपार्टमेन्ट, नुतन निवासको विपरित, भटर रोड, सुरत-३९५००१ || अहमदाबाद, वडोदरा, राजकोट, जामनगर, भारुच, नादियाड |- | [[बनारस|वाराणसी]] || ५९/९, निचीबाग, वाराणसी-२२१००१ || मुगल सराइ |- | [[चेन्नई]] || इलेक्ट्रो हाउस नं. २३, रामनाथन स्ट्रिट, किलपाउक, चेन्नई-६०००१० (टी.एन.) ||एनआइएल |- | [[गोरखपुर]] || गीताप्रेस, पी.ओ. गीताप्रेस, गोरखपुर - २७३००५ || छप्रा, सीवन, मुजफरपुर, गोरखपुर, गोण्डिया, जबलपुर्, समस्तीपुर |} ==गीता प्रेस आर्ट ग्यालेरी (लीला चित्र मन्दिर)== आर्ट ग्यालेरीमा श्री राम र श्री कृष्णका लीलाहरू (कार्य वा नाटक) लाई ६८४ चित्रहरूमा चित्रित गरिएको छ, जो भुत र वर्तमानका प्रसिद्ध कलाकारहरूद्वारा प्रस्तुत गरिएको छ। श्री कृष्ण लीलाका मेवाडी शैलीका चित्रहरू सहित अन्य चित्र पनि प्रदर्शनमा छन्। भगवद गीताका पुरा ७०० श्लोकहरूलाई पर्खालहरूमा अङ्कित सिङ्गमरमरका पट्टिहरूमा प्रदर्शित गरिएका छन्। ==आबद्ध सङ्गठन== गीताप्रेस कोलकाताका गोविन्द भवन क्रियालयको अंश हो। अन्य सम्बद्ध संस्थानहरू तल दिइएका छन्: *गीता भवन, मुनि की रेति, ऋषिकेश *ऋषिकुल-ब्रह्मचर्य आश्रम (वैदिक पाठशाला), चुरू, राजस्थान। *आयुर्वेद संस्थान (आयुर्वेदिक औषधीका निर्माता), ऋषिकेश। *गीता प्रेस सेवा दल (प्राकृतिक विपदका लागि राहत सङ्गठन)। *हस्त निर्मित्त वस्त्र विभव (हथकरघा निर्मित कपडाका निर्माता)। *भारतीय ग्रामोदय वास्तु भण्डार (मुम्बईमा गीता प्रेसका पहिलो रिटेलर)। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://book.gitapress.org/ गीताप्रेस गोरखपुरको आधिकारिक बुक स्टोर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014102954/https://book.gitapress.org/ |date=2020-10-14 }} *[http://gitapressbookshop.in/ गीता प्रेस अनलाइन स्टोर] [[श्रेणी:भारतका प्रकाशनगृहहरू]] [[श्रेणी:धार्मिक पुस्तक प्रकाशकहरू]] [[श्रेणी:भारतका पुस्तक प्रकाशन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दु सङ्गठन]] [[श्रेणी:भारतीय साहित्य]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा स्थापित प्रकाशन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:गोरखपुर]] [[श्रेणी:भारतमा धार्मिक जनसञ्चार माध्यम]] [[श्रेणी:हिन्दु जन मिडिया]] [[श्रेणी:भगवद गीताका अनुवादक]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा स्थापित भारतीय कम्पनीहरू]] sceezli2idq5abwsrw07w79cgephchz 1363759 1363758 2026-06-27T11:07:55Z ~2026-36886-13 79565 1363759 wikitext text/x-wiki {{Infobox publisher | name = गीताप्रेस, गोरखपुर | image = गीताप्रेस.png | parent = | status = | founded = {{Start date and years ago|df=yes|p=y|1923|4|29}}; [[गोरखपुर]], [[भारत]] मा | founder = जय दयाल गोएङ्का घनश्याम दास जालान | successor = | country = [[भारत]] | headquarters = [[गोरखपुर]], [[उत्तर प्रदेश]] | distribution = [[विश्व|वर्ल्डवाइड]] | keypeople = | publications = ''हिन्दु धार्मिक पुस्तकहरू र कल्याण मासिक'' | topics = सनातन धर्म वा [[हिन्दुत्व]] | genre = | imprints = | revenue = | numemployees = ३५० | nasdaq = | url = https://gitapressbookshop.in [[अङ्ग्रेजी]]मा <br /> https://gitapressnepal.org [[नेपाली]]मा }} '''गीताप्रेस''' हिन्दु धार्मिक ग्रन्थहरूको संसारकै सबभन्दा ठुला प्रकाशक हो।<ref name=EB>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1547777/Gita-Press Encyclopædia Britannica].</ref>यो [[भारत]]को [[उत्तर प्रदेश]] राज्यको [[गोरखपुर]] शहरमा स्थित रहेको छ। यसको स्थापना सन् १९२३ मा जय दयाल गोएङ्का र घनश्याम दास जालानले सनातन धर्मका सिद्धान्तहरूलाई प्रोत्साहन गर्नका लागि गरेका थिए। हनुमान प्रसाद पोद्दारलाई "भाइजी" का रूपमा चिनिने गरिन्छ, जो कि आफ्नो प्रसिद्ध पत्रिकाका संस्थापक अनि आजीवन सम्पादक थिए, जसले आफ्ना कलमको नाम पनि "शिव", कल्याण राखेका थिए र त्यसैले लेख, रचनाहरू लेख्ने गर्दथे।<ref>[http://www.gandhibalniketan.com/visitor/visitor.htm Hanuman Prasad Poddar] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211140959/http://www.gandhibalniketan.com/visitor/visitor.htm |date=2010-02-11 }}</ref>सन् १९२७ मा प्रकाशित गर्न सुरु गरेका थिए, जसका १६०० प्रतिहरूको प्रचलन थियो र वर्तमानमा यसको प्रिन्ट अर्डर २.५ लाख (सन् २०१२ मा) सम्म पुगेको थियो। गीताप्रेस अभिलेखालयमा ३५०० भन्दा पनि अझै बढी पाण्डुलिपिहरू छन् जसमा भगवत् गीताका १०० भन्दा अधिक व्याख्याहरू समावेश रहेका छन्।<ref name=IT>[http://indiatoday.intoday.in/index.php?option=com_content&issueid=33&task=view&id=2736&Itemid=1 Holy word] India Today, 20 December 2007.</ref> सेठ जय दयाल गोएङ्का, श्री हनुमान प्रसाद पोद्दार र श्री घनश्याम दास जालान, गीता प्रचारकहरूले २९ अप्रिल १९२३ मा सोसाइटी रजिस्ट्रेशन एक्ट, १८६० (वर्तमानमा पश्चिम बङ्गाल सोसाइटीद्वारा शासित) का अन्तर्गत पञ्जीकृत गोविन्द भवन क्रियालयका एउटा क्षेत्रका रूपमा गीताप्रेसको स्थापना गरे। पाँच महिनापछि यसले आफ्नो पहिलो छपाई मेसिन ६०० रुपैयाँमा किनेको थियो। यसको स्थापनापछि, गीताप्रेसले गीताको लगभग ४१० मिलियन प्रति (विभिन्न संस्करणमा) र रामचरितमानसको ७० मिलियन प्रति, आर्थिक सहायता-प्राप्त गर्ने किसिमको मूल्यमा प्रकाशित गरे। यो डिसेम्बर २०१४ मा तलबका मुद्दाले गर्दा अस्थायी रूपले बन्द भएको थियो, तर केही दिन पछि काम फेरीदेखि शुरू भएको छ।<ref>[http://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/media/historic-geeta-press-shuts-down-indefinitely/articleshow/45536129.cms Historic Geeta Press shuts down indefinitely]</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/Work-resumes-at-Gita-Press/articleshow/45553735.cms | title=Work resumes at Gita Press | date=17 December 2014 | newspaper=The Times of India | accessdate=5 July 2018 }}</ref> ==प्रकाशन== ===पत्रिका=== * कल्याण (हिन्दी भाषामा) सन् १९२७ देखि प्रकाशित हुने एउटा मासिक पत्रिका हो। यसमा विभिन्न धार्मिक विषयहरूलाई समर्पित लेखहरू छन् जो कि विचार र राम्रा कार्यहरूलाई प्रोत्साहन दिने गर्दछ। भारतीय सन्तहरू अनि विद्वानहरूद्वारा लिखित पत्रिका नियमित रूपले प्रकाशित गरिँदै आएको छ। * कल्याण-कल्पतरु (अङ्ग्रेजी भाषामा) एउटा मासिक पत्रिका हो, यो सन् १९३४ देखि प्रकाशित हुँदै आएको छ। यसका सामग्री पनि कल्याणका निमित्त नै रहेका छन्। यसमध्ये कुनै पत्रिका कुनै पनि विज्ञापन गर्दैनन्। *अनलाइनमा कल्याण र कल्याण-कल्पतरु पत्रिकाको सदस्यता प्राप्त गर्न सकिन्छ। ===धार्मिक ग्रन्थ=== यी ग्रन्थहरू [[संस्कृत]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[मराठी भाषा|मराठी]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]], [[तमिल भाषा|तमिल]], [[तेलगु भाषा|तेलगु]], [[गुजराती भाषा|गुजराती]], [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]], [[ओडिया भाषा|ओडिसा]] र [[भारत]]मा बोलिने अन्य भाषाहरूमा प्रकाशित हुने गर्दछ।<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/br/2002/05/21/stories/2002052100120303.htm | title=Thulasidas Ramayana | newspaper=The Hindu | date=21 May 2002 | accessdate=5 July 2018 }}</ref> * श्रीमद् भगवद गीता (अनेकौं प्रारूप) * महाभारत * तुलसीदासद्वारा रचित श्री रामचरितमानस (अनेकौं प्रारूप), तेलगु संस्करण (सन् २००२) * तुलसीदासद्वारा अन्य रचनाहरू * वाल्मीकि रामायण (अनेकौं प्रारूप) * शास्त्र (पुराण, उपनिषद् र अन्य) *सूरदासद्वारा गरिएका कामहरू * स्वामी रामसुखदासका पुस्तकहरू * हनुमान प्रसाद पोद्दारका पुस्तकहरू * जयदयाल गोएङ्काका पुस्तकहरू ===अन्य प्रकाशन=== *भक्त-गाथाहरू र भजन *साना किताबहरू बच्चाहरूका तर्फ बढी केन्द्रित ==शाखा== गीता प्रेसका शाखाहरू र स्टल निम्नलिखित स्थानहरूमा रहेका छन्। चूरू र नादियाडलाई छोडेर अधिकांश स्टल रेलवे प्लेटफर्ममा सञ्चालित रहेका छन्। चूरूमा ऋषिकुल ब्रह्मचार्यश्रम वैदिक स्कूलका अगाडि एउटा स्टल रहेको छ अनि नादियाडमा सन्तराम मन्दिरको नजिक एउटा स्टल रहेको छ। {| class="wikitable" |- ! शाखाहरू !! ठेगाना !! सञ्चालित स्टलहरू |- | [[बेङ्गलुरु]] || ७/३, दोस्रो क्रस, लालबाघ रोड बेङ्गलोर - ५६००२७ || बेङ्गलोर, यशवन्तपुर, एसएसपीएन, हब्ली |- | [[कोयम्बटोर|कोयम्बटूर]] || गीताप्रेस मेन्सन ८/१ एम, रेसकोर्स, कोयम्बटूर - ६४१०१८ (तमिलनाडु) || एनआइएल |- | [[भिल्वाडा]] || जी-७, आकार टावर, सी ब्लोक, हर्ष प्यालेसको विपरित, गान्धी नगर, भिल्वाडा (राज)- ३११००१ || एनआइएल |- | [[कट्टक]] || भारतीय टावर्स, बादाम बाडी, कट्टक-७५३००९ || कट्टक, भुवनेश्वर |- | [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]] || २६०९, नयी सडक, दिल्ली-११०००६ || दिल्ली, निजामुद्दीन, नयाँ दिल्ली, बिकानेर, चुरु |- | [[ऋषिकेश]] || गीता भवन, पी.ओ. स्वर्गाश्रम, ऋषिकेश-२४९३०४ || एनआइएल |- | [[हरिद्वार]] || सब्जीमण्डी, मोतीबाजार, हरिद्वार-२४९४०१ || हरिद्वार |- | [[हैदरावाद]] || ४१, ४-४-१; दिल्शाद प्लाजा, सुल्तान बाजार, हैदरावाद-५०००९५ || सिकन्दराबाद, विजयवाडा |- | [[इन्दौर]] || जी-५, श्री वर्धान, ४ आर.एन.टी. मार्ग, इन्दौर-४५२००१ || इन्दौर |- | [[जलगाउँ]] || ७, भीम सिंह मार्केट, रेल्वे स्टेशनको नजिक, जलगाउँ-४२५००१ || औरङ्गाबाद |- | [[कानपुर]] || २४/५५, बिरहाना रोड, कानपुर-२०८००१ || कानपुर, लखनऊ, कोटा |- | [[कोलकाता]] || १५१, महात्मा गान्धी रोड, कोलकाता-७००००७ || कोलकाता, सीलदह, हाब्रा, धनबाद, खड्गपुर |- | [[मुम्बई]] || २८२,सामलदास गान्धी मार्ग (प्रिन्सेस स्ट्रिट), मरिन लाइन्स स्टेसन नजिक, मुम्बई-४००००२ || एनआइएल |- | [[नागपुर]] || श्रीजी कृपा कम्प्लेक्स, ८५१, न्यु एटावाडी रोड, नागपुर-४४०००२ || गोण्डिया |- | [[पटना]] || अशोक राजपथ, महिला अस्पतालको छेउमा, पटना - ८००००४ || पटना |- | [[राईपुर]] || मित्तल कम्प्लेक्स,गन्जपारा, तेलघानी चोक(छतीसगढ), राईपुर- ४९२००९ || राईपुर |- | [[राँची]] || कार्ट सराइ रोड, उपल्लो बजार, पहिलो तल्ला बिरला गद्दी, राँची-८३४००१ || राँची |- | [[सुरत]] || वैभव अपार्टमेन्ट, नुतन निवासको विपरित, भटर रोड, सुरत-३९५००१ || अहमदाबाद, वडोदरा, राजकोट, जामनगर, भारुच, नादियाड |- | [[बनारस|वाराणसी]] || ५९/९, निचीबाग, वाराणसी-२२१००१ || मुगल सराइ |- | [[चेन्नई]] || इलेक्ट्रो हाउस नं. २३, रामनाथन स्ट्रिट, किलपाउक, चेन्नई-६०००१० (टी.एन.) ||एनआइएल |- | [[गोरखपुर]] || गीताप्रेस, पी.ओ. गीताप्रेस, गोरखपुर - २७३००५ || छप्रा, सीवन, मुजफरपुर, गोरखपुर, गोण्डिया, जबलपुर्, समस्तीपुर |} ==गीता प्रेस आर्ट ग्यालेरी (लीला चित्र मन्दिर)== आर्ट ग्यालेरीमा श्री राम र श्री कृष्णका लीलाहरू (कार्य वा नाटक) लाई ६८४ चित्रहरूमा चित्रित गरिएको छ, जो भुत र वर्तमानका प्रसिद्ध कलाकारहरूद्वारा प्रस्तुत गरिएको छ। श्री कृष्ण लीलाका मेवाडी शैलीका चित्रहरू सहित अन्य चित्र पनि प्रदर्शनमा छन्। भगवद गीताका पुरा ७०० श्लोकहरूलाई पर्खालहरूमा अङ्कित सिङ्गमरमरका पट्टिहरूमा प्रदर्शित गरिएका छन्। ==आबद्ध सङ्गठन== गीताप्रेस कोलकाताका गोविन्द भवन क्रियालयको अंश हो। अन्य सम्बद्ध संस्थानहरू तल दिइएका छन्: *गीता भवन, मुनि की रेति, ऋषिकेश *ऋषिकुल-ब्रह्मचर्य आश्रम (वैदिक पाठशाला), चुरू, राजस्थान। *आयुर्वेद संस्थान (आयुर्वेदिक औषधीका निर्माता), ऋषिकेश। *गीता प्रेस सेवा दल (प्राकृतिक विपदका लागि राहत सङ्गठन)। *हस्त निर्मित्त वस्त्र विभव (हथकरघा निर्मित कपडाका निर्माता)। *भारतीय ग्रामोदय वास्तु भण्डार (मुम्बईमा गीता प्रेसका पहिलो रिटेलर)। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://book.gitapress.org/ गीताप्रेस गोरखपुरको आधिकारिक बुक स्टोर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014102954/https://book.gitapress.org/ |date=2020-10-14 }} *[http://gitapressbookshop.in/ गीता प्रेस अनलाइन स्टोर] [[श्रेणी:भारतका प्रकाशनगृहहरू]] [[श्रेणी:धार्मिक पुस्तक प्रकाशकहरू]] [[श्रेणी:भारतका पुस्तक प्रकाशन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दु सङ्गठन]] [[श्रेणी:भारतीय साहित्य]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा स्थापित प्रकाशन कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:गोरखपुर]] [[श्रेणी:भारतमा धार्मिक जनसञ्चार माध्यम]] [[श्रेणी:हिन्दु जन मिडिया]] [[श्रेणी:भगवद गीताका अनुवादक]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा स्थापित भारतीय कम्पनीहरू]] eab2jdvnfuxkz83wut4j5v2zje4kfn7 0 25517 1363612 1362029 2026-06-26T13:31:34Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363612 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | playername = रोनाल्डो | image = [[चित्र:Ronaldo2009Corinthians.jpg|200px]] | caption = Ronaldo with [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]] in 2009 | fullname = लुइस नजारियो डे लिमा | height = १.८ मि. | dateofbirth = १८ सेप्टेम्बर १९७६ | cityofbirth = [[रियो दि जेनेरियो]] | countryofbirth = [[ब्राजिल]] | position = [[स्ट्राइकर]] | currentclub= | clubnumber= | youthyears=१९९०-१९९१<br />१९९१-१९९३ | youthclubs=[[सोसियल रामोस]]<br />[[साओ क्रिस्टोभाओ]] | years=1994<br />1994-1996<br />1996-1997<br />1997-2002<br />2002-2007<br />2007-2008<br />2009- | clubs=[[क्रुजेइरो]]<br />[[पीएसभी इन्डहोभेन]]<br />[[बार्सिलोना]]<br />[[इन्टर मिलान]]<br />[[रियल म्याड्रिड]]<br />[[एसी मिलान]]<br />[[एससी कोरिन्थिआन्स पौलिस्टा]] | nationalyears=१९९४-२००६ | nationalteam=[[ब्राजिल]] | manageryears= | managerclubs= }} '''लुइस नजारियो डे लिमा''' (जन्म १८ सेप्टेम्बर १९७६), 'रोनाल्डो' नामले प्रसिद्ध [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली|ब्राजिल]]का पुर्व [[फुटबल खेलाडी]] हुन् । १९९० को दशक पछि र २००० को दशक अघि रोनाल्डो विश्वकै सर्वाधिक सफल गोलकर्ता थिए । उनले आफ्नो पहिलो बलोन डी ' ओर पुरस्कार यूरोपीय फुटबल खेलाडी को रूपमा १९९७ (मात्र २१ वर्ष को आयु मा) मा पाएका थिए र यही पुरस्कार उनलाई २००२ मा (२६ वर्षको आयु मा) फेरि मिल्यो । यसका अतिरिक्त रोनाल्डो फ्रेन्च फुटबल खेलाडी [[जिनेदिन जिदान|जिनेदिन जिदाने]] को समान फिफा वर्ष खेलाडी पुरस्कार तीन पटक जीत्ने मात्र दुई खेलाडीमध्ये एक हुन् । २००७ मा उनलाई [[फ्रान्स राष्ट्रिय फुटबल टोली|फ्रान्स]] फुटबलले अहिले सम्मकै सर्वश्रेष्ठ सुरूवाती एघार खेलाडीको रूपमा नामांकन गर्यो । फुटबलका भगवान [[पेले]]ले तयार गरेको फिफा १०० को सुचिमा उनी पनि अटाउन सफल भए । २०१० मा एक अनलाईन मतदान मा उनी गोल डट कम का 'प्लेयर अफ द डिकेड' चुनिए, जसमा उनले कुल मतको ४३.६३ प्रतिशत मत प्राप्त गरेका थिए । रोनाल्डोले आफ्नो करियर क्रुजेरोबाट सुरु गरे र १९९४ मा पीएसवी आइंटहवन मा गए। उनी १९९६ मा तत्कालीन विश्व कीर्तिमानी स्थानान्तरण शुल्कमा [[बार्सिलोना]]मा सामेल भए । २० वर्षको उमेरमा, उनी १९९६ को फिफा विश्व वर्ष खेलाडी घोषित भए । उनी यो पुरस्कार पाउने सबैभन्दा कान्छो खेलाडी बनेका थिए। १९९७ मा, [[इन्टर मिलान]]ले रोनाल्डोलाई अनुबन्ध गर्न विश्व कीर्तिमानी शुल्क खर्च गर्‍यो। उनी [[डिएगो म्याराडोना]] पछि दुई पटक विश्व स्थानान्तरण रेकर्ड तोड्ने पहिलो खेलाडी भए। २१ वर्षको उमेरमा, उनले १९९७ को [[बेलोन डी' ओर २०१६|बालोन डी'ओर]] हासिल गरे र यो पुरस्कार पाउने सबैभन्दा कान्छो खेलाडी बने। २३ वर्षको उमेरमा, रोनाल्डोले क्लब र देशका लागि २०० भन्दा बढी गोल गरिसकेका थिए। यद्यपि, घुँडाको चोट, उनी लगभग तीन वर्षसम्म निष्क्रिय थिए। रोनाल्डो २००२ मा [[रियल म्याड्रिड]]मा सामेल भए र २००२-०३ को [[ला लिगा]] उपाधि जिते। २०११ मा अवकाश लिनु अघि उनले [[एसी मिलान]] र कोरिन्थियन्समा समय बिताए। ==स्रोत== {{Commonscat|Ronaldo}} [[श्रेणी :ब्राजिलका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७६ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:बेलोन डी' ओर विजेताहरू]] [[श्रेणी:एफसी बार्सिलोनाका खेलाडीहरू]] [[Category:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] d0okuym5pyrk2qaqi5ovrgymjeh2vhl 0 27606 1363613 1363610 2026-06-26T13:31:44Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363613 wikitext text/x-wiki {{निर्वाचित लेख}} {{विशेष लेख|व्यक्तित्व}} {{Infobox football biography | playername = क्रिस्टियानो रोनाल्डो | image = Cristiano Ronaldo playing for Al Nassr FC against Persepolis, September 2023 (cropped).jpg | caption = | fullname = क्रिस्टियानो रोनाल्डो डस सान्तोस अभेइरो | dateofbirth = {{Birth date and age|1985|02|05}} | height = {{height|m=1.86}}<ref>{{cite web |title=Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1202773887674/jugador/Jugador/Cristiano_Ronaldo.htm |work=Realmadrid.com |publisher=Real Madrid C.F. |accessdate=18 February 2010 }}</ref> | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|फरवार्ड]] | currentclub = [[अल-नासर फुटबल क्लब|अल नासार]] | clubnumber = ७ | youthyears1 = १९९३–१९९५ |youthclubs1 = एन्डोरिन्हा | youthyears2 = १९९५–१९९७ |youthclubs2 = नेकियोनल | youthyears3 = १९९७–२००२ |youthclubs3 = स्पोर्टीङ सिपि | years1 = २००२–२००३ |clubs1 = स्पोर्टिङ सिपि |caps1 = २५ |goals1 = ३ | years2 = २००३–२००९ |clubs2 = [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यान्चेस्टर युनाइटेड]] |caps2 = १९६ |goals2 = ८४ | years3 = २००९– २०१८ |clubs3 = [[रियल म्याड्रिड]] |caps3 = २९२ |goals3 = ३११ |years4= २०१८-२०२१ |clubs4=[[युभेन्टस फुटबल क्लब|युभेन्टस]] |caps4=९८ |goals4=८१| |years5 = २०२१-२०२२ |clubs5=[[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यान्चेस्टर युनाइटेड]]|caps5= ४० |goals5=१९|years6= २०२३- |clubs6 = [[अल-नासर फुटबल क्लब|अल नासार]] |caps6=१०७ |goals6= १०२ | nationalyears1 = २००१–२००२ |nationalteam1 = पुर्तुगाल यु१७ |nationalcaps1 = ७ |nationalgoals1 = ५ | nationalyears2 = २००३ |nationalteam2 = |पुर्तुगाल यु२० |nationalcaps2 = ५ |nationalgoals2 = १ | nationalyears3 = २००२–२००३ |nationalteam3 = |पुर्तुगाल यु२१ |nationalcaps3 = १० |nationalgoals3 = ३ | nationalyears4 = २००४ |nationalteam4 = पुर्तुगाल यु२३]] |nationalcaps4 = ३ |nationalgoals4 = २ | nationalyears5 = २००३– |nationalteam5 = [[पोर्तगाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|पुर्तुगाल]] |nationalcaps5 = २२० |nationalgoals5 = १४५ | pcupdate = २०२४ मे २७ | ntupdate = २०२६ जुन २६ }} '''क्रिस्टियानो रोनाल्डो''' ({{भाषा-पुर्तुगाली|Cristiano Ronaldo)}} (पुर्तुगाली उच्चारण - '''क्रिस्तिआनो रोनाल्दो दस सान्तोस'''), (जन्म: ५ फेब्रुअरी १९८५, चर्चित नाम: क्रिस्टियानो रोनाल्डो) पुर्तुगालको राष्ट्रिय फुटबल टोली तथा साउदी क्लब [[अल-नासर फुटबल क्लब|अल नासर]]का [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपङ्क्ति]]का फुटबल खेलाडी हुन्। उनी [[पोर्तगाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|पुर्तुगाल राष्ट्रिय फुटबल टोली]]का कप्तान पनि हुन्। उनले सन २००८ मा पहिलो पटक [[फिफा बेलोन डी' ओर]] र फिफा विश्व वर्ष खेलाडीको उपाधि जित्न सफल भएका थिए। उनले चार पटक बेलन डि'ओर जितिसकेका छन्। उनी युरोपको उत्कृष्ट ५ लिग, युइएफए च्याम्पियन्स लिग र युइएफए युरोका सर्बाधिक गोलकर्ता हुन भने युइएफए च्याम्पियन्स लिगको एक सिजनमा सर्बाधिक गोल गरेको किर्तीमान पनि उनकै नाममा छ। उनी चारपटक युरोपेली गोल्डेन जुत्ता जित्ने पहिलो खेलाडी हुन्। सन २०१५ मा आफ्नो खेल जीवनको ५०० औँ गोल गरेका उनले क्लब र राष्ट्रिय टोलीबाट हालसम्म ९६० गोल गरिसकेका छन्। उनीलाई विश्व फुटबलका सबैभन्दा महान खेलाडीहरू मध्येका एक मानिन्छ। उनलाई सन् २०१५ मा पोर्चुगलको फुटबल संघद्वारा पोर्चुगलको इतिहासमा हालसम्मको सबैभन्दा महान खेलाडी घोषणा गरिएको थियो। रोनाल्डोले पुर्तुगाल राष्ट्रिय फुटबल टोलीबाट सात प्रमुख प्रतियोगिताहरु खेल्दै देशलाई पहिलो प्रमुख अन्तराष्ट्रिय उपाधीको रूपमा युइएफए युरो २०१६ जिताएका थिए। उनी पुर्तुगालको राष्ट्रिय फुटबल टोलीको सबैभन्दा धेरै खेल खेल्ने र सर्बाधिक गोल गर्ने खेलाडी पनि हुन्। उनलाई सन २०१६ र २०१७ मा इएसपिएन र [[फोर्ब्स]]ले क्रमश: सबैभन्दा चर्चित र सबैभन्दा धेरै कमाउने खेलाडी घोषणा गरेका थिए। स्पोर्तिङ सेपेबाट क्लब खेल जीवन आरम्भ गरेका रोनाल्डोले आफ्नो उत्पादनशिल समय म्यानचेस्टर युनाइटेड र रियल म्याड्रिडमा दिएर लिग, च्याम्पियन्स लिग लगायत विभिन्न पुरस्कारहरू जितेका छन् भने धेरै किर्तिमानहरू पनि बनाएका छन्। त्यस्तै पुर्तुगालको राष्ट्रिय टोलीबाट युरोकप जितेका रोनाल्डोको नाममा पुर्तुगाल, युरोप, र विश्व फुटबलमा विभिन्न किर्तिमानहरू छन्। ==प्रारम्भिक जीवन== रोनाल्डोको जन्म [[पोर्तगाल|पोर्चुगल]]को फञ्चल, म्याडेइराको एक बस्ती सान्तो आन्तोनियोमा ५ फेब्रुअरी १९८५ को दिन माता मारिया डोलोरेस डस सान्तोस अभेइरो र पिता होजे डिनिस अभेइरोका कान्छा सन्तानको रूपमा भएको थियो । क्रिस्टियानो रोनाल्डोका एक भाइ ह्युगो र दुई दिदी एल्मा र लिलाना कातिया छन् । क्रिस्टियानो रोनाल्डोको नामको दोश्रो भाग '''रोनाल्डो''' पोर्चुगलमा अपेक्षाकृत दुर्लभ छ । उनको मातापिताले उनको यो नाम त्यतिबेलाका अमेरिकी राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगनको नाममा राखेका थिए किनकी [[रोनाल्ड रेगन]] उनका बुवाका मनपर्ने अभिनेता थिए । रोनाल्डो स्कुलमा रहँदा अन्य विद्यार्थी सरह पढाईमा अब्ब‌ल थिए तर उनी आफ्ना शिक्षकलाई कुर्सीले हिर्काएर स्कुलबाट निष्कासित भएका थिए । व्यवसायिक खेलाडीका रूपमा स्थापित भइसकेपछी उक्त घटनाको बारेमा बोल्दै उनले भनेका थिए, '''उहाँले मलाई अनादर गर्नुभयो''' । १४ वर्षको उमेरमा उनले आफ्नी आमाको कुरा मानेर सम्पूर्ण ध्यान फुटबलमा केन्द्रित गर्ने वचन दिए । ==क्लब खेल जीवन== === स्पोर्तिङ सेपे=== [[File:C.Ronaldo at Museum Mundo Sporting.JPG|thumb|right|स्पोर्तिङ सेपे सङ्ग्राहालयमा रोनाल्डोको सम्झनाको लागि राखिएका सामग्रीहरू]] रोनाल्डो १६ वर्षको हुँदा उनको ड्रिबलिङ (विपक्षीलाई छक्याएर बल अगाडि बढाउने) क्षमताबाट प्रभावित भएर स्पोर्टिङ सिपीका प्रशिक्षकले उनलाई युवा टोलीबाट मुख्य टोलीमा बढुवा गरेका थिए। <ref>{{cite web|title=Boloni își amintește de debutul lui Ronaldo la Sporting: "Nu reușeam să îl opresc să facă driblinguri"|url=http://www.digisport.ro/Sport/FOTBAL/Competitii/Fotbal+International/Boloni+isi+aminteste+de+debutul+lui+Ronaldo+la+Sporting|publisher=डिजि स्पोर्ट|accessdate=२४ फेब्रुअरी २०१६|date=१३ जनवरी २०१३}}</ref> उनी एकै सिजनमा क्लबको १६ वर्ष मुनिको उमेर समूह, १७ वर्ष मुनिको उमेर समूह, १८ वर्ष मुनिको उमेर समूह, बी टिम र मुख्य टोलीबाट खेल्ने पहिलो खेलाडी बने।<ref>{{cite news |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/clash-of-the-titans-989542 |title=Clash of the Titans |date=18 April 2010 |accessdate=30 August 2014 |work=म्यानचेस्टर इभिनङ न्युज}}</ref> सन २००२ अक्टोबर ७ मा उनले पोर्चुगलको प्रिमियर लिगाको पहिलो खेलमा दुई गोल गरे जुन खेलमा उनको टिम ३-० ले विजयी भयो।<ref>{{cite news |url=http://www.uefau17.com/history/index.htm |title=Famous players featured in U17 c'ships |publisher=uefau17.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090602071706/http://www.uefau17.com/history/index.htm |archivedate=2 June 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090602071706/http://www.uefau17.com/history/index.htm |date=2 June 2009 }}</ref> स्पोर्टिङ र [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर युनाइटेड]]बिच सन् २००३ अगस्टमा लिस्बनमा भएको खेलमा युनाइटेड ३-१ ले पराजित हुँदा युनाइटेडका खेलाडीहरू र प्रशिक्षक [[एलेक्स फर्गुसन|सर एलेक्स फर्गुसन]] रोनाल्डोको खेल कौशलबाट अत्याधिक प्रभावित भए। यही खेलले रोनाल्डोलाई युनाइटेडमा स्थानान्तरण गराउन मुख्य भूमिका खेल्यो।<ref>{{cite news |url=http://www.wldcup.com/euro/2004/players_present/472_cristiano_ronaldo_dos_santos_aveiros.html |title=विश्वकप फुटबलमा क्रिस्टियानो रोनाल्डोको प्रोफाइल |publisher=wldcup.com}}</ref> फर्गुसनले त्यतिबेला रोनाल्डोलाई आफूले जीवनमा भेटेका सर्वोत्कृष्ट युवा खेलाडीमध्ये एक भनेका थिए।<ref>{{cite news |last=मार्सल |first=एडम |url=http://www1.skysports.com/football/news/11667/2273339/united-confirm-ronaldo-capture |title= रोनाल्डोले म्यानचेस्टर युनाइटेडमा सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन् |date=१२ अगस्ट २०१४ |accessdate=27 August 2014 |work=स्काई स्पोर्ट}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2003/aug/12/newsstory.sportinglisbon |title=United land other Ronaldo |date=12 August 2003 |accessdate=27 August 2014 |work=The Guardian |location= London}}</ref> रोनाल्डो स्पोर्टिङबाट बाहिरिएको एक दशक पछि सन् २०१३ अप्रिलमा क्लबले उनलाई क्लबको १००,०००औँ सदस्य बनाएर सम्मान गरेको छ।<ref>{{cite web |url=http://www.sporting.pt/English/News/news_eng_clubdecsbruno_300413_110552.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140517151357/http://www.sporting.pt/English/News/news_eng_clubdecsbruno_300413_110552.asp |archivedate=१७ मे २०१४ |title=अध्यक्षबाट एक सन्देश |publisher=Sporting Clube de Portugal |date=२९ अप्रिल २०१३ |accessdate=15 May 2014}}</ref> === म्यानचेस्टर युनाइटेड === ====२००३-२००६: विकास र परिपक्वता==== सन २००३-०४ को सिजन अगाडि म्यानचेस्टर युनाइटेडमा अनुबन्धित भएका रोनाल्डो क्लबमा खेल्ने पोर्चुगलको पहिलो खेलाडी बने।<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/3142959.stm |title=Man Utd sign Ronaldo |date=12 August 2003 |accessdate=27 August 2014 |work=BBC Sport}}</ref> £१२.२४ मिलियनमा भित्र्याइएका उनी उक्त समयमा बेलायतको फुटबल इतिहासमा सर्वाधिक महङ्गा किशोर खेलाडी भएका थिए।<ref>{{cite news |first=Sam |last=Wallace |title= United fork out record £12m fee to land teenager |newspaper=The Daily Telegraph |date=13 August 2003 |accessdate=17 March 2016}}</ref> उनले २८ नम्बरको जर्सीको माग गरेका थिए किनकी उनले यो नम्बर स्पोर्टिङमा लाउने गरेका थिए तर उनले ७ नम्बरको जर्सी पाए जुन नम्बर क्लबका प्रभावशाली खेलाडीहरू जस्तै जर्ज बेस्ट, इरिक क्यान्टोना, [[डेभिड बेक्ह्याम]] आदिले लाउने गर्थे।<ref>{{cite news |last=Taylor |first=Daniel |url=https://www.theguardian.com/football/2003/aug/13/newsstory.sport10 |title=Teenager takes Beckham No7 shirt |date=13 August 2003 |accessdate=27 August 2014 |work=The Guardian |location= London}}</ref> यसले उनलाई थप उत्साहित बनायो,<ref>{{cite news |last=McDonnell |first=David |url=http://www.mirror.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-exclusive-716711 |title=Cristiano Ronaldo exclusive |date=29 September 2007 |accessdate=27 August 2014 |work=Daily Mirror |location=London}}</ref> र उनले ३ वर्षभित्र विश्वको सर्वश्रेष्ठ खेलाडी मध्ये एक बन्ने लक्ष्य राखे।<ref>{{cite news |last=Livie |first=Alex |url=http://www1.skysports.com/football/news/11667/2294783/ronaldo-out-to-impress |title=Ronaldo out to impress |date=27 March 2004 |accessdate=27 August 2014 |work=Sky Sports}}</ref> रोनाल्डोको खेल जीवनलाई उचाईमा पुर्‍याउन म्यानचेस्टर युनाइटेडका प्रशिक्षक [[एलेक्स फर्गुसन|सर एलेक्स फर्गुसन]]को महत्त्वपुर्ण भूमिका रह्यो। रोनाल्डोले भनेका छन, ''फुटबल खेलमा फर्गुसन मेरा पिता हुन, मेरो जीवनको एक अति नै महत्त्वपुर्ण र प्रभावशाली व्यक्ति हुन्। ''<ref>{{cite news |title=Ronaldo vows to justify price tag |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/8134301.stm |publisher=BBC Sport |date=4 July 2009 |accessdate=4 July 2009}}</ref> विगतमा विभिन्न खेलाडीहरूलाई 'नयाँ जर्ज बेस्ट' भनेर भनियो, तर त्यसो भनेर मेरो प्रशंसा गरेको जस्तो मलाई पहिलो पटक लाग्दैछ।<ref>{{cite news|title=Arsenal 0-0 Man Utd (aet)|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/fa_cup/4558271.stm|accessdate=19 October 2015|publisher=BBC Sport|date=21 May 2005}}</ref> १८ वर्षे रोनाल्डोको बारेमा पूर्व म्यानचेस्टर युनाइटेड खेलाडी जर्ज बेस्ट । सन २००३ अगस्त १६ मा रोनाल्डोले युनाइटेडको लागि पहिलो खेल खेले। बोल्टोन वान्डरर्स विरुद्ध युनाइटेड ४-० ले विजयी भएको प्रिमियर लिगको खेलको ६०औँ मिनेटमा रोनाल्डो मैदान प्रवेश गर्दा सबै दर्शकले उभिएर स्वागत गरेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/3140899.stm |title=Man Utd stroll past Bolton |date=16 August 2003 |accessdate=27 August 2014 |work=BBC Sport}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/3157145.stm |title=Ferguson hails Ronaldo debut |date=17 August 2003 |accessdate=27 August 2014 |work=BBC Sport}}</ref> उक्त खेलमा रोनाल्डोको प्रदर्शनलाई पूर्व म्यानचेस्टर युनाइटेड खेलाडी जर्ज बेस्टले ''सबैभन्दा आकर्षक पहिलो खेल'' भनेका थिए । युनाइटेडको लागि रोनाल्डोले पहिलो गोल सोही नोभेम्बर १ मा फ्री किक मार्फत गरे, उक्त खेलमा पोर्टस्माउथ ३-० ले पराजित भयो।<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/3207091.stm |title=Man Utd see off Pompey |date=1 November 2003 |accessdate=27 August 2014 |work=BBC Sport}}</ref> उक्त सिजन लिगमा रोनाल्डोले थप तीन गोल गरे।<ref>{{cite news |last=Weaver |first=Paul |url=https://www.theguardian.com/football/2004/mar/22/match.sport7 |title=United rediscover form and put Arsenal on red alert |date=22 March 2004 |accessdate=27 August 2014 |work=The Guardian |location= London}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/3574333.stm |title=Birmingham 1–2 Man Utd |date=10 April 2004 |accessdate=27 August 2014 |work=BBC}}</ref> उक्त सिजन लिगको अन्तिम दिन एस्टन भिल्लाविरुद्ध उनले एक गोल गर्नुका साथै पहिलो पटक रातो कार्ड पनि पाए।<ref>{{cite news |last=Ridley |first=Ian |url=https://www.theguardian.com/football/2004/may/16/match.sport1 |title=Ronaldo's good and bad day |date=15 May 2004 |accessdate=27 August 2014 |work=The Guardian |location= London}}</ref> एफए कपमा मिलवाल एफसी विरुद्ध ३-० को जितमा पहिलो गोल गरेका रोनाल्डोले युनाइटेडमा पहिलो उपाधि जित्दै आफ्नो पहिलो सिजन बिताए।<ref>{{cite news |title=Man Utd win FA Cup |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/fa_cup/3725063.stm |publisher=BBC Sport |date=22 May 2004 |accessdate=26 January 2011}}</ref> [[File:Ronaldo - Manchester United vs Chelsea.jpg|thumb|right|सन २००६ मा प्रिमियर लिगमा चेल्सी विरुद्ध खेल्दै रोनाल्डो]] सन् २००४-०५ को सिजनमा उत्कृष्ट खेल पस्किदै उनले आफ्नो विकासक्रम जारी राखे। विङ्गबाट खेलेर अत्याधिक गोल नगरे पनि उनले सन् २००५-०६ को सिजनमा तीन खेलमा दुई/दुई गोल गरे।<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/4560308.stm |title=Man Utd 4–1 Bolton |date=31 December 2005 |accessdate=27 August 2014 |work=BBC}}</ref> सन् २००५ अक्टोबर २९ मा उनले प्रिमियर लिगमा युनाइटेडको १०००औँ गोल गरे तर उक्त खेलमा युनाइटेड पराजित भयो।<ref>{{cite news|title=Middlesbrough 4–1 Man Utd |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/4366686.stm |publisher=BBC Sport |date=29 October 2005 |accessdate=1 February 2010}}</ref> सोही सिजनको मध्यतिर उनले क्लबसँगको अनुबन्ध दुई वर्ष थपेर सन् २०१० सम्म पुर्‍याए।<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/4448900.stm |title=Ronaldo extends Man Utd contract |date=18 November 2005 |accessdate=28 August 2014 |publisher=BBC Sport}}</ref> सन् २००५-०६ को लिग कप फाइनलमा गोल गर्दै उनले युनाइटेडको लागि दोस्रो उपाधि जिते।<ref>{{cite news |title=Man Utd ease to Carling Cup glory |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/league_cup/4727118.stm |publisher=BBC Sport |date=26 February 2006 |accessdate=26 January 2011}}</ref> सन २००६ को विश्वकप फुटबलमा रोनाल्डोको कारणले क्लबका अर्का खेलाडी [[वाइन रोनी|वाइने रोनी]]लाई रातो कार्ड दिइएको आरोप लागेपछि,<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/teams/england/5130880.stm |title=Rooney's dismissal stuns England |date=1 July 2006 |accessdate=28 August 2014 |work=BBC}}</ref> युनाइटेडले आफूलाई बचाऊ नगरेको भन्दै उनले अर्को क्लबमा स्थानान्तरण गरिदिन माग गरे।<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/5120332.stm |title=Ronaldo wants transfer to Spain |date=9 July 2006 |accessdate=28 August 2014 |work=BBC}}</ref><ref>{{cite news |last=Stirling |first=James |url=https://www.theguardian.com/football/2006/jul/09/worldcup2006.sport3 |title=Ronaldo: I can't stay in Manchester |date=9 July 2006 |accessdate=28 August 2014 |work=The Guardian |location= London}}</ref> तर उनको क्लबले यसलाई अस्वीकार गर्यो।<ref>{{cite news |last=Buckingham |first=Mark |url=http://www1.skysports.com/football/news/11667/2383344/united-ronaldo-not-for-sale |title=United: Ronaldo not for sale |date=12 July 2006 |accessdate=28 August 2014 |work=Sky Sports}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.worldsoccer.com/news/ronaldo-not-for-sale-united |title=Ronaldo not for sale |date=12 July 2006 |accessdate=28 August 2014 |work=वल्ड सकर }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903134314/http://www.worldsoccer.com/news/ronaldo-not-for-sale-united |date=3 September 2014 }}</ref> सोही घटनाको कारणले युनाइटेड र रोनीका समर्थकहरूले रोनाल्डोलाई सन् २००६-०७ सिजनभर गिज्याए पनि यो सिजनले उनलाई एक उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा उदय गरायो।<ref>{{cite news |last=Tyldesley |first=Clive |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/2346496/Ronaldo-has-last-laugh-on-Reading-fans.html |title=Ronaldo has last laugh on Reading fans |date=25 September 2006 |accessdate=28 August 2014 |work=The Daily Telegraph |location= London}}</ref> उनले सो सिजनमा २०-गोलको सीमा पार गरे भने पहिलो पटक प्रिमियर लिगको उपाधि जित्न सफल भए। नोभेम्बरमा उनलाई खेलमा प्रतिस्थापन गरिदाँ विपक्षी ब्ल्याकबर्न रोवर्स एफसीका समर्थकहरूले उभिएर सम्मान गरेका थिए।<ref>{{cite news |last=Taylor |first=Daniel |url=https://www.theguardian.com/football/2006/nov/13/match.sport1 |title=New Ronaldo earns old-style respect with pride after a fall |date=13 November 2006 |accessdate=28 August 2014 |work=The Guardian |location= London}}</ref> डिसेम्वरमा उनले लगातार तीन खेलमा दुई/दुई गोल गरेका थिए। <ref>{{cite news |last=James |first=Stuart |url=https://www.theguardian.com/football/2006/dec/24/match.sport5 |title=Cristiano's stockings full of gifts for United |date=24 December 2006 |accessdate=28 August 2014 |work=The Guardian |location= London}}</ref> नोभेम्बर र डिसेम्बरमा उनी प्रिमियर लिगको उत्कृष्ट खेलाडी हुदैँ उनी यसरी लगातार दुई महिनाभित्र उत्कृष्ट हुने प्रिमियर लिग इतिहासकै तेस्रो खेलाडी भएका थिए।<ref>{{cite news |url=http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-$1040247.htm |title=Ronaldo lands back-to-back accolades |publisher=inthenews.com |date=11 January 2007 |accessdate=12 January 2007 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070604185206/http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-$1040247.htm |date=4 June 2007 }}</ref><ref>{{cite news |title=Ronaldo wins monthly award again |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/6252317.stm |publisher=बिबिसी स्पोर्ट |date=11 January 2007 |accessdate=2 January 2010}}</ref> ====२००७-२००९: सफलता नै सफलता==== [[File:Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|right|सन २००६-०७ को सिजनमा रोनाल्डो]] सन् २००६-०७ को सिजनमा [[युएफा च्याम्पियन्स लिग|युइएफए च्याम्पियन्स लिग]]को उत्कृष्ट आठको खेलमा रोमा क्लब विरुद्ध युनाइटेडले ७-१ को जित निकाल्दा रोनाल्डोले दुई गोल गर्दै च्याम्पियन्स लिगमा गोलको खाता खोले। <ref>{{cite news |last=McCarra |first=Kevin |url=https://www.theguardian.com/football/2007/apr/11/match.sport |title=Seven wonders of sublime United dazzle and destroy helpless Roma |date=11 April 2007 |accessdate=27 August 2014 |work=The Guardian |location= London}}</ref><ref>{{cite news |last=Winter |first=Henry |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/2310770/Seventh-heaven-in-Theatre-of-Dreams.html |title=Seventh heaven in Theatre of Dreams |date=11 April 2007 |accessdate=27 August 2014 |work=The Telegraph}}</ref> सन् २००७ मे ५ को म्यानचेस्टर डर्बीमा एक गोल गर्दै उनले युनाइटेडको लागि गोल सङ्ख्या ५० पुर्‍याए। सोही सिजन युनाइटेडले चार वर्ष पछि फेरि लिगको उपाधि जित्यो।<ref>{{cite news |last=Wilson |first=Paul |url=https://www.theguardian.com/football/2007/may/06/sport.comment4 |title=Misfiring Ronaldo gets a kick out of giving City the runaround |date=6 May 2007 |accessdate=27 August 2014 |work=The Guardian |location= London}}</ref> उत्कृष्ट प्रदर्शनको कारणले रोनाल्डोले पिएफए, व्यवसायिक फुटबल खेलाडी सङ्गठन) वर्ष खेलाडी, पिएफए फ्यान वर्ष खेलाडी, पिएफए युवा वर्ष खेलाडी तथा एफडब्लुए, फुटबल पत्रकार सङ्गठन) वर्ष खेलाडीको उपाधि जिते ।<ref>{{cite news |url=http://www.worldsoccer.com/news/ronaldo-wins-pfa-double |title=Ronaldo wins PFA double |date=23 April 2007 |accessdate=28 August 2014 |work=World Soccer }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903134221/http://www.worldsoccer.com/news/ronaldo-wins-pfa-double |date=3 September 2014 }}</ref><ref>{{cite news |last=Buckingham |first=Mark |url=http://www1.skysports.com/football/news/11667/2455317/writers-award-for-ronaldo |title=Writers award for Ronaldo |date=4 May 2007 |accessdate=28 August 2014 |work=Sky Sports}}</ref> यी चार उपाधि एकैसाथ जित्ने उनी पहिलो खेलाडी बने।<ref>{{cite news |title=Ronaldo secures PFA awards double |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/6582201.stm |publisher=BBC Sport |date=22 April 2007 |accessdate=1 May 2007}}</ref> क्लबले उनको तलब बढाएर £१२०,००० प्रतिहप्ता पुर्‍यायो भने उनले पाँच वर्षको लागि अनुबन्ध बढाउन सहमति जनाए।<ref>{{cite news |last=Kay |first=Oliver |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premiership/manchester_united/article1652823.ece |title=Ferguson lets rip at Madrid after Ronaldo signs £31m deal |work=The Times |location=London |date=14 April 2007 |accessdate=16 April 2007 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407125055/http://www.thetimes.co.uk/ |date=7 April 2020 }}</ref> सन् २००७-०८ को सिजनमा उनले ४२ गोल गरे, यो उनले म्यानचेस्टर युनाइटेडका लागि एक सिजनमा गरेको सबैभन्दा धेरै गोल हो। <ref>{{cite news |last=Taylor |first=Daniel |url=https://www.theguardian.com/football/2007/sep/20/match.sportinglisbon |title=Lionised Ronaldo lights up his Lisbon homecoming |date=20 September 2007 |accessdate=29 August 2014 |work=The Guardian}}</ref> बेलोन डी' ओर २००७ मा उप-विजेता घोषित भए, जसमा काका विजेता भएका थिए। <ref>{{cite news |title=Kaká's year capped by Ballon d'Or |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=631048.html |work=UEFA Official Website |date=2 December 2007 |accessdate=3 July 2012}}</ref> साथै फिफा वर्ष खेलाडीमा काका र मेस्सी पछि तेस्रो भएका थिए। <ref>{{cite news |title=Ronaldo:Going the right way |url=http://www.fifa.com/classicfootball/awards/gala/news/newsid=663385.html |publisher=FIFA |date=17 December 2007 |accessdate=18 December 2007 |archivedate=18 December 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071218205137/http://www.fifa.com/classicfootball/awards/gala/news/newsid=663385.html}}</ref> सन् २००८ जनवरी १२ मा उनले युनाइटेडको लागि पहिलो ह्याट्रिक गरे, उक्त खेलमा [[न्युक्यासल युनाइटेड फुटबल क्लब|न्युक्यासल युनाइटेड]]लाई ६-० गोलअन्तरले पराजित गर्दै म्यानचेस्टर युनाइटेड शीर्ष स्थानमा उक्लियो। <ref>{{cite news |title=Man Utd 6–0 Newcastle |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7172817.stm |publisher=BBC Sport |date=12 January 2008 |accessdate=12 January 2008}}</ref> मार्च १९ मा उनले पहिलो पटक म्यानचेस्टर युनाइटेडको कप्तानी गर्दै बोल्टोन विरुद्ध दुई गोल गरे।<ref>{{cite news |first=Oliver |last=Kay |title=Cristiano Ronaldo revels in role of Captain Fantastic as United stretch lead |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/article3587367.ece |work=The Times |location=London |date=20 March 2008 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080510154250/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/article3587367.ece |date=10 May 2008 }}</ref> बोल्टोन विरुद्धको दोस्रो गोल उक्त सिजनमा रोनाल्डोको ३३औँ गोल थियो, यससँगै मध्यपङ्तिमा खेल्ने रोनाल्डोले सन् १९६७-६८ को सिजनमा जर्ज बेस्टले राखेको ३२ गोलको क्लब किर्तिमान तोडेका थिए।<ref>{{cite news |last=Taylor |first=Daniel |title=Best's crown intact until Ronaldo cures his travel sickness |url=https://www.theguardian.com/football/2008/apr/01/championsleague.sport |work=The Guardian |location=London |date=1 April 2008 |accessdate=2 April 2008}}</ref> मे ११ मा विगान विरुद्ध पेनाल्टीबाट निर्णायक गोल गर्दै उनले युनाइटेडलाई अर्को प्रिमियर लिग उपाधि जिताए। <ref>{{cite news |last=McCarra |first=Kevin |url=https://www.theguardian.com/football/2008/may/11/premierleague.wiganathletic |title=Ronaldo makes Wigan suffer as champions mix business with pleasure |date=12 May 2008 |accessdate=29 August 2014 |work=The Guardian |location=London}}</ref> लिगमा ३१ गोल गरेका कारण उनले प्रिमियर लिग गोल्डेन बुट जिते भने युरोपेली गोल्डेन शू जित्ने पहिलो विङ्गर बने। <ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/7401795.stm |title=Ronaldo & Ferguson win top awards |date=14 May 2008 |accessdate=29 August 2014 |work=BBC}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=720667.html |title=Ronaldo scoops ESM Golden Shoe |date=17 June 2008 |accessdate=29 August 2014 |work=UEFA Official Website}}</ref> [[File:C Ronaldo.jpg|thumb|right|रोनाल्डो फ्री किक हान्न तयार हुँदै]] सन २००७-०८ को सिजनमा युनाइटेडले युइएफए च्याम्पियन्स लिगको उपाधि जित्दा रोनाल्डोको भूमिका महत्त्वपुर्ण रहेको थियो।<ref>{{cite news |last=Brown |first=Oliver |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/2293527/Cristiano-Ronaldo-puts-Man-Utd-into-quarters.html |title=Cristiano Ronaldo puts Man Utd into quarters |date=5 March 2008 |accessdate=29 August 2014 |work=The Daily Telegraph |location= London}}</ref> च्याम्पियन्स लिगको उक्त संस्करणमा सर्वाधिक गोल गरेका रोनाल्डोले युइएफए वर्ष खेलाडी भएका थिए।<ref>[http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=63706/profile/ "क्रिस्टियानो रोनाल्डोको प्रोफाइल"]. UEFA.com. Retrieved 1 July 2014</ref> उनले लगातार दोस्रो वर्ष पिएफए वर्ष खेलाडी तथा एफडब्लुए वर्ष खेलाडीको उपाधि पनि जितेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/7370319.stm |title=Ronaldo named player of the year |date=27 April 2008 |accessdate=29 August 2014 |work=BBC Sport}}</ref> सन २००८-०९ को संस्करण युनाइटेडमा उनको अन्तिम संस्करण थियो। उनले २००८ नोभेम्बर १५ मा स्टोक सिटी विरुद्ध गोल गर्दै युनाइटेडका लागि आफ्नो गोल सङ्ख्या १०० पुर्‍याएका थिए।<ref>{{cite news |last=Weaver |first=Paul |url=https://www.theguardian.com/football/2008/nov/17/premierleague-manchesterunited |title=United swear by Ronaldo as Stoke can only curse |date=17 November 2008 |accessdate=29 August 2014 |work=The Guardian |location= London}}</ref> यस सँगै उनले एकै संस्करणमा प्रिमियर लिगका सबै १९ विपक्षी विरुद्ध गोल गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite journal |date=15 November 2008 |title=Stat Attack |journal=The United Review |volume=70 |issue=11 |page=65 |publisher=Manchester United}}</ref> २००८ मा युनाइटेडले क्लब विश्वकप जित्दा रोनाल्डोको योगदान महत्त्वपुर्ण रह्यो।<ref>{{cite news |last=Bailey |first=Richard |url=http://www1.skysports.com/football/live/match/10390/report |title=United secure final date |date=18 December 2008 |accessdate=29 August 2014 |work=Sky Sports}}</ref> प्रतियोगितामा उनले सिल्भर बल जिते।<ref>{{cite news |last=Bevan |first=Chris |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/7793438.stm |title=Liga de Quito 0–1 Man Utd |date=21 December 2008 |accessdate=29 August 2014 |work=BBC}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/japan2008/news/newsid=985037/index.html |title=Rooney crowned best player |date=21 December 2008 |accessdate=29 August 2014 |work=FIFA Official Website}}</ref> उनले सन २००८ को बेलोन डी' ओर जितेर जर्ज बेष्ट (१९६८) पछि सो पुरस्कार जित्ने पहिलो युनाइटेड पहिलो खेलाडी बने। <ref>{{cite news |last=Roughley |first=Gregg |url=https://www.theguardian.com/football/2008/dec/02/ronaldo-manchesterunited |title=Ronaldo beats off Messi and Torres to scoop Ballon d'Or |date=2 December 2008 |accessdate=29 August 2014 |work=The Guardian |location= London}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/ronaldo-scoops-ballon-dor-1047630.html |title=Ronaldo scoops Ballon d'Or |date=2 December 2008 |accessdate=29 August 2014 |work=The Independent |location= London}}</ref> सोही वर्ष उनी फिफा वर्ष खेलाडी घोषित भए, प्रिमियर लिग खेलाडीले यो पुरस्कार पाएको यो पहिलो अवसर थियो।<ref>{{cite news |title=Ronaldo named Fifa player of 2008 |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7822115.stm |publisher=BBC Sport |date=12 January 2009 |accessdate=2 January 2010}}</ref> २००८-०९ को सिजन उनको प्रेरणामा युनाइटेड युइएफए च्याम्पियन्स लिगको फाइनलमा पुग्यो तर बार्सिलोनासँग पराजित भएर उप-विजेता बन्यो। <ref>{{cite news |first=Phil |last=McNulty |title=Man Utd 2–0 Inter Milan (agg 2–0) |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/7899577.stm |publisher=BBC Sport |date=11 March 2009 |accessdate=11 March 2009}}</ref> पोर्तो क्लब विरुद्धको दोस्रो खेलमा उनले ४० यार्डबाट गरेको गोलले वर्षको सर्वोत्कृष्ट गोलको रूपमा फिफा पुस्कास अवार्ड जित्यो। <ref>{{cite news |title=Ronaldo's 'incredible, fantastic' goal |url=http://www.fifa.com/classicfootball/awards/gala/news/newsid=1151584.html |publisher=FIFA |date=21 December 2009 |accessdate=15 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091224170408/http://www.fifa.com/classicfootball/awards/gala/news/newsid=1151584.html |archivedate=24 December 2009}}</ref> युनाइटेडले लिग कप र लगातार तेस्रो प्रिमियर लिग उपाधि जित्दा रोनाल्डोले सो क्लबबाट नौ उपाधिहरू जिते।<ref>{{cite web|title=Player Profile Cristiano Ronaldo|url=http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.career-history.html/cristiano-ronaldo|website=PremierLeague.com|accessdate=17 March 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307190146/http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.career-history.html/cristiano-ronaldo |date=7 March 2016 }}</ref><ref>{{cite news |title=Man Utd 0–0 Tottenham (aet) |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/league_cup/7905889.stm |work=BBC Sport |publisher=British Broadcasting Corporation |date=1 March 2009 |accessdate=17 March 2016 }}</ref> म्यानचेस्टर युनाइटेडका लागि रोनाल्डोले अन्तिम गोल २००९ मे १० मा म्यानचेस्टर डर्बीमा फ्री किकमार्फत गरे।<ref>{{cite news |url=http://www1.skysports.com/football/live/match/19232/report |title=United closing in on glory |date=10 May 2009 |accessdate=29 August 2014 |work=Sky Sports}}</ref> ===रियल म्याड्रिड=== ====२००९-२०१२: किर्तिमानी स्थानान्तरण र ला लिगा उपाधि ==== {{quote box|width=32%|align=right|quote=" म भित्र रोनाल्डोको प्रशंसा बाहेक केहि छैन। उ संसारकै सर्वोत्कृष्ट खेलाडी हो भन्न कुनै गाह्रो छैन। विपक्षीलाई उसले गोल गर्ने त्राश अकल्पनीय हुन्छ। उसको तथ्याङ्क अविश्वसनिय छन: गोल, गोलको प्रयास, पेनाल्टी बक्समा उपस्थिति, हेडर। उ सँग सबै कौशल छन्। अति नै प्रभावशाली।" |source=— रोनाल्डो म्यानचेस्टर युनाइटेडबाट रियल म्याड्रिडमा गएपछि युनाइटेडका प्रशिक्षक एलेक्स फर्गुसन <ref name=bio>{{cite web|title=Cristiano Ronaldo Bio, Stats, News|url=http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/22774/cristiano-dos-santos-aveiro-ronaldo|work=ESPN FC|accessdate=26 February 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318034856/http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/22774/cristiano-dos-santos-aveiro-ronaldo |date=18 March 2012 }}</ref>}} सन २००९ मा £८० मिलियन को [[सबैभन्दा महँगो फुटबल स्थानान्तरणहरूको सूची|किर्तिमानी स्थानान्तरण रकम]] तिरेर रियल म्याड्रिडले रोनाल्डोलाई क्लबमा भित्र्याएको थियो। <ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/5505073/Cristiano-Ronaldo-transfer-Real-Madrid-agree-80-million-fee-with-Manchester-United.html |title=Cristiano Ronaldo transfer: Real Madrid agree £80&nbsp;million fee with Manchester United |work=The Daily Telegraph |date=11 June 2009 |accessdate=5 November 2010 |location=London |first=Mark |last=Ogden}}</ref> उनलाई क्लबको रङ्गशालामा स्वागत गर्न करीब ८०,००० समर्थक भेला भएका थिए, यसले २५ वर्ष अगाडिको मारादोनालाई नेपोली क्लबमा करीब ७५,००० ले स्वागत गरेर राखेको किर्तिमानी तोड्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2009/jul/06/cristiano-ronaldo-real-madrid-bernabeu |title=Cristiano Ronaldo welcomed by 80,000 fans at Real Madrid unveiling |work=The Guardian |location=London |date=6 July 2009 |accessdate=6 July 2009}}</ref> उक्त समयमा क्लबका कप्तान राउलले ७ नम्बरको जर्सी लाईरहेको हुनाले उनलाई ९ नम्बरको जर्सी दिइएको थियो।<ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo To Wear No. 9 At Real Madrid – Report|url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2009/07/05/1364496/cristiano-ronaldo-to-wear-no-9-at-real-madrid-report|publisher=goal.com|date=6 June 2009 |accessdate=6 June 2009}}</ref> [[File:Cristiano Ronaldo y Diego Forlán.jpg|thumb|left|रोनाल्डो एक खेलमा डिएगो फोर्लान विरुद्ध]] २००९-१० को संस्करण अन्तर्गत सन् २००९ अगस्ट २९ मा रियल म्याड्रिडको लागि पहिलो खेल खेल्दा रोनाल्डोले पेनाल्टीबाट गोल गरेका थिए भने उक्त खेल म्याड्रिडले ३-२ ले जितेको थियो।<ref>{{cite news |title=Ronaldo in winning start for Real |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8229070.stm |publisher=BBC Sport |date=29 August 2009 |accessdate=29 August 2009}}</ref> आफ्ना पहिला चार खेलमा गोल गरेर उनी रियल म्याड्रिडको सो किसिमको पहिलो खेलाडी बनेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/6225577/Cristiano-Ronaldo-makes-Real-Madrid-history.html |title=Cristiano Ronaldo makes Real Madrid history |work=The Daily Telegraph |location=London |date=23 September 2009 |accessdate=25 August 2010}}</ref> युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा म्याड्रिडको लागि उनका पहिला दुई गोल फ्री किक मार्फत ज्युरिच क्लब विरुद्ध बर्सिएका थिए।<ref>{{cite news |title=Tuesday's Champions League review |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8257957.stm |publisher=BBC Sport |date=15 September 2009 |accessdate=15 September 2009}}</ref> सन २००९ को बेलोन डी' ओर र फिफा वर्ष खेलाडीमा उनी उप-विजेता बने भने उनका प्रतिष्पर्धी मेसीले दुबै पुरस्कार जितेका थिए। स्पेनको लिगको आफ्नो पहिलो संस्करण रोनाल्डोले एक ह्याट्रिक (२०१० मे ५ मा मालोर्सा विरुद्ध) सहित ३३ गोल गरेका थिए,<ref name="first La Liga season"/><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/06/cristiano-ronaldo-real-madrid |title=Cristiano Ronaldo hat-trick keeps Real Madrid on Barcelona's tail |date=6 May 2010 |accessdate=30 August 2014 |work=The Guardian}}</ref> तर क्लबले उपाधि जित्न भने असमर्थ रहेको थियो ।<ref>{{cite news|title=The cristiano ronaldo-higuain duo holds the real madrid's scoring record|url=http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/|work=1x2.eu|date=6 May 2010|accessdate=6 May 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160107100926/http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/ |date=7 January 2016 }}</ref> राउलले क्लब छाडेपछि सन् २०१०-११ को संस्करण देखि रोनाल्डोले ७ नम्बरको जर्सी लाएर खेल्न थालेका थिए।<ref name="Raul">{{cite news |url=http://www.whoateallthepies.tv/kits/37525/cristiano-ronaldo-takes-rauls-no-7-shirt-at-real-madrid-benzema-moves-to-no-9-xabi-alonso-takes-no-14.html |title=Cristiano Ronaldo Takes Raul's No.7 Shirt at Real Madrid, Benzema Moves To No.9, Xabi Alonso Takes No.14 |accessdate=3 August 2010 |publisher=whoateallthepies.tv |date=3 August 2010}}</ref> २०१० अक्टोबर २३ मा उनले जीवनमै पहिलोपल्ट एक खेलमा चार गोल गर्दै रेसिङ् सान्तान्देर विरुद्ध म्याड्रिडलाई ६-१ को जित दिलाए। <ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/9121629.stm |title=Cristiano Ronaldo scores four in Real Madrid victory |date=23 October 2010 |accessdate=30 August 2014 |work=BBC}}</ref> उनले सोही सिजन एथ्लेटिक बिल्बाओ, लेभान्टे, भिल्लार्रियाल र मालागा विरुद्ध ह्यट्रिक गरे।<ref>{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2010/SPORT/football/11/20/football.real.madrid.barcelona.messi.ronaldo/ |title=Ronaldo matches Messi's treble as Real and Barca go goal crazy |date=20 November 2010 |accessdate=30 August 2014 |work=CNN}}</ref> २०११ अप्रिलमा भएका चार एल क्लासिको (बार्सिलोना विरुद्ध) खेलमा उनले दुई गोल गर्दै आफ्नो गोल सङ्ख्या ४२ पुर्याए र आफूले एक सिजनमा गरेको जम्मा गोलको बराबरी गरे। युइएफए च्याम्पियन्स लिगको सेमिफाइनलबाट म्याड्रिड बाहिरिए पनि कोपा डेल रेको फाइनलमा रोनाल्डोले विजयी गोल गर्दै स्पेनमा पहिलो उपाधि जिते।<ref name="second season Madrid"/><ref>[http://www.skysports.com/football/match_report/0,19764,11065_3365041,00.html Madrid clinch Copa del Rey] ''[[Sky Sports]]'' Retrieved 20 April 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110423012003/http://www.skysports.com/football/match_report/0,19764,11065_3365041,00.html |date=23 April 2011 }}</ref> त्यसको दुई हप्ता भित्र रोनाल्डोले सेभिल्ला विरुद्ध चार गोल<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/302101 |title=Report: Sevilla FC v Real Madrid – Spanish Primera División |publisher=ESPN FC |date=7 May 2011 |accessdate=3 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511000639/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/302101? |archivedate=11 May 2011 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511000639/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/302101 |date=11 May 2011 }}</ref> गेटाफे विरुद्ध ह्यट्रिक,<ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/european/real-madrid-delay-coronation-of-barcelona-as-la-liga-champions-2282286.html |title=Real Madrid delay coronation of Barcelona as La Liga champions |date=11 May 2011 |accessdate=30 August 2014 |work=The Independent}}</ref> र भिल्लार्रियाल विरुद्ध फ्री किकमार्फत दुई गोल गर्दै सिजनमा आफ्नो लिग गोलसङ्ख्या ३८ पुर्याए, यो टेल्मो जार्रा र ह्युगो स्यान्चेजको लिग किर्तिमानको बराबरी थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/8515923/Real-Madrids-Cristiano-Ronaldo-equals-La-Liga-goal-scoring-record-but-hes-not-obsessed-with-scoring-goals.html |title=Real Madrid's Cristiano Ronaldo equals La Liga goal-scoring record |date=16 May 2011 |accessdate=30 August 2014 |work=The Daily Telegraph |location= London}}</ref> सिजनको अन्तिम खेलमा अल्मेरिया विरुद्ध दुई गोल गर्दै उनी ला लिगाको एक सिजनमा ४० गोल गर्ने पहिलो खेलाडी बने।<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/13485792 |title=Cristiano Ronaldo sets new Primera Liga scoring record |date=21 May 2011 |accessdate=30 August 2014 |work=BBC}}</ref><ref>{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2011/SPORT/football/05/21/football.ronaldo.spain.record/ |title=Ronaldo breaks La Liga record as Real rout Almeria |date=21 May 2011 |accessdate=30 August 2014 |work=CNN }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903070758/http://edition.cnn.com/2011/SPORT/football/05/21/football.ronaldo.spain.record/ |date=3 September 2014 }}</ref> स्पेनको पिचीची अवार्ड (सर्वाधिक गोलकर्ता) सँगै उनले युरोपियन गोल्डेन शू जिते र दुई फरक लिगबाट सो उपाधि जित्ने पहिलो खेलाडी बने।<ref>{{cite news |url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=1634078.html |title=Record-breaking Ronaldo wins 2010/11 Golden Shoe |date=23 May 2011 |accessdate=30 August 2014 |work=UEFA Official Website}}</ref> उक्त सिजन रोनाल्डोले सबै प्रतियागिताहरूमा जम्मा ५३ गोल गरे। [[File:Cristiano Ronaldo Madrid.jpg|thumb|upright| ९ नम्बरको जर्सी लाएका रोनाल्डो]] सन २०११-१२ को सिजनमा उनले सबै प्रतियागिताहरूमा जम्मा ६० गोल गरे।<ref>[http://soccernet.espn.go.com/team/squad/_/id/86/season/2011/league/esp.1/real-madrid?cc=4716 "Real Madrid Squad Stats (Spanish Primera División) – 2011–12"]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ESPN. Retrieved 7 September 2014</ref> रियल म्याड्रिडको लागि १०० औँ गोल उनले सुपरकोपा डे स्पेनको खेलमा बार्सिलोना विरुद्ध क्याम्प नउमा गरे।<ref>{{cite news|title=Barcelona 3 Real Madrid 2; agg 5-4, match report|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/8707839/Barcelona-3-Real-Madrid-2-agg-5-4-match-report.html|publisher=The Telegraph|date=29 March 2016}}</ref> सन २०११ मा उनी पुन: फिफा बेलोन डी' ओरमा उप-विजेता बने। पाँच क्लबहरू (रियल जारागोजा, रायो भाल्लेकानो, मालागा, ओसासुना, सेभिल्ला) विरुद्ध ह्याट्रिक गर्दै रोनाल्डोले म्याड्रिडलाई लिगको आधा खेल सकिदा शीर्ष स्थानमा पुर्याए।<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/8728695/Cristiano-Ronaldo-grabs-hat-trick-as-Real-Madrid-defeat-Real-Zaragoza-6-0.html |title=Cristiano Ronaldo grabs hat-trick as Real Madrid defeat Zaragoza 6–0 |date=28 August 2011 |accessdate=30 August 2014 |work=The Daily Telegraph |location= London}}</ref> सो संस्करण रियल म्याड्रिडले किर्तिमानी १०० अङ्क सहित लिग जितेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/9078733/Cristiano-Ronaldos-sixth-hat-trick-of-the-season-sees-Real-Madrid-open-10-point-lead-over-Barcelona-in-La-Liga.html |title=Cristiano Ronaldo's sixth hat-trick of the season sees Real Madrid open 10-point lead over Barcelona |date=13 February 2012 |accessdate=30 August 2014 |work=The Daily Telegraph |location= London}}</ref> रोनाल्डोले ९२ लिग खेलबाट १०० गोल गर्दै सन २०१२ मार्च २४ मा क्लबको लागि नयाँ किर्तिमान राख्दा पुस्कासको पुरानो रेकर्ड तोडियो।<ref>{{cite news |url=http://www.espnfc.com/story/1039908 |title=Madrid and Barca victorious |date=24 March 2011 |accessdate=30 August 2014 |publisher=ESPN Soccernet}}</ref> रोनाल्डोले सो सिजनमा ४६ गोल गरे।<ref>{{cite news|title=Lionel Messi: Barcelona striker's goal record in numbers|url=http://www.bbc.co.uk/sport/football/29507683|publisher=BBC|date=29 March 2016}}</ref> साथै, एकै सिजनमा लिगका सबै १९ विपक्षी टिम विरुद्ध गोल गर्ने पहिलो खेलाडी बने।<ref name="footballzz1">{{cite web|title=Ronaldo makes history scoring against every La Liga team|url=http://www.footballzz.com/noticia.php?id=63858|publisher=footballzz.com|accessdate=14 May 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130811184611/http://www.footballzz.com/noticia.php?id=63858 |date=11 August 2013 }}</ref> २०१२-१३ को सिजनको सुरुवातमा म्याड्रिडले सुपरकोपा डे स्पेन जित्यो। साथै बार्सिलोना विरुद्ध सुपर कपमा रोनाल्डोले २ गोल गर्दा म्याड्रिडले उपाधि चुम्यो<ref name="Supercopa 12">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2012/aug/23/barcelona-real-madrid-live-mbm|title=Barcelona 3–2 Real Madrid – as it happened|work=The Guardian|date=23 August 2012 |accessdate=30 August 2012}}</ref> उनले च्याम्पियन्स लिगमा पहिलो ह्याट्रिक अज्याक्स विरुद्ध गरे जुन खेल म्याड्रिडले ४-१ ले जित्यो।<ref>{{cite news |last=Tynan |first=Gordon |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/european/champions-league-roundup-cristiano-ronaldo-grabs-another-real-madrid-hattrick-8196517.html |title=Cristiano Ronaldo grabs another Real Madrid hat-trick |date=4 October 2012 |accessdate=30 August 2014 |work=The Independent |location= London}}</ref> चार दिन पछि उनी एल क्लासिकोमा २-२ को बराबरी हुँदा दुबै गोल गरेर लगातार छ एल क्लासिकोमा गोल गर्ने पहिलो खेलाडी बने। सन २०१२ को फिफा बेलोन डी' ओरमा पनि रोनाल्डो दोस्रो भए।<ref>{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2013/01/07/sport/football/football-messi-wins-ballon-dor-ronaldo-iniesta/index.html?hpt=isp_c1 |title=Messi crowned world's best for record fourth time |work=CNN |date=8 January 2013 |accessdate=10 May 2013}}</ref> ====२०१३–२०१४: लगातार बेलोन डी' ओर र ''ला डेसिमा''==== २०१२-१३ सिजन अन्तर्गत सन २०१३ जनवरी ६ मा रोनाल्डोले पहिलो पटक रियल म्याड्रिडको कप्तानी गरे। उक्त खेलमा दुई गोल गरेर १० खेलाडीमा सीमित म्याड्रिडलाई रेआल सोसिदाद विरुद्ध ४-३ को जित दिलाएका थिए।<ref>{{cite web|last=Marioni |first=Massimo |url=http://metro.co.uk/2013/01/07/iker-casillas-rejects-captains-armband-gesture-from-cristiano-ronaldo-3341136/ |title=Iker Casillas rejects captain's armband gesture from Cristiano Ronaldo |work=Metro|location=UK |date=7 January 2013 |accessdate=25 January 2013}}</ref> उनले क्लब जीवनको ५०० औँ खेल बार्सिलोना विरुद्ध खेल्दा एल क्लासिकोमा म्याड्रिडको कप्तानी गर्ने ६० वर्षमा पहिलो गैर-स्पेनी खेलाडी बनेका थिए।<ref>{{cite news |last=Lowe |first=Sid |url=https://www.theguardian.com/football/2013/jan/30/real-madrid-barcelona-copa-del-rey |title=Real Madrid 1–1 Barcelona Copa del Rey semi-final first leg match report |work=The Guardian |location= London |date=30 January 2013 |accessdate=21 February 2013}}</ref> त्यसको तीन दिन अघि गेटाफे विरुद्ध ह्याट्रिक गरेर उनले आफ्नो क्लब गोल ३०० पुर्याएका थिए। मे ८ मा मालागा विरुद्ध उनले रियल म्याड्रिडको लागि २०० औँ गोल (१९७ खेलमा) गरे।<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-us/news/1956/europe/2013/05/08/3964637/cristiano-ronaldo-reaches-200-goals-for-real-madrid-with|title=Cristiano Ronaldo reaches 200 goals for Real Madrid with Malaga strike|publisher=goal.com|date=8 May 2013 |accessdate=10 May 2013}}</ref> रोनाल्डोले उत्कृष्ट प्रदर्शन गरे पनि म्याड्रिड कोपा डेल रेको फाइनल र लगातार तेस्रोपटक च्याम्पियन्स लिगको सेमिफाइनलमा पराजित भयो भने लिगको उप-विजेतामा सिमित भयो।<ref>{{cite news |last=Lowe |first=Sid |url=https://www.theguardian.com/football/2013/feb/26/barcelona-real-madrid-copa-del-rey |title=Cristiano Ronaldo scores twice as Real Madrid crush Barcelona |work=The Guardian |location= London |date=26 February 2013 |accessdate=13 March 2013}}</ref> तर रोनाल्डो भने क्याम्प नउमा लगातार छ खेलमा गोल गर्ने खेलाडी बने, १२ गोलका साथ दोस्रोपटक च्याम्पियन्स लिगको सर्वाधिक गोलकर्ता बने, भने उक्त सिजनमा सबै प्रतियोगितामा गरेर जम्मा गोल सङ्ख्या ५५ पुर्याए। [[File:CR derbi 2013 cropped.png|thumb|left|upright|२०१३ को एक खेलमा रोनाल्डो]] २०१३-१४ को संस्करणको सुरुवातमा क्लबसँगको आफ्नो अनुबन्ध परिमार्जन तथा थप गरेर सन् २०१८ सम्म पुर्याउदा उनी सर्वाधिक कमाउने फुटबल खेलाडी बनेका थिए। सन २०१३ मा रोनाल्डोले ५९ खेलबाट ६९ गोल गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2013/12/31/en/football/real_madrid/1388444820.html |title=Cristiano Ronaldo's goal-den 2013, month by month |work=Marca|location=Spain |date=31 December 2013}}</ref> सन २०१३ को अन्त्यतिर रोनाल्डोले २२ खेलबाट ३२ गोल गरे जसमा ५ ह्याट्रिक (गालातासारे, सेभिया, रेआल सोसिदाद, उत्तर आयरल्यान्ड, र स्विडेन विरुद्ध) रहेका थिए। सो वर्ष उनी फिफा बेलोन डी' ओर विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25705654 |title=Ballon d'Or: Cristiano Ronaldo beats Lionel Messi and Ribery |date=13 January 2014 |work=BBC Sport}}</ref> रियल म्याड्रिडले आफ्नो दशौँ युरोपेली उपाधि जित्दा रोनाल्डोको भूमिका उल्लेखनिय रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://inagist.com/all/438976810651381761/?utm_source=inagist |title=Cristiano Ronaldo: first player in history to score 10+ goals in 3 consecutive Uefa Champions League campaigns |publisher=Inagist |date=27 February 2014}}</ref> साल्के, डर्टमुण्ड, बायर्न म्युनिख जस्ता क्लबसँग उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका उनले फाइनलमा [[एट्लेटिको म्याड्रिड|आत्लेतिको माद्रिद]] विरुद्ध ४-१ को जितमा पेनाल्टीबाट गोल गरेपछि युरोपेली कपको फाइनलमा दुई विजयी टोलीबाट गोल गर्ने पहिलो खेलाडी बनेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://in.reuters.com/article/2014/05/25/soccer-champions-ronaldo-idINL3N0OB00020140525 |title=Ronaldo first to score for two different European Cup winners |work=Reuters |last=Collett |first=Mike |date=24 May 2014 |accessdate=25 May 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140525200442/http://in.reuters.com/article/2014/05/25/soccer-champions-ronaldo-idINL3N0OB00020140525 |date=25 May 2014 }}</ref> उक्त फाइनलमा रोनाल्डो डाक्टरको सल्लाह विरुद्ध गएर खेलेका थिए, र यस बारेमा उनले भनेका थिए: “जीवनमा त्याग नगरी जित असम्भव छ, त्यसैले जोखिम उठाउनै पर्छ।”<ref>{{cite news |url=http://www.espn.co.uk/football/sport/story/354461.html#y5JPi1lcsRmaQZgx.99 |title=Ronaldo 'risked career' by playing through pain barrier |date=9 October 2014 |accessdate=10 October 2014 |work=ESPN }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141017025938/http://www.espn.co.uk/football/sport/story/354461.html#y5JPi1lcsRmaQZgx.99 |date=17 October 2014 }}</ref> १७ गोल गरेर तेस्रोपल्ट च्याम्पियन्स लिगको सर्वाधिक गोलकर्ता बनेका रोनाल्डो, युइएफए वर्ष खेलाडी पनि बन्न सफल भएका थिए। कोपा डेल रेको सेमिफाइनलमा [[एट्लेटिको म्याड्रिड|आत्लेतिको माद्रिद]] विरुद्ध २ गोल गरेका उनी फाइनल भने चोटका कारण खेल्न पाएनन, जसमा रियल बार्सिलोना विरुद्ध २-१ ले विजयी भयो। सेमिफाइनलमा एत्लेटिको म्याड्रिडविरुद्धको पहिलो गोल गरेपछि उनी खेलको ९० मिनेटको हरेक मिनेटमा गोल गर्ने पहिलो खेलाडी बने।<ref>name=Treadway>{{cite news |last=Treadaway |first=Dan |url=http://www.si.com/extra-mustard/2014/02/12/throughout-his-career-cristiano-ronaldo-has-scored-a-goal-in-every-minute-of-a-game |title=Cristiano Ronaldo Has Scored a Goal in Every Minute of a Game Throughout His Career |date=12 February 2014 |accessdate=30 August 2014 |work=[[Sports Illustrated]]}} </ref> ला लिगामा तेस्रो भए पनि रोनाल्डोले ३१ गोल गरेर पिचीची अवार्ड र युरोपियन गोल्डेन शू (स्वारेजसँग संयुक्त रूपमा) जिते।<ref>{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/sport/story/308791.html |title=Suarez claims top billing with Ronaldo |work=ESPN |date=19 May 2014 |accessdate=21 May 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140520071349/http://www.espn.co.uk/football/sport/story/308791.html |date=20 May 2014 }}</ref> जनवरी ६ मा सेल्टा भिगो विरुद्ध २ गोल गर्दा उनले ६५३ खेलबाट क्लब र देशको लागि ४०० औँ गोल गरेका थिए। भालेन्सिया विरुद्ध मे ४ मा पछाडी फर्केर हानेको गोल (ब्याकहिल भली) उनको सो सिजनको ५० औँ गोल थियो जुन गोललाई ला लिगाले वर्षको उत्कृष्ट गोलको दर्जा दियो भने रोनाल्डोलाई ला लिगा वर्ष खेलाडीको पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.realmadrid.com/en/news/2014/05/cristianos-spectacular-backheel-to-reach-50-goals?pid=1394215343652 |title=Cristiano's spectacular backheel to reach 50 goals |first=Javier |last=García |publisher=Real Madrid |date=4 May 2014 |accessdate=15 May 2014}}</ref> सन २०१४-१५ को सिजनमा रोनाल्डोले ६१ गोल गर्दै नया व्यक्तिगत किर्तिमान राखेका थिए।<ref>{{cite web |title=Ronaldo beats his personal best for a single season |url=http://as.com/diarioas/2015/05/24/english/1432466623_718194.html |publisher=AS (English) |accessdate=24 May 2015 |date=24 May 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150524231648/http://as.com/diarioas/2015/05/24/english/1432466623_718194.html |date=24 May 2015 }}</ref> डिसेम्बर ६ मा ला लिगाको २३ औँ ह्याट्रिक गर्दा रोनाल्डो ला लिगामा सबैभन्दा छिट्टो ला लिगामा २०० गोल (१७८ खेल) गर्ने खेलाडी बनेका थिए। २०१४ को फिफा क्लब विश्वकप जितेपछि,<ref>{{cite news |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2199029.html |title=Real Madrid claim FIFA Club World Cup |date=20 December 2014 |accessdate=21 December 2014 |work=UEFA}}</ref> रोनाल्डोले लगातार दोस्रो पटक फिफा बेलोन डी' ओर विजेता बन्दै तीन पटक सो अवार्ड जित्ने सिमित खेलाडीमा पर्न सफल भए।<ref>[http://www.fifa.com/ballon-dor/news/y=2015/m=1/news=ronaldo-kessler-low-and-kellermann-triumph-at-fifa-ballon-d-or-2014-2505871.html "Ronaldo, Kessler, Low and Kellermann triumph at FIFA Ballon d’Or 2014"]. FIFA.com. Retrieved 13 January 2015</ref> ====२०१५-२०१६: रियल म्याड्रिडको सर्वाधिक गोलकर्ता र ''ला अनडेसिमा''==== [[File:Ronaldo vs. FC Schalke 04 (16854146922).jpg|thumb|upright|सन २०१५ मा साल्के क्लब विरुद्ध रोनाल्डो]] २०१४-१५ सिजनको शितकालिन विश्रामपछि रियल र रोनाल्डो दुबैको स्तर खस्किएको थियो।<ref name="AS"/> सन् २०१५ को पहिलो खेलमा रोनाल्डोले सुरुवाती गोल गरेपनि म्याड्रिड भ्यालेन्सियासँग २-१ ले पराजित भई २२ खेलको विजयी यात्रा टुङ्गिएको थियो।<ref>{{cite news |newspaper=The Daily Telegraph |date=4 January 2015 |title=Real Madrid fall short of world-record winning run as they lose 2-1 to Valencia |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/11324451/Real-Madrid-fall-short-of-world-record-winning-run-as-they-lose-2-1-to-Valencia.html |accessdate=22 April 2016}}</ref> रियल म्याड्रिडले सो सिजन ला लिगामा दोस्रो स्थानमा चित्त बुझायो भने च्याम्पियन्स लिगमा सेमिफाइनलबाट बाहिरिएको थियो।<ref>{{cite web|title=Cristiano Ronaldo eclipses his best in an up-and-down Real Madrid campaign|url=http://www.espnfc.us/club/real-madrid/86/blog/post/2461499/ronaldo-eclipses-his-best-in-tumultuous-real-madrid-season|publisher=ESPN FC|accessdate=27 May 2015|date=28 May 2015}}</ref> च्याम्पियन्स लिगमा टिमलाई सेमिफाइनलमा पुर्याउन रोनाल्डोले उत्कृष्ट खेल खेलेका थिए।<ref>{{cite news |title=Cristiano levels Raúl and Messi in Europe with Schalke goal |url=http://as.com/diarioas/2015/02/19/english/1424302247_031153.html |date=19 February 2015 |accessdate=19 February 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150219052541/http://as.com/diarioas/2015/02/19/english/1424302247_031153.html |date=19 February 2015 }}</ref> च्याम्पियन्स लिगमा १० गोल गरेका उनी लगातार तेस्रो र समग्रमा चौथो पटक सर्वाधिक गोलकर्ता भएका थिए।<ref name="AS"/> ला लिगामा रियल म्याड्रिड दोस्रो भयो तर रोनाल्डोको गोलको वर्षा जारी रहेको थियो। अप्रिल ५ मा ग्रानाडा विरुद्ध उनले जीवनमा पहिलो पटक एक खेलमा ५ गोल गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/32121102|title=Real Madrid 9–1 Granada|accessdate=5 April 2015|work=बिबिसी}}</ref> तीन दिन पछि उनले म्याड्रिड क्लबको लागि ३०० औँ गोल रायो भाल्लेकानो विरुद्ध गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/32176264|title=Rayo Vallecano 0–2 Real Madrid|date=8 April 2015|work=बिबिसी}}</ref> सेभिल्ला, इस्प्यानोल र ग्रानाडा विरुद्ध ह्याट्रिक गरेर उनले रियलमा आफ्नो ह्याट्रिक ३१ पुर्याए। रियल म्याड्रिड क्लबमा २८ ह्याट्रिकका साथ अल्फेडो डि स्टेफ्यानो सर्वाधिक ह्याट्रिककर्ता थिए।<ref name="AS"/><ref>{{cite news|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/32499612|title=Sevilla 2–3 Real Madrid|date=2 May 2015|work=बिबिसी}}</ref> उक्त सिजनमा रोनाल्डोले ४८ लिग गोल गरे। पिचीची अवार्डको साथमा उनले युरोपियन गोल्डेन शू किर्तिमानी चौथोपल्ट जिते।<ref name="AS"/> [[File:Cristiano Ronaldo entrenando.jpg|thumb|left|रोनाल्डो (बीचमा) खेलको पुर्वतयारी गर्दै]] रियल म्याड्रिडमा रोनाल्डोको सातौँ संस्करण (सन् २०१५-१६) को सुरुवातमा उनी लिगमा र सबै प्रतियोगितामा क्लबको तर्फबाट सर्वाधिक गोलकर्ता बने। २०१५ सेप्टेम्बर १२ मा इस्प्यानोल विरुद्ध ५ गोल गरेर उनले ला लिगामा आफ्नो गोल सङ्ख्या २३० (२०३ खेलबाट) पुर्याए र राउललाई उछिन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/noticias/un-historico-ronaldo-lidera-la-goleada-al-espanyol|title=Un histórico Ronaldo lidera la goleada al Espanyol|publisher=laliga.es|date=12 September 2015|accessdate=12 September 2015}}</ref> अक्टोवर १७ मा लेभान्टे विरुद्ध १ गोल गरेर सबै प्रतियोगिताहरूमा आफ्नो गोल सङ्ख्या ३२४ पुर्याए र यस किर्तिमानमा पनि राउललाई उछिने। <ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/34549203 |title=BBC Sport - Real Madrid 3-0 Levante |date=17 October 2015 |work=[[BBC Sport]] |accessdate=17 October 2015}}</ref> युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा साख्तर डोनेस्क विरुद्ध ह्याट्रिक गर्दै उनी सो प्रतियोगिताको इतिहासमा सर्वाधिक गोलकर्ता पनि बने।<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11945/9993056/ronaldo-scores-a-hat-trick-as-real-madrid-beat-shakhtar|title=Cristiano Ronaldo scores a hat-trick as Real Madrid beat Shakhtar|publisher=Sky Sports|date=16 September 2015|accessdate=16 September 2015}}</ref> सेप्टेम्रब ३० मा माल्मो क्लबसँगको खेलमा २ गोल गर्दा उनले क्लब र देशको लागि ५०० गोल गरेर एउटा कोशेढुङ्गो पार गरेका थिए।<ref name="500 goals">{{cite web|url=http://www.espnfc.us/real-madrid/story/2619945/real-madrid-cristiano-ronaldo-scores-500th-career-goal|title=Real Madrid forward Cristiano Ronaldo scores 500th career goal|publisher=ESPN FC|date=30 September 2015|accessdate=30 September 2015}}</ref> माल्मो क्लबसँगको अर्को खेलमा ४ गोलसहित युइएफए च्याम्पियन्स लिगको समूह चरणमा ११ गोल गरेर उनी समूह चरणमा दोहोरो अंकको गोल गर्ने पहिलो खेलाडी बन्न सफल भए।<ref name="UEFA">{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000634/match=2015746/postmatch/report/index.html|title=Ronaldo rampant as Madrid put eight past Malmö|publisher=Union of European Football Associations|date=8 December 2015}}</ref> सन २०१५ को फिफा बेलोन डी' ओरमा रोनाल्डो दोस्रो भए।<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.com/sport/football/35285469 |publisher=BBC Sport |date=11 January 2015 |title=Lionel Messi wins Ballon d'Or over Cristiano Ronaldo and Neymar |accessdate=22 April 2016}}</ref> सन २०१६ मार्च ५ मा साल्ता भिगो विरुद्ध चार गोल गरेर उनले ला लिगामा आफ्नो गोल सङ्ख्या २५२ पुर्याए, यसरी प्रतियोगिताको इतिहासमा जार्रालाई उछिन्दै उनी दोस्रो सर्वाधिक गोलकर्ता बन्न सफल भए।<ref>{{cite news|title=Real Madrid 7 Celta Vigo 1: Ronaldo hits four to beat Zarra mark|url=http://www.fourfourtwo.com/news/real-madrid-7-celta-vigo-1-ronaldo-hits-four-beat-zarra-mark#:aHzEx0m1WzTvYA|accessdate=5 March 2016|work=FourFourTwo|date=5 March 2016}}</ref> अप्रिल २ मा १० खेलाडीमा सिमित रियललाई एल क्लासिकोमा २-१ को जित दिलाउन निर्णायक गोल गरेका रोनाल्डोले,<ref>{{cite news|title=Barcelona 1–2 Real Madrid|url=http://www.bbc.co.uk/sport/football/35928630|date=3 April 2016}}</ref> वुल्फ्सबर्ग क्लबसँगको खेलमा ह्याट्रिक गर्दै पहिलो खेलमा २-० को हार उल्टाएर समग्रमा ३-२ को जित सहित रियल म्याड्रिडलाई च्याम्पियन्स लिगको सेमिफाइनलमा पुर्याए।<ref>{{cite news|title=3-0: Comeback accomplished, now for the semi-finals; Real Madrid overcome Wolfsburg courtesy of a Cristiano Ronaldo hat-trick, to take their place in Friday's Champions League draw.|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2016/04/3-0-comeback-accomplished-now-for-the-semi-finals|date=12 April 2016}}</ref> च्याम्पियन्स लिग उक्त संस्करण १६ गोल गर्दै उनी लगातार चौथो र समग्रमा पाँचौपल्ट सर्वाधिक गोलकर्ता बनेका थिए।<ref>{{cite web |title=Cristiano Ronaldo takes scoring prize again |publisher=UEFA |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2368004.html |accessdate=31 May 2016}}</ref> २०१६ को च्याम्पियन्स लिग फाइनल पुन: एत्लेटिको म्याड्रिडविरुद्ध भयो। १२० मिनेटसम्मको खेल १-१ को बराबरी भएपछि पेनाल्टी सुटआउटमा उनले निर्णायक गोल गरे। यो रियल म्याड्रिडको ११ औँ युरोपियन कप (ला अनडेसिमा) र रोनाल्डोको तेस्रो च्याम्पियन्स लिग उपाधि थियो।<ref name="Independent16">{{cite news |first=Samuel |last=Stevens |title=Cristiano Ronaldo brands his critics 'jealous' after third Champions League triumph |newspaper=The Independent |date=30 May 2016 |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/european/cristiano-ronaldo-brands-critics-jealous-after-third-champions-league-triumph-a7056501.html?utm_campaign=Contact+SNS+For+More+Referrer&utm_medium=twitter&utm_source=snsanalytics |accessdate=31 May 2016}}</ref> यो सँगै रोनाल्डोले लगातार छैठौँ सिजन ५० गोलभन्दा धेरै गरे। उनलाई सो संस्करणको युइएफए वर्ष खेलाडीको पुरस्कार दिइएको थियो।<ref name="Independent16"/> २०१६ नोवेम्बर ६ मा उनले क्लबसँगको अनुबन्ध सन २०२१ सम्म बढाउन सहमति जनाएका थिए।<ref>{{cite web |title=Official Announcement: Cristiano Ronaldo|publisher=realmadrid.com|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2016/11/official-announcement-cristiano-ronaldo|accessdate=6 November 2016}}</ref> नोवेम्बर १९ मा एत्लेटिको म्याड्रिडसँगको खेलमा ह्यट्रिक गर्दा उनी म्याड्रिड डर्बीमा सर्वाधिक (१८) गोल गर्ने खेलाडी बने।<ref name="madrid derby top-scorer"/><ref name=FFT /> २०१६ डिसेम्बर १५ मा क्लब वर्ल्डकपको सेमिफाइनल खेलमा क्लब अमेरिका विरुद्धको गोल उनको ५०० औँ क्लब गोल (३७७ रियल, ११८ युनाइटेड, ५ स्पोर्टिङ) थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/real-madrid/story/3014020/real-madrid-forward-cristiano-ronaldo-scores-500th-club-goal |title=Real Madrid forward Cristiano Ronaldo scores 500th club goal |date=15 December 2016 |accessdate=15 December 2016 |publisher=ESPN FC}}</ref> क्लब वर्ल्डकपको फाइनलमा उनले जापानको कासिमा एन्ट्लर्स क्लबसँगको खेलमा ह्याट्रिक गरे।<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=276112/match=300364984/match-report.html |title=Madrid see off spirited Kashima in electric extra time final |date=18 December 2016 |accessdate=18 December 2016 |publisher=FIFA}}</ref> प्रतियोगितामा सर्वाधिक ४ गोल गरेका उनी सो प्रतियोगिताको सर्वोत्कृष्ट खेलाडी चुनिए।<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2016/m=12/news=double-joy-for-cristiano-ronaldo-2861147.html |title=Ronaldo, Modric and Shibasaki sweep awards |date=18 December 2016 |accessdate=18 December 2016 |publisher=FIFA}}</ref> सन २०१६ को बेलोन डी' ओर विजेता बनेका रोनाल्डोले फिफा वर्ष खेलाडी २०१६ को उपाधि पनि पाए, जसमा उनले आफ्नो देश पोर्चुगलबाट जितेको युरोकप २०१६ ले पनि मुख्य भूमिका खेल्यो।<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2016/12/cristiano-ronaldo-wins-his-fourth-ballon-dor |title=Cristiano Ronaldo wins his fourth Ballon d'Or |publisher=Real Madrid |date=12 December 2016 |accessdate=18 December 2016 }}</ref> ====२०१७–हालसम्म: ४०० रियल म्याड्रिड गोल र ''ला डुओडेसिमा''==== २०१७ जनवरी २७ मा भिल्लार्रियाललाई पराजित गर्ने क्रममा रोनाल्डोले पेनाल्टीबाट ला लिगामा ५७ औँ गोल गरे र ह्युगो स्यान्चेजको किर्तिमान भङ्ग गर्दै नयाँ किर्तिमान बनाए। <ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com.au/club/real-madrid/86/blog/post/3070106/real-madrids-cristiano-ronaldo-passes-hugo-sanchezs-la-liga-penalty-record|title=Real Madrid's Cristiano Ronaldo passes Hugo Sanchez's La Liga penalty record|author=ESPN Staff|work=ESPN FC|date=28 February 2017|accessdate=28 February 2017|}}</ref><ref name=OPTA57 /> उक्त गोल ला लिगामा रियल म्याड्रिडको ५९०० औँ गोल थियो र यो कोशेढुङ्गो पार गर्ने रियल म्याड्रिड ला लिगाको पहिलो क्लब बनेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/02/real-madrid-have-scored-more-than-5900-goals-in-the-league|title=Real Madrid have scored more than 5,900 goals in the league|quote=The Cristiano penalty saw the total top another hundred.|website=RealMadrid.com|date=27 February 2017|accessdate=28 February 2017|last=Leal|first= Antonio M.|publisher=Real Madrid Club de Fútbol}}</ref> रोनाल्डोले २०१६ अप्रिल १२ मा च्याम्पियन्स लिगको क्वाटर-फाइनलमा बायर्न म्युनिख विरुद्ध पहिलो खेल (बायर्नको मैदान) मा २ गोल र दोस्रो खेल (रियलको मैदान) मा ३ गोल गरेका थिए। यी गोलहरु सँगै उनी च्याम्पियन्स लिगमा १०० गोल गर्ने पहिले खेलाडी बनेका थिए।<ref name=championsleague100>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo scores 100th Champions League goal |url=http://www.goal.com/en/news/1716/champions-league/2017/04/18/34722772/cristiano-ronaldo-scores-100th-champions-league-goal |website=goal.com|date=18 April 2017|publisher=Goal.com |accessdate=19 April 2017}}</ref> २०१७ मे २ मा च्याम्पियन्स लिगकै सेमिफाइनल अन्तर्गतको पहिलो खेलमा एत्लेटिको म्याड्रिड अर्को ह्याट्रिक गर्दै उनी सो प्रतियोगिताको समुह चरण पछीका खेलमा ५० गोल गर्नै पहिलो खेलाडी भएका थिए।<ref>{{Cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2017/matches/round=2000786/match=2019638/postmatch/report/index.html|title=Ronaldo hat-trick leaves Real Madrid on brink of final|last=UEFA.com|website=UEFA.com|access-date=3 May 2017}}</ref> सोही मे १७ मा सेल्टा भिगो विरुद्धको लिग खेलमा २ गोल गर्दा उनले युरोपमा पाँच प्रमुख लिगमा सबै भन्दा धेरै गोल गर्ने किर्तिमान आफ्नो नाममा पार्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11096/10819175/cristiano-ronaldo-smashes-jimmy-greaves-all-time-goal-record|title=Cristiano Ronaldo smashes Jimmy Greaves' all-time goal record|work=Sky Sports|date=17 May 2017|accessdate=18 May 2017}}</ref> सो संस्करण रियल म्याड्रिडले ला लिगाको उपाधि जितेको थियो<ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/noticias/real-madrid-campeon-de-laliga-santander-2016-17|title=El Real Madrid, campeón de LaLiga Santander 2016/17|date=21 May 2017|work=laliga.es}}</ref> भने च्याम्पियन्स लिग जित्दै लगातार दुई संस्करण नयाँ स्वरूपको च्याम्पियन्स लिग जित्ने पहिलो टोली बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2017/06/03/sports/champions-league-final-score.html?_r=0|title=Champions League Final: Real Madrid Confirms Its Spot as World’s Best|author=Andrew Das and Rory Smith|publisher=nytimes.com|date=3 June 2017|accessdate=3 June 2017}}</ref> सो फाइनलमा युभेन्टस विरुद्ध २ गोल गरेका रोनाल्डो च्याम्पियन्स लिगको ३ फाइनलमा गोल गर्ने पहिलो खेलाडी बने भने उनले आफ्नो खेल जिवनमा ६०० गोल पनि पुरा गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/real-madrid/story/3138139/real-madrids-cristiano-ronaldo-scores-brace-to-net-600th-career-goal|title=Real Madrid's Cristiano Ronaldo nets 600th goal, hails 'unique moment'|publisher=espnfc.com|date=3 June 2017|accessdate=3 June 2017}}</ref> साथै, लगातार ५ औँ र समग्रमा ६ औँ पटक च्याम्पियन्स लिग सिजनको सर्बाधिक गोलकर्ता भए। यो रियल म्याड्रिडको चार वर्षमा तेस्रो च्याम्पियन्स लिग र समग्रमा बाह्रौ युरोपियन उपाधि (स्पेनिसमा ला डुओडेसिमा) थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2017/jun/03/juventus-real-madrid-champions-league-final-match-report|title=Real Madrid win Champions League as Cristiano Ronaldo double defeats Juve|author=Daniel Taylor|publisher=theguardian.com|date=3 June 2017|accessdate=3 June 2017}}</ref> ==अन्तर्राष्ट्रिय खेल जीवन== ===२००१–२००६: सुरुवात=== [[File:Cristiano Ronaldo 20120609.jpg|thumb|upright|कप्तानको आर्मब्याण्ड लगाएका रोनाल्डो]] पोर्चुगलको राष्ट्रिय फुटबल टिमको युवा समुहबाट रोनाल्डोले सन २००१ मा आफ्नो खेल जीवन सुरुवात गरे। उनले १५ वर्ष मुनिको उमेर समुह, १७ वर्ष मुनिको उमेर समुह, २० वर्ष मुनिको उमेर समुह, २१ वर्ष मुनिको उमेर समुह, र २३ वर्ष मुनिको उमेर समुहमा जम्मा ३४ खेल खेलेर १८ गोल गरे।<ref name=YouthCaps>{{cite web|url=http://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Pesquisar-Jogadores-Internacionais/Cristiano-Ronaldo |title=Cristiano Ronaldo |work=पोर्चुगल फुटबल सङ्घ |accessdate=12 July 2016}}</ref> सन २००३ अगस्त २० मा १८ वर्षको उमेरमा उनले आफ्नो राष्ट्रिय टोलीको लागि पहिलो खेल काजख्स्तान विरुद्ध खेले। उक्त खेल पोर्चुगलले १-० ले जित्यो।<ref>{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/en/doc/2003-08/21/content_256878.htm |title=Lucky rebound gives Portugal narrow win over Kazakhstan |work=China Daily |accessdate=25 August 2010}}</ref> उनले पोर्चुगलमै भएको युइएफए युरोकप २००४ को समुह चरणको खेलमा ग्रीस विरुद्ध राष्ट्रिय टोलीको लागि पहिलो गोल गरे तर पोर्चुगल २-१ ले पराजित भयो।<ref>{{cite news |last=Ames |first=Paul |url=http://www.usatoday.com/sports/soccer/world/2004-06-12-euro2004-groupa-greece_x.htm |title= Greece stuns Portugal 2–1 |work=USA Today |date=14 June 2004 |accessdate=25 August 2010}}</ref> बेलायतसँगको क्वाटर फाइनलमा पेनाल्टी सुटआउटमा र नेदरल्याण्डसँगको सेमिफाइनलमा सुरुवाती गोल गरेर उनले टिमलाइ फाइनलमा पुर्याउन मद्दत गरे।<ref>{{cite web |url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2004/matches/round=1582/match=1059188/postmatch/report/index.html |title=Portugal hold their nerve against England |publisher=UEFA |date=25 June 2004 |first=Adrian |last=Harte |accessdate=23 April 2016}}</ref> तर फाइनल खेल पोर्चुगलले ०-१ ले युनानसँग हार्‍यो।<ref>{{cite web |url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2004/matches/round=1623/match=1059194/postmatch/report/index.html |title=Greece are crowned kings of Europe |publisher=UEFA |date=5 July 2004 |first=Adam |last=Szreter |accessdate=23 April 2016}}</ref> प्रतियोगितामा २ गोल र २ गोल सहायता प्रदान गरेका उनी टिम अफ द टुर्नामेन्टमा छानिए। सन २००६ को विश्वकप छनौटको युरोपियन खेलमा सात गोल सहित उनी दोस्रो सर्वाधिक गोलकर्ता भए।<ref name="Ronaldo profile"/> २००६ को विश्वकपमा उनले आफ्नो पहिलो विश्वकप गोल इरानसँगको समुह चरणको खेलमा पेनाल्टीमार्फत गरे। बेलायतसँगको क्वाटर फाइनलमा पोर्चुगलका रक्षकलाई कुल्चेपछि वायन रुनीलाई रातो कार्ड दिइयो, तर रोनाल्डो माथि रेफ्रीलाई उक्साएको आरोप लाग्यो।<ref>{{cite news |date=4 July 2006 |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=373212 |title=Ronaldo cleared over Rooney red card |work=[[Soccernet]] |accessdate=17 November 2006 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110161806/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=373212 |date=10 November 2012 }}</ref> सेमिफाइनलमा रोनाल्डोको टोली फ्रान्ससँग १-० ले पराजित भयो।<ref>{{cite web |first=Alex |last=Chick |title=Scolari's fortunes take a dive |url=http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=373430 |work=ESPNsoccernet |publisher=ESPN |date=6 July 2006 |accessdate=25 August 2010 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===२००६–२०१२: कप्तानी=== आफ्नो २२ औँ जन्मदिनको भोलिपल्ट सन २००७ फेब्रुअरी ६ मा ब्राजिलसँगको मैत्रीपुर्ण खेलमा रोनाल्डोले पहिलोपल्ट पोर्चुगलको कप्तानी गरे।<ref>{{cite web|url=http://www.metro.co.uk/sport/football/article.html?in_article_id=36364&in_page_id=43 |title=Ronaldo: I could leave United |work=Metro|location=UK |accessdate=25 August 2010}}</ref> युइएफए युरोकप २००८ को पुर्वसंध्यामा रोनाल्डोलाइ राष्ट्रिय टोलीमा पहिलोपटक ७ नम्बरको जर्सी दिइयो।<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2008/teams/team=110/squad/index.html|title=Portugal|accessdate=15 August 2013 |work=UEFA Official Website}}</ref> छनौट चरणमा ८ गोल गरेका उनले प्रतियोगितामा भने १ गोल मात्र गर्नसके।<ref>{{cite news |title=Top scorers for Euro 2008 European Qualifying campaign |url=http://soccernet.espn.go.com/stats/topscorers?league=uefa.euroq |publisher=ESPN FC }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007223817/http://soccernet.espn.go.com/stats/topscorers?league=uefa.euroq |date=2010-10-07 }}</ref> २००८ जुलाईमा उनी पोर्चुगलका स्थायी कप्तान बनेका थिए। २०१० को विश्वकप छनौट खेलमा रोनाल्डोले गोल गर्न सकेनन। विश्वकपको समुह चरणको सबै खेलमा उनी सर्वोत्कृष्ट खेलाडी चुनिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round=249722/match=300061487/report.html |title=Full-time report North Korea-Portugal |publisher=FIFA |format=PDF |date=21 June 2010 |accessdate=26 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120618010543/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round=249722/match=300061487/report.html |archivedate=18 June 2012 }}</ref> उक्त प्रतियोगितामा उनले एक गोल मात्र गरेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=264070 |title=World Cup Match Results: Portugal vs North Korea – FIFA World Cup 2010 |publisher=ESPN |accessdate=25 August 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629021513/http://soccernet.espn.go.com/report?id=264070 |archivedate=29 June 2011 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629021513/http://soccernet.espn.go.com/report?id=264070 |date=29 June 2011 }}</ref> युइएफए युरोकप २०१२ को छनौट चरणमा ७ गोल गर्दै रोनाल्डोले टिमलाई प्रतियोगितामा सामेल गराए।<ref>{{cite news |last=Bevan |first=Chris |title=Euro 2012: Who will survive the Group of Death? |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18463292 |accessdate=10 February 2015 |work=BBC Sport |date=16 June 2012}}</ref> उनको प्रेरणामा पोर्चुगलले सेमिफाइनलसम्मको यात्रा तय गर्यो।<ref>{{cite news |last=Williams |first=Richard |url=https://www.theguardian.com/football/blog/2012/jun/17/euro-2012-cristiano-ronaldo-party |title=Cristiano Ronaldo downs a double to join the party spirit |work=The Guardian |date=17 June 2012 |accessdate=19 June 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=What did Ronaldo REALLY say after scoring for Portugal|url=http://sports.nationalpost.com/2012/06/21/euro-2012-wrap-did-ronaldo-call-out-messi-after-scoring-for-portugal/|accessdate=15 July 2012}} {{Webarchive|url=http://web.archive.bibalex.org/web/20120625102108/http://sports.nationalpost.com/2012/06/21/euro-2012-wrap-did-ronaldo-call-out-messi-after-scoring-for-portugal/ |date=25 June 2012 }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/sports/euro-2012/euro-2012-cristiano-ronaldo-header-sends-portugal-semifinals-1-0-win-czech-republic-article-1.1100074 |title=Euro 2012: Cristiano Ronaldo's header sends Portugal into semifinals with 1–0 win over Czech Republic |work=Daily News |location=New York |date=21 June 2012 |accessdate=26 June 2012}}</ref> तीन गोल सहित संयुक्त रूपमा प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्ता बनेका उनी टिम अफ द टुर्नामेन्टमा परे।<ref>{{cite web |url=http://www.uefa.com/multimediafiles/download/competitions/euro/91/87/57/918757_download.pdf |title=Regulations of the UEFA European Football Championship |work=UEFA Official Website |accessdate=4 July 2012 |location=3.08 |page=10 |format=PDF}}</ref> ===२०१२–२०१६: सर्वाधिक गोलकर्ता र युरोकप विजेता === [[File:1 cristiano ronaldo 2016.jpg|thumb|left|युरो २०१६ मा हेडर गर्न खोज्दै रोनाल्डो]] सन २०१४ को विश्वकप छनौटको खेलहरूमा उनले आठ गोल गरे। २०१२ अक्टोवर १७ को नर्दन आयरल्यान्डसँगको खेल उनको १०० औँ अन्तर्राष्ट्रिय खेल थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/uefa/aboutuefa/news/newsid=1875661.html |title=Centurion Ronaldo honoured by UEFA |date=17 October 2012 |accessdate=15 August 2013 |work=UEFA Official Website |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810203615/http://www.uefa.com/uefa/aboutuefa/news/newsid=1875661.html |archivedate=10 August 2013 }}</ref> २०१३ सेप्टेम्वर ६ मा नर्दन आयरल्यान्डविरुद्ध नै उनले आफ्नो पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय ह्याट्रिक गरे।<ref>[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo/1330159676408/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_makes_a_‘hat-trick’_and_is_now_the_second_top_goal_scorer_in_history_for_the_P.htm Real Madrid C.F. – Official Web Site<!-- Bot generated title -->]</ref> पोर्चुगल सोझै छनौट हुन नसके पछि स्विडेनसँगको प्ले-अफमा उनले टिमको तर्फबाट सबै चार गोल (पहिलो खेल १ गोल, दोस्रो खेल ३ गोल) गरेर विश्वकपमा स्थान सुरक्षित गराए।<ref>{{cite news |last=O'Connor |first=Philip |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/international/cristiano-ronaldo-showed-i-am-here-after-stunning-hattrick-for-portugal-in-world-cup-playoff-against-sweden-8951025.html |title=Cristiano Ronaldo showed 'I am here' after stunning hat-trick for Portugal in World Cup play-off against Sweden |date=20 November 2013 |accessdate=28 August 2014 |work=The Independent |location=London}}</ref> रोनाल्डोले २०१४ मार्च ५ को क्यामरूनसँगको खेलमा विजयी हुने क्रममा दुई गोल गरेर पोर्चुगल राष्ट्रिय टोलीको सर्वाधिक गोलकर्ता बने।<ref>{{cite news |url=http://www.espn.co.uk/football/sport/story/289057.html |title=Records come naturally to me, says Ronaldo |date=5 March 2014 |accessdate=16 May 2014 |publisher=ESPN }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140514122732/http://www.espn.co.uk/football/sport/story/289057.html |date=14 May 2014 }}</ref> सन २०१४ को विश्वकपमा पोर्चुगलको सम्पुर्ण आशा रोनाल्डोमाथि केन्द्रित थियो। फलस्वरुप, तिघ्रामा समस्या भएपनि उनले आफ्नो खेल जीवन नै धरापमा राखेर प्रतियोगितामा भाग लिए।<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2014/jun/04/cristiano-ronaldo-portugal-world-cup-injured |title=Portugal's Cristiano Ronaldo suffering from tendinosis before World Cup |date=4 June 2014 |accessdate=4 June 2014 |work=The Guardian |location=London}}</ref><ref>[http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=6/news=portugal-fret-over-ronaldo-fitness-2354203.html "Portugal fret over Ronaldo fitness"]. [[FIFA|FIFA.com]]. Retrieved 23 June 2014</ref> प्रतियोगितामा एक गोल गरेर उनले आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय गोल ५० पुर्याए भने पोर्चुगलबाट विश्वकपको तीन संस्करणमा गोल गर्ने पहिलो खेलाडी बने।<ref>[http://www.dn.pt/desporto/seleccao/interior.aspx?content_id=3994192 "Cristiano Ronaldo is the first Portuguese to score in three final stages"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714143745/http://www.dn.pt/desporto/seleccao/interior.aspx?content_id=3994192 |date=2014-07-14 }} [[Diário de Notícias]]. Retrieved 26 June 2014 {{pt icon}}</ref> गोलअन्तरका आधारमा पोर्चुगल समुह चरणबाटै बाहिरियो। युइएफए युरोकप २०१६ को छनौट चरणमा रोनाल्डोले ६ गोल गरे।<ref>[http://www.sbnation.com/soccer/2014/8/29/6083359/cristiano-ronaldo-injury-portugal-euro-2016-real-madrid "Cristiano Ronaldo deemed unfit, will miss Portugal Euro 2016 qualifier"]. sbnation.com. Retrieved 14 October 2014</ref><ref>[https://uk.eurosport.yahoo.com/news/euro-2016-qualifying-ronaldo-scores-last-gasp-winner-194337502--sow.html "Ronaldo grabs last-gasp winner as Portugal beat Denmark"] [[Eurosport|eurosport.yahoo.com]]. Retrieved 14 October 2014</ref><ref>[http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/news/newsid=2165499.html "Ronaldo adds to impressive record collection"]. [[UEFA|uefa.com]]. Retrieved 15 October 2014</ref><ref>{{cite news |title=Armenia 2–3 Portugal |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33122742 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=13 June 2015 |accessdate=14 June 2015 }}</ref> यसरी, २३ गोलका साथ उनी २०१४ नोवेम्बर १४ मा युइएफए युरोको सर्वाधिक गोलकर्ता (छनौट चरणसमेत गरेर) बन्न सफल भए।<ref name=twentythree>{{cite news |title=European Championship's all-time top scorers |url=http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/news/newsid=2181027.html |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=14 November 2014 |accessdate=14 November 2014 }}</ref> युरो २०१६ का सुरुवाती दुई खेलमा आइसल्यान्ड र अस्ट्रियासँग पोर्चुगल बराबरीमा रोकिदा रोनाल्डोले गोलपोष्टमा गरेका २० प्रहारहरूबाट एक गोल पनि हुन सकेन। अस्ट्रियासँगको खेल रोनाल्डोको १२८ औँ अन्तर्राष्ट्रिय खेल थियो र उनी लुइस फिगोलाई पछि पार्दै पोर्चुगलका लागि सबैभन्दा धेरै अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेल्ने खेलाडी बने।<ref>{{cite web |first=Andy |last=Brassell |title=Euro 2016: What's wrong with Portugal's Cristiano Ronaldo? |publisher=BBC Sport | date=21 June 2016 |url=http://www.bbc.com/sport/football/36579430 |accessdate=16 July 2016}}</ref> समुहचरणको अन्तिम खेलमा दुई गोल र एक सहयोग सँगै उनी पोर्चुगललाई अघिल्लो चरणमा पुर्याउन सफल भए। यो सँगै उनी युरोको चार संस्करणमा गोल गर्ने पहिलो खेलाडी बने सो प्रतियोगितामा किर्तिमानी १७ खेल पनि खेले। <ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/european-championship/story/2893127/cristiano-ronaldo-becomes-first-to-score-in-four-european-championships|title=Cristiano Ronaldo becomes first to score in four European Championships|publisher=espnfc.com|date=22 June 2016|accessdate=22 June 2016}}</ref> पोर्चुगलले उत्कृष्ट १६ मा क्रोएसियालाई अतिरिक्त समयमा र उत्कृष्ट ८ मा पोल्याण्डलाई पेनाल्टी सुटआउटमा हरायो।<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.us/report?gameId=438166|title=Portugal beat Croatia with Ricardo Quaresma goal in extra time|publisher=ESPN FC|accessdate=2 July 2016|date=25 June 2016}}</ref> वेल्ससँग सेमिफाइनल खेल्दा उनी तीनवटा युरो सेमिफाइनल खेल्ने पहिलो खेलाडी बने।<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.us/european-championship/story/2908365/portugals-cristiano-ronaldo-the-first-to-play-in-three-euro-semifinals|title=Portugal's Cristiano Ronaldo the first to play in three Euro semifinals|publisher=ESPN FC|date=6 July 2016|accessdate=8 July 2016}}</ref> उक्त खेलमा उनले एक गोल र एक सहयोग गर्दै पोर्चुगललाई फाइनलमा पुर्याए। साथै, युरोमा नौ गोल गरेका मिचेल प्लाटिनीको रेकर्डको बराबरी पनि गरे।<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/european-championship/story/2899862/cristiano-ronaldo-equals-michel-platinis-european-championship-record|title=Cristiano Ronaldo equals Michel Platini's Euros goal-scoring recorde|publisher=ESPN FC|accessdate=7 July 2016|date=7 July 2016}}</ref> फाइनलमा विपक्षी फ्रान्सका खेलाडी ठोक्किन आए पछि रोनाल्डो घाइते भए। खेल्न अनेकौँ प्रयास गर्दा पनि असफल भए पछि उनी २५ औँ मिनेटमा खेलबाट बाहिरिए। खेलको अतिरिक्त समयमा एक गोल गर्दै पोर्चुगलले उपाधि जित्यो।<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.us/portugal/story/2910804/portugal-striker-cristiano-ronaldo-forced-off-injured-in-euro-2016-final|title=Portugal striker Cristiano Ronaldo forced off injured in Euro 2016 final|publisher=ESPN FC|accessdate=10 July 2016|date=10 July 2016}}</ref> टोलीको कप्तानको रूपमा उनले पोर्चुगलको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय उपाधिको कप उचाले। तीन गोल र तीन सहयोग सहित उनले प्रतियोगिताको सिल्भर बुट (दोस्रो सर्वाधिक गोलकर्ता) पाए भने टिम अफ द टुर्नामेण्टमा तेस्रो पटक छानिए।<ref name="team of the tournament">{{cite news |title=UEFA EURO 2016 Team of the Tournament revealed |url=http://www.uefa.com/uefaeuro/news/newsid=2389933.html#uefa+euro+2016+team+tournament+revealed |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=11 July 2016 |accessdate=11 July 2016}}</ref><ref name="golden-boot-winner">{{cite news |title=France forward Antoine Griezmann wins Golden Boot |url=http://www.uefa.com/uefaeuro/news/newsid=2390091.html |publisher=UEFA.com (Union of European Football Associations) |date=10 July 2016 |accessdate=11 July 2016 }}</ref> {{quote box|width=33%|align=right|quote="म रोनाल्डोको प्रशंसा गर्छु। यदि मैले एउटा फुटबल टोली बनाउनु पर्यो भने उनी मेरो रोजाईमा पर्ने पहिलो खेलाडी हुनेछन्।"|source=—एक अन्तर्वार्ताका क्रममा पेले<ref>{{cite news |title=Cristiano Ronaldo gets the nod from Pele ahead of Lionel Messi |work=Sky Sports |date=14 June 2016 |url=http://www.skysports.com/football/news/13954/10313281/cristiano-ronaldo-gets-the-nod-from-pele-ahead-of-lionel-messi |accessdate=26 February 2017 |last=Trehan |first=Dev }}</ref>}} ===सन् २०१६–२०१८: युरोपेली उपाधि र फिफा विश्वकप छनौट === सन २०१८ को विश्वकप छनौटको [[एन्डोरा राष्ट्रिय फुटबल टोली|एन्डोरा राष्ट्रिय फुटबल टिम]]सँगको खेलमा २०१६ अक्टोबर ८ मा उनले चार गोल गरे। यो उनले राष्ट्रिय टोलीबाट एक खेलमा गरेको सबैभन्दा धेरै गोल हो।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2016/oct/07/portugal-andorra-world-cup-2018-qualifier-cristiano-ronaldo|title=Cristiano Ronaldo hits four in Portugal's 6-0 rout of nine-man Andorra|work=The Guardian|date=8 October 2016|accessdate=2 February 2017|}}</ref> नोवेम्वर १३ मा ल्याट्भिया विरुद्ध २ गोल गरेर उनले आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय गोल सङ्ख्या ६८ पुर्याए र युरोपको चौथो सर्वाधिक अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता बन्न सफल भए।<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/european-qualifiers/news/newsid=2412422.html|title=Ronaldo goes fourth on all-time list of international scorers|website=UEFA.com|date=13 November 2016|accessdate=18 November 2016 | publisher=Union of European Football Associations}}</ref> २०१७ मार्च २८ मा आफ्नो गृह नगरमा उनले आफ्नो खेल जीवनको पहिलो व्यवसायिक खेल खेले। सो खेलमा गरेको एक गोल सँगै उनले आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय गोल संख्या ७१ पुर्याए र युरोपको तेस्रो सर्वाधिक अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता (जर्मनीका मिरोस्लाव क्लोज समान) बन्न सफल भए।<ref>{{cite news|last1=Douglas|first1=Steve|title=Bittersweet return for Ronaldo as Portugal beaten by Sweden in Madeira, Russia fight back against Belgium|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/portugal-sweden-italy-netherlands-russia-belgium-world-cup-2018-qualifiers-a7655051.html|accessdate=30 March 2017|work=The Independent|date=29 March 2017}}</ref> सन २०१७ को कन्फेडेरेसन्स कपमा समूह चरणका सबै तीन खेलमा रोनाल्डो म्यान अफ द म्याच चुनिए।<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/confederationscup/awards/man-of-the-match/index.html|title=2017 FIFA Confederations Cup {{!}} Awards {{!}} Man of the Match|website=FIFA.com|publisher=Fédération Internationale de Football Association (FIFA)|accessdate=26 June 2017}}</ref> न्यू जिल्याण्ड विरुद्धको समूह चरणको खेलमा पेनाल्टीबाट गोल गर्दै उनले ७५ औँ अन्तर्राष्ट्रिय गरे र युरोपको सर्वाधिक अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ताको सूचीमा दोस्रो स्थानमा उक्लिए।<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/sport/football/40393539|title=Confederations Cup: Ronaldo helps Portugal into semi-final as hosts Russia out|publisher=BBC Sport|date=24 June 2017|accessdate=24 June 2017}}</ref> सो प्रतियोगितामा पोर्चुगल तेस्रो भयो।<ref>{{cite web |url=http://www.fifa.com/confederationscup/matches/round=274643/match=300334886/match-report.html |title=Portugal come from behind to finish third |website=FIFA.com |date=2 July 2017 |accessdate=2 July 2017 }}</ref> अगस्त ३१ मा विश्वकप छनौट चरणको खेलमा फारो द्वीप विरुद्ध पोर्चुगलले ५-१ को जित निकाल्दा रोनाल्डोले ह्याट्रिक गरे। सो सँगै उनले पेलेलाई उछिन्दै सर्वाधिक अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ताको सूचीमा ७८ गोल सहित पाँचौ स्थानमा उक्लिन सफल भए।<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/en/football/news/pele-congratulates-cristiano-ronaldo-on-sur-1/637898|title=Pele congratulates Cristiano Ronaldo on surpassing his goals record|publisher=beIN Sports|date=1 September 2017|accessdate=2 September 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903031511/http://www.beinsports.com/en/football/news/pele-congratulates-cristiano-ronaldo-on-sur-1/637898 |date=3 September 2017 }}</ref> === सन् २०१८- हाल, निष्क्रियता र राष्ट्र लिगको उपाधि === सन् २०१८ को फिफा विश्वकप पश्चात्, रोनाल्डो ६ अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरूमा सहभागी भएका थिएनन् जसमा [[युइएफए राष्ट्र लिग]]का समूह चरणका सम्पूर्ण खेलहरू समावेश छ। स्वीट्जरल्यान्ड विरुद्धको खेलमा रोनाल्डोको ह्याट्रिकसँगै पोर्चुगल यसको फाइनलमा प्रवेश गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=रोनाल्डोको ह्याट्रिकमा पोर्चुगल युरोपियन नेसन्स लिगको फाइनलमा|युआरएल=https://ujyaaloonline.com/story/21328|प्रकाशक=उज्यालो अनलाइन|मिति=२५ अगस्ट २०२०}}</ref> यसको फाइनल खेलमा पुर्तुगालले नेदरल्यान्डलाई १-० गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो। १७ नोभेम्बर २०१९ मा, रोनाल्डोले आफ्नो ९९औँ गोल गरेका थिए जसमा राष्ट्रिय टोलीले लक्जेमबर्गलाई हराएको थियो र युरो २०२० को लागि छनोट भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.chinadailyhk.com/articles/200/66/241/1574043621322.html?newsId=112843|title=Ronaldo stuck on 99 goals but Portugal through to Euro 2020|accessdate=18 November 2019|website=China Daily}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200614142856/https://www.chinadailyhk.com/articles/200/66/241/1574043621322.html?newsId=112843 |date=14 June 2020 }}</ref> == मेसी–रोनाल्डो प्रतिस्पर्धा == {{मुख्य|मेसी–रोनाल्डो प्रतिस्पर्धा}} ==खेल जीवनको तथ्याङ्क== ===क्लब=== ====सिजन अनुसार गोल विवरण==== {{updated|१३ अगस्त २०१७}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+सिजन अनुसार गोल विवरण |- !rowspan="2"|क्लब !rowspan="2"|सिजन !colspan="3"|लिग !colspan="2"|कप<ref group="lower-alpha">टाका डे पोर्चुगल, एफए कप र कोपा डेल रे समाबेश</ref> !colspan="2"|लिग कप !colspan="2"|युरोपियन !colspan="2"|अन्य<ref group="lower-alpha">एफए कम्युनिटी शिल्ड, युइएफए सुपर कप, फिफा क्लब वर्ल्ड कप र सुपरकोपा डे इस्पाना समाबेश</ref> !colspan="2"|जम्मा |- !श्रेणी!!खेल!!गोल!!खेल!!गोल!!खेल!!गोल!!खेल!!गोल!!खेल!!गोल!!खेल!!गोल |- |स्पोर्टिङ सिपि बी |२००२-०३<ref>{{cite web |url=http://www.footballzz.co.uk/jogador.php?epoca_id=132&id=1579&op=zoomstats&tpstats=club |title=क्रिस्टियानो रोनाल्डो |publisher=फुटबल डटको डट युके |accessdate=23 May 2016}}</ref> |सेगुण्डा डिभिजन |२||०||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||२||० |- |स्पोर्टिङ सिपि |२००२-०३<ref>{{cite web |url=http://www.footballzz.co.uk/jogador.php?epoca_id=132&id=1579&op=zoomstats&tpstats=club |title=क्रिस्टियानो रोनाल्डो |publisher=फुटबल डटको डट युके|accessdate=25 December 2013}}</ref> |प्रिमियरा लिगा !२५!!३!!३!!२!!colspan="2"|—||३<ref group="lower-alpha">युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा १ खेल, युइएफए कपमा २ खेल</ref>||०!!०!!०!!३१!!५ |- |rowspan ="7"|[[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर युनाइटेड]]<ref>{{cite web |title=क्रिस्टियानो रोनाल्डो |url=http://www.stretfordend.co.uk/playermenu/ronaldo.html |publisher=StretfordEnd.co.uk |accessdate=28 December 2013}}</ref> |२००३-०४ |rowspan="6"|[[प्रिमियर लिग]] |२९||४||५||२||१||०||५<ref group="lower-alpha" name="UCL">सबै खेल युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा</ref>||०||०||०||४०||६ |- |२००४-०५ |३३||५||७||४||२||०||८<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||०||०||०||५०||९ |- |२००५-०६ |३३||९||२||०||४||२||८<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||१||colspan="2"|—||४७||१२ |- |२००६-०७ |३४||१७||७||३||१||०||११<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||३||colspan="2"|—||५३||२३ |- |२००७-०८ |३४||३१||३||३||०||०||११<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||८||१<ref group="lower-alpha" name="CS">एफए कम्युनिटी शिल्डमा</ref>||०||४९||४२ |- |२००८-०९ |३३||१८||२||१||४||२||१२<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||४||२<ref group="lower-alpha" name="FCW">फिफा क्लब वर्ल्ड कपमा</ref>||१||५३||२६ |- !colspan="2"|जम्मा !१९६!!८४!!२६!!१३!!१२!!४!!५५!!१६!!३!!१!!२९२!!११८ |- |rowspan="10"|[[रियल म्याड्रिड]] |२००९-१०<ref name="first La Liga season">{{cite web |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j12429.html?temp=2009-10 |title=Cristiano Ronaldo: Cristiano Ronaldo Dos Santos Aveiro: 2009–10 |publisher=BDFutbol |accessdate=25 December 2013}}</ref> |rowspan="9"|[[ला लिगा]] |२९||२६||०||०||colspan="2"|—||६<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||७||colspan="2"|—||३५||३३ |- |२०१०-११<ref name="second season Madrid">{{cite web |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j12429.html?temp=2010-11 |title=Cristiano Ronaldo: Cristiano Ronaldo Dos Santos Aveiro: 2010–11 |publisher=BDFutbol |accessdate=25 December 2013}}</ref> |३४||४०{{efn|मार्साले ४१ गोल मानेर सिजनको सर्वाधिक गोलकर्ताको पुरस्कार दिएको थियो, जसमा १८ सेप्टेम्बर २०१० मा रियल सोसियोड्याड विरुद्द गरिएको गोल जोडिएको छ। ला लिगा, युइएफए, फिफा आदि सो गोल पेपेले गरेको मान्छन्।<ref name="pepegoal">{{cite news|title=Pepe's goal is awarded to Cristiano Ronaldo |url=http://www.marca.com/2010/09/18/futbol/1adivision/1284847182.html |newspaper=Marca|location=Spain |date=18 September 2010 |accessdate=4 December 2010 |language=Spanish}}</ref>|name=goal}}||8||7||colspan="2"|—||१२<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||६||colspan="2"|—||५४||५३ |- |२०११-१२<ref>{{cite web |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j12429.html?temp=2011-12 |title=Cristiano Ronaldo: Cristiano Ronaldo Dos Santos Aveiro: 2011–12 |publisher=BDFutbol |accessdate=25 December 2013}}</ref> |३८||४६||५||३||colspan="2"|—||१०<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||१०||२<ref group="lower-alpha" name="SCE">सबै खेल सुपरकोपा डे इस्पानामा</ref>||१||५५||६० |- |२०१२-१३<ref>{{cite web |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j12429.html?temp=2012-13 |title=Cristiano Ronaldo: Cristiano Ronaldo Dos Santos Aveiro: 2012–13 |publisher=BDFutbol |accessdate=25 December 2013}}</ref> |३४||३४||७||७||colspan="2"|—||१२<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||१२||२<ref group="lower-alpha" name="SCE"/>||२||५५||५५ |- |२०१३-१४<ref>{{cite web |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j12429.html?temp=2013-14 |title=Cristiano Ronaldo: Cristiano Ronaldo Dos Santos Aveiro: 2013–14 |publisher=BDFutbol |accessdate=27 August 2014}}</ref> |३०||३१||६||३||colspan="2"|—||११<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||१७||colspan="2"|—||४७||५१ |- |२०१४-१५<ref>{{cite web |url=http://uk.soccerway.com/players/cristiano-ronaldo-dos-santos-aveiro/382/ |title=Cristiano Ronaldo |publisher=Soccerway |accessdate=15 May 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420220746/http://uk.soccerway.com/players/cristiano-ronaldo-dos-santos-aveiro/382/ |date=20 April 2017 }}</ref> |३५||४८||२||१||colspan="2"|—||१२<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||१०||५<ref group="lower-alpha">युइएफए सुपर कपमा १ खेलमा २ गोल, फिफा क्लब वर्ल्ड कपमा २ खेल र सुपरकोपा डे इस्पानामा २ खेल</ref>||२||५४||६१ |- |२०१५-१६<ref>{{cite web |url=http://uk.soccerway.com/players/cristiano-ronaldo-dos-santos-aveiro/382/ |title=Cristiano Ronaldo |publisher=Soccerway |accessdate=9 December 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420220746/http://uk.soccerway.com/players/cristiano-ronaldo-dos-santos-aveiro/382/ |date=20 April 2017 }}</ref> |३६||३५||०||०||colspan="2"|—||१२<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||१६||colspan="2"|—||४८||५१ |- |२०१६-१७ |२९||२५||२||१||colspan="2"|—||८<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||२||२<ref group="lower-alpha" name="FCW"/>||४||४६||४२ |- |२०१७-१८ |०||०||०||०||colspan="2"|—||०<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||०||२<ref group="lower-alpha">युइएफए सुपर कपमा एक खेल, सुपरकोपा डे इस्पानामा १ खेल १ गोल</ref>||१||२||१ |- !colspan="2"|जम्मा !२६५!!२८५!!३०!!२२!!colspan="2"|—!!८८!!९०!!१३!!१०!!३९६!!४०७ |- !colspan="3"|खेल जीवनको जम्मा (क्लबबाट) !४८८!!३७२!!५९!!३७!!१२!!४!!१४६!!१०६!!१६!!११!!७२१!!५३० |} {{Reflist|group=lower-alpha}} ===अन्तर्राष्ट्रिय=== {{Main|क्रिस्टियानो रोनाल्डोले गरेका अन्तर्राष्ट्रिय गोलहरू}} {{updated|३ सेप्टेम्बर २०१७}}<ref name="fpf.pt">{{cite web |title=Cristiano Ronaldo |url=http://www.fpf.pt/National-Teams/Football/Male/Senior-A/Players/Player-detail/Id/669554/SoccerType/11/CRISTIANO-RONALDO |archive-url=https://web.archive.org/web/20140512070533/http://www.fpf.pt/National-Teams/Football/Male/Senior-A/Players/Player-detail/Id/669554/SoccerType/11/CRISTIANO-RONALDO |dead-url=yes |archive-date=12 May 2014 |website=fpf.pt |publisher=Portuguese Football Federation |accessdate=8 October 2015 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140512070533/http://www.fpf.pt/National-Teams/Football/Male/Senior-A/Players/Player-detail/Id/669554/SoccerType/11/CRISTIANO-RONALDO |date=12 May 2014 }}</ref><ref>{{cite news |first=Roberto |last=Mamrud |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/cronaldo-intlg.html |title=Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro – Century of International Appearances |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation |date=29 August 2013 |accessdate=25 December 2013}}</ref><ref>{{NFT player|id=5279|name=Cristiano Ronaldo|accessdate=18 June 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=Histórico de Internacionalizações of Cristiano Ronaldo |url=http://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Pesquisar-Jogadores-Internacionais/Cristiano-Ronaldo|accessdate=5 June 2017}}</ref> ====साल अनुसार गोल विवरण==== {| class="wikitable" style="text-align:center" |+साल अनुसार गोल विवरण |- !राष्ट्रिय टिम!!वर्ष!!खेल!!गोल सङ्ख्या!!औसत |- |rowspan="14"| {{fb|POR}} |२००३||२||०||०.० |- |२००४||१६||७||०.४ |- |२००५||११||२||०.१८ |- |२००६||१४||६||०.४३ |- |२००७||१०||५||०.५० |- |२००८||८||१||०.१३ |- |२००९||७||१||०.१४ |- |२०१०||११||३||०.२७ |- |२०११||८||७||०.८ |- |२०१२||१३||५||०.३८ |- |२०१३||९||१०||१.१ |- |२०१४||९||५||०.५ |- |२०१५||५||३||०.६० |- |२०१६||१३||१३||१.०० |- |२०१७||९||१०||१.११ |- ! colspan=2|''जम्मा''!!१४५!!७८!!०.५४ |} ====प्रतियोगिता अनुसार गोल विवरण==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+प्रतियोगिता अनुसार गोल विवरण |- !scope="col"| प्रतियोगिता !scope="col"| गोल |- |style="text-align:left"| मैत्रीपुर्ण खेल ||१५ |- |style="text-align:left"| युइएफए युरोकप ||९ |- |style="text-align:left"| युइएफए युरोकप छनोट ||२० |- |style="text-align:left"| फिफा विश्वकप छनोट ||२९ |- |style="text-align:left"| [[फिफा विश्वकप]]||३ |- |style="text-align:left"| [[फिफा कन्फेडेरेसन कप]]||२ |- !जम्मा गोल सङ्ख्या||७८ |} ==जितेका उपाधिहरू== रोनाल्डोले हाल सम्म विभिन्न २४ उपाधिहरू जितेका छन जसमध्ये १ अन्तर्राष्ट्रिय उपाधि रहेको छ। रोनाल्डोले २०१६<ref>http://www.Onlinekhabar.com रोनाल्डोले जिते पहिलोपटक युरो साथै अन्तर्राष्ट्रिय उपाधि जुलाई १२</ref> मा युरोकप जितेका थिए। उनले चार [[युएफा च्याम्पियन्स लिग|युइएफए च्याम्पियन लिग]] र दुई फिफा क्लब विश्व कप समेत जितेका छन जुन उपाधिहरू क्लब फुटबलका सर्वाधिक महत्त्वपूर्ण उपाधिहरू हुन्। ===अन्तर्राष्ट्रिय === #[[File:Cup Winner.png]]{{flagicon|FRA}}[[युइएफए युरो २०१६|युरोकप २०१६]] (विजेता) #[[File:Cup Finalist.png]]{{flagicon|POR}}युरोकप २००४ (उप-विजेता) ===क्लब स्तरीय=== ===={{flagicon|POR}}स्पोर्टिङ सिपि==== *सुपरटाका क्यान्दिदो डे ओलीभेइरा: २००२ ===={{flagicon|ENG}}म्यान्चेस्टर युनाइटेड==== ;'' (२००३-२००९) (०९ उपाधिहरू)'' *''[[प्रिमियर लिग]]'': २००६-०७,२००७-०८,२००८-०९ *फा कप: २००३-०४ *फुटबल लिग कप:२००५-०६,२००८-०९ *फा कम्युनिटी शिल्ड:२००७ *[[युएफा च्याम्पियन्स लिग|युइएफए च्याम्पियन लिग]]:२००७-०८ *[[फिफा क्लब विश्वकप]]:२००८ ===={{flagicon|ESP}}[[रियल म्याड्रिड]]==== ;''(२००९-२०१८ सम्म) (१५ उपाधिहरू)'' * [[ला लिगा]]:२०११-१२, २०१६-१७ * कोपा डेल रे:२०१०-११, २०१३-१४ * सुपरकोपा डे स्पेन:२०१२, २०१७ * युइएफए सुपर कप:२०१४, २०१७ * [[युएफा च्याम्पियन्स लिग|युइएफए च्याम्पियन लिग]]:२०१३-१४, २०१५-१६, २०१६-१७, २०१७-१८ * [[फिफा क्लब विश्वकप]]:२०१४, [[२०१६ फिफा क्लब विश्वकप|२०१६]],२०१७ ===={{flagicon|ITA}}[[युभेन्टस फुटबल क्लब|युभेन्टस]]==== ;''(२०१८- देखि) (२ उपाधिहरू)'' *सिरीया-ए : २०१९-१९ *इटालियन लिग कप : २०१९ ==व्यक्तिगत पुरस्कारहरू== [[File:Cristiano Ronaldo - Ballon d'Or (cropped).jpg|thumb|right|आफ्नो दोस्रो बेलोन डी'ओर सहित रियल म्याड्रिडको घरेलु रंगशालामा दर्शकहरू सामु बेलोन डी'ओर प्रदर्शनी गर्दै(२०१५ जनवरीमा)]] * '' *''बेलोन डी' ओर'': २००८, ''[[बेलोन डी' ओर २०१६|२०१६]]'' *''[[फिफा बेलोन डी' ओर]] '': २०१३, २०१४ * युइएफए वर्ष खेलाडी: २०१३, २०१६, २०१७ * [[फिफा क्लब विश्वकप|फिफा क्लब विश्वकप गोल्डेन बल]] :- [[फिफा क्लब विश्वकप|२०१६]] * [[फिफा क्लब विश्वकप|फिफा क्लब विश्वकप शिल्भर बल]] :- २००८,२०१४ ,२०१७ * [[फिफा क्लब विश्वकप|फिफा क्लब विश्वकप गोल्डेन शू]] :- [[फिफा क्लब विश्वकप|२०१६]] * फिफा विशेष युवा खेलाडी: २००३-०४, २००४-०५ * वर्ल्ड सक्कर (World Soccer) वर्ष खेलाडी: २००८, २०१३, २०१४, २०१६ * ग्लोवल सक्कर (Global Soccer) वर्ष खेलाडी: २०११, २०१४, २०१६ * युरोपियन गोल्डेन सुज: २००७-०८, २०१०-११, २०१३-१४, २०१४-१५ * फिफा पुस्कास अवार्ड: २००९ * फिफा टिम अफ द ईयर: २००७, २००८, २००९, २०१०, २०११, २०१२, २०१३, २०१४, २०१५, २०१६ * युइएफए टिम अफ द ईयर: २००७, २००८, २००९, २०१०, २०११, २०१२, २०१३, २०१४, २०१५, २०१६ * युइएफए क्लब वर्ष खेलाडी: २००७-०८ * युइएफए क्लब अग्रपङ्तिका वर्ष खेलाडी: २००७-०८, २०१६-१७ * युइएफए च्याम्पियन्स लिग टिम अफ द सिजन: २०१३-१४, २०१४-१५, २०१५-१६, २०१६-१७ * युइएफए च्याम्पियन्स लिग सर्वाधिक गोलकर्ता: २००७-०८, २०१२-१३, २०१३-१४, २०१४-१५, २०१५-१६, २०१६-१७ * युइएफए युरो कप टिम अफ द टुर्नामेन्ट: २००४, २०१२, २०१६ * युइएफए युरो अहिलेसम्मको सर्वोत्कृष्ट टिम * युइएफए युरो सर्वाधिक गोलकर्ता (संयुक्त रूपमा): २०१२ * म्यानचेस्टर युनाइटेड वर्ष खेलाडी: २००६-०७, २००७-०८ * पिएफए युवा वर्ष खेलाडी: २००६-०७ * पिएफए वर्ष खेलाडी (फ्यानको रोजाइ): २००६-०७, २००७-०८ * पिएफए वर्ष खेलाडी (लिग खेलाडीको रोजाइ): २००६-०७, २००७-०८ * एफडब्लुए वर्ष खेलाडी: २००६-०७, २००७-०८ * पिएफए प्रिमियर लिग टिम अफ द ईयर: २००५-०६, २००६-०७, २००७-०८, २००८-०९ * बार्क्लेज वर्ष खेलाडी: २००६-०७, २००७-०८ * प्रिमियर लिग गोल्डेन बुट: २००७-०८ * ला लिगा सर्वाधिक महत्त्वपुर्ण खेलाडी: २०१२-१३ * ला लिगा वर्ष खेलाडी: २०१३-१४ * ला लिगा अग्रपङ्तिका वर्ष खेलाडी: २०१३-१४ * ला लिगा सर्वोत्कृष्ट गोल: २०१३-१४ * ला लिगा सर्वाधिक गोलकर्ता: २०१०-११, २०१३-१४, २०१४-१५ * ला लिगा टिम अफ द सिजन: २०१३-१४, २०१४-१५, २०१५-१६ * कोपा डेल रे सर्वाधिक गोलकर्ता: २०१०-११ * बिबिसी वर्ष खेल व्यक्तित्व (बेलायत बाहिर): २०१४ * च्याम्पियन्स लिग फाइनल म्यान अफ द म्याच: २०१७ * सिरिया ए उत्कृष्ट खेलाडी : २०१८-१८ ==किर्तिमानहरू== {{Updated|१२ डिसेम्बर २०१६}} ===विश्व=== * विश्वका सबैभन्दा महंगा फुटबल खेलाडी: २००९-२०१३ <ref>{{cite news |title=Bale's transfer fee revealed |url=http://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/219/598/0/index.html? |publisher=FIFA |agency=Agence France-Presse |date=15 October 2013 |accessdate=14 January 2014}}</ref> * एक सालमा राष्ट्रिय टोलीका लागि सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने फुटबल खेलाडी: २५ गोल (२०१३) <ref name="MSN News">{{cite news |title=Top 20 records held by Cristiano Ronaldo |url=http://www.msn.com/en-gb/news/featured/top-20-records-held-by-cristiano-ronaldo/ss-BBgtTBG#image=8 |publisher=MSN News|accessdate=15 March 2015}}</ref> * व्यवसायिक लिग फुटबलमा लगातार दुई सिजन ४० भन्दा धेरै गोल गर्ने पहिलो फुटबल खेलाडी <ref name="MSN News"/> * आधिकारिक फुटबल खेलको हरेक मिनेटमा गोल गर्ने पहिलो फुटबल खेलाडी <ref name=Treadway/> * दुई फरक क्लबबाट लिग, राष्ट्रिय कप, राष्ट्रिय सुपरकप, युइएफए च्याम्पियन्स लिग, फिफा क्लब वर्ल्डकप, लिगको सर्वश्रेष्ठ वर्ष खेलाडी, युरोपियन गोल्डेन शू (सर्वाधिक गोलकर्ता), फिफा वर्ष खेलाडी र बेलोन डी' ओर जित्ने पहिलो र एकमात्र फुटबल खेलाडी: [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर युनाइटेड]] र [[रियल म्याड्रिड]] <ref name="Daily Mail">{{cite news|title=Cristiano Ronaldo sets new record after winning same eight trophies with Manchester United and Real Madrid|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2883004/Real-Madrid-star-Cristiano-Ronaldo-won-eight-trophies-two-teams.html|work=Daily Mail|location=London|date=22 December 2014}}</ref><ref name="Global Soccer">{{cite news |title=Real Madrid star Cristiano Ronaldo has now won the same eight trophies with two teams |url=http://www.globalsoccer.today/real-madrid-star-cristiano-ronaldo-has-now-won-the-same-eight-trophies-with-two-teams/ |publisher=Global Soccer |date=22 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402123315/http://www.globalsoccer.today/real-madrid-star-cristiano-ronaldo-has-now-won-the-same-eight-trophies-with-two-teams/ |archivedate=2 April 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402123315/http://www.globalsoccer.today/real-madrid-star-cristiano-ronaldo-has-now-won-the-same-eight-trophies-with-two-teams/ |date=2 April 2015 }}</ref> * दुई फरक लिगबाट लिग, राष्ट्रिय कप, राष्ट्रिय सुपरकप, युइएफए च्याम्पियन्स लिग, फिफा क्लब वर्ल्डकप, लिगको सर्वश्रेष्ठ वर्ष खेलाडी, युरोपियन गोल्डेन शू (सर्वाधिक गोलकर्ता), फिफा वर्ष खेलाडी र बेलोन डी' ओर जित्ने पहिलो र एकमात्र फुटबल खेलाडी: प्रिमियर लिग र ला लिगा <ref name="Daily Mail"/><ref name="Global Soccer"/> * फिफप्रो विश्व ११ (फिफा टिम अफ द ईयर) मा सबैभन्दा धेरैपल्ट चुनिने खेलाडी: ९ पल्ट (२००७ देखि २०१५ सम्म) (मेस्सी समेत) <ref>{{cite news|title=The Ballon d’Or trio's remarkable records|url=http://www.goal.com/en-us/news/3869/fifa-ballon-dor/2015/01/12/7882562/ronaldos-54-goals-messis-21-assists-neuers-28-clean-sheets|publisher=Goal.com|date=12 January 2015}}</ref> * फिफप्रो विश्व ११ मा दुई क्लबबाट चुनिने पहिलो र एकमात्र खेलाडी * फिफा क्लब वर्ल्डकपको सिल्भर बल एक पटक भन्दा बढी जित्ने एकमात्र खेलाडी <ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/awards/goldenball.html |title=adidas Golden Ball - FIFA Club World Cup |work=[[FIFA|Fédération Internationale de Football Association]] |accessdate=5 March 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150407144625/http://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/awards/goldenball.html |archivedate=7 April 2015 }}</ref> * फेसबुकमा सबैभन्दा धेरै लाईक्स पाएर (फोलोअर्स भएर) [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स|गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्डस]]मा दर्ता भएका व्यक्ति <ref name="Guinness records">[http://www.guinnessworldrecords.com/news/2015/11/footballer-cristiano-ronaldo-awarded-with-guinness-world-records-certificates-at-405247 "Footballer Cristiano Ronaldo awarded with Guinness World Records certificates at London film premiere"]. Guinness World Records. Retrieved 10 November 2015</ref> * लगातार सातवटा मुख्य अन्तराष्ट्रिय प्रतियोगितामा गोल गर्ने एकमात्र खेलाडी: युइएफए युरो २००४, २००८, २०१२, २०१६ तथा फिफा वर्ल्डकप २००६, २०१०, २०१४ <ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2016/06/cristiano-ronaldo-breaks-another-record|title=Cristiano Ronaldo breaks another record| Cup|website=realmadrid.com|publisher=Real Madrid Club de Fútbol|date=24 June 2016|location=Madrid, Spain|access-date = 10 July 2016}}</ref> * खेलको ६ सिजनमा ५० भन्दा धेरै गोल गोल गर्ने खेलडी (लगातार ६ सिजनमा समेत) * फिफा क्लब विश्वकप वा इन्टरकन्टिनेन्टल कपको फाइनलमा ह्याट्रिक गर्ने खेलाडी (पेले समेत) * फिफा क्लब विश्वकप वा इन्टरकन्टिनेन्टल कपमा सबैभन्दा धेरै ह्याट्रिक गर्ने खेलाडी (पेले र लुइस स्वारेज समेत) ===युरोप=== * युरोपको उत्कृष्ट ६ लिगमा सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: ३७२ गोल<ref>{{cite web|title=Watch Cristiano Ronaldo set the record for most career goals in Europe’s top leagues |url=http://www.foxsports.com/soccer/story/cristiano-ronaldo-goal-real-madrid-record-042917 |work=FOX Sports|date=29 April 2017 |accessdate=30 April 2017 |last=Rosenblatt |first=Ryan }}</ref><ref>{{cite web|title=Cristiano Ronaldo Becomes All-Time Leading Goalscorer in Europe's Top 6 Leagues |url=http://bleacherreport.com/articles/2706590-cristiano-ronaldo-becomes-all-time-top-goalscorer-in-europes-top-6-leagues |work=Bleacher Report |date=29 April 2017 |accessdate=30 April 2017 |first=Gianni |last=Verschueren }}</ref> * युइएफएका प्रतियोगिताहरूमा सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: १३७ * युरोपियन क्लब प्रतियोगिताहरूमा १०० गोल गर्ने पहिलो खेलाडी * युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा १०० गोल गर्ने पहिलो खेलाडी<ref name=CR7ER>{{cite web |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2408591.html |title=What records does Cristiano Ronaldo hold? |website=UEFA.com |accessdate=19 April 2017 |date=18 April 2017 |publisher=Union of European Football Associations (UEFA) }}</ref> * युरोपियन क्लब प्रतियोगिताहरूमा सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: १०८ * युइएफए च्याम्पियन्स लिगको सर्वाधिक गोलकर्ता: १०५ गोल * युइएफए च्याम्पियन्स लिग/ युरोपियन कपको एक सिजनमा सर्वाधिक गोलकर्ता: १७ गोल, २०१३-१४ मा <ref>{{cite news |title=Record-breaking Ronaldo takes scoring honours|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2104955.html|accessdate=15 March 2015 |publisher=UEFA|date=24 May 2014}}</ref> * युइएफए च्याम्पियन्स लिगको एक सिजनमा समुह चरणको सर्वाधिक गोलकर्ता: ११ गोल, २०१५-१६ मा <ref name="UEFA"/><ref name="uk.com">{{cite web|url=http://uk.reuters.com/article/uk-soccer-champions-mad-mal-ronaldo-free-idUKKBN0TR2OC20151208|title=Ronaldo sets goals record for Champions League group stage|publisher=Reuters|date=8 December 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151210221213/http://uk.reuters.com/article/uk-soccer-champions-mad-mal-ronaldo-free-idUKKBN0TR2OC20151208 |date=10 December 2015 }}</ref> * युइएफए च्याम्पियन्स लिगको समुह चरण बाहेकको खेलमा सर्वाधिक गोलकर्ता: ४२ गोल * एक सालमा युइएफए च्याम्पियन्स लिगको सर्वाधिक गोलकर्ता: १५ गोल, २०१३ मा <ref>{{cite web |url=http://www.futaa.com/football/article/ronaldo-sets-champions-league-goals-record |title=Ronaldo sets Champions League goals record |publisher=Futaa.com }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140114122800/http://www.futaa.com/football/article/ronaldo-sets-champions-league-goals-record |date=2014-01-14 }}</ref> * युइएफए च्याम्पियन्स लिगको दुई सिजनमा १५ भन्दा धेरै गोल गर्ने एकमात्र खेलाडी: २०१३–१४ र २०१५–१६ मा <ref name=autogenerated1>{{cite web |title=Ronaldo sets two Champions League records|url=http://www.goal.com/en-us/news/174/uefa-champions-league/2016/04/12/22311532/ronaldo-sets-two-champions-league-records|publisher=goal.com|date=12 April 2016 |accessdate=13 April 2016}}</ref> * युइएफए च्याम्पियन्स लिगको एक सिजनमा तीन ह्याट्रिक गर्ने पहिलो खेलाडी: २०१५–१६ मा <ref name="autogenerated1" /> * दुई फरक लिगबाट युरोपियन गोल्डेन शू जित्ने पहिलो फुटबल खेलाडी: प्रिमियर लिग (२००७-०८) र ला लिगा (२०१०–११, २०१३–१४, २०१४–१५)<ref name="golden shoe">{{cite news |title=Cristiano Ronaldo receives Golden Shoe, wants to be 'best ever'|url=http://www.espnfc.com/real-madrid/story/2129517/real-madrids-cristiano-ronaldo-receives-golden-shoe-says-he-wants-to-be-best-ever|accessdate=15 March 2015 |work=ESPN|date=5 November 2014}}</ref> * युइएफए युरोको सर्वाधिक गोलकर्ता (छनौट चरणसहित): २९ गोल, पोर्चुगलका लागि]].<ref name=twentythree/> * युइएफए युरोको सर्वाधिक गोलकर्ता: ९ गोल, पोर्चुगलका लागि (मिचेल प्लाटिनी समेत)<ref name="AS.com">{{cite web|url=http://en.as.com/en/2016/07/08/football/1467999944_913288.html |title=Ronaldo: record-guzzler |website=en.as.com |publisher=[[Diario AS]] – [[PRISA]] |date=8 July 2016 |accessdate=9 July 2016}}</ref> * युइएफए युरोको चार सिजनमा गोल गर्ने एकमात्र खेलाडी: २००४, २००८, २०१२ र २०१६ <ref name="AS.com" /> * युइएफए युरोको एक भन्दा धेरै सिजनमा तीन वा धेरै गोल गर्ने एकमात्र खेलाडी: २०१२ र २०१६ * युइएफए युरोमा टाउकोले सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: ५ * युइएफए युरोमा सबैभन्दा धेरै खेल खेल्ने खेलाडी: २० खेल * युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा लगातार ६ सिजन १० गोल भन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: २०११-१२ देखि २०१६-१७ सम्म <ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2014/02/cristiano-ronaldo-the-first-player-to-score-10-or-more-goals-for-three-consecutive-seasons-in-the-champions-league |title=Cristiano Ronaldo, the first player to score 10 or more goals for three consecutive seasons in the Champions League |website=realmadrid.com |date=27 February 2014 |accessdate=3 June 2014}}</ref>--> * युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा दुई फरक बिजेता क्लबको लागि फाइनलमा गोल गर्ने खेलाडी: [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर युनाइटेड]] (२००७-०८) र [[रियल म्याड्रिड]] (२०१३-१४)<ref>{{cite news |url=http://in.reuters.com/article/2014/05/25/soccer-champions-ronaldo-idINL3N0OB00020140525 |title=Ronaldo first to score for two different European Cup winners |website=reuters.com |date=25 May 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140525200442/http://in.reuters.com/article/2014/05/25/soccer-champions-ronaldo-idINL3N0OB00020140525 |date=25 May 2014 }}</ref> * युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा विपक्षीको मैदानमा सर्वाधिक गोल गर्ने खेलाडी: ४२ गोल <ref>{{cite web|url=http://www.statbunker.com/alltimestats/AllTimeLeadingScorers?comp_code=UCL |title=Cristiano Ronaldo}}</ref> * युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा विपक्षीको मैदानमा सर्वाधिक खेलमा लगातार गोल गर्ने खेलाडी: १२ खेल * युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा समुह चरण बाहेकको खेलमा सर्वाधिक जीत: २९ जीत * युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा सर्वाधिक एक खेलमा दुई गोल गर्ने खेलाडी: २० खेल * सर्वाधिक युरोपियन गोल्डेन शू जित्ने खेलाडी: ४ * सर्वाधिक युइएफए टिम अफ द ईयरमा चुनिने खेलाडी: १२ पल्ट<ref>{{cite news |title=UEFA.com users' Team of the Year 2015: lowdown|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2322451.html|accessdate=11 July 2016|website=UEFA.com|date=8 January 2016}}</ref> * सर्वाधिक युइएफए टिम अफ द ईयरमा लगातार चुनिने खेलाडी: ११ पल्ट (२००७–२०१७) * युइएफए टिम अफ द ईयरमा एक भन्दा धेरै पोजिसनबाट चुनिने एक मात्र खेलाडी * युइएफए वर्ष खेलाडीको लागि हरेक वर्षको उत्कृष्ट तीनमा परेको एक मात्र खेलाडी: २०१०-११ देखि २०१६-१७ सम्म <ref>{{cite news |title= UEFA Best Player in Europe Award |url=http://www.uefa.org/uefa-best-player-award/season=2013/winner/index_history.html|accessdate=15 March 2015 |publisher=UEFA}}</ref> * एकै क्लबका लागि सबैभन्दा छिट्टो ३५० गोल गर्ने खेलाडी: ३३५ खेलबाट<ref>{{cite news |title= Cristiano Ronaldo becomes fastest player in Europe to score 350 goals for one club |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/12184792/Cristiano-Ronaldo-becomes-fastest-player-Europe-to-score-350-goals-for-one-club.html |accessdate=6 March 2016 |work=The Daily Telegraph |date=5 March 2016 |author=Gibson, Sean |location=London}}</ref> * सर्वाधिक युइएफए वर्ष खेलाडीको उपाधी जित्ने खेलाडी: ४ (२००८, २०१४, २०१६, २०१७) * च्याम्पियन्स लिगमा सबै भन्दा धेरै पटक सर्बाधिक गोलकर्ता: ६ * च्याम्पियन्स लिगमा सबै भन्दा धेरै पटक सर्बाधिक गोलकर्ता (लगातार): ५ (२०१२-१३ देखि २०१६-१७ सम्म) * च्याम्पियन्स लिगको क्वाटर-फाइनलमा सबै भन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: २० गोल * च्याम्पियन्स लिगको सेमिफाइनलमा सबै भन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: १३ गोल * च्याम्पियन्स लिगमा फ्रि-किक मार्फत सबै भन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: १२ गोल * च्याम्पियन्स लिगमा पेनाल्टी मार्फत सबै भन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: ११ गोल * च्याम्पियन्स लिगमा टाउकोले सबै भन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: १८ गोल * च्याम्पियन्स लिगमा एकै विपक्षी विरुद्ध सबै भन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: ९ गोल (बायर्न म्युनिख विरुद्ध) ===स्पेन=== * ला लिगाको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै ह्याट्रिक गर्ने खेलाडी: ३२ <ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos/hat-tricks |title=HAT-TRICKS – CRISTIANO RONALDO – ALL-TIME REAL MADRID RECORD IN LA LIGA |publisher=Real Madrid C.F. |website=RealMadrid.com |accessdate=16 January 2016 |quote= CRISTIANO RONALDO'S 32 LA LIGA HAT-TRICKS}}</ref> * ला लिगाको इतिहासमा पेनाल्टीबाट सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: ५७ गोल<ref name=OPTA57>{{cite tweet |author=OptaJose |user=OptaJose |number=835962340625481730 |date=26 February 2017 |title=57 - Cristiano Ronaldo is now the player with most penalties scored in La Liga history, surpassing Hugo Sanchez (56). Punisher. |access-date= 26 February 2017}}</ref> * ला लिगाको इतिहासमा सबैभन्दा छिट्टो १५० लिग गोल गर्ने खेलाडी: १४० खेलमा<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/News/1193040523950/1379954136886/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_is_the_player_who_hits_the_150_goal_mark_the_fastest_in_Liga_history.htm |title=Cristiano Ronaldo is the player who hits the 150 goal mark the fastest in Liga history |publisher=Real Madrid C.F. |date=23 September 2013 |accessdate=23 October 2013}}</ref> * ला लिगाको इतिहासमा सबैभन्दा छिट्टो २०० लिग गोल गर्ने खेलाडी: १७८ खेलमा <ref name="La Liga record">{{cite news |url=http://www.espnfc.com/real-madrid/story/2184149/real-madrids-cristiano-ronaldo-breaks-la-liga-hat-trick-record |title=Real Madrid's Cristiano Ronaldo breaks La Liga hat trick record |date=6 December 2014 |accessdate=7 December 2014 |work=ESPN FC}}</ref> * सबैभन्दा छिट्टो क्लबका लागि ३०० आधिकारिक गोल गर्ने खेलाडी * म्याड्रिड डर्बीका खेलमा (एत्लेटिको म्याड्रिडविरुद्ध) सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: १८ गोल<ref name="madrid derby top-scorer">{{cite news |title=Cristiano Ronaldo, all-time top scorer in the derby against Atlético|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2016/11/cristiano-ronaldo-all-time-top-scorer-in-the-derby-against-atletico |website=realmadrid.com |accessdate=20 November 2016 |quote=Following his hat-trick at the Calderón, the Portuguese has now scored 18 goals against Atlético, surpassing Di Stéfano's record (17). |date=20 November 2016}}</ref><ref name=FFT>{{cite news |title=Ronaldo becomes top scorer in Madrid derby history |url=http://www.fourfourtwo.com/news/ronaldo-becomes-top-scorer-madrid-derby-history |accessdate=20 November 2016 |publisher=fourfourtwo.com |date=20 November 2016}}</ref> * लगातार सबैभन्दा धेरै एल क्लासिको खेलमा (बार्सिलोनाविरुद्ध) गोल गर्ने खेलाडी: ६ खेलमा <ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330120862868/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_is_the_first_player_to_score_in_six_consecutive_Clasicos.htm |title=Cristiano Ronaldo is the first player to score in six consecutive Clasicos |date=8 October 2012 |accessdate=23 October 2013}}</ref> * ला लिगाको इतिहासमा सुरुवाती ८ खेलमा सबैभन्दा धेरै लिग गोल गर्ने खेलाडी: १५ गोल .<ref name="independent.com.mt">{{cite news |title=With 15 goals in first eight matches, Ronaldo sets best scoring start in Spanish league |url=http://www.independent.com.mt/articles/2014-10-18/football/With-15-goals-in-first-eight-matches-Ronaldo-sets-best-scoring-start-in-Spanish-league-6736123985 |accessdate=19 October 2014 |publisher=independent.com.mt |date=18 October 2014}}</ref> * ला लिगाको इतिहासमा सबैभन्दा छिट्टो २० लिग गोल गर्ने खेलाडी: १२ खेलमा <ref>{{cite news |title=The quickest to hit the 20 mark |url=http://www.marca.com/en/2014/11/25/en/football/real_madrid/1416943151.html |accessdate=25 November 2014 |publisher=Marca.com (English) |date=26 November 2014}}</ref> * ला लिगाको इतिहासमा लगातार छ सिजनमा ३० भन्दा बढी गोल गर्ने एकमात्र खेलाडी <ref>{{cite web|title=Ronaldo sets record by scoring 30 league goals in six straight seasons|url=http://www.cbssports.com/soccer/eye-on-soccer/25548210/ronaldo-sets-record-by-scoring-30th-league-goal-in-sixth-straight-season|publisher=cbssports.com|accessdate=13 April 2016}}</ref> * ला लिगाको एक सिजनमा (२०१२-१३) सबैभन्दा धेरै टिमहरूविरुद्ध गोल गर्ने खेलाडी: १९ टिम (ब्राजिलका रोनाल्डो र मेस्सी समेत) <ref name="Leo Messi's record-breaking run">{{cite web|url=http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/detail/article/leo-messi-s-record-breaking-run-continues-becomes-first-player-to-score-against-19-opponents-consecutively |title=Leo Messi's record-breaking run |publisher=fcbarcelona.com |date=30 March 2013 |accessdate=21 May 2015}}</ref> * ला लिगाको एक सिजनमा सबैभन्दा धेरै ह्याट्रिक गर्ने खेलाडी: ८ ह्याट्रिक (मेस्सी समेत) <ref>[[2014–15 La Liga#Hat-tricks]]</ref> * सबैभन्दा धेरै ह्याट्रिक गर्ने खेलाडी (सबै प्रतिस्पर्धामा): ३६ <ref name="bola.net">{{cite web|title=Ronaldo 33 Hattrick Untuk Madrid, Lewati Messi |url=http://www.bola.net/champions/ronaldo-33-hattrick-untuk-madrid-lewati-messi-fddf64.html|accessdate=16 September 2015}}</ref> ===रियल म्याड्रिड=== * रियल म्याड्रिड फुटबल क्लवको इतिहासमा क्लवको लागि सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: ३९० गोल <ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/football/cristiano-ronaldo-top-goalscorer|title=CRISTIANO RONALDO ALL-TIME TOP GOALSCORER|publisher=Real Madrid C.F. |date=30 September 2015 |accessdate=30 September 2015}}</ref> * ला लिगामा रियल म्याड्रिड फुटबल क्लवको लागि सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: २७९ गोल <ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2015/09/ronaldo-is-now-real-madrids-leading-scorer-in-history-of-la-liga|title=Ronaldo is now Real Madrid's leading scorer in history of La Liga|publisher=Real Madrid C.F. |date=12 September 2015 |accessdate=12 September 2015}}</ref> * ला लिगामा रियल म्याड्रिड फुटबल क्लवको लागि सबैभन्दा छिट्टो ५० गोल गर्ने खेलाडी <ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330040138220/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_makes_Real_Madrid_history.htm |title=Ronaldo makes Real Madrid history |publisher=Real Madrid C.F. |date=6 February 2011 |accessdate=23 October 2013}}</ref> * ला लिगामा रियल म्याड्रिड फुटबल क्लवको लागि सबैभन्दा छिट्टो १०० गोल गर्ने खेलाडी <ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/03_Marzo_Actualidad_11-12/1330093646829/noticia/Noticia/Fastest_player_to_score_100_goals_in_La_Liga_with_Real_Madrid.htm |title=Fastest player to score 100 goals in La Liga with Real Madrid |publisher=Real Madrid C.F. |date=25 March 2012 |accessdate=23 October 2013}}</ref> * रियल म्याड्रिड फुटबल क्लवको लागि सबैभन्दा छिट्टो २०० आधिकारिक गोल गर्ने खेलाडी <ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330147154518/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_scored_his_200th_goal_for_Real_Madrid_against_Malaga.htm |title=Cristiano Ronaldo scored his 200th goal for Real Madrid against Malaga |publisher=Real Madrid C.F. |date=8 May 2013 |accessdate=23 October 2013}}</ref> * रियल म्याड्रिड फुटबल क्लवको लागि सबैभन्दा छिट्टो २५० आधिकारिक गोल गर्ने खेलाडी * ला लिगाका सात लगातार खेलमा सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: १५ गोल <ref name="Ronaldo puts Puskas in the shade">{{cite news |title=Ronaldo puts Puskas in the shade |url=http://www.marca.com/en/2014/10/27/en/football/real_madrid/1414416565.html |accessdate=27 October 2014 |publisher=Marca (English) |date=27 October 2014}}</ref> * रियल म्याड्रिड फुटबल क्लवको लागि लगातार आठ आधिकारिक खेलमा गोल गर्ने खेलाडी <ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2014/11/ronaldo-the-first-madrid-player-to-score-in-eight-consecutive-matchdays |title=Ronaldo, the first Madrid player to score in eight consecutive matchdays |publisher=Real Madrid C.F. |date=1 November 2014 |accessdate=3 November 2014}}</ref> * रियल म्याड्रिड फुटबल क्लवको लागि सबैभन्दा धेरै ह्याट्रिक गर्ने खेलाडी: ३८ ह्याट्रिक * रियल म्याड्रिड फुटबल क्लवको लागि च्याम्पियन्स लिगमा सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: ७८ गोल * रियल म्याड्रिड फुटबल क्लवको लागि युरोपियन प्रतियोगिताहरूमा सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी: ८० गोल ===युभेन्टस=== ==चर्चा== ''फोर्व्स'' पत्रिकाले रोनाल्डोलाई सन २०१३-१४ (तलब, बोनस र बाहिरी कमाई ७३० लाख अमेरिकी डलर) र २०१४-१५ (तलब, बोनस र बाहिरी कमाई ७९० लाख अमेरिकी डलर) मा सर्वाधिक कमाई गर्ने फुटबल खेलाडीको रूपमा सूचीकृत गरेको छ। <ref>{{cite news |title=The world's highest paid football players |url=http://www.forbes.com/sites/christinasettimi/2014/05/07/the-worlds-highest-paid-soccer-players-3/ |publisher=Forbes.com |date=7 May 2014 |accessdate=8 May 2014 |first=Christina |last=Settimi}}</ref> सन २०१५-१६ मा उनी ८८० लाख अमेरिकी डलर कमाएर ''फोर्व्स'' को सर्वाधिक कमाउने खेलाडीको एक नम्बरमा पुग्ने पहिलो फुटबल खेलाडी बने। <ref>{{cite web |title=सर्बाधिक कमाई गर्ने खेलाडी|url=http://www.skysports.com/football/news/11095/10307782/cristiano-ronaldo-first-footballer-to-top-forbes-rich-list-of-highest-earning-athletes|publisher=Sky Sports|date=8 June 2016|author=Ben Reynolds|accessdate=9 June 2016}}</ref> रोनाल्डो विश्वका सबैभन्दा धेरै बजारीकरण गर्न सकिने खेलाडी मध्ये एक मानिन्छन: ''स्पोर्ट्सप्रो'' ले उनलाई सन २०१२ मा ५औँ र सन २०१३ मा ८औँ मोष्ट मार्केटेबल खेलाडी घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-26/off-the-field/32424123_1_mc-mary-kom-london-olympics-world-champion-boxer |title=MS Dhoni, Mary Kom world's 16th, 38th most marketable athletes |date=26 June 2012 |work=The Times of India }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618042111/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-26/off-the-field/32424123_1_mc-mary-kom-london-olympics-world-champion-boxer |date=2013-06-18 }}</ref><ref name="SportsPro 2012"/> खेल बजार अनुसन्धान कम्पनी "रेप्युकम" ले सन २०१५ मा उनलाई सर्वाधिक बजारीकरण गर्न सकिने र सर्वाधिक परिचित फुटबल खेलाडी घोषणा गर्यो। <ref>{{cite web |title=Top 10 Most Marketable Footballers in the World |publisher=Repucom (press release) |date=28 May 2014 |url=http://repucom.net/wp-content/uploads/Top-10-Most-Marketable-Football-Players.pdf |accessdate=22 August 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304064853/http://repucom.net/wp-content/uploads/Top-10-Most-Marketable-Football-Players.pdf |date=4 March 2016 }}</ref> साथै सन २०१५ मा ''टाइम'' पत्रिकाले रोनाल्डोलाई विश्वका सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तित्वहरूको सूची ''टाइम १००'' मा समावेश गर्यो। <ref>{{cite news|url=http://time.com/70818/cristiano-ronaldo-2014-time-100/ |title=Cristiano Ronaldo by Pelé: TIME 100 |publisher=TIME |date=23 April 2014 |accessdate=3 June 2014}}</ref> सन २०१६ मा ''ईएसपिएन''ले रोनाल्डोलाई विश्वको सबैभन्दा प्रख्यात खेलाडी घोषणा गर्यो। <ref>{{cite news|title=ESPN World Fame 100|url=http://espn.go.com/espn/feature/story/_/id/15685581/espn-world-fame-100|publisher=ESPN|date=3 June 2016}}</ref> [[File:CR7.JPG|thumb|left|फुन्चल, मदेइरामा रहेको क्रिस्टियानो रोनाल्डो सङ्ग्राहालय। यो सन २०१३ डिसेम्बर १५ मा खुलेको थियो।]] म्यान्चेस्टर युनाइटेडमा हुँदा देखि नै उनको चर्चा बढ्दै गयो, फलस्वरुप उनलाई खेल सामग्री उत्पादक, पेय पदार्थ, लुगा, वित्तीय सेवा, भिडियो गेम, इलेक्ट्रोनिक्स कम्पनी आदिले आकर्षक मूल्यमा प्रायोजन गरेका छन्। <ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/sport/football/cristiano-ronaldo-becomes-emirates-ambassador-1.1309928 |title=Cristiano Ronaldo becomes Emirates ambassador |publisher=GulfNews.com |date=28 March 2014 |accessdate=17 April 2014}}</ref> रोनाल्डो सामाजिक सञ्जालमा सर्वाधिक चर्चित खेलाडी हुन्। फेसबुक, ट्वीटर र इन्स्टाग्राममा सन २०१६ को जुलाई सम्ममा उनका १५ करोड ८० लाख अनुयायी थिए र यो अझै बढिरहेको छ। <ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo Heads Most Popular Athletes on Social Media|url=http://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2015/06/10/cristiano-ronaldo-heads-the-most-popular-athletes-on-social-media/|agency=Forbes|date=26 November 2015}}</ref> सन २०१५ को जुनमा उनी १० करोड ३० लाख फ्यान सहित फेसबुकको सर्वाधिक फ्यान हुने व्यक्ति बने। उनी ट्वीटर र इन्स्टाग्राममा समेत सबैभन्दा धेरै फ्यान भएका फुटबल खेलाडी हुन् । <ref>{{cite news|last1=John|first1=Kimberly|title=Cristiano Ronaldo bests Neymar as Instagram's most followed footballer|url=http://www.thescore.com/liga/news/859209|accessdate=20 October 2015|work=The Score|date=20 October 2015}}</ref> इन्टरनेटमा रोनाल्डोको खोजि यति धेरै हुन्छ कि एउटा कम्पुटर सुरक्षा सम्बन्धी कम्पनीले सन २०१२ मा चर्चित व्यक्तिको नाम इन्टरनेटमा खोजेर असुरक्षित वेबसाईटमा पुग्ने सम्भावनाको आधारमा रोनाल्डो १ नं. मा रहेको तथ्य सार्वजनिक गरेको थियो। <ref>{{cite news |url=http://www.infosecurity-magazine.com/view/26658/mcafee-names-most-dangerous-football-team-in-europe/ |title=McAfee Names Most Dangerous Football Team in Europe |work=Infosecurity |date=28 June 2012 |accessdate=15 May 2012}}</ref> रोनाल्डोको जीवनी आधारित भएर धेरै कृतिहरू बनेका छन्। उनको आत्मवृतान्त ''मोमेन्ट्स'' (पलहरू) सन २००७ मा प्रकाशित भयो। <ref>{{cite web |url=http://www.chapters.indigo.ca/books/Moments-Cristiano-Ronaldo/9780230706699-item.html |title=Moments |date=27 March 2009 |publisher=Chapters }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090523102037/http://www.chapters.indigo.ca/books/Moments-Cristiano-Ronaldo/9780230706699-item.html |date=23 May 2009 }}</ref> ''रोनाल्डो: टेस्टेड टु द लिमिट'' (रोनाल्डोको शारीरिक र मानसिक सिमाको परीक्षण, टेलिभिजन चलचित्र २०११),<ref>{{cite news |last=Hughes |first=Rob |url=https://www.nytimes.com/2011/09/14/sports/soccer/14iht-soccer14.html?pagewanted=all |title=Ronaldo May Look Like the Best, but There Is Someone Better |date=13 September 2011 |accessdate=30 August 2014 |work=The New York Times}}</ref> ''क्रिस्टियानो रोनाल्डो: द वर्ल्ड एट हिज फिट'' (क्रिस्टियानो रोनाल्डो जसको खुट्टामा संसार छ, वृत्तचित्र २०१४) <ref>{{cite web|last1=Brown|first1=Brigid|title=WATCH: Benedict Cumberbatch Narrates Cristiano Ronaldo Documentary|url=http://www.bbcamerica.com/anglophenia/2014/06/watch-benedict-cumberbatch-narrates-cristiano-ronaldo-documentary/|website=BBC America|date=June 2014|accessdate=10 May 2015}}</ref> ''रोनाल्डो'' (रोनाल्डोको जीवनीमा आधारित चलचित्र २०१५) आदि श्रव्यदृष्य प्रकाशित भएका छन्। [[File:Madeira Funchal landing strip 1990.jpg|thumb|right|क्रिस्टियानो रोनाल्डो विमानस्थल]] सन २०१३ मा रोनाल्डोले आफ्नो गृहनगर फुन्चल, मदेइरामा म्युजियम सिआरसेभेन नामक सङ्ग्राहालय खोलेका छन्। यहाँ उनले जितेका पुरस्कार तथा खेल जीवन र व्यक्तिगत जीवनका महत्त्वपुर्ण र स्मरणीय सामग्री सङ्ग्रहित छन्। <ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/inside-cristiano-ronaldos-museum-i-have-room-for-more-trophies-9152637.html |title=Inside Cristiano Ronaldo's museum: 'I have room for more trophies' |first=Alice |last=Jones |newspaper=The Independent |date=25 February 2014 |accessdate=15 May 2014}}</ref> सन २०१४ मा बेलेम दरबारमा एक औपचारिक समारोह आयोजना गरी पोर्चुगलका तत्कालिन राष्ट्रपतिले पोर्चुगललाई अन्तराष्ट्रिय स्तरमा चिनाएको, फुटबलमा अब्बल भएको, आगामी पुस्ताहरूको लागि उदाहरणिय व्यक्तित्व भएको भन्दै रोनाल्डोलाई पोर्चुगलको उच्च सम्मान Grand Officer of the Order of Prince Henry प्रदान गरे। <ref>{{cite news |title=Cristiano Ronaldo made Grand Officer of the Order of Prince Henry |url=http://elpais.com/elpais/2014/01/21/inenglish/1390317530_265899.html |work=El País |date=21 January 2014 |accessdate=15 May 2014}}</ref> गृहनगरमा फुन्चलमा सन २०१४ मा नै उनको पित्तलको प्रतिमा निर्माण गरेर अनवरण गरिएको थियो। <ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2014/12/22/sport/football/cristiano-ronaldo-bronze-statue/index.html?hpt=hp_t2 |title=Cristiano Ronaldo immortalized in bronze statue outside his personal museum |publisher=CNN |date=22 December 2014 |accessdate=24 December 2014}}</ref> सन २०१० को विश्वकपको पुर्वसन्ध्यामा लन्डनको एक विश्वचर्चित सङ्ग्राहालयमा रोनाल्डोको मैनको प्रतिमा प्रतिस्थापन गरियो। यसरी मैनको प्रतिमा राखिने उनी जेरार्ड, पेले, र बेख्याम पछिका चौथो खेलाडी बने। <ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/7816806/World-Cup-2010-Cristiano-Ronaldo-gets-Madam-Tussauds-waxwork.html |title=World Cup 2010: Cristiano Ronaldo gets Madam Tussauds waxwork |work=The Daily Telegraph |location=London |date=10 June 2010 |accessdate=15 May 2014}}</ref> उनको अर्को मैनको प्रतिमा सन २०१३ मा म्याड्रिडको मैन सङ्ग्राहालयमा राखिएको छ। क्रिस्टियानो रोनाल्डोको सम्मानमा सन २०१५ मा अन्तरीक्षशास्त्रीहरू डेविड सोव्रल र लेइदेनले पत्ता लाएको तारापुञ्जको नाम सिआरसेभेन (CR7: कसमस रेडशिफ्ट ७) राखियो। <ref>{{cite web|title = Cristiano Ronaldo: CR7 name given to discovered galaxy |url = http://www.bbc.com/sport/0/football/33185760|website = BBC Sport|accessdate = 21 October 2015}}</ref> सन २०१६ मा रोनाल्डोको कप्तानीमा पोर्चुगलले युइएफए युरो कप जिते पछि फुन्चलको मदेइरा विमानस्थललाई क्रिस्टियानो रोनाल्डो विमानस्थल नामाकरण गरियो। <ref>{{cite web|title=Madeira airport to be named after Cristiano Ronaldo|url=http://www.fourfourtwo.com/au/news/madeira-airport-be-named-after-cristiano-ronaldo#FbAmYO5w7jOFj5wy.99|website=FourFourTwo|publisher=FourFourTwo|accessdate=23 July 2016}}</ref> ==मेस्सी सँगको तुलना== [[File:Cristiano Ronaldo and Lionel Messi - Portugal vs Argentina, 9th February 2011.jpg|thumb|right|191px| स्विजरल्याण्डको जेनेभामा सन २०११ फेब्रुअरी ९ मा पोर्चुगल र अर्जेन्टिना बिचको मैत्रीपुर्ण खेल अगाडि रोनाल्डो र मेस्सी]] दुबै जनाले युइएफए च्याम्पियन्स लिगको २/२ फाईनल खेलमा गोल गरेका छन्। दुबैले फुटबलको एक सिजनमा ५० गोल धेरैपल्ट कटाएका छन्। रोनाल्डो र मेस्सीबिचको यो अमुक प्रतिष्पर्धालाई खेल जगतकै एक महान प्रतिष्पर्धाको रूपमा हेरिन्छ। <ref>{{cite news |last=Hunter |first=Graham |url=http://espn.go.com/sports/soccer/news/_/id/5842703/el-clasico-all-ronaldo-vs-messi |title=The game's best rivalry |date=28 November 2010 |accessdate=30 September 2014 |work=ESPN}}</ref> यी दुईको तुलना गर्दा कसैले उनीहरूको फरक शारीरिक बनावट तथा खेल्ने तरीकालाई आधार बनाउँछन,<ref>{{cite news |last=Hughes |first=Rob |url=https://www.nytimes.com/2011/09/14/sports/soccer/14iht-soccer14.html?pagewanted=all&_r=0 |title=Ronaldo May Look Like the Best, but There Is Someone Better |date=13 September 2011 |accessdate=30 September 2014 |work=The New York Times}}</ref> कतिले भने यी दुईको भिन्न व्यक्तित्वको आधारमा बहस गर्छन: जसमा कहिलेकाहीँ रोनाल्डोलाई संकाहा र बढी नाटकीय भएको आरोप लाइन्छ भने मेस्सी लजालु, ज्ञानी व्यक्तिको रूपमा चित्रण गरिन्छ। <ref>{{cite news |last=Hayward |first=Paul |url=https://www.theguardian.com/football/blog/2009/may/26/cristiano-ronaldo-lionel-messi-champions-league |title=Cristiano Ronaldo versus Lionel Messi pits showman against shy man |date=26 May 2009 |accessdate=30 September 2014 |work=The Guardian |location=London}}</ref> रोनाल्डोले सन २०१२ मा एक अन्तर्वार्तामा भनेका थिए,"मेरो विचारमा हामी प्रतियोगितामा एक अर्कालाई राम्रो खेल्न प्रेरित गर्छौँ, जसले गर्दा प्रतिष्पर्धा झन धेरै हुन्छ।"<ref>{{cite news |last1=Montague |first1=James |last2=Pinto |first2=Pedro |url=http://edition.cnn.com/2012/05/17/sport/football/football-champions-league-ronaldo-interview/ |title=Cristiano Ronaldo: I'm better than Messi |date=29 May 2012 |accessdate=30 September 2014 |work=CNN}}</ref> म्यान्चेस्टर युनाइटेडका तत्कालीन प्रशिक्षक सर एलेक्स फर्गुसनको भनाईमा यो प्रतिष्पर्धाले दुबैजनालाई खराब असर गरेको छैन र उनीहरूमा म नै विश्वको सर्वोत्कृष्ट फुटबल खेलाडी हुँ भन्ने आत्मविश्वास छ। <ref>{{cite news |last=Palmer |first=Kevin |url=http://www.espnfc.com/story/1271003/alex-ferguson-cristiano-ronaldo-and-lionel-messi-both-the-best |title=Fergie: Ronaldo and Messi are equals |date=20 December 2012 |accessdate=30 September 2014 |work=ESPN}}</ref> मेस्सीले रोनाल्डोसँग आफ्नो कुनै दुश्मनी नभएको भन्दै भनेका छन, "सञ्चार माध्यमहरू यस्तो चाहान्छन् तर मेरो र क्रिस्टियानोको कहिल्यै झगडा भएको छैन।" <ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/9478241/Barcelonas-Lionel-Messi-blames-media-for-inventing-rivalry-with-Real-Madrids-Cristiano-Ronaldo.html |title=Barcelona's Lionel Messi blames media for inventing rivalry with Real Madrid's Cristiano Ronaldo |date=15 August 2012 |accessdate=30 September 2014 |work=The Daily Telegraph |location=London}}</ref> सन २०१३ मा अक्सफोर्ड युनियनको एउटा बाद विबादमा फिफाका तत्कालिन अध्यक्ष सेप ब्लाटरलाई रोनाल्डो र मेस्सीमा को मन पर्छ भनेर सोधिएको थियो। उनले सुरुमा दुबैको लगावप्रति सम्मान रहेको बताए, तर एकजनाले कपालको लागि अर्को भन्दा धेरै खर्च गर्छ भनेर रोनाल्डो माथि व्यङ्ग गरे। रियल म्याड्रिडले यसमा क्षमायाचनाको माग गर्यो र ब्लाटरले माफी पनि मागे। रोनाल्डोले भने लगत्तैको खेलमा सेभिल्ला विरुद्ध ह्याट्रिक गरेपछि आर्मीले जस्तै सलाम गरेर ब्लाटरलाई कटाक्ष गरे किनभने उनले रोनाल्डोलाई मैदानमा कमाण्डर जस्तो व्यवहार गर्ने भनेर चित्रण गरेका थिए। <ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24730976 |title=Cristiano Ronaldo: Sepp Blatter's apology to Real Madrid |work=BBC Sport |date=29 October 2013}}</ref> ==फुटबल बाहिर== ===फेसन आईकन=== [[File:Cristiano Ronaldo 1002665.jpg|thumb|upright|क्रिस्टियानो रोनाल्डो]] फेसनको दुनियामा रोनाल्डो अद्वितीय मानिन्छन्। उनलाइ लुगा उत्पादकहरू, स्वास्थ्य विज्ञहरू, फेसन पत्रिकाहरू, अत्तर कम्पनीहरू, श्रृंगार सामग्री उत्पादकहरू, सैलुनहरू, कसरत सामग्री उत्पादकहरू, मनोरञ्जन कम्पनीहरू एक अत्याधिक आकर्षक प्रवक्ताका रूपमा लिन्छन्। उनले सन २००६ मा आफ्नो जन्मस्थानमा "सिआरसेभेन" (CR7) नाम गरेको फेसन बुटिक खोलेका छन्। यसलाई सन २००८ मा पोर्चुगलकै लिस्बनमा समेत बिस्तार गरिएको छ। ती पसलहरूमा हीराजडित पेटीहरू, छालाको गोजी भएका जिन्सहरू, र तुनारहित जुत्ताहरू (बुटिकमा प्याटेन्ट अधिकार भएको) उपलब्ध छन्। साथै, महिलाका लागि आकर्षक पहिरनहरूसमेत सिआरसेभेन ब्राण्डमा उपलब्ध छन्।<ref>{{cite news |title=What not to wear... anything from footballer Ronaldo's boutique |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1070993/What-wear--footballer-Ronaldos-boutique.html |date=8 October 2008 |work=Daily Mail}}</ref> रोनाल्डोले सन २०१३ मा सिआरसेभेन ब्राण्डबाट भित्री पहिरन (कटटु) र मोजा बजारमा उपलव्ध गराए। <ref>{{cite news |url=http://www.prweek.com/article/1219136/m-c-saatchi-launches-underwear-range-giant-image-ronaldo-pants |title=M&C Saatchi launches underwear range with giant image of Ronaldo in pants |first=Jonathan |last=Tilley |work=PR Week |date=1 November 2013 |accessdate=15 May 2014}}</ref> केही पछि सोही ब्राण्डबाट उच्चस्तरीय कमिज <ref>{{cite news |url=http://www.complex.com/style/2014/07/cristiano-ronaldo-cr7-richard-chai-shirts |title=Cristiano Ronaldo Is Working With Richard Chai to Add Shirts to His CR7 Underwear Line |work=Complex |date=15 July 2014 |accessdate=23 July 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719040243/http://www.complex.com/style/2014/07/cristiano-ronaldo-cr7-richard-chai-shirts |date=19 July 2014 }}</ref> र जुत्ता पनि निकालियो। <ref>{{cite news |url=http://www.irishmirror.ie/sport/soccer/soccer-news/cristiano-ronaldo-launches-shoe-range-3876935 |title= Cristiano Ronaldo launches SHOE range as he branches out into fashion |work=Irish Mirror |date=17 July 2014 |accessdate=23 July 2014}}</ref> सन २०१५ मा रोनाल्डोले अत्तरको आफ्नै ब्राण्ड ल्याउने घोषणा गरे। <ref>{{cite news |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/cristianoronaldo/article-3130640/Cristiano-Ronaldo-gets-right-nose-good-way-Real-Madrid-sensation-sets-release-fragrance.html |title= Cristiano Ronaldo gets right up your nose |work=Daily Mail |date=19 June 2015 |accessdate=2 August 2015}}</ref> ===समाज सेवा=== सन २००४ मा हिन्द महासागरमा भुकम्प र सुनामी आएर आफ्नो परिवारका सबै मारिए पछि पोर्चुगलको फुटबल टिमको ७ नं. को जर्सी लाएको एक आठ वर्षिय इन्डोएसियन बालक १९ दिन देखि अलपत्र परेको भिडियो टेलिभिजनमा प्रसारण भयो। यसपछि रोनाल्डो आफैँ त्यहा गएर पुननिर्माण तथा पुनस्थापनामा सहयोग गरे। <ref>{{cite news |title=Ronaldo raises funds for tsunami-hit Aceh |url=http://english.peopledaily.com.cn/200506/13/eng20050613_189948.html |work=People's Daily |date=13 June 2005 |accessdate=2 April 2011}}</ref><ref>{{cite web |title=Tsunami Survivors: New Life For A Decimated Football Club |url=http://www.fifa.com/aboutfifa/socialresponsibility/news/newsid=668801/ |publisher=FIFA |date=9 January 2008 |accessdate=3 July 2012}}</ref> बेलायतको द सन पत्रिकाले सन २००८ मा मानहानी गरेको अभियोगमा रोनाल्डोलाई तिरेका रकम (कति भनेर गोप्य राखिएको) उनले आफ्नो गृहनगर मदेइराको एक सामाजिक संस्थालाई दान दिए। <ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-11709871 |title=Cristiano Ronaldo accepts Daily Telegraph libel payout |date=8 November 2010 |accessdate=6 July 2013 |publisher=BBC News}}</ref> सन २००९ मा आफ्नो आमाको क्यान्सर रोगको उपचार गरेर ज्यान बचाई दिएको मदेइराको अस्पताललाई अत्याधुनिक क्यान्सर उपचार केन्द्र उनले बनाउन १ लाख पाउण्ड दान दिए। <ref>{{cite web|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/312084/cristiano-ronaldo-donates-100-000-to-cancer-hospital |title=Ronaldo donates to Cancer-stricken mums saviors |publisher=cristianoronaldofan.net |date=25 June 2012 |accessdate=25 June 2012}}</ref> सन २०१२ मा रोनाल्डो र उनका एजेण्टले क्यान्सरबाट पीडित एक नौ वर्षिय वालकको विषेश उपचारको सम्पूर्ण खर्च व्यहोरिदिए। <ref>{{cite news |url=http://www.as.com/english/articulo/cristiano-ronaldo-funds-cancer-treatment/20120619dasdenspo_11/Ten |title=Cristiano Ronaldo funds cancer treatment for 9-year-old boy |work=AS.com |date=19 June 2012 |accessdate=15 May 2014}}</ref> सोही वर्षको नोवेम्बरमा गाजा देशका बालबालिकाको लागि विद्यालय खोल्न रकम जुटाउने उदेश्यले रोनाल्डोले आफूले सन २०११ मा जितेको गोल्डेन बुट १५ लाख युरोमा बिक्री गरे। <ref>{{cite web|url=http://rt.com/sport/football/ronaldo-gaza-real-madrid-237/ |title=Cristiano Ronaldo reportedly donates €1.5m to children in Gaza |publisher=RT |location=Russia |date=26 March 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130204073904/https://rt.com/sport/football/ronaldo-gaza-real-madrid-237/ |archivedate=4 February 2013 }}</ref> डिसेम्बर मा उनी “स्वास्थ्यको लागि फिफा ११” मा सहभागी भएर बालबालिकामा लागुऔषध, एड्स, औलो, कुपोषण विरुद्द चेतना जगाउन लागि परे। <ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2012/12/31/en/football/international_football/1356973939.html |title=Messi and Ronaldo join forces for FIFA's '11 for Health' |newspaper=Marca|location=Spain |date=31 December 2012 |accessdate=21 February 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/aboutfifa/footballdevelopment/medical/footballforhealth/index.html |title=Football for Health |publisher=FIFA |accessdate=21 February 2013}}</ref> सन २०१३ मा रोनाल्डो “सेभ द चिल्ड्रेन” को विश्व सत्भावना दूत भए, उनले बालबालिकाको भोकमरी र कुपोषण विरुद्ध काम गर्ने इच्छा देखाएका छन्। <ref>{{cite web |url=http://www.savethechildren.org/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=8rKLIXMGIpI4E&b=8486803&ct=12703073 |title=Cristiano Ronaldo Kicks Off the New Year as Save the Children's New Global Artist Ambassador for Child Hunger and Nutrition |publisher=Save the Children |date=27 March 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170927052831/http://www.savethechildren.org/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=8rKLIXMGIpI4E&b=8486803&ct=12703073 |date=27 September 2017 }}</ref> सोही वर्ष उनी ईन्डोनेसियाको सिमसारको बारेमा चेतना फैलाउने संस्थाको सत्भावना दूत बने। <ref>{{cite news |url=http://www.thejakartapost.com/news/2013/03/17/ronaldo-ambassador-mangrove.html |title=Ronaldo ambassador for mangrove |newspaper=The Jakarta Post |date=17 March 2013 |accessdate=15 May 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130321060234/http://www.thejakartapost.com/news/2013/03/17/ronaldo-ambassador-mangrove.html |date=21 March 2013 }}</ref> सन २०१४ मा रोनाल्डो “इबोला भाइरस विरुद्ध फिफा ११” अभियानमा ग्यारेथ बेल, डिडियर ड्रोग्बा जस्ता चर्चित खेलाडीहरू सँगै सहभागी भए। <ref name="Ebola">[http://www.fifa.com/aboutfifa/footballdevelopment/medical/media/news/newsid=2475755/ "Top players, FIFA, CAF and health experts unite against Ebola"]. FIFA.com. Retrieved 4 March 2015</ref> फिफा, अफ्रिकन फुटबल सङ्घ, र स्वास्थ्य विज्ञहरूसँगको सहकार्यमा चलेको उक्त अभियानमा खेलाडीहरूले "हामी मिलेर इबोलालाई जित्न सक्छौँ " भन्ने नाराका साथ सो रोगका बारेमा जनचेतना जगाउने काम गरेका थिए। <ref name="Ebola"/> उनलाई सन २०१५ मा विश्वको सबैभन्दा परोपकारी खेलाडी घोषणा गरिएको थियो। <ref name="Independent 2016">{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/european/cristiano-ronaldo-real-madrid-forward-donates-600000-champions-league-final-bonus-to-charity-a7063036.html |title=Cristiano Ronaldo: Real Madrid forward donates €600,000 Champions League win bonus to charity |newspaper=The Independent |date=3 June 2016 |accessdate=3 June 2016}}</ref> रियल म्याड्रिडले सन २०१५-१६ को च्याम्पियन्स लिग जितेपछि रोनाल्डोले पाएको सबै बोनस (६ लाख युरो) परोपकारका लागि दान दिएका थिए। <ref name="Independent 2016"/> सन २०१६ मा रोनाल्डोले “सेभ द चिल्ड्रेन” को सहयोगको लागि “सिआरसेभेन सेल्फी” नामक एप सार्वजनिक गरे। यो एपबाट उनका विभिन्न ६८ पोज र पहिरनका फोटोसँग सेल्फी खिच्न सकिन्छ। <ref>{{Cite news|url=http://www.adweek.com/adfreak/cristiano-ronaldos-new-charity-app-lets-you-post-selfies-him-topless-or-otherwise-172893 |title=Cristiano Ronaldo's New Charity App Lets You Post Selfies With Him, Topless or Otherwise |first=David |last=Griner|publisher=Adweek|date=9 August 2016| access-date=11 August 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.savethechildren.org/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=8rKLIXMGIpI4E&b=9357115&ct=14908085&notoc=1 |title=Soccer Superstar Cristiano Ronaldo Launches New Selfie App, Donation for Every Download Helps Kids in Need |publisher=Save the Children |date=9 August 2016 |website=savethechildren.org |accessdate=11 August 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160813024003/http://www.savethechildren.org/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=8rKLIXMGIpI4E&b=9357115&ct=14908085&notoc=1 |date=13 August 2016 }}</ref> == सन्दर्भ सामाग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची|३}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Cristiano Ronaldo|क्रिस्टियानो रोनाल्डो}} {{फिफा वर्षको सर्वोत्कृष्ट खेलाडीहरू}} [[श्रेणी:पोर्चुगलका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:बेलोन डी' ओर विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८५ मा जन्म]] [[श्रेणी:युइएफए युरो २०२० सहभागी खेलाडीहरू]] [[Category:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] ckox5y4l3vxfxy9or0kadeq4svu1ymc 0 27796 1363616 1320341 2026-06-26T13:47:21Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363616 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=जुन २०११}} {{Infobox Football biography 2 | playername = डेभिड बेक्ह्याम | image = Beckswimbledon.jpg | fullname = डेभिड रोबर्ट जोसेफ बेक्ह्याम | dateofbirth = {{birth date and age|1975|5|2|df=y}} | cityofbirth = [[लिटनस्टोन]], लन्डन | countryofbirth = [[इङ्ल्यान्ड]] | height = {{convert|6|ft|0|in|m|2|abbr=on}}<ref>{{cite web|url=http://www.celebheightweight.com/2014/11/david-beckham-height-weight-age-measurements-net-worth/|title=David Beckham Height, Weight, Age, Measurements, Net Worth|publisher=Celebrity Measurements|date= |accessdate=2015-10-04}}</ref> | position = दायाँ-मध्यपंक्ति<br />बीच-मध्यपंक्ति | youthyears1 = |youthclubs1 = [[ब्रिम्सडाउन रोवर्स फुटबल क्लब|ब्रिम्सडाउन रोवर्स]] | youthyears2 = १९८७–१९९१ |youthclubs2 = [[टोटेनह्याम हट्स्पर फुटबल क्लब|टोटेनह्याम हट्स्पर]] | youthyears3 = १९९१–१९९३ |youthclubs3 = [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर युनाइटेड]] | years1 = १९९३–२००३ |clubs1 = [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर युनाइटेड]] |caps1 = २५६ |goals1 = ६२ | years2 = १९९५ |clubs2 = → [[प्रेस्टन नर्थ इन्ड फुटबल क्लब|प्रेस्टन नर्थ इन्ड]] (ऋणमा) |caps2 = ५ |goals2 = २ | years3 = २००३–२००७ |clubs3 = [[रियल म्याड्रिड]] |caps3 = ११६ |goals3 = १३ | years4 = २००७– |clubs4 = [[लस एन्जलस ग्यालेक्सी]] |caps4 = ५१ |goals4 = ९ | years5 = २००९ |clubs5 = → [[एसी मिलान]] (ऋणमा) |caps5 = १८ |goals5 = २ | years6 = २०१० |clubs6 = → [[एसी मिलान]] (ऋणमा) |caps6 = ११ |goals6 = ० | years7 = २०१३ |clubs7 =[[पेरिस सेन्ट जर्मेन]] | caps7= १० |goals7= ० | nationalyears1 = १९९२–१९९३ |nationalteam1 = [[:en:England national under-18 football team|इङ्ल्यान्ड यू-१८]] |nationalcaps1 = ३ |nationalgoals1 = ० | nationalyears2 = १९९४-१९९६ |nationalteam2 = [[:en:England national under-21 football team|इङ्ल्यान्ड यू-२१]] |nationalcaps2 = ९ |nationalgoals2 = ० | nationalyears3 = १९९६&ndash;२००९ |nationalteam3 = [[इङ्ल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|इङ्ल्यान्ड]] |nationalcaps3 = ११५ |nationalgoals3 = १७ | pcupdate = २६ मार्च २०११ | ntupdate = ३ नोबेम्बर २००९ }} '''डेभिड बेक्ह्याम''' (पुरा नाम: डेभिड रोबर्ट जोसेफ बेक्ह्याम) [[इङ्ल्यान्ड]]को राष्टिय फुट्बल टिमका भुतपुर्व खेलाडी र कप्तान हुन । उनले म्यानचेष्टर युनाइटेड,प्रेस्ट नर्थ इन्ड,रियल म्याड्रिड,लस ऐन्जलस ग्यालेक्सी ,एसि मिलान , पेरिस सेन्ट जर्मन क्लब र इङ्ल्यान्डको राष्टिय टिममा खेल खेलि अरु खेलाडीका लागि उदाहरणिय बने । उनी पहिलो ब्रिटिस् खेलाडी पनि हुन जसले चार ओटा देशमा लिग उपाधि जित्न सफल भए । बेक्ह्यामले सन् २०१२ -२०१३ को लिगको अन्त्यतिर सन्यास लिने घोषणा गरे । उनले आफ्नो अन्तिम खेल जर्मन क्लब पेरिस सेन्ट जर्मनबाट १६मे २०१३ र १८ मे २०१३ मा खेलि आफ्नो व्यावसायिक फुटबल छोड्न पुगे । बेक्ह्यामले व्यावसायिक फुटबलको सुरुवात म्यानचेष्टर युनाइटेडबाट गरे जहाँ १७ वर्षको उमेरमा उनले म्यानचेष्टर युनाइटेडबाट १९९२ मा पहिलो खेल खेले । उनले म्यानचेष्टर युनाइटेडबाट प्रिमियर लिगको उपाधि ६ पटक जिते, एफ ए कप दुई पटक र सन् १९९९ मा युइएफए च्यान्पियन्स लिगको उपाधि पनि हात पारे । त्यसपछि उनले [[रियल म्याड्रिड]]बाट चार सिजन खेले । रियल म्याड्रिडसँगको अन्तिम सिजनमा बेक्ह्यामले ला लिगा च्याम्पियन्स पनि हात पारे । जुन २००७ मा बेक्ह्यामले लस एन्जलस ग्यालेक्सि क्लबको पाँच वर्षे करारमा हस्ताक्षर गरे । बेक्ह्याम लस एन्जलस ग्यालेक्सि क्लबमा नै कार्यरत हुँदा ऋणका रूपमा एसि मिलानका लागि २००९ र २०१० मा खेलहरु खेल्न पुगे । खेलहरु खेल्ने क्रममा उनी च्यानपियन्स लिगको १०० खेल खेल्ने पहिलो ब्रिटिस् खेलाडि बने । अन्तराष्ट्रिय खेलमा बेक्ह्यामले इङ्गलयाण्डबाट पहिलो खेल १ सेप्टेम्बर १९९६ मा २१ वर्षको उमेरमा खेले । जब उनी इङ्ल्यान्डको टिम क्यापटेनका रूपमा ६वर्ष रहे तब बेक्ह्यामले ५८ खेल खेलेका थिए । बेक्ह्यामले इङ्ल्यान्डबाट जम्मा ११५ खेल खेलेका थिए । बेक्ह्याम दुइ पटक FIFA world player of the year का लागि छानिएको भए पनि player of the year भने हुन सकेनन् । २००४ मा भएको फिफाको १०० औ वार्षिकोत्सब समारोहमा उनको नाम शिर्ष १२५ सर्वश्रेष्ठ जिवित खेलाडिको सुचिमा पर्न पुग्यो । २००४ मा नै बेक्ह्याम विश्वको सबैभन्दा धेरै तलब लिने खेलाडि बने । त्यसपछि २००७ मा लस एन्जलस ग्यालेक्सिबाट मेजर लिग सकरको इतिहासमा सबभन्दा धेरै तलब लिने खेलाडि बने । बेक्ह्याम सन् १९९९ मा भिक्टोरिया बेक्ह्यामसंग विवाह बन्धनमा बाँधिए । हालसम्म बेक्ह्यामको ३ छोरा र १ कान्छी छोरी गरी ४ बच्चा छन् । == सन्दर्भ सूची == {{reflist|colwidth=30em}} {{Commonscat|David Beckham}} [[श्रेणी:इङ्ल्यान्डका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७५ मा जन्म]] {{stub}} [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] mk9ipueyob3kk5sek8h44hhjag58h7p 0 29901 1363617 1102078 2026-06-26T13:47:31Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363617 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | playername = काका | image = [[File:Kaká vs Real Sociedad 2011.jpg|250px]] | caption = काका रियल म्याड्रिडमा रहँदा | fullname = रिकार्डो इजेक्सन डस सान्तोस लेइट | height = {{height|m=1.86}} | dateofbirth = {{birth date and age|1982|4|22}} | cityofbirth = [[ब्रासिलिया]] | countryofbirth = [[ब्राजिल]] | currentclub = [[ओर्लान्डो सिटी]] | clubnumber = 10 | position = [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|आक्रामक मिडफिल्डर]] | youthyears1 = 1994–2000 | youthclubs1 = [[साओ पाउलो]] | years1 = 2001–2003 | years2 = 2003–2009 | years3 = 2009–2013 | years4=2013–2014 | years5=2014– | years6=2014 | clubs1 = [[साओ पाउलो]] | clubs2 = [[एसी मिलान]] | clubs3 = [[रियल म्याड्रिड]] |clubs4=[[एसी मिलान]] |clubs5=ओर्लान्डो |clubs5=ओर्लान्डो सिटी |clubs6=→ [[साओ पाउलो]] (ऋण) | caps1 = 59 | goals1 = 23 | caps2 = 193 | goals2 = 70 | caps3 = 85 | goals3 = 23 | caps4=30 |goals4=7 |caps5=12 |goals5=5 |caps6=19 |goals6=2 | nationalyears1 = 2002– | nationalteam1 = [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली|ब्राजिल]] | nationalcaps1 = 89 <!-- When you update this parameter, please update the ntupdate parameter! --> | nationalgoals1 = 29 <!-- When you update this parameter, please update the ntupdate parameter! --> | pcupdate = 24 मे 2015 | ntupdate = 14 अक्टोबर 2014 }} '''रिकार्डो इजेक्सन डस सान्टोस लेइट''' (जन्म सन् १९८२ अप्रिल २२ ) पूर्व ब्राजिलियन व्यावसायिक [[फुटबल खेलाडी]] हुन्। उनी फुटबल टीमका आक्रमक मध्यपंक्तिका खेलाडी हुन जो विश्वमा '''काका''' नामले चिनिन्छन। उन्ले साआे पाउलो, [[एसी मिलान]], [[रियल म्याड्रिड]], ओर्लान्डो सिटी क्लबबाट लामो समयसम्म व्यावसायिक फुटबल खेले । ==प्रारम्भिक जीवन== ==खेल जीवन== ==पुरस्कार== *फिफा बेलोन'डि ओर:२००७ ==उपाधिरू== ==स्रोत== {{Commonscat|Ricardo Izecson dos Santos Leite}} [[श्रेणी:ब्राजिलका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:बेलोन डी' ओर विजेताहरू]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] i0yd3necr55huevygatoorikouq3nqq 0 44679 1363754 1319610 2026-06-27T10:59:29Z ~2026-36886-13 79565 1363754 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | native_name = | other_name = | settlement_type = सहर | image_skyline = Gorakpage.jpg | image_alt = | image_caption = [[गोरखनाथ मठ]], तारामण्डल, [[गीता प्रेस]] | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Uttar Pradesh#India | pushpin_label_position = upward | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|26.7637152|83.4039116|display=inline,title}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|भारत}} | subdivision_type1 = [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] | subdivision_type2 = [[भारतका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]] | subdivision_name2 = [[गोरखपुर जिल्ला|गोरखपुर]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = 1801 | named_for = [[गोरखनाथ]] | government_type = [[नगर निगम|नगर निगम भारत]] | governing_body = गोरखपुर नगर निगम | leader_title1 = MP | leader_name1 = [[रवि किशन]] ([[भारतीय जनता पार्टी|बीजेपी]]) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | elevation_m = 84 | population_total = 673,446 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = <ref name="Census2011Gov"/> | population_density_km2 = | population_rank = 66 | population_demonym = गोरखपुरी, गोरखपुरीया | demographics_type1 = [[Language]] | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]<ref name="langoff">{{cite web|title=52nd REPORT OF THE COMMISSIONER FOR LINGUISTIC MINORITIES IN INDIA|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|accessdate=23 February 2019|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archivedate=25 May 2017}}</ref> | demographics1_title2 = Additional&nbsp;official | demographics1_info2 = [[Urdu]]<ref name="langoff"/> | demographics1_title3 = Regional | demographics1_info3 = [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]]<ref>{{cite web |title=Bhojpuri |url=https://www.ethnologue.com/language/bho |website=Ethnologue |accessdate=11 August 2020 |language=en}}</ref> | timezone1 = [[भारतीय प्रमाणिक समय|आइएसटी]] | utc_offset1 = +५:३० | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = २७३०xx | area_code = +९१-०५५१ | area_code_type = टेलिफोन कोड | registration_plate = युपी-५३ | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = १०००/९०३ [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank1_name_sec2 = Avg. annual temperature | blank1_info_sec2 = {{convert|26|°C|°F}} | website = {{URL|http://gorakhpur.nic.in}} | footnotes = | pushpin_label = गोरखपुर | blank2_name_sec2 = Avg. summer temperature | blank2_info_sec2 = {{convert|40|°C|°F}} | blank3_name_sec2 = Avg. winter temperature | blank3_info_sec2 = {{convert|18|°C|°F}} | name = | official_name = | leader_title = Mayor | leader_name = सीताराम जयसवाल }} '''गोरखपुर''' [[उत्तर प्रदेश]] राज्यको पूर्वी भागमा रहेको [[नेपाल]]सँगको सीमा नजिक रहेको [[भारत]]को एउटा प्रसिद्ध सहर हो। यो [[गोरखपुर जिल्ला|गोरखपुर जिल्ला]]को प्रशासनिक मुख्यालय तथा [[पूर्वोत्तर रेलवे (भारत)|पूर्वोत्तर रेलवे]] (एन.ई.आर.)को मुख्यालय हो। जनपद गोरखपुरको सीमाको पूर्वमा देवरिया एवम् कुशीनगरबाट पश्चिममा सन्त कबीर नगरबाट,उत्तरमा महराजगन्ज एवम् सिद्धार्थ नगर तथा दक्षिणमा मऊ ,आजमगढ तथा अम्बेडकर नगरसँग जोडिएको छ।<ref>[http://www.ner.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,283 North Eastern Railway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151205205708/http://www.ner.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0%2C1%2C283 |date=5 दिसंबर 2015 }}. Ner.indianrailways.gov.in. Retrieved on 21 October 2011.</ref> गोरखपुर एउटा प्रसिद्ध धार्मिक केन्द्र पनि हो, जो [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]], [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], [[मुसलमान|मुस्लिम]], [[जैन धर्म|जैन]] र [[सिख]] सन्तहरूका साधनास्थली रहयो। तर मध्ययुगीन सर्वमान्य सन्त [[गोरखनाथ]] पछि उनकै नाममा यसको वर्तमान नाम गोरखपुर राखियो। यहाँको प्रसिद्ध [[गोरखनाथ मन्दिर]] अहिले पनि [[नाथ]] सम्प्रदायको पीठ रहेको छ। यो ठाउँ महान सन्त [[परमहंस योगानन्द]] का जन्म स्थान पनि हो। यस शहरमा अझै अनेकौं ऐतिहासिक स्थल छन् जस्तै कि, [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]]को घर, इमामबाडा,१८औँ शताब्दीको दरगाह र [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] धार्मिक ग्रन्थहरूका प्रमुख प्रकाशन संस्थान गीताप्रेस[[श्रीमद्भगवद गीता|गीता]], गोरखपुर जङ्क्शन रेलवे स्टेशन गोरखपुर शहरको रेलवे स्टेशन हो। गिनीज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्सका अनुसार विश्वको सर्वाधिक लामो प्लेटफर्म यहाँ नै स्थित रहेको छ। यो सन् १९३० बाट शुरू भएको थियो। २०औँ शताब्दीमा, गोरखपुर [[भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम]]को एउटा केन्द्र बिन्दु थियो र आज यो सहर एक प्रमुख व्यापार केन्द्र बनिसकेको छ। [[पूर्वोत्तर रेलवे (भारत)|पूर्वोत्तर रेलवे]]को मुख्यालय, जो बेलायती कालमा ''[[बङ्गाल नागपुर रेलवे]]'' का रूपमा चिनिने गर्थ्यो, त्यो यहाँ नै रहेको छ। अब यसलाई एउटा औद्योगिक क्षेत्रका रूपमा विकसित गर्नका लागि गोरखपुर औद्योगिक विकास प्राधिकरण <small>(गीडा/GIDA)</small> को स्थापना पुरानो शहरभन्दा १५ किमि को दुरीमा गरिएको छ। == जनसाङ्ख्यकिय आँकडा == (आधिकारिक जनगणना सन् २०११ को आँकडा अनुसार) * '''भौगोलिक क्षेत्र''' ३४८३.८ वर्ग किलोमीटर * '''जनसङ्ख्या''' ४४,३६,२७५ * '''लिङ्ग अनुपात''' ९४४/१००० * '''ग्रामीण जनसङ्ख्या''' ८१.२२% * '''सहरी जनसङ्ख्या''' १८.७८% * '''साक्षरता''' ७३.२५% * '''जनसङ्ख्या घनत्व''' १,३३६ व्यक्ति प्रति वर्ग किलोमीटर == नामको उत्पत्ति == गोरखपुर सहर र जिल्लाको नाम एउटा प्रसिद्ध [[तपस्वी]] सन्त [[मत्स्येन्द्रनाथ|मत्स्येन्द्रनाथ]] का प्रमुख शिष्य [[गोरखनाथ]]को नाममा राखिएको हो।<ref>[http://gorakhpur.nic.in/history "History – Origin of Name"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200113125541/https://gorakhpur.nic.in/history/ |date=13 जनवरी 2020 }}. gorakhpur.nic.in. Retrieved 13 January 2020.</ref><ref>[http://eprints.soas.ac.uk/17972/1/Nath%20Sampradaya.FP.pdf "Mallinson, James (2011) 'Nāth Saṃpradāya.' In: Brill Encyclopedia of Hinduism Vol. 3. Brill, pp. 407–428"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517022952/http://eprints.soas.ac.uk/17972/1/Nath%20Sampradaya.FP.pdf |date=17 मई 2017 }} (PDF). Retrieved 11 January 2020.</ref> [[योगी]] [[मत्स्येन्द्रनाथ|मत्स्येन्द्रनाथ]] एवम् उनका प्रमुख शिष्य गोरक्षनाथले मिलेर [[नाथ सन्त|सन्तहरू]]का सम्प्रदायको स्थापना गरेका थिए। [[गोरखनाथ मन्दिर]]का बारेमा भनिएको छ कि यो त्यही स्थान हो जहाँ गोरखनाथ [[हठयोग|हठ योग]]को अभ्यास गर्नलाई आत्म नियन्त्रणको विकासमाथि विशेष बल दिने गर्दथे र वर्षानुवर्ष एकै मुद्रामा धूनी रमाएका तपस्या गर्ने गर्दथे। गोरखनाथ मन्दिरमा आज पनि त्यो धूनीको आगो अनन्त कालदेखि अनवरत जलिरहेको नै छ। == इतिहास == प्राचीन समयमा गोरखपुरका भौगोलिक क्षेत्रमा [[बस्ती जिल्ला|बस्ती]], [[देवरिया जिल्ला|देवरिया]], [[कुशीनगर जिल्ला|कुशीनगर]], [[आजमगढ जिल्ला|आजमगढ]], [[मऊ जिल्ला|मऊ]] आदि आधुनिक जिल्लाहरू समावेश थियो। वैदिक लेखनका अनुसार, [[अयोध्या]]का सत्तारूढ ज्ञात सम्राट [[इक्ष्वाकु]], जो कि [[सूर्यवंश|सूर्यवंशी]]का संस्थापक थिए जसका वंशमा उत्पन्न सूर्यवंशी राजाहरूले [[रामायण]] का [[राम]] लाई राम्ररी जान्दथे। पूरै क्षेत्रमा अति प्राचीन [[आर्य]] संस्कृति र सभ्यताका प्रमुख केन्द्र [[कोसल|कोशल]] र [[मल्ल]], जो कि सोलह [[महाजनपद|महाजनपदहरू]]मध्ये दुई प्रसिद्ध राज्यमा ६औँ शताब्दीमा विद्यमान थिए, यो त्यही राज्यहरूको एउटा महत्वपूर्ण केन्द्र हुने गर्दथे। गोरखपुरमा [[राप्ती नदी|राप्ती]] र [[रोहिणी नक्षत्र|रोहिणी]] नदीहरूको सङ्गम हुने गर्दथ्यो। ६औँ शताब्दीमा [[गौतम बुद्ध]] ले सत्यको खोजका लागि जानुभन्दा पहिले आफ्नो राजसी वस्त्र त्याग दिएका थिए। पछि मल्ल राज्यको राजधानी कुशीनरा, जो अहिले [[कुशीनगर]]का रूपमा चिनिने गर्दछ, त्यसमा मल्ल राजा हस्तिपाल मल्लका आँगनमा आफ्नो शरीर त्याग गरिदिएका थिए। कुशीनगरमा आज पनि यस आशयलाई लिएर एउटा स्मारक रहेको छ। यो सहर भगवान बुद्धका समकालीन २४.औं [[जैन धर्म|जैन]] [[तीर्थंकर]] भगवान [[महावीर]] का यात्राको साथ पनि जोडिएको छ। भगवान महावीरको जहाँ जन्म भएको थियो, त्यो स्थान गोरखपुरभन्दा निकै टाढा रहेको छैन्। पछि उनले [[पावापुरी]]मा आफ्नो मामाका महलमा महानिर्वाण (मोक्ष) प्राप्त गरे। यो पावापुरी कुशीनगरबाट लगभग १५ किलोमिटरको दूरीमा रहेको छ। यी सब स्थान प्राचीन भारतका मल्ल वंशको जुम्ल्याहा राजधानीहरू (१६ महाजनपद) का हिस्सा थिए। यस प्रकार गोरखपुरमा क्षत्रिय गण सङ्घ, जो कि वर्तमान समयमा '' मल्ल-सैन्थवार '' का रूपमा चिनिने गरिन्छ, कुनै बेला त्यसको राज्य पनि हुने गर्दथे। [[चित्र:Santoshnath.jpg|right|190px|thumb| गोरखनाथ मन्दिरको बाहिरको चित्र (किनकि यहाँ भित्रको चित्र खिच्नु मनाही छ)]] इक्ष्वाकु राजवंश पछि मगधमाथि जब [[नन्द साम्राज्य|नन्द राजवंश]] द्वारा चौथो शताब्दीमा विजय प्राप्त गरे, त्यसपछि गोरखपुर [[मौर्य राजवंश|मौर्य]], [[शुङ्ग]], [[कुषाण साम्राज्य|कुषाण]], [[गुप्ता|गुप्त]] र [[हर्षवर्धन|हर्ष]] साम्राज्यको हिस्सा बन्न गए। भारतका महान सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]] जो कि मौर्य वंशका संस्थापक थिए, उनको सम्बन्ध पिप्पलीवनका एउटा सानो प्राचीन गणराज्यसँग रहेको थियो। यो गणराज्य पनि नेपालको तराई रुपन्देहीको बीचमा र उत्तर प्रदेशको यसै गोरखपुर जिल्लामा स्थित थियो। १०औँ शाताब्दीमा थारू जातिका राजा मदन सिंहले गोरखपुर सहर र नजिकका क्षेत्रमाथि शासन गरे। राजा विकास संकृत्यायनको जन्म स्थान पनि यही नै हो। मध्यकालीन समयमा, यस शहरलाई मध्यकालीन हिन्दु सन्त गोरक्षनाथका नाममा गोरखपुर नाम दिइएको थियो। यद्यपि गोरक्षनाथका जन्म तिथि अझसम्म पनि स्पष्ट भएको छैन्, तथापि जनश्रुति यो पनि रहेको छ कि महाभारत कालमा [[युधिष्ठिर]] का राजसूय यज्ञको निमन्त्रण दिनलाई उनका कान्छो भाइ [[भीम]] स्वयम् यहाँ आएका थिए। किनकी गोरक्षनाथ जी त्यसबेला समाधिस्थ थिए अत: भीमले यहाँ अनेकौं दिनसम्म विश्राम गरेका थिए। उनको विशालकाय सुतेको प्रतिमा आज पनि प्रत्येक वर्ष तीर्थयात्रीको ठुलो सङ्ख्यालाई आफुतिर आकर्षित गर्ने गर्दछ। १२औँ शताब्दीमा, गोरखपुर क्षेत्रमा उत्तरी भारतका [[मुसलमान|मुस्लिम]] शासक [[मोहम्मद गोरी|मुहम्मद गोरी]]ले विजय प्राप्त गरेका थिए, पछि यो क्षेत्र [[कुतुब-उद-दीन ऐबक|कुतुबुद्दीन ऐबक]] र [[बहादुरशाह]], जस्ता मुस्लिम शासकहरूका प्रभावमा केही शताब्दीका लागि बनेका थिए। शुरुवाती १६औँ शताब्दीको प्रारम्भमा भारतका एक रहस्यवादी कवि र प्रसिद्ध सन्त [[कबीर]] पनि यहिँ नै बसोबास गर्दथे र [[मगहर, भारत|मगहर]] नामको एउटा गाउँ (वर्तमान [[सन्त कबीर नगर]] जिल्लामा स्थित), जहाँ उनलाई गाडेपछि यो ठाउँ अहिले पनि अनेकौं तीर्थयात्रीहरूलाई आकर्षित गर्ने गर्दछ, गोरखपुरबाट लगभग २० किलोमिटरको दूरीमा स्थित रहेको छ। १६औँ शताब्दीमा मुगल सम्राट [[अकबर]]ले साम्राज्यको पुनर्गठनमा, जो पाँच [[सरकार]] स्थापित गरेका थिए, सरकार नामको त्यही प्रशासनिक इलाकामा [[अवध]] प्रान्त अन्तर्गत गोरखपुरको नाम मिल्दछ। गोरखपुर सन् १८०३ मा बेलायती नियन्त्रणमा रहेको थियो। यो सन् १८५७ को विद्रोहको प्रमुख केन्द्रको रुपमा रहेको थियो र पछि गएर [[भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम|भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलन]]मा यसले एउटा प्रमुख भूमिका निर्वाह गरेको थियो। गोरखपुर जिल्लाको [[चौरी चौरा|चौरीचौरा]]मा ४ फरवरी १९२२ को घटना जो कि [[भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम|भारतको स्वतन्त्रता सङ्घर्ष]]का इतिहासमा एउटा महत्वपूर्ण मोड सिद्ध भयो र पछि चर्चामा पनि रह्यो, जब प्रहरी अत्याचारबाट रिसाएका २००० मानिसहरूको एउटा भीडले चौरीचौराको थानालाई नै जलाईदिएका थिए, जसमा १९ जना प्रहरीहरूको मृत्यु भएको थियो। साधारण जनतालाई यस हिंसाबाट डर लागेर [[महात्मा गान्धी]] ले आफ्नो [[असहयोग आन्दोलन|असहयोग आन्दोलन]] एकाएक स्थगित गरिदिएका थिए। जसको परिणाम यो भयो कि [[उत्तर प्रदेश]]मा नै हिन्दुस्तान रिपब्लिकन एसोसिएशन नामक एक देशव्यापी प्रमुख क्रान्तिकारी दल गठित भयो जसले ९ अगस्ट १९२५ तिर [[काकोरी काण्ड]] गरेर बेलायती सरकारलाई खुला रुपमा नै चुनौती दिएको थियो जसको परिणाम स्वरूप दलका प्रमुख [[राम प्रसाद ''बिस्मिल''|क्रन्तिकारी नेता राम प्रसाद ''बिस्मिल'']]लाई गोरखपुर कारागारमा बेलायती शासनका विरुद्धको द्वन्दमा सक्रिय भाग लिनका लागि [[फाँसी]] दिइएको थियो। १९ डिसेम्बर १९२७ तिर बिस्मिलको अन्त्येष्टि जहाँ गरियो त्यो राजघाट नामक स्थान गोरखपुरमा नै राप्ती नदीको तटमा स्थित रहेको छ। सन् १९३४ मा यहाँ भूकम्प आएको थियो, जसको तीव्रता ८.१ रिक्टर स्केलमा मापन गरिएको थियो, त्यस शहरमा ठुलै क्षति भएको थियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[गोरखपुर विश्वविद्यालय]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Gorakhpur}} [[श्रेणी:भारतका सहरहरू]] [[श्रेणी:उत्तर प्रदेशका सहरहरू]] 70sral059ysd6g9rb798hlek5qkxad6 3 46859 1363705 1363533 2026-06-27T05:19:42Z Rajendra Bahadur Basnet Tulsipur 6 Dang 77231 /* अष्ट्रेलियामा बस्नेत सडक */ नयाँ खण्ड 1363705 wikitext text/x-wiki {{welcome}} -[[User:RajeshPandey|Rajesh]] ([[User talk:RajeshPandey|वार्ता]]) १७:०७, २० फेब्रुअरी २०१२ (युटिसी(UTC)) == खस जातिय  बस्नेत : गोत्र एक कुल देवता अनेक :राजेन्द्रबहादुर बस्नेत, Tulsipur 6 Dang == खस जातिय  बस्नेत : गोत्र एक कुल देवता अनेक                                                                                             राजेन्द्रबहादुर बस्नेत खस को हुन्? प्राचीन सिंजा राज्यअन्तर्गत बसोबास गर्ने खस जातिले अपनाएको संस्कृति नै मष्टो संस्कृति हो। खस राज्य विशाल भूभागमा फैलिएको थियो। यसमा कश्मीर, कुमाऊँ, तिब्बतको खारी प्रदेश, नेपालको कर्णालीसहितको पश्चिम भूभागदेखि गण्डकी प्रदेशसम्म यसको विस्तार भएको थियो। यसको बारेमा गुइसापे तुची (Giuseppe Tucci) ले आफ्नो पुस्तक Nepal: The Discovery of the Malla मा सिंजाको इतिहासको बारेमा लेखेका छन् — "The Empire of The khas is greater than my country Italy." कर्णाली वारिपारि विकसित भएर फैलिएको खस राज्यको आफ्नै मष्टो संस्कृति र सभ्यता थियो। खसहरूले विकास गरेको मष्टो संस्कृति र यसको प्रारूपको बारेमा उल्लेख गर्नुपूर्व खसहरू को हुन्, यसको बारेमा चर्चा गर्नु उपयुक्त हुन्छ। खसहरूको उद्गम स्थल कहाँ हो र यिनीहरू को हुन् भन्ने बारेमा विभिन्न मतहरू छन्। एउटा मत अनुसार एसिया माइनरबाट विभिन्न समूहहरू बसाइँ सर्ने क्रममा पूर्वतिर सर्दै आएको भन्ने भनाइ छ। अर्को मत उत्तर ध्रुवीय क्षेत्र नजिकबाट बसाइँ सराई गरेर आएको पाइन्छ। त्यसैगरी अर्को मत खसहरूको कश्मीर उद्गम स्थल मान्नेहरू छन्। अर्को महत्त्वपूर्ण मत अनुसार खसहरू टिग्रिस र युफ्रेट्स नदीको किनारमा विकसित मेसोपोटामिया/बेबिलोनियाको सभ्यतासँग जोडिन पुग्छन्। बेबिलोनियामा त्यहाँका प्रख्यात राजा हम्मुरावी (ई.पू. २१२३–२०८०) को शासनकाल पछि उनका उत्तराधिकारीहरू कमजोर हुँदै गएको र करिब ई.पू. १७०० आसपासमा कस्साइट्स (Kassites) ले आक्रमण गरी बेबिलोनियामा कब्जा गरेका थिए। कस्साइट्सहरू उत्तरी पहाडी प्रदेशका बासिन्दाहरू थिए। प्राचीन बेबिलोनियामा (ई.पू. १९९५–११५५) कुसाइटहरू (Kushites) ले राज्य गरेका थिए। तिनै काउस (Kaus), कुसाइट (Kushite), कस्साइट्स (Kassites) बाट खस बनेका हुन् भन्ने मानिन्छ। करिब ई.पू. १००० तिर बेबिलोनियाका कुसाइटहरू पूर्व लागेर विभिन्न ठाउँ हुँदै तिब्बततिर आए, जहाँ उनीहरूले करिब १५० देखि २०० वर्ष शासन गरेको पाइन्छ। यिनीहरू पाँचौँ शताब्दी ईस्वीसम्म तिब्बत र नेपालको कर्णाली क्षेत्रसम्म फैलिएका थिए भन्ने मानिन्छ। सिंजामा तिब्बतको खारी प्रदेशबाट आएका नागराजले शासन गर्नुपूर्व पाल वंशका राजाले राज्य गरेका थिए भन्ने कुरा पूर्णप्रसाद ब्राह्मणले उल्लेख गरेका छन्। ११औँ शताब्दी ईस्वीमा पश्चिम तिब्बत, यारी, खारी, पुराङबाट आएका नागराजले खस राज्यको स्थापना गरेका थिए। ई.पू. १७०० आसपासमा बेबिलोनिया कब्जा गरी लिने कस्साइट्सले मेसोपोटामियामा पहिलोपटक घोडा ल्याएका थिए। घोडचढी गरेर युद्ध गर्दा उनीहरूलाई युद्धमा विजय हासिल गर्न निकै सहज भएको थियो। पछि कस्साइट्सलाई हराएर हिट्टाइट्स (Hittites) ले बेबिलोनियामा शासन गरे। हिट्टाइट्स पछि असीरियनहरूले बेबिलोनियामा शासन गरे। उनीहरू असुर सहर (टिग्रिस नदी किनार) का निवासी थिए। उनीहरूका असुरबनिपाल र सेनाचेरिव प्रसिद्ध राजा थिए। कसै-कसैले तिनै असुरबनिपालसँग 'बान्नी मष्टो' लाई जोड्ने गर्दछन्। असुर प्राचीन असीरियाको धार्मिक राजधानी थियो। प्राचीन मेसोपोटामिया (हालको इराक) को टिग्रिस नदीको पश्चिम किनारमा असुर साम्राज्यको विकास भएको थियो। करिब ई.पू. २६००–२५०० देखि करिब ई.पू. १४०० सम्म यो समृद्ध सहर थियो। असुर यो सहरको मुख्य देवता थिए जो त्यहाँका सबैभन्दा शक्तिशाली र असीरियन साम्राज्यको संरक्षक समेत मानिन्थ्यो। असुरको पुरातात्त्विक सर्वेक्षण जर्मन पुरातत्त्वविद् फ्रेडरिक डिलिच र पछि वाल्टर आन्द्रे (Walter Andrae) ले गरेका थिए। जर्मन ओरिएन्टल सोसाइटीले पनि यसमा कार्य गरेको थियो। यहाँ १६०० भन्दा बढी क्युनिफर्म (Cuneiform) लिपि अंकित माटोका भाँडाहरू भेटिएका छन्। विभिन्न विद्वान्हरूले तिनै असुरबनिपालसँग 'बान्नी मष्टो' लाई जोड्ने गर्दछन्। मेसोपोटामियामा त्यस समयमा विभिन्न देवताहरूको पूजा गरिन्थ्यो। त्यसबेला मुख्य रूपमा इया (Ea), एन-लिल (En-Lil), उतु (Uta), मर्दुक (Marduk) आदि देवताहरूको पूजा गर्ने गरिन्थ्यो। बेबिलोनियाको यसै मर्दुकलाई खसहरूको मुख्य देवता मानेर मर्दुकबाट मष्टो भएको हो भन्ने एकथरी मत पाइन्छ। कतिपयले बेबिलोनियाबाट आएको मष्टो भएकाले यसको नाम 'बाबिरो मष्टो' रहन गएको समेत मान्दछन्। बेबिलोनिया बासीहरू शक्तिका पनि उपासक थिए। उनीहरू इस्तार (Istar) देवीको पूजा गर्दथे। खस जातिहरूले बेबिलोनियामा शासन गर्दा टुर्गु (Turgu) को पूजा गर्दथे। टुर्गु शब्दको अपभ्रंश भएर दुर्गा हुन गएको हो भन्ने मत पनि पाइन्छ। यहाँ विभिन्न देव-देवीका मन्दिरहरू बनेका थिए। सेनाचेरिव (ई.पू. ७०४–६८१) को शासनकालमा मात्र ३४ वटा मन्दिर बनेका थिए। यहाँका प्रमुख राजाहरूमा टिगलाथ-पिलेसर तृतीय, सार्गन द्वितीय, सेनाचेरिव र एसरहडोन प्रमुख थिए। अर्को महान् राजा असुरबनिपाल थिए, तिनै असुरबनिपालबाट बान्नी मष्टो र बेबिलोनियाबाट बाबिरो मष्टो खसहरूमा परम्परागत रूपमा आएको भन्ने मत पनि पाइन्छ। असुर सहरमा बेबिलोनियाको दमन पछि त्यहाँका मानिसहरू (असुर) लाई हेयको दृष्टिले हेरिने र क्रूर रूपमा प्रस्तुत गर्ने र आफूलाई देवत्वकरण गर्ने कार्य उनीहरूले गर्दथे। पछि भारतीय भूभागको तल्लो क्षेत्र (मैदानी क्षेत्र) मा पकड जमाएर सैन्धव सभ्यताको विनाश गर्ने कथित आर्यहरूको समूहले पराजित समूहहरूलाई बेबिलोनियाले असुरहरूमाथि विजय गरेर उनीहरूमाथि विजय गरेको अहङ्कार र असुर शब्दलाई घृणा र हेपाइको रूपमा प्रयोग गरे जस्तै गरेर प्राचीन भारतमा पनि पराजित माथि असुर शब्द त्यसै रूपमा प्रयोग गरेको पाइन्छ र पराजितलाई असुरको आवरण लगाएर आफूलाई देवत्वकरण गरेको पाइन्छ। उनीहरूले साहित्य र शिक्षामा जमाएको पकडले उनीहरूमा यस्तो प्रवृत्ति आयो। खसहरूको बारेमा वैदिक साहित्यमा खासै उल्लेख नहुनु र असुरलाई कतै दानव र कतै देवताको रूपमा उल्लेख गर्नुबाट उनीहरू पहिले खसहरूलाई उपेक्षा मात्र होइन खसले पूजा गर्ने शिवलाई समेत अत्यन्त न्यून कोटीको देवताका रूपमा उल्लेख गरेको पाइन्छ। असुर कुनै दानव नभएर असुर सहरका बासिन्दा थिए। जसको देवताको नाम असुरबाट त्यस सहरको नाम समेत असुर राखिएको थियो। असुर (अस्सूर) प्राचीन मेसोपोटामिया स्थित नव असीरियन साम्राज्यको राजधानी थियो। यसै क्षेत्रमा अहुरमज्दा नामक प्रसिद्ध देवता थिए। प्राचीन इरानी पन्थका यी देवता अहुरमज्दाबाट मज्दाको अपभ्रंश भई मष्टो हुन आएको हो भन्ने एकथरीको मत पाइन्छ। अहुरमज्दालाई संस्कृतमा असुर महत भनेर उल्लेख गरेको छ। पारसी पन्थका संस्थापक जरथुस्त्रले यी देवतालाई अजन्मा, सर्वज्ञ परमेश्वर भनेका छन्। यिनलाई अहुरमज्दा बाहेक ओहरमज्द, होउरमज्द, हुर्मुज, अरमज्द र अज्जन्दार नामबाट पनि चिनिन्छन्। ऋग्वेदमा 'असुर महत' को वर्णन गरेको पाइन्छ। मेसोपोटामियाको सभ्यताको विकासको उत्कर्षको समयमा विभिन्न देव-देवीहरूका मूर्तिहरूको निर्माण र पूजा गर्ने परम्परा विकसित अवस्थामा थियो। यसको प्रारम्भ कहिलेदेखि भयो भन्ने प्रश्नको उत्तर भने अत्यन्तै जटिल छ। सभ्यताको आदिम युगमा जसलाई पाषाण युग भन्ने गरिन्छ, मानिसहरूमा धर्मको भावनाको विकास भएको थिएन। उनीहरूले मानिसको मृत्यु पछि शवलाई त्यत्तिकै छोडेर जान्थे जो पशुपन्छीको आहारा बन्दथ्यो। मध्य पाषाण युगमा आएर शवलाई गाड्ने कार्य प्रारम्भ भएको थियो। विभिन्न उत्खननबाट शवहरूको अस्थिपञ्जरको शिर नजिक राखिएका पाषाण सामग्रीहरूबाट यो कुरा थाहा हुन्छ। यसै युगबाट अन्त्येष्टिमा गरिने अनुष्ठानहरूको प्रारम्भ भएको अनुमान गर्न सकिन्छ। यसैबाट मानिसमा धार्मिक चेतनाको प्रारम्भ भएको अनुमान गर्न सकिन्छ। उत्तर पाषाण युगमा धार्मिक अनुष्ठानको साथसाथै विभिन्न अन्धविश्वासको पनि विकास भएको थियो भन्ने कुरा त्यसबेलाका उत्खननबाट प्राप्त अवशेषहरूबाट थाहा पाउन सकिन्छ। सभ्यताको विकासको साथसाथै मानिसहरू समूहमा बस्ने प्रचलन सुरु भएको थियो। भारतमा गरिएको एउटा अध्ययनले भारतमा सबैभन्दा पहिले 'नेग्रिटो' जातिले बसोबास गरेका थिए। त्यसपछि प्रोटो-अस्ट्रेलोइड वा निषाद आएका थिए। यो जातिको पछि आएका आर्यहरूको संस्कृतिमा विलिन भएको थियो। यी जातिहरू टोटमवादी जातिका थिए। यिनीहरूले नाग, गोही, बाँदर आदिको पूजाको सुरुवात गरेका थिए। भारतमा प्रोटो-अस्ट्रेलोइड जातिले धार्मिक भावनाको सुरुवात गरेका थिए। निषाद पछि द्रविड जाति भारतमा भूमध्य सागरीय क्षेत्रबाट आएका र यिनीहरूले सैन्धव सभ्यता र संस्कृतिको विकास गरेका थिए। सैन्धव धर्मको बारेमा लेख्य सामग्री प्राप्त नभए पनि उत्खननबाट प्राप्त सामग्रीबाट यिनीहरू मातृशक्तिका उपासक थिए। जसमा अनेकौँ नारी मूर्तिहरू समेत प्राप्त भएका छन्। मोहन्जोदारोमा उत्खननबाट एउटा परम पुरुषको कल्पना गरिएको एक मुद्रा जसमा एक नग्न पुरुष योगासन मुद्रामा बसेका छन्। यी योगीका ३ मुख छन् शिरमा शृङ्ग-मुकुट अथवा त्रिशूल अंकित छ। योगीको बायाँतिर एउटा गैँडा र भैँसी र दाहिनेतिर एउटा हात्ती र बाघ छ अगाडि तिर मृग छ। यो आकृति हेर्दा खसहरूसँग शिवलाई जोड्न मिल्ने शैवपाशुपत स्वरूपको यो आकृति देखिन्छ। मार्शलले यसलाई शिवको मुद्रा मानेका छन्। वैदिक आर्यहरू भारतमा आउनु पूर्व विकसित यो सभ्यता र मष्टोलाई शिवसँग जोड्ने मतको आधारमा खस सभ्यताको प्रभाव सैन्धव सभ्यतामा परेको अड्कल गर्न सकिन्छ। खसहरूको उद्गम स्थल बारे विभिन्न विद्वान्हरूका फरक फरक मतहरू छन्। पौराणिक मत अनुसार खस क्षेत्रीहरूको उद्गम थलो हुम्लाको शैपाल र बझाङ थियो भन्ने एकथरीको मान्यता छ। उनीहरू अनुसार खस क्षेत्रीका पुर्खा कैलाशबाट आएको र मष्टोलाई कैलाशमा उत्पन्न भएको र त्यहीँबाट कर्णाली उपत्यकामा आएर अन्यत्र फैलिएको मान्दछन्। इन्डो-आर्यन ओरिजिन थ्योरी (Indo-Aryan Origin Theory) अनुसार हिन्दू साहित्यमा खसहरूको उल्लेख पाइन्छ। आइरिस भाषाविद् सर जी.ए. ग्रियर्सनले आर्य भाषिक हिमालयको तल्लो भागदेखि कश्मीर सम्मका बासिन्दाहरू महाभारतमा उल्लिखित खसका सन्तान हुन् भन्दछन्। इतिहासकार बालकृष्ण शर्मा र नृतत्त्वशास्त्री डोरबहादुर विष्ट खसलाई इन्डो-युरोपियन मूलका मान्दछन्। खसहरू हालको कश्मीरबाट आएका र त्यहाँका स्थानीय खस/कसबाट त्यो ठाउँ कश्मीर रहन गएको मान्दछन्।   करिब ई.पू. २००० तिर खसको एउटा समूह इरानतिर र अर्को समूह सतलज नदीको पूर्वतर्फको पहाडी भागदेखि भेरी नदीसम्म फैलिएर बसे। बालकृष्ण पोखरेल खसलाई वैदिक आर्य मान्दैनन्। उनीहरू पछि गुर्जर, पल्लव, शक जस्तै आर्य बनेका मान्दछन्। आइरिस भाषाशास्त्री जर्ज अब्राहम ग्रियर्सनले खसहरू संस्कृत र इरानी भाषा समूहका आर्य मूलका क्षत्रिय जातिका योद्धाहरू हुन् भन्ने मत राख्दछन्। खसहरूको उद्गमको बारेमा अर्को सशक्त मत झाङ-झुङ (Zhang Zhung) सभ्यतासँग जोडिएको छ। यसलाई झाङ-झुङ सभ्यताको सिद्धान्तको रूपमा चिन्ने गरिन्छ। यो सिद्धान्त अनुसार खसहरूको सम्बन्ध तिब्बतको प्रारम्भिक उद्भव कालदेखि तिब्बती साम्राज्यको उत्थानसम्म खसहरू जोडिएका छन्। कुनै-कुनै वर्णनमा झाङ-झुङ संस्कृति खससँग सम्बन्धित मानिएको छ। केही विवाद पश्चात् खस मल्ल अस्तित्वमा आएका थिए जो तिब्बतबाट पश्चिम नेपालमा आएका मानिन्छन्। किरातहरूको प्रसिद्ध धार्मिक ग्रन्थले खसहरू प्राचीन चीनको तारीम बेसिन (Tarim basin) बाट नेपाल आएका र त्यो बेला नेपालमा किरातहरूको शासन रहेको उल्लेख छ। खसहरूको तारीम बेंसीमा रहेको खसगर (Khasgar) नामक किल्लामा लघु युची कुषाणले आक्रमण गरी त्यहाँबाट भगाएपछि उनीहरू नेपालमा आएको र किराती राजाले त्रिशूली नदीको पश्चिमतिर बसोबास गर्न दिएको र त्यहीँबाट पश्चिम कश्मीरसम्म फैलिएको उल्लेख छ। तिब्बती मान्यतामा पनि खसहरू तिब्बती साम्राज्यसँग जोडिएका थिए। झाङ-झुङ सभ्यता अन्तर्गत यात्से किंगडम (Yaste kingdom) लाई खस/यात्से वा चल्ला/मल्ल वंशको रूपमा चिनिन्थ्यो। कर्णाली प्रदेशमा खस राज्यको स्थापना गर्ने मानिएका नागराज यसै वंशका मानिन्छन्। उनको काल करिब ११औँ शताब्दी मानिन्छ। यात्सेले सन् १२२० तिर जुम्ला र गढवाल विजय गरेको, सन् १२३५–१२३९ बीच गङताङ (Gangtang) माथि विजय हासिल गरेको पाइन्छ। राजा अशोक चल्ल/कल्लले सन् १२५० तिर दक्षिणी सीमा विस्तार गरेका थिए। खसहरूले सन् १२८८ र सन् १३३४ मा काठमाडौँ आक्रमण गरेका थिए। सन् १३२८ पछि पतनोन्मुख भएको खसहरूको राज्य सन् १३७० सम्म पुग्दा पूर्ण रूपमा समाप्त भयो।   खसहरूमा सुरुमा तिब्बती संस्कृतिको ठुलो प्रभाव थियो। खसहरू बसोबास गर्ने सिंजा, जुम्ला, गढवाल र वरिपरिका क्षेत्रहरूमा यसको व्यापक प्रभाव थियो। पछि हिन्दू आर्य शासकहरूको दबदबा बढेको र शासकहरूले पनि उनीहरूका मान्यता अवलम्बन गर्दै गएकाले खसहरूले अवलम्बन गर्दै आएका मान्यताहरूमा क्षयीकरण हुँदै गए। ________________________________________    खसहरूले गुगे नजिकको खसहरूले गुगे नजिकको पाराङमा शासन गर्दथे, पछि तिनीहरू पहिलो र दोस्रो शताब्दीको बीचमा थाक हिमाल र च्याङला  हिमाल को बीचबाट हुम्लामा आएका थिए र त्यहीँ तिनीहरूले पहिलो राज्य स्थापना गरेका थिए।". खस र मष्टो संस्कृति: ऐतिहासिक पृष्ठभूमि प्राचीन सिंजा राज्यको गुगेमा अवस्थित रहेको मल्लवंशका पुर्खाहरू दक्षिण पाराङको पश्चिमी पहाडी क्षेत्रमा राज्य गरेको पाइन्छ, जसको ल्हासा राजपरिवारसँग सम्बन्ध रहेको थियो। पछि गुगेले आफूलाई स्वतन्त्र गरेको थियो। त्यहाँका शासकहरूमध्ये नागदेव र उनका पुत्र कपिललाई खस (Yatse) वंशको संस्थापक मानिन्छ। तिब्बती मूलका भए तापनि नेपालमा आउँदा हिन्दू-आर्य तथा बौद्ध दुवै संस्कृतिको प्रभावले यिनीहरूको जीवनशैली प्रभावित थियो। खसहरूले गुगे नजिकैको पुराङमा शासन गर्दथे। पछि उनीहरू पहिलो र दोस्रो शताब्दीको बीचमा थाक हिमाल र च्याङ्गला हिमालको बीचबाट हुम्लामा आएका थिए र त्यहीँ उनीहरूले पहिलो राज्य स्थापना गरेका थिए। त्यसभन्दा पहिले यिनीहरूले चीनको तारिम उपत्यकामा खसगर (Khasgar) राज्यको स्थापना गरे। त्यसपछि ताक्लाकोटमा आफ्नो कब्जा गरे। खसहरूको उद्गमको सन्दर्भमा अर्को मत अनुसार खसहरू 'शक' जातिबाट आएका हुन् भन्ने छ। राहुल सांकृत्यायन खस र शकलाई एउटै जातिका दुई समूह मान्दछन्। शकहरू ई.पू. को पहिलो शताब्दी पहिले नै आएको र खसहरू हिमाली क्षेत्रतर्फ फैलिएको मानिन्छ। ओमचन्द्र हण्डा लगायत कतिपय विद्वान् यसै सिद्धान्तका पक्षधर छन्। दैलेखको संवत् १०३८ (९८१ ई.) को पहिलो नेपाली भाषाको शिलालेखबाट १००० ई.पू. देखि ५०० ई.पू. सम्म खसहरू नेपालमा आइसकेका थिए भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ। खसहरूको समृद्ध राजनीतिक र नगर सभ्यताको उत्कृष्ट चरण बेबिलोनियामा जुन समयमा कस्साइटहरूको शासन चलिरहेको थियो (१५९५–११५५ ई.पू.), त्यसै समयमा अर्थात् करिब १५०० ई.पू.–६०० ई.पू. (जसलाई वैदिक काल भनिन्छ), खसहरूको विभिन्न समूह बेबिलोनिया क्षेत्रबाट नयाँ ठाउँहरूमा समूह-समूहमा फैलिएर अगाडि गइरहेका थिए। तीमध्येकै एउटा ठुलो समूह इरान, अफगानिस्तान, कश्मीर हुँदै भारतको मैदानी भूभागतर्फ अगाडि बढ्यो। त्यो समूहले आर्य संस्कृतिको विकास गर्यो, वैदिक मन्त्रको रचना गर्यो, आख्यान र उपनिषद्हरूको रचना गर्यो; त्यो समूहले आफूलाई वैदिक आर्यको रूपमा स्थापित गर्यो। ६०० ई.पू. देखि २०० ई.पू. सम्म आउँदा दर्शन, उपनिषद्को रचना, रामायण र महाभारतबाट मानिस र देवताका सम्मानित विचारहरू र विरचित कृतिहरू रचिए। विभिन्न धार्मिक विचार र सम्प्रदाय (बौद्ध, जैन, वैष्णव) अस्तित्वमा आए। २०० ई.पू. बाट मौखिक कुरालाई सम्झन गाह्रो हुने भएकाले यसलाई संक्षिप्त रूपमा बुझ्नका लागि सूत्र रचनाको प्रारम्भ भयो। त्यसका लागि टीका र २०० ई.पू. पश्चात् विभिन्न दर्शन सूत्र, ग्रन्थ भाष्य टीका रचना भए र धार्मिक आन्दोलनले समाजमा ठुलो प्रभाव छोड्न गयो। हरिभद्रको 'षड्दर्शन समुच्चय' छैटौँ शताब्दीमा, समन्तभद्रले 'आप्तमीमांसा', बौद्ध दर्शनका विद्वान् आचार्य भावविवेकले मीमांसा, सांख्य, वैशेषिक र वेदान्तको आलोचना गरिएको 'तर्क ज्वाला' को रचना गरे। १४औँ शताब्दीतिर बौद्ध धर्मको अत्यधिक प्रभाव र वैदिक धर्मप्रतिको प्रहारबाट त्यसलाई बचाउन शंकराचार्य आक्रामक रूपमा अगाडि आए र उनले 'सर्व सिद्धान्त सार संग्रह' नामक पुस्तकको रचना गरे। इरान, अफगानिस्तान, कश्मीर हुँदै भारतको समथर भूभागतर्फ नगएर अफगानिस्तान, कश्मीर हुँदै हिमालयको काख हुँदै पूर्व नेपाली भूभागतर्फ फैलिएको खस (कस्साइट्सको शाखा) आफ्नो आदिम रीतिथिति, संस्कृति र मूल्यमान्यतामा निरन्तर लागिरह्यो। त्यही समूह खस जाति थियो। यिनीहरू बेबिलोनिया र असुर सहरमा विकसित सभ्यता र देवताको विरासत साथै कालान्तरमा बौद्ध संस्कृति तथा धार्मिक प्रभावका कारण खसहरूको संस्कृतिमाथि वैदिक खस आर्यको अपहेलित व्यवहार र आफूलाई श्रेष्ठ ठहर्याउने दम्भका कारण खसहरूका देवता मष्टोलाई उनीहरूले देवताको स्थान नदिएको र वेद तथा उपनिषद्हरूमा कतै उल्लेख नगरेको कुराबाट स्पष्ट हुन्छ। त्यति मात्र होइन, शिव सम्भवतः अवैदिक खसका देवता हुन् जसलाई सैन्धव सभ्यतामा अपनाएर एउटा महत्त्वपूर्ण देवताको रूपमा स्वीकार गरिएको शैव पाशुपताकृति युक्त सामग्री प्राप्त छ। वैदिक साहित्यमा शिवलाई तल्लो दर्जाको महत्त्वहीन देवताको रूपमा देखाइएको छ। पछि वैदिक संस्कृतिमाथि चारैतिरबाट प्रहार भएपछि खसहरूसँग वैदिक खसहरू पराजित भए र खसहरूलाई क्षत्रीयको श्रेणी र सर्वशक्तिमान् देवताको रूपमा शिवलाई मान्यता प्राप्त भएको मानिन्छ। शंकराचार्यको उदयपछि (१४औँ शताब्दी पछि) नेपाली तथा उत्तराखण्ड, कुमाऊँ र कश्मीरका क्षेत्रमा फैलिएका खसहरूको अहिले सम्म पनि आफ्नै समृद्ध मष्टो परम्परा र संस्कृतिमाथि ठुलो प्रहार गरियो र खस पहिचान मास्ने प्रयास गरियो। 'खस' शब्द नै अपमानित शब्दको रूपमा प्रचार गर्न सुरु गरियो। खसहरू पनि बिस्तारै वैदिक खस आर्यहरूका धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक व्यवहार अवलम्बन गर्दै आफ्ना आदिम युगदेखि सञ्चित गरेर जोगाएका परम्परा छोड्दै गए र नयाँ व्यवहारहरू अवलम्बन गर्न थाले। डा. हरिश लखेडाले संविधानमा अहिले बाहुन, क्षेत्री, ठकुरी, संन्यासीलाई नेपालमा 'खस आर्य' मा सूचीकृत गरिएको बताउँछन्। People of Nepal का लेखक डोरबहादुर विष्टले दलितहरूलाई पनि खस हुन् भनेका छन्। कामी, दमाई, सार्कीहरूले पनि मष्टो देवताको पूजा गर्दछन्। डा. विपिन अधिकारीले नेपालमा अहिलेका क्षेत्री, बाहुन, कामी, ठकुरी, सार्की, संन्यासी, बादी, दमाई, गाईने र अन्य खसमा पर्दछन् भन्दछन्। इतिहासकार बालकृष्ण शर्मा र डोरबहादुर विष्ट खस/कसलाई युझी मूलका मान्दछन्। इतिहासकार बाबुराम आचार्य खस ऐरावतको एउटा उपशाखा (कविला) हो जसको उत्पत्ति इडावर्त हालको कश्मीरबाट भएको मान्दछन्। खसहरू तेस्रो शताब्दी ई.पू. मा इडावर्तमा रहन्थे। खसको मूल अर्थ 'राजा' वा 'क्षेत्री' अर्थात् 'योद्धा' भन्ने हुन्छ। उनीहरूको बसोबासको स्थल 'खस' बाट कश्मीर रहेको र दोस्रो शताब्दी ई.पू. मा खसको एउटा समूह कजाकिस्तान र अर्को समूह सतलज नदीको पूर्व हुँदै नेपालतर्फ गयो। बालकृष्ण पोखरेल खसहरूलाई वैदिक आर्य मान्दैनन्। प्रा.डा. गोविन्द सिंहले खसहरूमा विधवा विवाह प्रचलित थियो भन्ने मान्यता राख्दछन्। उनीहरूमा खुला समाज थियो। स्त्रीको उच्च स्थान थियो। खसको आर्यको जस्तो जकडन र बन्धनमा बाँधिएको समाज थिएन भन्ने कुराको उल्लेख गरेका छन्। बस्नेत को हुन्? माथि उल्लिखित खसहरूका विभिन्न समूहहरू जो स-साना समूहमा नेपालको पश्चिमी पहाडी क्षेत्रमा फैलिएको हिमालयको काखमा अवस्थित भूभागमा बस्ने खसहरूको एउटा समूह बस्नेत हो। आदिकालदेखि आफ्नै शौर्य, पराक्रम, वीरतापूर्ण र गौरवशाली इतिहास बनाउन सफल भएका कारण बस्नेतहरू इतिहासका विभिन्न कालखण्डदेखि नेपालको एकीकरणको लागि युद्धका मैदानमा अभूतपूर्व उत्साह र साहसले इतिहासमा स्वर्ण अक्षरमा नाम अंकित गर्न सफल जाति हुन्। राजा-रजौटा र राज्य सञ्चालनका प्रमुख जिम्मेवारीहरूका लागि बस्नेत सधैँ नै राज्यको सुरक्षा र सञ्चालनको निम्ति अनिवार्य जस्तै भूमिकामा रहे। "खप्तडी बस्नेतको मूल थलो खप्तड लेक (खेचराद्री) बडीमालिका पश्चिमपट्टी सेती अञ्चलमा अछाम, बझाङ, बाजुरा, थलारा, दार्चुला, बैतडी, डोटीको माझ पूर्व-पश्चिम लम्बायमान अवस्थामा रहेको स्थान हाल मानव विहीन छ। खप्तडी बस्न्यातको अवस्थन खप्तड (खेचराद्री) सेती अञ्चल बडीमालिकाको दायाँ पट्टी छ" भन्ने कुरा योगी नरहरिनाथले बताउनुभएको छ। खप्तड लेकतिर मोटो खालको भुईँमा कालो छिट्का मिसिएको मोटो टुप्पा मसङ्ग्रिँदै गएको निगालो बाँस प्रशस्त पाइने र त्यहीँको नेटो (डाँडाको सिरान) अर्थात् बाँस पाइने नेटो "बाँसनेटो" मा बस्ने मानिसलाई बाँसनेटो — बासनेता — बस्न्याता — बस्न्यात — बस्नेत भएर बस्नेत भएको हुन सक्दछ। आजभोलि पनि गाउँघरमा यस्ता प्रशस्त उदाहरण पाइन्छ, जस्तै: तुलसीपुरबाट बसाइँ सरेर आएको तुलसीपुरे, दैलेखबाट आएको दैलेखी, सल्यानबाट आएको सल्यानी आदि। मध्यकालीन राज्य व्यवस्थामा दरबार सम्बन्धी मुद्दामामिला हेर्ने, बस्ती बसाउने र व्यवस्थित गर्ने जिम्मेवारी पाएको मानिसलाई 'बस्नेत' भन्ने गरिन्थ्यो भन्ने मत तथ्यको नजिक लाग्छ। यसको कारण बस्नेत थरका मानिसहरूको गोत्र एउटै नहुनु पनि हो। खप्तडी बस्नेतको गोत्र कौशिक, श्रीपाली बस्नेतको गोत्र भारद्वाज, खुलाल बस्नेतको गोत्र धनञ्जय र लामिछाने बस्नेतको गोत्र गर्ग हुनाले बस्नेत जातीय भन्दा पदिय उपाधि थियो, जो विभिन्न थर र गोत्रका मानिसहरूलाई कार्यदक्षता, योग्यता र जिम्मेवारी वहन गर्न सक्ने क्षमताको आधारमा प्रदान गर्ने गरिन्थ्यो भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ। श्रीपाली बस्नेतहरूले आफ्ना पुर्खाहरू श्रीपाल राज्यका श्रीपुर शाहीका वंशज मान्दछन्, जसबाट विभिन्न थर र गोत्रका मानिसहरू बस्नेत उपाधिबाट विभूषित भएको र कालान्तरमा विभिन्न थर र गोत्रका मानिस बस्नेत भएको हुन सक्छ भन्न सकिन्छ। खप्तडी बस्नेतको कुलदेवता दाह्रेमष्टो, श्रीपाली बस्नेतको कुलदेवता आदि मष्टो लिसिसाँकोटी, खुलाल बस्नेतको कुलदेवता दाह्रेमष्टो र लामिछाने बस्नेतहरू मध्य भोजपुरको अघेरीतिर कैलाशमष्टो मान्दछन् भने तेह्रथुमतिरका लामिछाने बस्नेतहरू महामष्टो कुलदेवता मान्ने गर्दछन्। मष्टो को हुन्? मष्टो सिंजा साम्राज्य अन्तर्गतका खस जातिले आफ्नो कुलदेवताको रूपमा पूजा-आराधना गर्दै आएका देवता हुन्। प्राचीन सिंजा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्री, बाहुन, ठकुरी लगायत कतिपय अन्य जातिका कुलदेवता मष्टो हुन्। तत्कालीन सिंजा राज्य नेपाल खाल्डोदेखि कश्मीर, कुमाऊँ, तिब्बतको खारी सम्म फैलिएको थियो। मष्टो सम्बन्धी विभिन्न मतहरू छन्। मष्टोका विभिन्न भेदहरू पनि छन्। मुख्य रूपमा मष्टो २ किसिमका छन्: १. दाह्रे मष्टो २. दुधे मष्टो मष्टोको पूजा घरमाण्डौ र वनमाण्डौमा गरिन्छ। घरमाण्डौमा मूल धामी बस्ने स्थान जसलाई 'गादी' भनिन्छ, त्यसमा सेतो कपडा लगाएका झाँक्री, चमर, सोँटा सहित मष्टोको थानमा धामी गएपछि देउता चढ्दछन् र उनीहरू काँप्न थाल्दछन्। पश्चिम नेपालको हिमाली क्षेत्र 'जडान' र पहाडी क्षेत्र 'खसान' को नामले चिनिन्छ। यही खसान क्षेत्रमा खस भाषा र मष्टो संस्कृतिको विकास भएको मानिन्छ। तत्कालीन खस देशमा बस्ने बाहुनहरूको कुलदेवता मष्टो हुन्। भारतमा मुसलमान आक्रमण पछि भागेर नेपाल प्रवेश गरेका र हुकुमी शासन कालमा हुकुम प्रमाङ्गीबाट खस बनेका खसहरूको कुलदेवता मष्टो हुँदैनन् भन्ने कुरा डा. जगमान गुरुङ मान्दछन्। उनको अनुसार सम्पूर्ण खसहरूका कुलदेवता मष्टो हुन्। मष्टोका पिता-माता को हुन् भन्ने उल्लेख कतै पाइँदैन। मुगुतिर एउटा किंवदन्ती प्रचलित छ। उक्त मत अनुसार मष्टोको उत्पत्ति कैलाश मानसरोवर क्षेत्रमा भएको थियो। महिषासुर राक्षसले तपस्या गरी ब्रह्माजीलाई रिझाएर पुरुषको हातबाट नमर्ने वरदान मागेको र वरदान पाएपछि देवताहरूलाई पराजित गरी इन्द्रपुत्रलाई पराजित गर्न पिछा गर्दा उनी भागेर हिमवत् खण्ड आउँदा मष्टोदेवको जन्म भएको थियो। कोही-कोहीले मष्टोलाई भगवान् शिवको अंशको रूपमा पनि हेर्ने गर्दछन् र १२ मष्टोका मूल स्थानमा शिवलिङ्गको स्वरूपको अवस्थितिले समेत उक्त कुरालाई औचित्यपूर्ण ठहर्याउने प्रयास गरिन्छ। अर्को मत अनुसार मष्टोलाई स्वर्गका राजा इन्द्रका पुत्र मान्ने गरिन्छ। "स्वर्गका राजा इन्द्र, धर्तीका राजा मष्टो, पातालका राजा नागराज" भन्ने उक्ति प्रचलित छ। मष्टो निराकार हुन्छन्। मष्टो शब्दको उत्पत्ति 'मस्तक' (शिर) बाट भएको योगी नरहरिनाथले मान्दछन्। उनले सुरुमा मष्टो एउटै भएको र पछि मष्टो देवता थपिँदै जाँदा बाह्र मष्टो भन्न थालिएको र बाह्र मष्टोलाई पछि वराह मष्टो, वारामष्टो समेत भन्ने गरिएको थियो। मष्टोको वाहन घोडा हो। भेडा, चितुवा र झार पनि मष्टोका वाहन हुन्। मेसोपोटामियाको मुख्य देवता Marduk (मर्डुक) बाट मष्टो भएको र मेसोपोटामिया स्थित नव-असीरियन साम्राज्यको राजधानी असुरमा स्थित तत्कालीन विख्यात देवता अहुरमज्दाको 'मज्दा' को अपभ्रंश भएर मष्टो भएको भन्ने मत छ। करिब १७०० ई.पू. तिर पहिलोपटक मेसोपोटामियामा घोडा ल्याएर आक्रमण गरी त्यहाँ विजयी भएर शासन गर्ने कस्साइट्स (खस) र उनीहरूको वाहन घोडा र कस/खसको देवता अहुरमज्दाबाट मष्टो बनेका देवताको वाहन घोडा हुनु संयोग मात्र नभई कस्साइट्सबाट खस र अहुरमज्दाबाट मष्टोको निकट र निरन्तरताको सम्बन्ध देखिन्छ। वैदिक सनातन धर्मको विकास हुनुपूर्व नै नेपालमा मष्टो धर्मको विकास भइरहेको भए तापनि हालसम्म मष्टो धर्मको विषयमा कुनै पनि प्राचीन हस्तलिखित सामग्रीहरू प्राप्त भएका छैनन्। तर मष्टो धर्म, देवता र यसको उत्पत्तिका सन्दर्भमा विभिन्न किंवदन्ती, मिथक र कहावतहरू भने प्रशस्त रूपमा पाइन्छन्। प्राचीन बेबिलोनिया/मेसोपोटामियामा मष्टोको पूर्व रूपलाई 'अहुरमज्दा' भनिन्छ र मष्टो धर्म मान्ने प्रथम व्यक्ति आदिमनाथ हुन्। आदिमनाथलाई आदिनाथ भनिन्छ। भगवान् शिवले अलकापुरी शक्तसिंह (बहादुर) लाई दिए र उनै शक्तसिंह देवताका राजा इन्द्र तथा मष्टो भए भन्ने एउटा मत पनि छ। 'मरुत' शब्दको अर्थ वायु हुन्छ, यिनै वायु देवता मरुतबाट मरुत—मउत—मष्ट हुँदै मष्टो भएको भन्ने भनाइ पनि पाइन्छ। मान्छेले मान्ने देवता भएकाले मान्ठ, मान्ठा, मन्ठा हुँदै मष्टो भएको अनुमान सत्यमोहन जोशीको छ। योगी नरहरिनाथले मष्टोलाई महेश्वरको अंश अवतार/अष्टमूर्ति महादेव शिव (पृथ्वी, जल, तेज, वायु, आकाश, चन्द्र, सूर्य र आत्मा) महा+अष्ट भुजी— महाअष्ट, महाष्ट हुँदै मष्टो भएको अड्कल गर्दछन्। मष्टोलाई निराकार बाल ब्रह्मचारी देवता मानिन्छ। पितृ स्वरूपमा वायु, प्रकृतिका स्वरूपमा लिङ्गो, ध्वजा, पताका, रक्षा सूचक हतियार आदि थापेर पूजा गरिन्छ। विक्रम संवत्को पाँचौँ शताब्दीतिर बझाङका राजा सैपाल थापाको समयमा मष्टोले राजकीय मान्यता पाएको थियो भन्ने गरिन्छ। तर लेख्य प्रमाण सन् १४५७ सुरती शाहले जारी गरेको एउटा अभिलेखमा पहिलो पल्ट मष्टो शब्दको उल्लेख गरेकाले यो नै सर्वाधिक प्राचीन मष्टो शब्द उल्लिखित अहिलेसम्मको प्रामाणिक अभिलेख मानिन्छ। खसहरूले मानी आएको मष्टो देवतालाई आर्य जातिले वेद, पुराणमा कतै उल्लेख नगरेकाले खसहरू आर्य नै हुन् भनेर मान्ने आधार नभएको एकथरी मत छ। अथर्ववेदमा खसहरूले मान्ने शिवलाई 'व्रात्य' भनेर हेपिएको र उनका अनुयायी खस जातिलाई 'व्रात्य जाति' भनेर खसालिएको छ। व्रात्य भनेको उपनयन वा यज्ञोपवीत संस्कार नगर्ने, अनार्य, वैदिक कृत्य आदि गर्ने अधिकार नभएको, जसको दश संस्कार हुँदैन भन्ने हो। आर्यका दुई समूहहरू बीचको वैमनस्यताले वा उनीहरूलाई चुनौती दिने आदिवासीहरूसँगको टकरावले यस्तो स्थिति आएको हुन सक्छ। वैष्णवहरूको वर्णाश्रम व्यवस्थालाई नमनेका हुनाले खसहरू र उनले मान्ने देवता शिवलाई व्रात्य भनेको हुनुपर्छ। आफूलाई ठुलो देखाउने र अरूलाई होच्याउने रूपमा आफूलाई देव खलक र अरूलाई राक्षस खलक भनेको हुनुपर्छ। राम्रो काम गर्ने आदर्शवान् व्यक्तिलाई देवता र अरूलाई दुःख दिनेलाई राक्षस भन्ने गरिन्छ। जरथुस्त्र धर्मग्रन्थको देवतालाई "असुर" र राक्षसलाई "दइव" भनिएको छ। ऋग्वेदमा असुर शब्दलाई १५ पल्ट नराम्रो र ९० पल्ट राम्रो अर्थमा प्रयोग गरिएको छ। असुर देवता र असुर सहरको बारेमा यसै आलेखमा अगाडि पनि उल्लेख गरिएको छ। मनुस्मृति तथा महाभारतमा उल्लेख गरिएका झल्ल, मल्ल, नट, करण, खस र द्रविडहरूलाई पाप योनिबाट जन्मिएका धर्मच्युत, व्रात्य जाति भनेर हेपेको पाइन्छ। यक्ष जातिलाई खस, चीन तथा मंगोल जातिलाई दरद र पिशाच, किरात जातिलाई किन्नर र द्रविडलाई बाहिक जाति भनेर हेपेको पाइन्छ। भारतको राजस्थानमा मष्टोलाई मामा देव, पहाडमा मामा ज्यू भन्दछन्। पिथौरागढमा चण्डक मष्टोको मन्दिर छ। बद्रीनाथमा मष्टोलाई घण्टाकर्ण देवता भनेर पूजा गर्छन्। दार्चुला-बैतडीतिर भूमिराज भनेर पूजा गर्छन्। लेखक तेज कार्कीले मष्टो प्रकृति पूजा (Shamanism) वा जडवाद (Animism) नै सर्वप्राचीन आध्यात्मिक चिन्तन भएको र मष्टो संस्कृति यही प्रकृति पूजक भएकाले यसको प्राचीनताको पुष्टि गर्न मिल्ने भाव व्यक्त गर्दछन्। मानव जातिले ३० हजार वर्षदेखि धर्म व्यापार र सामाजिक विभेदीकरण गर्न सिकेको नोआ हरारीको मत लेखक कार्कीले उल्लेख गरेका छन्। करिब ३२ हजार वर्ष पुरानो जर्मनीको स्टे डेल गुफामा भेटिएको सिंह मानव (पुरुष वा महिला) नै पहिलो धार्मिक चिह्न भएको (Harari, Yuval Noah (2015), Sapiens: A Brief History of Humankind, London: Vintage, P. 23/25) मान्दछन्। प्रकृति पूजाको प्रारम्भ साइबेरिया र मध्य एसियाबाट करिब २० हजार वर्ष पहिलेदेखि भएको र मष्टो परम्परा पनि प्रकृति पूजामा आधारित अत्यन्त प्राचीन परम्परा भएको सम्भवतः प्राग-ऐतिहासिक कालदेखि नै सुरु भएको मान्यता छ। मष्टोको प्रादुर्भाव खसहरूका पुर्खाहरूले बेबिलोनियामा शासन गरेको समयमा भएको मान्यता एकथरीको छ। विभिन्न मष्टोहरूका विभिन्न थानहरू हुन्छन्। खोला, किनार, रूखमुनि यिनका थान हुन्छन्। यिनीहरू डरलाग्दा, मानिसहरूलाई दुःख दिने, चाँडै रिसाउने स्वभावका हुन्छन्। ढँडार मष्टोका थान खोल/ढेल्यो र घाई, दुगे। बदु मष्टोका थान कुटासिली र छरिढुस्के, थापा मष्टोको थान घोडा, मौल्याल, गुम्देव, गाईगोठ्या आदि हुन्। नेपालमा मष्टो देवताको सुरुवात कहिले, कसरी र कहाँ भएको थियो भन्ने सन्दर्भमा विभिन्न अड्कल, आख्यान, किंवदन्तीहरू प्रचलित छन्। विभिन्न मत तथा अड्कल जे जस्ता भए तापनि बझाङ जिल्लाको ढँडार नै मष्टोको उत्पत्ति भएको सर्वाधिक प्राचीन स्थल हो भन्ने कुरामा अधिकांश मानिसहरूको सहमति छ। ढँडार मष्टोको एउटा मूल धामी हुन्छ। त्यो ढँडार मष्टोका धामीको मृत्यु भएपछि मात्र अर्को धामी हुने र भित्र पूजा गर्ने अर्को धामी बन्ने गर्दछन्। बाहिर बत्ती बाल्ने र अन्य काम गर्ने अन्य हुन्छन्। ढँडार मष्टोका हालसम्म ज्ञात पुजारीहरूमा परिङ्ग्या परिवारबाट १२ पुस्ता, सुवासकोटी नयरका १० पुस्ता, सुवेदी परिवारका १२ पुस्ता र जैसी परिवारका कुशु जैसीबाट सुरु भएर हाल १८औँ पुस्ताले मूल पुजारीको रूपमा काम गरिरहेका छन्। यसबाट यो मन्दिरमा मष्टो पूजाको परम्पराको प्राचीनताको अनुमान गर्न सकिन्छ। किंवदन्ती अनुसार मष्टो ढँडारमा जाँदा ढँडारका मानिसहरू खर्कमा गोठालो गएका थिए। गोठमा गाई-भैँसीका दूध राखेका भाँडाहरू खर्कबाट गोठमा आउँदा रित्तो हुने क्रम दिनदिनै हुन थालेपछि दिउँसो सबै मानिसहरू खर्क गएको बेला कसले दूध चोरेर खान्छ पत्ता लगाउनुपर्यो भन्ने हिसाबले लुकेर चियो गर्दा एउटा स्याल जस्तो जीव आएर दूध चोरेर खान लागेपछि सो जीवलाई देखेर कराउँदा उक्त जीव त्यही गोठमा आगो बालेको ठाउँबाट जमिन घस्रिएर करिब ४ किलोमिटर टाढाको पैंयादरो भन्ने ठाउँमा निस्कियो, त्यसलाई पैंयादरोको मष्टो भनिन्छ। उक्त जमिन घस्रिएर बनेको प्वाल अहिले पनि यथावत नै छ। अर्को यसै सँग मिल्दोजुल्दो किंवदन्ती पनि प्रचलित छ। कुश भट्ट नामक एकजना मानिस तीर्थाटन गर्न विभिन्न तीर्थमा जाँदा शंखधारमा एउटा शिला भेटेपछि उक्त शिलालाई आफूसँग लिएर हिँडे। राती सपनामा शिलाले आफू बेबिलोनिया तिरको देवता भएको र साइपाल हिमालको प्रस्रवण क्षेत्रमा बस्न चाहेको बताएछ। त्यसपछि उनले ढँडारमा माडौँ (थान) बनाएर शिला स्थापना गरे। त्यस ठाउँमा बँदेलले गोठालाको दही चोरेर खाने गरेपछि गोठालाले बँदेल समात्न खोज्दा सबै गोठाला बेहोस भएछन् र के भयो भनेर हेर्न आउने मान्छेहरू मध्ये जसराज भन्ने गोठालालाई कम्प छुटेछ र "म मरुत हुँ तिमी खसको कुलमुली हुँ। दैत्यको प्रहारबाट भवानीलाई बचाउन आएको हुँ, मेरो मन्दिर बनाउनुको सट्टा साधारण माडौँ बनाई त्यसको गाभिरमा खोपो राख्नु र मेरो गााधी सम्झेर पूज्नु, मेरो बहिनीको पनि सम्झना गर्नु" भन्ने किंवदन्ती प्रचलित छ। अर्को भनाइ अनुसार बझाङको चैनपुर नजिकैको सुवेडाका जोशी ब्राह्मण शंखधार र जालन्धरबाट ढुङ्गा (शिला) को रूपमा आएको बान्नी गएपछि ती ब्राह्मणले झोली बिसाएपछि भगवान् लुप्त भए, त्यो ठाउँ देउबाँझ (बाँझको रूख) को टोड्का (ढँड वा कसै-कसैले ढँडार पनि भन्दछन्) त्यही ढँडमा मष्टोको जन्म भयो। त्यहाँ बाँधिएकाले 'बान्नी मष्टो' भनियो। त्यहाँबाट विभिन्न ठाउँमा फैलिएकाले त्यसका भेदहरू भए। डोलने (हिँड्ने डुल्ने) भएकाले मष्टो-मष्टो भन्न थाले। १२ अङ्गालको मष्टो भन्ने पनि गरिन्छ, यसको मतलब मष्टोका १२ भेद भनेको होला। १२ ठाउँमा बसेकाले १२ उपमष्टो भनेको हो। मूल रूपमा मष्टोका दुई भेद छन्। मष्टो एउटै भए तापनि मष्टोले कहिले दूध र कहिले बलि खाने भएकाले एउटै मष्टोलाई दुधे मष्टो र दाह्रे मष्टो भनिएको हो। मूल थलोबाट मानिस अन्यत्र सरेर जाँदा र मष्टोका अनुयायीहरू विभिन्न ठाउँमा बढ्दै जाँदा विभिन्न ठाउँमा मष्टोका माडौँ स्थापना हुँदै त्यहीँका ठाउँ अनुसार मष्टोका भेदहरू बढ्दै १२ मष्टो, १८ मष्टो हुँदै मष्टोका १०० भन्दा बढी भेदहरू उल्लेख भएको पाइन्छ। जस्तै: बझाङको छबिस पाथीभेरा गाउँपालिकाको बान्नी भन्ने गाउँमा आएर बसे बान्नी मष्टो, मुगुको कावा मष्टो, बिजुली डाँडामा बसेको बिजुली मष्टो, ढँडारमा बसेको ढँडार मष्टो, थापा गाउँमा आएको थापा मष्टो। मानिसको बसाइँसराइ जहाँ-जहाँ भयो त्यहीँ मष्टो थान स्थापना गर्दै गए, कालान्तरमा जुन-जुन ठाउँमा मष्टो थान स्थापना भए त्यही ठाउँको नामबाट मष्टो नामाकरण हुँदै गए। यसरी एक सयभन्दा बढी ठाउँमा स्थापित मष्टोलाई त्यसका प्रकारको रूपमा भ्रमपूर्ण व्याख्या गरियो। दाह्रे मष्टो र दुधे मष्टो यसका केही उदाहरण निम्न छन्: १. कावा मष्टो २. कालो सिल्लो मष्टो ३. कफल्ना मष्टो ४. कैलाश मष्टो ५. कुड्या मष्टो ६. कालिकोट मष्टो ७. कालो मष्टो ८. कैली मष्टो ९. कुलदेव मष्टो १०. कालढुङ्गी मष्टो ११. कलसैन मष्टो १२. कमल मष्टो १३. कुँवरडा मष्टो १४. काफल मष्टो १५. कुर्मी मष्टो १६. कुमारी मष्टो १७. काँडा मष्टो १८. गदशितल मष्टो १९. चुनभ्यो मष्टो २०. चण्डक मष्टो (पिथौरागढ) २१. छल मष्टो २२. छन्ना मष्टो २३. जगन्नाथ मष्टो २४. टेडी मष्टो २५. तुसापानी मष्टो २६. ठिङ्गाल मष्टो २७. डडुवा मष्टो २८. दधिसिलट मष्टो २९. ढँडार मष्टो (आदिमष्टो) ३०. धाड्या मष्टो ३१. धुडीधुस्के मष्टो ३२. धोर मष्टो ३३. तेडी मष्टो ३४. तालिकोट्या मष्टो ३५. तमाचारी मष्टो ३६. थापा मष्टो ३७. दाह्रे मष्टो ३८. दुध्या (दुधे) मष्टो ३९. दुधेशिल्टो मष्टो ४०. दयाशिला मष्टो ४१. दुधेवराह मष्टो ४२. दाने मष्टो ४३. धुरङ्गो मष्टो ४४. धुपीरूख्खा मष्टो ४५. धौलीपुर्या मष्टो ४६. धौलापानी मष्टो ४७. धुसापानी मष्टो ४८. निगुनीको मष्टो ४९. पैंक मष्टो ५०. पन्त्या मष्टो ५१. पुआल्या मष्टो ५२. पञ्चालो मष्टो ५३. बुढ मष्टो ५४. विनायक मष्टो ५५. बिजुली डाँडा मष्टो ५६. बाबिरो मष्टो ५७. बबु मष्टो ५८. बाटपाल मष्टो ५९. बगारे मष्टो ६०. बडाकोटी ६१. बाजकोट्या मष्टो ६२. बाँसकोट्या मष्टो ६३. भ्वीन मष्टो ६४. भुवार मष्टो ६५. भैरो (भैख) मष्टो ६६. भुइँफुट्टो मष्टो ६७. भात्याखोला मष्टो ६८. भागे मष्टो ६९. भूमिराज (दार्चुला/बैतडी) मष्टो ७०. महावै मष्टो ७१. महादेउ मष्टो ७२. मशालो मष्टो ७३. मण्डली मष्टो ७४. मुण्डा मष्टो ७५. महारुद्र धौता मष्टो ७६. माटो मष्टो ७७. महामष्टो ७८. मामादेव (राजस्थान भारत) ७९. मामाजी (भारत) ८०. रुमाल मष्टो ८१. राउतकोट्या ८२. रामपाल मष्टो ८३. रागमचुला मष्टो ८४. राहदेउ मष्टो ८५. रुद्र मष्टो ८६. रुपा मष्टो ८७. लिगुनी मष्टो ८८. लताशिल्टो मष्टो ८९. लाकुडो मष्टो ९०. लखुरो मष्टो ९१. लडिपाल मष्टो ९२. लोहासुर मष्टो ९३. लामा-विष्णु मष्टो ९४. लड्या मष्टो ९५. लाटो धौ ९६. लाटोबाहुन मष्टो ९७. लहुरेवरा मष्टो ९८. लिउडी मष्टो ९९. लेखालि-डी मष्टो १००. वातिपाल मष्टो १०१. बान्नी मष्टो १०२. वाईफाला मष्टो १०३. वडावडा मष्टो १०४. शम्भु मष्टो १०५. साहिलाकम्ब मष्टो १०६. साइबारा मष्टो १०७. श्वेता मष्टो १०८. साइन मष्टो १०९. सुपारी पण्डित मष्टो ११०. सड्या मष्टो १११. सीम मष्टो ११२. सुनारगाउँ मष्टो ११३. सिमताडी मष्टो ११४. सुम्लेगुरो मष्टो ११५. सिद्ध मष्टो ११६. साकिदेउ मष्टो ११७. सर्किदेउ मष्टो ११८. हगुरो मष्टो ११९. हयाङ्ग्र मष्टो १२०. हिङ्गाल मष्टो १२१. ह्युना मष्टो १२२. क्षेत्रपाल मष्टो १२३. अछामी मष्टो १२४. आद्य मष्टो १२५. उखाडी (गुलाडी) मष्टो १२६. उब्या मष्टो १२७. खापर मष्टो १२८. खप्पा मष्टो १२९. खैरे मष्टो १३०. गुरो (गुरौ) मष्टो १३१. गुच्चु मष्टो १३२. गन्या मष्टो १३३. विजय मष्टो। मष्टोहरूको स्वभाव वा प्रकृति हेरेर यिनीहरूलाई गुणको आधारमा सत्त्व, रज र तम गुण युक्त हुने भनिन्छ। सत्त्वगुण भएका मष्टोहरूमा दुधे मष्टो, मण्डली मष्टो, लडे मष्टो आदि पर्दछन्। रजोगुण वा राजसी गुण भएका मष्टोहरूमा दाह्रे मष्टो, रुमाल मष्टो, तेडी मष्टो, खापर पर्दछन्। तमोगुण भएका मष्टोमा कालो मष्टो, रुपा मष्टो, कैलो मष्टो, मुण्ड मष्टो आदि पर्दछन्। ढँडार स्थित दाह्रे मष्टो ज्येष्ठ र श्रेष्ठ मानिन्छन्। थापा मष्टो विद्वान् मष्टो, बाबिरो मष्टोलाई कान्छो मष्टो मानिन्छ। गुरौ मष्टो र विजय मष्टोलाई भाइराजा मष्टो भनिन्छ। मष्टो उपासना गर्दा वैदिक विधि नअपनाएर धामीले प्राकृतिक विधि अपनाएर काँप्दै पूजा गर्ने गर्दछन्। मष्टो देवताको मूर्ति हुँदैन, यसमा स्वर्ग-नर्कको परिकल्पना गरिएको पाइँदैन। मष्टोको पूजा गर्दा साह्रो-गाह्रो पर्दा पनि भाकल गरी पूजा गर्ने पनि गरिन्छ। ढँडारमा मष्टो पूजा गर्दा विभिन्न जातजातिहरूको सहभागिता हुन्छ। दाह्रे मष्टोले मष्टो थानमा बलिको लागि लिएको बोका दाँतले छिनाल्ने गरिन्छ। बलि दिने सम्बन्धमा एउटा रोचक किंवदन्ती प्रचलित छ। एकपल्ट बझाङी राजाले बलि दिनुपर्यो भन्दा माघको महिनामा बलि दिन मिल्दैन भनेपछि राजाले नमानी बलि दिन हठ गरेछन्। त्यसपछि राजाले निकै जिद्दी गरेपछि मष्टो चलेछ र राजाले बोकालाई गाईको बाच्छो बनाइदिएछन्। मष्टोले त्यो देखेर त्यसलाई बाघ बनाइदिए, मष्टोले बाघ बनाएको देखेर राजाले सर्प बनाइदियो। राजाले सर्प बनाएपछि मष्टोले गरुड बनाइदिए। राजाले बोकाको घाँटीमा फलामको पाता बाँधिदियो र मष्टोले पातासहित बोकाको घाँटी दाँतले छिनालिदिए। त्यो देखेर राजा रिसायो। अहिले पनि मष्टो चल्यो भने मष्टोले "तँ जिउँदो होइज म पन्छी होइजुँ, तँ खैर होइज म बाघ होइजुँ" भनी बोल्दछन्। ढँडारमा शनिबार र मंगलबार बलि (दाँतले) दिइन्छ। अरू बार दूध, चामलले पूजा गरिन्छ। पर्वको समयमा चैते दशैँमा बलि हुन्छ। जन्माष्टमीमा बलि हुँदैन। जुठो, सुतक परेको बेला मष्टोको पूजा हुँदैन। ढँडारमा नयाँ धामी निस्किए भने देउता चढेपछि दाँतले बोका छिनाल्नुपर्ने र धामी प्रमाणित भएपछि मष्टो देवताको अवतार भयो भनी ताल्कोटी राजाले धरी, पगडी, कानमा मुन्द्रा, बाला प्रदान गर्दछन्। त्यसपछि कुँवर जाति अनि ब्राह्मण जाति हुँदै अन्य हिलो पूजामा सहभागी हुन्छन्। मष्टो धामीमा मात्र आउँदछ। जुनसुकै नयाँ बाली भए पनि दाह्रे मष्टोलाई चढाएर मात्र आफूले खाने चलन छ। धामीले जाँड-रक्सी खानु हुँदैन। बलि दिने बेलामा धामीको स्वरूप डरलाग्दो हुन्थ्यो। त्यस्तो डरलाग्दो स्वरूप देखेर मानिसहरू डराउने भएकाले कपडाले छेकेर बलि दिने गरिन्थ्यो। जति बोका बलिका लागि ल्याइन्थ्यो ती सबैलाई दाँतले छिनालेर बलि दिने गरिन्थ्यो। बझाङी राजा गजराजले धामीको जाँच गर्न बोकाको घाँटीमा फलामको पाता बाँधेर बलि दिन ल्याएको र सो बोकालाई पातासहित दाँतले छिनालेको भनाइ छ। मष्टो भनेको एउटा मात्र हुन्छ। दाह्रे मष्टो र दुधे मष्टो भनेको एउटै मष्टोका राजसी र कार्यकारी वा रज र सत्त्व स्वरूप हो भन्ने मत पनि छ। दाह्रे र दुधे मष्टो भनेको एउटै हो मष्टोको संयुक्त रूप हो। आइतबार र बुधबार दुधे मष्टोको पूजा गरिन्छ दाह्रे मष्टो पनि सँगै हुन्छ। जुम्लाका मानिसहरू प्रायः ढँडारमा पूजा गरेपछि त्यहाँबाट बक्साएर अन्यत्र जान्छन्। ढँडार नै मष्टोको मूल थलो भएको र यसरी विभिन्न ठाउँमा विभिन्न नामका मष्टोहरू मूल स्थानबाट छुट्टिएर जुन-जुन स्थानमा गएर बसे त्यसै ठाउँको नामबाट ती ती मष्टोको नामबाट चिनिन थाले। खस जातिको पुरापूर्वकालमा १२ वटा समूह रहेको र हरेक समूहले छुट्टाछुट्टै मष्टो पूजा उपासना गर्ने भएकाले 'बाह्र भाइ मष्टो' भनिएको धेरैको अनुमान छ। बाह्र भाइ मष्टो को हुन् भन्ने बारेमा मतैक्यता छैन। कहीँ-कहीँ मष्टोलाई शिवको अंश मानेर पूजा गर्ने चलन पनि छ। कतिपयले मष्टोलाई इन्द्रपुत्र भन्ने विश्वास गर्दछन्। मष्टोका ५२ वीर र १६ मर्सानीहरू सुरक्षार्थ रहन्छन् भन्ने मान्यता पनि पाइन्छ। मष्टो सम्बन्धी विभिन्न किंवदन्तीहरू प्रचलित छन्। एउटा किंवदन्ती अनुसार एकपटक मन्दिरको नजिकै बसेर वेदपाठ गरिरहेका धवलपुरलाई असुरले टुक्रा-टुक्रा बनाएर मार्ने र उनले पढिरहेको वेदलाई जलाउने योजना बनाए। असुरको यो योजना थाहा पाएपछि मष्टोको भान्जा बान्नी मष्टोले वेदलाई मष्टोमाण्डौ नजिकै शिलामा परिणत गरिदिए र असुरको हातबाट मामा धवलपुरको ज्यान बचाए। त्यसै बेलादेखि मष्टो उपासकले भान्जालाई झोलीको देवता मान्ने गरेका हुन्। झोलीको देवतालाई मष्टोसँगै शिला स्थापना गरेर भान्जाको पनि पूजा गर्ने परम्परा चलेको हो भन्ने गरिन्छ। मष्टो सम्बन्धी एउटा आख्यान अनुसार देवासुर संग्राममा असुरहरूले पराजय भोगेपछि देवताहरूसँग शरण माग्न बाध्य भए तापनि उनीहरूको मनमा द्वेष बाँकी थियो। पछि असुर संगठित भए र उपद्रो गर्न थाले। आफूलाई पतन गराउने कारकको रूपमा दुर्गा भवानीलाई मानेर उनको अपहरण गरे। केहीले उनीमाथि बलात्कारको प्रयास समेत गरे। देवताहरूले अनेकौँ प्रयत्न गर्दा पनि देवी दुर्गालाई बन्दी बनाएको ठाउँ पत्ता लगाउन नसकेर भगवान् शंकरको आराधना गरे। त्यसपछि शंकरका शक्तिशाली गण देवता मष्टोको नेतृत्वमा युद्ध दलले दुर्गा र उनका बहिनीहरूलाई मुक्त गरी असुरहरूलाई छिन्नभिन्न पारेका हुनाले नवदुर्गाले मष्टोलाई भाइ भनी मानेकाले दुर्गा पूजा हुँदा मष्टोको आह्वान गरिनुका साथै मष्टोले देवभाग पाउने भए। मष्टोलाई दुष्टको दमन गर्ने, खराब विचारले अभिप्रेरित स्वार्थी र दुष्टात्मालाई दमन गर्ने र निमुखा र सत्यको पक्षमा कल्याणकारी देवताको रूपमा खसहरूको रक्षा गर्ने महान् देवताको रूपमा आदिकालदेखि पूजा, भक्ति र श्रद्धा गर्ने देवताको रूपमा खसहरूले पुज्दै आएका छन्। उपेक्षित, अपमानित, दुःखी मानिसहरूलाई बढ्ता स्नेह गर्ने भएकाले मष्टो समस्त खसहरूको लोकप्रिय देवता हुन पुगेका छन्। अर्को किंवदन्ती अनुसार सान्नी राज्यका राजा जसलाई सन्याल राजा पनि भनिन्छ। बाइसे राज्य कालको समयमा हालको कालिकोट जिल्लाको मेहेलमुडी गा.वि.स. मा सान्नी राज्यको राजधानी थियो। उनको राज्यमा सान खड्का र संसारे खड्का नाम गरेका २ भाइ थिए। ती दुई भाइमध्ये सानलाई दाह्रे मष्टो चढ्यो। दाह्रे मष्टो चढेपछि सीधासाधा सानले अस्वाभाविक कार्य गरेको देखेर सन्याल राजाले देउता चढ्यो कि दानव चढ्यो भनेर जाँच गर्ने विचार गर्दा राजा र देवता बीच लडाइँ भयो। राजाका दुई भाइ भान्जा र कुवेर थिए। भान्जाले केही नगरे पनि कुवेरले धनुकाँडले धामीलाई लखेट्न थाल्यो। दाह्रे मष्टो चढेका धामी त्यहाँबाट भागेर एउटा ठुलो रूखमा चढे र त्यहाँ पनि उसलाई लखेट्दै राजा आएकाले नजिकैको चुरी खोलामा फाल हालेर वेपत्ता भए। राजा पनि धामी मरे भन्ने ठानेर घर फर्कियो। धामी मरेको हल्ला फैलिएपछि उनकी पत्नी सती जाने तयारी गरिरहेको बेला धामी सर्पको कडेली (लगाम) बाघको घोडा चढेर दाह्रे मष्टो चढेका धामी आए। राजाले त्यो कुरा थाहा पाएर उनलाई मार्नको लागि ४०० भेडा राखेको खोरमा थुनेर सबै झ्याल ढोका बन्द गरिदिए। मष्टो चढेका धामीले ४०० भेडा मध्ये एउटा खसी बाहेक सबैलाई दाँतले छिनालेर मारे। त्यो देखेर भेडी गोठालो अत्यन्त दुःखी भयो। मष्टोले उसलाई सान्त्वना दिँदै उसलाई धनधान्यले पूर्ण गरी उसको सन्तान कहिल्यै नमासिने र कहिल्यै वृद्धि पनि नहुने वरदान दिए। उनका कयौँ पुस्ता बितिसक्दा पनि अहिलेसम्म उनका सन्तानहरूमा एकजना मात्र जन्मने कुराको निरन्तरता अहिलेसम्म पनि पाइन्छ। सन्याल राजाले मष्टोमाथि गरेको दुर्व्यवहारले उनीहरूका घरमा सधैँ कलह अशान्ति र हैरानी भइरहने भएकाले त्यहाँबाट अन्यत्र सर्ने विचारले जाने बेला लाकुर देवतासँग बिदा हुन गए। लाकुर देवता मष्टोका भान्जाले सम्झाए र दाह्रे मष्टोको सेवा गर्ने सल्लाह दिए। सन्याल राजाले दाह्रे मष्टोको मन्दिर निर्माण गरे। आफ्नो सम्पूर्ण सम्पत्ति, राज्य दाह्रे मष्टोलाई चढाउने प्रस्ताव गरे। दाह्रे मष्टो चढेका धामीहरूसँग यस्तो प्रस्ताव राखेपछि मष्टोले "सबै राज्य सम्पत्ति चढाएपछि तँ कहाँको राजा हुन्छस्? मलाई सबै सम्पत्ति चाहिँदैन, ३ भाग लगाएर २ भाग तिम्रा भाइले बाँड्नु, १ भाग मलाई दिनु" भनेको र राजाले सोही अनुसार गरेकाले दाह्रे मष्टोले सन्यालको एक अंश खाएकाले सन्याललाई भाइपीठ्या भनेर मष्टो चढेको बेला भन्ने गरिन्छ। डा. जगमान गुरुङले जुम्ला सिंजा पाण्डुसेरामा प्रचलित १२ मष्टोका नाम उल्लेख गरेका छन्। १. आदिमष्टो २. कालो मष्टो ३. बबुरो मष्टो ४. रुमाल मष्टो ५. दुधे मष्टो ६. दाह्रे मष्टो ७. मण्डली मष्टो ८. बान्नी मष्टो ९. थापा मष्टो १०. ढँडार मष्टो ११. कावा मष्टो १२. खापर मष्टो। हुम्लाको सोरुदरामा रहेको गुरौ मष्टोलाई कसै-कसैले देवताको रूपमा मान्दैनन्। यो अत्यन्त दुष्ट स्वभावको राक्षसी व्यवहार देखाउने खालको हुने बताइएको छ। मष्टो कुन देवता हुन् भन्ने बारेमा फरक-फरक मत पाइन्छ। कसैले वायुको रूपमा, कुनै अवस्थामा साधुको रूपमा, कुनै-कुनै अवस्थामा गरुडको रूपमा र कहीँ-कहीँ बिरालोको रूपमा मष्टो रूपान्तरित हुन्छन् भन्ने मत पाइन्छ। मष्टोलाई कुल देवता र इष्ट देवताको रूपमा पनि लिने गरिन्छ। कतिपय मानिसहरूले वराह मष्टो भन्ने गरेपछि जुम्लाका १२ भाइ मष्टोको अपभ्रंश रूप र जुम्लाको कालिकोट दरामा ढँडार मष्टोलाई पाण्डवको अवतार, खापर मष्टोलाई इन्द्रको छोरा भन्ने कुरा बाहुन र ठकुरीले हालेको कथामा मात्र पाइन्छ भन्ने कुरा डा. जगमान गुरुङले मान्दछन्। प्युठानमा बसोबास गर्ने खप्तडी बस्नेतहरू कैलासिनी, विन्ध्यवासिनी आदि नौ बहिनीको दिवाली पूजा गर्ने गर्दछन्। कौशिक गोत्रीय बस्नेतहरूका कुलदेवता कसरी फरक-फरक? कौशिक गोत्रीय खप्तडी बस्नेतहरूका कुल देवता दाह्रे मष्टो हुन्। पश्चिम नेपालका सबै बस्नेतहरू दाह्रे मष्टोलाई कुल देवताको रूपमा मान्दछन्। पूर्वतिरबाट बसाइँ सरेर आएका बस्नेतहरू बाहेक सम्पूर्ण बस्नेत लगायत अरू धेरै थरहरूका कुल देवता पनि दाह्रे मष्टो नै हुन्। तर पूर्व नेपालका विभिन्न ठाउँमा बस्ने कौशिक गोत्रीय खप्तडी बस्नेतहरू खापर मष्टोलाई आफ्नो कुल देवता मान्दछन्। प्युठानमा बसोबास गर्ने खप्तडी बस्नेतहरू कैलासिनी, विन्ध्यवासिनी आदि नौ बहिनीको दिवाली पूजा गर्ने गर्दछन्। एउटै थर गोत्रका मानिसहरू बीच कुल देवता किन फरक भन्ने प्रश्न उब्जनु स्वाभाविकै हो। यो कसरी यस्तो हुन गयो, त्यस बारेमा सोधखोज र निरुपण नहुञ्जेल अलग कुल देवता मान्ने बस्नेतहरू बीच कुल देवताको बारेमा केही भ्रमहरू रहिरहने भएकाले तथ्य के हो भन्ने बारेमा उजागर गर्न आवश्यक छ। प्राचीन कालमा बाह्र भाइ मष्टोहरू ढँडारमा बसेको बेला उनीहरू बीचमा वैमनस्यता उत्पन्न भएर ठुलो द्वन्द्वको स्थिति आयो। भरसक सबैलाई मिलाएर लैजाने जेठो र सर्वाधिक शक्तिशाली दाह्रे मष्टो (जसलाई गादी मष्टो पनि भन्दछन्), उनी सबैका नायक गद्दीमा राज गर्ने भएकाले र सबैका अगुवा नायक भएकाले द्वन्द्व हुन नदिन निरन्तर प्रयत्नशील हुन्थे। निरन्तरको मनमुटाव र द्वन्द्वको स्थिति कायमै रहेको बेला एक दिन सबै भाइ खप्तडको जङ्गलमा मालिङ्गो काट्न जाने सल्लाह भयो। त्यहाँ खानको लागि रुमालमा बाबर (रोटी), ठेकीमा दही, दूध, मालिङ्गो काट्ने हतियार समेत लिएर उनीहरू गए। मालिङ्गो काटिरहेको बेला अकस्मात उनीहरूमा झगडा पर्न गयो। सबैलाई सम्झाई-बुझाई गरी शान्त गर्न जेठो दाह्रे मष्टोले अनेक प्रयत्न गर्दा पनि अरू भाइले नमानेको र लडाइँले झन्-झन् उग्र रूप लिएकाले दाह्रे मष्टो रिसाएर दाह्रा किट्दै भर्खरै काटेको मालिङ्गोको ठुटाले हानेर एकजनाको खप्पर फुटाइदिए। त्यसरी खप्पर फुटाई माग्ने खापर/खापर मष्टो भनियो। अर्कोलाई कालो शिलाले हिर्काएर भगाएको, उनी उक्त शिला टिपेर भागे र अछामको विनायककोठ गए र विनायककोठे राजासँग द्वन्द्व भएपछि त्यहाँबाट भागेर विनायक भन्ने स्थानमा गएर आफूसँग भाग्दा लिएको कालो शिला त्यहीँ स्थापना गरे र कालो सिल्लो मष्टोको रूपमा स्थापित भयो। रोटी बोकेर ल्याएको रुमाल टिपेर भाग्ने खिड्कीसैनीमा गएर बस्यो र रुमाल मष्टोको नामले स्थापित भयो। अर्को भाइले सँगै ल्याएका बाबर टिपेर त्यहाँबाट भागेर जुम्लाको बाबिरो गाउँमा गएर बसेकाले बाबिरो मष्टोको रूपमा चिनियो। दूध-दही बोक्ने अलि सोझो अरूसँग झगडा नगर्ने सोझो भाइलाई आफूसँगै बस्न आग्रह गरेको र आफू पछिको स्थान ग्रहण गर्न सक्ने छुट दिएकाले उनी दुधे मष्टो कहलाएर उनलाई आफू पछि दूधको धार दिने व्यवस्था मिलाए। सबै भाइको आ-आफ्नो स्थान पाएकाले उनलाई ढल्लुको भाग दिए र त्यहाँ उनको धाम स्थापित गरे। उता खप्पर फुटाई मागेको खप्पर/खापर मष्टो त्यहाँबाट भागेर डोटी क्षेत्रतिर गए। त्यस समयमा डोटी, बोगटान, दार्चुला, कत्युरी राजवंशको अधीनमा थियो। कत्युरी राजवंशको स्थापना सातौँ शताब्दी आसपासमा सम्राट बासुदेवले गरेका थिए। यो राज्यको पहिलो राजधानी जोशी मठ र दोस्रो राजधानी बैजनाथ रणचुलाकोट थियो। यिनीहरू भगवान् केदारनाथ (शिव) भगवान्का भक्त थिए। यिनीहरू स्वामी कार्तिकेयको पूजा गर्दथे र कार्तिकेयबाट कार्तिकेयपुर र कार्तिकेयपुरका शासक भएकाले उनीहरूको वंशलाई कत्युरी वंश भनिएको मान्ने गरिन्छ। वैशाख शुक्ल मोहनी एकादशीको दिन कार्तिकेयलाई कार्तिकेयपुरबाट डोटीमा ल्याएपछि मोहनी एकादशीबाट उनलाई मोहण्याल नामले ख्याति प्राप्त भयो। यिनै मोहण्याल कत्युरीहरूका कुल देवता हुन्। कार्तिकेयको जन्मेको बारेमा पनि रोचक किंवदन्ती छ। भगवान् केदारनाथ (शिव) का दुई पुत्रहरूको जन्म भयो, गणेश र कार्तिकेय। दुई पुत्रको जन्म भएपछि केदारनाथ अत्यन्त खुसी भए र उनले आफ्ना दुई पुत्रको बारेमा जान्न जोशीमठका ज्योतिषीलाई देखाउँदा ज्योतिषीले गणेश महान् विद्वान्, बुद्धिमान् हुने र कार्तिकेय महान् बलशाली हुने, ती कार्तिकेय मूल नक्षत्रमा जन्मेको र केदारनाथलाई अनिष्ट हुने कुरा बताएपछि मोहनीलाललाई केदारनाथले तामाको ढोलभित्र हाली मन्दाकिनी नदीमा बगाइदिए। यो नदी हिमालयको चोरबारी दहबाट उत्पन्न भएर सोन प्रयागमा कालीगङ्गासँग र बद्रीनाथबाट आउने अलकनन्दा नदीसँग रुद्र प्रयागमा मिल्दछ। नदीमा अलि तल गोविन्दघाट नामक स्थानमा माझीले जाल हानिरहेको बेला अयोध्याका राजा घोडामा सवार भएर त्यहाँ पुगे। मन्दाकिनी नदीमा मोहण्याललाई हालेर बगाएको तामाको ढोल बग्दै त्यहाँ आएको देखेर त्यो के चिज हो भन्ने कौतूहलता लागेर राजाले माझीलाई जाल हान्न लगाएर त्यसलाई नदी किनारमा ल्याउन लगाए। माझीले त्यो ढोललाई जालमा पारेर नदी किनारमा ल्यायो। अलि पर नदी किनारमा लिएर राजाले त्यो ढोल खोलेर हेर्दा त्यसबाट बालक मोहण्याल निस्किए। उक्त ठाउँ त्यसै गोडियाको नामबाट गोविन्दघाटले प्रसिद्ध भयो। मोहण्याललाई विश्व भित्रका सन्ततिले उत्सवपूर्वक पूजाआजा गरे। त्यसबेला तामाको ढोल बजाउने कश्यप गोत्रीय ऐरी मोहण्यालको ढोली भयो। उता भागेर डोटी पुगेको खापरे/खापर मष्टोले मोहण्यालको माटो (राज्य) जहाँ "१२ बोघानका राजा मोहण्याल हुन्" भन्ने गरिन्छ, त्यहाँ गएर बलजफ्ती उनको पहाडी भू-भागमा कब्जा जमाएर आफ्नो हैकम जमाउन खोज्ने र त्यहाँका मानिसलाई दुःख दिएर आतंक मच्चाएको थियो। त्यस्तो स्थितिमा त्यही देवभूमिको देउताहरूले बडातोडो देउतालाई पुकारा गर्दै भने: "जान दैत्य बडातोडो मालथली जान। मोहण्याल दैत्यको दलु कत्युर लान..." देउताले यस्तो पुकार गरेकाले बडातोडो देउता मोहण्याललाई लिन मालथली हुँदै कत्युर गयो। "गयो दैत्य बडातोडो, बतासैको स्वर। आयो दलु मोहण्यालको बादलकी ढिक।" मोहण्यालको आगमन पछि मोहण्यालले आफ्नो गणलाई निर्देशन दिँदै भने: "मिल्ला छौ त खापरे, हामुसित मिल। नै त मिल्ला खापरेकी लाँत तेरी ठीक। केदारका दाहिने तिर तुड्या तुड्या पानी। नै त मिल्ला खापरेकी समाई ल्याए रानी। केदारैका गाथ मुनि थुम थुम केला। नै त मिल्ला खापरेका समाई ल्याए चेला।" त्यसपछि खापरसँग युद्ध हुन्छ। युद्धमा ५२ र ५३ दल भएका देवी देउताहरूले मोहण्याललाई सहयोग गरे। घमासान युद्ध भएपछि खापरको नराम्रोसँग हार भयो। खापरलाई नराम्रोसँग कुटी सेती नदी कटाएर लखेटे। युद्धमा मोहण्यालको खापरले दाँत भाँचिदिएको र मोहण्यालले खापरको बायाँ खुट्टा भाँचिदिएको थियो र आफ्नो भूमिमा उसले पूजा गर्न नपाउने गरिदिएकाले अहिले पनि खापर मष्टोका धामी एक खुट्टाले लङ्गडो भएर काँप्ने गर्दछन्। त्यसपछि खापरसँग युद्ध हुन्छ। युद्धमा ५२ र ५३ दल भएका देवी-देवताहरूले माहेन्याललाई सहयोग गरे। घमासान युद्ध भएपछि खापरको नराम्रोसँग हार भयो। खापरलाई नराम्रोसँग कुटी सेती नदी कटाएर लखेटे। युद्धमा माहेन्यालले खापरको दाँत भाँचिदिएको र माहेन्यालले खापरको बायाँ खुट्टा भाँचिदिएको थियो। आफ्नो भूमिमा उसले पूजा गर्न नपाउने गरिदिएकाले अहिले पनि खापर मष्टका धामीहरू खापर मष्टको पूजा गर्दा जमिनभन्दा अलि अग्लो अठारो (टाँड) बनाएर, त्यसलाई माहेन्यालले नदेखास् भनेर स्याउलाले बारेर खापरको पूजा गर्छन्। माहेन्यालले बायाँ खुट्टा भाँचेकाले खापरका धामीले काँप्दा बायाँ खुट्टा भाँचिएको आफ्नो देवताको नक्कल गरेर बायाँ खुट्टा उठाएर दायाँ खुट्टाले मात्र खोच्याउँदै काँप्ने र नाच्ने गर्छन्। अरू समयमा समेत घरको देवता राखेको कोठाको झ्यालमा माहेन्यालले नदेखास् भनेर स्याउला राख्ने चलन छ। खापर मष्ट पुज्ने खप्तडी बस्नेतहरूले आफूलाई प्रकृति पूजक हौं भन्ने गरे तापनि उनीहरूले खापर मष्टको बायाँ खुट्टा भाँचिएको मूर्तिको पूजा गर्ने गर्दछन्। यस्तो सयौं वर्षदेखि परम्परागत रूपमा पूजिँदै आएको घुँडाबाट बायाँ खुट्टा भाँचिएको, जनै लगाएको र कुर्सीजस्तो आसनमा बसेको खापर मष्टको धातुको प्राचीन मूर्ति कैलालीको मडकाैनाका बस्नेत परिवारमा सुरक्षित रूपमा पूजा स्थलमा रहेको र पूजिँदै आएको पाइन्छ। यस्तो मूर्ति राखिएको भँडारको झ्यालमा पूजा गर्दा माहेन्यालले नदेखुन् भनेर उनलाई छेक्नका लागि सधैं स्याउला राखिन्छ। खापर मष्टको पूजा गर्दा बोकाको बलि पनि भुईँमा दिन नमिल्ने भएकाले घरको माथि अठारोमा वा बाहिर पुज्दा जमिनमाथि बनाएको अग्लो टाँडमा दिने गरिन्छ। खापर मष्टको पूजा ३ वर्षमा १ पटक (वनदेवी कालिकासँगै राखेर) गर्ने गरिन्छ। यसरी माहेन्यालसँग नराम्रोसँग पराजित भएपछि आफ्नो बस्ने ठाउँ कतै नभएको र पश्चिम, उत्तर, दक्षिण र पूर्वतिर समेत माहेन्यालको राज्य भएकाले त्यहाँबाट खापर मष्ट र त्यसका अनुयायी तथा खापर मष्टका पूजक बस्नेतहरू देवतासहित भागेर पूर्वतिर लागे। युद्धमा धेरै धनजनको क्षति भएको र नजिकै बस्दा १२ बथानका राजा समेत रहेको माहेन्यालको सधैं भय रहिरहने भएकाले डोटी क्षेत्रबाट भागेर गएकाहरू र तिनका सन्तानहरू गण्डकी क्षेत्रको लमजुङ आसपासमा बसोबास गरे। पछि द्रव्य शाह लिगलिगकोटको दौडमा विजयी भएर राजा भएको समयमा द्रव्य शाहका नजिकका सहयोगीको रूपमा उनीहरू त्यहाँ रहे र पछि गोरखा दरबारका विश्वासपात्र बने। सहयोगीमध्येका भूपालमानका सन्तान गोरखा मै बसे र वंशराजका छोराका सन्तान पूर्वतिर हान्निए। तिनीहरू त्रिशूली पार गरेर नुवाकोट र नुवाकोटपछि दोलखातिर गए। त्यहाँका मानिसहरूसँग मिल्न नसकेपछि स्थानीय मानिसहरूले खप्तडी बस्नेतहरूलाई लखेटे। त्यहाँबाट भागेर वेताली गए। वेतालीका मानिसले पनि त्यहाँबाट लखेटेर लिखु खोलामा सुनुवारहरूको किपट भएको जमिनमा गए। पछि सुनुवारले त्यहाँबाट पनि धपाउन खोज्दा सुनुवारलाई चलनचल्तीको तिरो तिरेर बसे। केही समयपछि उनीहरूका सन्तानमध्ये एक भाइ सोलु र अर्को भाइ भोजपुरतिर गए। भोजपुरका शक्तिशाली राईले आफ्नी छोरीमाथि आँखा लगाएकाले राईबाट छोरी जोगाउन भागेर दूधकोशीको पश्चिम किनारातिर बसाईँ सरेको र यसरी गण्डकी क्षेत्रबाट पूर्वी नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा खापर मष्टका अनुयायी बस्नेतहरू फैलिएर बसेको हुँदा उनीहरूसँगै खापर मष्ट उनीहरू बसोबास गरेको क्षेत्रतिर कुलदेवताको रूपमा मानिँदै आएको हो। पूर्वबाट बसाईँ सरेर पुनः पश्चिम तर्फ गएका अत्यन्तै नगण्य संख्याका बस्नेतहरूबाहेक पश्चिम तर्फ अनादिकालदेखि बस्दै आएका बस्नेतहरूले खापर मष्ट मान्ने गरेको पाइँदैन। १२ भाइ मष्टहरू धडाँर छोडेर विभिन्न ठाउँमा गएपछि दाह्रे मष्ट धडाँरमा भइरहे र उनका अनुयायी खप्तडी बस्नेतहरूको एउटा ठूलो समूह पनि त्यही रह्यो। लामो समयपछि जनसंख्या वृद्धि हुँदै जाँदा दाह्रे मष्टको एउटा पीठको रूपमा मुगुको खत्याड डाँडा कौवामा दाह्रे मष्टको माडौं स्थापना गरी कावा मष्टका रूपमा स्थापित भए। कौवाबाट कफल्लामा मष्ट सरेर आएको बताइन्छ। कफल्लामा मष्टको ख्याति चारैतिर फैलिएपछि ठूलो संख्यामा मानिसहरू आउने र ठूलो संख्यामा बलि चढ्ने गर्दा, बलि चलेको बेला धामीको श्रीमतीले दाह्रे मष्टप्रति नकारात्मक र दुर्वच्य बचन बोलेकाले त्यसको परिणाम स्वरूप उनको मृत्यु भयो। त्यसपछि दाह्रे मष्ट त्यहाँबाट बिजुली डाँडामा सरेर गएको र दार्नागाउँ र सिमपाखा गाउँलाई श्राप दिएको कारण अहिले पनि ती गाउँहरू उजाड भएर बस्ती हराएर गएको पाइन्छ। बिजुली डाँडामा केही समय बसेपछि त्यहाँबाट जाजरकोटको पैंकमा दाह्रे मष्ट सरेर गए। हाल बिजुली डाँडामा दुधे मष्ट मात्र रहेका र दाह्रे मष्ट पैंकमा सरेका छन्। यसरी विभिन्न कालखण्डमा विभिन्न स्थानमा मानिसहरूको बसाईँसराइसँगै उनीहरूले मान्ने कुलदेवता सँगसँगै जाने हुनाले दाह्रे मष्ट मान्ने कौशिक गोत्रीय खप्तडी बस्नेतहरू विभिन्न ठाउँमा बसाईँ सरेर गएको र त्यहाँ दाह्रे मष्टका मन्दिर स्थापित हुँदै गएको पाइन्छ। बझाङको धडाँरबाट दाह्रे मष्ट मान्ने कौशिक गोत्रीय खप्तडी बस्नेतहरू मुगु, जुम्ला, दैलेख, जाजरकोट, सल्यान, रुकुम, रोल्पा जस्ता पहाडी जिल्लातिर बसाईँसराइ गर्दै मष्ट माडौं स्थापित गर्दै गए। पछि तराईको राज्य एकीकरण र औलो उन्मूलनपछि सल्यान, रोल्पा, रुकुम, प्युठान आदि जिल्लाबाट दाङ; जुम्ला, कालिकोट, मुगु, दैलेख जस्ता पहाडी क्षेत्रबाट सुर्खेत, बाँके, बर्दिया र अछाम, डोटी, बझाङ, बाजुरा आदि स्थानबाट कैलाली कञ्चनपुर जस्ता तराईका जिल्लामा बसाईँसराइ गरेर आएका खप्तडी बस्नेतहरूले तत् तत् स्थानमा आफ्ना कुलदेवताको स्थापना गर्दै गए। यसरी विभिन्न ठाउँ जहाँ मष्टको स्थापना भयो, त्यसै ठाउँको नामबाट मष्टको नाम पनि रहन गयो। जस्तै: धडाँर गाउँबाट धडाँर मष्ट, बडु गाउँबाट बडु मष्ट, थार्प गाउँबाट थार्प मष्ट, बिजुली डाँडाबाट बिजुली मष्ट, कौवा गाउँबाट कावा मष्ट, पैंक गाउँबाट पैंक मष्ट आदि। १२ मष्ट जहाँ-जहाँ उत्पन्न भए, त्यहाँका मूल थलोहरूमा शिवलिङ्गहरू स्वतः उत्पन्न भएको मानिन्छ। यो कतै विभिन्न नामका शिलाको रूपमा र कतै शिवलिङ्गको स्वरूपमा प्रकट भए। मष्टलाई कतै शिवको सहयोगी र कतै शिवको अंशको रूपमा उल्लेख गरिएको छ। मष्टको माडौं तथा घरमा मष्ट स्थापना गरेको स्थानमा शिवलाई सिद्ध वा महादेवको रूपमा ध्वजा टाँग्ने गरिएको हुन्छ। सिद्ध (शिव) सात्त्विक देवता भएकाले बलि नचढाउने र उनलाई पानीको धार दिने गरिन्छ। त्यस्तै दाह्रे मष्टसँगै दुधे मष्टलाई पनि स्थापना गर्ने गरेको स्थिति भनेको मष्ट मूल रूपमा दाह्रे र दुधे मात्र हुन्छन्। दाह्रे र दुधे भनेको एउटै मष्टको दुई रूप सात्त्विक र राजसी भन्ने मान्यता पनि छ। त्यसैकारण दुधे मष्टलाई दूधको धार र दाह्रे मष्टलाई रक्त बलि दिने गरिन्छ। एउटै गुवारा (गुठी/पूजास्थल) भित्र ३ प्रकारका धार (पानी, दूध र रगत) चढाउने कार्य दार्शनिक हिसाबले मानिसले जीवन र जगत्को व्याख्या सृष्टि, स्थिति र संहारको सचेतनात्मक सांकेतिक अभिव्यक्तिको सूक्ष्म चेतनाको स्वरूपको अर्थमा लिन सकिन्छ। • जल (पानी): सृष्टिको प्रतीक हो। जीवनको प्रारम्भ वा सृष्टिको सांकेतिक अभिव्यक्ति हो। • दूध: स्थितिको प्रतीक हो। अर्थात् मानवीय कर्मको सांकेतिक अभिव्यक्ति हो। मानिस बाँच्नका लागि, पुरुषार्थका लागि र जीवनको सार्थकताका लागि कर्म गर्नुपर्दछ। कर्मबाट नै दूध, अन्न, फलफूल जस्ता कुराहरू प्राप्त हुन्छन्। • रगत (बलि): संहारको प्रतीक हो। संसारमा जन्मेपछि संहार वा अन्त्य अनिवार्य छ। यसबाट मुक्ति पाउन वा यसलाई छल्न सकिँदैन भन्ने कुराको सांकेतिक अभिव्यक्ति हो। यो माथि उल्लेखित उच्च तहको पूर्वीय दर्शनको उत्कृष्ट र समृद्ध अभिव्यक्ति पनि हो। यसले ईश्वरप्रतिको आस्था, कर्मप्रतिको आस्था र जीवनप्रतिको मोहबाट मुक्तिको प्रेरणा पनि दिन्छ। पूर्वीय दर्शनमा स्वर्ग, मर्त्य र पाताल लोकको गरिएको परिकल्पनाको सांकेतिक अभिव्यक्ति तर्फ पनि यसले संकेत गर्दछ। यसरी खप्तडी बस्नेतहरूले अपनाएको देवता र पूजा विधिहरू केवल धार्मिक आस्था र विश्वास मात्र नभएर जीवन, जगत्, कर्म आदिलाई बुझ्ने, बुझाउने र व्याख्या गर्ने अत्यन्तै उच्च तहको दार्शनिक चेतना पनि हो भन्न सकिन्छ। ________________________________________ सन्दर्भ सामग्रीहरू • (१) आचार्य, राजेन्द्र कुमार: पचहत्तर जिल्लाको लोककथा (संकलन र सम्पादन), २०७३, काठमाडौँ: ने.प्र.प्र. पृ. ११४-११५। • (२) खड्का, रामबहादुर: मष्ट संस्कृति र परम्परा। • (३) भट्टराई, विश्वनाथ: प्राचीन डोमेटी (डोटी) राज्यको राजनीतिक तथा सांस्कृतिक इतिहास (आलेख)। • (४) कार्की, तेज: के हो मष्ट संस्कृति? यस्तो छ यसको इतिहास (आलेख), golkhabar.com। • (५) मष्टो कुलदेवता प्रतिष्ठान: मष्टो इतिहास र संस्कृति। • (६) प्रज्ञा (पूर्णाङ्क ९७): वर्ष ४४, अङ्क २, २०६९ चैत। • (७) Regmi, D.R.: Medieval Nepal. • (८) Grierson, George Abraham: Linguistic Survey of India. • (९) Pokhrel, Balkrishna: Ancient Khas Culture. • (१०) Sharma, Balkrishna: The Origin of Khas System in Hinduism and its Relevance in the Present Context. • (११) Wikipedia: <nowiki>https://dty.wikipedia.org</nowiki> । [[विशेष:Contributions/&#126;2026-15382-66|&#126;2026-15382-66]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-15382-66|वार्तालाप]]) १५:४२, ११ मार्च २०२६ (नेपाली समय) == कौशिक गोत्र: इतिहास र परिचय राजेन्द्र बहादुर बस्नेत तुलसीपुर-६, दाङ == == कौशिक गोत्र: इतिहास र परिचय == '''राजेन्द्र बहादुर बस्नेत''' '''तुलसीपुर-६, दाङ''' कौशिक गोत्र के हो? यसको इतिहासको बारेमा धेरै मानिसहरूका लागि यो रहस्यको रूपमा रहेको पाइन्छ। आफूलाई कौशिक गोत्रका भन्नेहरूले पनि यसको बारेमा सामान्य जानकारी समेत राख्ने गरेको पाइँदैन। त्यसकारण सामान्य पाठकलाई जानकारी होस् भनेर यो सानो प्रयास गरिएको छ। भारतमा कौशिक वा उलूक एक सम्प्रदाय हो। प्राचीन भारतीय ग्रन्थहरूमा कुशिक नामका एक प्रख्यात मुनिको उल्लेख पाइन्छ, जो लकूलीशका शिष्य थिए। उनको नाममा उलूक सम्प्रदायको नाम कौशिक रह्यो। कुशिक नामका एक अर्का ऋषि पनि थिए, जो भगवान् विष्णुका भक्त र सामवेदी थिए। उनी ब्राह्मण थिए। उनको सामगान प्रसिद्ध थियो। उनको कथा तथा नारदको साम वा गायन सिक्ने कथा पनि प्रख्यात छ। कुशिक ऋषिका अनुयायी वा वंशजहरू पनि कौशिक भनिन्छन्। ब्रह्माका एक पुत्रको नाम कुश थियो, जो राजा पनि बने। यिनी कुशका वंशज पनि कौशिक भनिए। ब्रह्माका पुत्र भएका कारणले उनी कुश ब्राह्मण भए र उनका सन्तान कौशिक। कुशका चार पुत्र भए— कुशाम्ब, कुशनाभ, असुर्र्तजस र वसु। कौशिक गोत्रीय क्षत्रीय र ब्राह्मण दुवै पाइन्छन्, तर दुवैका पूर्वज विश्वामित्र थिए भन्ने कुरामा मतभेद पाइन्छ। ऋषि विश्वामित्रलाई पनि कौशिक भनिन्छ। विश्वामित्र क्षत्रीय थिए। गोत्र परम्परामा ब्राह्मणलाई छोडेर अन्य जातिहरूका मानिसको उनीहरूका गुरुहरूको नै गोत्र हुने गर्दछ, जस्तै: भगवान् रामको गोत्र उनका कुलगुरु वशिष्ठको नाममा रह्यो। अर्थात् भगवान् राम वशिष्ठ गोत्रका थिए। त्यस्तै प्रकारले विश्वामित्रको गोत्र पनि कौशिक भयो, किनभने ब्राह्मण कुलमा उत्पन्न भएका ऋषि कुशिक उनका गुरु थिए। यसैकारण ऋग्वेदमा उनलाई कौशिक भनिएको छ। उनलाई कौशिक भन्नुको अर्को कारण पनि छ। त्यस अनुसार विश्वामित्र ब्रह्माका एक पुत्र कुशका वंशज थिए, जसका कारण उनलाई कौशिक भनियो। केही ग्रन्थमा गाधिलाई कुशाम्बका पुत्र र अन्य केही ग्रन्थमा उनलाई कुशनाभका पुत्र बताइएको छ। यिनै गाधिका पुत्र विश्वामित्र थिए। विश्वामित्र जन्मले क्षत्रीय मान्दै आएको कारणले उनलाई ब्रह्माको पुत्र कुशका वंशज मान्न धेरै मानिस तयार छैनन्। किनभने यो कुरालाई मान्ने हो भने विश्वामित्रलाई ब्राह्मण मान्नुपर्ने हुन्छ, जो उनीहरू मान्न तयार छैनन् र यो विश्वामित्रलाई क्षत्रीय मानिरहेको परम्पराको विपरीत हुन जान्छ। हरिवंश पुराण र प्रायः अन्यत्र कतिपय ग्रन्थका अनुसार गाधि कुशाम्बका भाइ कुशिकका पुत्र थिए र इन्द्र स्वयम् गाधि बनेर अवतरित भएका थिए। यसबाट यो वंशको नाम कौशिक रह्यो। गाधिपुत्र विश्वामित्रलाई कौशिक भन्ने कारण यही थियो। हरिवंश पुराणको प्रथम पर्वको २७ औँ सर्गको श्लोक १२-१६ मा यसलाई स्पष्ट भाषामा उल्लेख छ। यसमा भनिएको छ कि कुशिकले इन्द्रको समान पुत्र पाउने इच्छाले तपस्या गर्न थाले, तब इन्द्र भयभीत भएर स्वयम् उनको पुत्र बनेर उत्पन्न भए। राजा कुशिकले एक हजार वर्ष तप गरेपछि मात्र इन्द्रको ध्यान कुशिकतिर गएको थियो। अति उग्र तप गरेर पुत्र पाउन उनी समर्थ देखेर सहस्राक्ष पुरन्दरले उनीमा आफ्नो अंश स्थापित गरे। यस प्रकार इन्द्र कुशिकका पुत्र बनेका थिए। (१३-१५) श्लोकमा भनिएको छ:<blockquote>''स गाधिरभवद् राजा मघवान् कौशिकः स्वयम्।'' ''पौरुः कुत्स्योऽभवद् भार्या गाधिस्तस्यामजायत।।''</blockquote>यदि विश्वामित्र जन्मजात क्षत्रीय थिएनन् भने सम्भव छ कुशाम्ब र कुशिक नामका अन्य कुनै व्यक्ति थिए होलान् जो क्षत्रीय थिए र ब्रह्माका पौत्र कुशाम्ब जो ब्राह्मण थिए, उनी अर्कै थिए। अनेकौँ ग्रन्थमा गाधिका पिताको नाम कुशनाभ तथा कुशनाभका पिताको नाम कुश तथा कुशका पिता ब्रह्माको उल्लेख पाइएको कारण भ्रम तथा विवादको स्थिति कायमै छ। यस प्रकार जो ब्राह्मण कौशिक गोत्रका हुन्, ती या ब्रह्माका पुत्र कुशका वंशज हुन् वा कुशिक ब्रह्मर्षिका सन्तान हुन्। कौशिक गोत्रीय ब्राह्मण कौशिक (विश्वामित्र) जो क्षत्रीय हुन्, उनका सन्तान हुन् भन्ने कुरा विश्वसनीय लाग्दैन। सम्भवतः कुशिक नामक ब्राह्मण विश्वामित्रका गुरु रहेका हुन सक्छन्, जसबाट विश्वामित्रको गोत्र कौशिक भएको होस्। तर कान्यकुब्ज तथा कतिपय ब्राह्मणहरू कौशिक गोत्रीय छन्। कतिपय विद्वान्‌ले उनीहरू कौशिकका सन्तान हुन् भन्ने कुरामा मतभेद राख्दछन्। जो कौशिक गोत्रीय क्षत्रीयहरू छन्, ती विश्वामित्रका वा क्षत्रीय राजा कुशिकका वा उनका पूर्वजका गुरु कुशिक ब्रह्मर्षिका सन्तान हुन्। अन्य कौशिक जातिहरूका पूर्वजका गुरु पनि सम्भवतः ब्रह्मर्षि कुशिक नै थिए। नेपालको कोशी नदीको किनारमा विश्वामित्रले तपस्या गरेर ऋषिको दर्जा प्राप्त भएको भन्ने उल्लेख छ। महाभारतमा पनि यो नदीको कौशिकी नामबाट उल्लेख गरेको पाइन्छ। कोशी नदीको किनारमा बस्ने भएको कारण त्यहाँका मानिसलाई कौशिक भनिएको भन्ने मत पनि पाइन्छ। प्राचीन उलूक वा कौशिक सम्प्रदाय तथा वैशेषिक शैव दर्शनसँग पनि कौशिकको सम्बन्ध पाइन्छ। कुनै कौशिकको सम्बन्ध कुशिक ब्रह्मर्षि र केहीको सम्बन्ध केवल सप्तकोशी नदीसँग रहन गयो। कौशिक 'उल्लू' वा लाटोकोसेरो नामक पक्षीलाई पनि भनिन्छ, तर यो पक्षी मूर्ख वा लाटो भने पटक्कै हुँदैन। === विश्वामित्र र कौशिक गोत्र === विश्वामित्र वैदिक कालका विख्यात ऋषि थिए। उनी महान् र तेजस्वी महापुरुष थिए। ऋषि धर्म ग्रहण गर्नुपूर्व उनी महान् प्रजावत्सल राजा थिए। उनले गायत्री मन्त्रको रचना गरेका थिए। '''क्षत्रीय राजाको रूपमा:''' प्रजापतिका पुत्र कुश (श्रीरामका पुत्र कुश होइनन्) का पुत्र कुशनाभका पुत्र राजा गाधि थिए। विश्वामित्र तिनै गाधिका पुत्र थिए। एकदिन राजा विश्वामित्रले आफ्नो सेना लिएर वशिष्ठ ऋषिको आश्रममा गए। विश्वामित्रले उनलाई प्रणाम गरेर त्यहीँ बसे। वशिष्ठ ऋषिले उनको यथोचित सत्कार गरे र उनलाई केही दिन आश्रममा बसेर आतिथ्य ग्रहण गर्ने अनुरोध गरे। आफूसँग रहेका धेरै सेनासहित बस्दा ऋषिलाई गाह्रो हुने ठानेर विश्वामित्रले विनम्रतापूर्वक बिदा हुने अनुमति मागे, तर वशिष्ठ ऋषिले अत्यधिक अनुरोध गरेको हुनाले केही दिनको लागि उनको अनुरोध स्वीकार गरे। वशिष्ठजीले नन्दिनी नामक गाईलाई आह्वान गरेर विश्वामित्र तथा उनका सेनाहरूका लागि ६ प्रकारका व्यञ्जन तथा सम्पूर्ण प्रकारका सुख-सुविधाको व्यवस्था गरिदिए। वशिष्ठको आतिथ्यले विश्वामित्र र उनीसँग आएका सबै मानिस प्रसन्न भए। नन्दिनी गाईको चमत्कार देखेर विश्वामित्रले त्यो गाई वशिष्ठसँग मागे, तर वशिष्ठले यो गाई कुनै हालतमा पनि दिन अस्वीकार गरे। वशिष्ठको यस्तो जवाफबाट विश्वामित्रले त्यो गाई जबरजस्ती पक्रेर ल्याउन आदेश दिए र उनका सैनिकले लौरोले हान्दै गाईलाई लैजान थाले। नन्दिनी गाई क्रोधित हुँदै सैनिकबाट आफ्नो बन्धन छुटाएर वशिष्ठकहाँ आएर विलाप गर्न थालिन्। वशिष्ठले भने, "हे नन्दिनी! यी राजा मेरा अतिथि हुन्, त्यसैले म यिनलाई श्राप दिन सक्दिनँ र यिनीसँग विशाल सेना छ, त्यसैले युद्धमा विजय हासिल गर्न पनि सक्दिनँ। म आफूलाई विवश अनुभव गरिरहेको छु।" उनका यी कुरा सुनेर नन्दिनीले वशिष्ठ ऋषिसँग आफूलाई लड्न अनुमति मागिन् र अन्य उपाय केही नदेखेपछि उनले अनुमति दिए। आज्ञा पाउनासाथ नन्दिनीले योगबलले अत्यन्त पराक्रमी मारक शस्त्रास्त्रहरूले युक्त योद्धा उत्पन्न गरिन् र तिनीहरूले शत्रुसेनालाई ध्वस्त पार्न थाले। आफ्नो सेनाको विनाश देखेर विश्वामित्रका सय पुत्र रिसाएर वशिष्ठलाई मार्न दौडिए। वशिष्ठले उनीहरूमध्ये एक जनालाई छोडेर सबैलाई भष्म गरिदिए। आफ्नो सेना तथा पुत्रहरूको विनाशपछि विश्वामित्र अत्यन्त दुःखी भए र छोरालाई राज्य सुम्पेर हिमालयको कन्दरामा कठोर तपस्या गरेर महादेवलाई खुसी पारेर उनीबाट दिव्य शक्तिहरूको साथै सम्पूर्ण धनुर्विद्याको ज्ञान प्राप्त गरे। ---- === नेपालका केही लोकप्रिय गोत्रहरू === * '''अगस्ति:''' ढुङ्गेल * '''अङ्गिरा:''' जोशी, शाही, सेढाईं, सौनक। * '''अत्रि:''' चापागाईं, मिश्र, अधिकारी, अर्याल (अर्जेल), वस्ती, गौतम, बम, भट्ट (पशुपति), खतिवडा, ओझा। * '''आत्रेय:''' देवकोटा, दुवाडी, अर्याल, भट्ट, खड्का (कालकोट), दुलाल, पौडेल, पोखरेल (पानी), शर्मा, सिग्देल, थापा (बगाले)। * '''उपमन्यु:''' मैनाली, ढकाल, बर्तौला, भट्ट (दुवाल), पाण्डे। * '''रवि:''' शाह, कल्याण (ठकुरी)। * '''साङ्ख्यायन:''' पाण्डे (देश)। * '''शाण्डिल्य:''' काफ्ले, पाठक, प्रसाईं, तिवारी। * '''भारद्वाज:''' अधिकारी, भट्ट (पुल्याई), चौलागाईं, देवकोटा, जमकरट्टेल, लोहनी, निरौला, पन्थी, पाण्डे (कुलेटा), पन्त, पोखरेल (दूध), शाही, शिवाकोटी, सुवेदी, थामी (अधिकारी), थपलिया, वाग्ले। * '''धनञ्जय:''' बस्याल, भुसाल, बस्नेत (खुलाल), बुढाथोकी (खुलाल), धमला, गुरागाईं, हुमागाईं, कार्की (खुलाल), खड्का (खुलाल), कुकुरकाटे, कुँवर, पङ्गेनी, रिजाल, थापा। * '''विश्वामित्र:''' भट्ट। * '''कश्यप:''' शाह, शाही, रायमाझी, घिमिरे, गोदार (थापा), कठायत, गर्तौला, अधिकारी (भँडारे, खिलचिने, कौबाली), बोगटी, बुढाथोकी (सोदारी), बडाल, भट्ट (कलौनी), मुस्याल, गड्तौला, हाडा, कुमाल, तिवारी। * '''कौण्डिन्य:''' आचार्य, न्यौपाने, प्याकुरेल, पनेरु, सापकोटा, भण्डारी (काला), सत्याल, मरासिनी, पराजुली, बास्कोटा, त्रिताल, खड्का, जोशी, खरेल, पाठक, थापा (बगाले र गाम्ले)। * '''कौशल्य:''' पाठक, थामी (क्षेत्री)। * '''कुण्डिन:''' त्रिताल, बन्जाडे। * '''कौशिक:''' खप्तडी (बस्नेत, खड्का, विष्ट, बुढाथोकी), रेग्मी, पाठक, गौडेल, भण्डारी, रिमाल, सन्जेल, शाही (सिँजापति), लामिछाने, ढुङ्गाना, धिताल, फुयाँल, तिवारी, माझी, लुइँटेल, थामी, पुडासैनी, बानियाँ, रघुवंशी, विडारी, बम (छत्याल ठकुरी), बास्ताकोटी। * '''गौतम:''' चन्द, बम (ठकुरी), दङ्गाल, पाण्डे (पल्लु), त्रिपाठी, तिवारी। * '''गर्ग:''' बास्तोला, लामिछाने, भुर्तेल, चुडाल, भट्ट (लामिछाने), खेतान, थापा (लामिछाने), रोका, गजुरेल। * '''गौतम:''' चन्द, त्रिपाठी, भेटुवाल, रिसाल, शाह (कास्की खण्ड)। * '''घृतकौशिक:''' सुतार, कार्की (सुतार), बराल, पण्डित, खनाल, नेपाल, बराइली। * '''पाराशर:''' धिमाल (खस), कार्की (लामा), कट्टेल, मरहट्टा। * '''वशिष्ठ:''' भण्डारी (थानसिङ्गे), भट्ट (ताप्लेजुङ्गे), हठ्ठराई, चालिसे, दवाडी, गैरे, गम्नाङ्गे, खरेल, मुडबरी, पाठक, राउत, सुयाल (घर्ती), सुयाल (थापा)। * '''माण्डव्य:''' बजगाईं, ज्ञवाली, पण्डित, कटुवाल, मास्के, पन्थी। * '''वत्स:''' भट्ट (नागर), दाहाल, दयाल, कँवर, खराली, लम्साल, राणा, रूपाखेती। ----[[विशेष:Contributions/&#126;2026-15382-66|&#126;2026-15382-66]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-15382-66|वार्तालाप]]) १९:०८, १२ मार्च २०२६ (नेपाली समय) == खसहरू ले कहिले देखि जनै लगाउन सुरु गरे ? के खसहरूले जनै लगाएको कारण खस सभ्यताको पतन भएको हो ? == राजेन्द्र बहादुर बस्नेत, तुलसीपुर उमनपा६ दाङ कहिले देखि जनै लगाउन लागेको हुन ? के खसहरुले जनै लगाएको कारण खस सभ्यता समाप्ति तिर लागेको हो ? बाहुनहरूले प्राचीन कालदेखि नै जनै लगाउँथे भन्ने कुरा प्रमाणित गर्न नेपालका प्राचीन शिलालेख र लिपिहरूमा पाईन्छ। लिच्छविकालीन शिलालेखहरू (ईशाको ५ औँ देखि ८ औँ शताब्दी)मा काठमाडौँ उपत्यका र आसपासका क्षेत्रमा भेटिएका चाँगुनारायण, पशुपति र हाडीगाउँका लिच्छविकालीन शिलालेखहरूमा 'उपनयन' (व्रतबन्ध), 'द्विज' (दुई पटक जन्मेको - जनै लगाएपछि दोस्रो जन्म मानिने), र 'अग्निहोत्र' जस्ता शब्दहरू उल्लेख छन्। यसले लिच्छवि कालमै नेपालमा रहेका ब्राह्मणहरूले वैदिक विधि अनुसार जनै लगाउने र यज्ञ गर्ने गरेको प्रमाण पाइन्छन् । मनुस्मृति, याज्ञवल्क्य स्मृति जस्ता प्राचीन कानुनी र सामाजिक ग्रन्थहरूमा ब्राह्मणका लागि गर्भाधानदेखि नै संस्कार सुरु भई ८ वर्षको उमेरमा जनै वा यज्ञोपवीत धारण गर्नुपर्ने अनिवार्य नियम लेखिएको छ। नेपालका ब्राह्मणहरूले सुरुदेखि नै यही शास्त्रीय नियम पालना गरेको इतिहास छ। प्राचीन खसहरू सुरुमा वैदिक हिन्दु नभई आफ्नै रैथाने 'मष्टो' संस्कृतिका अनुयायी (प्रकृति पूजक) थिए र उनीहरू जनै लगाउँदैनथे। उनीहरूले जनै लगाउन थालेको र तागाधारी क्षत्री बनेको इतिहासलाई पुष्टि गर्ने मुख्य प्रमाणहरू निम्न छन्: क. प्राचीन भारतीय शास्त्र र पुराणको प्रमाण (अवैदिक वा जनैविहीन अवस्था):- मनुस्मृतिको १० औँ अध्याय, श्लोक २२-४४मा खसहरूलाई 'व्रात्य क्षत्री' भनिएको छ। 'व्रात्य' को अर्थ हुन्छ - संस्कारबाट च्युत भएका वा उपनयन वा जनै धारण नगरिएका क्षत्री। महाभारतको कर्णपर्वमा महाभारतको युद्धमा खसहरूले भाग लिएको उल्लेख छ, तर उनीहरूलाई वैदिक नियम पालना नगर्ने, मदिरा पिउने र जनै नलगाउने 'म्लेच्छ' वा 'बर्बर' समुदायका रूपमा चित्रण गरिएको छ। यी प्राचीन प्रमाणहरूले प्रारम्भिक कालमा खसहरू वीर योद्धा क्षत्री भए पनि उनीहरू जनै लगाउँदैनथे भन्ने देखाउँछ। दुल्लुको कीर्तिस्तम्भ र ताम्रपत्र (बिसं. १४१४मा जुम्ला र दैलेख (सिञ्जा साम्राज्य) मा खस राजाहरू जस्तै: नागराज, अशोक चल्ल, पृथ्वी मल्ल का शिलालेख र ताम्रपत्रहरू भेटिएका छन्। सुरुमा बौद्ध धर्म मानेका खस राजाहरूले १३ औँ-१४ औँ शताब्दीतिर दक्षिणबाट आएका ब्राह्मणहरूलाई शरण दिएर हिन्दु धर्म अँगाल्न थाले। राजाहरूले ब्राह्मणहरूबाट दीक्षा लिएपछि आफूलाई 'राठौर', 'मल्ल' वा 'शाही' उपाधि दिएर जनै लगाउन थाले। तर, यो समयमा जनै लगाउने परम्परा राजपरिवार र उच्च भारदारहरूमा मात्र सीमित थियो, आम खस जनता (बस्नेत,थापा, कार्की, खड्का आदि) माझ पुगिसकेको थिएन। खसहरूले व्यापक रूपमा जनै लगाएर 'क्षत्री' को सामाजिक दर्जा पाएको प्रमाण गोर्खाली राज्यको विस्तार र राणा कालमा भेटिन्छ । 'खत्री' जातिको उत्पत्ति सम्बन्धी प्रमाणमा इतिहासमा ब्राह्मण पुरुष र खस महिलाबीच विवाह भएर जन्मिएका सन्तानलाई 'खत्री' वा 'खत्री क्षेत्री' भन्न थालियो। ब्राह्मण पिताले आफ्ना ती सन्तानलाई जनै (उपनयन) दिने अधिकार पाए। यो प्रक्रियाले पनि धेरै खसहरू बिस्तारै तागाधारी (जनै लगाउने) समूहमा प्रवेश गरे। जङ्गबहादुर राणाले बिसं १९१० (सन् १८५४) मा जारी गरेको 'मुलुकी ऐन' ले नेपालको सम्पूर्ण समाजलाई ५ वटा मुख्य वर्गमा विभाजन गर्‍यो, जसको शीर्ष स्थानमा 'तागाधारी' (जनै लगाउने जात) लाई राखियो। यस ऐनमार्फत राज्यले नै कानुनी रूपमा ब्राह्मण, ठकुरी र खसहरू (जसलाई 'क्षत्री' नाम दिइयो) लाई जनै लगाउने 'तागाधारी' को दर्जा दियो। ऐनमा जनै लगाउनेहरूका लागि सजाय कम हुने र जनै नलगाउने (मतवाली) हरूका लागि फरक कानुनी व्यवस्था गरियो। यही राज्यको नीति र कानुनका कारण खसहरूले जनै लगाउने परम्परालाई अनिवार्य र पूर्ण रूपमा अपनाए। हाल पनि हुम्ला, जुम्ला, कालीकोट र बझाङका विकट ग्रामीण क्षेत्रहरूमा 'पावई खस' वा 'मतवाली छेत्री' हरू बसोबास गर्छन्। उनीहरू आफूलाई छेत्री नै भन्छन् तर आज पनि जनै लगाउँदैनन् र मदिरा सेवन गर्छन्। इतिहासकार बालकृष्ण पोखरेल, बाबुराम आचार्य का अनुसार यी पावई खसहरू नै प्राचीन जनै नलगाउने 'खस' हरूका वास्तविक उत्तराधिकारी हुन्, जो जङ्गबहादुरको मुलुकी ऐनको पूर्ण प्रभावमा परेनन् वा आफ्नो पुरानो मष्टो संस्कृतिमै अडिग रहे। ऐतिहासिक प्रमाणहरूका आधारमा बाहुनहरूले प्राचीन काल (लिच्छवि काल र सोभन्दा अघि) देखि नै जनै लगाउँथे भने खस क्षत्रीहरूले १२ औँ शताब्दीदेखि बिस्तारै जनै लगाउन सुरु १९१०को मुलुकी ऐन लागू भएपछि मात्र सम्पूर्ण समुदायले अनिवार्य र कानुनी रूपमा जनै लगाउन थालेका हुन्। भारत र नेपालको भूगोल इतिहासमा सधैँ खुला र अन्तरसम्बन्धित रहेकाले खसहरूको ऐतिहासिक रूपान्तरण र उनीहरूले जनै लगाउन थालेको प्रसंगलाई बुझ्न भारतको उत्तराखण्ड (कुमाउँ-गढवाल), हिमाचल प्रदेश र कश्मिरसम्मको इतिहासलाई हेर्नुपर्ने हुन्छ। भारतमा खस र क्षत्रीहरूले जनै लगाउन थालेको इतिहास, त्यसका प्रमाण र सामाजिक प्रक्रियालाई निम्न अनुसार व्यापक रूपमा बुझ्न सकिन्छ:- प्राचीन भारतीय स्रोतहरूले भारतको उत्तरी पहाडी क्षेत्र (हिमालयन बेल्ट) मा बस्ने खसहरूलाई सुरुमा वैदिक हिन्दु समाजभन्दा बाहिरका अर्थात् जनै नलगाउने (अवेदिक) समुदायका रूपमा चित्रण गरेका छन्। कालीदासको 'कुमारसम्भव' र राजतरङ्गिणी: चौथो-पाँचौँ शताब्दीका महाकवि कालीदास र ११ औँ शताब्दीमा कल्हणले लेखेको कश्मिरको इतिहास 'राजतरङ्गिणी' मा खसहरूको उल्लेख छ। त्यहाँ उनीहरूलाई पहाडमा बस्ने, युद्धकलामा निपुण तर वैदिक नियम (जस्तै यज्ञ र उपनयन/जनै) पालना नगर्ने जातिको रूपमा वर्णन गरिएको छ। प्रसिद्ध इतिहासकार राहुल सांकृत्यायनले आफ्नो पुस्तक 'हिमालय परिचय' मा स्पष्ट लेखेका छन् कि कुमाउँ, गढवाल र हिमाचलका प्राचीन खसहरू 'मष्ट' र प्रकृति पूजक थिए। उनीहरूमा ब्राह्मणहरूको वर्चस्व हुनुअघि जनै लगाउने कुनै चलन थिएन। भारतको उत्तराखण्ड (कुमाउँ-गढवाल) र हिमाचलमा खसहरूले जनै लगाउन थालेको प्रक्रिया ९ औँ शताब्दीदेखि १४ औँ शताब्दीको बीचमा व्यापक रूपमा सुरु भएको मानिन्छ। यसका पछाडि मुख्य दुईवटा ऐतिहासिक कारण र प्रमाणहरू छन्: क. कत्युरी र चन्द राजाहरूको काल (९ औँ-१४ औँ शताब्दी) उत्तराखण्डमा ९ औँ शताब्दीतिर कत्युरी राजवंश र पछि चन्द राजवंश (कुमाउँमा) र पन्वार राजवंश (गढवालमा) को उदय भयो। यी राजाहरूले मैदान (भारतको समथर भूभाग) बाट आएका कान्यकुब्ज र गौड ब्राह्मणहरूलाई आफ्नो दरबारमा उच्च स्थान दिए। ती ब्राह्मणहरूले पहाडका शासक र वीर खसहरूलाई 'राजपुत' वा 'क्षत्री' को दर्जा दिएर उनीहरूको 'उपनयन संस्कार' (व्रतबन्ध) गराई जनै भिराइदिए। यसरी शासक वर्ग र सेनामा रहेका खसहरू सबैभन्दा पहिले तागाधारी बने। उत्तराखण्डको इतिहासमा समाजलाई दुई भागमा हेरिन्थ्यो— 'वैदिक राजपुत' (जो मैदानबाट आएका दाबी गर्थे) र 'खस राजपुत' (जो त्यहीँका रैथाने खस थिए)। सुरुमा वैदिक राजपुतहरूले खस राजपुतहरूलाई जनै लगाउने अधिकार दिँदैनथे। तर, सेनामा खसहरूको बाहुल्यता र उनीहरूको आर्थिक शक्ति बलियो भएपछि, १३ औँ-१४ औँ शताब्दीतिर स्थानीय ब्राह्मणहरूले ठूलो रकम जसलाई 'कर' वा 'भेटी' भनिन्थ्यो लिएर खसहरूलाई जनै लगाइदिन थाले। यसलाई उत्तराखण्डको इतिहासमा "जनै किन्ने प्रथा" को रूपमा समेत व्याख्या गरिएको छ, जहाँ आर्थिक रूपमा सक्षम खस परिवारले ब्राह्मण डाकेर जनै धारण गर्थे। खस क्षत्री र भारतका मैदानका परम्परागत क्षत्री (राजपुत) हरूको इतिहास अलि फरक छ: मैदानी क्षत्री (राजपुत/सूर्यवंशी/चन्द्रवंशी): भारतको राजस्थान, उत्तर प्रदेश र विहारका रैथाने क्षत्रीहरूले भने वैदिक काल (हजारौँ वर्ष पहिले) देखि नै जनै लगाउँथे। उनीहरू बाहुनजस्तै 'द्विज' मानिन्थे। गुप्त साम्राज्यको पतनपछि भारतमा धेरै विदेशी रैथाने जातिहरू (जस्तै हूण, गुर्जर आदि) शक्तिमा आए। उनीहरूलाई ब्राह्मणहरूले 'अग्निकुल' को यज्ञ गराएर 'राजपुत' (क्षत्री) को दर्जा दिए र जनै लगाइदिए। नेपाल र भारत (उत्तराखण्ड/हिमाचल) का खसहरूले जनै लगाउन थालेको ऐतिहासिक विकासक्रम निकै मिल्दोजुल्दो छ । भारत (कुमाउँ, गढवाल, हिमाचल) मष्टो/प्रकृति पूजक, जनैविहीन 'खस राजपुत' ९ औँ देखि १४ औँ शताब्दी कत्युरी र चन्द राजाहरूको कालमा मैदानबाट आएका ब्राह्मणहरूद्वारा क्षत्रीयकरण गरेको पाइन्छ। नेपाल (कर्णाली, सिञ्जा साम्राज्य र पूर्वतर्फ) मष्टो पूजक, मनुस्मृतिमा 'व्रात्य क्षत्री' (जनैविहीन) पाइन्छन । भारत र नेपाल दुवै क्षेत्रका खसहरू मूलत: जनै लगाउने जाति थिएनन्। उनीहरू रैथाने पहाडी योद्धा र प्रकृति पूजक थिए। जब ८ औँ-९ औँ शताब्दीदेखि भारतको मैदानी भागबाट मुसलमानहरूको आक्रमणका कारण वा अन्य कारणले ब्राह्मणहरू पहाड (उत्तराखण्ड, गढवाल हुँदै नेपालको कर्णाली) तिर उक्लिए, तब उनीहरूले पहाडका शक्तिशाली खसहरूलाई आफ्नो संरक्षणमा लिए। ब्राह्मणहरूले उनीहरूको वीरतालाई स्विकार्दै 'क्षत्री' को दर्जा दिए र धार्मिक रूपमा वैधता दिनका लागि जनै (यज्ञोपवीत) लगाइदिने परम्परा सुरु गरे। भारतको उत्तराखण्डमा यो प्रक्रिया नेपालको भन्दा २-३ सय वर्ष अघि (चन्द र कत्युरी कालमा) सुरु भइसकेको थियो भने नेपालमा यसले मुलुकी ऐन १९१० पछि मात्र देशव्यापी र अनिवार्य कानुनी रूप पायो। खसहरू प्रकृति पूजक र मष्टो संस्कृतिबाट जनै लगाउने 'तागाधारी क्षत्री' बन्ने यो ऐतिहासिक रूपान्तरणले नेपाल र भारत (उत्तराखण्ड/गढवाल) दुवै क्षेत्रको राजनीति र समाजमा निकै गहिरो र दीर्घकालीन प्रभाव पार्यो। यो केवल एउटा धागो (जनै) लगाउने विषय मात्र थिएन, यसले सिंगो सामाजिक संरचनालाई नै बदलिदियो। यसका मुख्य राजनीतिक र सामाजिक प्रभावहरूलाई निम्न बुँदाहरूमा बुझ्न सकिन्छ: 'ब्राह्मण-क्षत्री' (बाहुन-छेत्री) गठबन्धनको उदय खसहरूले जनै पाएर 'क्षत्री' को सामाजिक दर्जा पाएपछि पहाडी क्षेत्रमा एउटा शक्तिशाली राजनीतिक र प्रशासनिक गठबन्धन तयार भयो। सत्ता र शक्तिको बाँडफाँड: भारतका चन्द वा कत्युरी राजा हुन् या नेपालका शाह र राणा शासक— सबैले यही नीति अपनाए। खसहरू (थापा, बस्नेत, पाँडे, कार्की, विष्ट आदि) सेना र हतियार चलाउने 'शासक/योद्धा' बने भने उनीहरूलाई जनै दिने र सल्लाह दिने ब्राह्मणहरू 'गुरु/पुरोहित' र प्रशासनिक सल्लाहकार बने। नेपालको एकीकरण र गोर्खाली सेनाको विरताको जगमा यही खस-क्षत्रीहरूको बाहुल्यता थियो। जनै लगाएर 'पवित्र क्षत्री' को दर्जा पाएपछि उनीहरूमा हिन्दु राज्यको रक्षा र विस्तार गर्ने धार्मिक र राजनीतिक जोस थपियो। खसहरू तागाधारी बनेपछि समाजमा ठूलो विभेद र वर्गीकरणको रेखा कोरियो, जसलाई जंगबहादुर राणाको वि.सं. १९१० को मुलुकी ऐनले कानुनी रूप दियो। जनै लगाउने प्रचलनको शुरूवात ले 'तागाधारी' र 'मतवाली' को विभाजन बीच विभेदको सृजना सुरु भयाे । जनै लगाउने खसहरू समाजको माथिल्लो तप्कामा (तागाधारी) पुगे। हिजोसम्म सँगै बस्ने, सँगै खानपिन गर्ने अन्य पहाडी समुदाय (जस्तै मगर, गुरुङ, राई, लिम्बू आदि) लाई जनै नलगाउने 'मतवाली' (मदिरा सेवन गर्ने) को तल्लो दर्जामा राखियो। जनैधारी क्षत्री र बाहुनहरूले राज्यबाट कर छुट, जमिन (बिर्ता), र न्याय प्रणालीमा ठूलो सहुलियत पाए। उदाहरणका लागि, एउटै अपराधमा मतवाली वा दलितलाई मृत्युदण्ड वा कठोर शारीरिक सजाय हुँदा तागाधारी (बाहुन-छेत्री) लाई जनै र कपाल मुडेर देशनिकाला मात्र गरिन्थ्यो वा कम सजाय हुन्थ्यो। खसहरूको आफ्नै मौलिक संस्कृतिमा यसले सबैभन्दा ठूलो चोट पुर्‍यायो: खसहरूका कुलदेवता 'मष्टो' (१२ भाइ मष्टो) र प्रकृति पूजालाई बिस्तारै हिन्दुकरण गरियो। धामी झाँक्री बस्ने मष्टो संस्कृतिमा ब्रह्मा, विष्णु र शिवका कथाहरू जोडिए। आज पनि धेरै छेत्रीहरूले मष्टोलाई कुलदेवता त मान्छन्, तर पूजाको विधि धेरै हदसम्म वैदिक हिन्दुजस्तो बनिसकेको छ। जनै लगाउन थालेपछि र आफूलाई 'उच्च जात' दाबी गर्नका लागि खसहरूले आफ्ना पुराना परम्पराहरू जस्तै मदिरा चढाउने, मासु खाने कतिपय रैथाने तौरतरिकालाई 'तल्लो स्तरको' भन्दै त्याग्न थाले। 'खस' पहिचान हराएर 'छेत्री' पहिचानको उदय यो रूपान्तरणको सबैभन्दा रोचक प्रभाव के पर्यो भने, 'खस' शब्द नै समाजबाट बिस्तारै गायब भयो। राज्य र समाजले 'खस' भन्नुलाई अशिक्षित, संस्कारहीन वा जङ्गली हुनु जस्तो अर्थमा बुझ्न थाल्यो। त्यसैले, गौरवका साथ जनै भिरेका खसहरूले आफूलाई 'खस' भन्न छाडेर 'क्षत्री' वा 'छेत्री' भन्न रुचाए। यसले गर्दा नेपाल र भारतको उत्तराखण्ड दुवैतिर एउटा विशाल र ऐतिहासिक 'खस सभ्यता' को नाम मेटिएर त्यो केवल 'छेत्री/राजपुत' जातिमा संकुचित हुन पुग्यो। (भर्खरैका दशकहरूमा मात्र नेपालमा 'खस-आर्य' भन्दै यो पहिचान ब्युँताउने प्रयास सुरु भएको छ)। निष्कर्ष खस र क्षत्रीले जनै लगाउन थाल्नु भनेको केवल एउटा धार्मिक कृत्य मात्र थिएन। यो पहाडी क्षेत्रका शासक, सैनिक र सर्वसाधारण खसहरूलाई दक्षिण एसियाको विशाल हिन्दु सामाजिक र राजनीतिक मूलधारमा समाहित गर्ने एउटा अचम्मको 'मास्टरस्ट्रोक' (रणनीति) थियो। यसले बाहुन-छेत्रीलाई शताब्दीऔँसम्म सत्ता र समाजको शीर्ष स्थानमा त राख्यो, तर सँगसँगै नेपाल र भारतीय पहाडको प्राचीन, समतामूलक र प्रकृतिपूजक 'खस संस्कृति' लाई सधैँका लागि बदलिदियो। यो ऐतिहासिक रूपान्तरणको अर्को एउटा निकै रोचक र व्यावहारिक पक्ष छ, जसले नेपाल र भारत (उत्तराखण्ड/गढवाल) को ग्रामीण समाजलाई अझै पनि प्रभावित गरिरहेको छ। जब खसहरूलाई जनै दिएर 'तागाधारी क्षत्री' बनाउने प्रक्रिया चल्यो, त्यतिबेला सबै खसहरू एकैपटक वा एकै रूपमा हिन्दुकरण भएनन्। यसले गर्दा खस समुदायभित्रै पनि एउटा ठूलो सामाजिक वर्गीकरण (Divisions) जन्मायो, जसका अवशेषहरू आज पनि देख्न सकिन्छ: १. 'तागाधारी छेत्री' र 'मतवाली छेत्री' को विभाजन सबै खसहरूले जनै पाएनन् वा सबैले जनै स्वीकार गरेनन्। यसले गर्दा खसहरू दुई भागमा बाँडिए: तागाधारी छेत्री: जसले ब्राह्मणहरूबाट विधिपूर्वक व्रतबन्ध गराएर जनै लगाए, मदिरा त्यागे र आफूलाई 'उच्च जात' को रूपमा स्थापित गरे (जस्तै आजका अधिकांश थापा, बस्नेत, कार्की, खड्का आदि)। मतवाली छेत्री (वा पावई खस): जसले आफ्नो पुरानो मष्टो संस्कृति छाडेनन्, जनै लगाएनन् र मदिरा (मत) को सेवन जारी राखे। नेपालको कर्णाली क्षेत्र (जुम्ला, हुम्ला, कालिकोट) र भारतको उत्तराखण्डका विकट पहाडी गाउँहरूमा आज पनि यस्ता छेत्रीहरू छन्, जसको थर तागाधारी छेत्रीसँग मिल्छ (जस्तै रोकाया, बुढा, थापा) तर उनीहरू जनै लगाउँदैनन्। उनीहरूलाई जंगबहादुरको मुलुकी ऐनले पनि तल्लो दर्जामा राखेको थियो। २. भारत र नेपालको सामाजिक-राजनीतिक प्रभावमा भिन्नता यस रूपान्तरणले नेपाल र भारतमा पारेको राजनीतिक प्रभावको रूप अलि फरक रह्यो: नेपालमा केन्द्रिकृत सत्ता: नेपालमा गोर्खा राज्यको नेतृत्व र जंगबहादुरको मुलुकी ऐनका कारण बाहुन-छेत्री (तागाधारी) को यो गठबन्धन राज्यको केन्द्रिकृत सत्ता (काठमाडौँ) सम्म पुग्यो। सेना, अदालत, र प्रशासनमा उनीहरूको एकलौटीजस्तै वर्चस्व कायम भयो, जुन लोकतन्त्र र गणतन्त्र आउनुअघिसम्म निकै बलियो थियो। भारतमा 'ओबीसी' (OBC) को लडाईं: भारतको उत्तराखण्ड र हिमाचलमा भने परिस्थिति अलि फरक बन्यो। त्यहाँका खसहरूले आफूलाई 'राजपुत/क्षत्री' भनेर जनै त लगाए, तर भारत स्वतन्त्र भएपछि आरक्षण र राज्यको आर्थिक सुविधा पाउनका लागि उनीहरूले आफूलाई 'पछाडि पारिएको वर्ग' (Backward Class) वा 'खस' पहिचानमै राख्नुपर्ने माग गरे। आज उत्तराखण्डका धेरैजसो रैथाने खस राजपुतहरू राज्यको राजनीतिक र सामाजिक लाभका लागि आफ्नो प्राचीन खस पहिचानलाई कानुनी रूपमा ब्युँताउन संघर्ष गरिरहेका छन्। ३. वर्तमान समयमा यसको अर्थ आजको आधुनिक समाजमा जनै लगाउने वा नलगाउने कुरा व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र धार्मिक आस्थाको विषय बनिसकेको छ। पुराना कानुनी विभेदहरू (जस्तै १९१० को मुलुकी ऐनका व्यवस्थाहरू) संविधानतः खारेज भइसकेका छन्। तर, इतिहासको दृष्टिकोणबाट हेर्दा, खस र क्षत्रीले जनै लगाउन थाल्नु भनेको एउटा प्राचीन पहाडी सभ्यता (जुन प्रकृति र मष्टोमा आधारित थियो) र गंगाको मैदानबाट आएको वैदिक सभ्यताबीचको ऐतिहासिक संलयन (Fusion) थियो। यसै संलयनले आजको आधुनिक नेपाली र पहाडी भारतीय संस्कृतिको जग बसालेको हो। धन्यवाद पढ्नुहुने सबैलाई !! राजेन्द्र बहादुर बस्नेत तुलसीपुर उ.म. नगरपालिका ६दाङ == खसहरू ले कहिले देखि जनै लगाउन सुरु गरे ?के खसहरू ले जनै लगाएको कारण खस सभ्यताको पतन सुरु भएको हो ? == '''राजेन्द्र बहादुर बस्नेत,''' '''तुलसीपुर उपम.न.पा.६ दाङ''' [[User:Rajendra Bahadur Basnet Tulsipur 6 Dang|Rajendra Bahadur Basnet Tulsipur 6 Dang]] ([[User talk:Rajendra Bahadur Basnet Tulsipur 6 Dang|कुरा गर्नुहोस्]]) ०८:१९, २६ जुन २०२६ (नेपाली समय) == अष्ट्रेलियामा बस्नेत सडक == अष्ट्रेलियामा बस्नेत सडक: [[User:Rajendra Bahadur Basnet Tulsipur 6 Dang|Rajendra Bahadur Basnet Tulsipur 6 Dang]] ([[User talk:Rajendra Bahadur Basnet Tulsipur 6 Dang|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:०४, २७ जुन २०२६ (नेपाली समय) d8t47zinp2xn51o41vwz4eeg37nxd6t 0 51128 1363618 1204247 2026-06-26T13:47:41Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363618 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=मे २०१३}} {{Infobox football biography | playername = ज्याभियर हर्नान्डेज | image = [[चित्र:Hertha BSC vs. West Ham United 20190731 (139).jpg|215px]] | caption = | fullname = ज्याभिअर हर्नाण्डेज बाल्काजर<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/squad-lists/squad-lists-february-2012.pdf |title=Premier League clubs submit squad lists |work=PremierLeague.com |publisher=Premier League |page=23 |format=PDF |date=2 February 2012 |accessdate=2 February 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227041058/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/squad-lists/squad-lists-february-2012.pdf |date=27 February 2012 }}</ref> | dateofbirth = {{birth date|df=yes|1988|6|1}} | cityofbirth = [[ग्वाडालाजारा, जालिस्को|ग्वाडालाजारा]] | countryofbirth = [[मेक्सिको]] | height = {{convert|1.75|m|abbr=on}}<ref>{{cite web |title=Javier Hernandez – Quote, Unquote |url=http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team/Javier-Hernandez.aspx?section=Quote |work=ManUtd.com |publisher=Manchester United |accessdate=27 April 2011 }}</ref> | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|स्ट्राइकर]] | currentclub =[[एलए ग्यालेक्सी|एलए ग्यालक्सी]] | clubnumber = १४ | youthyears1 = १९९७–२००६ | youthclubs1 = सी.डी. गुआडालाजारा | years1 = 2006–2010 | clubs1 = सी.डी. गुआडालाजारा | caps1 = ६४ | goals1 = २६ | years2 = २०१०–२०१५ | clubs2 = [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब]] | caps2 = १०३ | goals2 = ३७ | years3 = २०१४–२०१५ | clubs3 = →[[रियल म्याड्रिड]](ऋण) | caps3 = २३ | goals3 = ७ | years4 = २०१५–२०१७ | clubs4 = [[बायर ०४ लिभरकुसेन]] | caps4 = ५४ | goals4 = २८ | years5 = २०१७–२०१९ | clubs5 = [[वेस्टह्याम युनाइटेड फुटबल क्लब|वेस्टह्याम]] | caps5 = ५५ | goals5 = १६ | years6 = २०१९–२०२० | clubs6 = [[सेभिया फुटबल क्लब|सेभिल्ला एफसी]] | caps6 = ९ | goals6 = १ | years7 = २०२० | clubs7 = [[एलए ग्यालेक्सी|एलए ग्यालक्सी]] | caps7 = २ | goals7 = | nationalyears1 = २००७ | nationalteam1 = मेक्सिको यू२० | nationalcaps1 = २ | nationalgoals1 = १ | nationalyears2 = २००९– | nationalteam2 = मेक्सिको | nationalcaps2 =१०९ | nationalgoals2 = ५२ | club-update = 23:09, 19 March 2020 (UTC) | nationalteam-update = 00:40, 7 September 2019 (UTC) }} '''ज्याभिअर हर्नाण्डेज बाल्काजर''' ({{IPA-es|xaˈβjer erˈnandes}}; जन्म १ जुन १९८८) एक मेक्सिकन [[फुटबल (खेल)|फुटबल]] खेलाडी हुन्। उनले [[मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टोली|मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टिम]] तथा [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यानचेष्टर यूनाइटेड]]मा [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|स्ट्राइकर]]को स्थानबाट खेल्छन्। ==जीवनी== == सन्दर्भ सूची == {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Javier Hernández Balcázar}} [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म]] {{stub}} [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 504yetkejjcurqrac62j8ne5ndhwrk7 0 54043 1363711 1308745 2026-06-27T06:04:11Z Ramesh Deuba 37151 सुधार गरियो 1363711 wikitext text/x-wiki {{Multiple issues| {{जीमाजी स्रोतविहिन|date=जनवरी २०२१}} }} {{Orphan|date=मे २०१३}} {{Infobox person | name = किरण क्षेत्री | image = Kiran Chetry (cropped).jpg | caption = किरण क्षेत्री सन् २०१८ मा | birth_name = किरण क्यारी क्षेत्री | birth_date = सन् १९७४|8|26 | birth_place = [[काठमाडौंं]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | education = मेरील्यान्ड विश्वविद्यालय | occupation = [[समाचार प्रस्तोता]] | years_active = सन् १९९५ देखि हालसम्म | alias = | title = | family = | spouse = क्रिस नोल्स | children = माया रोज नोल्स (ज. सन् २००६ फेब्रुअरी ८)<br />क्रिस्टोफर क्षेत्री नोल्स (ज. सन् २००८ अप्रिल १७) | relatives = | ethnicityity = | religion = | credits = | agent = | URL = }} '''किरण क्यारी छेत्री''' ([[:en:Kiran Chetry|Kiran Carrie Chetry]]) जन्म २६ अगस्ट १९७४ नेपाली मूलकी अमेरिकी पत्रकार हुन्। यिनले सन् २०११ सम्म सि एन एन टेलिभिजनमा समाचारवाचक र त्यसअघि फक्स न्यूज च्यानलको समाचार प्रस्तोताको रूपमा काम गरेकी थिइन्। हाल उनी पत्रकारिता क्षेत्रमा नै कार्यरत छिन्। सन् २००१ देखि २००७ सम्म उनले [[Fox News]] मा केबल समाचार संवाददाताका रूपमा कार्य गरिन् र त्यसपछि समाचार प्रस्तोताका रूपमा समाचार सञ्चालन गरिन्। ==प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा== किरणको जन्म [[नेपाल]]को [[ललितपुर, नेपाल|पाटन]]स्थित पाटन अस्पताल (शान्त भवन) मा भएको थियो। जन्मेको सात महिनापछि उनी आफ्ना आमाबुबा र परिवारसँगै [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] बसाइँ सरेकी थिइन्। उनको थर [[Chetry]] ले [[नेपालका मध्यपहाडी क्षेत्र]]का [[हिन्दु]] समुदायमा परम्परागत रूपमा रहेका शासक तथा सैनिक वर्गको [[जाति]]लाई जनाउँछ, र किरणका पिता होम क्षेत्री यही समुदायका सदस्य हुन्। किरणकी आमा न्यान्सी जर्मन, युक्रेनी तथा डच वंशकी हुन्।<ref name="nepalmonitor.com">[http://www.nepalmonitor.com/2007/07/qa_kiran_chetry_on_career_transition_nepal_and_brodcast_journalism.html Nepal Monitor: "Q&A: Kiran Chetry: On Career Transition, Nepal and Journalism"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090530032723/http://www.nepalmonitor.com/2007/07/qa_kiran_chetry_on_career_transition_nepal_and_brodcast_journalism.html |date=2009-05-30 }} July 2007</ref> उनका आमाबुबाको भेट न्यान्सी नेपालमा [[Peace Corps]] की स्वयंसेवक रहँदा भएको थियो। किरण [[Gaithersburg, Maryland]] मा हुर्किएकी थिइन् र [[Silver Spring, Maryland]] स्थित [[Montgomery Blair High School]] मा अध्ययन गरिन्। त्यहाँ उनले विद्यार्थी सरकारमा प्रतिनिधित्व गरिन्, 'पोम स्क्वाड' नृत्य टोलीकी सदस्य रहिन्,<ref>{{cite news| url=http://fortune.com/2007/04/05/kiran-chetry-google-and-a-reminder-that-photos-live-forever/ | work=Fortune| title=Kiran Chetry, Google, and a reminder that photos live forever|last=Fortt |first=Jon |date=April 5, 2007}}</ref> साथै विद्यालयको पौडी टोलीबाट प्रतिस्पर्धा पनि गरिन्।<ref>{{cite magazine|author=Brett Hill |url=http://www.health.com/health/article/0,23414,1613801,00.html |title=Mother and Daughter Lessons, Part 4 |magazine=[[Health (magazine)|Health]] |date=May 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070429223209/http://www.health.com/health/article/0%2C23414%2C1613801%2C00.html |archive-date=April 29, 2007 }}</ref> माध्यमिक शिक्षा पूरा गरेपछि उनले [[University of Maryland, College Park]] को पत्रकारिता महाविद्यालयमा भर्ना भइन्। त्यहाँ उनी [[Delta Delta Delta]] सोरोरिटीको अल्फा पाई शाखामा आबद्ध भइन्<ref>[http://www.tridelta.org/alumnae/Distinguished_Alumnae/distinguished_deltas/directory_detail.asp?blobID=4146 Distinguished Deltas] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927205116/http://www.tridelta.org/alumnae/Distinguished_Alumnae/distinguished_deltas/directory_detail.asp?blobID=4146 |date=September 27, 2007 }}</ref> र [[broadcast journalism]] मा [[Bachelor of Arts]] उपाधि प्राप्त गरिन्। ==व्यावसायिक जीवन== क्षेत्रीले सन् १९९५ मा [[Rockville, Maryland]] स्थित न्युज २१ (News 21) बाट आफ्नो पत्रकारिता करियरको सुरुआत गरिन्। त्यसको अर्को वर्ष उनी [[Erie, Pennsylvania]] स्थित [[WICU-TV]] मा सरिन्, जहाँ उनले मुख्य [[news anchor|समाचार प्रस्तोता]] तथा स्वास्थ्यसम्बन्धी [[news reporter|समाचार संवाददाता]] का रूपमा काम गरिन्। त्यहीँ उनले भविष्यका पति क्रिस नोउल्ससँग भेट गरे, जो त्यस समय प्राइम-टाइम समाचार प्रस्तोता थिए। सन् १९९७ मा किशोरकिशोरीहरूमा [[tobacco smoking|धूम्रपान]] सम्बन्धी ''"Young and Hooked"'' शृङ्खलाका लागि उनले [[Pennsylvania]] एसोसिएटेड प्रेस ब्रडकास्टर्स एसोसिएसनद्वारा प्रदान गरिने ''Best Enterprise Reporting'' पुरस्कार प्राप्त गरिन्। सन् १९९९ मा क्षेत्री [[WICU-TV]] बाट [[Sacramento, California]] स्थित [[KXTV]] मा सरिन्, जहाँ उनले बिहानको समाचार प्रस्तोता तथा संवाददाताका रूपमा कार्य गरिन्। ===फक्स न्युज=== सन् २००१ मा क्षेत्री [[Fox News Channel]] मा सामान्य समाचार संवाददाताका रूपमा आबद्ध भइन्। उनी पहिलो पटक सन् २००१ मार्च ८ मा आइसक्रिम खाने विषयसम्बन्धी समाचारमार्फत् प्रसारणमा देखिएकी थिइन्।<ref name="cnn.com">{{cite news | url=http://www.cnn.com/CNN/anchors_reporters/chetry.kiran.html | title=CNN TV - Anchors/Reporters: Kiran Chetry | publisher=CNN | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20070420033833/http://www.cnn.com/CNN/anchors_reporters/chetry.kiran.html | archive-date=April 20, 2007 }}</ref> त्यसपछिको वर्ष सन् २००२ मा उनले अमेरिकास्थित नेपालीहरूको संस्था (Association of Nepalis in the Americas) द्वारा प्रदान गरिने ''Making our Mark (MOM) Award'' प्राप्त गरिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.anaonline.org/membership/kiran.php |title=ANA Online |access-date=September 17, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050920062629/http://www.anaonline.org/membership/kiran.php |archive-date=September 20, 2005 }}</ref> फक्स न्युजमा उनले ''[[Fox News Live]]'' तथा बिहान सबेरै प्रसारण हुने समाचार कार्यक्रम ''[[Fox & Friends|Fox & Friends First]]'' मा पालैपालो समाचार प्रस्तुत गर्ने प्रस्तोताका रूपमा कार्य गरिन्। सन् २००५ को अन्त्यतिर उनी नेटवर्कको सप्ताहान्त बिहानको समाचार कार्यक्रम ''Fox & Friends Weekend'' की नियमित सह-प्रस्तोता बनिन्। सन् २००६ मा क्षेत्री [[Maxim (magazine)|''Maxim'']] पत्रिकाले तयार पारेको टेलिभिजनका सबैभन्दा आकर्षक १० समाचार प्रस्तोताहरूको सूचीमा तेस्रो स्थानमा परिन्। उक्त सूचीमा उनलाई अमेरिकाकी सबैभन्दा आकर्षक महिला समाचार प्रस्तोता तथा विश्वकै दोस्रो सबैभन्दा आकर्षक महिला समाचार प्रस्तुताका रूपमा उल्लेख गरिएको थियो।<ref name="2006 Maxim Magazine: Top 10 TV's Sexiest Anchors">{{cite web |url=http://www.cbsnews.com/pictures/tvs-sexiest-news-anchors/3/ |title='TV's Sexiest News Anchors' - No. 3 |website=[[CBS News]] |year=2006 |quote=Kiran Chetry of the Fox News Channel placed third on the list of "TV's Sexiest News Anchors" as compiled by the editors at Maxim.}}</ref> सन् २००७ को प्रारम्भमा क्षेत्रीको [[Fox News]] सँगको सम्झौता अवधि समाप्त हुन लाग्दा नेटवर्कले उनको सम्झौता नवीकरणका लागि उनका प्रतिनिधिसँग वार्ता गरेको थियो। उनी ''Fox & Friends Weekend'' की सह-प्रस्तोताका रूपमा निरन्तर रहने अपेक्षासहित सम्झौता नवीकरण हुने अनुमान गरिएको थियो। तर, सन् २००७ फेब्रुअरी १५ मा [[Fox News]] ले क्षेत्रीका प्रतिनिधिलाई पठाएको पत्रमा क्षेत्रीले नयाँ सम्झौतामा "फक्स न्युजका अन्य प्रतिभाहरूका लागि प्रतिकूल हुने" एउटा प्रावधान समावेश गर्न माग गरेको दाबी गरियो। केबल समाचार नेटवर्कले त्यसपछि उनको सम्झौता नवीकरण नगर्ने र सम्झौताको अवधि समाप्त हुनुअघि नै संस्था छोड्न उनी स्वतन्त्र रहेको जनाएको थियो।<ref name="Letter to Chetry by Fox News">{{cite web |url=http://www.mediabistro.com/tvnewser/original/chetryfeb15.pdf |title=Fox News letter to Kiran Chetry |work=Mediabistro |date=February 15, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217060519/http://www.mediabistro.com/tvnewser/original/chetryfeb15.pdf |archive-date=February 17, 2007 }}</ref> क्षेत्रीले यही विकल्प प्रयोग गर्दै संस्था छोडिन्। केही स्रोतका अनुसार क्षेत्रीले आफ्नो सम्झौतामा ''Fox & Friends'' की सह-प्रस्तोता [[Gretchen Carlson]] लाई पदबाट हटाउने व्यवस्था राख्न खोजेकी थिइन्।<ref name="Chetry Wanted Colleague Fired">[http://www.mediabistro.com/tvnewser/fnc/chetry_wanted_carlson_fired_53316.asp Chetry wanted colleague Gretchen Carlson fired] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219180023/http://www.mediabistro.com/tvnewser/fnc/chetry_wanted_carlson_fired_53316.asp |date=February 19, 2007 }}, ''Mediabistro'', February 16, 2007</ref> तर, क्षेत्रीका प्रतिनिधिले उक्त आरोपलाई "पूर्णतः असत्य" बताएका थिए।<ref name="Tug of War Between TV News Rivals">[http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3i00c30daf8fb3b8f1b92c68de6362e363 Fox News anchor out in contract drama.], ''[[The Hollywood Reporter]]'', February 17, 2007</ref> अर्को स्रोतका अनुसार विवादित प्रावधानको उद्देश्य केवल क्षेत्री ''Fox & Friends'' की सह-प्रस्तोता बन्ने हो वा होइन, र बनेमा कहिलेदेखि बन्ने भन्ने विषयमा लिखित स्पष्टता माग्नु मात्र थियो। यदि तोकिएको मितिसम्म त्यो सम्भव नभएमा, नयाँ सम्झौताबाट बाहिरिन पाउने अधिकार उनलाई रहने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको थियो।<ref name="Fox News anchor out in contract drama">[https://www.nytimes.com/2007/02/19/business/media/19anchor.htmlr=2&ref=television&oref=slogin&oref=slogin Tug of War Between TV News Rivals], ''[[The New York Times]]'', February 19, 2007</ref> ===सीएनएन=== [[CNN]] ले फक्स न्युजबाट बाहिरिएपछि क्षेत्रीलाई आफ्नो नेटवर्कमा नियुक्त गरेको थियो।<ref name="Hired by CNN">[http://www.turnerinfo.com/newsitem.aspx?P=CNN&CID01=5183b453-d2e5-4cb9-905b-b5b4388e6c85 Official Press Release of Chetry's Hire at CNN] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717113346/http://www.turnerinfo.com/newsitem.aspx?P=CNN&CID01=5183b453-d2e5-4cb9-905b-b5b4388e6c85 |date=July 17, 2011 }}, [[CNN]], February 16, 2007</ref> सन् २००७ फेब्रुअरी १६ मा उनले [[CNN]] मा समाचार प्रस्तोता तथा संवाददाताका रूपमा कार्य प्रारम्भ गरिन्। सोही दिन उनले बिहान ''American Morning'' कार्यक्रमको सह-प्रस्तोताका रूपमा काम गरिन् भने, त्यसै साँझ सीएनएनमा नियुक्तिपछि ''[[Anderson Cooper 360]]'' को समाचार प्रस्तुति गरिन्। त्यसपछि उनले ''[[Paula Zahn]] Now'' र ''CNN Newsroom'' का वैकल्पिक समाचार प्रस्तुताका रूपमा पनि जिम्मेवारी निर्वाह गरिन्।<ref name="cnn.com"/> सन् २००७ अप्रिल ४ मा सीएनएनका अध्यक्ष [[Jonathan Klein (CNN)|Jonathan Klein]] ले क्षेत्रीलाई अप्रिल १६ देखि लागू हुने गरी ''American Morning'' की नयाँ सह-प्रस्तोताका रूपमा घोषणा गरे। ''American Morning'' तथा सीएनएनमा उनको अन्तिम कार्यदिवस सन् २०११ जुलाई २९ थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/07/14/kiran-chetry-leaves-cnn-a_n_898078.html|title=Kiran Chetry Leaves CNN: 'American Morning' Host Out At End Of July|work=[[The Huffington Post]]|date=July 14, 2011|access-date=August 1, 2011}}</ref> सन् २०१४ अगस्टमा उनले [[CNN International]] मा [[Errol Barnett]] सँग मिलेर केही राति ढिलो प्रसारण हुने समाचार कार्यक्रमहरूको सह-प्रस्तुतिका रूपमा कार्य गरिन्। ==व्यक्तिगत जीवन== क्षेत्रीको विवाह पूर्व [[Fox News Channel]] का समाचार प्रस्तोता तथा [[WPIX-TV]] का सप्ताहान्त मौसम प्रस्तोता क्रिस नोउल्ससँग भएको थियो। उनीहरूको सन् २०१३ मा सम्बन्धविच्छेद भएको थियो।{{citation needed|date=March 2020}} उनीहरूका एक छोरा र एक छोरी गरी दुई सन्तान छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.people.com/parents/cnns-kiran-chetry-is-expecting-a-baby/|title=CNN's Kiran Chetry Is Expecting a Baby|website=People|date=October 25, 2007}}</ref> क्षेत्री [[रोमन क्याथोलिक]] धर्मावलम्बी हुन्। सन् २०२६ अप्रिलमा [[Easter Vigil]] शनिबार, उनी [[Larchmont, New York]] मा बसोबास गरिरहेकै अवस्थामा औपचारिक रूपमा [[Catholic Church]] मा दीक्षित (Confirmation) भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |last=Chetry |first=Kiran |title=Happy Easter 2026. I was received into the Catholic Church at the Easter Vigil Saturday and enjoyed a wonderful Sunday brunch surrounded by family and friends. |url=https://www.facebook.com/thekiranchetry/posts/pfbid02HMhq4cXXpY2NL3qzmd7gfkBJS9bJFvkVfxPbTt7TUa6LczUM4FaV7o9exLvemN28l |website=Facebook |access-date=May 4, 2026 |date=April 6, 2026}}</ref> त्यसभन्दा अघि, सन् २००८ मा बप्तिस्मा लिएपछि क्षेत्रीले आफूलाई [[Episcopal Church (United States)|एपिस्कोपेलियन]] का रूपमा परिचय दिएकी थिइन्।<ref>{{cite tweet |user=kiranchetrytv |first=Kiran |last=Chetry |number=172843063750836224 |date=February 24, 2012 |title=@somfars Episcopalian. Baptized along with my kids in 2008! So awesome!}}</ref> ==सन्दर्भ== {{reflist|30em}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|Kiran Chetry}} {{Portal|Biography|Journalism|United States}} * {{Twitter|kiranchetrytv}} * {{Facebook|kiranchetrycnn}} * {{IMDb name|1263266}} * {{Nndb|517/000161034}} *[http://www.nepalmonitor.com/2007/07/qa_kiran_chetry_on_career_transition_nepal_and_brodcast_journalism.html Q&A: Kiran Chetry: On Career Transition, Nepal and Journalism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090530032723/http://www.nepalmonitor.com/2007/07/qa_kiran_chetry_on_career_transition_nepal_and_brodcast_journalism.html |date=2009-05-30 }}, Nepal Monitor, July ८, २००७ *[http://tv.groups.yahoo.com/group/KiranChetry/ Yahoo Groups Kiran Chetry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510002208/http://tv.groups.yahoo.com/group/KiranChetry/ |date=2013-05-10 }} *[http://www.sajaforum.org/2007/04/moves_kiran_che.html SAJAforum coverage of Kiran Chetry] *[http://www.kiranchetry.com Kiran Chetry unofficial website] [[श्रेणी:नेपाली महिलाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू]] [[श्रेणी:ललितपुर जिल्लाका मानिसहरू]] 9mjozcvth51amy19yd3yodpcfogug8n 0 60594 1363672 1344078 2026-06-26T17:55:20Z Niegodzisie 41779 1363672 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = म्याडोना | image = Madonna Rebel Heart Tour 2015 - Stockholm (23051472299) (cropped).jpg | caption = म्याडोना नोभेम्बर २०१५ एक कार्यक्रममा प्रस्तुति दिदै | alt = A closeup photo of Madonna with shoulder-length wavy blonde hair, wearing a colorful, low-cut blouse, holding a microphone to her mouth with her right hand. | birth_name = म्याडोना लुईस चिकोनी | alias = भिरोनिका <ref>{{cite web|url=http://nla.gov.au/anbd.aut-an35697093|title=Libraries Australia Authorities – Madonna|publisher=[[National Library of Australia]]|accessdate=June 29, 2016}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1958|8|16}}<ref name=allmusicbio>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/madonna-mn0000237205/biography|title=Madonna Biography|first=Stephen Thomas|last=Erlewine|publisher=AllMusic|accessdate=April 13, 2015|authorlink=Stephen Thomas Erlewine}}</ref> | birth_place = [[बे सिटि]], [[मिचिगन]],[[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] | home_town = रोचेस्टर हिल्स, [[मिचीगन]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] | residence = [[लिस्बोन]], पोर्चुगल<!--Cited within "2015–present: Rebel Heart and new album"--> | spouse = {{plainlist| * {{nowrap|{{marriage|[[सान पेन]]|1985|1989|end=div.}}}} * {{nowrap|{{marriage|[[गाइ रिची]]|2000|2008|end=div.}}}} }} | partner = * कार्लोस लियोन (१९९५–१९९७) | children = ६ | net_worth = $५९०–$८०० मिलियन | occupation = {{hlist|गायिका|गितकार|अभिनेत्री|व्यवसायी महिला|रेकर्ड निर्माता|नृत्यकार|चलचित्र निर्देशन|लेखक}} | years_active = १९७७–हालसम्म | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{hlist|[[पप सङ्गीत|पप]]|[[नृत्य सङ्गीत|नृत्य]]|[[रक]]}} | instrument = {{hlist|स्वोर|गितार}}<!--- If you think an instrument should be listed or removed, a discussion to reach consensus is needed first per: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_musical_artist#instrument---> | label = {{hlist|[[सिरे रेकर्ड|सिरे]]|[[वार्नर ब्रोस रेकर्ड|वार्नर रेकर्ड]]|[[म्याभ्रिक]]|[[इन्टरस्कोप रेकर्ड|इन्टरस्कोप]]}}<!--Listed in chronological order --> | associated_acts = {{hlist|[[ब्रेकफास्ट क्लब]]|एमि}}<!--Please do not add to this list without first discussing your proposal on the talk page. --> }} | website = {{URL|Madonna.com}} }} '''म्याडोना''' ({{Lang-en|Madonna Louise Ciccone}}) एक [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] [[गायक|गायिका]], [[गीतकार]], [[उद्यमी]], [[अभिनेत्री]] तथा [[लेखिका]] हुन्। == बाल्यकाल == ==चलचित्र शुरुवात== == अभिनेत्रीको रूपमा == ==उद्यमीको रूपमा== == व्यक्तिगत जीवन == === विवहा === == प्रसिद्धि == ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} ==बाहिरी कडीहरू== {{sister project links|wikt=no|b=no|q=Madonna (entertainer)|s=no|commons=Madonna (entertainer)|n=no|v=no|species=no}} *{{Official website|1=http://www.madonna.com}} *{{Allmusic|class=artist|id=p64565|label=Madonna}} *{{IMDb name|187|Madonna}} {{Commonscat|Madonna (entertainer)}} {{Persondata |NAME=Madonna |ALTERNATIVE NAMES=Ciccone, Madonna Louise |SHORT DESCRIPTION=American musician, singer, songwriter, actress, author |DATE OF BIRTH=August 16, 1958 |PLACE OF BIRTH=Bay City, Michigan, United States |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी पप गायिकाहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी व्यापारीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९५८ मा जन्म]] [[श्रेणी:अमेरिकी रक गायिकाहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी महिला चलचित्र निर्देशकहरू]] [[श्रेणी:ग्रामी पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:ब्रिट पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी महिला नर्तकहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका अमेरिकी अभिनेत्रीहरू]] tvtw92ps29jmbx0urxsl6oqascck6ws 0 62606 1363619 1308548 2026-06-26T13:47:51Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363619 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = इकर क्यासिलास | image = DK-Porto15 (9).jpg | image_size = | caption = इकर क्यासिलास सन् २०१६ मा पोर्टोबाट खेल्दै | fullname =इकर क्यासिलास फर्नानडेज <ref>{{cite web|title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players|url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|publisher=Fédération Internationale de Football Association (FIFA)|accessdate=13 September 2013|page=29|format=PDF|date=4 June 2010}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1981|5|20}} | birth_place = मोस्टोलेस, स्पेन | height = १.८५ मि<ref>{{cite web | url=https://www.whoscored.com/Players/2776/Show/Iker-Casillas | title = Player Profile: Iker Casillas | work = whoscored}}</ref> | currentclub = [[:en:FC Porto|पोर्टो]] | clubnumber = १ | position = [[गोल रक्षक]] | youthyears1 = १९९०–१९९८ | youthclubs1 = [[रियल म्याड्रिड]] | years1 = १९८८–१९९९ | clubs1 = [[रियल म्याड्रिड सि]] | caps1 = २६ | goals1 = ० | years2 = १९९९ | clubs2 = [[:en:Real Madrid Castilla|रियल म्याड्रिड बि]] | caps2 = ४ | goals2 = ० | years3 = १९९९–२०१५ | clubs3 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps3 = ५१० | goals3 = ० | years4 = २०१५– | clubs4 = [[:en:FC Porto|पोर्टो]] | caps4 = ११६ | goals4 = ० | nationalyears1 = १९९६ | nationalteam1 = [[Spain national under-15 football team|स्पेन यु१७]] | nationalcaps1 = १ | nationalgoals1 = ० | nationalyears2 = १९९६–१९९८ | nationalteam2 = [[Spain national under-16 football team|स्पेन यु१६]] | nationalcaps2 = १९ | nationalgoals2 = ० | nationalyears3 = १९९७–१९९९ | nationalteam3 = [[Spain national under-17 football team|स्पेन यु१७]] | nationalcaps3 = १० | nationalgoals3 = ० | nationalyears4 = १९९९ | nationalteam4 = [[Spain national under-18 football team|स्पेन यु १८]] | nationalcaps4 = ४ | nationalgoals4 = ० | nationalyears5 = १९९९ | nationalteam5 = [[Spain national under-20 football team|स्पेन यु२०]] | nationalcaps5 = २ | nationalgoals5 = ० | nationalyears6 = १९९९–२००० | nationalteam6 = [[Spain national under-21 football team|स्पेन यु२१]] | nationalcaps6 = ५ | nationalgoals6 = ० | nationalyears7 = २०००–२०१६|nationalteam7 = [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली|स्पेन]] | nationalcaps7 = १६७| nationalgoals7 = ० | club-update = २१:४४, ११ अगस्त २०१८ (UTC) | nationalteam-update = }} '''इकर क्यासिलास फर्नान्डेज''' ({{IPA-es|ˈiker kaˈsiʎas ferˈnandeθ}}, जन्म: २० मे १९८१) स्पेनको राष्ट्रिय फुटबल टीम तथा स्पेनी क्लब [[रियल म्याड्रिड]]का [[गोलरक्षक (फुटबल)|गोलरक्षक]] तथा [[कप्तान (फुटबल)|कप्तान]] हुन । ==सन्दर्भ सूची== {{reflist}} {{Commonscat|Iker Casillas}} [[श्रेणी:स्पेनका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म]] [[श्रेणी:फिफा विश्वकप विजेता खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:फिफा विश्वकप विजेता कप्तानहरू]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 1rukz73geaqepbdebnv9h9uj9tjfros 0 68572 1363620 1207723 2026-06-26T13:48:01Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363620 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = एन्जेल डी मारिया | image = Ángel Di María 2018.jpg | image_size = 250px | caption = डी मारिया २०१८ फिफा विश्वकप मा | fullname = एन्जेल फाबियान डी मारिया हर्नान्डेज<ref name=FIFA>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Argentina |publisher=FIFA |format=PDF |page=1 |date=10 June 2018 |accessdate=10 June 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619164139/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |date=19 June 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1988|2|14|df=y}} | birth_place = रोसारियो, [[अर्जेन्टिना]] | height = १.७८ मी<ref name=FIFA /> | position = [[Midfielder#Winger|विङ्गर]]<br>[[Midfielder#Attacking midfielder|आक्रमण अग्रपंक्तिमा]] | currentclub = [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन फुटबल क्लब]] | clubnumber = ११ | youthyears1 = १९९१–१९९२ | youthclubs1 = टोरिटो | youthyears2 = १९९२–२००५ | youthclubs2 = [[रोसारियो सेन्ट्रल]] | years1 = २००५–२००७ | clubs1 = [[रोसारियो सेन्ट्रल]] | caps1 = ३५ | goals1 = ६ | years2 = २००७–२०१० | clubs2 = [[S.L. Benfica|बेनिफीका]] | caps2 = ७६ | goals2 = ७ | years3 = २०१०–२०१४ | clubs3 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps3 = १२४ | goals3 = २२ | years4 = २०१४–२०१५ | clubs4 = [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|मेनच्यास्टर युनाइटेड]] | caps4 = २७ | goals4 = ३ | years5 = २०१५– | clubs5 = [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन फुटबल क्लब|पेरिस सेन्ट जर्मेन]] | caps5 = ११७ | goals5 = ३९ | nationalyears1 = २००७ | nationalteam1 = [[अर्जेन्टिना यु२०]] | nationalcaps1 = १३ | nationalgoals1 = ३ | nationalyears2 = २००८ | nationalteam2 = [[Argentina national under-23 football team|अर्जेन्टिना यु२३]] | nationalcaps2 = ६ | nationalgoals2 = २ | nationalyears3 = २००८– | nationalteam3 = [[Argentina national football team|अर्जेन्टिना]] | nationalcaps3 = ९७ | nationalgoals3 = २० | club-update = ८ मे २०१८ | nationalteam-update = ३० जुन २०१८ | medaltemplates = {{MedalSport|पुरुष [[Association football|फुटबल]]}} {{MedalCountry|{{fb|ARG}}}} {{MedalCompetition|[[फिफा विश्वकप]]}} {{Medal|RU|[[2014 FIFA World Cup|२०१४ ब्राजिल]]|}} {{MedalCompetition|[[कोपा अमेरिका]]}} {{Medal|RU|[[2015 Copa América|२०१५ चिली]]|}} {{Medal|RU|[[Copa América Centenario|२०१६ अमेरिका]]|}} {{MedalCompetition|[[ओलम्पिक गेम]]}} {{MedalGold|[[2008 Summer Olympics|२००८ बेजिङ्ग]]|[[Football at the 2008 Summer Olympics – Men's tournament|टिम]]}} }} '''एन्जेल फाबियान डी मारिया हर्नान्डेज''' (जन्म: १४ फेब्रुअरी १९८८) [[अर्जेन्टिना राष्ट्रिय फुटबल टोली|अर्जेन्टिना]]का खेलाडी हुन् साथै उनी हाल इटालीको क्लब [[युभेन्टस फुटबल क्लब|युभेन्टस]]<ref name="मारिया">[http://www.nagariknews.com/sports/football/story/23564/23564.html डी मारिया रियालबाट विदा!]</ref> का लागि [[सेरिए आ|सिरि ए ]] लिग खेल्दैछन । उनी [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)#विङ्गर|विङ्गर]]का साथै [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)#आक्रमक मध्यपंक्ति|आक्रमक मध्यपंक्ति]]मा पनि खेल खेल्न सक्छन । ==प्रारम्भिक जीवन== ==क्लब करिअर== ===रोजारियो सेन्ट्रल === ===रियल मड्रिड=== ====२०१०-११: डेब्यु सिजन==== ====२०११-१२: ला लिग विजय==== ====२०१२-१४: ला डेसिमा र कोपा डेल रे उपाधी ==== ===म्यानचेस्टर युनाइटेड === २६ अगस्त २०१४ मा, डि मारियाले म्यानचेस्टर युनाइटेडसँग £ ५९.७ मिलियन पाउण्डको ट्रान्सफर शुल्कको लागि पाँच-वर्षीय सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे, जुन सबै समयको [[सबैभन्दा महँगो फुटबल स्थानान्तरणहरूको सूची|सबैभन्दा महँगो स्थानान्तरणहरू]] मध्ये एक हो र त्यतिबेलाको ब्रिटिश क्लबले तिरेको उच्चतम शुल्क हो।.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2014/aug/26/angel-di-maria-completes-move-to-manchester-united|title=Ángel di María completes record £59.7m move to Manchester United|last=Jackson|first=Jamie|date=26 August 2014|work=The Guardian|access-date=26 August 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/angel-di-maria-to-manchester-united-latest-597m-winger-undergoing-medical-9690914.html|title=Angel di Maria to Manchester United: Premier League club sign Argentine winger in record £59.7m deal|last=Hirst|first=Paul|date=26 August 2014|work=The Independent|access-date=26 August 2014|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/angel-di-maria-to-manchester-united-latest-597m-winger-undergoing-medical-9690914.html|archive-date=7 May 2022|url-access=subscription|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/11056019/ngel-di-Maria-signs-for-Manchester-United-in-59.7-million-deal.html|title=Ángel di María signs for Manchester United in £59.7&nbsp;million deal|last=Ogden|first=Mark|date=26 August 2014|work=The Telegraph|access-date=26 August 2014|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/11056019/ngel-di-Maria-signs-for-Manchester-United-in-59.7-million-deal.html|archive-date=12 January 2022|url-access=subscription|url-status=live}}{{cbignore}}</ref> उनले युनाइटेडमा ७ नम्बरको जर्सी पाएका थिए, जुन पहिले [[जर्ज बेस्ट]], [[ब्रायन रोबसन]], [[एरिक क्यान्टोना]], [[डेभिड बेक्ह्याम|डेभिड बेकह्याम]] र [[क्रिस्टियानो रोनाल्डो]] जस्ता क्लब लिजेन्डहरूले लगाएका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-exclusive-716711|title=Cristiano Ronaldo exclusive|last=McDonnell|first=David|date=29 September 2007|work=The Mirror|access-date=2 September 2014}}</ref> यद्यपि, उनले रियल म्याड्रिडका फ्यानहरूलाई खुला पत्रमा भने कि उसले कहिल्यै रियल म्याड्रिड छोड्न चाहँदैनथ्यो, तर यसको बोर्ड असहयोगी र अनुचित भएको थियो: "कसैलाई म मन नपर्न सक्छ"।<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2014/aug/27/angel-di-maria-manchester-united-real-madrid-letter|title=Ángel di María admits: It was never my desire to leave Real Madrid|last=Jackson|first=Jamie|date=27 August 2014|newspaper=The Guardian}}</ref> डि मारियाले ३० अगस्टमा [[बर्नली फुटबल क्लब|बर्नली]]सँग ०–० को बराबरीमा डेब्यु गरेका थिए, जसमा ७० मिनेटपछि [[एन्डरसन]]को विकल्पमा उनी आएका थिए।<ref name=":0">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/premier-league/11065565/Angel-Di-Maria-makes-his-Premier-League-debut-how-did-he-fare-in-Manchester-Uniteds-draw-at-Burnley.html|title=Angel Di Maria makes his Premier League debut|last=Ogden|first=Mark|date=30 August 2014|work=The Telegraph|access-date=30 August 2014|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/premier-league/11065565/Angel-Di-Maria-makes-his-Premier-League-debut-how-did-he-fare-in-Manchester-Uniteds-draw-at-Burnley.html|archive-date=12 January 2022|url-access=subscription|url-status=live}}{{cbignore}}</ref> १४ सेप्टेम्बर मा [[क्वीन्स पार्क रेंजर्स]]माथि ४–० को जित हासिल गरेको खेलमा उनले क्लबको लागि पहिलो गोल गरे\।.<ref name="MUTD- QPR">{{cite news|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/313422/report|title=Manchester United click again as they crush Queens Park Rangers|date=14 September 2014|work=Sky Sports|access-date=14 September 2014}}</ref><ref name=":1">{{cite news|url=http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-report.html/man-utd-vs-qpr|title=Man Utd 4–0 QPR|date=14 September 2014|access-date=14 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140915164922/http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-report.html/man-utd-vs-qpr|archive-date=15 September 2014|publisher=Premier League|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140915164922/http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.match-report.html/man-utd-vs-qpr |date=15 September 2014 }}</ref> उनले त्यही खेलमामार्टा [[जुआन माटा]]लाई असिस्ट पनि दिएका थिए , र र [[प्लेयर अफ द म्याच|म्यान अफ द म्याच]] चुनिएका थिए।<ref name="MUTD- QPR" /> अर्को खेलमा, [[लेस्टर सिटी फुटबल क्लब|लेस्टर सिटी]] विरुद्ध २१ सेप्टेम्बरमा, उनले फेरि गोल गरे र अर्को सहयोग प्रदान गरे, यद्यपि युनाइटेड ले खेल ५–३ ले हार्यो।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29196081|title=Leicester 5–3 Man Utd|last1=Lewis|first1=Aimee|date=21 September 2014|access-date=14 October 2014|publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation)}}</ref> On 2 October, Di María won Manchester United's Player of the Month award for September after recording two goals and two assists in his first four matches for the club.<ref>{{cite news |first1=Gemma |last1=Thompson |first2=James |last2=Tuck |title=Di Maria wins Player of the Month prize |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Oct/angel-di-maria-is-named-united-player-of-the-month-for-september.aspx |publisher=Manchester United F.C. |date=2 October 2014|access-date=14 October 2014 }}</ref> One week later, he won his second individual trophy at United after his goal against Leicester, in which he chipped goalkeeper [[Kasper Schmeichel]], was voted as the club's Goal of the Month for September.<ref>{{cite news |first=James |last=Tuck |title=Di Maria wins Goal of the Month award |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Features/2014/Oct/angel-di-maria-vs-leicester-wins-manchester-united-goal-of-the-month-for-september-2014.aspx |publisher=Manchester United F.C. |date=9 October 2014 |access-date=21 February 2015 }}</ref> Di María continued his run of fine form on 5 October by scoring a goal and providing an assist for [[Radamel Falcao]] to help United defeat [[Everton F.C.|Everton]] 2–1.<ref>{{cite news |first1=Mike |last1=Henson |title=Man Utd 2–1 Everton |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29398862 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=5 October 2014 |access-date=14 October 2014 }}</ref> Di María was substituted with a hamstring injury 13 minutes into United's 3–0 defeat of [[Hull City A.F.C.|Hull City]] on 29 November and subsequently made only one substitute appearance in the team's next seven matches. On 4 January 2015, Di María returned from injury to score a late goal in a 0–2 win against [[Yeovil Town F.C.|Yeovil Town]] in the third round of the [[2014–15 FA Cup|FA Cup]].<ref>{{cite news |title=Yeovil 0–2 Man Utd |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30670662 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=4 January 2015 |access-date=5 January 2015 }}</ref> A week later, he was used as a forward by manager [[Louis van Gaal]] in a 0–1 home defeat to [[Southampton F.C.|Southampton]].<ref>{{cite news |title=Man Utd 0–1 Southampton |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30670763 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=11 January 2015 |access-date=23 January 2015 }}</ref> This new role came in the midst of a bad run of form for Di María, who was said to have struggled since October.<ref>{{cite news |last=Stanger |first=Matthew |url=http://www1.skysports.com/football/news/11660/9740063/why-is-angel-di-maria-struggling-to-discover-his-best-form-for-manchester-united-this-season |title=Why is Angel di Maria struggling to discover his best form for Manchester United this season? |date=2 March 2015 |access-date=2 March 2015 |website=Sky Sports}}</ref> Di María was sent off on 9 March as United lost 1–2 at home against Arsenal in the [[2014–15 FA Cup|FA Cup sixth round]], being booked for diving and for grabbing the shirt of referee [[Michael Oliver (referee)|Michael Oliver]], but earlier set up the equaliser by [[Wayne Rooney]].<ref>{{cite news |title=Manchester United 1–2 Arsenal |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31689011 |work=BBC Sport |date=9 March 2015 |access-date=9 March 2015 }}</ref><ref>{{cite news |first=David |last=McDonnell |title=Louis van Gaal: Angel Di Maria can have 'no excuses' over red card in Man United's loss to Arsenal |url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/louis-van-gaal-angel-di-5302330 |work=Mirror Football |date=9 March 2015 |access-date=10 March 2015 }}</ref> At the season's end, Di María was judged by''The Daily Telegraph'' to be the worst signing of the season.<ref>{{cite web|title=20 worst Premier League signings of the 2014/15 season|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/premier-league/11616110/20-worst-Premier-League-signings-of-the-201415-season.html?frame=3310751|work=The Daily Telegraph|access-date=4 November 2015|date=4 June 2015}}</ref> ===पेरिस सेन्ट जर्मेन=== ====स्थानान्तरण ==== ====२०१६-२०२०: घरेलु सफलता ==== ====२०२० असिस्ट रेकर्ड र बिदाइ==== ===युभेन्टस === ==अन्तर्राष्ट्रिय करिअर== ===युवा टिम=== ===सिनियर === ====२०१० विश्व कप==== ====२०११ कोपा अमेरिका==== ====२०१४ फिफा विश्वकप==== ====२०१५ कोपा अमेरिका==== ====कोपा अमेरिका सेन्टेनारियो==== ====२०१८ फिफा विश्वकप==== ====२०१९ कोपा अमेरिका==== ====२०२१ कोपा अमेरिका==== ====२०२२ कोपा अमेरिका-युएफा युरो च्याम्पियन कप==== ====२०२२ फिफा विश्वकप==== २०२२ नोबेम्बर ११ मा, डि मारिया, कतार हुने [[२०२२ फिफा विश्वकप]]को लागी अर्जेन्टिनी टिममा छनोट भए। <ref>{{cite web |url=https://www.afa.com.ar/es/posts/lista-de-convocados-de-la-seleccion-argentina-para-qatar-2022ok |title=Lista de convocados de la Selección Argentina para Qatar 2022 |trans-title=Argentina's squad list for Qatar 2022 |publisher=Argentine Football Association |access-date=11 November 2022 |language=es}}</ref> नोभेम्बर २६ मा, समूह चरणको मेक्सिको बिरुद्धको दोस्रो खेलमा उनले मेसीलाई असिस्ट गरे। त्यो खेल अर्जेन्टिनाले २-० ले जित्यो।<ref>{{cite web |url=https://www.eurosport.com/football/world-cup/2022/i-threw-him-a-turd-angel-di-maria-stunned-by-lionel-messi-genius-after-wonderstrike-for-argentina-ag_sto9247740/story.shtml |title=Angel Di Maria stunned by Lionel Messi after World Cup wonderstrike for Argentina against Mexico: 'I threw him a ****' |publisher=eurosport.com |last1=Mackenzie |first1=Alasdair |date=27 November 2022 |access-date=19 December 2022 }}</ref> डिसेम्बर १८ मा, [[२०२२ फिफा विश्वकप फाइनल]]मा उनले फ्रान्स विरुद्ध दोस्रो गोल गरे। अतिरिक्त समयमा ३-३ बराबरी भएको खेलमा अर्जेन्टिनाको लागि पहिलो र तेस्रो गोल [[लियोनल मेसी]]ले गरेका थिए। पेनाल्टी सुट आउटमा अर्जेन्टिनाले फ्रान्सलाई ४-२ ले पराजित गर्दै ३६ वर्षपछि विश्वकप जित्यो।<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/world-cup-qatar-2022-tournament-review-argentina-messi-mbappe-morocco-croatia-japan|title=A ground-breaking World Cup with a fairy tale ending|publisher=FIFA|accessdate=18 December 2022}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्री== {{Reflist|colwidth=30em}} ==बाह्य लिंक== {{Commons category|Ángel Di María|एन्जेल डी मारिया}} {{Commonscat|Ángel Di María}} {{ढाँचा:Argentina squad 2022 FIFA World Cup}} [[श्रेणी:अर्जेन्टिनाका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] qlzq7vsxgifl0ko27c3an89a17q1cgr 0 70539 1363621 1102586 2026-06-26T13:48:11Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363621 wikitext text/x-wiki [[चित्र:UEFA TT 7209.jpg|thumb|right|250px|]] लुईस फिलिपे मदेइरा काइरो फिगो, पुर्व पोर्चुगीज फुटबलर हुन् । ३१ मे २००९ मा क्लब जीवनलाई पुर्णविराम लगाएका फिगोले [[स्पोर्टीङ सिपी]], [[बार्सिलोना]], [[रियल म्याड्रिड]] र [[इन्टर मिलान]]का लागि [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|विङ्गर]]को रूपमा खेलेका थिए । [[पोर्चुगल राष्ट्रिय फुटबल टोली|पोर्चुगल राष्ट्रिय फुटबल टिम]]बाट १२७ क्याप जितेका उनी राष्ट्रिय टोलीका लागि सबभन्दा बढी उपस्थिति जनाउने खेलाडी हुन् । विपक्षी [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापंक्ति]]लाई भेदेर गोलको मौका सिर्जना गर्न खप्पिस फिगोलाई उनको पुस्ताका सटीक विङ्गरका रूपमा चिनिन्छ । [[लियोनेल मेसी|लियोनेल मेस्सी]]पछी [[ला लिगा]]मा १०६ एसिस्टका साथ सबभन्दा बढी एसिस्ट गर्ने खेलाडी हुन् फिगो । उनले २००० बलोन डी'ओर र २००१ [[फिफा वर्ष खेलाडी]] पुरस्कार जित्न सफल भएका थिए । [[पेले]]ले निकालेको विश्वका १२५ उत्कृष्ट फुटबलरको सुचिमा उनी पनि परेका थिए । [[एल् क्लासिको|एल्-क्लासिको]]मा [[बार्सिलोना]] र [[रियल म्याड्रिड]] दुवैको तर्फबाट खेल्न पाउने अति दुर्लभ फुटबलरहरूमध्ये फिगो पनि एक हुन् । उनको २००० मा बार्सिलोनाबाट रियल म्याड्रिडमा £३७ मिलियन (€६२ मिलियन)मा भएको विवादास्पत [[सबैभन्दा महँगो फुटबल स्थानान्तरणहरूको सूची|स्थानान्तरण]]ले उनलाई त्यो समयको [[सबैभन्दा महँगो फुटबल स्थानान्तरणहरूको सूची|महँगो खेलाडी]] बनायो । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाहिरी कडीहरू== {{Commonscat|Luís Figo}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:पोर्चुगलका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:बेलोन डी' ओर विजेताहरू]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७२ मा जन्म]] [[श्रेणी:एफसी बार्सिलोनाका खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] elap6nd9amoqkheyjbm0auornk8uolt 0 71064 1363622 1308929 2026-06-26T13:48:21Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363622 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = ग्यारेथ बेल |image = Liver-RM (2) (cropped).jpg |caption = बेल २०१८ मा [[रियल म्याड्रिड]]को तर्फबाट |fullname = ग्यारेथ फ्र्यांक बेल<ref name="Hugman2010-11">{{Cite book|editor-first=Barry J.|editor-last=Hugman|title=The PFA Footballers' Who's Who 2010–11|year=2010|publisher=Mainstream Publishing|isbn=9781845966010|page=31}}</ref> |birth_date = {{Birth date and age|1989|7|16|df=y}}<ref name="Hugman2010-11"/> |birth_place = [[कार्डिफ]], वेल्स |height = 1.86 m<ref>{{cite web |date=2022-11-15 |title=FIFA World Cup Qatar 2022™: List of Players: Wales |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130184801/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=2022-11-30 |publisher=FIFA |page=32}}</ref> |position = [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|विङ्गर]] |currentclub = [[रियल म्याड्रिड]] |clubnumber = ११ |youthclubs1 = कार्डिफ जनसेवा |youthyears2 = १९९९-२००६ |youthclubs2 = साउथह्याम्पटन एकेडमी |years1 = २००६-२००७ |clubs1 = [[साउथह्याम्प्टन फुटबल क्लब|साउथह्याम्प्टन]] |caps1 = ४० |goals1 = ५ |years2 = २००७-२०१३ |clubs2 = [[टोटनह्याम हट्स्पर फुटबल क्लब| टोटनह्याम हट्स्पर]] |caps2 = १४६ |goals2 = ४२ |years3 = २०१३– |clubs3 = [[रियल म्याड्रिड]] |caps3 = १७१ |goals3 = ८० |years4 = २०२०– |clubs4 = → लाेन [[टोटनह्याम हट्स्पर फुटबल क्लब| टोटनह्याम हट्स्पर]] |caps4 = ० |goals4 = ० |nationalyears1 = २००५-२००६ |nationalteam1 = वेल्स राष्ट्रिय अन्डर-१७ फुटबल टिम |nationalcaps1 = ७ |nationalgoals1 = १ |nationalyears2 = २००६ |nationalteam2 = वेल्स राष्ट्रिय अन्डर-१९ फुटबल टिम |nationalcaps2 = १ |nationalgoals2 = १ |nationalyears3 = २००६-२००८ |nationalteam3 = वेल्स राष्ट्रिय अन्डर-२१ फुटबल टिम |nationalcaps3 = ४ |nationalgoals3 = २ |nationalyears4 = २००६– |nationalteam4 = [[वेल्स राष्ट्रिय फुटबल टोली|वेल्स]] |nationalcaps4 = ८५ |nationalgoals4 = ३३ |pcupdate = ६ सेप्टेम्बर २०२० |ntupdate = ६ सेप्टेम्बर २०२० }} '''ग्यारेथ फ्र्याङ्क बेल''' (जन्म १६ जुलाई १९८९) [[वेल्स राष्ट्रिय फुटबल टोली|वेल्स]]बाट खेल्ने [[भकुन्डो|फुटबल]] खेलाडी हुन् । उनी हाल व्यावसायिक रूपमा [[रियल म्याड्रिड]]बाट [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|विङ्गर]]बाट खेल्छन । ग्यारेथले व्यावसायिक फुटबलको सुरुवात सन् २००६ मा [[साउथह्याम्प्टन फुटबल क्लब|साउथह्याम्प्टन]]बाट लेप्ट ब्याक्क का रूपमा गरेका थिए ।छिट्टै वहाँ इङ्गलिस प्रिमीयर लिगमा फ्री-किक विशेसज्ञको रूपमा चर्चित भएका थिए । सन् २००६/२००६ सिजन पछि [[टोटनह्याम हट्स्पर फुटबल क्लब|टोटन्ह्याम हट्स्पर]] कलबमा आबद्ध भए र २०१२/१३ सिजन सम्म सोहि क्लबमा खेले ।टोटनह्याम हट्स्परमा हुदा १४६ खेलमा ४२ गोल ३१ असिस्ट गरेका थिए र १५ पहेलो कार्ड र १ रातो कार्ड पाएका थिए । उनी सन् २०११ तथा २०१३ मा एपिएफ प्लेयर अफ द इअर र यङ प्लेयर अफ द इअर घोषित भएका छन् । इङगल्याण्डको प्रोफेसनल फुटबलर एशोसिएसनले २३ वर्षिय बेललाई प्लेयर अफ द इयर र यङ प्लेयर अफ द इअरबाट सम्मान गरेको थियो ।<ref>{{cite news |url=http://himalayatv.com/news/2013/04/29/ग्यारेथ-बेल-एपीएफ-प्लेयर/ |title=ग्यारेथ बेल एपीएफ प्लेयर अफ दि इयर र योङग प्लेयर अफ दि इयर घोषित |publisher=हिमालय टेलीभिजन |date=२९ अप्रिल २०१३ }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सन् २०१३ मा दुई महिनाको लामो कसरतपछि अन्ततः स्पेनी क्लव [[रियल म्याड्रिड]]ले ग्यारेथ बेललाई इङ्गलिस क्लव टोटनह्याम हट्स्परबाट [[सबैभन्दा महँगो फुटबल स्थानान्तरणहरूको सूची|कीर्तिमानी रकम]]मा ९९ सय मिललियन युरो तिरेर क्लवमा आबद्ध गरेको हो ।<ref>{{cite news |url=http://imagekhabar.com/samachar/detail/30657/31/.shtml |title=ग्यारेथ बेल रियाल मड्रिडमा आबद्ध |publisher=इमेज खबर |date=१४ सेप्टेम्बर २०१३ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150103001816/http://imagekhabar.com/samachar/detail/30657/31/.shtml |date=2015-01-03 }}</ref> [[रियल म्याड्रिड]]मा उनी ११ जर्सी लगाउछन् र दाहिने अग्रपंङतीमा (राइट विंगर) खेल्दछन् ।[[रियल म्याड्रिड]]मा अहिले सम्म सबै २३१ खेलमा १०२ गोल गरेका छन् , ला लिगामा १५५ खेलमा ६८ गोल [https://www.transfermarkt.co.uk/gareth-bale/profil/spieler/39381 ४३ असिस्ट] गरेका छन् । उनी राष्ट्रिय फुटबल टिममा सन् २००६ मेबाट खेल्न सुरू गरेका थिए र वेल्स राष्ट्रिय टिमबाट धेरै गोल गर्ने खेलाडि उनी हुन् । ==प्रारम्भिक जीवनी== '''ग्यारेथ फ्र्याङ्क बेल'''को (बेल) जन्म सन् १९८९ जुलाइ १६ मा कार्डिफ,वेल्समा भएको थियो । उनी कार्डिफ सिटिका पुर्व फुटबलर्र किर्स पिकेका भदा हुन् । उन्ले प्राथमिक स्कूल व्हीचर्चमा गरेका थिए र हाई स्कूल [[:en:Whitchurch High School|व्हीचर्च हाई स्कूल]] कार्डिफमा अध्ययन गरेका थिए । <br /> ==क्लव इतिहास== ===साउथेम्प्टन=== ===टोटनह्याम हट्स्पर=== ===रियल म्याड्रिड=== ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commons category|Gareth Bale|ग्यारेथ बेल}} * [http://www.realmadrid.com/en/football/squad/gareth-bale रियल म्याड्रिड प्रोफाइल] * {{UEFA player|102225|ग्यारेथ बेल}} * {{FIFA player|299610|ग्यारेथ बेल}} [[श्रेणी:वेल्सका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८९ मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 46kd9oskuw8yobek83abodxt6flzwty 0 74306 1363623 1320272 2026-06-26T13:48:31Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363623 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = टोनी क्रुस | image_size = 200px | image = Liver-RM (6) (cropped) 2.jpg | caption = सन् २०१८ मा क्रुस [[रियल म्याड्रिड]]बाट खेल्दै । | fullname = टोनि क्रुस<ref name="FIFA Club World Cup Morocco 2013: List of Players">{{cite news| title = FIFA Club World Cup Morocco 2013: List of Players| url = http://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf| publisher = FIFA| format = PDF| page = 5| date = 7 December 2013| accessdate = 31 August 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181224185413/http://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf |date=24 December 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|1|4|df=y}}<ref name="FIFA Club World Cup Morocco 2013: List of Players"/> | birth_place = [[Greifswald]], जर्मनी | height = १.८३ मि<ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/football/squad/toni-kroos|title=Toni Kroos - Official Website - Real Madrid CF|publisher=|accessdate=2 October 2018}}</ref> | position = [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपंक्ति]] | currentclub = [[रियल म्याड्रिड]] | clubnumber = ८ | youthyears1 = १९९७–२००२ | youthclubs1 = [[Greifswalder SC]] | youthyears2 = २००२–२००६ | youthclubs2 = [[F.C. Hansa Rostock|Hansa Rostock]] | youthyears3 = २००६–२००७ | youthclubs3 = [[बायर्न म्युनिख जरनिय]] | years1 = २००७–२००८ | clubs1 = [[एफसी बायर्न म्युनिख|बायर्न म्युनिख]] | caps1 = १३ | goals1 = ४ | years2 = २००७–२०१४ | clubs2 = [[एफसी बायर्न म्युनिख|बायर्न म्युनिख]] | caps2 = १३० | goals2 = १३ | years3 = २००९–२०१० | clubs3 = → [[बायर ०४ लिभरकुसेन]] (ऋणमा) | caps3 = ४३ | goals3 = १० | years4 = २०१४–२०२४ | clubs4 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps4 = ३०६<!-- LEAGUE ONLY--> | goals4 = २२ <!-- If you update the number of goals and appearances, update also pcupdate! --> | nationalyears1 = २००५–२००७ | nationalteam1 = [[जर्मनी यू-१७]] | nationalcaps1 = ३४ | nationalgoals1 = १७ | nationalyears2 = २००९ | nationalteam2 = [[जर्मनी यू-१९]] | nationalcaps2 = ५ | nationalgoals2 = ३ | nationalyears3 = २००८–२००९ | nationalteam3 = [[जर्मनी यू२१]] | nationalcaps3 = १० | nationalgoals3 = २ | nationalyears4 = २०१०–२०२४ | nationalteam4 = [[जर्मनी राष्ट्रिय फुटबल टोली|जर्मनी]] | nationalcaps4 = ११४ | nationalgoals4 = १७ | medaltemplates = {{MedalCompetition|[[फिफा विश्वकप]]}} {{Medal|W|[[२०१४ फिफा विश्वकप|२०१४]]|}} {{Medal|3rd|[[२०१० फिफा विश्वकप|२०१०]]|}} {{MedalCompetition|[[युइएफए युरोपेली च्याम्पियनसिप]]}} {{Medal|B|[[युइएफए युरो २०१२|२०१२]]|}}<!--Though there was no third place playoff, UEFA decided in the 2012 edition to award the semi-final losers (Germany and Portugal) bronze medals.--> {{Medal|B|[[युइएफए युरो २०१६|२०१६]]|}} {{MedalCompetition|[[फिफा यु-१७ विश्व कप]]}} {{Medal|3rd|[[२००७ फिफा यु-१७|२००७]]|}} }} '''टोनी क्रूस''' जन्म ४ जनवरी १९९०) जर्मनीका पूर्व पेशेवर फुटबल खेलाडी हुन्। ==क्लब जीवन == १७ वर्षको उमेरमै [[एफसी बायर्न म्युनिख|बायर्न म्युनिख]]को वरिष्ठ टोलीमा अटाएका क्रुज १८ महिना [[बायर ०४ लेभरकुसेन]]मा बिताएर बायर्न फर्कँदा बायर्न [[बुन्डेसलिगा|बुन्डेस लिगा]]मा निरिह सावित भइरहेको थियो । बायर्नको त्यो स्थितिलाई उल्टाउँदै बायर्नलाई ३ बुन्डेस लिगा र २०१३ [[युएफा च्याम्पियन्स लिग|युइएफए च्याम्पियन्स लिग]] जिताउने काम क्रुजले गरे । उनी [[२०१४ फिफा विश्वकप]] जितेपछी आफुलाई ६ वर्षे अनुबन्धनमा पार्दै रियल म्याड्रिड प्रवेश गरेका हुन् । सही स्थानमा सही खेलाडीलाई बल वितरण गर्न एकदमै सक्षम मानिने क्रुजलाई वर्तमान पुस्ताका सबभन्दा आक्रामक मिडफिल्डरका रूपमा लिइन्छ । ==अन्तराष्ट्रिय जीवन == उनले २०१० र २०१४ विश्वकप अनि २०१२ [[युइएफए युरो]]मा जर्मनीको साथ दिएका छन् । ==व्यक्तिगत जीवन == [[जर्मनी]]को ग्रीफस्वाल्डमा जन्मिएका क्रुजका दाजु फेलिक्स क्रुज पनि फुटबलर हुन् । जेसिका फार्बरसँगको लामो सम्बन्धका कारण उनले लियोन नामका छोरा जन्माएका छन् । ==यो पनि हेर्नुहोस्== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Toni Kroos|टोनी क्रूस}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:जर्मनीका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 36la0myvi92g4sti9ihqev1g4yzz0ja 0 74396 1363624 1236154 2026-06-26T13:48:41Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363624 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = सामी केडिरा | image = SamiKhedira.jpg | caption = २०१२ मा [[रियल म्याड्रिड]]को लागि खेल्दै केडिरा | fullname = सामी केडिरा<ref name="FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players">{{Cite news| title = FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players| url = http://www.fifadata.com/document/fwc/2010/PDF_BackUp_2010_06_13/FWC_2010_SquadLists.pdf| publisher = FIFA| format = PDF| page = 11| date = 12 June 2010| accessdate = 8 December 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181211193017/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |date=11 December 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1987|4|4|df=y}}<ref name="FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players"/> | birth_place = [[स्टटगार्ट]], पश्चिम जर्मनी | height = {{convert|1.89|m|ftin|0|abbr=on}}<ref name="Real_profile">{{cite web | url = http://www.realmadrid.com/en/football/squad/sami-khedira | title = Sami Khedira | publisher = Real Madrid C.F | accessdate = 3 March 2012}}</ref> | youthyears1 = १९९२–१९९५ | youthclubs1 = TV Oeffingen | youthyears2 = १९९५–२००४ | youthclubs2 = [[भीएफबी स्टुटगार्ट]] | currentclub = | clubnumber = | position = [[मध्यपंक्ति|डिफेन्सिभ मिडफिल्डर]] | years1 = २००४–२००६ |clubs1 = [[VfB Stuttgart II]] |caps1 = २१ |goals1 = १ | years2 = २००६–२०१० |clubs2 = [[VfB Stuttgart]] |caps2 = ९८ |goals2 = १४ | years3 = २०१०–२०१५ |clubs3 = [[रियल म्याड्रिड]] |caps3 = १०२ |goals3 = ६ | years4 = २०१५-२०२१ |clubs4 =[[युभेन्टस फुटबल क्लब|युभेन्टस]] |caps4 =९९ |goals4 =२१ | years5 = २०२१ | clubs5 = [[हर्था बिएससी]] | caps5 = ९ | goals5 = ० | totalcaps = ३२९ | totalgoals = ४२ | nationalyears1 = २००३–२००४ | nationalteam1 = [[Germany national under-17 football team|Germany U17]] | nationalcaps1 = १० | nationalgoals1 = २ | nationalyears2 = २००७–२००९ | nationalteam2 = [[Germany national under-21 football team|Germany U21]] | nationalcaps2 = १५ | nationalgoals2 = ५ | nationalyears3 = २००९–२०१८ | nationalteam3 = [[जर्मन राष्ट्रिय फुटबल टिम|जर्मनी]] | nationalcaps3 = ७७ | nationalgoals3 = ७ | pcupdate = ६ मे २०२१ | ntupdate = २७ जुन २०१८ | medaltemplates = {{Medal|Team|{{fb|Germany}}}} {{Medal|W|[[FIFA World Cup]]|[[2014 FIFA World Cup|2014]]}} }} '''सामी केडिरा''' ({{IPA-de|ˈsami keˈdiːʁa}}; {{lang-ar|سامي خضيرة}};जन्म ४ अप्रिल १९८७) जर्मन पूर्व फुटबलर हुन्। खेदिरा [[बुन्डेसलिगा|बुन्डेस लिगा]] क्लब [[भीएफबी स्टुटगार्ट]]बाट २०१० मा [[रियल म्याड्रिड]] प्रवेश गरेका हुन् । गतिशिल मिड फिल्डरको छवी बनाएका खेदिरा त्रुटीविहिन खेल खेल्न माहिर मानिन्छन् । साथै ग्राउन्डको ठुलो हिस्सा ढाकेर विपक्षीका लागि ढाल झैँ बनेर एउटा डिफेन्डरको काम गर्नु र मध्य पङ्क्तिबाट बल लिएर टीमको काउन्टर आक्रमणमा जोडीनु उनको विशेषता हो । ==व्यक्तिगत जीवन== [[सामी केडिरा|सामी खेदिरा]]को जन्म ट्युनिसियन बाबु र जर्मन आमाबाट जर्मनीको स्टुटगार्टमा भएको हो । खेदिराका भाइ रानी पनि फुटबलर हुन् । जर्मन फेसन मोडेल [[लेना गेर्के]] र खेदिराको सम्बन्ध सार्वजनिक भईसकेको छ । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] hr6jwc0k50kro1sag972eh68g6qdbkv 0 74569 1363625 1354713 2026-06-26T13:48:51Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363625 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = रोबर्टो कार्लोस | image = Roberto Carlos in Moscow 3.jpg | image_size = | caption = रोबर्टो कार्लोस २००७मा | fullname = रोबर्टो कार्लोस डा सिल्भा रोचा | birth_date = {{Birth date and age|१९७३|४|१०|df=yes}} | birth_place = [[गार्क]], [[साओ पाउलो]]<nowiki>, [[</nowiki>[[ब्राजिल]]<nowiki>]]</nowiki> | currentclub = [[Akhisar Belediyespor]] | height = {{convert|1.68|m|abbr=on}} | Years Active = 1991–2012 | position = [[Defender (association football)|देब्रे-पछाडी]] | years1 = १९९१–१९९३ |clubs1 = [[União São João Esporte Clube|União São João]] |caps1 = |goals1 = | years2 = १९९३–१९९५ |clubs2 = [[Sociedade Esportiva Palmeiras|Palmeiras]] |caps2 = ४४ |goals2 = ३ | years3 = १९९५–१९९६ |clubs3 = [[इन्टर मिलान]] |caps3 = ३० |goals3 = ५ | years4 = १९९६–२००७ |clubs4 = [[रियल म्याड्रिड]] |caps4 = ३७० |goals4 = ४७ | years5 = २००७–२००९ |clubs5 = [[फेनर्बाचे एस.के.]] |caps5 = ६५ |goals5 = ६ | years6 = २०१०–२०११ |clubs6 = [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]] |caps6 = ३५ |goals6 = १ | years7 = २०११–२०१२ |clubs7 = [[FC Anzhi Makhachkala|Anzhi Makhachkala]] |caps7 = २९ |goals7 = ४ | totalcaps = ५७३ | totalgoals = 65 | nationalyears1 = १९९२–२००६<ref>{{Cite news|title=Roberto Carlos – Century of International Appearances|publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]]|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/rcarlos-intl.html}}</ref> | nationalteam1 = [[ब्राजिल]] |nationalcaps1 = १२५ |nationalgoals1 = ११ | manageryears1 = २०११ |managerclubs1 = [[FC Anzhi Makhachkala|Anzhi Makhachkala]] (Assistant) | manageryears2 = २०१३–२०१४ |managerclubs2 = [[Sivasspor]] | manageryears3 = २०१५– |managerclubs3 = [[Akhisar Belediyespor]] }} '''रोबर्टो कार्लोस डा सिल्भा रोचा'''(जन्म सन् १९७३ अप्रिल १०), सामान्य रूपमा '''रोबर्टो कार्लोस''' पूर्व [[ब्राजीलियन फुटबलर]] हुन् । उनले आफ्नो करियर [[ब्राजिल]]मा अग्रपङ्क्तीको खेलाडीका रूपमा सुरू गरेपनि आफ्नो करियरको लामो समय बायाँ डिफेन्डरको रूपमा बिताए । उनलाई फुटबलको इतिहाँसमा सबभन्दा आक्रामक लेफ्ट ब्याकका रूपमा लिइन्छ । उनले "द बुलेट मेन"को उपनाम पाएका थिए जसको कारण उनको घुमाउरो फ्रि किक थियो । उनले १६९ किमी/घण्टाको गतिमा फ्रि किक हानेका छन् ।<ref name=thighs>{{Cite news|url=http://www.guardian.co.uk/football/2002/jun/16/worldcupfootball2002.sport2|title=Try me for thighs|date=16 June 2002|publisher=The Guardian}}</ref> उनी आफ्नो आन्तरिक बल/स्टेमिना, दौडने वेग, तकनीकि कौशल, क्रस निकाल्ने क्षमता, लामो थ्रो इन र २४ इन्च मोटो तिघ्राका कारण प्रसिद्ध छन् । सन् १९९७ मा उनी फिफा वर्ष खेलाडी हुन चुकेका थिए र दोस्रो स्थानमा रहे । ब्राजिल लाई २००२ को विश्वकप जिताउन र १९९८ को विश्वकपको फाइनलसम्म पुर्याउन उनले ठूलो भुमिका निभाएका थिए। ==क्लब ईतिहास== सन् १९९१ मा ब्राजीलको युनिव साव जाव क्लबबाट व्यवसाहिक फटबलको रूपमा सुरुवात गरेका थिए , १९९२ मा उनी खेले एट्लिटिको मिनीरो क्लब गएर खेले । सन् १९९३ मा उनी ब्राजीलकै पाल्मारीस क्लबबाट खेल्न सुरु गरे र सन् १९९५ (२ वर्ष) सोही क्लबमा रहे, पाल्मारीस क्लबबाट ४४ खेलमा ३ गोल पनि गरे । सन् १९९५ मा इटालियन क्लब [[इन्टर मिलान]] गए र मात्र १ सिजन खेले र पहिले खेलमै लोभलाग्दो ३० याड दुरीको फ्री किक गोल गरे । इन्टर मिलानमा ३० खेलमा ५ गोल गरे । सन् १९९६ मा उनी स्पेनीस क्लब [[रियल म्याड्रिड]] गए, र त्यहाँ ३ नं. लगाएर बायाँ पछाडी (लेफ्ट ब्याक) स्थानबाट ११ सिजन १९९६/९७ देखी २००६/०७ सम्म ५८४ खेलमा ७१ गोल गरे । ==यो पनि हेर्नुहोस्== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commons category|Roberto Carlos}} * [http://www.robertocarlos.com.br/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19980705150835/http://www.robertocarlos.com.br/ |date=1998-07-05 }} {{pt icon}} * {{FIFA player|170688|Roberto Carlos}} * [http://www.fc-anji.ru/users/12/?lng=en Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318083643/http://www.fc-anji.ru/users/12/?lng=en |date=2012-03-18 }} on Anzhi Makhachkala's official website [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] b2x4hch6dh9bd37mfdocb5fblclzoju 0 74716 1363626 1309822 2026-06-26T13:49:01Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363626 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | playername = मेसुट ओजिल | image =20180602 FIFA Friendly Match Austria vs. Germany Mesut Özil 850 0704.jpg | fullname = मेसुट ओजिल | dateofbirth =१५ अक्टोबर १९८८ (उमेर २८) | height = १.८० मि (५ फिट ११ इन्च) | cityofbirth = [[गेल्सेनकिर्चेन]] | countryofbirth = पश्चिम जर्मनी | position = [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|आक्रामक मिडफिल्डर]]/[[विङ्गर]] |currentclub = [[आर्सनल फुटबल क्लब|आर्सनल]] |clubnumber = ११ | youthyears1 =१९९५–१९९८ | youthclubs1= वेष्टफालिया ०४ गेल्सेनकिर्चेन | youthyears2 = १९९८–१९९९ | youthclubs2 = ट्युटोनिया साल्के-नर्ड | youthyears3 = १९९९–२००० | youthclubs3 = फाल्के गेल्सेनकिर्चेन | youthyears4 = २०००–२००५ | youthclubs4 = [[रट-वेस एसेन]] | youthyears5 = २००५–२००६ | youthclubs5 = [[साल्के ०४]] | years1 = २००६-२००८ | years2 = २००८-२०१० | years3 = २०१०-२०१३ | years4 = २०१३- | clubs1 = [[साल्के ०४]] | clubs2 = [[वर्डर ब्रिमेन]] | clubs3= [[रियल म्याड्रिड]] | clubs4= [[आर्सनल फुटबल क्लब|आर्सनल]] | caps1 = ३० | goals1 = ० | caps2 = ७१ | goals2 = १३ | caps3 = १०५ | goals3 = १९ | caps4 = १५२ | goals4 = ३० | nationalyears1 = २००६–२००७ | nationalteam1 = [[जर्मनी अन्डर १९]] | nationalcaps1 = ११ | nationalgoals1 = ४ | nationalyears2 = २००७–२००९ | nationalteam2 = [[जर्मनी अन्डर २१]] | nationalcaps2 = १६ | nationalgoals2 = ५ | nationalyears3 = २००९–२०१८ | nationalteam3 = [[जर्मनी राष्ट्रिय फुटबल टोली|जर्मनी]] |nationalcaps3 = ९२ | nationalgoals3 = २३ | club-update = २२:२८, १८ अगस्त २०१८ (युटिसी) | nationalteam-update = १६:१९, २७ जून २०१८ (युटिसी) | medaltemplates = {{MedalCompetition|[[फिफा विश्वकप|फुटबल विश्वकप]]}} {{Medal|W|[[२०१८ फिफा विश्वकप|२०१४]]|}} {{Medal|3rd|[[२०१० फिफा विश्वकप|२०१०]]|}} {{MedalCompetition|[[युइएफए युरोपेली च्याम्पियनसिप|युइयफए युरोपेली च्याम्पियनसिप]]}} {{Medal|B|[[UEFA Euro 2012|२०१२]]|}}<!-- Though there was no third place playoff, UEFA decided in the 2012 edition to award the semi-final losers (Germany and Portugal) bronze medals for the first time: https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/competitions/euro/91/87/57/918757_download.pdf --> {{MedalCompetition|[[UEFA European Under-21 Championship]]}} {{Medal|W|[[2009 UEFA European Under-21 Championship|२००९]]|}} }} '''मेसुट ओजिल''' ({{IPA-de|ˈmeːzut ˈøːzil}}, {{IPA-tr|me̞ˈsut ˈø̞zil|lang}}; जन्म: १५ अक्टुबर १९८८)जर्मन फुटबलर हुन । एक सबल अनि सफल प्लेमेकर ओजिल आक्रामक मिडफिल्डरको भुमिकामा आर्सनल फुटबल क्लबबाट मैदानमा उत्रने गर्छन् । [[जर्मनी राष्ट्रिय फुटबल टोली|जर्मनी राष्ट्रिय फुटबल टिम]]का प्रशिक्षक [[योआखिम लो]]ले उनलाई राष्ट्रिय टोलीमा निकै सम्मान दिन्छन् । सन् २००९ मा राष्ट्रिय टोलीमा पदार्पण गरेका उनले ८० बढी अन्तराष्ट्रिय खेलमा २१ गोल गरेका छन् । उपयोगी पास र उत्कृष्ट प्रहार गर्ने क्षमताका कारण उनको खेललाई चेल्सीका प्रसिक्षक जोसे माउरिन्हो र लेजेन्ड जिदानसँग तुलना गर्ने गरिन्छ । ==प्रारम्भिक जीवनी== {{ठुटो}} ==सम्मान== ===क्लब=== ;वर्डर ब्रिमेन<ref name="Soccerway">{{cite web | url = http://www.soccerway.com/players/mesut-ozil/1986/ | title = M. Özil | publisher = Soccerway | accessdate = 3 January 2015}}</ref> *[[डिएफबी-पोकल]]: [[2008–09 DFB-Pokal|2008–09]] ;रियल म्याड्रिड<ref name="Soccerway" /> * [[ला लिगा]]: [[2011–12 La Liga|2011–12]] * [[कोपा डेल रे]]: [[2010–11 Copa del Rey|2010–11]] * [[सुपरकोपा डी इस्पाना]]: [[2012 Supercopa de España|2012]] ;आर्सनल<ref name="Soccerway" /> *[[एफए कप]]: [[2013–14 FA Cup|2013–14]], [[2014–15 FA Cup|2014–15]] *[[एफए कम्युनिटि शिल्ड]]: <!-- DO NOT ADD 2014 FA COMMUNITY SHIELD, HE WAS NOT IN SQUAD AND DID NOT PARTICIPATE AS AN EXTENDED BREAK FOLLOWING THE WORLDCUP 2014 -->[[2015 FA Community Shield|2015]] ===अन्तर्राष्ट्रिय=== [[File:Award ceremony of the World Cup in Brazil 07.jpg|thumb|250px|upright|फिफा विश्वकप फाइनल जितेपछी ट्रफि समाउदै ओजिल]] ;Germany<ref name="Soccerway" /><ref>{{cite web | url = http://www.welt.de/sport/article116793792/Khedira-Oezil-Neuer-Aufstieg-der-Euro-Helden.html | title = Khedira, Özil, Neuer – Aufstieg der Euro-Helden | language = de | publisher = welt.de | date = 6 June 2013 | accessdate = 3 January 2015 | first = Lars | last = Gartenschläger}}</ref> * [[फिफा विश्वकप]]: [[2014 FIFA World Cup|2014]] * [[यूइएफए यूरोपियन यू-२१ च्याम्पियनशीप]]: [[2009 UEFA European Under-21 Football Championship|2009]] ===व्यक्तिगत=== * [[2009 UEFA European Under-21 Football Championship#Final|2009 UEFA European U-21 Championship Final]] – [[Man of the match]]. * [[2009–10 Bundesliga#Top assists|Bundesliga Top assists]] [[2009–10 Bundesliga|2009–10]] (17) * [[FIFA World Cup 2010|FIFA World Cup 2010 Man of the Match]]: [[2010 FIFA World Cup Group D#Ghana vs Germany|vs. Ghana]] * [[2010 FIFA World Cup]] – Most assists (3, shared with [[Thomas Müller]], [[Bastian Schweinsteiger]], [[Kaká]], and [[Dirk Kuyt]]) * [[2011–12 La Liga]] Most assists (17) * [[UEFA Euro 2012 statistics#Assists|UEFA Euro 2012]] – Most assists (3, shared with [[Steven Gerrard]], [[Andrei Arshavin]], and [[David Silva]]) * [[UEFA Euro 2012]] – [[Man of the match]]: [[UEFA Euro 2012 Group B#Germany vs Portugal|Germany vs Portugal]], [[UEFA Euro 2012 knockout stage#Germany vs Greece|Germany vs Greece]] * [[2014 FIFA World Cup qualification – UEFA Group C]]: Highest goalscorer (8 goals) * [[UEFA Best Player in Europe Award|UEFA Best Player in Europe Award 2012]] (10th place) * [[UEFA European Football Championship Teams of the Tournament|UEFA Euro Team of the Tournament]]: [[UEFA Euro 2012#Awards|2012]] * [[UEFA Team of the Year]]: [[UEFA Team of the Year#Team of the Year 2012|2012]], [[UEFA Team of the Year#Team of the Year 2013|2013]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|Mesut Özil|मेसुट ओजिल}} * {{Official website|1=http://www.mesutoezil.com}} [[श्रेणी:जर्मनीका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] supz5mrt0zygqw6k2dt3gfixijguxly 0 75021 1363627 1261905 2026-06-26T13:49:11Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363627 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = जिनेदिन जिदान | image = Zinedine Zidane by Tasnim 03.jpg | caption = जिनेदिन जिदान | fullname = जिनेदिन यसिद जिदान<ref name="espn">{{cite web | title=Zinedine Zidane Profile | publisher=ESPN | url=http://soccernet.espn.go.com/world-cup/player/bio/_/id/11066/zinedine-zidane&cc=4716?ver=global }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628234948/http://soccernet.espn.go.com/world-cup/player/bio/_/id/11066/zinedine-zidane%26cc%3D4716?ver=global |date=2011-06-28 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.biography.com/people/zinedine-zidane-9541232|title=Zinedine Zidane biography|accessdate=28 May 2013|publisher=Biography.com}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1972|6|23|df=yes}}<ref name="espn"/> | birth_place = [[मर्सिली]], फ्रान्स | height = {{convert|1.85|m|abbr=on}} | position index = [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|आक्रामक मध्यपङ्क्ति]] | currentclub = [[रियल म्याड्रिड]] (म्यानेजर) | youthyears1 = १९८२–१९८३ |youthclubs1 = युएस सेन्ट-हेन्री | youthyears2 = १९८३–१९८६ |youthclubs2 = सो सेप्टेम्स-लेस-भलोन्स | youthyears3 = १९८६–१९८९ |youthclubs3 =एएस केन्स | years1 = १९८९–१९९२ |clubs1 = [[एएस केन्स]] |caps1 = ६१ |goals1 = ६ | years2 = १९९२–१९९६ |clubs2 = [[बोर्डीअक्स]] |caps2 = १३९ |goals2 = २८ | years3 = १९९६–२००१ |clubs3 = [[युभेन्टस फुटबल क्लब|युभेन्टस]] |caps3 = १५१ |goals3 = २४ | years4 = २००१–२००६ |clubs4 = [[रियल म्याड्रिड]] |caps4 = १५५ |goals4 = ३७ | totalcaps = ५०६ |totalgoals = ९५ | nationalyears1 = १९८८–१९८९ |nationalteam1 = [[फ्रान्स यु-17]] |nationalcaps1 = ४ |nationalgoals1 = १ | nationalyears2 = १९८९–१९९० |nationalteam2 = [[फ्रान्स यु-18]] |nationalcaps2 = ६ |nationalgoals2 = ० | nationalyears3 = १९९०–१९९४ |nationalteam3 = [[फ्रान्स यु-21]] |nationalcaps3 = २० |nationalgoals3 = ३ | nationalyears4 = १९९४–२००६ |nationalteam4 = [[फ्रान्स राष्ट्रिय फुटबल टोली|फ्रान्स]] |nationalcaps4 = १०८ |nationalgoals4 = ३१ | manageryears1 = २०१४–२०१६ |managerclubs1 = [[रियल म्याड्रिड क्यास्टीला]] | manageryears2 = २०१६– |managerclubs2 = [[रियल म्याड्रिड]] }} '''जिनेदिन जिदान''' पूर्व फ्रान्सेली फुटबल खेलाडी हुन्। जिदानको उत्कृष्ट फुटबल प्रदर्शन र उनकै प्रेरणाबाट फ्रान्सले सन् [[१९९८ फिफा विश्वकप]]को फाइनलमा [[ब्राजिल]]लाई हराउँदै उपाधि जितेको थियो। फाइनलमा उनले दुई गोल हेडिङ मार्फत गरेका थिए। उनकै अनुशासनहीन खेलका कारण [[२००६ फिफा विश्वकप]] फाइनलमा फ्रान्स [[इटाली]]सँग पराजित हुन पुगेको थियो। इटालीका रक्षापङ्क्ति [[मार्को म्याटेराजी]]लाई छातीमा टाउँकोले हानेर उनी [[रातो कार्ड]] खाँदै मैदानबाट विदा भएका थिए। त्यो उनको अन्तिम विश्वकप पनि थियो र अन्तिम खेल पनि रहेको थियो। तीन पटकसम्म [[फिफा वर्ष खेलाडी]] घोषित भएका उनी [[रियल म्याड्रिड]]का व्यवसायिक फुटबल खेलाडी थिए। उनलाई सुनौलो छवि लिएर छिर्ने र ओइलाएको छवि बोकेर अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल जगतबाट विदा हुने फुटबल खेलाडी भनेर चिन्ने गरिन्छ। <ref>https://www.omnathpokharel.com.np/2023/12/french-fans-praise-zidane-despite-red.html?m=1</ref> यद्यपि फ्रान्समा भने उनलाई जति सम्मान अरू फुटबलरलाई गरिँदैन।{{cn}} जिनेदिन जिदान विश्वकप इतिहासमा सबैभन्दा बढी कार्ड खाएका खेलाडी हुन्। उनले ४ पहेँलो र २ रातो कार्ड खाएका थिए। ==प्रारम्भिक जीवनी== ==अन्तर्राष्ट्रिय गोल== ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Zinedine Zidane|जिनेदिन जिदान}} [[श्रेणी:सन् १९७२ मा जन्म]] [[श्रेणी:फ्रान्सका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:फ्रान्सका अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:युभेन्टस फुटबल क्लबका खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिड फुटबल क्लबका खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:बेलोन डी' ओर विजेताहरू]] [[श्रेणी:फिफा वर्षको उत्कृष्ट खेलाडी विजेताहरू]] [[श्रेणी:फिफा विश्वकप विजेता खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:फिफा विश्वकप २००६ सहभागी खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:फिफा विश्वकप २००२ सहभागी खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:फिफा विश्वकप १९९८ सहभागी खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:युइएफए युरो १९९६ सहभागी खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:युइएफए युरो २००० सहभागी खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:युइएफए युरो २००४ सहभागी खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:फ्रान्सेली फुटबल म्यानेजरहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिड फुटबल क्लबका म्यानेजरहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 75s6lfrt3l6kuhhbpdmpp2220h976gb 0 75496 1363628 1321674 2026-06-26T13:49:21Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363628 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = पेपे | image = Pepe 2018.jpg | image_size = | caption = पेपे [[२०१८ फिफा विश्वकप]]मा पर्चुगलबाट | fullname = केप्लर लाभेरन लिमा फेरेइरा<ref name=FIFA>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCC/2017/PDF/FCC_2017_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Confederations Cup Russia 2017: List of players: Portugal |publisher=FIFA |format=PDF |page=7 |date=20 March 2018 |accessdate=28 March 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190112155400/http://tournament.fifadata.com/documents/FCC/2017/PDF/FCC_2017_SQUADLISTS.PDF |date=12 January 2019 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1983|2|26|df=y}}<ref name=FIFA/> | birth_place = [[मासेयो]], ब्राजिल | height = १.८८ मि<ref name=FIFA/> | position = [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापंक्ति]] | currentclub = [[पोर्टो]] | clubnumber = ३ | youthyears1 = १९९५–२००१ | youthclubs1 = [[Sport Club Corinthians Alagoano|Corinthians-AL]] | years1 = २००१–२००२ | clubs1 = [[C.S. Marítimo B|मारिटिमो बि]] | caps1 = १४ | goals1 = १ | years2 = २००२–२००४ | clubs2 = [[C.S. Marítimo|मेरिटिमो]] | caps2 = ६३ | goals2 = ३ | years3 = २००४–२००७ | clubs3 = [[पोर्टो]] | caps3 = ६४ | goals3 = ६ | years4 = २००७–२०१७ | clubs4 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps4 = २२९ | goals4 = १३ | years5 = २०१७–२०१९ | clubs5 = [[बेसिकटास]] | caps5 = ३३ | goals5 = ५ | years6 = २०१९- | clubs6 = [[पोर्टो]] | caps6 = ८६ | goals6 = ६ | nationalyears1 = २००७– | nationalteam1 = [[पोर्तगाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|पोर्चुगल]] | nationalcaps1 = १२८ | nationalgoals1 = ७ | pcupdate = १४ मे २०२२ | ntupdate = १२ जुन २०२२ | medaltemplates = {{medalCountry|[[Portugal national football team|पोर्चुगल]]}} {{MedalCompetition|[[UEFA European Championship|युरोपियन च्याम्पियन]]}} {{medalW|[[UEFA Euro 2016|२०१६]]|}} {{medalBronze|[[UEFA Euro 2012|२०१२]]|}}<!--Though there was no third place playoff, UEFA decided in the 2012 edition to award the semi-final losers (Germany and Portugal) bronze medals.--> {{MedalCompetition|[[फिफा कन्फेडेरेसन कप]]}} {{Medal|3rd|[[2017 FIFA Confederations Cup|२०१७]]|}} }} '''पेपे''' ({{IPA-pt|ˈpɛpi|br}}) नामले खेल दुनियाँमा परिचित '''केप्लर लाभेरन लिमा फेरेइरा''' पोर्चुगीज पेशेवर फुटबलर हुन जो [[पोर्टो]] र [[पोर्तगाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|पोर्चुगल राष्ट्रिय फुटबल टिम]]का रक्षात्मक घेराका खम्बा मानिन्छन् । मार्टीमोबाट व्यवसायिक खेल जीवन सुरू गरेका उनले पोर्टो र [[रियल म्याड्रिड]]मा पनि आफ्नो सन्तुलित खेललाई लिएर अघि बढे । उत्कृष्ट रक्षापंक्ति भएर पनि बेला बेला विवादमा फँस्नु भने उनको विशेषता नै मानिन्छ । जन्मथलो [[ब्राजिल]] भएका पेपेले पोर्चुगलको राष्ट्रिय जर्सीमा १०० भन्दा बढी खेल खेलेर ७ गोल गरेका छन । ===अन्तराष्ट्रिय गोल=== {| class="wikitable collapsible collapsed" style="text-align: left;" align=center ! # !! मिति !! स्थान !! विपक्षी !! स्कोर !! नतिजा !! प्रतियोगिता |- | १. || ७ जुन २००८|| [[स्टेड डी जेनेभी]], [[जेनेभी]], स्विजरल्यान्ड || {{fb|TUR}} || '''१'''–० || २–० || [[यूइएफए यूरो २००८]] |- | २. || ९ सेप्टेम्बर २००९ || [[स्टेडीयम पुस्काज फेरेन्स]], [[बुडापेष्ट]], हङ्गेरी || {{fb|HUN}} || ०–'''१''' || ०–१ || [[२०१० फिफा विश्वकप]] छनौट |- | ३. || १३ जुन २०१२ || [[एरिना भिभ]], [[भिभ]], युक्रेन || {{fb|DEN}} || ०–'''१''' || २–३ || [[युइएफए युरो २०१२|यूइएफए यूरो २०१२]] |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|Pepe|पेपे}} *[http://www.realmadrid.com/en/football/squad/kepler-laveran-lima-ferreira रियल म्याड्रिड आधिकारिक विवरण] [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:पोर्चुगलका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८३ मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] pslnbl4tkydmlkc9nb8lab0v1kutj7c 0 77285 1363670 1358097 2026-06-26T17:32:43Z ~2026-36951-56 79558 लिङ्क थप गरियो 1363670 wikitext text/x-wiki '''बजार अर्थव्यवस्था''' (market economy) यस्तो अर्थव्यवस्था लाई भनिन्छ जसमा लगानी, उत्पादन र वितरणको निर्णय [[बजार]]को माग र आपूर्तिको आवस्थाबाट निर्धारित हुन्छ। राज्यको नियन्त्रण निर्देशन तथा दबाबविना स्वतन्त्ररूपमा सञ्चालित वा माग र प्रतिको अन्तरक्रीयाबाट मूल्य निर्धारण हुने अर्थतन्त्रलाई '''बजार अर्थव्यवस्था''' भनिन्छ। [[पूँजीवाद|पूँजीवादी]] अर्थतन्त्रलाई '''Market Economy''' पनि भन्ने गरिन्छ। अर्थव्यवस्था पुँजीवादी जस्ता धेरै कुराहरू बुझ्नुभन्दा पहिला हामीले पहिला अर्थशास्त्र भन्ने कुरालाई बुझ्नु उपयोगी मानिन्छ। त्यसैले हामी पहिला अर्थशास्त्रको वर्णन गर्नेछौ अर्थशास्त्र के हो त कुनै पनि देशको आर्थिक तथा भौगोलिक रूपमा रहेका अथाह सम्पत्ति को मा तुलना गणना संयोजन र रूपान्तरण विकास निर्माण तथा अन्य महत्वपूर्ण कार्यहरू र जनता र देशको आर्थिक अवस्थालाई बचाउनका लागि बनाइएको एउटा रणनीति अर्थशास्त्र हो। सामान्य भाषामा भन्नुपर्दा व्यापार व्यवसाय विकास निर्माण जस्ता कार्यहरू नै नापतवल गरेर अर्थशास्त्रको पानामा राख्न सकिन्छ। तर यही अर्थतन्त्र बन्न सकिँदैन। किनकि यो एउटा रणनीतिबाट बनाइएको एउटा योजना हो। योजनालाई उल्लङ्घन गर्नको लागि त्यसको भित्री कुराहरू बुझ्नुपर्ने जरुरी छ। त्यसैले यो बुझ्नलाई हजुरले विकिपिडिया भन्दा पनि किताबहरूबाट पाउन सक्नुहुन्छ। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[खुला बजार]] * [[स्वतन्त्र बजार]] {{ठुटो}} [[श्रेणी:अर्थव्यवस्था]] jbh68t1mhi58cihnrhrj0vof673guo4 0 77397 1363629 985446 2026-06-26T13:49:31Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363629 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=August 2014}} {{Infobox football biography | name = जावी अलोन्सो | fullname = जावियर अलोन्सो ओलाने<ref>{{cite web|title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players|url=http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|publisher=Fédération Internationale de Football Association (FIFA)|accessdate=13 September 2013|page=29|format=PDF|date=4 June 2010}}</ref> | image = Xabi Alonso FCB.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1981|11|25|df=y}} | birth_place = टोल्सा, स्पेन | height = {{convert|1.83|m|abbr=on}}<ref>{{cite web | url = http://www.realmadrid.com/en/football/squad/xabier-alonso-olano | title = Alonso | website = realmadrid.com | accessdate = ५ June 2015}}</ref> | position = [[मध्यपंति]] | currentclub = [[एफसी बायर्न म्युनिख|बायर्न म्युनिख]] | clubnumber = १४ | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Antiguoko]] | youthyears2 = | youthclubs2 = [[Real Sociedad]] | years1 = १९९९–२००० | clubs1 = [[Real Sociedad B]] | caps1 = ३९ | goals1 = २ | years3 = २०००–२००१ | clubs3 = → [[:en:SD Eibar|ईकर]] (ऋणमा) | caps3 = १४ | goals3 = ० | years2 = २०००–२००४ | clubs2 = [[Real Sociedad]] | caps2 = ११४ | goals2 = ९ | years4 = २००४–२००९ | clubs4 = [[लिभरपुल फुटबल क्लब]] | caps4 = १४३ | goals4 = १५ | years5 = २००९–२०१४ | clubs5 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps5 = १५८ | goals5 = ४ | years6 = २०१४– | clubs6 = [[एफसी बायर्न म्युनिख|बायर्न म्युनिख]]| caps6 = २६ | goals6 = २ | nationalyears1 = २००० | nationalteam1 = [[Spain national under-18 football team|स्पेन यु१८]] | nationalcaps1 = १ | nationalgoals1 = ० | nationalyears2 = २००२–२००३ | nationalteam2 = [[Spain national under-21 football team|स्पेन यु२१]] | nationalcaps2 = ९ | nationalgoals2 = ० | nationalyears3 = २००३–२०१४| nationalteam3 = [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली|स्पेन]] | nationalcaps3 = ११४ | nationalgoals3 = १६ | nationalyears4 = २००१–२०१२ | nationalteam4 = [[Basque Country national football team|वास्के]] | nationalcaps4 = ५ | nationalgoals4 = ० | pcupdate = १५:२७, २३ मे २०१५ (UTC) | ntupdate = २३ जुन २०१४ }} '''जेवियर "जावी" अलोन्सो ओलानो''' (जन्म २५ नोभेम्बर १९८१) स्पेनी फुटबलर हुन जो बुन्डेसलिगा क्लब बायर्न म्युनिखमा आबद्ध छन् । केन्द्रिय मध्यपंक्ति उनलाई सुहाउदो स्थान हो । उनले करियरको थालनी रियल सोसिडाडबाट गरेका थिए । ला लिगा क्लब एसडी एबारले उनलाई सोसिडाडबाट ऋणमा छोटो समय भित्रायो र उनी सोसिडाडमै फर्किए अनि क्लबको कप्तान बने । रियल सोसिडाडमा उनको कप्तानी यति सफल सावित भयो कि –03 सिजनमा क्लबले ला लिगामा दोस्रो स्थान हात पार्यो । यहि सफलतालाई आत्मसाथ गर्दै 2004 अगष्टमा उनी £10.5 मिलियनमा लिभरपुलद्धारा खरिदिए । लिभरपुलमा उनले यूइएफए च्याम्पियन्स लिग जिताउन फाइनलमा एसी मिलान विरूद्ध बराबरी गोल फर्काएका थिए । आगामी सिजनमा एफए कप र एफए कम्युनिटि सिल्डमा लिभरपुलको जितको लालमोहर लाग्यो भने £30 मिलियनमा उनको पनि करियर रियल म्याड्रिडतिर लाग्यो । अहिले बायर्न म्युनिखमा उनले जादु चलाईरहेका छन र उनले चौबिसौँ बुन्डेसलिगा पनि जिताएका छन् । ==यो पनि हेर्नुहोस्== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 0kr866jwlssl34fkv8tnrtoxtx6blpo 0 77404 1363630 1027871 2026-06-26T13:49:41Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363630 wikitext text/x-wiki '''वेस्ले स्नाइडर''' (डच उच्चारण: [ˈʋɛsli ˈsnɛi̯dər]; जन्म ९ जुन १९८४) डच पेशेवर फुटबलर हुन जो टुर्कीस क्लब गालातासारे र नेदरल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टिमका लागि मध्यपंक्तिको भूमिकामा मैदानमा उत्रन्छन् । सन २०१० का लागि फिफाले संसारका ३ उत्कृष्ट मिडफिल्डरको सुचिमा उनलाई पनि समावेस गरेको थियो । एएफसी एज्याक्स एकेडेमीका उत्पादन स्नाइडरले एज्याक्सको लागि सात ट्रफि जितेका थिए । २००७ मा रियल म्याड्रिडले €२७ मिलियनमा उनलाई एज्याक्सबाट भित्रायो र उनको आगमनले क्लबले ला लिगा उपाधि पनि जित्यो । सन् २००९ मा इन्टर मिलानमा €१५ मिलियनमा उनको स्थानान्तरण भयो । इन्टर मिलानमा उनले सिरी ए,च्याम्पियन्स लिग र फिफा क्लब विश्वकप जिताए भने घरेलु कप कोप्पा इटालिया पनि जिताए । यति गरेर उनी २०१३ मा गालातासारेमा €७.५ मिलियनमा प्रवेश गरे । गालातासारेमा पनि उनको खेल अझ खारिएको छ । राष्ट्रिय टिमका लागि उनले २८ गोल गरेका छन् भने उनले गोल गरेको खेलमा(१२ नोभेम्बर २०१४ सम्म) नेदरल्यान्डले हार्नुपरेन । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:फुटबल]] [[श्रेणी:नेदरल्यान्डका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 48b5bni9k26h2oga2xpfffbo05zs5gs 0 77411 1363631 1209714 2026-06-26T13:49:51Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363631 wikitext text/x-wiki डर्क जान क्लास "क्लास-जान" हन्टेलार (डच उच्चारण: [ˈklaːs ˈjɑn ˈɦʏn.tə.ˌlaːr]; जन्म १२ अगष्ट १९८३), उर्फ द हन्टर, डच पेशेवर फुटबलर हुन् जो स्ट्राइकरको रूपमा [[एएफसी आयाक्स|एएफसी एज्याक्स]] र नेदरल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टिमका लागि खेल्दछन् । हन्टेलार उत्कृष्ट फर्स्ट टचका साथ बहुफलप्रद स्ट्राइकर हुन जसको खेल शैली [[मार्को भान बास्टेन]] र [[रूड भान निस्टेलरोय]] जस्ता दिग्गज खेलाडी सँग तुलना गरिन्छ । नेदरल्यान्डका पुर्व प्रबन्धक [[लुइस भान गाल]]ले उनको बारेमा क्वोट गर्दै भनेका थिए "पेनाल्टी क्षेत्रमा उनी विश्वका उत्कृष्ट खेलाडी हुन् ।" सन् २००६ मा डच फुटबल ट्यालेन्ट अफ द इयर र एज्याक्स "प्लेयर अफ द इयर" चुनिएका हन्टेलार डच टिमका सदस्य थिए जुन टिमले २००६ युइएफए यु-२१ च्याम्पियनशीप जितेको थियो जहाँ उनी उच्च गोलकर्ता बनेका थिए । सो प्रतियोगितामा उनी युइएफए टिम अफ द टुर्नामेन्टमा समेत परेका थिए । उनी नेदरल्यान्ड यु-२१ राष्ट्रिय टिमका लागि २२ उपस्थितिमा १८ गोलका साथ उच्च गोलकर्ता हुन् । घरेलु प्रतिस्पर्धामा उनले एरिडीभिसी(डच लिग) २००५–०६ र २००७–०८ सिजनमा सम्झनयोग्य खेल खेल्दै उच्च गोलकर्ता बने । साल्के ०४ मा २०१० मा आबद्ध भएर [[२०११-१२ बुन्डेसलिगा]]को उच्च गोलकर्ता हुनुअघि हन्टेलारले पिएसभी, डी ग्राफ्सच्याप, एगोभ एपेलडुर्न, हिरेनभिन, एज्याक्स, रियल म्याड्रिड, र एसी मिलानका लागि खेलिसकेका छन् । २०११-१२ सिजनमा उनले बुन्डेसलिगामा २९ गोल गरेका थिए । {{Infobox football biography | name = क्लास-जान हन्टेलार | image = Klaas-Jan Huntelaar (2017).jpg |image_size = 250 | caption = हन्टेलार २०१७ मा | fullname = क्लास-जान हन्टेलार<ref>{{cite news | title = 2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players | url = http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf | publisher = FIFA | format = PDF | page = 25 | date = 11 June 2014 | accessdate = 11 June 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806141058/http://www.fifadata.com/document/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SquadLists.pdf |date=6 August 2017 }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1983|8|12|df=yes}} | birth_place = [[Bronckhorst|Voor-Drempt]], नेदरल्यान्डस् | height = {{convert|१.८६|m|ftin|abbr=on}} | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपंक्ति]] | currentclub = [[एएफसी आयाक्स|एएफसी एज्याक्स]] | clubnumber = ९ | youthyears1 = १९८८–१९९४ | youthclubs1 = VV H. en K. | youthyears2 = १९९४–२००० | youthclubs2 = [[De Graafschap]] | youthyears3 = २०००–२००२ | youthclubs3 = [[:en:PSV Eindhoven|पिएसभी]] | years1 = २००२–२००४ | clubs1 = [[:en:PSV Eindhoven|पिएसभी]] | caps1 = १ | goals1 = ० | years2 = २००३ | clubs2 = → [[De Graafschap]] (ऋणमा) | caps2 = ९ | goals2 = ० | years3 = २००३–२००४ | clubs3 = → [[:en:AGOVV Apeldoorn|एजिओभिभि]] (ऋणमा) | caps3 = ३५ | goals3 = २६ | years4 = २००४–२००६ | clubs4 = [[SC Heerenveen|Heerenveen]] | caps4 = ४६ | goals4 = ३३ | years5 = २००६–२००८ | clubs5 = [[एएफसी आयाक्स|एएफसी एज्याक्स]] | caps5 = ९२ | goals5 = ७६ | years6 = २००९ | clubs6 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps6 = २० | goals6 = ८ | years7 = २००९–२०१० | clubs7 = [[एसी मिलान|मिलान]] | caps7 = २५ | goals7 = ७ | years8 = २०१०–२०१७ | clubs8 = [[साल्के ०४]] | caps8 = १७५ | goals8 = ८२ | years9 = २०१७– | clubs9 = [[एएफसी आयाक्स|एएफसी एज्याक्स]] | caps9 = ५६ | goals9 = २९ | nationalyears1 = २००२–२००६ | nationalteam1 = [[Netherlands national under-21 football team|Netherlands U21]] | nationalcaps1 = २३ | nationalgoals1 = १८ | nationalyears2 = २००६–२०१५ | nationalteam2 = [[नेदरल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेदरल्यान्डस्]] | nationalcaps2 = ७६ | nationalgoals2 = ४२ | pcupdate = ११:३०, ७ मे २०१८ (युटिसी) | ntupdate = १३ अक्टोबर २०१५ | medaltemplates = {{Medal|Team|[[AFC Ajax]]}} {{Medal|W|[[KNVB Cup]]|[[2005–06 KNVB Cup|2006]]}} {{Medal|W|[[Johan Cruijff Shield|Johan Cruyff Shield]]|[[2006 Johan Cruijff Schaal|2006]]}} {{Medal|W|[[KNVB Cup]]|[[2006–07 KNVB Cup|2007]]}} {{Medal|W|[[Johan Cruijff Shield|Johan Cruyff Shield]]|[[2007 Johan Cruijff Schaal|2007]]}} {{Medal|Team|[[Schalke 04]]}} {{Medal|W|[[DFB-Pokal]]|[[2010–11 DFB-Pokal|2011]]}} {{Medal|W|[[DFL-Supercup]]|[[2011 DFL-Supercup|2011]]}} {{Medal|Team|{{fb|Netherlands}}}} {{medal|Winner|[[UEFA European Under-21 Championship|UEFA Under-21 Championship]]|[[2006 UEFA European Under-21 Championship|2006]]}} {{Medal|RU|[[FIFA World Cup]]|[[2010 FIFA World Cup|2010]]}} {{Medal|3rd|[[FIFA World Cup]]|[[2014 FIFA World Cup|2014]]}} }} ==सन्दर्भ सामग्री== [[:en:Klaas-Jan Huntelaar]] [[श्रेणी:फुटबल]] [[श्रेणी:नेदरल्यान्डका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८३ मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 6444fx6jla740rrgxvuft7lduxolc3n 0 77436 1363632 1137769 2026-06-26T13:50:01Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363632 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = इस्को | fullname = फ्रान्सिस्को रोमन एलार्कन स्वारेज | image = Liver-RM (5) (cropped).jpg | image_size = 220 | caption = इस्को २०१८ मा रियल म्याड्रिडबाट |dateofbirth = {{birth date and age|1992|4|21|df=y}} | birth_place = [[Benalmádena, स्पेन]] | height = {{convert|१.७६|मि|abbr=on}} | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपंक्ति]] | currentclub = [[रियल म्याड्रिड]] | clubnumber = २३ | youthyears1 = | youthclubs1 = बेनेमिल | youthyears2 = २००६–२००९ | youthclubs2 = [[:en:Valencia CF|भेलेन्सिया]] | years1 = २००९–२०११ | clubs1 = [[:en:Valencia CF Mestalla|भेलेन्सिया बि]] | caps1 = ५२ | goals1 = १६ | years2 = २०१०–२०११ | clubs2 = [[Valencia CF|भेलेन्सिया]] | caps2 = ४ | goals2 = ० | years3 = २०१२–२०१३ | clubs3 = [[मलागा]] | caps3 = ६९ | goals3 = १४ | years4 = २०१३– | clubs4 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps4 = १८४ | goals4 = ३५ | nationalyears1 = २००८ | nationalteam1 = [[Spain national under-16 football team|स्पेन यु१६]] | nationalcaps1 = ३ | nationalgoals1 = १ | nationalyears2 = २००८–२००९ | nationalteam2 = [[Spain national under-17 football team|स्पेन यु१७]] | nationalcaps2 = २१ | nationalgoals2 = ६ | nationalyears3 = २०१० | nationalteam3 = [[Spain national under-18 football team|स्पेन यु१८]] | nationalcaps3 = १ | nationalgoals3 = १ | nationalyears4 = २०१०–२०११ | nationalteam4 = [[Spain national under-19 football team|स्पेन यु१९]] | nationalcaps4 = १२ | nationalgoals4 = ७ | nationalyears5 = २०११ | nationalteam5 = [[Spain national under-20 football team|स्पेन यु२०]] | nationalcaps5 = ६ | nationalgoals5 = १ | nationalyears6 = २०११–२०१४ | nationalteam6 = [[Spain national under-21 football team|स्पेन यु२१]] | nationalcaps6 = १९ | nationalgoals6 = १० | nationalyears7 = २०१२ | nationalteam7 = [[Spain national under-23 football team|स्पेन यु२३]] | nationalcaps7 = ५ | nationalgoals7 = ० | nationalyears8 = २०१३– | nationalteam8 = [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली|स्पेन]] | nationalcaps8 = ३४ | nationalgoals8 = १२ | pcupdate = १८:५९, १७ मे २०१८ (UTC) | ntupdate = ३१ मे २०१९ }} '''फ्रान्सिस्को रोमन एलार्कन स्वारेज''' (जन्म २१ अप्रिल १९९२), उर्फ 'इस्को' स्पेनी पेशेवर फुटबल खेलाडी हुन जो रियल म्याड्रिड र स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टिमका लागि आक्रामक मिडफिल्डरको रूपमा खेल्ने गर्दछन् । उनले फुटबलको व्यवसायिक जीवन भ्यालेन्सिया सीएफबाट गरेका थिए जहाँ उनी पहिलो रोजाइका खेलाडी थिएनन् । उनी त्यसपछी २०११ मा मलागा सीएफमा जोडिए । २०१३ को जुन महिनामा उनी €३० मिलियनमा रियल म्याड्रिड प्रवेश गरेका हुन । इस्कोले विभिन्न तहमा राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गरेका छन् । २०१२ ओलम्पिकमा समेत टोलीमा परेका इस्कोले अन्तराष्ट्रिय टिमबाट २०१३ मा डेब्यु गरेका थिए । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== ==यो पनि हेर्नुहो== ==बाह्य कडीहरू== {{कमन्सश्रेणी|Isco}} [[श्रेणी:फ्रान्सका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] o7myv5ts4j0auqbastuk1zsoitdd2a0 0 77456 1363633 1321852 2026-06-26T13:50:11Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363633 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = स्यामुएल डेल अल्फ्रेइ ओ डिन | image = Ferenc Puskás.jpg | caption = १९७१ मा पुस्काज | nameofbirth = फेरेन्स पर्कजेल्ड बिरो | dateofbirth = {{birth date|1927|4|2|df=y}} | cityofbirth = [[बुडापेस्ट]], [[हङ्गेरी]] | dateofdeath = {{death date and age|2006|11|17|1927|4|2|df=y}} | cityofdeath = बुडापेस्ट, हङ्गेरी | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|स्ट्राइकर]] | height = {{convert|1.72|m|ftin|abbr=on}} | years1 = १९४३–१९५५ | years2 = १९५८–१९६२ | clubs1 = [[बुडापेस्ट हन्भेड]]<ref>before 1950 the club was Kispesti A.C.</ref> | clubs2 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps1 = ३४१ | caps2 = १८० | goals1 = ३५२ | goals2 = १५६ | totalcaps = ५१२ | totalgoals = ५१५ | nationalyears1 = १९४५–१९५६ | nationalyears2 = १९६१–१९६२ | nationalteam1 = [[हङ्गेरी राष्ट्रिय फुटबल टिम|हङ्गेरी]] | nationalteam2 = [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली|स्पेन]] | nationalcaps1 = ८५ | nationalgoals1 = ८४ | nationalcaps2 = ४ | nationalgoals2 = ० | manageryears1 = १९६७ | manageryears2 = १९६८ | manageryears3 = १९६८–१९६९ | manageryears4 = १९७९–१९७४ | manageryears5 = १९७५ | manageryears6 = १९७५–१९७६ | manageryears7 = १९७६–१९७७ | manageryears8 = १९७८–१९७९ | manageryears9 = १९७९–१९८२ | manageryears10 = १९८५–१९८६ | manageryears11 = १९८६–१९८९ | manageryears12 = १९८९–१९९२ | manageryears13 = १९९३ | managerclubs1 = [[सन फ्रान्सिस्को गोल्डेन गेट गेल्स]] | managerclubs2 = [[भेनकुभर रोयल्स]] | managerclubs3 = [[डेपोर्टिभो अलाभे]] | managerclubs4 = [[पेनेथनाइकोस एफसी]] | managerclubs5 = [[रियल मुर्सिया]] | managerclubs6 = [[कोलो-कोलो]] | managerclubs7 = [[साउदी अरब राष्ट्रिय फुटबल टोली|साउदी अरब राष्ट्रिय फुटबल टिम]] | managerclubs8 = [[ए.इ.के एथेन्स एफसी]] | managerclubs9 = [[एल-मास्री]] | managerclubs10 = [[क्लब सोल डे अमेरिका]] | managerclubs11 = [[सेर्रो पोर्तेनो]] | managerclubs12 = [[साउथ मेलबर्न हेलास]] | managerclubs13 = [[हङ्गेरी राष्ट्रिय फुटबल टिम]] }} '''फेरेन्स पुस्काज''' (२ अप्रिल १९२७ – १७ नोभेम्बर २००६) हङ्गेरीयन फुटबलर र प्रबन्धक थिए जसलाई विश्वकै उत्कृष्ट फुटबलरको रूपमा चिनिन्छ । उनको गगनचुम्बी लोकप्रियता उनको सुन्दर खेलको परिणाम हो । उनले अन्तराष्ट्रिय खेलहरूमा हङ्गेरीको प्रतिनिधित्व गर्दै ८५ खेलमा ८४ गोल ठोकेका थिए भने क्लब स्तरमा कुल ५२९ खेलमा ५१४ गोल । उमेरमा ७९ वसन्त पार गरेर उनको निधन भयो । उनी १९५२ मा [[ओलम्पिक खेल|ओलम्पिक]] फुटबल विजेता बने भने राष्ट्रिय टोलीलाई [[१९५४ फिफा विश्वकप]]को फाइनलसम्म डोहोर्याएका थिए जहाँ उनी प्रतियोगिताकै सर्वश्रेष्ठ खेलाडी बनेका थिए । उनले तीन [[यूरोपियन कप]] (१९५९, १९६०, १९६६), १० राष्ट्रिय च्याम्पियनशीप (५ हङ्गेरीयन र ५ स्पेनी प्रिमेरा डिभिजन) र ८ उच्च गोलकर्ता सम्मान जितेका थिए । पुस्काजले हङ्गेरीमा [[किस्पेस्ट]] र [[बुडापेस्ट हन्भेड]]बाट खेल जीवन सुरू गरेका थिए । हङ्गेरीयन लिगमा विभिन्न चार अवसरमा उच्च गोलकर्ता बनेका पुस्काज वर्ष १९४८ मा यूरोपकै उच्च गोलकर्ता बनेका थिए । १९५० को दशकमा उनी राष्ट्रिय टोलीका कप्तान थिए भने उनले प्रतिनिधित्व गरेको टोलीलाई [[माइटी मग्यार्स]] भनिन्थ्यो । हङ्गेरीयन क्रान्तिको दुई वर्षपछि सन् १९५८ मा उनी स्वदेशत्याग गरी स्पेन बसाईँ सरे, जहाँ उनले [[रियल म्याड्रिड]]का लागि खेले । रियलमा रहँदा दुई यूरोपियन च्याम्पियन्स कप फाइनलमा सात गोल गरेका पुस्काजले चार पिचिचिस ट्रफि जितेका थिए । १९९५ मा, उनलाई आइ.एफ.एफ.एच.एस. ले बिसौँ सताब्दीको उच्च गोलकर्ता घोषणा गर्यो । खेल जीवनबाट अस्ताएपछि उनले प्रबन्धकीय जीवनलाई अगाडि बढाए । १९७१ मा उनले प्रबन्धकीय क्षेत्रमा [[पानाथिनाइकस]]लाई यूरोपियन कपको फाइनलमा पुर्याएर एउटा किर्तिमानी कोसेढुङ्गा पार गरेका थिए तर फाइनलमा डच क्लब [[एज्याक्स]]को हातबाट भएको पराजयले उनलाई इतिहास कोर्नबाट पाखा लगायो । यद्यपी उनी प्रबन्धकको रूपमा यूरोप मै जाज्वल्यमान बने । १९५६ मा उनले राष्ट्रका लागि गरेको कर्तव्यच्युतिका वावजुत हङ्गेरी सरकारले उनलाई १९९३ मा स्वदेश फर्कने पुर्ण इजाजत दिँदै राष्ट्रिय फुटबल टोलीको प्रबन्धक पदभार सम्हाल्ने अवसर समेत प्रदान गर्यो । १९९८ मा उनी प्रथम फिफा/एसओएस च्यारिटी एम्बासेडर बने । २००२ मा [[बुडापेस्ट]]मा रहेको रङ्गशाला (जसको नाम नेप्सटाडियन थियो) को नाम परिवर्तन गरेर [[पुस्काज फेरेन्स स्टेडियन]] राखियो जुन उनीप्रतिको सम्मान थियो । उनलाई हङ्गेरियन फुटबल संघले नोभेम्बर २००३ मा यूइएफए जुबिलि अवार्डको अवसरमा पछिल्ला ५० वर्षकै उत्कृष्ट हङ्गेरियन फुटबलर घोषणा गर्यो । उनको मरणोपरान्त २००९ मा फिफाले उनको सम्मानमा [[फिफा पुस्कास पुरस्कार|फिफा पुस्काज पुरस्कार]]को सुरूवात गर्यो जुन पुरस्कार क्यालेन्डर वर्षको सुन्दर गोल गर्ने एक खेलाडीलाई दिइन्छ । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२७ मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] r6mfi52ygjyh1owrw6058aic9pxxj2c 0 77473 1363634 1208962 2026-06-26T13:50:21Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363634 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = करिम बेन्जेमा | image = CSKA-RM18 (11).jpg | image_size = | caption = बेन्जेमा सन् २०१९ मा [[रियल म्याड्रिड]]को लागि खेल्दै | fullname = करिम मोस्तफा बेन्जेमा<ref>{{cite web|title=UEFA Champions League 2008/2009|url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/disciplinarychart/uefa/uefamedia/75/40/14/754014_download.pdf|publisher=uefa.com|accessdate=29 June 2012}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1987|12|19|df=y}}<ref>{{cite web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |format=PDF |page=5 |date=16 December 2017 |accessdate=23 December 2017 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |date=23 December 2017 }}</ref> | birth_place = [[ल्योन]], फ्रान्स | height = १.८५ मि<ref>{{cite web|title=Real Madrid C.F.&nbsp;– Karim Benzema|url=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/karim-benzema|publisher=[[Real Madrid]]|accessdate=18 November 2017}}</ref> | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपंक्ति]] | currentclub = [[अल इट्टिहाड]] | clubnumber = ९ | youthyears1 = १९९६–२००५ | youthclubs1 = [[Olympique Lyonnais Reserves and Academy|ल्योन]] | years1 = २००४–२००६ | clubs1 = [[Olympique Lyonnais Reserves and Academy|ल्योन बि]] | caps1 = २० | goals1 = १५ | years2 = २००४–२००९ | clubs2 = [[Olympique Lyonnais|ल्योन]] | caps2 = ११२ | goals2 = ४३ | years3 = २००९–२०२३ | clubs3 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps3 = ४३९ | goals3 = २३८ | years4 = २०२३- | clubs4 = [[अल इट्टिहाड]] | caps4 = १७ | goals4 = ९ | nationalyears1 = २००४ | nationalteam1 = [[France national under-17 football team|फ्रान्स यु१७]] | nationalcaps1 = ४ | nationalgoals1 = १ | nationalyears2 = २००४–२००५ | nationalteam2 = [[France national under-18 football team|फ्रान्स यु१८]] | nationalcaps2 = १७ | nationalgoals2 = १४ | nationalyears3 = २००५–२००६ | nationalteam3 = [[France national under-19 football team|फ्रान्स यु१९]] | nationalcaps3 = ९ | nationalgoals3 = ५ | nationalyears4 = ३००६ | nationalteam4 = [[France national under-21 football team|फ्रान्स यु२१]] | nationalcaps4 = ५ | nationalgoals4 = ० | nationalyears5 = २००७–२०२२ | nationalteam5 = [[फ्रान्स राष्ट्रिय फुटबल टोली|फ्रान्स]] | nationalcaps5 = ९७ | nationalgoals5 = ३७ | pcupdate = | ntupdate = }} '''करिम मोस्तफा बेन्जेमा''' ({{IPA-fr|kaʁim mɔstafa bɛnzema}}, {{lang-ar|كريم بنزيمة}}, {{lang-en|Karim Benzema}}; जन्म: सन् १९८७ डिसेम्बर १९; '''करिम बेन्जेमा''') फ्रान्सेली व्यवसायिक फुटबल खेलाडी हुन् जो साउदी क्लब [[अल इट्टिहाड]]का लागि [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|स्ट्राइकर]]को रूपमा व्यवसायिक फुटबल खेल्ने गर्दछन्। खतरनाक युरोपेली स्ट्राइकरको रूपमा चिनिने बेन्जेमालाई डी क्षेत्रभित्र प्रभावशाली गोल गर्न सक्ने क्षमता भएको खेलाडी मानिन्छ। [[फ्रान्स]]को [[ल्योन]] सहरमा जन्मिएका बेन्जेमाले स्थानीय क्लब 'ब्रोन टेर्राइल्लन'बाट खेल जीवनको सुरुवात गरेका थिए। सन् १९९६ मा सहरकै ठूलो क्लब 'ओलम्पिके ल्योन्नाइस'सँग जोडिएको बेन्जेमा त्यही क्लबको युवा एकेडेमीबाट अघि बढेका थिए। सटिक पास निकाल्नु र बललाई गोलपोस्टको जाली चुमाउनु उनको विशेषता हो। खेल मैदानमा उनी विपक्षीको टाउको दुखाइको विषय बन्ने गर्छन्।{{cn}} युवा फुटबलमा उनले फ्रान्सेली राष्ट्रिय फुटबल टोलीबाट यु-१७, यु-१८, यु-१९ र यु-२१ बाट खेलेका हुन। ==प्रारम्भिक जीवन== ==खेल जीवन== ====लियोन==== ====[[रियल म्याड्रिड]] ==== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:फ्रान्सका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:फ्रान्सका अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिड फुटबल क्लबका खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:युइएफए युरो २०२० सहभागी खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:युइएफए युरो २००८ सहभागी खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:युइएफए युरो २०१२ सहभागी खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:फिफा विश्वकप २०१४ सहभागी खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:बेलोन डी' ओर विजेताहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] lsav7pmfggys5ol9v4qee1gvk8zt58g 0 79152 1363635 1162537 2026-06-26T13:50:31Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363635 wikitext text/x-wiki {{orphan|date=जनवरी २०१६}} {{family name hatnote|नेग्रेदो|सान्चेज|lang=स्पेनी}} {{Infobox football biography | name = आल्भारो नेग्रेदो | image = Álvaro Negredo VCF.JPG | image_size = 200 | caption = आल्भारो नेग्रेदो | fullname = आल्भारो नेग्रेदो सान्चेज<ref>{{cite web|url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html|title=Barclays Premier League squad numbers 2013/14|publisher=[[Premier League]]|date=16 August 2013|access-date=17 August 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130821225359/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html|archive-date=21 August 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821225359/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/aug/premier-league-squad-numbers-seasons-2013-14.html |date=21 August 2013 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1985|8|20|df=y}}<ref name=Profile>{{cite news|url=https://www.marca.com/tag/n/9b/negredo/|title=Negredo|newspaper=[[Marca (newspaper)|Marca]]|language=es|access-date=4 October 2019}}</ref> | birth_place = [[म्याड्रिड]], स्पेन<ref name=Profile/> | height = १.८६ मिटर<ref name=Profile/> | position = [[गोलरक्षक (फुटबल)|गोलरक्षक]] | currentclub = [[कदिज फुटबल क्लब|कदिज]] | clubnumber = १८ | youthyears1 = सन् १९८८–१९९२ | youthclubs1 = [[बार्सिलोना]] | years1 = सन् १९९२–२००१ | clubs1 = [[बार्सिलोना]] | caps1 = २६८ | goals1 = ० | years2 = सन् २००१–२००३ | clubs2 = [[रायो भाएकानो]] | caps2 = ४० | goals2 = ० | years3 = सन् २००३–२००५ | clubs3 = [[बियारेआल]] | caps3 = १९ | goals3 = ० | years4 = सन् २००५–२०१२ | clubs4 = [[भ्यालेन्सिया]] | caps4 = १८९ | goals4 = ० | years5 = सन् २०१२–२०१३ | clubs5 = [[इस्तानबुल]] | caps5 = २६ | goals5 = ० | years6 = सन् २०१३–२०१५ | clubs6 = [[सेभिया फुटबल क्लब|सेभिया]] | caps6 = ६८ | goals6 = ० | years7 = सन् २०१५–२०१८ | clubs7 = [[बार्सिलोना]] | caps7 = ५ | goals7 = ० | years8 = सन् २०१८–२०१९ | clubs8 = [[बेसिकटस फुटबल क्लब|बेसिकटस]] | caps8 = २० | goals8 = ० | years9 = सन् २०१९–२०२० | clubs9 = [[इस्तानबुल]] | caps9 = ३८ | goals9 = ० | years10 = सन् २०२०–२०२१ | clubs10 = [[कदिज फुटबल क्लब|कदिज]] | caps10 = १५ | goals10 = ० | years11 = सन् २०२१ | clubs11 = [[अल-नस्र फुटबल क्लब|अल-नस्र]] | caps11 = २ | goals11 = ० | years12 = सन् २०२१– | clubs12 = [[कदिज फुटबल क्लब|कदिज]] | caps12 = १९ | goals12 = १ | totalcaps = | totalgoals = | nationalyears1 = सन् १९८८–१९९८ | nationalteam1 = स्पेन यु-२१ | nationalcaps1 = १८९ | nationalgoals1 = ० | nationalyears2 = सन् १९९८–२०१५ | nationalteam2 = [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली|स्पेन]] | nationalcaps2 = २६२ | nationalgoals2 = १० | club-update = सन् २०२१ मे २२ (युटिसी) | medaltemplates = {{MedalCountry|{{fb|ESP}}}} {{MedalCompetition|[[युइएफए युरोपेली च्याम्पियनसिप]]}} {{Medal|विजेता|[[युइएफए युरो २०१२|२०१२ पोल्यान्ड-युक्रेन]]|}} }} '''आल्भारो नेग्रेदो सान्चेज''' ({{IPA-es|ˈalβaɾo neˈɣɾeðo ˈsant͡ʃeθ}}; जन्म २० अगस्ट १९८५) स्पेनी फुटबल खेलाडी हुन्। उनी [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली]] र कदिज फुटबल क्लबको लागि स्ट्राइकरको रूपमा खेल्छन्। ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} {{ठुटो}} {{कमन्सश्रेणी|Álvaro Negredo}} [[श्रेणी:स्पेनका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८५ मा जन्म]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 89xfjpf6sk6k9n85ftmea43v8572rjv 0 87125 1363662 1350180 2026-06-26T16:31:02Z Bishaldev100 28807 /* नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध */ 1363662 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = '''श्री काजी जर्नेल''' | name = रणवीर सिंह थापा | nickname= स्वामी अभयानन्द |image = Portrait of Colonel Ranabir Singh Thapa (cropped).jpg |imagesize = |caption = रणवीर सिंह थापा |allegiance = {{flagicon|नेपाल}} [[नेपाली]] |rank = जर्नेल |office = कार्यवाहक मुख्तियार |term= सन् १८३७ |predecessor = [[भीमसेन थापा]] |successor = [[भीमसेन थापा]] |battles = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल-अंग्रेज युद्ध]] (मकवानपुर-हरिहरपुर) |relations = दाजु [[भीमसेन थापा]] |birth_date = वि. सं. १८४७ आषाढ १२ |father = [[अमरसिंह थापा (सानुकाजी)]] |birth_place = [[नेपाल]] |death_date = | death_place = |religion = [[हिन्दु]], [[क्षेत्री]] }} '''रणवीर सिंह थापा''' वा '''स्वामी अभयानन्द''' [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]]का बडाहाकिम तथा [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल अंग्रेज युद्ध]]का क्षेत्र कमान्डर थिए। उनी राजनीतिज्ञ पनि थिए । उनले छोटो समयको लागि सन् १८३७ मा कार्यवाहक मुख्तियार भएका थिए।{{sfn|Acharya|2012|p=157}} [[File:Ranabir Singh Thapa as Swami Abhayananda.jpg|thumb|काजी रणवीरसिंह स्वामी अभयानन्दको नाम ग्रहण गर्दै योगी बनेका]] ==सैनिक जीवन== ===नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध=== {{मुख्य|मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)}} [[File:Ranabir Singh Thapa letter.gif|thumb|रणवीरसिंह थापाद्वारा प्रेषित पत्रको खोल]] [[जनरल मार्ले]] [[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]], मकवानपुरगढी कब्जा गर्दै काठमाण्डौ पस्न चाहन्थे । उनीसँग १२,००० फौज थियो तर अघि बढ्न चाहेनन् । मकवानपुर-हरिहरपुर क्षेत्रको सम्पूर्ण जिम्मा बहन गरेका रणवीर सिंहले अर्का अङ्ग्रेजी अग्रज [[मेजर जनरल]] वुडलाई रणमा लोभ्याईरहेका थिए। तर मेजर वुडस् बढ्न मानेनन्। रणवीर सिंहको मातहतमा ४००० सिपाही थिए। जनरल वुड बारागढीबाटै बेतियातिर लागे ।<ref>http://nepalarmy.mil.np/history.php?page=two</ref> [[File:Old Bhardar letter.gif|thumb|देब्रेबाट तेस्रो मोहर छाप कर्णेल रणवीरसिंह थापाको]] ==राजनीतिक जीवन== रणवीर सिंह दाजु [[भीमसेन थापा]] पछि प्रधानमन्त्री बन्न चाहन्थे। तर [[रणजङ्ग पाँडे|रणजंग पाण्डे]]को चर्को षड्यन्त्रले हुन पाएनन्। वि.सं. १८७७ सालको आखिरतिर चीनसँग नेपालको मैत्री सम्वन्ध बलियो पार्न राजदूत भएर ल्हासा खटिएका थिए । राजा र मन्त्रीको आज्ञा पालन गर्दै यिनले चीनका बादशाहलाई विश्वासमा लिएका थिए । यसले गर्दा चीनका बादशाहबाट ३६ हजार नेपाली रुपैयाँ र अमूल्य ज्वाराहतले जडित मयुरको कल्कीलागेको रातो गजुरे चीनिया टोपी एवम् रत्न जडित क्वाच भीमसेन थापालाई उपहार पठाएका थिए । यिनी ल्हासामा राजदूत भएर पाँच वर्ष जति बसेका थिए ।<ref>[https://www.swadeshnepal.com/2018/09/29139/ सक्छौ जागीर नखाऊ, सक्तैनौ जागीर खाऊ तर झण्डामुनि बस, दरबारमा नपस]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==सन्यास == रणवीरसिंह थापा जो स्वामी अभयानन्द प्रथम बनेका थिए ==स्रोत== {{सन्दर्भसूची}} ==यो पनि हेर्नुहोला== *[[उजिरसिंह थापा|उजीर सिंह थापा]] *[[बख्तावर सिंह थापा]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:पाल्पाका बडाहाकिमहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] [[श्रेणी:१९औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] sqyr3micvdb0mlfbht4isz76hr52o8z 1363663 1363662 2026-06-26T16:32:09Z Bishaldev100 28807 1363663 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = '''श्री काजी जर्नेल''' | name = रणवीर सिंह थापा | nickname= स्वामी अभयानन्द |image = Portrait of Colonel Ranabir Singh Thapa (cropped).jpg |imagesize = |caption = रणवीर सिंह थापा |allegiance = {{flagicon|नेपाल}} [[नेपाली]] |rank = जर्नेल |office = कार्यवाहक मुख्तियार |term= सन् १८३७ |predecessor = [[भीमसेन थापा]] |successor = [[भीमसेन थापा]] |battles = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल-अंग्रेज युद्ध]] ([[मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)|मकवानपुर]]-हरिहरपुर) |relations = दाजु [[भीमसेन थापा]] |birth_date = वि. सं. १८४७ आषाढ १२ |father = [[अमरसिंह थापा (सानुकाजी)]] |birth_place = [[नेपाल]] |death_date = | death_place = |religion = [[हिन्दु]], [[क्षेत्री]] }} '''रणवीर सिंह थापा''' वा '''स्वामी अभयानन्द''' [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]]का बडाहाकिम तथा [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल अंग्रेज युद्ध]]का क्षेत्र कमान्डर थिए। उनी राजनीतिज्ञ पनि थिए । उनले छोटो समयको लागि सन् १८३७ मा कार्यवाहक मुख्तियार भएका थिए।{{sfn|Acharya|2012|p=157}} [[File:Ranabir Singh Thapa as Swami Abhayananda.jpg|thumb|काजी रणवीरसिंह स्वामी अभयानन्दको नाम ग्रहण गर्दै योगी बनेका]] ==सैनिक जीवन== ===नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध=== {{मुख्य|मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)}} [[File:Ranabir Singh Thapa letter.gif|thumb|रणवीरसिंह थापाद्वारा प्रेषित पत्रको खोल]] [[जनरल मार्ले]] [[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]], मकवानपुरगढी कब्जा गर्दै काठमाण्डौ पस्न चाहन्थे । उनीसँग १२,००० फौज थियो तर अघि बढ्न चाहेनन् । मकवानपुर-हरिहरपुर क्षेत्रको सम्पूर्ण जिम्मा बहन गरेका रणवीर सिंहले अर्का अङ्ग्रेजी अग्रज [[मेजर जनरल]] वुडलाई रणमा लोभ्याईरहेका थिए। तर मेजर वुडस् बढ्न मानेनन्। रणवीर सिंहको मातहतमा ४००० सिपाही थिए। जनरल वुड बारागढीबाटै बेतियातिर लागे ।<ref>http://nepalarmy.mil.np/history.php?page=two</ref> [[File:Old Bhardar letter.gif|thumb|देब्रेबाट तेस्रो मोहर छाप कर्णेल रणवीरसिंह थापाको]] ==राजनीतिक जीवन== रणवीर सिंह दाजु [[भीमसेन थापा]] पछि प्रधानमन्त्री बन्न चाहन्थे। तर [[रणजङ्ग पाँडे|रणजंग पाण्डे]]को चर्को षड्यन्त्रले हुन पाएनन्। वि.सं. १८७७ सालको आखिरतिर चीनसँग नेपालको मैत्री सम्वन्ध बलियो पार्न राजदूत भएर ल्हासा खटिएका थिए । राजा र मन्त्रीको आज्ञा पालन गर्दै यिनले चीनका बादशाहलाई विश्वासमा लिएका थिए । यसले गर्दा चीनका बादशाहबाट ३६ हजार नेपाली रुपैयाँ र अमूल्य ज्वाराहतले जडित मयुरको कल्कीलागेको रातो गजुरे चीनिया टोपी एवम् रत्न जडित क्वाच भीमसेन थापालाई उपहार पठाएका थिए । यिनी ल्हासामा राजदूत भएर पाँच वर्ष जति बसेका थिए ।<ref>[https://www.swadeshnepal.com/2018/09/29139/ सक्छौ जागीर नखाऊ, सक्तैनौ जागीर खाऊ तर झण्डामुनि बस, दरबारमा नपस]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==सन्यास == रणवीरसिंह थापा जो स्वामी अभयानन्द प्रथम बनेका थिए ==स्रोत== {{सन्दर्भसूची}} ==यो पनि हेर्नुहोला== *[[उजिरसिंह थापा|उजीर सिंह थापा]] *[[बख्तावर सिंह थापा]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:पाल्पाका बडाहाकिमहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] [[श्रेणी:१९औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] na7y0dkkv3nb5m45ndymelez98im03z 10 93001 1363747 727785 2026-06-27T10:17:32Z ~2026-36886-13 79565 1363747 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{image caption|{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}}}} | label1 = [[सहायक कम्पनी]] | data1 = {{{parent|}}} | label2 = स्थिति | class2 = category | data2 = {{{status|}}} | label3 = [[Ticker symbol|Traded&nbsp;as]] | data3 = <!-- Compatibility with the legacy undocumented nasdaq param --> {{#if: {{{traded_as|}}}|{{{traded_as|}}}|{{#if: {{{nasdaq|}}}|{{NASDAQ|{{{nasdaq|}}}}}|}}}} | label4 = Predecessor | data4 = {{{predecessor|}}} | label5 = स्थापना | data5 = {{{founded|}}} | label6 = संस्थापक{{#if:{{{founders|}}}|हरू}} | data6 = {{#if:{{{founders|}}} |{{{founders}}} |{{{founder|}}} }} | label7 = Successor | data7 = {{{successor|}}} | label8 = मूल राष्ट्र | data8 = {{{country|}}} | label9 = मुख्यालय स्थान | class9 = label | data9 = {{{headquarters|}}} | label10 = वितरक | data10 = {{{distribution|}}} | label11 = Key people | data11 = {{{keypeople|}}} | label12 = प्रकाशन प्रकार | data12 = {{{publications|}}} | label13 = सामग्री | data13 = {{{सामग्री|}}} | label14 = विधा | data14 = {{{genre|}}} | label15 = [[Imprint (trade name)|Imprint]]s | data15 = {{{imprints|}}} | label16 = Revenue | data16 = {{{revenue|}}} | label17 = मालिक(हरू) | data17 = {{{owner|}}} | label18 = {{abbr|No.|Number}} of employees | data18 = {{{numemployees|}}} | label19 = आधिकारिक वेबसाइट | class19 = url | data19 = {{#if: {{{website|{{{url|}}}}}} | {{#ifeq: {{{website|{{{url|}}}}}} |hide | | {{{website|{{{url|}}}}}} }} | {{#if: {{#property:P856}} | {{URL|{{#property:P856}}}} }} }} }} <noinclude>{{documentation}}<!-- PLEASE ADD THIS TEMPLATE'S CATEGORIES AND INTERWIKIS TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --></noinclude> ixy63a57kx9qvgobdouq9pkjh3cp7pq 1363748 1363747 2026-06-27T10:20:59Z ~2026-36886-13 79565 1363748 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{image caption|{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}}}} | label1 = [[सहायक कम्पनी]] | data1 = {{{parent|}}} | label2 = स्थिति | class2 = category | data2 = {{{status|}}} | label3 = [[Ticker symbol|Traded&nbsp;as]] | data3 = <!-- Compatibility with the legacy undocumented nasdaq param --> {{#if: {{{traded_as|}}}|{{{traded_as|}}}|{{#if: {{{nasdaq|}}}|{{NASDAQ|{{{nasdaq|}}}}}|}}}} | label4 = Predecessor | data4 = {{{predecessor|}}} | label5 = स्थापना | data5 = {{{founded|}}} | label6 = संस्थापक{{#if:{{{founders|}}}|हरू}} | data6 = {{#if:{{{founders|}}} |{{{founders}}} |{{{founder|}}} }} | label7 = Successor | data7 = {{{successor|}}} | label8 = मूल राष्ट्र | data8 = {{{country|}}} | label9 = मुख्यालय स्थान | class9 = label | data9 = {{{headquarters|}}} | label10 = वितरक | data10 = {{{distribution|}}} | label11 = Key people | data11 = {{{keypeople|}}} | label12 = प्रकाशन प्रकार | data12 = {{{publications|}}} | label13 = सामग्री | data13 = {{{सामग्री|{{{topics|}}}}}} | label14 = विधा | data14 = {{{genre|}}} | label15 = [[Imprint (trade name)|Imprint]]s | data15 = {{{imprints|}}} | label16 = Revenue | data16 = {{{revenue|}}} | label17 = मालिक(हरू) | data17 = {{{owner|}}} | label18 = {{abbr|No.|Number}} of employees | data18 = {{{numemployees|}}} | label19 = आधिकारिक वेबसाइट | class19 = url | data19 = {{#if: {{{website|{{{url|}}}}}} | {{#ifeq: {{{website|{{{url|}}}}}} |hide | | {{{website|{{{url|}}}}}} }} | {{#if: {{#property:P856}} | {{URL|{{#property:P856}}}} }} }} }} <noinclude>{{documentation}}<!-- PLEASE ADD THIS TEMPLATE'S CATEGORIES AND INTERWIKIS TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --></noinclude> kczc5ciyycypoz4508d9fhqxdjlj7f5 1363749 1363748 2026-06-27T10:31:41Z ~2026-36886-13 79565 1363749 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{image caption|{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}}}} | label1 = [[सहायक कम्पनी]] | data1 = {{{parent|}}} | label2 = स्थिति | class2 = category | data2 = {{{status|}}} | label3 = [[Ticker symbol|Traded&nbsp;as]] | data3 = <!-- Compatibility with the legacy undocumented nasdaq param --> {{#if: {{{traded_as|}}}|{{{traded_as|}}}|{{#if: {{{nasdaq|}}}|{{NASDAQ|{{{nasdaq|}}}}}|}}}} | label4 = Predecessor | data4 = {{{predecessor|}}} | label5 = स्थापना | data5 = {{{founded|}}} | label6 = संस्थापक{{#if:{{{founders|}}}|हरू}} | data6 = {{#if:{{{founders|}}} |{{{founders}}} |{{{founder|}}} }} | label7 = Successor | data7 = {{{successor|}}} | label8 = मूल राष्ट्र | data8 = {{{country|}}} | label9 = मुख्यालय स्थान | class9 = label | data9 = {{{headquarters|}}} | label10 = वितरक | data10 = {{{distribution|}}} | label11 = Key people | data11 = {{{keypeople|}}} | label12 = प्रकाशन प्रकार | data12 = {{{publications|}}} | label13 = सामग्री | data13 = {{{सामग्री|{{{topics|}}}}}} | label14 = विधा | data14 = {{{genre|}}} | label15 = [[Imprint (trade name)|Imprint]]s | data15 = {{{imprints|}}} | label16 = Revenue | data16 = {{{revenue|}}} | label17 = मालिक(हरू) | data17 = {{{owner|}}} | label18 = कर्मचारीको संख्या | data18 = {{{कर्मचारीको संख्या|{{{numemployees|}}}}}} | label19 = आधिकारिक वेबसाइट | class19 = url | data19 = {{#if: {{{website|{{{url|}}}}}} | {{#ifeq: {{{website|{{{url|}}}}}} |hide | | {{{website|{{{url|}}}}}} }} | {{#if: {{#property:P856}} | {{URL|{{#property:P856}}}} }} }} }} <noinclude>{{documentation}}<!-- PLEASE ADD THIS TEMPLATE'S CATEGORIES AND INTERWIKIS TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --></noinclude> e36d7fwhld6euctj6cohnq29kpzy93b 0 94815 1363636 1208957 2026-06-26T13:50:41Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363636 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = आर्जेन रोबिन | image = Arjen Robben Training 2018-10-09 FC Bayern Muenchen-1 (cropped).jpg | caption = बार्यन म्युनिखको फुटबल प्रशिक्षणमा रोबिन | fullname = आर्जेन रोबिन<ref name="FIFA Club World Cup Morocco 2013: List of Players">{{Cite news | title = FIFA Club World Cup Morocco 2013: List of Players | url = http://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf | publisher = FIFA | format = PDF | page = 5 | date = 7 December 2013 | accessdate = 7 December 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181224185413/http://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf |date=24 December 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1984|1|23|df=y}} | birth_place = [[बेडम]],नेदरल्यान्ड | height = {{convert|1.80|m|ftin|abbr=on}}<ref>{{cite web|title=Player Profile|url=http://www.fcbayern.de/en/teams/first-team/arjen-robben/|publisher=Bayern Munich|accessdate=24 April 2014}}</ref> | currentclub = | clubnumber = | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपङ्क्ति]] | youthyears1 = १९९४-१९९६ | youthclubs1 = भीभी बेडम | youthyears2 = १९९६-२००० | youthclubs2 = ग्रोनिन्गेन | years1 = २०००-२००२ | clubs1 = ग्रोनिन्गेन | caps1 = ४६ | goals1 = ८ | years2 = २००२-२००४ | clubs2 = पिएसभी | caps2 = ६८ | goals2 = १८ | years3 = २००४-२००७ | clubs3 = [[चेल्सी फुटबल क्लब|चेल्सी]] | caps3 = ६७ | goals3 = १५ | years4 = २००७-२००९ | clubs4 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps4 = ५०| goals4 = ११ | years5 = २००९– २०१९ | clubs5 = [[एफसी बायर्न म्युनिख|बायर्न म्युनिख]]| caps5 = २०१| goals5 = ९९ | nationalyears1 = १९९९ | nationalteam1 = नेदरल्यान्ड-१५ | nationalcaps1 = १ | nationalgoals1 = ० | nationalyears2 = १९९९-२००० | nationalteam2 = नेदरल्यान्ड-१६ | nationalcaps2 = ११ | nationalgoals2 = ४ | nationalyears3 = २००० | nationalteam3 = नेदरल्यान्ड-१७ | nationalcaps3 = ३ | nationalgoals3 = १ | nationalyears4 = २००१-२००२ | nationalteam4 = नेदरल्यान्ड-१९ | nationalcaps4 = ८ | nationalgoals4 = २ | nationalyears5 = २००१-२००३ | nationalteam5 = नेदरल्यान्ड-२१ | nationalcaps5 = ८ | nationalgoals5 = १ | nationalyears6 = २००३-२०१७ | nationalteam6 = [[नेदरल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेदरल्यान्डस्]] | nationalcaps6 = ९६<ref>{{cite web|url=http://voetbalstats.nl/spelernedxi.php?persid=1429|title=आर्जेन रोबिन|accessdate=10 October 2017|language=डच|publisher=voetbalstats.nl}}</ref> | nationalgoals6 = ३७ | medaltemplates = {{MedalCountry|{{NED}}}} {{MedalSport | पुरुष [[भकुन्डो|फुटबल]]}} {{MedalCompetition|[[फिफा विश्वकप]]}} {{Medal|2nd|[[२०१० फिफा विश्वकप|२०१० दक्षिण अफ्रिका]]|[[नेदरल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|टिम]]}} {{Medal|3rd|[[२०१४ फिफा विश्वकप|२०१४ ब्राजिल]]|[[नेदरल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|टिम]]}} | club-update = १६:२२, २४ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी) | nationalteam-update = }} '''आर्जेन रोबिन''' ({{IPA-nl|ˈɑrjən ˈrɔbə(n)|-|Nl-Arjen Robben.ogg}}; जन्म २३ जनवरी १९८४) एक डच फुटबल खेलाडी हुन्।उनी फुटबलमा अग्रपङ्क्ति भुमिकामा मैदान उत्रने गर्दछन्। रोबनको बल नियन्त्रण गर्ने खुबी गजबको छ । उनी विशेष बल लिएर तीव्र गतिमा अघि बढी पेनाल्टी क्षेत्रनजिक पुगेपछि बायाँ खुट्टाले देखाउने कलाका कारण चिनिन्छन् । उनको वेगले गर्दा प्रतिद्वन्द्वीहरू पनि पाखा लाग्ने गर्छन् । ==क्लब जीवन== [[नेदरल्यान्ड|नेदरल्यान्ड्स]]को बेडममा जन्मिएका उनी सानैदेखि दायाँ विङ्गमा खेल्थे । उनले ग्रोनिन्गनबाट फुटबल जीवन सुरु गरेका थिए । ग्रोनिन्गनबाट उनी २००२ मा डच क्लब पीएसभी पुगे । पहिलो सिजनमै उनको लोभलाग्दो खेलको सहयोगमा पीएसभी डच लिग च्याम्पियन भयो । त्यसैले उनलाई आबद्ध गर्न इङ्लिस क्लब म्यानचेस्टर युनाइटेड र चेल्सीको होड नै चल्यो । उनले रसियन अर्बपति [[रोमन अब्रामोभिच]]को चेल्सी रोजे । । चेल्सीमा [[प्रिमियर लिग|इङ्लिस प्रिमियर लिग]] जितेर २००७ मा [[रियल म्याड्रिड]] पुगे । रियलमा [[ला लिगा]] र कोपा डेल् रे जिते पनि [[काका (फुटबल खेलाडी)|काका]] र [[क्रिस्टियानो रोनाल्डो|क्रिष्टियानो रोनाल्डो]]को आगमनले रोबेन जर्मनीको सर्वाधिक सफल क्लब बायर्न म्युनिखमा आबद्ध हुन पुगे । ==प्रारम्भिक जीवन== ==खेल जीवन== ==अन्तरास्ट्रिय जीवन== रोबिनले २००३ को अप्रिलमा डेब्यू गरेका थिए । त्यसयता ९६ खेल खेलेका उनले ३७ गोल गरेका छन् । नेदरल्याण्ड्सका सर्वाधिक गोलकर्तामा उनी चौथो स्थानमा छन् । ==स्रोत== {{कमन्सश्रेणी|Arjen Robben}} [[श्रेणी:नेदरल्यान्डका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म]] [[श्रेणी:बुन्डेसलिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] c8beia85jmgepi7kvkqgh1609j75h81 0 94956 1363637 1363142 2026-06-26T13:50:51Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363637 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = किलियन एम्बाप्पे | image = 2019-07-17 SG Dynamo Dresden vs. Paris Saint-Germain by Sandro Halank–129 (cropped).jpg | caption = एम्बाप्पे आफ्ना पिएसजीजा सहकर्मीसँग सन् २०१९ मा | fullname = किलियन सन्मी एम्बाप्पे लोट्टिन | birth_date = {{Birth date and age|1998|12|20|df=y}}<ref>{{cite web|title=MBAPPE LOTTIN KYLIAN|url=http://www.asmonaco.com/fr/joueur/kylian-mbappe-2300.html|accessdate=24 February 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710140753/http://www.asmonaco.com/fr/joueur/kylian-mbappe-2300.html |date=10 July 2017 }}</ref> | birth_place = [[पेरिस]], फ्रान्स | height = {{convert|1.78|m|ftin|0|abbr=on}} | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपंक्ति]] | currentclub = [[रियल म्याड्रिड]] | clubnumber = ९ | youthyears1 = २०१०-२०१३ | youthclubs1 = बोन्डी सिएफ | youthyears2 = २०११-२०१३ | youthclubs2 = क्लार्फोटेईन | youthyears3 = २०१३-२०१५ | youthclubs3 = मोनाको | years1 = २०१५-२०१६ | clubs1 = मोनाको | caps1 = १२ | goals1 = ४ | years2 = २०१५–२०१७ | clubs2 = [[ए एस मोनाको एफसी]] | caps2 = ४१ | goals2 = १६ | years3 = २०१७–२०१८ | clubs3 = [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन फुटबल क्लब|पेरिस सेन्ट-जर्मेन]] (ऋणमा) | caps3 = २७ | goals3 = १३ | clubs4 = [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन फुटबल क्लब|पेरिस सेन्ट-जर्मेन]] | goals4 = १६२ | caps4 = १७८ | years4 = २०१८–२०२४ | years5 = २०२४- | clubs5 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps5 = ४ | goals5 = २ | nationalyears1 = २०१४-२०१५ | nationalteam1 = फ्रान्स-१८ | nationalcaps1 = २ | nationalgoals1 = ० | nationalyears2 = २०१६ | nationalteam2 = फ्रान्स-१९ | nationalcaps2 = ११ | nationalgoals2 = ७ |nationalyears3 = २०१७– |nationalteam3 = [[फ्रान्स]] |nationalcaps3 = ८६ |nationalgoals3 = ४८ | medaltemplates = {{Medal|Sport|पुरुष [[भकुन्डो|फुटबल]]}} {{Medal|Country|{{fb|FRA}}}} {{Medal|Comp|[[फिफा विश्वकप]]}} {{Medal|W|[[२०१८ फिफा विश्वकप|२०१८ रुस]]|}} {{Medal|RU|[[२०२२ फिफा विश्वकप|२०२२ कतार]]|}} {{Medal|Competition|[[युइएफए राष्ट्र लिग]]}} {{Medal|Winner|[[२०२१ युइएफए राष्ट्र लिग फाइनल|२०२१ इटाली]]|}} {{Medal|Comp|[[युइएफए युरोपेली अन्डर-१९ च्याम्पियनसिप]]}} {{Medal|W|[[२०१६ युइएफए युरोपेली अन्डर-१९ च्याम्पियनसिप|२०१६ जर्मनी]]|}} | club-update = २१:२९, १ सेप्टेम्बर २०२४ (युटिसी) | nationalteam-update = २३:५०, ९ सेप्टेम्बर २०२४ (युटिसी) }} '''किलियन एम्बाप्पे (Kylian Sanmi Mbappé Lottin)''' ({{IPA-fr|kiljan (ə)mbape}}; जन्म: सन् १९९८ डिसेम्बर २०, एक फ्रान्सेली व्यवसायिक फुटबल खेलाडी हुन्। उनलाई मात्र १९ वर्षको उमेरमा विश्वकै उत्कृष्ट युवा फुटबलर घोषणा गरिएको थियो। यसका साथै उनलाई फुटबल जगतको उदाउँदो नक्षत्रको रूपमा पनि चित्रण गरिएको थियो। बोन्डी युथ एकेडेमीमा हुँदै गर्दा एम्बाप्पेको चर्चा चुलिएको थियो जसका कारण फ्रान्सको व्यवसायिक फुटबल क्लब एएस मोनाकोले उनलाई व्यवसायिक फुटबलमा पदार्पण गर्ने निम्तो दिएको थियो। सन् २०१५ मा मोनाकोबाट पदार्पण गरेसँगै उनी आफ्नो जादुयी खेलले प्रशिक्षक, समकक्षी र दर्शक सबैको ध्यान आफूतिर केन्द्रित गर्न सफल भएका थिए। उनकै उत्कृष्ट प्रदर्शनको कारण मोनाकोले सन् २०१६-१७ को लिग-१ उपाधि जित्न सफल भएको थियो। यो उपाधि मोनाकोले १७ वर्षपछि जितेको थियो। एक वर्षपछि, फ्रान्सेली क्लब फुटबलको महारथी [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन फुटबल क्लब|पेरिस सेन्ट-जर्मेन]] फुटबल क्लबले एम्बाप्पेलाई आफ्नो क्लबमा भित्राएको थियो। यसरी एम्बाप्पेलाई आफ्नो क्लबमा ल्याउन [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन फुटबल क्लब|पिएसजी]]ले [[सबैभन्दा महँगो फुटबल स्थानान्तरणहरूको सूची|१८ करोड युरो खर्च]] गरेको थियो। सन् २०१७ को डिसेम्बरमा एम्बाप्पेले [[युएफा च्याम्पियन्स लिग|युइएफए च्याम्पियन्स लिग]]को दशौँ गोल गरेका थिए। यसो गर्ने एम्बाप्पे सबैभन्दा कान्छा खेलाडी हुन्। व्यवसायिक फुटबलमा पदार्पण गरेको साल एम्बाप्पेले मोनाकोलाई लिग-१, कप डी फ्रान्स र कप डी ला लिग गरी तिन विभिन्न उपाधि जिताएका थिए। सन् २०१७ मा फ्रान्सको राष्ट्रिय फुटबल टोलीबाट पदार्पण गर्नु अघि एम्बाप्पेले फ्रान्सको १७ र १९ वर्ष मुनिको फुटबल टोलीबाट समेत फ्रान्सको प्रतिनिधित्व गरेका थिए। [[२०१८ फिफा विश्वकप]]मा एम्बाप्पे फ्रान्सको लागि विश्वकपमा गोल गर्ने सबभन्दा कान्छा खेलाडी बनेका थिए भने [[पेले]]पछि विश्वकप फुटबलको फाइनलमा गोल गर्ने दोस्रो युवा खेलाडी बन्न पुगेका थिए। फ्रान्सले २०१८ फिफा विश्वकपको उपाधि जित्दा उनी प्रतियोगिताकै दोस्रो सर्वाधिक गोलकर्ताहरू मध्येका एक थिए। सो विश्वकपमा उनले बेस्ट यङ प्लेयर अवार्ड जितेका थिए। ==प्रारम्भिक जीवन== फ्रान्सको राजधानी सहर पेरिसमा जन्मिएका एम्बाप्पेका वुवा विलफ्रिड एम्बाप्पे [[क्यामेरून|क्यामरून]]मा जन्मिएका थिए। उनको बुवा एक फुटबल प्रशिक्षक समेत हुन्। त्यस्तै किलियन एम्बाप्पेकी आमा फेजा लमारी पनि अफ्रिकी मुलुक [[अल्जेरिया]]मा जन्मिएकी हुन् जो पूर्व ह्यान्डबल खेलाडी हुन्। किलियनका भाइ इथान एम्बाप्पे पनि एक फुटबल खेलाडी छन्। किलियनका बाबुले धर्मपुत्र पालेका थिए जसको नाम केम्बो इकोको हो जो एक व्यवसायिक फुटबलर नै हुन्। एम्बाप्पे बाल्यकालमा [[क्रिस्टियानो रोनाल्डो]]का तस्विर र पोस्टरहरू आफ्नो कोठाको भित्तामा सजाउने गर्दथे। ==क्लब जीवन== ===प्रारम्भिक करियर=== {{Quote box | quote = "उसँग प्राविधिक कौशल र दृष्टि छ जुन अधिकांश केटाकेटीमा हुँदैन। उसको टाउको पछाडि आँखा छ। कहाँ हानेको बल कता जान्छ भनेर उसले पूर्वानुमान लगाउन सक्छ।” | source = एट्मेन एरुची, एएस बोन्डी क्लबका अध्यक्षको भनाई, एम्बाप्पेका बारेमा<ref name="Youth"/> | align = right | width = 38% }} एम्बाप्पेले आफ्नो फुटबल करियर आफ्नै वुवाले प्रशिक्षण दिने एएस बोन्डीबाट सुरू गरेका थिए। एएस बोन्डीकै अर्का प्रशिक्षक एन्टोनियो रिक्कार्डीले एम्बाप्पेको बारेमा भनेका छन्, {{quote|मैले पहिलो पटक उसलाई प्रशिक्षण दिँदा ऊ ६ वर्षको थियो। तपाईँ भन्न सक्नुहुन्छ कि ऊ अरूभन्दा पृथक थियो। किलियनले अरू बच्चाले भन्दा धेरै राम्रो गर्न सक्छ। त्यतिबेलै उसको ड्रिब्लिङ् उत्कृष्ट थियो र ऊ अन्य बच्चाभन्दा धेरै छिटो दौडन्थ्यो। मैले यहाँ प्रशिक्षण गराएको १५ वर्ष भयो तर यो अवधिमा मैले भेटेका खेलाडी मध्यै ऊ नै उत्कृष्ट हो। पेरिसमा धेरै प्रतिभावान खेलाडी छन् तर ऊ जतिको प्रतिभावान खेलाडी मैले देखेको छैन। ऊ त्यो खेलाडी हो जसलाई हामी उत्कृष्ट भन्छौँ।<ref name="Youth">{{cite news |title=Kylian Mbappe: How France World Cup star rose to prominence |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44669497 |agency=BBC |date=1 July 2018}}</ref>}} अचानक, उनी क्लेरफन्टाइन फुटबल एकेडेमी गए जहाँ उनले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै गर्दा कैयौँ कहलिएका फ्रान्सेली क्लब, [[रियल म्याड्रिड]], [[चेल्सी फुटबल क्लब|चेल्सी]], [[लिभरपुल]], [[म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर सिटी]] र [[एफसी बायर्न म्युनिख|बायर्न म्युनिख]] जस्ता क्लबले उनलाई ट्रान्सफरको निसानामा पारेका थिए।<ref name="Youth"/> एम्बाप्पे ११ वर्षको हुँदा चेल्सीका लागि ट्रायल दिन [[लन्डन]] गएका थिए जहाँ उनले चेल्सीको युवा टोलीबाट चार्लटन एथ्लेटिक क्लब विरूद्ध खेलेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/arsene-wenger-likened-him-thierry-henry-but-who-arsenal-target-kylian-mbappe-a7565971.html|title=Arsene Wenger has likened him to Thierry Henry – but who is Arsenal target Kylian Mbappe?|date=6 February 2017|newspaper=The Independent}}</ref> अन्तन: उनी आफ्नो व्यवसायिक फुटबल एएस मोनाकोबाट खेल्न थालेका थिए।<ref name=youthcareer>{{cite news|url=http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster|title=Kylian Mbappe: the Monaco teen who might be Europe's most wanted youngster|magazine=FourFourTwo|date=3 September 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205153728/http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster |date=5 February 2017 }}</ref> ===मोनाको=== ====२०१५–१६ सिजन==== एम्बाप्पेले सन् २०१५ डिसेम्बर २ मा [[फाबियो कोन्ट्राओ]]लाई ८८औँ मिनेटमा प्रतिस्थापन गर्दै [[लिग-१]]मा पदार्पण गरेका थिए। मोनाकोको घरेलु मैदानमा खेलिएको सो खेल [[स्टेड मालहर्बी केन]] विरूद्ध थियो जुन १-१ को बराबरीमा सकिएको थियो। त्यसदिन एम्बाप्पे १६ वर्ष ३४७ दिनका थिए जसका कारण उनले मोनाकोको पहिलो श्रेणीको टोलीबाट खेल्ने सबैभन्दा कान्छा खेलाडीको कीर्तिमान बनाएका थिए जुन कीर्तिमान २१ वर्ष अघि [[थिएरी हेनरी]]ले बनाएका थिए। सन् २०१६ फेब्रुअरी २० मा, एम्बाप्पले क्लबको पहिलो श्रेणीको टोलीबाट खेल्दै पहिलो गोल गरेका थिए। मोनाकोको घरेलु मैदानमा भएको [[लिग-१]]को सो खेलमा मोनाकोले [[ट्रोएज एसी]]लाई ३-१ ले पराजित गर्दा थिएरी हेनरीको अर्को कीर्तिमान भङ्ग भएको थियो जसलाई एम्बाप्पेले नै पूर्ण गरेका थिए। सो खेलमा गोल गरेर एम्बाप्पे मोनाकोको इतिहासमा पहिलो श्रेणीको टोलीबाट गोल गर्ने सबैभन्दा कान्छा खेलाडी (१७ वर्ष ६२ दिन) बनेका थिए।<ref>{{cite news|title = European round-up: What you might have missed|url = https://www.bbc.com/sport/football/35623020|publisher = BBC Sport|accessdate = 23 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web|title = Kylian Mbappe offered Monaco contract amid Arsenal, Liverpool links|url = http://www.espnfc.com/story/2814219/kylian-mbappe-offered-monaco-contract-amid-arsenal-talk|website=ESPN FC|accessdate = 24 February 2016}}</ref>६ मार्च २०१६ मा एम्बाप्पेले तिन वर्षसम्म (जुन २०१९ सम्म) मोनाकोमै आबद्ध रहिरहने गरी करार गरे ।<ref>{{Cite web|url=http://www.asmonaco.com/en/article/first-professional-contract-for-kylian-mbappe-70198.html|title=First professional contract for Kylian Mbappé {{!}} News {{!}} AS Monaco FC|publisher=AS Monaco FC|accessdate=7 March 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308072349/http://www.asmonaco.com/en/article/first-professional-contract-for-kylian-mbappe-70198.html |date=8 March 2016 }}</ref> ====२०१६–१७ सिजन==== [[File:Mbappe.PNG|thumb|upright|130px|२०१७ मा एम्बाप्पे मोनाकोका लागि वार्म अप गर्दै]] सन् २०१६ डिसेम्बर १४ मा [[२०१६-१७ कप डी ला लिग]]को नकआउट चरण (अन्तिम १६) मा मोनाकोले [[स्टेड रेन्नाइस एफसी]]लाई ७-० को फराकिलो अन्तरले पाखा लगाउँदा एम्बाप्पले आफ्नो पहिलो श्रेणी टोली करियरकै पहिलो ह्याट्रिक गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.ligue1.com/coupeLigue/article/monaco-mash-rennes.htm|title=Monaco mash Rennes|publisher=Ligue 1|date=14 December 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202033647/http://www.ligue1.com/coupeLigue/article/monaco-mash-rennes.htm |date=2 February 2017 }}</ref> सन् २०१७ फेब्रुअरी ११ मा एम्बाप्पेले [[लिग-१]]मा करियरको पहिलो ह्याट्रिक गरेका थिए जुन खेल मोनाकोको घरेलु मैदानमा [[एफसी मेट्ज]] विरूद्ध भएको थियो। सो खेलमा मोनाको ५-० ले विजयी भएको थियो भने १८ वर्ष २ महिनाको उमेरमा [[लिग-१]]मा ह्याट्रिक गर्दै एम्बाप्पे सबभन्दा कम उमेरमा लिग-१ मा ह्याट्रिक गर्ने खेलाडी बनेका थिए। उनले जेरेमी मेनेजले सन् २००५ मा राखेको कीर्तिमानलाई भङ्ग गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.ligue1.com/ligue1/article/wonderkid-mbappe-nets-hat-trick-as-monaco-march-on.htm|title=Wonderkid Mbappé nets hat-trick as Monaco march on|publisher=Ligue 1|date=11 February 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317054551/http://www.ligue1.com/ligue1/article/wonderkid-mbappe-nets-hat-trick-as-monaco-march-on.htm |date=17 March 2017 }}</ref> १५ मार्चमा भएको [[युएफा च्याम्पियन्स लिग|युइएफए च्याम्पियन्स लिग]]को अन्तिम १६ खेलको सेकेन्ड लेग म्याचमा [[बर्नार्डो सिल्भा]]को क्रसलाई आठौँ मिनेटमा गोलमा परिणत गर्दै एम्बाप्पेले मोनाकोलाई १-० को अग्रता दिलाए जुन खेलमा मोनाकोले [[म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब]]लाई ३-१ ले पराजित गरेको थियो। समग्रमा ६-६ गोल भएपनि मोनाको बाह्य गोलका आधारमा क्वार्टर फाइनलमा प्रवेश गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/03/15/monaco-vs-manchester-city-champions-league-watch-live-score/|title=मोनाको ३ म्यानचेष्टर सिटी १ (औसत ६–६): ग्वार्डीओलाको टोली अवे गोलका आधारमा प्रतियोगिताबाटै बाहिरियो |newspaper=The Daily Telegraph|date=१५ मार्च २०१७}}</ref> एम्बाप्पेले सम्पूर्ण प्रकारका प्रतियोगितामा ४४ खेलमा २६ गोल गर्दै सन् २०१६-१७ को सिजन टुङ्ग्याएका थिए। अर्को सिजनमा एम्बाप्पे ऋणमा पेरिस सेन्ट-जर्मेनमा गएका थिए।<ref name="loan">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40715851 |title=किलियन एम्बाप्पे: पेरिस सेन्ट-जर्मेनले मोनाकोका फर्वार्ड लाई लोनमा आफ्नो क्लबमा भित्र्यायो |agency=BBC Sport |date=३१ अगष्ट २०१७ |accessdate=२३ जुलाई २०१८ }}</ref> ==उपाधि तथा सम्मान== ==बाह्य कडी== {{commons category}} *[https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/effectif/किलियन एम्बाप्पेको प्रोफाइल]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} पेरिस सेन्ट जर्मेनको वेबसाइटमा *[https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543482609-kylian-mbappe प्रोफाइल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713172402/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543482609-kylian-mbappe |date=2019-07-13 }} फ्रान्स फुटबल सङ्घको आधिकारिक वेबसाइटमा *{{FIFA player}} *{{UEFA player}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:फ्रान्सका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९८ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] mmfoaivuu1r8hlm2eakoem0mle3n98v 0 96912 1363737 1363497 2026-06-27T08:34:44Z बडा काजी 52836 सफाइ गरियो 1363737 wikitext text/x-wiki {{Infobox Monarch | name = कुलमण्डन खाँ | title = कास्कीका राजा<br/> श्री श्री महाराज | image = | caption = | reign = | full name = कुलमण्डन खाँ शाह | predecessor = स्थापित | successor = | spouse = | issue = कालु शाह <br>राजा [[यशोब्रम्ह शाह|यशोब्रह्म शाह]] | dynasty = [[शाह वंश]] | father = जगदेव खाँ (जगदेव खाँड) | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | coronation = | religion = |}} '''कुलमण्डन खाँ''' वा '''कुलमण्डन खाँण''' कास्कीका राजा थिए । उनको जन्म गुल्मीको मालिका गाउँपालिकामा भएको थियो । उनले कास्की राज्य हत्याएपछि उनलाई दिल्लीका बादशाहले फारसी उपाधि "शाह" (अर्थ: राजा) दिएका थिए । उक्त उपाधि पश्चात उनलाई '''कुलमण्डन शाह''' भनी सम्बोधन गरियो । शाह उपाधि पाउनासाथ उक्त वंशको थर रहन गयो र [[शाह वंश]]को स्थापना भयो । लम्जुङ्गका राजा बनाउनलाई लम्जुङ्गका बासिन्दाहरू आएर उनीसँग छोरा मागेका थिए । कालु शाहलाई दिएर पठाउँदा सेखान्त जातिले जंगलमा बाँण हानी हत्या गर्दिए । दोस्रो चोटिमा कुलमण्डनका कान्छा छोरा [[यशोब्रम्ह शाह|यशोब्रह्म शाह]]लाई लगेर लम्जुङ्गका राजा बनाए । ==किम्बदन्ति र दाबी== किम्बदन्ति गोरखा राजवंशावली, गोरखा चम्पु विलास, आदिका अनुसार कुलमण्डन खाँ [[सिसोदिया|उदयपुरका राजघराना]]सँग जोडिन पुग्दछन् । शाहवंशीहरू भट्टारक ऋषिराज राणाजीका वंशज भएको दाबी गर्छन् । विभिन्न प्रमुख इतिहासकारहरू जस्तै [[डोरबहादुर विष्ट]], [[फ्रान्सिस बुचानन ह्यामिल्टन]], आदि उक्त दाबी पूर्णतय असत्य भएको टिप्पणीहरू थुप्रै पुस्तकहरूमा गरेका छन् । फ्रान्सिस बुचानन ह्यामिल्टनका अनुसार कुलमण्डन खाँ [[मगर जाति|मगर]] रजौटा खाँचा खाँ र मिचा खाँका वंशज हुन् र [[ठकुरी]] उपाधि कालान्तरमा जाति बनेको थियो । ==सन्दर्भ साम्रगीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:शाह वंश]] [[श्रेणी:जीवनी]] 7z2gysj27lv7bha26n7reveiot0j4t6 0 98768 1363638 1102084 2026-06-26T13:51:01Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363638 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = लुका मोड्रिच<br>Luka Modrić | image = ISL-HRV (7).jpg | image_size = 260 | caption = [[क्रोएसिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्रोएसिया]]का कप्तान मोड्रिच [[२०१८ फिफा विश्वकप|२०१८ विश्वकप]]मा | fullname = लुका मोड्रिच<ref name="Hugman2010-11">{{Cite book |editor-first=Barry J. |editor-last=Hugman |title=The PFA Footballers' Who's Who 2010–11 |year=2010 |publisher=Mainstream Publishing |isbn=978-1-84596-601-0 |page=290}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1985|9|9|df=y}}<ref name="Hugman2010-11"/> | birth_place = [[जदार]], [[क्रोएसिया]], युगोस्लाभिया | height = १.७२ मी<ref name="Real Profile">{{cite web |url=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/luka-modric |title=Player Profile |publisher=realmadrid.com |access-date=18 November 2017}}</ref> | position = [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपङ्क्ति]] | currentclub = [[रियल म्याड्रिड|रेआल माद्रिद]] | clubnumber = १० | youthyears1 = १९९६-२००१ | youthclubs1 = जादर | youthyears2 = २००२-२००३ | youthclubs2 = दिनामो जाग्रेब | years1 = २००३-२००८ | clubs1 = दिनामो जाग्रेब | caps1 = ९४ | goals1 = २६ | years2 = २००३-२००४ | clubs2 = → ज्रिन्स्की मोस्तर (ऋणमा) | caps2 = २२ | goals2 = ८ | years3 = सन् २००४-२००५ | clubs3 = → इन्टर जेप्रेसिक (ऋणमा) | caps3 = १८ | goals3 = ४ | years4 = २००८-२०१२ | clubs4 = [[टोटनह्याम हट्स्पर फुटबल क्लब|टोटन्ह्याम हटस्पर]] | caps4 = १२७ | goals4 = १३ | years5 = सन् २०१२– | clubs5 = [[रियल म्याड्रिड|रेआल माद्रिद]] | caps5 = २०० | goals5 = १२ | nationalyears1 = सन् २००१ | nationalyears2 = सन् २००१ | nationalyears3 = २००३ | nationalyears4 = सन् २००३-२००४ | nationalyears5 = सन् २००४-२००५ | nationalyears6 = सन् २००६– | nationalteam1 = क्रोएसिया यु१५ | nationalteam2 = क्रोएसिया यु१७ | nationalteam3 = क्रोएसिया यु१८ | nationalteam4 = क्रोएसिया यु१९ | nationalteam5 = क्रोएसिया यु२१ | nationalteam6 = [[क्रोएसिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्रोएसिया]] | nationalcaps1 = २ | nationalcaps2 = २ | nationalcaps3 = ७ | nationalcaps4 = ११ | nationalcaps5 = १४ | nationalcaps6 = १२० | nationalgoals1 = ० | nationalgoals2 = ० | nationalgoals3 = ० | nationalgoals4 = २ | nationalgoals5 = २ | nationalgoals6 = १४ | club-update = १९ मे २०१८ | nationalteam-update = १७:४७, १५ जुलाई २०१९ (युटिसी) | medaltemplates = {{medalCountry|[[क्रोएसिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्रोएसिया]]}} {{medalCompetition|[[फिफा विश्वकप]]}} {{Medal|RU|[[२०१८ फिफा विश्वकप|२०१८ रसिया]]|}} }} '''लुका मोड्रिच''' ({{IPA-sh|lûːka mǒːdritɕ|hr}};<ref>{{cite web|url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=e15vWBE%3D|title=Lȗka|quote=Lȗka|website=Hrvatski jezični portal|accessdate=17 March 2018|language=sh}}</ref><ref>{{cite web|url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=e1lhWBM%3D&keyword=modar|title=mȍdar|quote=Módrić|website=Hrvatski jezični portal|accessdate=17 March 2018|language=sh}}</ref> जन्म ९ सेप्टेम्बर १९८५) क्रोएसियाली व्यवसायिक फुटबल खेलाडी हुन्। मोड्रिच हाल स्पेनी क्लब [[रियल म्याड्रिड|रेआल माद्रिद]]का प्रभावशाली खेलाडी तथा [[क्रोएसिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्रोएसिया राष्ट्रिय टिम]]का कप्तान हुन्। मोड्रिच मुख्यतःया प्रमुख मध्यपङ्क्तिबाट खेल्ने गर्छन् तर उनी आक्रामक मध्यपङ्क्ति वा रक्षात्मक मध्यपङ्क्तिका रूपबाट समेत खेल्न सक्छन्। मोड्रिच आफ्नो समयको सबैभन्दा उत्कृष्ट मध्यपङ्क्ति खेलाडीहरू मध्येका एक मानिन्छन्।{{#tag:ref| *अलिस्टेइर ट्वीडेल (१७ सेप्टेम्बर २०१४), "[https://www.whoscored.com/Articles/mjk1X3mqIkuZEsOXI7Pp-Q/Show/Player-Focus-Modest-Modric-Madrids-Superstar-in-the-Shadows लजालु मोड्रिच रियल म्याड्रिडका अदृश्य नायक हुन् (अङ्ग्रेजीमा)]"। WhoScored.Comबाट १६ जुन २०१८ मा उद्दृत । *ग्यब्रिएल मार्कोट्टी (१४ नोवेम्बर २०१६), "[http://www.espn.com/soccer/blog/espn-fc-united-blog/68/post/2986441/espn-fc-100-real-madrid-star-luka-modric-is-ranked-as-the-best-central-midfielder?src=com रियल म्याड्रिडका नायक लुका मोड्रिच सर्वोत्कृष्ट मध्यपङ्क्तिका फुटबल खेलाडी बने (अङ्ग्रेजीमा)]"। ESPN.Comबाट १६ जुन २०१८ मा उद्दृत । *बिडवेल निक (११ मार्च २०१७), "[http://www.worldsoccer.com/features/europes-best-midfielder-luka-modric-biography-396393 सर्वोत्कृष्ट युरोपेली मध्यपङ्क्तिका फुटबल खेलाडी? लुका मोड्रिचको जीवन वृतान्त (अङ्ग्रेजीमा)]"। WorldSoccer.Comबाट १६ जुन २०१८ मा उद्दृत । *रोने बार्नी (१२ मे २०१७), "[https://www.theguardian.com/football/blog/2017/may/12/luka-modric-real-madrid-barney-ronay प्रशंसाका पात्र लुका मोड्रिच: एक जादूगर जसले रियल म्याड्रिडका विश्वस्तरीय खेलाडीहरूको खेललाई जीवन्त बनाउछन् अङ्ग्रेजीमा)]"। TheGuardian.Comबाट १६ जुन २०१८ मा उद्दृत । *मादु जीटो (३ जुन २०१७), "[https://www.sbnation.com/soccer/2017/6/3/15735510/luka-modric-2017-uefa-champions-league-final-real-madrid-juventus रियल म्याड्रिडले लगातार च्याम्पियन्स लिग जित्नुमा सर्बाधिक योगदान लुका मोड्रिचको रहेको छ (अङ्ग्रेजीमा)]"। SBNation.Comबाट १६ जुन २०१८ मा उद्दृत । *बुसकुलिक एन्टे, एच टिरोनी (१८ नोबेम्बर २०१७), "[http://www.goal.com/en-us/news/how-modric-went-from-rejected-kid-to-the-best-midfielder-in/nbq39is4lpj91cewr005c6kof लुका मोड्रिच कसरी एक "अयोग्य" किशोर खेलाडीबाट संसारकै सर्वोत्कृष्ट मध्यपङ्क्तिका फुटबल खेलाडी बने (अङ्ग्रेजीमा)]"। Goal.com .Comबाट १६ जुन २०१८ मा उद्दृत । *बरटोन क्रिस (६ अक्टोबर २०१७), "[http://www.goal.com/en-us/news/modric-one-of-the-best-midfielders-ever-madrid-star-saluted/9coo5xrnymcj1edespp8xdrhq लुका मोड्रिच: इतिहासकै "सर्वोत्कृष्ट मध्यपङ्क्तिका फुटबल खेलाडी" मध्येका एक (अङ्ग्रेजीमा)]". Goal.Comबाट १६ जुन २०१८ मा उद्दृत । *एस जस्टिन (१९ अक्टोबर २०१७), "[https://thesefootballtimes.co/2017/10/09/the-making-of-luka-modric-from-war-torn-croatia-to-the-worlds-best-midfielder/ गृहयुद्दले थलिएको क्रोएसियाको लुका मोड्रिचको "संसारको सर्वोत्कृष्ट मध्यपङ्क्तिको फुटबल खेलाडी" सम्मको यात्रा (अङ्ग्रेजीमा)]"। TheFootballTimes.Comबाट १६ जुन २०१८ मा उद्दृत । *ए टोसिन (२१ जुन २०१८), "[https://www.pulse.ng/sports/football/messi-cannot-save-argentina-from-3-0-loss-to-croatia-id8525598.html "संसारको सर्वोत्कृष्ट मध्यपङ्क्तिको फुटबल खेलाडी" मध्येका एक लुका मोड्रिच सोहि अनुसारको सम्मान र इज्जतको हकदार छन् (अङ्ग्रेजीमा)]"। Nigeria को Pulse.Ngबाट १६ जुन २०१८ मा उद्दृत । *वि युअन (२२ जुन २०१८), "[https://uk.blastingnews.com/sport/2018/06/luka-modric-its-time-to-give-him-a-seat-at-the-elite-table-002630887.html Luka Modric: लुका मोड्रिच "इतिहासमा फुटबलको सर्वोत्कृष्ट खेलाडी" मध्ये एक दरिईसकेका छन् । त्यो कुलीन दर्जामा उनले आफ्नो स्थान सुनिश्चित गरिसकेका छन् (अङ्ग्रेजीमा)]"। BlastingNews.Comबाट १ जुलाई २०१८ मा उद्दृत । *नाकरानी सचिन (३० जुन २०१८), "[https://www.theguardian.com/football/2018/jun/30/luka-modric-world-cup-croatia-unassuming-genius लुका मोड्रिच: एक शालीन विशेषज्ञ जसले क्रोएसियाको विश्व कप फुटबल यात्राको नेतृत्व गरीरहेका छन् (अङ्ग्रेजीमा)]"। TheGuardian.Comबाट १ जुलाई २०१८ मा उद्दृत ।}} {{#tag:ref| *ग्रिम डेविड (२२ नोवेम्बर २०११), "[https://bleacherreport.com/articles/951728-the-10-most-important-croatian-soccer-players-of-all-time#slide1 क्रोएसियाको फुटबल इतिहासका सर्वोत्कृष्ट १० खेलाडीहरु (अङ्ग्रेजीमा)]"। BleacherReport.Comबाट १ जुलाई २०१८ मा उद्दृत । *एम मोहम्मद (२९ डिसेम्बर २०१७), "[http://www.squawka.com/en/news/luka-modric-is-the-best-croatian-player-in-history/1005630#lXkx36uohfMuRZ2B.97 कुनै पनि दृष्टिकोणबाट लुका मोड्रिच क्रोएसियाको इतिहासको सर्वोत्कृष्ट खेलाडी होइनन् भन्न सकिदैन (अङ्ग्रेजीमा)]"। Squawka.Comबाट १ जुलाई २०१८ मा उद्दृत । *डि स्टिव (२९ जुन २०१८), "[https://www.fresnobee.com/sports/article214050609.html मोड्रिच: क्रोएसियाको इतिहासको सर्वोत्कृष्ट खेलाडी (अङ्ग्रेजीमा)]"। FresnoBee.Comबाट उद्दृत । *एसोसिएटेड प्रेस (२९ जुन २०१८), "[https://www.nytimes.com/aponline/2018/06/29/sports/soccer/ap-soc-wcup-croatia-rakitic.html मोड्रिच अर्कै ग्रहबाट आएका खेलाडी हुन् (अङ्ग्रेजीमा)]"। NYTimes.Comबाट २९ जुन २०१८ मा उद्दृत । *रेजिक डे (११ जुलाई २०१८), "[https://www.index.hr/sport/clanak/ekskluzivno-pedja-mijatovic-naklonio-se-hrvatskoj-i-modricu-luka-je-najbolji-igrac-u-povijesti-balkana/2010301.aspx "लुका मोड्रिच क्रोएसियाको इतिहासको सर्वोत्कृष्ट फुटबल खेलाडी हुन्" (क्रोएसियन भाषामा)]"। Index.hrबाट २२ नोवेम्बर २०१८ मा उद्दृत । *सिविजानोविक मार्को (२४ अगस्ट २०१८), "[https://www.zadarskilist.hr/clanci/24082018/suker-luka-modric-je-najveci-hrvatski-nogometas-svih-vremena "लुका मोड्रिच क्रोएसियाको इतिहासमा हालसम्मकै सर्वोत्कृष्ट फुटबल खेलाडी हुन्" (क्रोएसियन भाषामा)]"। Index.hrबाट २ सेप्टेम्बर २०१८ मा उद्दृत ।}} मोड्रिच क्रोएसियाको जादरमा जन्मिएका हुन्। क्रोएसियाको स्वतन्त्रता सङ्ग्रामका कारण उनको बाल्यकालमै उनको परिवार विस्थापित हुनु परेको थियो। स्थानीय क्लबमा राम्रो प्रदर्शन गरे पछि सन् २००२ मा १६ वर्षको उमेरमै उनलाई दिनामो जाग्रेब फुटबल क्लबले अनुबन्धित गरेको थियो। केहि समय अन्य क्लबहरूमा अनुभव बटुलेर सन् २००५ देखि उनले दिनामो जाग्रेब फुटबल क्लबबाट फुटबल खेल्न थाले र लगातार तीन पटक घरेलु लिग तथा कप जितेका थिए। यस क्रममा उनी सन् २००७ को क्रोएसियाको वर्ष फूटबल खेलाडी घोषित हुन सफल भएका थिए। सन् २०१८ मा उनलाई [[प्रिमियर लिग]] को फुटबल क्लब [[टोटनह्याम हट्स्पर फुटबल क्लब|टोटन्ह्याम हटस्पर]] ले क्लबकै इतिहासमा सर्वाधिक मूल्य ( एक करोड ६५ लाख पाउन्ड) तिरेर अनुबन्धित गरेको थियो। उनकै योगदानमा [[टोटनह्याम हट्स्पर फुटबल क्लब|टोटन्ह्याम हटस्पर]] सन् २०१०-११ को च्याम्पियन्स लिगमा छनौट भयो, यो सहभागिताको अवसर करीब ५० वर्षपछि क्लबलाई प्राप्त भएको थियो । मोड्रिचको प्रेरणामा [[टोटनह्याम हट्स्पर फुटबल क्लब|टोटन्ह्याम हटस्पर]] उक्त संस्करणको च्याम्पियन्स लिगको उत्कृष्ट-८ सम्म पुग्न सफल भएको थियो। सन् २०१२ मा मोड्रिच स्पेनी क्लब [[रियल म्याड्रिड|रेआल माद्रिद]]मा स्थानान्तरण भए जसका लागि माद्रिदले टोटन्ह्यामलाई पाउन्ड तीन करोड पाउन्ड तिरेको थियो। सन् २०१३-१४ मा प्रशिक्षक कार्लो एन्सेलोट्टीको नेतृत्वमा माद्रिदले आफ्नो दशौँ च्याम्पियन्स लिग उपाधि जित्दा मोड्रिचको योगदान महत्त्वपूर्ण रह्यो र उनी सो वर्ष च्याम्पियन्स लिगको सर्वोत्कृष्ट ११ खेलाडीको टोलीमा समेटिए। जिनेदिन जिदान म्याड्रिडको प्रमुख प्रशिक्षक नियुक्त भए पछि क्लबले सन् २०१५-१६ देखि १०१७-१८ सम्म लगातार च्याम्पियन्स लिग जित्दा मोड्रिचको भूमिका झन् महत्त्वपूर्ण तथा केन्द्रीय रह्यो र हरेकपटक च्याम्पियन्स लिगको सर्वोत्कृष्ट ११ खेलाडीको टोलीमा समेटिए। स्पेनी लिगको सर्वोत्कृष्ट मध्यपङ्क्तिको खेलाडीको रूपमा उनी सन् २०१३-१४ तथा २०१५-१६ मा पुरस्कृत भए। साथै, उनलाई युरोपेली फुटबल सङ्घ (युएफन) ले सन् २०१७ तथा २०१८ युरोपको सर्वोत्कृष्ट मध्यपङ्क्तिको खेलाडी घोषणा गर्दै पुरस्कार प्रदान गरेको थियो। सन् २०१५ मा विश्व फुटबल सङ्घ (फिफा) ले विश्वको सर्वोत्कृष्ट ११ खेलाडीको टोली (फिफप्रो-११) घोषणा गर्दा क्रोएसियाको तर्फबाट उक्त टोलीमा प्रतिनिधित्व गर्ने पहिलो खेलाडी बनेका उनी २०१६ तथा २०१८ मा पनि उक्त टोलीमा समेटिए। सन् २०१८ मा उनी युईएफए वर्ष खेलाडी दरिएका उनी सो सम्मान पाउने पहिलो क्रोएसियाली खेलाडी बन्न सफल भएका थिए। सोहि वर्ष फुटबल खेलाडीले पाउने सबैभन्दा सम्मानित सम्मान बलुन डी’ओर तथा फिफा वर्ष खेलाडीको उपाधि जितेर उक्त सम्मानहरूमा [[लियोनेल मेसी]] तथा [[क्रिस्टियानो रोनाल्डो]] को एक दशकभन्दा लामो अविछिन्न दबदबा अन्त्य गर्न सफल भएका थिए। सन् २०१८ को विश्वकप फुटबलमा मोड्रिच ले क्रोएसियाको राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई फाइनलसम्म पुर्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरे। उनको टोली फाइनलमा फ्रान्ससँग पराजित भएपनि उनी विश्वकपको उक्त संस्करणको सर्वोत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा छानिए र प्रतियोगिताको सुनौलो (गोल्डेन) बल प्राप्त गर्न सफल भए। == सम्मान == ===क्लब=== '''दिनामो जाग्रेब''' *[[क्रोएसियाली पहिलो श्रेणीको फुटबल लिग]]: २००५-०६, २००६-०७, २००७-०८ *[[क्रोएसियाली फुटबल कप]]: २००५-०६, २००६-०७, २००७-०८ *[[क्रोएसियाली फुटबल सुपर कप]]: २००६ ''' रियल म्याड्रिड ''' *[[ला लिगा]]: २०१६-१७ *[[कोपा डेल रे]]: २०१३-१४ *[[सुपरकोपा]]: २०१२, २०१७ *[[युईएफए च्याम्पियन्स लिग]]: २०१३-१४, २०१५-१६, २०१६-१७, २०१७-१८ *[[युईएफए सुपर कप]]: २०१४, २०१६, २०१७ *[[फिफा क्लब विश्वकप]]: २०१४, २०१६, २०१७, २०१८ ===राष्ट्रिय टोली=== '''क्रोएसिया''' * [[फिफा विश्वकप]] उप-विजेता: २०१८ ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:क्रोएसियाका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८५ मा जन्म]] [[श्रेणी:बेलोन डी' ओर विजेताहरू]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] jeiarw1akz8pu9sa9xxu1rooto5blyw 0 99058 1363639 1308818 2026-06-26T13:51:11Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363639 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = केलर नाभास<br>Keylor Navas | image = Keylor Navas 2018 (cropped).jpg | image_size = 220 | caption = केलर नाभास २०१८ मा | fullname = केलर एन्टोनियो नाभास गाम्बोवा | birth_date = {{birth date and age|1986|12|15|df=y}} | birth_place = [[पेरेज जेलेदोन (क्यान्टन)|पेरेज जेलेदोन]], कोस्टारिका | height = १.८५ मि<ref>{{cite web |title=Keylor Navas|url=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/keylor-navas|work=[[Real Madrid C.F.]] |publisher=[[Real Madrid C.F.]] |accessdate=3 March 2015 }}</ref> | position = [[गोलरक्षक (फुटबल)|गोलरक्षक]] | currentclub = [[रियल म्याड्रिड]] | clubnumber = १ | youthyears1 = १९९९–२००५ | youthclubs1 = सापरिसा | years1 = २००५–२०१० | clubs1 = सापरिसा | caps1 = ६० | goals1 = ० | years2 = २०१०–२०१२ | clubs2 = एल्बासिट | caps2 = ३६ | goals2 = ० | years3 = २०११–२०१२ | clubs3 = → लेभान्ट (ऋणमा) | caps3 = १ | goals3 = ० | years4 = २०१२–२०१४ | clubs4 = लेभान्ट | caps4 = ४६ | goals4 = ० | years5 = २०१४– | clubs5 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps5 = १०४ | goals5 = ० | nationalyears1 = २००३ | nationalteam1 = कोस्टारिका अन्डर १७ | nationalcaps1 = ३ | nationalgoals1 = ० | nationalyears2 = २००८– | nationalteam2 = [[कोस्टारिका राष्ट्रिय फुटबल टोली|कोस्टारिका राष्ट्रिय फुटबल टिम]] | nationalcaps2 = ८६ | nationalgoals2 = ० | club-update = २०:३३, १ मे २०१८ (युटिसी) | nationalteam-update = २१ मे २०१९ }} '''केलर एन्टोनियो नाभास गाम्बोवा''' (स्पेनी उच्चारण: [keiloɾ antonjo naβaz ɣambo.a]; जन्म: १५ डिसेम्बर १९८४) [[कोस्टारिका]]का एक व्यवसायिक फुटबल खेलाडी हुन् । उनी स्पेनी फुटबल क्लब [[रियल म्याड्रिड]] र [[कोस्टारिका राष्ट्रिय फुटबल टोली|कोस्टारिका राष्ट्रिय फुटबल टिम]]का लागि [[गोलरक्षक (फुटबल)|गोलकिपर]]को रूपमा खेल्ने गर्छन् । ==जीवनी== ==करियर== ==खेल जीवन== ==क्लब जीवन== ==अन्तर्राष्ट्रिय जीवन== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commons category|Keylor Bahas|केलर नाभास}} *[http://www.realmadrid.com/en/football/squad/keylor-navas रियल म्याड्रिड विवरण] *{{NFT player|id=26840}} *{{FIFA player|199175}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:कोस्टारिकन फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८६ मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] fyhlq0ylk4mklexipamaq4g6myck5vr 0 99071 1363640 1310346 2026-06-26T13:51:21Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363640 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = सर्जियो रामोस | image = Russia-Spain 2017 (6).jpg | image_size = 230 | caption = रामोस २०१७ मा | fullname = सर्जियो रामोस गर्सिया<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of players|publisher=FIFA|page=29|date=4 June 2010|accessdate=13 September 2013|format=PDF}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1986|3|30|df=y}}<ref>{{cite web |title=Sergio Ramos |url=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/sergio-ramos-garcia |publisher=Real Madrid C.F. |accessdate=24 October 2017}}</ref> | birth_place = [[कामस]], स्पेन | height = १.८३ मि<ref name=FIFA>{{cite web|url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF|title=2018 FIFA World Cup: List of players|publisher=FIFA|format=PDF|page=28|date=18 June 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619164139/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |date=19 June 2018 }}</ref> | position = [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापंक्ति]] | currentclub = [[रियल म्याड्रिड]] | clubnumber = ४ | youthyears1 = १९९६–२००३ | youthclubs1 = [[सेभिया फुटबल क्लब|सेभिल्ला एफसी]] | years1 = २००३–२००४ | clubs1 = [[सेभिल्ला एटलेटिको]] | caps1 = २६ | goals1 = २ | years2 = २००४–२००५ | clubs2 = [[सेभिया फुटबल क्लब|सेभिल्ला एफसी]] | caps2 = ३९ | goals2 = २ | years3 = २००५– | clubs3 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps3 = ४२० | goals3 = ५९ | nationalyears1 = २००२ | nationalteam1 = [[स्पेन अन्डर १७]] | nationalcaps1 = १ | nationalgoals1 = ० | nationalyears2 = २००४ | nationalteam2 = [[स्पेन अन्डर १९]] | nationalcaps2 = ६ | nationalgoals2 = ० | nationalyears3 = २००४ | nationalteam3 = [[स्पेन अन्डर २१]] | nationalcaps3 = ६ | nationalgoals3 = ० | nationalyears4 = २००५– | nationalteam4 = [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली|स्पेन]] | nationalcaps4 = १६३ | nationalgoals4 = १८ | pcupdate = १९ नोवेम्बर २०१८ | ntupdate = 16:44, १९ मे २०१९ (युटिसी) | medaltemplates = {{Medal|Team|{{fb|ESP}}}} {{MedalCompetition|[[फिफा विश्वकप]]}} {{Medal|W|[[२०१० फिफा विश्वकप|२०१०]]|}} {{MedalCompetition|[[युइएफए युरोपेली च्याम्पियनसिप|युरोपेली च्याम्पियनसिप]]}} {{Medal|W|[[युईएफए युरो २००८|२००८]]|}} {{Medal|W|[[युइएफए युरो २०१२|२०१२]]|}} {{MedalCompetition|[[फिफा कन्फेडेरेसन कप]]}} {{Medal|RU|[[२०१३ फिफा कन्फेडेरेसन कप|२०१३]]|}} }} '''सर्जियो रमोस गार्सिया''' (स्पेनिश उच्चारण: [serxjo ramoz ɣarθi.a]; ३० मार्च १९८६ मा जन्मिएका एक स्पेनिश पेशेवर फुटबल खेलाडी हुन् । उनले स्पेनिश क्लब [[रियल म्याड्रिड]] र [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली|स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टिम]]का लागि कप्तानको रूपमा खेल्ने गरेका छन् । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८६ मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 9nmxg1ycahejrtm6pehbxhjb9movb2i 0 99157 1363641 1308618 2026-06-26T13:51:31Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363641 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = एडन हजार्ड | image = Eden Hazard 2018 (cropped).jpg | image_size = | caption = हजार्ड [[२०१८ फिफा विश्वकप]]मा | fullname = एडन माइकल हजार्ड<ref>{{cite web|title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players|url=http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf|publisher=[[FIFA]]|format=PDF|page=4|date=11 June 2014|accessdate=10 July 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806141058/http://www.fifadata.com/document/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SquadLists.pdf |date=6 August 2017 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1991|1|7|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Belgium |publisher=FIFA |format=PDF |page=3 |date=10 June 2018 |accessdate=10 June 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191206135930/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |date=6 December 2019 }}</ref> | birth_place = [[ला लुभीरे]], बेल्जियम | height = १.७३ मि<ref name="Soccerway">{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/eden-hazard/39358/ |title=E. Hazard |publisher=Soccerway |accessdate=9 February 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160716195811/http://int.soccerway.com/players/eden-hazard/39358/ |archivedate=16 July 2016 |df= }}</ref> | position = विङ्गर | currentclub = [[रियल म्याड्रिड|रियल म्याड्रिड]] | clubnumber = ७ | youthclubs1 = Royal Stade Brainois | youthclubs2 = [[A.F.C. Tubize| टुबिज]] | youthyears1 = १९९५–२००३ | youthyears2 = २००३–२००५ | clubs1 = [[Lille OSC| लाइलि]] | clubs2 = [[चेल्सी फुटबल क्लब| चेल्सी]] | clubs3 = [[रियल म्याड्रिड]] | years1 = २००७–२०१२ | years2 = २०१२–२०१९ | years3 = २०१९- | caps1 = १४७ | goals1 = ३६ | caps2 = २४५ | goals2 = ८५ | caps3 = ० | goals3 = ० | nationalteam1 = [[बेल्जियम अन्डर १५]] | nationalteam2 = [[बेल्जियम अन्डर १६]] | nationalyears1 = २००६ | nationalyears2 = २००६ | nationalcaps1 = ५ | nationalcaps2 = ४ | nationalgoals1 = १ | nationalgoals2 = २ | youthyears3 = २००५–२००७ | youthclubs3 = [[Lille OSC|लाइलि]] | nationalyears3 = २००६–२००८ | nationalteam3 = [[बेल्जियम अन्डर १८]] | nationalcaps3 = १७ | nationalgoals3 = २ | nationalyears4 = २००७–२००९ | nationalteam4 = [[बेल्जियम अन्डर २१]] | nationalcaps4 = ११ | nationalgoals4 = ६ | nationalyears5 = २००८– | nationalteam5 = [[बेल्जियम राष्ट्रिय फुटबल टोली|बेल्जियम]] | nationalcaps5 = १००<!-- One of his matches with the Belgium national football team are not official according to FIFA rules. Please also adjust the "nationalteam-update" parameter below, by typing the time you updated the number of caps. Thank you.--> | nationalgoals5 = ३० | medaltemplates = {{Medal|Sport|पुरुस [[फुटबल खेल|फुटबल]]}} {{Medal|Country|{{fb|BEL}}}} {{Medal|Comp|[[फिफा विश्वकप]]}} {{Medal|3rd|[[२०१८ फिफा विश्वकप]]|}} | club-update = ११ अगस्त २०१८ | nationalteam-update = १५:५४, १४ जुलाई २०१८ (युटिसी) }} '''एडन माइकल हजार्ड''' (फ्रेंच उच्चारण: [edɛn azaʁ]; जन्म ७ जनवरी १९९१ एक बेल्जियम व्यावसायिक फुटबल खेलाडी हुन् जो क्लब [[रियल म्याड्रिड|रियल म्याड्रिड]] र [[बेल्जियम राष्ट्रिय फुटबल टोली|बेल्जियम राष्ट्रिय फुटबल टिम]]का लागि खेलिरहेको छन् । उनी मुख्यतया आक्रमणकारी मिडफिल्डरको रूपमा खेल्ने गर्छन् । हजर्डको रचनात्मकता, गति, ड्रिबलिंग र नजिकको बल नियन्त्रण व्यापक रूपमा प्रसंशा गरिएको छ । सहकर्मीहरू र टिप्पणीकारहरूले विश्वको सबैभन्दा उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा स्थानित गर्ने गरेका छन् । एडन हजार्ड  पुर्व फुटबलर आमा बाबुका छोरा हुन्न, २००५बाट स्थानिय युव्वा क्लबबाट खेल्न सुरु गरेका हुन्न । पछि उनी फ्रान्सको लिली क्लबमा गए र २ वर्ष युथ टिमबाट खेले र सन् २००७ मा लिलीको सीनीयर टोलीबाट डेब्यु गरे र  सन् २०१२ सम्म खेले  । सन् २०१२मा उनी इङ्गलीस क्लब [[चेल्सी फुटबल क्लब|चेल्सी]] मा आए र पहीलो सीजन्मै युइफय यूरोपा लिग जित्न सफल भए । २०१४/२०१५ मा इङ्गलीस प्रिमियरलिग र जित्न सहयोग गरे। २ वर्ष पछि सन् २०१६् / २०१७ दोस्रो इङ्गलीस प्रिमियर लिग जित्न सफल भए । ==सन्दर्भ सामाग्री== {{कमन्सश्रेणी|Eden Hazard}} [[श्रेणी:बेल्जियमका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] jllvsn35fo3ky1aya1dcflhr7dg2qvv 0 99158 1363642 1209060 2026-06-26T13:51:41Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363642 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = राफाएल भरान | image = Raphaël Varane 2018.jpg | image_size = | caption = भराने [[२०१८ फिफा विश्वकप]]मा | fullname = राफेल जेभिएर भराने<ref>{{cite web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |format=PDF |page=5 |date=16 December 2017 |accessdate=23 December 2017 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190506230537/https://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |date=6 May 2019 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1993|4|25|df=y}}<ref name=BDFutbol>{{cite web |url=http://www.bdfutbol.com/en/j/j13709.html |title=Varane: Raphaël Varane: Player |publisher=BDFutbol |accessdate=23 December 2017}}</ref> | birth_place = [[लिल्ले]], फ्रान्स | height = १.९१ मि<ref name=BDFutbol/> | position = [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापंक्ति]] | currentclub = [[म्यान्चेस्टर युनाईटेड ]] | clubnumber = १९ | youthyears1 = २०००–२००२ | youthclubs1 = Hellemmes | youthyears2 = २००२–२०१० | youthclubs2 = [[आरसी लेन्स]] | years1 = २०१०–२०११ | clubs1 = [[आरसी लेन्स]] | caps1 = २३ | goals1 = २ | years2 = २०११–२०२१ | clubs2 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps2 = २३६ | goals2= ८ | years3 = २०२१- |clubs3 = [[म्यान्चेस्टर युनाईटेड ]] | caps3 = २७ |goals3 = १ | nationalyears1 = २०१० | nationalteam1 = [[फ्रान्स अन्डर १८]] | nationalcaps1 = २ | nationalgoals1 = १ | nationalyears2 = २०१२ | nationalteam2 = [[फ्रान्स अन्डर २०]] | nationalcaps2 = १ | nationalgoals2 = ० | nationalyears3 = २०११–२०१२ | nationalteam3 = [[फ्रान्स अन्डर २१]] | nationalcaps3 = १५ | nationalgoals3 = ३ | nationalyears4 = २०१३– | nationalteam4 = [[फ्रान्स राष्ट्रिय फुटबल टोली|फ्रान्स]] | nationalcaps4 = ८७ | nationalgoals4 = ५ | club-update = १९ मे २०१८ | nationalteam-update = १७:०७, १५ जुलाई २०१९ (युटसी) | medaltemplates = {{Medal|Sport|पुरुस [[Association football|फुटबल]]}} {{Medal|Country|{{fb|फ्रान्स}}}} {{Medal|Comp|[[फिफा विश्वकप]]}} {{Medal|W|[[२०१८ फिफा विश्वकप]]|}} }} '''राफाएल जेभिएर भरान''' (फ्रेंच उच्चारण: [ʁafaɛl vaʁan];(जन्म २५ अप्रिल १९९३) एक फ्रान्सेली पेशेवर फुटबल खेलाडी हुन् जो स्पेनिश क्लब [[रियल म्याड्रिड]] र [[फ्रान्स राष्ट्रिय फुटबल टोली|फ्रान्स राष्ट्रिय फुटबल टिम]] को लागि खेल्छन् ।उनि यस अगी २०१०-२०११ को सिजन फ्रेंच फुटबल क्लब [[:en:RC_Lens|अर सि लेन्स]] क्लबबाट सिनियर फुटबलको सुरूवात गरेका थिय । ==प्रारम्भिक जीवनी== राफाएल भरानको जन्म लिली भन्ने सहरमा भएको थियो। उन्को फुटबल क्यारियर स्थानिय क्लब ए स हेल्मेसबाट ७ वर्षको हुदानै गरेका थिए ।  सन् २००२ मा उनी व्यवसाहिक क्लब आर सी लेन्स प्रबेश गरे । <br /> ==सन्दर्भ सामाग्री== [[श्रेणी:फ्रान्सका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९३ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] crlfr59h2dmswuroyda7nad1r4m3dvo 0 99162 1363643 1207771 2026-06-26T13:51:51Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363643 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = थिबो कोर्तुवा | image = Courtois 2018 (cropped).jpg | image_size = 250 | caption = कोर्तुवा [[२०१८ फिफा विश्वकप]]मा | fullname = थिबो निकोलस मार्क कोर्तुवा | birth_date = {{birth date and age|1992|5|11|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=२०१८ फिफा विश्वकप रुस: खेलाडीहरूको सुची: बेल्जियम |publisher=फिफा |format=पिडिएफ |page=३ |date=१० जुन २०१८ |accessdate=10 June 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619164139/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |date=19 June 2018 }}</ref> | birth_place = [[ब्रि]], बेल्जियम | height = १.९९ मि<ref>{{cite web |url=https://www.chelseafc.com/en/teams/first-team/thibaut-courtois?pageTab=biography |title=थिबो कोर्तुवा |publisher=चेल्सीको आधिकारिक वेबसाइटबाट |accessdate=29 June 2018}}</ref> | position = [[गोलरक्षक (फुटबल)|गोलरक्षक]] | currentclub = [[रियल म्याड्रिड]] | clubnumber = [[ २५ ]] | youthyears1 = १९९७–१९९९ | youthclubs1 = बिल्जेन भि.भि | youthyears2 = १९९९–२००९ | youthclubs2 = [[जेन्क]] | years1 = २००९–२०११ | clubs1 = [[जेन्क]] | caps1 = ४१ | goals1 = ० | years2 = २०११–२०१८ | clubs2 = [[चेल्सी फुटबल क्लब|चेल्सी]] | caps2 = १२६ | goals2 = ० | years3 = २०११–२०१४ | clubs3 = → [[एट्लेटिको म्याड्रिड|एटलेटिको म्याड्रिड]] (ऋणमा) | caps3 = १११ | goals3 = ० | years4 = २०१८– | clubs4 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps4 = ३८ | goals4 = ० | nationalyears1 = २००९–२०१० | nationalteam1 = [[बेल्जियम अन्डर १८]] | nationalcaps1 = ४ | nationalgoals1 = ० | nationalyears2 = २०११– | nationalteam2 = [[बेल्जियम राष्ट्रिय फुटबल टोली|बेल्जियम]] | nationalcaps2 = ७६ | nationalgoals2 = ० | medaltemplates = {{Medal|Sport|पुरुष [[भकुन्डो|फुटबल]]}} {{Medal|Country|{{fb|BEL}}}} {{Medal|Comp|[[फिफा विश्वकप]]}} {{Medal|3rd|[[२०१८ फिफा विश्वकप]]|}} | club-update = ०२:१०, १९ सेप्टेम्बर २०१९ (युटिसी) | nationalteam-update = १:५२, १४ सेप्टेम्बर २०१९ (युटिसी) }} '''थिबो निकोलस मार्क कोर्तुवा''', (डच: [tiboː kuːrtʋaː]; फ्रान्सेली: [tibo kuʁtwa]; ११ मई १९९२ मा जन्मिएका) एक बेल्जियम पेशेवर फुटबल खेलाडी हुन् जो स्पेनिश क्लब [[रियल म्याड्रिड]] र [[बेल्जियम राष्ट्रिय फुटबल टोली|बेल्जियम राष्ट्रिय फुटबल टिम]]का लागि एक गोलरक्षक को रूपमा मैदान उत्रने गर्छन् । कोर्तुवा जेन को युवा प्रणाली को माध्यम ले १८ वर्ष को उमेरमा उनले आफ्नो टीमलाई बेल्जियम प्रो लीग को जीत मा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाए । जुलाई २०११ मा उनले चेल्सी मा ८ मिलियन पाउण्ड प्रवेश गरे, र तुरुन्तै उनलाई [[एट्लेटिको म्याड्रिड|एटलेटिको म्याड्रिड]]का लागि ऋण सामेल गराइयो । त्यहाँ तीन सिजनमा उनले यूरोपा लीग २०१२, कोपा डेल रे २०१३ र ला लिगा २०१४ जितेका छन् । उनले दुई सीजनमा ला लीगामा राम्रो गोलकर्ताको लागि रिकार्डो ज़मोरा ट्राफि जिते । कोर्तुवा जुलाई २०१४ मा चेल्सी फर्किए, र उनको पहिलो सीजनमा उनीले लीग कप र प्रिमियर लीगको उपाधि जित्न मद्दत गरे । दुई वर्ष पछि, उनले प्राइमियर लीग गोल्डन ग्लोव जिते का मा चेल्सीले फेरि लिग जित्यो । पछि, रियल म्याड्रिडले उनलाई सबैभन्दा महँगा गोलरक्षक बने । उनलाई ३५ मिलियन पाउन्डमा हस्ताक्षर गरियो , जसले जोन ओब्लाकको रेकर्ड सेट पार गर्यो । कोर्तुवाले अक्टोबर २०११ मा आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा डेब्यु गरे, बेल्जियम को प्रतिनिधित्व गर्न सबै भन्दा सानो उमेरका गोलरक्षक बने । उनी [[२०१४ फिफा विश्वकप]], युइएफई यूरो २०१६ र [[२०१८ फिफा विश्वकप]]मा देखिए र २०१८ फिफा बिश्वकपमा बेल्जियम तेस्रो भएसँगै उनी टूर्नामेंटको सर्वश्रेष्ठ गोलरक्षक बने र उनले गोल्डेन ग्लोबको उपाधि हात परे । =क्लब कर्यकाल= ==सुरुवाती कर्यकाल== कोर्तुवा फैंडर्स मा ब्रि शहर मा एक वालन बुवा र एक फ्लेमिश आमा को कोखबाट जन्मिए । उनले आफ्नो करियर स्थानीय बिज्जन वी.भी.,मा सुरू गरे । चाँडै नै, १९९९ मा, उनले रेसिङ जेनमा सात वर्षको उमेरमा सामेल भए, र त्याहँ ऊनी गोलरक्षकको रूपमा परिणत भए । ==जेन्क== [[File:Thibaut Courtois.jpg|thumb|left|150px|कोर्तुवा २०११ मा]] उनले प्रो लीगको २०१०-११ को सीजनमा जेनको उपाधि विजयमा एक प्रमुख व्यक्ति बने । उनले ४० वर्षको लीग म्याचमा जम्मा ३२ गोल स्विकार्दै जेनका लागि १४ वटा क्लिन सिट राखे । ==चेल्सी== जुलाई २०११ मा कोर्तुवा प्रीमियर लीग क्लब चेल्सी सँग ९ मिलियन युरोमा (रिपोर्ट अनुसार) पाँच वर्ष को सम्झौता मा हस्ताक्षर गरे । ==एटलेटिको म्याड्रिड (रिणमा)== चेल्सीमा सामेल भएको हप्ता भित्र, कोर्तुवा एक सिजनको लागि एटलेटिको म्याड्रिडमा पठाइएको थियो । उनलाई १३ अङकिय शर्ट एटलेटिको द्वारा दिइयो जो पहिले डेविड डे जेयाले लगाउदथे जो म्यानचेस्टर युनाइटेड मा स्थानाँतरित भएका थिए । ===चेल्सीमा फिर्ता=== ===२०१४–१५ सिजन=== [[File:Chelsea 2 QPR 1 (15066336874).jpg|thumb|200px|right| कोर्तुवा २०१४ मा चेल्सीबाट खेल्दै]] जून २०१४ मा, चेल्सीका प्रबन्धक जोसे माउन्टिनोले पुष्टि गरे कि आगामी मौसमको लागि कोर्तुवा फेरि चेल्सी फर्किनेछन् । उनले १३ नम्बर जर्सी लगाए, (अन्तिम विक्टर मूसा द्वारा पहिरिएको थियो) । कोर्तुवा ले आफ्नो पहिलो प्रीमियर लीग क्लिन सिटमा आफ्नो दोस्रो खेल प्रस्तुत गरे जसले, लिचेस्टर सिटीलाइ २-० गोल अन्तरले हरायो । ===२०१५–१६ सिजन=== ===२०१६–१७ सिजन=== ===रियल म्याड्रिड=== २०१८ फीफा विश्व कप मा एक मजबूत प्रदर्शन पछि, जहाँ उनले सर्वोत्तम गोलरक्षक गोल्डेन ग्लव जीते, कोर्तुवाले चेल्सी छोड्ने रुचि व्यक्त गरे । चेल्सीले नयाँ गोलरक्षक नपाइन्जेल सम्म उनलाइ जान नदिए पछि, कोर्तुवा ले गर्मी को ब्रेक पछि प्रशिक्षण मा देखा नपर्ने बताए, उनले चेल्सी देखि बाहिर निस्कन को लागि कोशिश गरी रहे र अन्ततः ८ अगस्त २०१८ मा, रियल म्याड्रिडले आधिकारिक रूपमा घोषणा गर्यो कि उनीहरूले ६ वर्षको लागि अनुबंधको गरे । एक दिन पछि, चेल्सीले स्थानान्तरणको पुष्टि गर्यो । ==अन्तर्राष्ट्रिय कर्यकाल== कोर्तुवा पहिलो पटक अक्टोबर २०११ मा बेल्जियम स्क्वाडलाई बोलाइएका थिए र त्यस महिनाको पहिलो महिनामा स्टेडे डे फ्रान्समा, फ्रान्सलाई ०-० को बराबरीमा रोकेपछि, उनी बेल्जियमका राष्ट्रिय टोलीबाट खेल्ने सबैभन्दा सानो उमेरका गोलरक्षक बने । ==२०१४ फिफा विश्वकप== =सन्दर्भ सामाग्री= [[श्रेणी:बेल्जियमका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] mh4gqrvfmlgdn6sbcp57cjj7psv6cxo 0 99166 1363644 1356088 2026-06-26T13:52:01Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363644 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = नाचो | image = Nacho Fernández.jpg | image_size = 220 | caption = नाचो २०१७ मा | fullname = होसे इग्नासियो फर्नान्देस इग्लेसियास<ref name=FIFA>{{cite web|url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf|title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF|publisher=FIFA|page=5|format=PDF|date=16 December 2017|accessdate=23 December 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |date=23 December 2017 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|1|18|df=y}}<ref name=FIFA/> | birth_place = [[म्याड्रिड|मड्रिड]], स्पेन | height = १.८० मिटर<ref>https://www.realmadrid.com/en/football/squad/jose-i-fernandez-iglesias Profile]</ref> | position = [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापङ्क्ति]] | currentclub = [[रियल म्याड्रिड]] | clubnumber = ६ | youthyears1 = सन् १९९९–२००१ | youthclubs1 = एद कोम्पुत्लेन्स | youthyears2 = २००१–२००९ | youthclubs2 = [[रियल म्याड्रिड सिएफ (युवा)|रियल म्याड्रिड]] | years1 = सन् २००९–२०१३ | clubs1 = [[रियल मड्रिड ख]] | caps1 = १११ | goals1 = ४ | years2 = सन् २०११– | clubs2 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps2 = १२८ | goals2 = ६ | nationalyears1 = सन् २००५ | nationalteam1 = [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली (१६ वर्ष मुनि)|१६ वर्ष मुनि]] | nationalcaps1 = १ | nationalgoals1 = ० | nationalyears2 = सन् २००६–२००७ | nationalteam2 = [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली (१७ वर्ष मुनि)|१७ वर्ष मुनि]] | nationalcaps2 = ११ | nationalgoals2 = ० | nationalyears3 = सन् २००८–२००९ | nationalteam3 = [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली (१९ वर्ष मुनि)|१९ वर्ष मुनि]] | nationalcaps3 = ९ | nationalgoals3 = २ | nationalyears4 = सन् २०११–२०१३ | nationalteam4 = [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली (२१ वर्ष मुनि)|२१ वर्ष मुनि]] | nationalcaps4 = ६ | nationalgoals4 = ० | nationalyears5 = २०१३– | nationalteam5 = [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली|स्पेन]] | nationalcaps5 = २२ | nationalgoals5 = १ | club-update = १५:५६, ४ अक्टोबर २०२० | nationalteam-update = १५ अक्टोबर २०१८}} '''होसे इग्नासियो फर्नान्देस इग्लेसियास''' ({{IPA-es|xoˈse iɣˈnaθjo feɾˈnandeθ iˈɣlesjas}} जन्म (१८ जनवरी १९९०) सामान्यतया '''नाचो''' ({{IPA-es|ˈnatʃo}}) को रूपमा परिचित एक स्पेनी व्यावसायिक फुटबल खेलाडी हुन् जो [[रियल म्याड्रिड|रियल मड्रिड]]को लागि [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापङ्क्ति]]बाट खेल्छन्।<ref>{{Cite web |url= http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/ActualidadCantera1112/1330108958055/noticia/Cronica/0-3:_El_Castilla,_campeon_de_Segunda_B.htm |title= El Castilla, campeón de la 2ª División "B" |accessdate= 18 de julio de 2012 |author= Realmadrid.com |archiveurl= https://web.archive.org/web/20120716022951/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/ActualidadCantera1112/1330108958055/noticia/Cronica/0-3:_El_Castilla,_campeon_de_Segunda_B.htm |archivedate= 16 de julio de 2012 }}</ref> उनले आफ्नो सम्पूर्ण खेल हालसम्म रियल मड्रिडमा आबद्ध भई खेल्ने गरेका छन्<ref>{{Cite web|url=http://www.ligabbva.com/news/2012/05/27/el-mirandes-asciende-a-la-liga-adelante.html|title=El Castilla asciende a 2ª División|accessdate=18 de julio de 2012|author=LigaBBVA.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140606204609/http://www.ligabbva.com/news/2012/05/27/el-mirandes-asciende-a-la-liga-adelante.html|archivedate=6 de junio de 2014}}</ref> जहाँ उनले उक्त क्लबमा सन् २०११ मा, आफ्नो पहिलो खेल पस्केका थिए। क्लबमा रहँदा उनले हालसम्म विभिन्न पारितोषिक जितेका छन् जसमा ४ पटक प्रतिष्ठित [[युएफा च्याम्पियन्स लिग|युइएफए च्याम्पियन्स लिग]] समावेश छ। नाचोले वरिष्ठ स्पेनी राष्ट्रिय टोलीको तर्फबाट पहिलो खेल सन् २०१३ मा, खेलेका थिए भने उनी सन् २०१९ को फिफा विश्वकपमा पनि टोलीको प्रतिनिधित्व गर्दै खेलहरू खेलेका थिए। == क्लब खेलजीवन == राजधानी मड्रिडमा जन्मेका नाचो ११ वर्षको उमेरमा रियल मड्रिडको युवा टोलीमा आबद्ध भएका थिए। उनले वरिष्ठ टोलीको तर्फबाट सन् २००८-०९ को ''सेगुन्दा दिभिस्यो ख'' संस्करणमा, पहिलो दुई खेल खेलेका थिए भने उनले त्यस प्रतियोगिताको आगामी दुई संस्करणमा पनि प्रदर्शन गरेका थिए। यस समयमा उनले भावी रूसी राष्ट्रिय टोलीका खेलाडी देनिस चेरीसेभसँग लामो समयसम्म स्थायी मित्रता कायम गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://en.as.com/en/2018/06/16/football/1529165910_044392.html|title=Cheryshev: "I texted Nacho to congratulate him for his goal"|newspaper=Diario AS|date=16 June 2018|accessdate=1 July 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180701165243/https://en.as.com/en/2018/06/16/football/1529165910_044392.html |date=1 July 2018 }}</ref> [[File:Nacho Real Madrid 2012 (cropped).jpg|200px|thumb|miniatura|सन् २०१२ मा नाचो]] २३ अप्रिल २०११ मा, नाचोले टोलीको प्रतिनिधित्व गर्दै ला लिगामा प्रदापण गरेका थिए जहाँ उनले उक्त खेलमा प्रतिस्पर्धी भालेन्सिया फुटबल क्लबको विरुद्ध पुरै खेल खेलेका थिए।<ref>{{cite web|author=Diario As|title=Nacho Fernández sube al primer equipo|url=https://www.twitter.com/doncellasuicide|accessdate=6 de septiembre de 2012}}</ref> उक्त खेलमा टोली ६–३ गोल अन्तरले विजयी भएको थियो। उनले आफ्नो दोस्रो खेल, रेआल सारागोसाको विरुद्धमा खेलेका थिए जहाँ टोली गृह मैदानमै २–३ गोल अन्तरले पराजित भएको थियो।<ref>{{cite web|author=Página oficial del Real Madrid|title=Debut con gol del canterano José Rodríguez|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/Actualidad_Primer_Equipo/1330126549938/noticia/Noticia/Jose_Rodriguez_debuto_con_gol_en_el_Real_Madrid.htm|accessdate=1 de noviembre de 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103022538/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/Actualidad_Primer_Equipo/1330126549938/noticia/Noticia/Jose_Rodriguez_debuto_con_gol_en_el_Real_Madrid.htm|archivedate=3 de noviembre de 2012}}</ref> सन् २०११-१२ अभियानको सुरुवात हुनुभन्दा अगाडि, उत्तर अमेरिकामा उनीहरूको ग्रीष्मकालीन मैत्रीपूर्ण खेलमा पहिलो टोलीसँगै छानिएका युवा टोलीमा नाचो पनि समावेश थिए। उनी लस एन्जलस ग्यालेक्सी, सेदे ग्वादलहारा र फिलाडेल्फिया युनियन लगायतका फुटबल क्लबको विरुद्धमा खेल खेलेका थिए जहाँ उनी सबै तीन खेलहरूमा विकल्पको रूपमा मैदान प्रवेश गरेका थिए।<ref name=DEBUTJOSE>{{cite web|author=Página oficial del Real Madrid|title=Crónica del Real Madrid-Alcoyano|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/Actualidad_Primer_Equipo/1330126529669/noticia/Cronica/1-4:_Con_un_pie_en_los_octavos_de_la_Copa.htm|accessdate=31 de octubre de 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121104051647/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/Actualidad_Primer_Equipo/1330126529669/noticia/Cronica/1-4:_Con_un_pie_en_los_octavos_de_la_Copa.htm|archivedate=4 de noviembre de 2012}}</ref> १ सेप्टेम्बर २०१२ मा, प्रमुख टोलीमा प्रवन्धक जुजे मोरिन्योले आल्बारो मोराता र जेसुस सहित उनलाई प्रमुख रियल मड्रिड क्लबमा पदोन्नति गर्ने घोषणा गरेका थिए<ref>{{Cite news|title=Nacho, en Deportes COPE: "A mí Mourinho me lo dio todo, no tengo nada malo que decir"|url=https://www.cope.es/actualidad/noticias/nacho-deportes-cope-mourinho-dio-todo-tengo-nada-malo-que-decir-20130605_138205|date=5 de junio de 2013|accessdate=27 de septiembre de 2018|publisher=COPE|language=ES}}</ref> भने उनलाई केही समयको लागि कास्तियामै रहेर खेलहरू खेल्न निर्देशन दिइएको थियो।<ref>{{Cite news|author=Diario|title=Nacho ya es el tercer central con más minutos de Carlo Ancelotti|url=https://as.com/futbol/2013/12/21/primera/1387593204_171149.html|date=21 de diciembre de 2013|accessdate=27 de septiembre de 2018|publisher=AS.com|language=es}}</ref> उनी सन् २०१३–१४ को [[ला लिगा]]को संस्करण देखिनै क्लबमा प्रदर्शन गर्न सुरु गरेकम थिए जहाँ उनले स्पेनश्र खेलाडी राउल आल्बियोलको प्रस्थान पश्चात् १८ नम्बरको वर्दी लगाएका थिए।<ref>{{Cite news|author=elEconomista.es|title=El Real Madrid gana plácidamente al Espanyol con goles de James, Bale y Nacho - EcoDiario.es|url=http://ecodiario.eleconomista.es/futbol/noticias/6381408/01/15/El-Real-Madrid-gana-placidamente-al-Espanyol-con-goles-de-James-Bale-y-Nacho.html|accessdate=27 de septiembre de 2018|language=es}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181118205657/https://ecodiario.eleconomista.es/futbol/noticias/6381408/01/15/El-Real-Madrid-gana-placidamente-al-Espanyol-con-goles-de-James-Bale-y-Nacho.html |date=2018-11-18 }}</ref> ३ जुलाई २०१४ मा, नाचोले रियल मड्रिडको साथ एक नयाँ सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए जहाँ उक्त सम्झौताले उनलाई सन् २०११ सम्म क्लबमै रहेर खेल खेल्न स्वीकृत गरेको थियो।<ref>{{Cite news|author=Diario|title=La fe de Nacho derrota al PSG|url=https://as.com/futbol/2015/11/03/champions/1446583600_649048.html|date=4 de noviembre de 2015|accessdate=27 de septiembre de 2018|publisher=AS.com|language=es}}</ref> उनले क्लबको लागि पहिलो गोल एस्पान्योल फुटबल क्लबको ({{भाषा-स्पेनी|RCD Espanyol}}) (उच्चारण: एर्रेसेदे एस्पान्योल) विरुद्धमा गरेका थिए जहाँ टोलीले उक्त खेलमा घरेलु मैदानमा ३–० को जित दर्ता गरेको थियो।<ref>{{Cite news|title=Real Madrid: Zidane: "El gol de Nacho es más bonito que el mío de la Novena" - Marca.com|url=http://www.marca.com/futbol/real-madrid/2016/10/26/5811269946163ff67b8b465c.html|accessdate=27 de septiembre de 2018|publisher=Marca.com|language=es}}</ref> दुई मिनेट पश्चात्, घाइते भएका मार्सेलुलाई प्रतिस्थापन गर्दै नाचो [[युएफा च्याम्पियन्स लिग|युइएफए च्याम्पियन्स लिग]]को समूह चरणमा पेरिस सेन्ट जर्मेनको विरुद्ध मैदान प्रवेश गरेका थिए।<ref>{{Cite news|title=Nacho se convierte en imprescindible para Zidane, pero no lo será en el futuro. Noticias de Fútbol|url=https://www.elconfidencial.com/deportes/futbol/2017-04-17/laliga-santander-champions-league-real-madrid-bayern-nacho-fernandez-defensa-bajas-zidane-titular_1367454/|accessdate=27 de septiembre de 2018|publisher=El Confidencial|language=es}}</ref><ref>{{cite news|title=El comodín de Zidane: Nacho, un seguro infalible|url=https://www.elespanol.com/elbernabeu/futbol/20170922/comodin-zidane-nacho-seguro-infalible/248726333_0.html|accessdate=27 de septiembre de 2018|publisher=El Español|language=es}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.ecosdelbalon.com/2017/05/nacho-fernandez-central-real-madrid-zidane/|title=El valor de Nacho Fernández {{!}} Ecos del Balón|accessdate=27 de septiembre de 2018|website=www.ecosdelbalon.com|language=es}}</ref> उनले ३ नोभेम्बर २०१५ मा, टोलीको प्रतिनिधित्व गर्दै निर्णायक गोल गरेका थिए जहाँ टोली युइएफए युरोकपको अर्को चरणमा प्रवेश गर्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite news|title=Real Madrid: ¡Gol de pícaro de Nacho! Marcó de falta con todo el Sevilla despistado - Marca.com|url=http://www.marca.com/futbol/real-madrid/2017/05/14/5918a00146163f9a4c8b4598.html|accessdate=27 de septiembre de 2018|publisher=Marca.com|language=es}}</ref> प्रतियोगितामा यो उनको पहिलो गोल थियो। प्रतियोगिताको अन्त्य सम्ममा, उनले क्लबको तर्फबाट पाँचवटा खेलहरू खेलहरू खेलेका थिए।<ref>{{cite news|title=El Real Madrid golea 7-1 al Deportivo con dobletes de Bale, Nacho y Cristiano|url=https://elpais.com/deportes/2018/01/21/actualidad/1516535908_388779.html|date=21 de enero de 2018|accessdate=27 de septiembre de 2018|publisher=El País|language=es}}</ref> ११ फेब्रुअरी २०१७ मा, नाचोले रियल मड्रिडको तर्फबाट आफ्नो १००औँ उपस्थिति बनाएका थिए जहाँ उक्त खेल टोलीले सेआ ओसासुनाको विरुद्धमा ३–१ ले जितेको थियो। चोटपटकबाट निलम्बन भएका खेलाडीहरूको विकल्पमा उनले खेलको फाइदा उठाउँदै केन्द्रीय-मध्यपङ्क्तिको स्थितिमा सबैभन्दा बढी उपस्थिति जनाउने खेलाडी बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite news|title=Real Madrid: Nacho e Isco se suman al grupo a dos días del partido ante el Bayern - Marca.com|url=http://www.marca.com/futbol/real-madrid/2018/04/29/5ae5a910e5fdea5e498b4618.html|accessdate=27 de septiembre de 2018|publisher=Marca.com|language=es}}</ref> उनी सम्मिलित क्लबले पाँच वर्ष पश्चात्, ला लिगाको उपाधि जितेको थियो। उनले च्याम्पियन्स लिगमा चार खेलमा प्रदर्शन गरेका थिए जसलाई पुन: टोलीले आफ्नो पक्षमा पार्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite news|title=Madrid 3-1 Liverpool {{!}} Final Champions {{!}} Salah y Carvajal se lesionan en la final de la Champions y peligra para ellos el Mundial - RTVE.es|url=http://www.rtve.es/deportes/20180526/salah-carvajal-se-lesionan-final-champions-peligra-para-ellos-mundial/1740480.shtml|date=26 de mayo de 2018|accessdate=27 de septiembre de 2018|publisher=RTVE.es|language=es}}</ref> २१ जनवरी २०१८ मा, नाचोले देपोर्तिबो दे ला कोरून्याको विरुद्धमा टोली ७–१ ले विजयी हुँदा पहिलो पटक खेलमा दुई गोल गर्न सफल भएका थिए। <ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/noticias/2019/10/parte-medico-de-nacho|editor=Página oficial del Real Madrid|accessdate=1 de octubre de 2019|title=Lesión de Nacho}}</ref>उक्त वर्षको च्याम्पियन्स लिगको अभियानमा उनले एक गोल गर्दै आठवटा खेलहरूमा सहभागी बनेका थिए। रियल मड्रिडले यस प्रतिष्ठित क्लब स्तरीय प्रतियोगितालाई लगातार तेस्रो र समग्रमा १३ पटक जित्दा, लिभरपूलको बिरूद्ध निर्णायक खेलमा उनले घाइते दानि कार्बाहालको सट्टामा मैदान प्रवेश गरेका थिए<ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/noticias/2019/10/parte-medico-de-nacho|editor=Página oficial del Real Madrid|accessdate=1 de octubre de 2019|title=Lesión de Nacho}}</ref> जहाँ उनले दायाँ रक्षापङ्क्तिको रूपमा खेलमा प्रदर्शन गरेका थिए। टोलीले खेल ३–१ ले जित्दै उपाधि चुम्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/02/nacho-100-games-for-real-madrid|title=Nacho, 100 games for Real Madrid|publisher=Real Madrid CF|date=11 February 2017|accessdate=12 February 2017}}</ref> सन् २०१९–२० को संस्करणमा, उनी घाइते भएका थिए जहाँ उनले ला लिगा खेलमा मड्रिडको तर्फबाट जम्मा ६ उपस्थिति जनाएका थिए। उनको कम उपस्थितिको बाबजुद पनि टोलीले सन् २०१९–२० ला लिगाको उपाधि जित्ज सफल भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/02/nacho-100-games-for-real-madrid|title=Nacho, 100 games for Real Madrid|publisher=Real Madrid CF|date=11 February 2017|accessdate=12 February 2017}}</ref><ref name=Liga>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/07/17/5f10db2146163f3c2c8b45d7.html|title=Real Madrid win the longest LaLiga Santander season|date=17 July 2020|accessdate=17 July 2020|website=Marca|location=Spain}}</ref> == अन्तर्राष्ट्रिय खेलजीवन == [[File:José Ignacio Fernández Iglesias Nacho - Spain vs. Chile, 10th September 2013.jpg|200px|thumb|miniatura|[[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली|स्पेन]]को तर्फबाट पहिलो खेल खेल्दै नाचो, सन् २०१३ मा]] उनले प्रारम्भिक चरणमा, [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली]]को लागि युवा टोली अन्तर्गत खेलहरू प्रस्तुत गरेका थिए।<ref>{{cite web|author=Web oficial de la UEFA|title=Spain European Champions U-17 2007|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/under17/history/season=2007/round=15071/match=300768/report=lu.html|accessdate=25 de agosto de 2012|language=अङ्ग्रेजी}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी वरिष्ठ टोलीमा बढुवा हुनु पूर्व स्पेनको १५, १६, १९ र २१ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीमा आवद्ध थिए जहाँ उनले सन् २००७ मा [[दक्षिण कोरिया]]मा भएको १७ वर्ष भन्दा मुनिको युरोपेली प्रतियोगितामा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका थिए।<ref>{{cite web|editor=Página oficial de la UEFA|title=Plantilla de España - Europeo sub-21 de 2013|url=http://es.uefa.com/under21/season=2013/teams/team=200122/index.html|accessdate=7 de junio de 2013}}</ref> उक्त खेलमा टोली उप-विजेता बनेको थियो। सन् २०१३ मा, उनी २१ वर्ष मुनिको टोलीको लागि खेल खेलेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://futbol.as.com/futbol/2013/09/02/primera/1378125542_680509.html|editor=Diario AS|accessdate=2 de septiembre de 2013|title=Del Bosque llama a Javi García y a Nacho por Busquets e Íñigo|}}</ref> सन् २०१३ मा, इजरायलमा भएको युरोपेली प्रतियोगितामा, टोलीले फाइनल खेलमा, इटालीलाई पराजित गर्दै उपाधि हात पारेको थियो।<ref>{{cite web|editor=Eurosport|title=Debut de Nacho con España|url=http://es.eurosport.yahoo.com/futbol/amistosos/2013/espana-chile-658009.html|accessdate=19 de enero de 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150522123435/https://es.eurosport.yahoo.com/futbol/amistosos/2013/espana-chile-658009.html |date=2015-05-22 }}</ref> २ सेप्टेम्बर २०१३ मा, इन्यिगो मार्तिनेसको घाइते भएसँगै, स्पेनी वरिष्ठ टोलीको नयाँ सदस्यहरूको घोषणा गरिएको थियो जहाँ उनलाई खेलमा चयन गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/seleccion/sergio-ramos-causa-baja-del-bosque-llama-nacho-fernandez-4566094|title=Sergio Ramos causa baja y Del Bosque llama a Nacho Fernández|accessdate=6 de junio de 2016|date=6 de octubre de 2015|website=Sport}}</ref> [[२०१४ फिफा विश्वकप]]को लागि भएको मैत्रीपूर्ण खेलमा उनले चिली र फिनल्यान्डको विरुद्धमा आफ्नो पहिलो दुई खेलहरू खेलेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://lalunadealcala.com/espana-deja-la-porteria-a-cero-con-nacho-de-titular/|title=Nacho juega de titular ante Ucrania|accessdate=6 de junio de 2016|date=12 de octubre de 2015|language=es|website=Noticias de Alcalá de Henares e información multimedia 24 horas al día}}</ref> उनले १० सेप्टेम्बरमा, टोलीको लागि पहिलो खेल चिलीको विरुद्धमा खेलेका थिए जहाँ उनले उक्त खेलमा, सेर्हियो रामोसलाई प्रतिस्थापन गर्दै दोस्रो हाफमा मैदान प्रवेश गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://futbol.as.com/futbol/2015/11/09/primera/1447061500_565661.html|title=De Marcos y Nacho, sustitutos de Juanfran y Ramos en la Roja {{!}} Liga BBVA {{!}} AS.com|accessdate=6 de junio de 2016|author=AS Diario|date=9 de noviembre de 2015|language=es|website=AS.com}}</ref> खेल २-२ को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो। त्यसको दुई वर्ष पश्चात्, अथवा अक्टोबर २०१५ मा, नाचो पुन: खेलाडीहरूको सूचीमा घाइते भएका रामोसलाई प्रतिस्थापन गर्दै अटाएका थिए।<ref>{{Cite web|url=http://www.sefutbol.com/oficial-esta-es-convocatoria-del-conjunto-espanol-amistosos-italia-y-rumania|title=OFICIAL {{!}} Esta es la convocatoria del conjunto español para los amistosos de Italia y Rumanía|accessdate=6 de junio de 2016|website=www.sefutbol.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180706162450/http://www.sefutbol.com/oficial-esta-es-convocatoria-del-conjunto-espanol-amistosos-italia-y-rumania |date=2018-07-06 }}</ref> उनले दोस्रो खेल, युक्रेनको विरुद्धमा खेलेका थिए। रामोस अर्को खेलमा पुन: घाइते भएपछि उनी टोलीमा रहेक थिएर तथापि, उनले खेल भने प्रस्तुत गरेका थिएनन्।<ref>{{cite news |title=Mundial 2018 Rusia: Diez jugadores de la lista de Lopetegui se estrenan en una fase final con España - Marca.com|url=http://www.marca.com/futbol/mundial/2018/05/21/5b02b25146163f091b8b4593.html|accessdate=21 de mayo de 2018|publisher=Marca.com|language=es}}</ref> सन् २०१६ मा, उनी वरिष्ठ खेलाडीहरूको सूचीमा अटाउन सफल भएका थिए। नाचोले आगामी दुई खेलहरू, [[इटाली]] र रोमानियाको विरुद्धमा खेलेका थिए। हुलेन लोप्तेगीको आगमनसँगै उनी टोलीको नियमित सदस्यको रूपमा रहेका थिए जहाँ उनले त्यस पछिका खेलहरूमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका थिए। २१ मे २०१८ मा, उनलाई रूसमा हुने आगामी [[फिफा विश्वकप]]मा<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/morata-misses-out-on-spain-world-cup-squad/1ub1qz7jod09i1lfvdcy84ea2l|title=Morata misses out on Spain's 23-man World Cup squad|publisher=गोल|date=21 May 2018|accessdate=21 May 2018}}</ref> नियमित खेलाडीको रूपमा छनोट गरिएको थियोे जहाँ उनी छनोट भएका २३ खेलाडीहरूको सूचीमा अग्रस्थानको रक्षापङ्क्तिको खेलाडीको रूपमा रहेका थिए।<ref>{{cite news |title=Selección de España: La foto del partido: El gol de Nacho, el grito de todos - Marca.com|url=http://www.marca.com/futbol/seleccion/2018/06/15/5b24259c22601dc3218b45ba.html|accessdate=27 de septiembre de 2018|publisher=Marca.com|language=es}}</ref> १५ जुन २०१५ मा, पुर्तुगालको विरुद्ध परेको एक प्रतिस्पर्धात्मक खेलमा उनले एक गोल गरेका थिए जहाँ खेल ३-३ को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/world-cup/2018/06/15/portugal-vs-spain-world-cup-2018-live-score-latest-updates/|title=Cristiano Ronaldo scores sensational hat-trick as Portugal hold Spain in instant World Cup classic|newspaper=The Daily Telegraph|date=15 June 2018|accessdate=15 June 2018}}</ref> == खेल्ने शैली == नाचो, बचाव तरिका र आफ्नो बहुमुखी प्रतिभाको लागि परिचित छन्। मड्रिडका प्रशिक्षक हुलेन लोप्तेगी र [[जिनेदिन जिदान]]ले उनलाई एक मध्य, दायाँ र बाँया रक्षापङ्क्तिको खेलाडीको प्रयोग गर्ने गर्दथे। फुटबलमा आफ्नो सीपको कारण उनी भरपर्दो विकल्पको रूपमा अघि देखिन्छन्। उनी एक तेज, फुर्तिलो र चोटपटक मुक्त [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापङ्क्ति]]को खेलाडीको रूपमा पनि परिचित छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/news/2018/10/nachos-sheer-versatility|title=Nacho's sheer versatility|publisher=Real Madrid CF|date=9 October 2018|accessdate=9 October 2018}}</ref> आफ्नो प्रतिरक्षात्मक कौशल बाहेक, नाचो छोटो र लामो दुरी दुबै बलको एक सक्षम नियन्त्रक समेत हन्। उनले सन् २०१७–१८ को ला लिगाको संस्करणमा, ९२.२% पास पुरा गरेका थिए। सोही संस्करणमा, उनले पाँच गोल गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.whoscored.com/Players/106875/Show/Nacho|title=Nacho|publisher=Who Scored|accessdate=9 October 2018}}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == नाचोमा भाई आलेक्स पनि एक फुटबल खेलाडी हुन्।<ref>[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1330004431537/noticia/Noticia/Nacho_y_Alex,_sangre_blanca_en_la_familia_Fernandez.htm Nacho y Álex, sangre blanca en la familia Fernández (Nacho and Álex, white blood in the Fernández family)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131221015927/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1330004431537/noticia/Noticia/Nacho_y_Alex,_sangre_blanca_en_la_familia_Fernandez.htm |date=21 December 2013 }}; Real Madrid CF, 3 May 2010 (in Spanish)</ref> रक्षात्मक [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपङ्क्ति]] वा रक्षापङ्क्तिको रूपमा खेल्दै आएका उनी स्थानिय फुटबल प्रशिक्षण केन्द्रमा तालिम लिएका थिए। उनी र उनका भाई दुबैले, एउटै खेलबाट पहिलो खेल खेल खेलेका थिए। <ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2015/10/27/futbol/equipos/real_madrid/1445938202.html|title=Nacho, sin lesiones ¡desde infantiles!|trans-title=Nacho, injury-free since the youth team!|newspaper=Marca|location=स्पेन|language=es|date=27 October 2015|accessdate=4 November 2015}}</ref> रियल मड्रिडकोको प्रशिक्षण केन्द्रमा भर्ना भएदेखि नै नाचो ठूलो चोटपटकबाट जोगिन सफल भएका छन् र उनको सफलतालाई उनको खानपान र तयारीको लागि जिम्मेवार ठहराइएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://futbol.as.com/futbol/2016/05/28/champions/1464447039_569699.html|title=Nacho Fernández es padre unas horas antes de la final|trans-title=Nacho Fernández is a father a couple of hours before the final|newspaper=Diario AS|language=es|date=28 May 2016|accessdate=9 June 2016}}</ref> श्रीमती मारिआ कोर्तेसको साथ उनको एक छोरी र दुई छोरा छन्। नोभेम्बर २०१६ मा, नाचोले १२ वर्षको उमेरदेखि उनले मधुमेह भएको कुरा खुलासा गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2016/11/10/582478e4e2704ec67d8b45fe.html|title=Nacho opens up on struggles with diabetes|newspaper=Marca|location=Spain|last1=Lara|first1=Miguel Ángel|date=10 November 2016|accessdate=13 November 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.diabetes.co.uk/news/2017/mar/Real-Madrid-footballer-Nacho-Fernandez-was-told-type-1-diabetes-would-end-his-career-94352595.html|title=Real Madrid footballer Nacho Fernandez was told type 1 diabetes would end his career|website=Diabetes.co.uk|first=Woodfield|last=Jack|date=7 March 2017|accessdate=29 January 2018}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category}} *[http://www.realmadrid.com/en/football/squad/jose-i-fernandez-iglesias रियल मड्रिडको वेबसाइटमा नाचो] *{{BDFutbol}} *{{Futbolme|7345}} *{{NFT player}} *{{FIFA player}} *{{Soccerway}} [[श्रेणी:फुटबलमा रक्षापङ्क्तिबाट खेल्ने खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:स्पेनका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] cp5ql6yq843tg7689tktst6jwu2ziqu 0 99633 1363645 1316552 2026-06-26T13:52:11Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363645 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = काजिमिरू | image = 20180610 FIFA Friendly Match Austria vs. Brazil Casemiro 850 1575.jpg | image_size = 200 | caption = सन् २०१८ को फिफा विश्वकपमा काजिमिरू राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गर्दै | fullname = कार्लुस एहिक काजिमिरू<ref>{{cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=33786 |title=Acta del Partido celebrado el 20 de marzo de 2016, en Madrid |trans-title=Minutes of the Match held on 20 March 2016, in Madrid |publisher=Royal Spanish Football Federation |accessdate=15 June 2019 |language=स्पेनी }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|2|23|df=y}}<ref>{{cite web|url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf|title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF|publisher=फिफा|page=5|date=16 December 2017|accessdate=23 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf|archive-date=23 December 2017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |date=23 December 2017 }}</ref> | birth_place = सान जोजे दुस काम्पुस, ब्राजिल | height = १.८५ मी <ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/football/squad/carlos-henrique-casemiro|title=Real Madrid CF |date=10 June 2018|accessdate=11 June 2018}}</ref> | position = [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपङ्क्ति]] | currentclub = [[म्यान्चेस्टर युनाईटेड ]] | clubnumber = १८ | youthyears1 = २००२–२०१० | youthclubs1 = साओ पाउलो फुटबल क्लब | years1 = २०१०–२०१३ | clubs1 = साओ पाउलो फुटबल क्लब | caps1 = ६२ | goals1 = ६ | years2 = २०१३ | clubs2 = → [[रियल म्याड्रिड कास्तिया|रियल म्याड्रिड ख]] (ऋण) | caps2 = १५ | goals2 = १ | years3 = २०१३ | clubs3 = → [[रियल म्याड्रिड]] (ऋण) | caps3 = १ | goals3 = ० | years4 = २०१३–२०२२ | clubs4 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps4 = २२१ | goals4 = २४ | years5 = २०१४–२०१५ | clubs5 = → [[एफसी पोर्तो|पुर्तु]] (ऋण) | caps5 = २८ | goals5 = ३ |years6= २०२२- |clubs6= [[म्यान्चेस्टर युनाईटेड ]] |caps6=३ |goals6 =० | nationalyears1 = २००९ | nationalteam1 = [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली (१७ वर्ष मुनि)|१७ वर्ष मुनि]] | nationalcaps1 = ३ | nationalgoals1 = ० | nationalyears2 = २०११ | nationalteam2 = [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली (२० वर्ष मुनि)|२० वर्ष मुनि]] | nationalcaps2 = १५ | nationalgoals2 = ३ | nationalyears3 = २०११– | nationalteam3 = [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली|ब्राजिल]] | nationalcaps3 = ६३ | nationalgoals3 = ५ | club-update = १५:५८, ४ अक्टोबर २०२० (युटिसी) | nationalteam-update = १९:१६, १५ नोभेम्बर २०१९ (युटिसी) | medaltemplates = {{MedalSport|पुरुष [[फुटबल खेल|फुटबल]]}} {{MedalCountry|{{fb|BRA}}}} {{MedalCompetition|[[कोपा अमेरिका|कोपा आमेरिका]]}} {{Medal|W|[[सन् २०१९ कोपा आमेरिका|सन् २०१९ ब्राजिल]]|}} {{MedalCompetition|[[फिफा यु-२० विश्वकप]]}} {{Medal|W|[[सन् २०११ फिफा यु-२० विश्वकप|सन् २०११ कोलोम्बिया]]|}} {{MedalCompetition|[[दक्षिण अमेरिकी युवा फुटबल च्याम्पियन्सिप|दक्षिण अमेरिकी युवा च्याम्पियन्सिप]]}} {{Medal|W|सन् २०११ पेरू|}} }} ''' कार्लुस एहिक काजिमिरू''' २३ फेब्रुअरी १९९२ मा जन्मिएका एक ब्राजिली व्यावसायिक फुटबल खेलाडी हुन्। उनले हाल स्पेनी क्लब [[रियल म्याड्रिड]] र ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपङ्क्ति]]बाट खेल्ने गर्दछन्।<ref>[http://www.realmadrid.com/pt/futebol/plantel/carlos-henrique-casemiro Perfil no site do Real Madrid]</ref><ref>[https://www.ogol.com.br/player.php?id=95621 Perfil em Ogol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121173613/http://www.ogol.com.br/player.php?id=95621 |date=2021-01-21 }}</ref> काजिमिरूले आफ्नो व्यावसायिक फुटबल कार्यजीवनको सुरुवात ब्राजिल क्लब साओ पाउलोबाट सन् २०१० मा गरेका थिए। साओ पाउलोसँगको आवद्धमा उनले विभिन्न प्रतियोगिताहरूमा गरी कुल ११२ उपस्थितिहरूमा कुल ११ गोल गर्न सफल भएका थिए भने सन् २०१३ मा उनी स्पेनी क्लब मड्रिडमा गएका थिए।<ref>{{cite news|url=https://brasil.elpais.com/brasil/2017/06/04/deportes/1496603217_401643.html|title="Aonde você vai, Casemiro?" A história do segredo mais bem guardado do Real Madrid|newspaper=El País|language=पुर्तुगाली|date=4 June 2017|accessdate=17 November 2017}}</ref> काजिमिरूले केही समय पुर्तुगाली फुटबल क्लब पुर्तुसँग पनि समय बिताएका थिए। सन् २०१३-१४ देखि सन् २०१७-१८ को च्याम्पियन्स लिगको उपाधि स्पेनी क्लब रियल मड्रिडले जितेको थियो भने उक्त उपाधि जितहरू मड्रिडले हात पार्दा उनी पनि उक्त क्लबमा आवद्ध रहेका थिए। रियाल मड्रिडसँगको आवद्धमा काजिमिरूले ४ युएफा च्याम्पियन्स लिग उपाधि, २ ला लिगा १ कोपा देल रे र ३ फिफा क्लब विश्वकप उपाधिहरू सहित कुल १४ उपाधिहरू जित्न सफल भएका छन्। काजिमिरू सन् २०११ देखि ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग आवद्ध भएका छन् भने उनले सन् २०११ देखि राष्ट्रका लागि थुप्रै उपस्थितिहरू जनाइसकेका छन्। काजिमिरूले तीन कोपा आमेरिका फुटबल प्रतियोगिताहरूमा, सन् २०१८ मा रूसमा आयोजित फिफा विश्वकप लगायत अन्य अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरूमा उपस्थिति जनाइसकेका छन् भने सन् २०१९ को कोपा आमेरिकाको संस्करण ब्राजिलले जित्न सफल भएको थियो जतिबेला उनी त्यस प्रतियोगिताहरूमा उपस्थितिहरू जनाएका थिए।<ref name=SW>{{cite news|url=https://int.soccerway.com/players/carlos-henrique-casimiro/102688/|title=Casemiro trophies|website=Soccerway|accessdate=25 April 2019}}</ref> == क्लब खेलजीवन == === साओ पाउलो === काजिमिरूको जन्म सन् १९९२ फेब्रुअरी २३ का दिन ब्राजिलको सान जोजे दुस काम्पुसमा भएको थियो भने उनले आफ्नो बाल्यकाल त्यही बिताएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/217/267/4/index.html|title=Casemiro & Neymar, forever rivals|publisher=फिफा|date=12 September 2013|accessdate=19 December 2013}}</ref> काजिमिरूले १० वर्षकै उमेरमा सन् २००२ मा साओ पाउको फुटबल क्लबको प्रशिक्षण केन्द्रमा फुटबलमा प्रशिक्षण लिनका लागि भर्ना भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://uolesporte.blogosfera.uol.com.br/2016/10/15/11-jogadores-que-mudaram-de-nome-durante-a-carreira/?cpmid=fbesp-geral|title=11 jogadores que 'mudaram de nome' durante a carreira|language=पुर्तुगाली|date=15 October 2016|accessdate=23 October 2016}}</ref><ref>[http://uolesporte.blogosfera.uol.com.br/2016/10/15/11-jogadores-que-mudaram-de-nome-durante-a-carreira/?cpmid=fbesp-geral 11 jogadores que “mudaram de nome” durante a carreira]</ref> ११ वर्षको उमेरमा उनीले उक्त क्लबको युवा टोलीका लागि खेल्न सुरु गरेका थिए। सन् २००९ मा काजिमिरूले ब्राजिल १७ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि पर्दापण गरेका थिए जहाँ उनले पहिलोपटक सोही वर्ष १७ वर्ष मुनिको फिफा विश्वकपमा राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.blogdosaopaulo.com.br/?p=19018 |शीर्षक=Bertolucci ofereceu 1,5 mi para Casemiro sair do SPFC |मिति=१७ अप्रिल २०१० |प्रकाशक=Blog do São Paulo}}</ref> सन् २०१० जुलाई २५ का दिन काजिमिरूले ''काम्पियोनातु ब्राजिलोरू सेरी आ'' नामक एक घरेलु लिगमा साओ पाउलोको तर्फबाट सान्तुस एफसीको विरुद्धमा पर्दापण गरेका थिए भने उक्त खेलमा साओ पाउलो पराजित भएको थियो। सन् २०१० अगस्ट १५ का दिन काजिमिरूले यही क्लबका लागि क्रुजेइरू स्पोर्चे क्लुबेको विरुद्धमा पहिलो व्यावसायिक गोल गर्न सफल भएका थिए भने यस खेल २-२ को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://globoesporte.globo.com/jogo/brasileirao2010/2010-08-15/sao-paulo-cruzeiro.html|title=No finzinho, São Paulo empata com o Cruzeiro em ótimo jogo no Morumbi|trans-title=In the very end, São Paulo draw with Cruzeiro in great game at the Morumbi|publisher=Globo Esporte|language=पुर्तुगाली|date=15 August 2010|accessdate=19 December 2013}}</ref> सन् २०१२ अप्रिल ७ का दिन काजिमिरूले लिग चरणको खेलमा मोजी मिरिम स्पोर्चे क्लुबेको विरुद्धमा उक्त खेलमा पहिलो गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेलमा साओ पाउलोले २-० गोल अन्तरले जित हासिल गरेको थियो जुन खेल आरेना बारुयेरीमा आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://veja.abril.com.br/esporte/lider-sao-paulo-freia-mogi-mirim-e-completa-dez-vitorias-seguidas/|title=Líder, São Paulo freia Mogi Mirim e completa dez vitórias seguidas|magazine=Veja|language=पुर्तुगाली|date=7 April 2012|accessdate=9 April 2018}}</ref> साओ पाउलोले सन् २०१२ मा आयोजित कोपा सुदामेरिकाना नामक एक फुटबल प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा अर्जेन्टिनी क्लब तिग्रेलाई पराजित गर्दै यस प्रतियोगिताको उपाधि हात पर्न सफल भएको थियो भने यस प्रतियोगितामा काजिमिरूले पनि साओ पाउलोको प्रतिनिधित्व गर्दै उक्त प्रतियोगितामा उपस्थिति जनाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.cooperativa.cl/noticias/deportes/futbol/universidad-de-chile/sao-paulo-termino-con-el-sueno-de-u-de-chile-en-la-copa-sudamericana/2012-11-07/224910.html|title=Sao Paulo terminó con el sueño de U. de Chile en la Copa Sudamericana|publisher=Radio Cooperativa|language=स्पेनी|date=7 July 2012|accessdate=16 March 2016}}</ref> === रियाल म्याड्रिड === [[चित्र:Shahter-Reak M 2015 (16) (cropped).jpg|thumb|upright|सन् २०१५ मा काजिमिरू।म्याड्रिडका लागि खेल्दै]] सन् २०१३ को अन्त्य तिर काजिमिरूले स्पेनी क्लब रियाल मड्रिडको दोस्रो श्रेणीको एक फुटबल क्लबसँग ऋणमा आवद्ध भएका थिए जसले सेगुन्दा दिभिसिओन नामक एक फुटबल लिगमा भाग लिने गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.lancenet.com.br/futebol/Paulo-empresta-Casemiro-Real-Madrid_0_857314458.html|title=São Paulo empresta Casemiro ao Real Madrid, e volante começará no time B|newspaper=Lance!|language=पुर्तुगाली|date=31 January 2013|accessdate=19 December 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131219093919/http://www.lancenet.com.br/futebol/Paulo-empresta-Casemiro-Real-Madrid_0_857314458.html|archivedate=19 December 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.mundodeportivo.com/20130216/futbol/liga-segunda-division/anibal-lidera-victoria-sabadell-ante-castilla_54365470706.html|title=3–1: Aníbal lidera la victoria del Sabadell ante el Castilla|newspaper=[[Mundo Deportivo]]|location=Barcelona|language=स्पेनी|date=16 February 2013|accessdate=19 December 2013}}</ref> सन् २०१३ फेब्रुअरी १६ का दिन उनले उक्त क्लबका लागि पहिलो आधिकारिक खेल खेल खेलेका थिए जुन खेलमा यस क्लब सिबी साबादेले एफसीसँग ३-१ गोल अन्तरले पराजित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/en/report/348223/report.html?soccernet=true&cc=null|title=Ozil at the double for faltering Real|publisher=ESPN FC|date=20 April 2013|accessdate=19 December 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140101072726/http://espnfc.com/en/report/348223/report.html?soccernet=true&cc=null|archivedate=1 January 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2013/06/02/futbol/2adivision/1370196056.html|title=Fiesta de graduación del Castilla que complica al Alcorcon|trans-title=Castilla graduation party makes life harder for Alcorcón|newspaper=Marca|location=Madrid|last1=Jiménez|first1=Rubén|language=es|date=2 June 2013|accessdate=16 March 2016}}</ref> सन् २०१३ अप्रिल २० का दिन काजिमिरूले स्पेनको सर्वश्रेष्ठ फुटबल लिग प्रतियोगिता ला लिगामा पर्दापण गरेका थिए र उनले उक्त खेलमा पुरै ९० मिनेट खेलेका थिए भने यस खेलमा रियाल मड्रिडले ३-१ गोल अन्तरले रियाल बेतिस फुटबल क्लबलाई पराजित गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-divisi%C3%A3%C6%92%C3%A2%C2%B3n/story/1473222/null|title=Madrid announce Casemiro deal|publisher=ESPN FC|date=10 June 2013|accessdate=19 December 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazetaesportiva.net/noticia/2013/06/sao-paulo/real-madrid-anuncia-oficialmente-a-compra-de-casemiro.html|title=Real Madrid anuncia oficialmente a compra de Casemiro|newspaper=Gazeta Esportiva|language=पुर्तुगाली|date=10 June 2013|accessdate=10 June 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130613132900/http://www.gazetaesportiva.net/noticia/2013/06/sao-paulo/real-madrid-anuncia-oficialmente-a-compra-de-casemiro.html|archivedate=13 June 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.saopaulofc.net/media/1394115/balanco2013b.pdf|title=Relatório da diretoria 2013|publisher=São Paulo FC|language=पुर्तुगाली|date=18 April 2014|accessdate=9 June 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230116113107/http://www.saopaulofc.net/media/1394115/balanco2013b.pdf |date=16 January 2023 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2014/07/official-statement-casemiro|title=Official announcement: Casemiro|publisher=Real Madrid CF|date=19 July 2014|accessdate=19 July 2014}}</ref> सन् २०१४ जुन २ का दिन काजिमिरूले युरोप महादेशमा उनको पहिलो गोल आलकाराकोन नामक एक फुटबल क्लबको विरुद्ध गरेका थिए जुन खेल आलफ्रेदो दे स्तेफानो रङ्गशालामा आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.ojogo.pt/internacional/noticias/interior/exfc-porto-casemiro-e-o-exemplo-de-lucas-silva-4883674.html|title=Ex-FC Porto Casemiro é o exemplo de Lucas Silva|newspaper=O Jogo|location=Porto|language=पुर्तुगाली|date=13 November 2015|accessdate=16 March 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180723034331/https://www.ojogo.pt/internacional/noticias/interior/exfc-porto-casemiro-e-o-exemplo-de-lucas-silva-4883674.html |date=23 July 2018 }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2015/mar/10/porto-basel-champions-league-match-report|title=Yacine Brahimi and Casemiro turn on the style to help Porto defeat Basel|newspaper=The Guardian|location=London|date=10 March 2015|accessdate=16 March 2016}}</ref> यस खेलमा रियाल मड्रिडले आलकाराकोन फुटबल क्लबलाई ४-० गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2015/06/official-announcement-casemiro|title=Official announcement: Casemiro|publisher=Real Madrid CF|date=5 June 2015|accessdate=5 June 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2015/08/official-announcement-casemiro|title=Official announcement: Casemiro|publisher=Real Madrid CF|date=31 August 2015|accessdate=31 August 2015}}</ref> उक्त खेलको ८ दिन पश्चात्, अर्थात् सन् २०१४ जुलाई १९ का दिन उनी ऋणमा पुर्तुगाली क्लब एफसी पुर्तुसँग आवद्ध १८.७२८ मिलियन अमेरिकी डलर लागतमा आवद्ध भएका थिए भने उनले उक्त क्लबसँगको आवद्धता पश्चात् कुल ४० उपस्थितिहरू जनाएका थिए जहाँ उनले ४ गोल गर्न सफल भएका थिए जसमा सन् २०१५ मार्च १० का दिन आयोजित युएफा च्याम्पियन्स लिगको समूह चरणको खेलमा एफसी बाजे विरुद्ध १ गोल गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/futbol/real-madrid/2016/04/03/57012708268e3e567b8b464d.html|title=La diferencia es Casemiro|language=स्पेनी|date=3 April 2016|accessdate=30 May 2016}}</ref> सन् २०१५ जुन ५ का दिन काजिमिरू पुनः स्पेनी क्लब रियाल मड्रिडमा फिर्ता भएका थिए भने त्यसको दुई महिना पश्चात् उनले उक्त क्लबसँगको आवद्धतालाई सन् २०२१ सम्म पुर्‍याउने एक सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|title=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|publisher=UEFA|date=28 May 2016|accessdate=29 May 2016}}</ref> १३ मार्चका दिन आयोजित एक खेलमा उनले ८९औँ मिनेटमा होसेको प्रहारलाई हेडिङ गर्दै गोल गर्न सफल भएका थिए जसकारण उक्त खेलमा मड्रिडले युदी लास पालमासलाई २-१ गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|title=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|publisher=UEFA|date=28 May 2016|accessdate=29 May 2016}}</ref> काजिमिरूले त्यस वर्ष आयोजित च्याम्पियन्स लिगका विभिन्न खेलहरूमा पनि उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका थिए भने सन् २०१६ को च्याम्पियन्स लिगको अन्तिम खेलमा पुरै १२० मिनेट खेल खेलेका थिए भने उक्त खेलमा बराबरी भएपछि पेनाल्टी मार्फत रियाल मड्रिडले आत्लेतिको माद्रिदलाई पराजित गर्दै उपाधि जित्न सफल भएको थियो।<ref name=UEFA>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2017/matches/round=2000787/match=2019641/postmatch/report/index.html|title=Majestic Real Madrid win Champions League in Cardiff|publisher=UEFA|date=3 June 2017|accessdate=4 June 2017}}</ref> सन् २०१६-१७ को ला लिगामा काजिमिरूले रियाल मड्रिडका लागि कुल २५ उपस्थितिहरू जनाएका थिए भने उनले उक्त उपस्थितिहरूमा कुल २५ गोल गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.rcnradio.com/deportes/asi-llegan-las-plantillas-de-real-madrid-y-liverpool-la-final-de-la-champions|title=Así llegan Real Madrid y Liverpool a la final de la Champions|trans-title=That is how Real Madrid and Liverpool arrive to the Champions final|publisher=RCN Radio|language=स्पेनी|date=25 May 2018|accessdate=29 May 2018}}</ref> सन् २०१७-१८ को च्याम्पियन्स लिग संस्करणमा काजिमिरूले १३ उपस्थितिहरू जनाएका थिए भने त्यस वर्षको च्याम्पियन्स लिग पनि रियालले जितेको थियो जुन उसको लगातार तेस्रो उपाधि जित थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2018/matches/round=2000885/match=2021711/postmatch/report/index.html|title=Madrid beat Liverpool to complete hat-trick|publisher=UEFA|date=26 May 2018|accessdate=28 May 2018}}</ref> सन् २०१९-२० को ला लिगा संस्करणमा पनि काजिमिरूले रियालका लागि सुरुवाती खेलहरूमै भाग लिएका थिए।<ref name=Liga>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/07/17/5f10db2146163f3c2c8b45d7.html|title=Real Madrid win the longest LaLiga Santander season|date=17 July 2020|accessdate=17 July 2020|website=Marca|location=Spain}}</ref> == अन्तर्राष्ट्रिय खेलजीवन == काजिमिरूले सन् २००९ मा ब्राजिल १७ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय फुटबल टोलीको तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय कार्यजीवनको सुरुवात गरेका थिए उनले उक्त राष्ट्रिय टोलीका लागि ३ अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थितिहरू जनाएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/u20worldcup/news/y=2011/m=4/news=casemiro-gunning-for-the-title-1422986.html|title=Casemiro: We're gunning for the title|publisher=[[फिफा]]|date=22 April 2011|accessdate=18 July 2011}}</ref> सन् २०११ मा पेरूमा आयोजित दक्षिण अमेरिकी च्याम्पियनसिप नामक एक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिता मार्फत २० वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीमा पर्दापण गरेका थिए भने उनले सोही वर्ष कोलोम्बियामा आयोजित फिफा विश्वकपमा पनि उपस्थिति जनाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://globoesporte.globo.com/futebol/selecao-brasileira/noticia/2011/09/show-de-ronaldinho-no-aquecimento-agita-insosso-0-0-de-brasil-e-argentina.html|title=Bolas na trave não resolvem: Brasil e Argentina ficam no zero em Córdoba|language=पुर्तुगाल|date=14 September 2011|accessdate=19 December 2013}}</ref> सन् २०११ मा आयोजित यु २० फिफा विश्वकपमा काजिमिरूले १४ सेप्टेम्बर २०११ का दिन पहिलो उपस्थिति जनाएका थिए भने उक्त खेल १-१ गोलको बराबरीमा टुङ्गिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/news/2557/news/2015/05/05/11441562/oscar-left-out-of-brazils-copa-america-squad|title=Oscar left out of Brazil's Copa America squad|publisher=गोल (वेबसाइट)|date=5 May 2015|accessdate=16 March 2016}}</ref> सन् २०१५ मा आयोजित कोपा आमेरिका नामक एक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगितामा पनि उनलाई राष्ट्रिय टोलीका प्रशिक्षकले खेल खेल्नका लागि बोलाएका थिए तर उक्त प्रतियोगितामा उनले उपस्थिति जनाएका थिएनन्।<ref>{{cite web|url=http://globoesporte.globo.com/futebol/selecao-brasileira/noticia/2016/05/dunga-convoca-selecao-brasileira-para-disputa-da-copa-america.html|title=Dunga convoca Seleção para a Copa América com 7 jogadores olímpicos|language=पुर्तुगाली|date=5 May 2016|accessdate=10 May 2016}}</ref> सन् २०१६ मे ५ का दिन संयुक्त राज्य अमेरिकामा आयोजित कोपा आमेरिका सेन्तेनारिओका लागि ब्राजिल राष्ट्रिय टोलीको २३ सदस्यहरू मध्ये काजिमिरू पनि समावेश हुन भएका थिए। [[चित्र:Casemiro.jpg|miniaturadaimagem|Casemiro em partida pela [[Copa do Mundo FIFA de 2018]].|348x330px|alt=|esquerda]] सन् २०१८ मा रूसमा आयोजना हुन लागेको फिफा विश्वकपको संस्करणमा पनि काजिमिरूलाई राष्ट्रिय टोलीका तर्फबाट छनोट गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44116590|title=World Cup: Neymar named in Brazil's 23-man squad|work=BBC Sport|date=14 May 2018|accessdate=15 May 2018}}</ref> उक्त संस्करणको विश्वकपमा काजिमिरूले राष्ट्रका लागि स्वीट्जरल्यान्ड विरुद्ध १७ जुन २०१८ का दिन पहिलो खेल खेलेका थिए भने उक्त खेल १-१ को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44427968|title=Brazil 1–1 Switzerland|work=BBC Sport|author=Luke Reddy|date=17 June 2018|accessdate=17 June 2018}}</ref> सन् २०१९ मा ब्राजिलमा आयोजित कोपा आमेरिका फुटबल प्रतियोगितामा पनि उनी राष्ट्रिय टोली भित्र समावेश भएका थिए।<ref>{{cite web |url=https://www.football-italia.net/138152/brazil-name-copa-america-squad |title=Brazil name Copa America squad |publisher=Football Italia |date=17 May 2019 |accessdate=21 May 2019 }}</ref> यस प्रतियोगिताको समूह चरणको अन्तिम खेलमा ब्राजिलको सामना पेरूसँग भएको थियो जहाँ उनले राष्ट्रिय टोलीका तर्फबाट पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल ब्राजिलले ५-० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite news |last1=Clancy |first1=Conor |title=Casemiro suspended for Brazil's Copa America quarter-final |url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2019/06/22/5d0e8e89ca4741e2748b456a.html |accessdate=1 July 2019 |work=Marca|location=Spain |date=22 June 2019}}</ref> सन् २०१९ जुलाई ७ का दिन पेरू विरुद्ध आयोजित यस प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा ब्राजिलले पेरूलाई ३-१ गोल अन्तरले पराजित गर्दै यस प्रतियोगिताको उपाधि जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/live/2019/jul/06/copa-america-final-brazil-peru-live |title=Brazil 3–1 Peru |work=The Guardian |last1=Smyth |first1=Rob |date=7 July 2019 |accessdate=8 July 2019 }}</ref> == खेलजीवन तथ्याङ्क == ===क्लब=== {{updated|४ अक्टोबर २०२०}}<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/carlos-henrique-casimiro/१०२६८८/|title=Casemiro|website=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=२२ मे २०१८}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:१००%; text-align: center;" |- !rowspan="2"|क्लब !rowspan="2"|संस्करण !colspan="2"|लिग !colspan="2"|कप !colspan="2"|महादेशीय !colspan="2"|अन्य^१ !colspan="2"|जम्मा |- !उपस्थिति !गोल !उपस्थिति !गोल !उपस्थिति !गोल !उपस्थिति !गोल !उपस्थिति !गोल |- |rowspan="5" valign="center"|[[साओ पाउलो फुटबल क्लब|साओ पाउलो]] |[[२०१० साओ पाउलो फुटबल क्लब संस्करण|२०१०]] |१८||२||०||०||०||०||०||०||१८||२ |- |[[२०११ साओ पाउलो फुटबल क्लब संस्करण|२०११]] |२१||४||५||१||२||०||१२||१||४०||६ |- |[[२०१२ साओ पाउलो फुटबल क्लब संस्करण|२०१२]] |२२||०||९||१||१||०||१८||२||५०||३ |- |[[२०१३ साओ पाउलो फुटबल क्लब संस्करण|२०१३]] |०||०||०||०||२||०||१||०||३||० |- !जम्मा !६१!!६!!१४!!२!!५!!०!!३१!!३!!१११!!११ |- |valign="center"|[[रियल म्याड्रिड कास्तिया|रियल म्याड्रिड ख]] (ऋण) |[[२०१२–१३ सेगुन्दा डिभिसिओन|२०१२–१३]] |१५||१||०||०||०||०||०||०||१५||१ |- |valign="center"|[[रियल म्याड्रिड फुटबल क्लब|रियल म्याड्रिड]] (ऋण) |[[२०१२–१३ रियल म्याड्रिड फुटबल क्लब संस्करण|२०१२–१३]] |१||०||०||०||०||०||०||०||१||० |- |valign="center"|रियल म्याड्रिड |[[२०१३–१४ रियल म्याड्रिड फुटबल क्लब संस्करण|२०१३–१४]] |१२||०||७||०||६||०||०||०||२५||० |- |valign="center"|[[फुटबल क्लब पुर्तु|पुर्तु]] (ऋण) |[[२०१४–१५ फुटबल क्लब पुर्तु संस्करण|२०१४–१५]] |२८||३||१||०||१०||१||२||०||४१||४ |- |rowspan="7" valign="center"|रियल म्याड्रिड |[[२०१५–१६ रियल म्याड्रिड फुटबल क्लब संस्करण|२०१५–१६]] |२३||१||१||०||११||०||colspan=2|—||३५||१ |- |[[२०१६–१७ रियल म्याड्रिड फुटबल क्लब संस्करण|२०१६–१७]] |२५||४||५||०||९||२||३||०||४२||६ |- |[[२०१७–१८ रियल म्याड्रिड फुटबल क्लब संस्करण|२०१७–१८]] |३०||५||१||०||१२||१||५||१||४८||७ |- |[[२०१८–१९ रियल म्याड्रिड फुटबल क्लब संस्करण|२०१८–१९]] |२९||३||५||०||६||१||३||०||४३||४ |- |[[२०१९–२० रियल म्याड्रिड फुटबल क्लब संस्करण|२०१९–२०]] |३५||४||१||०||८||१||२||०||४६||५ |- |[[२०२०–२१ रियल म्याड्रिड फुटबल क्लब संस्करण|२०२०–२१]] |४||०||०||०||०||०||०||०||४||० |- !म्याड्रिडमा !१५९!!१७!!२०!!०!!५२!!५!!१३!!१!!२४४!!२३ |- !colspan="2"|कुल !२६३!!२७!!३५!!२!!६७!!६!!४६!!४!!४११!!३९ |} <small>^१ काम्पिओनातु पाउलिस्ता, तास दे लिगा, सुपरकोपा दे स्पान्या, युएफा सुपर कप र फिफा क्लब विश्वकपका खेलहरू सहित</small> ===अन्तर्राष्ट्रिय=== {{updated|१५ नोभेम्बर २०१९}}<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/carlos-henrique-casimiro/102688/matches/|title=Casemiro – Matches|publisher=Soccerway|accessdate=२८ March २०१८}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !colspan=4|[[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली|ब्राजिल]] |- !वर्ष!!उपस्थिति!!गोल |- |२०११||१||० |- |२०१२||४||० |- |२०१३||०||० |- |२०१४||२||० |- |२०१५||२||० |- |२०१६||४||० |- |२०१७||७||० |- |२०१८||१२||० |- |२०१९||१४||३ |- !जम्मा||४६||३ |} ===अन्तर्राष्ट्रिय गोलहरू=== {| class=wikitable style="text-align: left;" align=center ! क्रसं !! मिति !! स्थान !! प्रतिस्पर्धी !! अङ्क !! नतिजा !! प्रतियोगिता |- | १. || २२ जुन २०१९ || कोरिन्चन्स रङ्गशाला, [[साओ पाउलो]], ब्राजिल || {{Fb|PER}} || align=center | '''१'''–० || align=center | ५–० || [[२०१९ कोपा आमेरिका समूह क|२०१९ कोपा आमेरिका]] |- | २. || ६ सेप्टेम्बर २०१९ || हार्ड रक रङ्गशाला, मायामी फ्लोरिडा, संयुक्त राज्य अमेरिका || {{Fb|COL}} || align=center | '''१'''–० || align=center | २–२ || rowspan=2|मैत्रीपूर्ण खेल |- | ३. || १३ अक्टोबर २०१९ || सिङ्गापुर राष्ट्रिय रङ्गशाला, कालाङ, सिङ्गापुर || {{Fb|NGA}} || align=center | '''१'''–१ || align=center | १–१ |} ==सन्दर्भ सामाग्री== {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category}} *[http://www.realmadrid.com/en/football/squad/carlos-henrique- रियल मड्रिडको आधिकारिक वेबसाइटमा] *{{BDFutbol}} *{{NFT player}} *{{FIFA player}} *{{Soccerway}} [[श्रेणी:ब्राजिलका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 7j47j1h666qebhn4tgx10qrws7jxxp6 0 99862 1363646 1358545 2026-06-26T13:52:21Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363646 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = मार्सेलु | image = FC RB Salzburg versus Real Madrid (Testspiel, 7. August 2019) 16.jpg | image_size = 220 | caption = सन् २०१९ मा मार्सेलु रेआल माद्रिदको तर्फबाट खेल्दै | fullname = मार्सेलु भियेरा दा सिल्भा जुनियर<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf |शीर्षक=2014 FIFA World Cup Brazil: List of players: Brazil |प्रकाशक=FIFA |पृष्ठ=6 |मिति=14 July 2014 |पहुँचमिति=13 May 2019 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20160121051710/http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf |पहुँचमिति=21 January 2016 |युआरएल-स्थिति= }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1988|5|12|df=y}}<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |शीर्षक=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |प्रकाशक=FIFA |पृष्ठ=5 |मिति=16 December 2017 |पहुँचमिति=23 December 2017 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |अभिलेखमिति=23 December 2017 |युआरएल-स्थिति= }}</ref> | birth_place = [[रियो दी जेनेरियो]], ब्राजिल | height = १.७४ मिटर<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Player Profile|युआरएल=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/marcelo-vieira-da-silva|प्रकाशक=Real Madrid C.F Official Web Site|पहुँचमिति=6 February 2014}}</ref> | position = [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापङ्क्ति]] | currentclub = [[रियल म्याड्रिड|रियल म्याड्रिड]] | clubnumber = १२ | youthyears1 = सन् २००२–२००५ | youthclubs1 = [[फ्लुमिनेन्स फुटबल क्लब|फ्लुमिनेन्स]] | years1 = सन् २००५–२००६ | clubs1 = [[फ्लुमिनेन्स फुटबल क्लब|फ्लुमिनेन्स]] | caps1 = ३० | goals1 = ६ | years2 = सन् २००७–2022 | clubs2 = [[रियल म्याड्रिड|रियल म्याड्रिड]] | caps2 = ३५४ | goals2 = २५ | nationalyears1 = सन् २००५ | nationalteam1 = [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली (१७ वर्ष मुनि)|ब्राजिल १७ वर्ष मुनी]] | nationalcaps1 = ३ | nationalgoals1 = १ | nationalyears2 = सन् २००७ | nationalteam2 = [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली (२० वर्ष मुनि)|ब्राजिल २० वर्ष मुनी]] | nationalcaps2 = ४ | nationalgoals2 = ० | nationalyears3 = सन् २००८–२०१२ | nationalteam3 = [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली (२३ वर्ष मुनि)|ब्राजिल २३ वर्ष मुनी]] | nationalcaps3 = १२ | nationalgoals3 = १ | nationalyears4 = सन् २००६–2018 | nationalteam4 = [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली|ब्राजिल]] | nationalcaps4 = ५८ | nationalgoals4 = ६ | club-update = २१:५९, ८ मार्च २०२० | nationalteam-update = २०:०५, ६ जुलाई २०१८ | medaltemplates = {{MedalCountry|{{fb|BRA}}}} {{MedalOlympic}} {{MedalSilver|[[२०१२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|२०१२ लन्डन]]|[[२०१२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – पुरुष प्रतियोगिता|टोली]]}} {{MedalBronze|[[२००८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|२००८ बेइजिङ]]|[[२००८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – पुरुष प्रतियोगिता|टोली]]}} {{MedalCompetition|[[फिफा कन्फेडेरेसन कप]]}} {{Medal|Winner|[[२०१३ फिफा कन्फेडेरेसन कप|२०१३ ब्राजिल]]|}} }} '''मार्सेलु भियेरा दा सिल्भा जुनियर''' ( जन्म : १२ मे १९८८) सामान्यतय '''मार्सेलु'''ले चिनिन्छन् एक ब्राजिलि व्यावसायिक फुटबल खेलाडी हुन् जो हाल स्पेनी क्लब [[रियल म्याड्रिड|रेआल माद्रिद]] र [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली|ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टिम]]का लागि [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापङ्क्ति]] को रूपमा खेल्दै आएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Marcelo é o melhor lateral esquerdo do mundo {{!}} Real Madrid CF|युआरएल=https://www.realmadrid.com/pt/noticias/2017/09/marcelo-e-o-melhor-lateral-esquerdo-do-mundo|कार्य=Real Madrid C.F. - Web Oficial|पहुँचमिति=2019-02-19|भाषा=}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Marcelo: ele superou um exigente legado e se tornou o melhor lateral do mundo|युआरएल=https://epoca.globo.com/esporte/meia-cancha/noticia/2018/05/marcelo-ele-superou-um-exigente-legado-e-se-tornou-o-melhor-lateral-do-mundo.html|कार्य=epoca.globo.com|पहुँचमिति=2019-02-19}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Roberto Carlos afirma que Marcelo é o melhor lateral-esquerdo do mundo|युआरएल=http://espn.com.br/noticia/647689_roberto-carlos-afirma-que-marcelo-e-o-melhor-lateral-esquerdo-do-mundo|कार्य=ESPN|पहुँचमिति=2019-02-19|भाषा=}}</ref> सन् २००५ मा मार्सेलुले फ्लुमिनेन्स नामक एक ब्राजिली फुटबल क्लब मार्फत व्यावसायिक फुटबल कार्यकालको सुरुवात गरेका थिए भने तात्कालिक समयमा उनी मात्र १८ वर्षका थिए।<ref name="globoesporte.globo.com">{{वेब स्रोत|शीर्षक=Marcelo e Sergio Ramos chegam aos 20 títulos pelo Real Madrid e se aproximam de recorde|युआरएल=https://globoesporte.globo.com/futebol/mundial-de-clubes/noticia/marcelo-e-sergio-ramos-chegam-aos-20-titulos-pelo-real-madrid-e-se-aproximam-de-recorde.ghtml|कार्य=Globoesporte|पहुँचमिति=2019-02-18|भाषा=}}</ref><ref name="ReferenceA">{{वेब स्रोत|शीर्षक=Ídolos do Real e da Seleção, Marcelo e Roberto Carlos abrem o jogo|युआरएल=http://globoesporte.globo.com/programas/esporte-espetacular/noticia/2016/11/idolos-do-real-e-da-selecao-marcelo-e-roberto-carlos-abrem-o-jogo.html|कार्य=globoesporte.com|पहुँचमिति=2019-02-18|भाषा=|प्रथम=GloboEsporte.comMadrid|अन्तिम=Espanha}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक="É um orgulho imenso poder entrar para história do Real Madrid", diz Marcelo|युआरएल=https://www.efe.com/efe/brasil/esportes/e-um-orgulho-imenso-poder-entrar-para-historia-do-real-madrid-diz-marcelo/50000244-3379384|कार्य=www.efe.com|पहुँचमिति=2019-02-19|भाषा=}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Uma década de Marcelo no Real Madrid: O menino que virou ídolo :: ogol.com.br|युआरएल=https://www.ogol.com.br/news.php?id=187530|कार्य=www.ogol.com.br|पहुँचमिति=2019-02-19|भाषा=}}</ref> सोही वर्ष उनले उक्त क्लबका लागि काम्पियोनातो काररिको नामक एक वार्षिक फुटबल प्रतियोगितामा फ्लुमिनेन्स क्लबका लागि उपस्थिति जनाएका थिए उक्त वर्षको त्यस फुटबल प्रतियोगिता फ्लुमिनेन्स क्लबले जित्न सफल भएको थियो भने सोही वर्ष उनले ब्राजिल १७ वर्ष मुनीको राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि पनि पर्दापण गरेका थिए। सन् २००७ मा उनले रेआल माद्रिद नामक एक बहुप्रतिष्ठित फुटबल टोलीका लागि ५० लाख युरोमा आवद्ध भएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.adifferentleague.co.uk/p6_1_14158_la-liga-headlines-roberto-carlos-marcelo-best-in-world.html |शीर्षक=La Liga Headlines: Roberto Carlos: Marcelo best in world |पहुँचमिति=2013-06-02 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20120331225328/http://www.adifferentleague.co.uk/p6_1_14158_la-liga-headlines-roberto-carlos-marcelo-best-in-world.html |पहुँचमिति=2012-03-31}}</ref> यस क्लबका लागि उनले २१ उपाधिका लागि जित हासिल गर्नका लागि अहम् भूमिका निभाएका थिए भने उनको उपस्थितिमा रेआल माद्रिदले २१ उपाधिहरू जित्न सफल भएको थियो। सन् २००६ मा उनले ब्राजिल १७ वर्ष मुनीको राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि वेल्स विरुद्धको खेलमा राष्ट्रिय टोलीका लागि पर्दापण गरेका थिए जहाँ उनले एक गोल गर्न सफल भएका थिए। सन् २००८ मा चीनको राजधानी बेइजिङमा आयोजित ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा उनले ब्राजिल २३ वर्ष मुनीको राष्ट्रिय फुटबल टोलीको तर्फबाट उक्त प्रतियोगितामा भाग लिएका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा उनले काश्यपदक हासिल गर्न सफल भएका थिए। उक्त ओलम्पिक खेलको ४ वर्ष पश्चात् लन्डनमा आय‍जित सन् २०१२ को ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा पनि उनले २३ वर्ष मुनीको राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि उपस्थिति जनाएका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा ब्राजिल राष्ट्रिय टोलीले रजत पदम जित्न सफल भएको थियो।<ref name="globoesporte.globo.com"/><ref name="ReferenceA"/> सन् २०१३ मा ब्राजिलमा आयोजित फिफा कन्फेडेरेसन कपमा उनले राष्ट्रिय टोलीका लागि उपस्थिति जनाएका थिए भने उक्त प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलील स्पेनलाई ३-० गोल अन्तरले पराजित गर्दै उक्त प्रतियोगिता चौँथोपटक जित्न सफल भएको थियो। सन् २०१४ मा ब्राजिलमा आयोजित फिफा विश्वकपमा मार्सेलुले राष्ट्रिय टोलीको तर्फबाट उपस्थिति जनाएका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा राष्ट्रिय टोली चौँथो हुन सफल भएको थियो। सन् २०१८ मा रूसमा आयोजित फिफा विश्वकपमा पनि उनले राष्ट्रिय टोलीका तर्फबाट उपस्थिति जनाएका थिए। ==क्लब कार्यकाल== === फ्लुमिनेन्स=== सन् २००५ मा मार्सेलुले फ्लुमिनेन्स नामक एक ब्राजिली फुटबल क्लब मार्फत व्यावसायिक फुटबल कार्यकालको सुरुवात गरेका थिए भने तात्कालिक समयमा उनी मात्र १८ वर्षका थिए।सोही वर्ष उनले उक्त क्लबका लागि काम्पियोनातो काररिको नामक एक वार्षिक फुटबल प्रतियोगितामा फ्लुमिनेन्स क्लबका लागि उपस्थिति जनाएका थिए उक्त वर्षको त्यस फुटबल प्रतियोगिता फ्लुमिनेन्स क्लबले जित्न सफल भएको थियो। === रेआल माद्रिद === सन् २००७ मा मार्सेलुले रेआल माद्रिद नामक ऐक बहुप्रतिष्ठित स्पेनी फुटबल क्लबका लागि आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए भने तत्कालीन समयमा उनी उक्त क्लबका लागि युवा खेलाडीको रूपमा स्थापित हुन सफल भएका थिए।<ref>[http://www.sportsnews24h.com/Soccer/Spain/Real-Madrid C.F./12069.html Brazilian Marcelo to join Real Madrid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071217144949/http://www.sportsnews24h.com/Soccer/Spain/Real-Madrid/ |date=17 December 2007 }} SportsNews24h.com Retrieved 27 October 2007</ref> सन् २००७ जनवरी ७ मा दिन उनले रेआल माद्रिका लागि पहिलो आधिकारिक खेल दिपोर्तिभ ला करूनाको विरुद्धमा खेलका थिए भने उक्त खेलमा उनी अतिरिक्त खेलाडीको रूपमा मैदान उत्रिएका थिए। <ref>{{cite news |url=http://home.skysports.com/matchreport.aspx?fxid=306162&cpid=23 |work=Sky Sports |title=Sky Sports – Football – Match Facts – Deportivo v Real Madrid – 7th January 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070114175616/http://home.skysports.com/matchreport.aspx?fxid=306162&cpid=23 |archivedate=14 January 2007 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070114175616/http://home.skysports.com/matchreport.aspx?fxid=306162&cpid=23 |date=14 January 2007 }}</ref> सन् २००७ अप्रिल १४ का दिन रेआल माद्रिदका प्रशिक्षक फाबियो कापेलोले उनलाई रेसिङ दे सान्तान्दर विरुद्धको खेलमा मैदान प्रवेश गराएका थिए तर उक्त खेलमा माद्रिद २-१ गोल अन्तरले पराजित भएको थियो। सन् २००७-०८ संस्करणदेखि मार्सेलुले प्रायः सबै लिग खेलहरू खेल्न सुरुवात गरेका थिए भने तात्कालिक समयमा यस क्लबका प्रशिक्षक ब्रेन्द थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.realmadridnews.com/marcelo-ten-years-success-real-madrid-19515|title=Marcelo, Ten Years of Success at Real Madrid -|last=Realmadridnews.com|date=15 November 2016|publisher=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221010031900/http://www.realmadridnews.com/marcelo-ten-years-success-real-madrid-19515 |date=10 October 2022 }}</ref> मार्सेलुले पछि उक्त क्लबका लागि उत्कृष्ट प्रदर्शन तथा उत्कृष्ट खेल प्रस्तुत गरेका कारण उनी रेआल माद्रिदका महत्त्वपूर्ण खेलाडीको रूपमा स्थापित हुँदै अनुयायीहरूको मन जित्न सफल भएका थिए। सन् २००९ को लिग संस्करणको सुरुवातमा मार्सेलुले खराब प्रदर्शन गरेका कारण उनलाई प्रायः अतिरिक्त खेलाडी रूपमा क्लब लिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2009/04/18/1216947/marcelo-sees-real-madrid-past-recreativo-huelva|title=Marcelo Sees Real Madrid Past Recreativo Huelva|date=18 April 2009|work=goal.com}}</ref> मार्सेलुले पछि उक्त क्लबका प्रशिक्षक रामोसको निर्देशनमा रक्षापङ्क्तिको रूपमा खेल्न सुरु गरेका थिए। सन् २००९ अप्रिल १८ मा मार्सेलुले रेआल माद्रिदका लागि तेस्रो व्यक्तिगत गोल गर्न सफल भएका थिए। ====सन् २००९–१० सत्र==== रेआल माद्रिदका नयाँ प्रशिक्षक मनुएल पेलेग्रीनीको प्रशिक्षण अन्तर्गत मार्सेलुले आफ्नो बहुमुखी प्रतिभा र वेगपूर्ण भूमिकाको रूपमा रक्षात्मक मध्यपङ्क्तिबाट खेल्न सुरु गरेका थिए। सन् २००९-१० को ला लिगा सत्रमा उनले रेआल माद्रिदका लागि लिग खेलहरूमा टोलीलाई जिताउनका लागि महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए भने उक्त वर्षको ला लिगा संस्करणको उनले सफलता प्राप्त गरेका थिए।<ref>[http://goal.com/en/news/12/spain/2010/02/05/1777837/marcelo-signs-real-madrid-contract-extension FINISHED Marcelo Signs Real Madrid Contact Extension] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100208192641/http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/02/05/1777837/marcelo-signs-real-madrid-contract-extension |date=2010-02-08 }} गोल डटकम (५ फेब्रुअरी २०१०) पहुँचमिति: २१ जुन २०१२</ref> ====थप सफलता: सन् २०१०–११ सत्र==== [[File:Marcelo Vieira 48609.jpg|thumb|150px|right|सन् २०११ मा मार्सेलु]] मार्सेलुले सन् २०१०-११ ला लिगा सत्र रेआल माद्रिदका नयाँ प्रशिक्षक जोजे मउरिन्होको प्रशिक्षणमा सुरुवात गरेका थिए भने उनले रक्षापङ्क्तिबाटै खेल्न सुरु गरेका थिए। उनले त्यस वर्षको लगभग सबै ला लिगा खेलहरू खेलेका थिए जहाँ उनले आफ्नो शैली तथा आक्रमक रूपमा खेलेका करण सबैको ध्यान उनमा केन्द्रित भएको थियो। सन् २०१० नोभेम्बर २५ का दिन उनलाई फिफा विश्व एक्सएलको ५५ खेलाडीहरूको सूचीमा पनि सूचीकृत गरिएको थियो। मार्सेलुले १३ फेब्रुअरीका दिन उक्त सत्रको खेलमा क्लबका लागि एक गोल गर्न सफल भएका थिए भने उनले गरेको गोलनै खेलमन निर्णायक बनेको थियो जसकारण माद्रिदे इस्पान्योललाई १-० गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो। उनले पछि च्याम्पियन्स लिगको खेलमा पनि ओलाँपिक लियोनेको विरुद्धमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका थिए।<ref>[http://www.goal.com/en/news/745/fifa/2010/11/25/2231246/fifa-announces-55-man-shortlist-for-2010-world-xi FIFA Announces 55-Man Shortlist For 2010 World XI]. Goal.com (25 November 2010). Retrieved on 21 June 2012.</ref> उक्त खेलमा उनले आफ्नो आक्रमणकारी स्वभाव र रक्षात्मक सीप देखाउँदै च्याम्पियन्स लिगमा व्यक्तिगत पहिलो गोल गर्न सफल भएकन थिए भने उनले सोही खेलमा करिम बेन्जेमालाई गोल गर्नमा मद्दत पुर्‍याएका थिए जसकारण खेल माद्रिदले ३-० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो भने उनी उक्त खेलका उत्कृष्ट खेलाडी समेत बन्न सफल भएका थिए। मार्सेलुले पछि बार्सेलोना विरुद्ध खेलमा पनि एक गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल १-१ को बराबरीमा टुङ्गिएक‍ थियो। त्यस सत्रको ला लिगा चलिरहँदा मार्सेलुको विश्वव्यापी सामाजिक सञ्जालमा धेरै प्रशंसा गरिएको थियो भने उनले थुप्रै सञ्चार माध्यमहरूले सर्वोत्कृष्ट मध्यपङ्क्तिको भन्दै उनको प्रशंसा गरेका थिए।<ref>{{cite news| url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/marcelo-calms-real-nerves-as-mourinho-ends-sevenyear-wait-2244053.html | location=London | work=The Independent | first=Pete | last=Jenson | title=Marcelo calms Real nerves as Mourinho ends seven-year wait | date=17 March 2011}}</ref> उनको उत्कृष्ट फुटबल शैली देखेर दिएगो मारादोनाले उनी क्रिस्ताआनो रोनल्दो र लियोनल मेसीको पछिका ला लिगामा तेस्रो सर्वश्रेष्ठ खेलाडी भएको धारणा व्यक्त गरेका थिए। ====सन् २०११–१२ सत्र==== [[File:Marcelo Vieira 609.jpg|thumb|150px|left|सन् २०१२ मा मार्सेलु]] सन् २०११-१२ को ला लिगा सत्रको पनि मार्सेलुले रेआल माद्रिदबाट खेलेका थिए। १७ अगष्ट २०११ मा उनले लिग खेलमा बार्सेलोनाको विरुद्ध रेआल माद्रिदको प्रतिनिधित्व गर्दै खेलेका थिए तर उक्त खेलमा माद्रिद बार्सेलोना विरुद्धको खेलमा पराजित भएको थियो। सन् २०११ डिसेम्बर ३ का दिन मार्सेलुले स्पोर्तिङ दे सिसन विरुद्धको खेलमा माद्रिदको तर्फबाट तेस्रो गोल गर्न सफल भएका थिए जसकारण उक्त खेलमा माद्रिदले सिसनलनई ३-० गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो। सोही वर्षको च्याम्पियन्स लिगको खेलमा पनि मार्सेलुले रेआल माद्रिदका तर्फबाट उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्न सफल भएमन थिए। सन् २०१२ को ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा उनले २३ वर्ष मुनीको राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि उपस्थिति जनाएका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा ब्राजिल राष्ट्रिय टोलीले रजत पदम जित्न सफल भएको थियो। ====सन् २०१२–१३ सत्र ==== सन् २०१२-१३ को च्याम्पियन्स लिगको एक खेलमा मार्सेलुले अङ्ग्रेजी क्लब म्यानचेस्टर युनाइटेड विरुद्धको समूह चरणको खेलमा उक्त सत्रमा रेआल माद्रिदका लागि पहिलो गोल गरेका थिए। केही महिनाको अस्थायी अवकाश पश्चात् उनी सन् २०१३ फेब्रुअरीमा पुनः खेलमा फर्किएका थिए भने उनले आउने बित्तिकै रेआल माद्रिदको कप्तानको पद सम्हालेका थिए।<ref>{{cite news|last=Bevan|first=Paul|title=Real Madrid 3–2 Man City|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19553991|accessdate=26 May 2014|newspaper=BBC Sport|date=12 September 2012}}</ref> सन् २०१३ अप्रिलमा उनको कप्तानीमा माद्रिदको सामना रेआल बेतिससँग भएको थियो भने उक्त खेल माद्रिदले ३-१ गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो। ====सन् २०१३–१४ सत्र ==== सन् २०१३ अगष्ट ७ का दिन आयोजित गिनिज अन्तर्राष्ट्रिय च्याम्पियनसिपको अन्तिम खेलमा मार्सेलुले अङ्ग्रेजी फुटबल क्लब चेल्सी विरुद्ध सुरुवात गोल गरेका थिए भने उक्त खेलमा माद्रिदले चेल्सीलाई ३-१ गोल अन्तरले पराजित गर्दै उक्त प्रतियोगिताको उपाधि जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite news|title=Real Madrid beat Chelsea 3–1 to claim the International Champions Cup|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/300010/report|accessdate=26 May 2014|newspaper=Sky Sports News|date=7 August 2013}}</ref> सन् २०१३-१४ को ला लिगामा उनले रेआल माद्रिदका लागि कुल २८ खेलहरू खेलेका थिए भने मार्च ९ का दिन आय‍जित ला लिगाको एक लिग चरणको खेलमा उनले लिभान्ते युदीको विरुद्ध एक गोल गरेका थिए भने उक्त खेल माद्रिदले ३-० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Jurejko|first=Jonathan|title=Real Madrid 3–0 Levante|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/26489866|accessdate=26 May 2014|newspaper=BBC Sport|date=9 March 2014}}</ref> सन् २०१४ को च्याम्पियन्स लिगको एक खेलमा मार्सेलुले एत्लेतिको माद्रिदको विरुद्धमा माद्रिदको तर्फबाट तेस्रो गोल गरेका थिए भने उक्त खेल रेआल माद्रिदले ४-१ गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite news|title=Real Madrid 4 Atlético Madrid 1|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/27383593|accessdate=25 May 2014|newspaper=BBC Sport}}</ref> ====सन् २०१५–१६ सत्र==== सन् २०१५ जुलाई १० का दिन मार्सेलुले रेआल माद्रिदसँगको सम्बन्धन पत्रको सीमालाई सन् २०२० सम्म पुर्‍याई उक्त क्लबसँग सन् २०२० सम्म आवद्ध हुने भएका थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2015/07/marcelo-at-real-madrid-until-2020|title=Marcelo, at Real Madrid until 2020|date=10 July 2015|accessdate=10 July 2015|publisher=Real Madrid C.F.}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2015/07/official-announcement-marcelo|title=Official Announcement: Marcelo|date=10 July 2015|accessdate=10 July 2015|publisher=Real Madrid C.F.}}</ref> सन् २०१५ अक्टोबर १८ मा दिन उनले उक्त वर्षको ला लिगा संस्करणमा लिभान्ते युडीको विरुद्धमा पहिलो गोल गर्न सफल भएका थिए जसको फलस्वरूप माद्रिदले युदीलाई ३-० गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो। ला लिगाको सँगसँगै मार्सेलुले सन् २०१५-१६ को युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा पनि रेआल माद्रिदको तर्फबाट उपस्थिति जनाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|title=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|date=28 May 2016|work=uefa.com}}</ref> ====सन् २०१६–१७ सत्र==== सन् २०१६-१७ को ला लिगा संस्करण अन्तर्गत मार्सेलुले कुल ३० लिग खेलहरू खेलेका थिए भने उक्त वर्षको ला लिगा र युइएफए च्याम्पियन्स लिग पनि माद्रिदले हात पर्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/noticias/real-madrid-campeon-de-laliga-santander-2016-17|title=El Real Madrid, campeón de LaLiga Santander 2016/17|date=21 May 2017|work=laliga.es}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/39926301|title=Real Madrid win La Liga title with victory at Malaga|date=21 May 2017|work=bbc.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2017/matches/round=2000787/match=2019641/postmatch/report/index.html|title=Majestic Real Madrid win Champions League in Cardiff|date=3 June 2017|work=uefa.com}}</ref> ====सन् २०१७–१८ सत्र==== सन् २०१७ सेप्टेम्बर १३ का दिन मार्सेलुले रेआल माद्रिदसँगको सम्बन्धन पत्रको सीमालाई सन् २०२२ सम्म पुर्‍याई उक्त क्लबसँग सन् २०२२ सम्म आवद्ध हुने भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/09/marcelos-contract-extension|title=Marcelo's contract extension|date=13 September 2017|work=realmadrid.com}}</ref> सन् २०१७-१८ च्याम्पियन्स लिगको संस्करणमा उनले माद्रिदको तर्फबाट कुल ११ उपस्थिति जनाएका थिए जहाँ उनले ३ ग‍ोल गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2018/matches/round=2000885/match=2021711/postmatch/report/index.html|title=Madrid beat Liverpool to complete hat-trick|date=26 May 2018|work=uefa.com}}</ref> == अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकाल == [[चित्र:20180610 FIFA Friendly Match Austria vs. Brazil Marcelo 850 1622.jpg|size|210px|thumb|सन् २०१८ मा मार्सेलु [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली|ब्राजिल]]सँग]] सन् २००६ मा उनले ब्राजिल १७ वर्ष मुनीको राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि वेल्स विरुद्धको खेलमा राष्ट्रिय टोलीका लागि पर्दापण गरेका थिए जहाँ उनले एक गोल गर्न सफल भएका थिए।<ref name=":2">{{cite news|url=https://thesefootballtimes.co/2017/02/06/how-marcelo-replaced-the-irreplaceable-roberto-carlos/|title=How Marcelo replaced the irreplaceable Roberto Carlos|last=McTear|first=Euan|date=6 February 2017|work=These Football Times|accessdate=3 May 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401070815/https://thesefootballtimes.co/2017/02/06/how-marcelo-replaced-the-irreplaceable-roberto-carlos/ |date=1 April 2019 }}</ref> सन् २००८ मा चीनको राजधानी बेइजिङमा आयोजित ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा उनले ब्राजिल २३ वर्ष मुनीको राष्ट्रिय फुटबल टोलीको तर्फबाट उक्त प्रतियोगितामा भाग लिएका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा उनले काश्यपदक हासिल गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.cbf.com.br/php/noticias.php?e=29&n=11190 |title=Comissão técnica da Seleção Brasileira divulga a lista complementar enviada à FIFA |date=11 May 2010 |accessdate=12 May 2010 |work=CBF.com.br |language=पुर्तुगाली |url-status=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100515030023/http://www.cbf.com.br/php/noticias.php?e=29&n=11190 |archivedate=15 May 2010 }}</ref> मार्सेलुले सन् २०११ अक्टोबर ११ का दिन मेखिको विरुद्ध आयोजित एक मैत्रीपूर्ण खेलमा राष्ट्रिय टोलीका लागि व्यक्तिगत दोस्रो गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेलमा ब्राजिलले मेखिक‍लाई पराजित गर्न सफल भएक‍ थियो।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ma/marcelo-2.html|title=Marcelo Bio, Stats, and Results|website=Olympics at Sports-Reference.com|language=en|access-date=31 July 2017}}</ref> उनले सन् २०१२ फेब्रुअरी २८ का दिन बोस्निया र हर्जगोभिजा विरुद्ध आयोजित एक मैत्रीपूर्ण खेलमा राष्ट्रिय टोलीका लागि व्यक्तिगत तेस्रो गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेलमा ब्राजिलले बोस्निया र हर्जगोभिनालाई २-१ गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएक‍ थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.cbf.com.br/Not%C3%ADcias/2013/05/14/Felip%C3%A3o%20convocou%20os%2023%20jogadores%20para%20a%20Copa%20das%20Confedera%C3%A7%C3%B5es|title=Felipão convocou os 23 jogadores para a Copa das Confederações|language=पुर्तुगाली|trans-title=Scolari called on 23 players for the FIFA Confederations Cup|publisher=CBF|date=14 May 2013|accessdate=17 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607140113/http://www.cbf.com.br/Not%C3%ADcias/2013/05/14/Felip%C3%A3o%20convocou%20os%2023%20jogadores%20para%20a%20Copa%20das%20Confedera%C3%A7%C3%B5es|archive-date=7 June 2013|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> लन्डनमा आय‍जित सन् २०१२ को ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा पनि उनले २३ वर्ष मुनीको राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि उपस्थिति जनाएका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा ब्राजिल राष्ट्रिय टोलीले रजत पदम जित्न सफल भएको थियो। सन् २०१२ मे ३० का दिन संयुक्त राज्य अमेरिका विरुद्धको एक मैत्रीपूर्ण खेलमा मार्सेलुले एक गोल गर्न सफल भएका थिए जुन उनको अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकालको व्यक्तिगत चौँथो गोल थियो भने उक्त खेलमा ब्राजिलले संयुक्त राज्यलाई ४-१ गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो।<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/2013/jun/30/brazil-spain-live-confederations-cup-final|title= Brazil v Spain: Confederations Cup final – as it happened|date=1 July 2013|work=Guardian UK|accessdate=4 July 2013 }}</ref> सन् २०१३ मा ब्राजिलमा आयोजित फिफा कन्फेडेरेसन कपमा उनले राष्ट्रिय टोलीका लागि उपस्थिति जनाएका थिए भने उक्त प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलील स्पेनलाई ३-० गोल अन्तरले पराजित गर्दै उक्त प्रतियोगिता चौँथोपटक जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite news|title=Brazil 3–1 Croatia|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25285029|accessdate=12 June 2014|work=BBC Sport|date=12 June 2014}}</ref> सन् २०१४ मा ब्राजिलमा आयोजित फिफा विश्वकपमा मार्सेलुले राष्ट्रिय टोलीको तर्फबाट उपस्थिति जनाएका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा राष्ट्रिय टोली चौँथो हुन सफल भएको थियो।<ref>{{cite web|title=Neymar fires Brazil to comeback victory|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=6/news=neymar-fires-brazil-to-comeback-victory-2368620.html|publisher=FIFA|accessdate=12 June 2014}}</ref> सन् २०१७ मार्च २७ मा दिन पारावाई विरुद्धको २०१८ फिफा विश्वकप छनोट खेलमा उनले राष्ट्रिय टोलीलाई जिताउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै एक गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेलमा ब्राजिलले पारावाईलाई ३-० गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो।<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44116590|title=World Cup: Neymar named in Brazil's 23-man squad|date=14 May 2018|publisher=BBC Sport}}</ref> सन् २०१८ मा रूसमा आयोजित फिफा विश्वकपमा पनि उनले राष्ट्रिय टोलीका तर्फबाट उपस्थिति जनाएका थिए। सन् २०१९ मे महिनामा तात्कालिक राष्ट्रिय टोलीका प्रशिक्षक तितेले उनलाई २३ खेलाडीको सूचीबाट हटाएका थिए जसकारण उनी २०१९ कोपा अमेरिका नामक एक फुटबल प्रतियोगितामा उपस्थिति जनाउनबाट बञ्चित बनेका थिए। <ref>{{cite web |url=https://www.marca.com/futbol/real-madrid/2019/05/17/5cde9af1268e3efd328b45fa.html |title=Brasil deja a Vinícius y Marcelo sin Copa América |publisher=Marca |language=स्पेनी |author1=Santi Siguero |date=17 May 2019 |accessdate=21 May 2019 }}</ref> ==कार्यकाल तथ्याङ्क== ===क्लब=== {{Updated|८ मार्च २०२०}}<ref>{{Soccerway|17462|पहुँचमिति=२ मार्च २०१९}}</ref> [[File:Brazil and Croatia match at the FIFA World Cup 2014-06-12 (53).jpg|thumb|175px|right|२०१४ फिफा विश्वकपमा मार्सेलु]] {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !rowspan="2"|क्लब !rowspan="2"|डिभिनन !rowspan="2"|संस्करण !colspan="2"|लिग !colspan="2"|कप^१ !colspan="2"|युरोपा !colspan="2"|अन्य^२ !colspan="2"|जम्मा |- !उपस्थिति!!गोल!!उपस्थिति!!गोल!!उपस्थिति!!गोल!!उपस्थिति!!गोल!!उपस्थिति!!गोल |- | rowspan="3"|[[फ्लुमिनेन्स फुटबल क्लब|फ्लुमिनेन्स]] | rowspan="2" |काम्पियोनातो ब्रासिलेरो सिरी आ |[[२००५ काम्पियोनातो ब्रासिलेरो सिरी आ|२००५]] |१२||२||०||०||०||०||०||०||१२||२ |- |[[२००६ काम्पियोनातो ब्रासिलेरो सिरी आ|२००६]] |१८||४||०||०||०||०||०||०||१८||४ |- ! colspan="2" |जम्मा !३०!!६!!०!!०!!०!!०!!०!!०!!३०!!६ |- | rowspan="15"|[[रियल म्याड्रिड|रेआल माद्रिद]] | rowspan="14" |[[ला लिगा]] |[[२००६–०७ रेआल माद्रिद संस्करण|२००६–०७]] |६||०||०||०||०||०||०||०||६||० |- |[[२००७–०८ रेआल माद्रिद संस्करण|२००७–०८]] |२४||०||२||०||६||०||०||०||३२||० |- |[[२००८–०९ रेआल माद्रिद संस्करण|२००८–०९]] |२७||४||२||०||५||०||०||०||३४||४ |- |[[२००९–१० रेआल माद्रिद संस्करण|२००९–१०]] |३५||४||२||०||६||०||०||०||४३||४ |- |[[२०१०–११ रेआल माद्रिद संस्करण|२०१०–११]] |३२||३||६||०||१२||२||०||०||५०||५ |- |[[२०११–१२ रेआल माद्रिद संस्करण|२०११–१२]] |३२||३||५||०||७||०||०||०||४४||३ |- |[[२०१२–१३ रेआल माद्रिद संस्करण|२०१२–१३]] |१४||०||३||०||२||१||०||०||१९||१ |- |[[२०१३–१४ रेआल माद्रिद संस्करण|२०१३–१४]] |२८||१||४||०||७||१||०||०||३९||२ |- |[[२०१४–१५ रेआल माद्रिद संस्करण|२०१४–१५]] |३४||२||५||१||११||१||३||०||५३||४ |- |[[२०१५–१६ रेआल माद्रिद संस्करण|२०१५–१६]] |३०||२||०||०||११||०||०||०||४१||२ |- |[[२०१६–१७ रेआल माद्रिद संस्करण|२०१६–१७]] |३०||२||३||१||११||०||३||०||४७||३ |- |[[२०१७–१८ रेआल माद्रिद संस्करण|२०१७–१८]] |२८||२||२||०||११||३||३||०||४४||५ |- |[[२०१८–१९ रेआल माद्रिद संस्करण|२०१८–१९]] |२३||२||४||०||४||१||३||०||३४||३ |- |[[२०१९–२० रेआल माद्रिद संस्करण|२०१९–२०]] |११||०||४||१||४||०||०||०||१९||१ |- ! colspan="2" |जम्मा !३५४!!२५!!४२!!३!!९७!!९!!१२!!०!!५०५!!३७ |- ! colspan="3" |कार्यकाल जम्मा !३८४!!३१!!४२!!३!!९७!!९!!१२!!०!!५३५!!४३ |} <small>^१ सुपरकोपा दे स्पाना</small><br> <small>^२ [[युइएफए सुपर कप]] र [[फिफा क्लब विश्वकप]] सहित</small> ===अन्तर्राष्ट्रिय=== {{updated|६ जुलाई २०१८}}<ref name=nft>{{NFT player|id=15093|name=मार्सेलु|पहुँचमिति=२३ March २०१८}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !colspan=4|[[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली|ब्राजिल]] |- !वर्ष!!उपस्थिति!!गोल |- |सन् २००६||१||१ |- |सन् २००७||१||० |- |सन् २००८||२||० |- |सन् २००९||२||० |- |सन् २०१०||०||० |- |सन् २०११||२||१ |- |सन् २०१२||८||२ |- |सन् २०१३||१२||० |- |सन् २०१४||९||० |- |सन् २०१५||५||० |- |सन् २०१६||३||० |- |सन् २०१७||५||२ |- |सन् २०१८||८||० |- !जम्मा||५८||६ |} ==सन्दर्भ सामाग्री== {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Marcelo Vieira|मार्सेलु}} *[http://www.realmadrid.com/en/football/squad/marcelo-vieira-da-silva रेआल माद्रिदको आधिकारिक वेबसाइटमा मार्सेलुको जानाकारी] *{{Soccerway}} *{{NFT player}} *{{FIFA player}} [[श्रेणी:ब्राजिलका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] sjdzrr2pnytj3csiinki1spe2908vr7 0 100194 1363647 1356605 2026-06-26T13:52:31Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363647 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = बेर्नादो सिल्भा | image = | image_size = | caption = | fullname = बेर्नादो मोता भेइगा दे कारभालु ए सिल्भा<ref>{{cite web|title=Squads for 2017/18 Premier League confirmed|url=https://www.premierleague.com/news/465277|publisher=Premier League|date=1 September 2017|access-date=9 September 2017}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1994|8|10|df=y}}<ref name=FIFA>{{cite web|url=http://tournament.fifadata.com/documents/FCC/2017/PDF/FCC_2017_SQUADLISTS.PDF|title=FIFA Confederations Cup Russia 2017: List of players: Portugal|website=FIFA|format=PDF|page=7|date=20 March 2018|access-date=29 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170724170755/http://tournament.fifadata.com/documents/FCC/2017/PDF/FCC_2017_SQUADLISTS.PDF|archive-date=24 July 2017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170724170755/http://tournament.fifadata.com/documents/FCC/2017/PDF/FCC_2017_SQUADLISTS.PDF |date=24 July 2017 }}</ref> | birth_place = लिस्बोआ, पुर्तुगाल | height = १.७३ मि<ref name=FIFA/> | position = [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपङ्क्ति]] | currentclub = [[म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर सिटी]] | clubnumber = २० | youthyears1 = २००२–२०१३ | youthclubs1 = [[आसएल बेन्फिका|बेन्फिका]] | years1 = २०१३–२०१५ | clubs1 = [[आसएल बेन्फिका ख|बेन्फिका ख]] | caps1 = ३८ | goals1 = ७ | years2 = २०१३–२०१५ | clubs2 = [[आसएल बेन्फिका]] | caps2 = १ | goals2 = ० | years3 = २०१४–२०१५ | clubs3 = → [[आएस मोनाको फुटबल क्लब|मोनाको]] (ऋण) | caps3 = १५ | goals3 = २ | years4 = २०१५–२०१७ | clubs4 = [[आएस मोनाको फुटबल क्लब|मोनाको]] | caps4 = ८६ | goals4 = २२ | years5 = २०१७–2026 | clubs5 = [[म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर सिटी]] | caps5 = १४१ | goals5 = २४ | nationalyears1 = २०१३ | nationalteam1 = [[पुर्तुगाल राष्ट्रिय फुटबल टोली (१९ वर्ष मुनिको)|१९ वर्ष मुनि]] | nationalcaps1 = १३ | nationalgoals1 = २ | nationalyears2 = २०१३–२०१५ | nationalteam2 = [[पुर्तुगाल राष्ट्रिय फुटबल टोली (२१ वर्ष मुनिको)|२१ वर्ष मुनि]] | nationalcaps2 = १४ | nationalgoals2 = ६ | nationalyears3 = २०१५– | nationalteam3 = [[पोर्तगाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|पुर्तुगाल]] | nationalcaps3 = ६३ | nationalgoals3 = ८ | club-update = ९:५०, १२ नोवेम्बर २०२१ (युटिसी) | nationalteam-update = ९:५०, १२ नोवेम्बर २०२१ | medaltemplates = {{Medal|Sport|पुरुष [[फुटबल खेल|फुटबल]]}} {{medal|Country|{{fb|POR}}}} {{Medal|Competition|[[युइएफए राष्ट्र लिग]]}} {{Medal|Winner|[[सन् २०१९ युएफा राष्ट्र लिग फाइनल|सन् २०१९ पुर्तुगाल]]|}} {{Medal|Comp|[[फिफा कन्फेडेरेसन कप]]|}} {{medal|3rd|[[सन् २०१७ फिफा कन्फेडेरेसन कप|सन् २०१७ रूस]]|}} }} '''बेर्नादो सिल्भा''' (जन्म: १९ डिसेम्बर १९९८) एक पुर्तुगाली व्यावसायिक फुटबल खेलाडी हुन जो अङ्ग्रेजी क्लब [[म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर सिटी]] र [[पोर्तगाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|पुर्तुगाल राष्ट्रिय फुटबल टोली]]का लागि [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपङ्क्ति]]को रूपमा खेल्दछन्।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.premierleague.com/players/5067/Bernardo-Silva/overview |शीर्षक=Bernardo Silva: Overview |प्रकाशक=Premier League |पहुँचमिति=15 May 2018}}</ref> पुर्तुगालको लिस्बोआमा जन्मिएका सिल्भाले सोही ठाउँको बेन्फिका नामक एक फुटबल क्लब मार्फत व्यावसायिक फुटबल कार्यजीवनको सुरुवात गरेका थिए। सन् २०१३ मा बेन्फिका ख फुटबल क्लबमा आवद्ध भएकै वर्ष उनको बेन्फिका क्लबमा पदोन्नति भएको थियो। सन् २०१४-१५ संस्करणको लिग अँमा उनी बेन्फिकाबाट [[ए एस मोनाको एफसी|मोनाको]]मा ऋणमा आवद्ध भएका थिए जहाँ उनले १ वर्ष बिताएका थिए। सन् २०१७ मा मोनाकोका तर्फबाट उनले राष्ट्रिय च्याम्पियनसिप जितिसकेपछि उनी अङ्ग्रेजी क्लब [[म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब|म्यानेस्टर सिटी]]मा आवद्ध भएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://globoesporte.globo.com/futebol/futebol-internacional/futebol-ingles/noticia/manchester-city-anuncia-a-contratacao-do-meia-bernardo-silva.ghtml|शीर्षक=Manchester City anuncia a contratação do meia Bernardo Silva|प्रकाशक=GloboEsporte.com|मिति=26 मे 2017}}</ref> उनी सन् २०१७ मा सिटीमा आवद्ध भएकै वर्ष सिटीले [[प्रिमियर लिग]]को उपाधि जित्न सफल भएको थियो। सन् २०१९ को अक्टोबर महिनामा उनी बालोन दिओँ नामक एक सम्मानका लागि ३० खेलाडीहरू मध्ये राखिएको थियो। सन् २०१३ मा आयोजित युरोपेली यु १९ च्याम्पियनसिप नामक एक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगितामा सिल्भाले पुर्तुगाली १९ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीका तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल कार्यजीवनको सुरुवात गरेका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा राष्ट्रिय टोलीले सेमिफाइनलसम्मको यात्रा तय गरेको थियो। सिल्भाले त्यसपछिका वर्षमा आयोजित सन् २०१८ को [[फिफा विश्वकप]] र सन् २०१९ को युएफा राष्ट्र लिगमा राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न खेलहरूमा सहभागी भएका थिए भने सन् २०१९ को [[युइएफए राष्ट्र लिग|युएफा राष्ट्र लिग]] राष्ट्रिय टोलीले जित्न सफल भएको थियो। == क्लब खेलजीवन == === बन्फिका === १९ वर्षको उमेरमा सिल्भाले सन् २०१३ मा पुर्तुगाली क्लब स्पेर्त लिस्बोआ बेन्फिका ख नामक एक फुटबल क्लब मार्फत व्यावसायिक फुटबल कार्यजीवनको सुरुवात गरेका थिए भने उनले उक्त क्लबमा कुल ३८ उपस्थितिहरूमा ७ गोल गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite news|url=https://expresso.sapo.pt/comentario-benfica-garante-titulo-nacional-de-juniores-com-bis-de-joao-cancelo=f808015|title=Benfica garante título nacional de juniores com "bis" de João Cancelo|work=Expresso|date=18 May 2013|language=पुर्तुगाली|accessdate=24 May 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109004233/http://expresso.sapo.pt/comentario-benfica-garante-titulo-nacional-de-juniores-com-bis-de-joao-cancelo=f808015 |date=9 November 2013 }}</ref> सन् २०१३ मै उनी बेन्फिका फुटबल क्लबमा पनि आवद्ध भएका थिए।<ref>{{cite web|title=Trofense 0 – 0 Benfica B|url=http://www.lpfp.pt/segunda_liga/pages/jogo.aspx?epoca=20132014&jornada=1&jogo=8342|work=LPFP|language=पुर्तुगाली|date=10 August 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130823113211/http://www.lpfp.pt/segunda_liga/pages/jogo.aspx?epoca=20132014&jornada=1&jogo=8342 |date=23 August 2013 }}</ref> सन् २०१३ अक्टोबर १९ का दिन सिल्भा बेन्फिका फुटबल क्लबमा आवद्ध भएका थिए भने सन् २०१३-१४ तासा दे पुर्तुगाल नामक एक फुटबल प्रतियोगितामा क्लबको तर्फबाट प्रतिनिधित्व गरेका थिए।<ref>{{cite web|title=Porto e Benfica cumprem na terceira eliminatória|url=http://pt.uefa.com/memberassociations/association=por/news/newsid=2012030.html|work=pt.uefa.com|accessdate=25 January 2014|language=पुर्तुगाली|date=19 October 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021092851/http://pt.uefa.com/memberassociations/association=por/news/newsid=2012030.html |date=21 October 2014 }}</ref> सन् २०१३-१४ संस्करणको तासा दे पुर्गुगाल प्रतियोगिताको उपाधि बेन्फिकाले जितेको थियो।<ref name="breakthrough award">{{cite news|title=Bernardo Silva considerado o Jogador Revelação da II Liga|url=http://www.slbenfica.pt/noticias/detalhedenoticia/tabid/2788/ArticleId/37198/language/pt-PT/.aspx|work=SL Benfica website|date=6 July 2014|language=पुर्तुगाली|url-status=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140819083100/http://www.slbenfica.pt/noticias/detalhedenoticia/tabid/2788/ArticleId/37198/language/pt-PT/.aspx|archivedate=19 August 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140819083100/http://www.slbenfica.pt/noticias/detalhedenoticia/tabid/2788/ArticleId/37198/language/pt-PT/.aspx |date=19 August 2014 }}</ref> === मोनाको === [[File:CSKA-Monaco (4).jpg|thumb|सन्।२०१६-१७ युएफा च्याम्पियन्स लिगमा सिल्भा मोनाकोको।प्रतिनिधित्व गर्दै]] सन् २०१४ अगस्ट ७ का दिन सिल्भाले फ्रान्सेली क्लब मोनाकोसँग ऋणका एक वर्षे आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए।<ref>{{cite news|title=Futebol: Ivan Cavaleiro e Bernardo Silva emprestados|url=http://www.slbenfica.pt/noticias/detalhedenoticia/tabid/2788/ArticleId/37653/language/pt-PT/.aspx|work=SL Benfica|date=7 August 2014|language=फ्रान्सेली|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810003640/http://www.slbenfica.pt/noticias/detalhedenoticia/tabid/2788/ArticleId/37653/language/pt-PT/.aspx|archive-date=10 August 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810003640/http://www.slbenfica.pt/noticias/detalhedenoticia/tabid/2788/ArticleId/37653/language/pt-PT/.aspx |date=10 August 2014 }}</ref> उनले उक्त क्लबका लागि सन् २०१४ अगस्ट १७ का दिन लिग अँ नामक घरेलु लिगमा पर्दापण गरेका थिए जुन खेल बउदुको विरुद्ध आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite news|title=Bordeaux – Monaco|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/28784326|accessdate=17 August 2014|work=BBC Sport|date=17 August 2014}}</ref> २१ सेप्टेम्बरका दिन उनले जँगँको विरुद्धमा पहिलो गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त गोल क्लबलाई जित दिलाउन पर्याप्त बनेको थियो। उनले १४ डिसेम्बरका दिन मार्सेइयाको विरुद्धमा पनि १ गोल गरेका थिए।<ref>{{cite news|title=Monaco sort de la zone rouge|url=http://news.fr.msn.com/sport/monaco-sort-de-la-zone-rouge-3|accessdate=24 September 2014|work=news.fr.msn.com|date=21 September 2014|language=फ्रान्सेली}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221128220621/http://news.fr.msn.com/sport/monaco-sort-de-la-zone-rouge-3 |date=28 November 2022 }}</ref> सन् २०१५ जनवरी २० का दिन सिल्भाको अर्थतन्त्र र खेल अधिकार मोनाको एफसीलाई १५.७५ मिलियन युरोमा बिक्री भएकी भनि बेनिफिकाले घोषण गरेको थियो भने सिल्भाले सन् २०१९ जुन ३० का दिन समाप्त हुनेगरी उक्त क्लबसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://web3.cmvm.pt/sdi2004/emitentes/docs/FR53634.pdf|title=Comunicado|language=Portuguese|trans-title=Announcement|date=20 January 2015|work=S.L. Benfica|publisher=Portuguese Securities Market Commission|format=पिडिएफ|accessdate=21 January 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125135650/https://web3.cmvm.pt/sdi2004/emitentes/docs/FR53634.pdf |date=25 January 2021 }}</ref> १० अप्रिलका दिन स्ताद मालेआर्ब कँको विरुद्ध आयोजित खेलमा सिल्भाले दुई गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल मोनाकोले ३-० गोल अन्तरले हात पारेको थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.asm-fc.com/en/article/bernardo-silva-commits-to-the-club-until-2019-67008.html|title=Bernardo Silva commits to the club until 2019|date=21 January 2015|website=AS Monaco FC|accessdate=23 January 2015|url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20150127002350/http://www.asm-fc.com/en/article/bernardo-silva-commits-to-the-club-until-2019-67008.html|archive-date=27 January 2015}}</ref> सन् २०१५ अगस्ट १० का दिन सिल्भाले मोनाकोसँगको आवद्ध मितिमा १ वर्ष थप गरी जुन २०२० सम्म यस क्लबका लागि खेल्ने भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2015/04/10/france/ligue-1/stade-malherbe-caen-calvados-basse-norma/association-sportive-monaco-fc/1687321/|title=Caen vs. Monaco|date=10 April 2015|website=सकरवे|access-date=17 May 2015}}</ref> सन् २०१६-१७ को च्याम्पियन्स लिग संस्करणको समूह चरणको खेलमा मोनाकोको सामाना चयस्का मस्कोभाको विरुद्धको खेलमा सिल्भाले खेलको ८७औँ मिनेटमा गोल गर्दै खेललाई १-१ को बराबरीमा ल्याएका थिए भने उक्त खेल सन् २०१६ अक्टोबर १८ का दिन आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.ligue1.com/ligue1/article/monaco-blast-way-to-top-spot.htm|title=Monaco blast way to top spot|publisher=www.ligue1.com|date=15 January 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612162136/http://www.ligue1.com/ligue1/article/monaco-blast-way-to-top-spot.htm |date=12 June 2018 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.asmonaco.com/fr/article/bernardo-silva-prolonge-d-un-an-68591.html|title=Bernardo Silva prolonge d'un an|publisher=AS Monaco official website|date=10 August 2015|access-date=28 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180111164930/http://www.asmonaco.com/fr/article/bernardo-silva-prolonge-d-un-an-68591.html|archive-date=11 January 2018|url-status=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180111164930/http://www.asmonaco.com/fr/article/bernardo-silva-prolonge-d-un-an-68591.html |date=11 January 2018 }}</ref> सन् २०१७ जनवरी १५ का दिन आयोजित मार्सेइया विरुद्धको खेलमा सिलेभाले दुई गोल गरेका थिए भने उक्त खेल म‍ोनाकोले ४-१ गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो जसकारण घरेलु लिग अँमा मोनाको शीर्ष स्थानमा पुगेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.ligue1.com/ligue1/article/monaco-return-to-ligue-1-summit-with-psg-draw.htm|title=Monaco return to Ligue 1 summit with PSG draw|publisher=www.ligue1.com|date=29 January 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612140749/http://www.ligue1.com/ligue1/article/monaco-return-to-ligue-1-summit-with-psg-draw.htm |date=12 June 2018 }}</ref> सन् २०१६-१७ को संस्करणको घरेलु लिगमा सिल्भाले ८ गोल र गोल गर्नका लागि ९ सहायता प्रदान गरेका थिए भने सबै प्रतियोगिताहरूमा गरी कुल ५८ उपस्थिति जनाएका उनले सबै खेलहरूमा ११ गोल गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=http://bleacherreport.com/articles/2707934-bernardo-silva-joins-manchester-city-on-5-year-contract-from-monaco|title=Bernardo Silva Joins Manchester City on 5-Year Contract from Monaco|publisher=Bleacher Report|date=27 May 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2017/may/28/bernardo-silva-monaco-manchester-city|title=Bernardo Silva: the 'bubble gum player' bringing his magic to Manchester City|work=The Guardian|date=28 May 2017}}</ref> === म्यानचेस्टर सिटी === ==== सन् २०१७–१८ संस्करण ==== सन् २०१७ मे २६ का दिन सिल्भा अङ्ग्रेजी क्लब म्यानचेस्टर सिटीसँगको ५ वर्षे आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए त्यससमय प्रिमियर लिगको सन् २०१६-१७ संस्करण चालू रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Bernardo Silva: the ‘bubble gum player’ bringing his magic to Manchester City |url=https://www.theguardian.com/football/2017/may/28/bernardo-silva-monaco-manchester-city |work=The Guardian |date=28 May 2017 |accessdate=25 April 2019}}</ref> उनले उक्त क्लबसँग आवद्ध भएपश्चात् युएफा च्याम्पियन्स लिगका खेलहरूमा पनि सहभागिता जनाउन सुरु गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Bernardo-silva-transfere-de-monaco-a-manchester-city/804732|title=Bernardo Silva transféré de Monaco à Manchester City|date=26 May 2017|language=फ्रान्सेली|work=L'Équipe|accessdate=28 May 2017}}</ref> उनी कति रकमा उक्त क्लबसँग आवद्ध भएको जानकारी खुलाइएको थिइन् भने पछि कुल ७ करोड युरो रहेको खुलासा भएको थियो। सिल्भाले आधिकारिक रूपमा सन् २०१७ जुलाई १ का दिन म्यानचेस्टर सिटीमा आवद्ध भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.mancity.com/news/first-team/2017/05/26/man-city-to-sign-bernardo-silva-monaco-transfer/1495797186416|title=Bernardo Silva agrees to join Manchester City|date=26 May 2017|author=Rob Pollard|publisher=[[म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब]]|accessdate=26 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170527180418/https://www.mancity.com/news/first-team/2017/05/26/man-city-to-sign-bernardo-silva-monaco-transfer/1495797186416|archive-date=27 May 2017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170527180418/https://www.mancity.com/news/first-team/2017/05/26/man-city-to-sign-bernardo-silva-monaco-transfer/1495797186416 |date=27 May 2017 }}</ref> सन् २०१८ फेब्रुअरी १३ का दिन सिल्भाले च्याम्पियन्स लिगको एक खेलमा बाजेल एफसी विरुद्ध पहिलो क्लबका लागि च्याम्पियन्स लिगमा पहिलो आधिकारिक गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल सिटीले ४-० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो। <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43038304|title=FC Basel 0–4 Manchester City|date=13 February 2018|work=BBC Sport|access-date=14 February 2018|language=बेलायती अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २०१८ मार्च ५ का दिन चेल्सीको विरुद्ध आयोजित प्रिमियर लिगको एक खेलमा सिल्भाले क्लबका तर्फबाट एक गोल गर्न सफल भएका थिए जुन खेल जित्नका लागि पर्याप्त बनेको थियो।<ref>{{Cite web|title=Manchester City 1 – 0 Chelsea|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43186392|work=BBC Sport|date=5 March 2018}}</ref> सन् २०१७-१७ प्रिमियर लिग संस्करणको अन्त्यसम्ममा सिल्भाले सिटीका लागि कुल ५३ उपस्थितिहरू जनाएका थिए जुन अन्य खेलाडीको तुलनामा सबैभन्दा धेरै उपस्थिति रहेको थियो भने सिटीले त्यस वर्ष एएफएल कप बाहेक प्रिमियर लिगका खेलहरूमा कुल १०० अङ्क प्राप्त गरेको थियो। <ref>{{Cite web|url=https://www.mancity.com/news/first-team/first-team-news/2018/september/bernardo-silva-in-focus|title=IN FOCUS: BERNARDO SILVA|date=23 April 2019|website=Manchester City}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/matchweek/1609/table|title=Premier League Live Table, Season 2017/18|website=www.premierleague.com|language=en|access-date=23 April 2019}}</ref> ==== सन् २०१८–१९ संस्करण ==== सन् २०१८-१९ को प्रिमियर लिग संस्करणमा सिल्भाले म्यानचेस्टर सिटीका लागि कुल ५१ उपस्थितिहरू जनाएका थिए भने उनले कुल उपस्थितिहरूमा जम्मा १३ गोल र गोल गर्नका लागि १४ सहायता प्रदान गरेका थिए।<ref name=":1" /> सन् २०१९ अप्रिल २४ का दिन उनले म्यानचेस्टर युनाइटेडको विरुद्धमा क्लबका लागि सुरुवाती गोल गर्दै पहिलो अग्रता दिलाएका थिए भने उक्त खेल सिटीले हात परेपछि म्यानचेस्टर सिटी लिगको शीर्ष स्थानमा पुगेको थियो।<ref>{{cite news |last1=Burt |first1=Jason |title=Manchester City move top of table again with derby win as United incur the wrath of Roy Keane |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2019/04/24/manchester-united-vs-manchester-city-premier-league-live-score/ |accessdate=18 October 2019 |work=The Daily Telegraph |date=25 April 2019}}</ref> सिल्भाको लगातार र प्रभावशाली प्रदर्शनका फलस्वरूप म्यानचेस्टर सिटीले प्रिमियर लिगको उपाधि जित्न सफल भएको थियो भने उक्त संस्करणमा केभिन दे ब्रयना चोटका कारण अधिकांश खेलहरूमा उपस्थिति जनाउन असमर्थ भएका कारण उनको स्थानबाट सिल्भाले खेलेका थिए।<ref>{{Cite news|date=2019-04-25|title=PFA Team of the Year: Paul Pogba, Raheem Sterling and Sadio Mane included in side|language=en-gb|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48028713|access-date=2020-08-11}}</ref> सिल्भाको उत्कृष्ट प्रदर्शनका कारनण उनी चार अन्य सहरका खिलाडीहरूको साथसाथै पिएफए टिम अफ द इअरमा मतदान मार्फत उनले म्यानचेस्टर सिटीको वर्ष खेलाडी पुरस्कार जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{Cite web|last=Clayton|first=David|title=Bernardo voted Etihad Player of the Season|url=https://www.mancity.com/news/first-team/first-team-news/2019/may/bernardo-voted-etihad-player-of-the-season|access-date=2020-08-11|website=www.mancity.com|language=en}}</ref> ==== सन् २०१९-२० संस्करण ==== सन् २०१९ सेप्टेम्बर २१ का दिन आयोजित सन् २०१९-२० संस्करणको प्रिमियर लिगको खेलमा सिल्भाले वाट्फोर्ड फुटबल क्लबका विरुद्ध ह्याट्रिक गोल गरेका थिए भने उक्त खेल म्यानचेस्टर सिटीले ८-० को फराकिलो गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Jackson|first=Jamie|date=21 September 2019|title=Manchester City hit eight past Watford as Bernardo Silva scores hat-trick|url=https://www.theguardian.com/football/2019/sep/21/manchester-city-watford-premier-league-match-report|work=The Guardian|access-date=21 September 2019}}</ref> उक्त खेलको केही दिन पश्चात् उनलाई सोही क्लबका बँजमाँ मेँदीसँग एक जातिय भेदभाव सहितको ट्विट गरेका आरोप लगाइएको थियो भने उक्त ट्विट सार्वजनिक भएपछि उनको निकै आलोचना गरिएको थियो जसकारण उनले उक्त विवादित ट्विट मेटाउँदै साथीसँग ठट्टा गरेको भनि दोस्रो ट्विट लेखेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49788633|title=Bernardo Silva: FA contacts Man City over player's tweet|date=23 September 2019|publisher=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49864787|title=Bernardo Silva: Raheem Sterling defends Manchester City team-mate after tweet|date=28 September 2019|publisher=BBC Sport}}</ref> उक्त विवादास्पद ट्विट गरेका कारण उनलाई १ दिनको खेल प्रतिबन्ध तथा ५० हजार युरो जरिवाना तिराइएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50404855|title=Bernardo Silva: Man City forward banned and fined for Benjamin Mendy tweet|date=13 November 2019|publisher=BBC Sport}}</ref> सन् २०१९ को अक्टोबर महिनामा उनी बालोन दिओँ नामक एक सम्मानका लागि ३० खेलाडीहरू मध्ये राखिएको थियो।<ref>{{cite_web|url=https://www.theportugalnews.com/news/ronaldo-felix-and-silva-nominated-for-ballon-dor/51730|title=Ronaldo, Félix and Silva nominated for Ballon d´Or|accessdate=25 October 2019|website=The Portugal News}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191128143844/https://www.theportugalnews.com/news/ronaldo-felix-and-silva-nominated-for-ballon-dor/51730 |date=28 November 2019 }}</ref> == अन्तर्राष्ट्रिय खेलजीवन== [[File:New Zealand-Portugal (8).jpg|thumb|upright|सन् २०१७ को।फिफा।कन्फेडेरेसन कपमा सिल्भा]] सन् २०१३ युरोपेली मुलुक लिथुवानीमा आयोजित युरोपेली यु १९ च्याम्पियनसिप नामक एक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगितामा सिल्भाले पुर्तुगाली १९ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीका तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल कार्यजीवनको सुरुवात गरेका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा राष्ट्रिय टोलीले सेमिफाइनलसम्मको यात्रा तय गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.record.xl.pt/Futebol/selecoes/interior.aspx?content_id=833181|title=Sub-19: Rui Silva substitui José Costa|trans-title=Sub-19: Rui Silva replaces José Costa|publisher=Record|language=पुर्तुगाली|date=14 July 2013|accessdate=14 July 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924150341/http://www.record.xl.pt/Futebol/selecoes/interior.aspx?content_id=833181|archivedate=24 September 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924150341/http://www.record.xl.pt/Futebol/selecoes/interior.aspx?content_id=833181 |date=24 September 2015 }}</ref> उक्त प्रतियोगितामा राष्ट्रिय युवा टोलीका तर्फबाट उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका कारण उनलाई युएफा समाचादाताहरूले १० उत्कृष्ट युवा खेलाडी मध्येको एक भनि उनलाई संज्ञा दिएका थिए।<ref>{{cite news| url=http://www.uefa.com/under19/news/newsid=1978673.html| title=Ten Under-19 talents to watch|publisher=uefa.com|date=2 August 2013|accessdate=5 August 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Bernardo Silva entre os maiores talentos europeus|url=http://www.record.xl.pt/Futebol/Nacional/1a_liga/Benfica/interior.aspx?content_id=836687|language=पुर्तुगाली|newspaper=Record|date=2 August 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924133510/http://www.record.xl.pt/Futebol/Nacional/1a_liga/Benfica/interior.aspx?content_id=836687 |date=24 September 2015 }}</ref><ref>{{cite web|title=Bernardo Silva, o Messizinho do Seixal que sofre pelo clube|url=https://maisfutebol.iol.pt/reportagem-benfica-bernardo-silva-jorge-jesus-seixal-formacao-benfica-juniores-benfica-equipa-b-benfica-topnews/527bdb08e4b0034d0f843bec.html|website=Maisfutebol|date=18 November 2013|access-date=24 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20141217140614/http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem-benfica-bernardo-silva-jorge-jesus-seixal-formacao-benfica-juniores-benfica-equipa-b-benfica-topnews/527bdb08e4b0034d0f843bec.html|archive-date=17 December 2014|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217140614/http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem-benfica-bernardo-silva-jorge-jesus-seixal-formacao-benfica-juniores-benfica-equipa-b-benfica-topnews/527bdb08e4b0034d0f843bec.html |date=17 December 2014 }}</ref> सन् २०१५ मार्च ३१ का दिन सिल्भाले पुर्तुगाली वरिष्ठ राष्ट्रिय टोलीका प्रतिनिधित्व गर्दै कापो भेर्दे विरुद्धको एक मैत्रीपूर्ण खेलमा सहभागीता जनाएका थिए जहाँ राष्ट्रिय टोलीले २-० गोल अन्तरले पराजित भएको थियो।<ref>{{cite news|title=Portugal 0–2 Cape Verde Islands|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/32140214|accessdate=31 March 2015|work=BBC Sport|date=31 March 2015}}</ref> सन् २०१५ जुन २७ का दिन चेक गणतन्त्रमा आयोजित युरोपेली यु २१ च्याम्पियनसिप नामक एक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा उनले २१ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीको तर्फबाट जर्मनीको विरुद्धमा पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल राष्ट्रिय टोलीले ५-० को फराकिलो गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/under21/season=2015/matches/round=2000409/match=2015382/postmatch/report/index.html|title=Five-goal Portugal stun Germany in semi-finals|last=Hart|first=Simon|date=27 June 2015|publisher=UEFA|access-date=27 June 2015}}</ref> सन् २०१६, फ्रान्समा आयोजित युरोकप अन्तर्गत सिल्भाले पनि उक्त प्रतियोगितामा भाग लिएका थिए तर चोटका कारण उनले उक्त प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा बाहिरिनु परेको थियो।<ref>{{cite news|url=https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-euro-por-squad/silva-out-sanches-in-as-portugal-name-euro-squad-idUKKCN0Y82SF|title=Silva out, Sanches in as Portugal name Euro squad|publisher=Reuters|date=18 May 2016|accessdate=24 January 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180125015418/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-euro-por-squad/silva-out-sanches-in-as-portugal-name-euro-squad-idUKKCN0Y82SF |date=25 January 2018 }}</ref> सन् २०१७, रूसमा आयोजित कन्फेडेरेसन कप नामक एक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा सिल्भाले राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गरेका थिए।<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/confederationscup/matches/round=274633/match=300334887/index.html |title=New Zealand vs Portugal |work=FIFA |accessdate=26 February 2019}}</ref> उक्त प्रतियोगितामा न्युजिल्यान्डका विरुद्ध सिल्भाले समूह चरणको खेलमा दोस्रो गोल गरेका थिए भने राष्ट्रिय टोलीले उक्त खेल ४-० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/confederationscup/matches/round=274633/match=300334887/index.html |title=New Zealand vs Portugal |work=FIFA |accessdate=26 February 2019}}</ref> उक्त प्रतियोगिताको सेमिफाइनल खेल चिलेको राष्ट्रिय टोलीको चिलेको विरुद्धमा आयोजना गरिएको थियो भने खेल समाप्त हुँदासम्म पनि दुवै टोलीबाट गोल हुन नसकेका कारण पेनाल्टी मार्फत राष्ट्रिय टोली चिले विरुद्ध पराजित हुँदै उक्त प्रतियोगिताबाटै बाहिरिएको थियो।<ref>{{cite news |last=Crawford |first=Stephen |url=http://www.goal.com/en/news/revealed-every-world-cup-2018-squad-23-man-preliminary-lists/oa0atsduflsv1nsf6oqk576rb |title=Revealed: Every World Cup 2018 squad – Final 23-man lists |work=GOAL |accessdate=18 September 2018}}</ref> तेस्रो स्थानका लागि तय गरिएको खेलमा भने राष्ट्रिय टोलीले।मेक्सिकोलाई २-१ गोल अन्तरले पराजित गर्दै प्रतियोगितामा तेस्रो स्थान सुनिश्चित गरेको थियो। सन् २०१८ मा रूसमा आयोजित फिफा विश्वकपको संस्करणमा उनी राष्ट्रिय टोलीका २३ खेलाडीहरूमा समावेश हुन सफल भएका थिए भने उनले उक्त प्रतियोगितामा राष्ट्रिय टोलीका लागि पुरै चार खेलहरूमा सहभागिता जनाएका थिए।<ref>{{cite news |last=Crawford |first=Stephen |url=http://www.goal.com/en/news/revealed-every-world-cup-2018-squad-23-man-preliminary-lists/oa0atsduflsv1nsf6oqk576rb |title=Revealed: Every World Cup 2018 squad – Final 23-man lists |work=GOAL |accessdate=18 September 2018}}</ref> उक्त प्रतियोगिताको समूह चरणको खेल पश्चात् राष्ट्रिय टोली उरुग्वे विरुद्धको खेलमा २-१ गोल अन्तरले पराजित हुँदै प्रतियोगिताबाट बाहिरिएको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/worldcup/players/player/395205/ |title=Bernardo Silva |work=FIFA |accessdate=24 February 2019}}</ref> सन् २०१८-१९ को युएफा राष्ट्र लिग अन्तर्गतको खेलमा उनले राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गर्दै तीन खेलहरूमा सहभागिता जनाएका थिए भने उक्त प्रतियोगिताको समूह चरणको खेलमा राष्ट्रिय टोलीले पोल्यान्डलाई ३-२ गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/season=2019/matches/round=2000959/match=2024021/index.html?iv=true&iv=true |title=Poland vs Portugal |work=UEFA |accessdate=26 February 2019}}</ref> उक्त प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा पनि सिल्भाले सहभागिता जनाएका थिए भने राष्ट्रिय टोलीले नेदरल्यान्डलाई १-० गोल अन्तरले पराजित गर्दै उपाधि जित्न सफल भएको थियो। == खेलजीवन तथ्याङ्क == {{updated|३ अक्टोबर २०२०}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ क्लबका लागि जनाएको उपस्थित तथा गरेका गोलहरू |- !rowspan="2"|क्लब !rowspan="2"|संस्करण !colspan="3"|लिग !colspan="2"|राष्ट्रिय कप{{efn|तासा दे पुर्तुगाल, कुपे दे फ्रँस र एफए कप सहित}} !colspan="2"|लिग कप{{efn|तासा दे लिगा, कुपे दे फा लिगे र इएफएल कप सहित}} !colspan="2"|युरोप !colspan="2"|अन्य !colspan="2"|जम्मा |- !विभाग!!उपस्थिति!!गोल!!उपस्थिति!!गोल!!उपस्थिति!!गोल!!उपस्थिति!!गोल!!उपस्थिति!!गोल!!उपस्थिति!!गोल |- |[[आसएल बेन्फिका ख|आसएल बेन्फिका]] |[[२०१३–१४ सेगुन्दा लिगा|२०१३–१४]]<ref name="ForaDeJogo">{{ForaDeJogo|name=Bernardo Silva|accessdate=११ August २०१८}}</ref> |[[सेगुन्दा लिगा]] |३८||७||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||३८||७ |- |[[आसएल बेन्फिका|बेन्फिका]] |[[२०१३–१४ आसएल बेन्फिका संस्करण|२०१३–१४]]<ref name="ForaDeJogo"/> |[[प्रिमियरा लिगा]] |१||०||१||०||१||०||०||०||colspan="2"|—||३||० |- |[[आएस मोनाको फुटबल क्लब|मोनाको]] (ऋण) |[[२०१४–१५ आएस मोनाको फुटबल क्लब संस्करण|२०१४–१५]]<ref name="SW"/> |[[लिग १|लिग अँ]] |१५||२||१||१||२||०||३{{efn|name=UCL|युएफा च्याम्पियन्स लिगमा जनाएको उपस्थिति सहित}}||०||colspan="2"|—||२१||३ |- |rowspan="4"|मोनाको |[[२०१४–१५ आएस मोनाको फुटबल क्लब संस्करण|२०१४–१५]]<ref name="SW"/> |लिग अँ |१७||७||२||०||१||०||४{{efn|name=UCL}}||०||colspan="2"|—||२४||७ |- |[[२०१५–१६ आएस मोनाको फुटबल क्लब संस्करण|२०१५–१६]]<ref name="SW"/> |लिग अँ |३२||७||३||०||१||०||८{{efn|युएफा च्याम्पियन्स लिगमा ६ र युएफा युरोपा लिगमा ६ उपस्थितिहरू सहित}}||०||colspan="2"|—||४४||७ |- |[[२०१६–१७ आएस मोनाको फुटबल क्लब संस्करण|२०१६–१७]]<ref name="SW"/> |लिग अँ |३७||८||३||०||३||०||१५{{efn|name=UCL}}||३||colspan="2"|—||५८||११ |- !colspan="2"|जम्मा !१०१||२४||९||१||७||०||३०||३||colspan="2"|—||१४७||२८ |- |rowspan="5"|[[म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर सिटी]] |[[२०१७–१८ म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब संस्करण|२०१७–१८]]<ref name=":0">{{soccerbase season|75983|2017|accessdate=11 August 2018}}</ref> |[[प्रिमियर लिग]] |३५||६||३||१||६||१||९{{efn|name=UCL}}||१||colspan="2"|—||५३||९ |- |[[२०१८–१९ म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब संस्करण|२०१८–१९]]<ref name=":1">{{soccerbase season|75983|2018|accessdate=21 October 2018}}</ref> |प्रिमियर लिग |३६||७||३||२||२||०||८{{efn|name=UCL}}||४||१{{efn|name=CS|एफए कम्युनिटी सिल्डमा जनाएको उपस्थिति सहित}}||०||५०||१३ |- |[[२०१९–२० म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब संस्करण|२०१९–२०]]<ref name=":2">{{soccerbase season|75983|2019|accessdate=4 August 2019}}</ref> |प्रिमियर लिग |३४||६||४||१||६||१||७{{efn|name=UCL}}||०||१{{efn|name=CS}}||०||५२||८ |- |[[२०२०–२१ म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब संस्करण|२०२०–२१]]<ref name=":3">{{soccerbase season|75983|2020|accessdate=30 September 2020}}</ref> |प्रिमियर लिग |१||०||०||०||१||०||०||०||colspan="2"|—||२||० |- !colspan="2"|जम्मा !१०६||१९||१०||४||१५||२||२४||५||२||०||१५७||३० |- !colspan="3"|कुल !२४६||५०||२०||५||२३||२||५४||८||१||०||३४७||६५ |} {{notelist}} ===अन्तर्राष्ट्रिय=== {{updated|८ सेप्टेम्बर २०२०}}<ref name="NFT">{{NFT player|accessdate=28 January 2018}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ राष्ट्रिय टोलीका लागि जनाएको उपस्थिति तथा गरेका गोलहरू |- !राष्ट्रिय टोली!!वर्ष!!उपस्थिति!!गोलहरू |- |rowspan="6"|[[पोर्तगाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|पुर्तुगाल]] |२०१५||५||० |- |२०१६||४||१ |- |२०१७||१२||१ |- |२०१८||१२||१ |- |२०१९||१०||३ |- |२०२०||२||० |- !colspan="2"|जम्मा||४५||६ |} ====अन्तर्राष्ट्रिय गोलहरू==== :''सिल्भाले गरेका अन्तर्राष्ट्रिय गोल विवरणहरू''<ref name="NFT"/> {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ राष्ट्रिय टोलीकत लागि अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थितिहरूमा जनाएको उपस्थिति तथा गरेका गोलहरू |- !scope="col"|क्रश !scope="col data-sort-type=date"|मिति !scope="col"|स्थान !scope="col"|उपस्थिति !scope="col"|प्रतिस्पर्धी !scope="col"|अङ्क !scope="col"|नतिजा !scope="col"|प्रतियोगिता |- !scope="row" style="text-align:center"|१ |१ सेप्टेम्बर २०१६||एस्तादु दु बेस्सा, पुर्तु, पुर्तुगाल||align="center"|७||{{fb|GIB}}||align="center"|४–०||align="center"|५–०||मैत्रीपूर्ण खेल |- !scope="row" style="text-align:center"|२ |२४ जुन २०१७||गाजप्रोम रङ्गशाला, साङ्क्त पितेरबुर्ग, [[रुस|रूस]]||align="center"|१४||{{fb|NZL}}||align="center"|२–०||align="center"|४–०||[[सन् २०१७ फिफा कन्फेडेरेसन समूह क|सन् २०१७ फिफा कन्फेडेरेसन कप]] |- !scope="row" style="text-align:center"|३ |११ अक्टोबर २०१८||स्लावस्की।रङ्गशाला, खोजुफ, पोल्यान्ड||align="center"|३२||{{fb|POL}}||align="center"|३–१||align="center"|३–२||[[२०१८–१९ युएफा राष्ट्र लिग]] |- !scope="row" style="text-align:center"|४ |७ सेप्टेम्बर २०१९||रेड स्टार रङ्गशाला, बेलाग्रादे, सर्बिया||align="center"|३८||{{fb|SRB}}||align="center"|४–२||align="center"|४–२||rowspan="३" |[[सन् २०२० युएफा युरोपा लिग छनोट|युएफा युरो सन् २०२० छनोट]] |- !scope="row" style="text-align:center"|५ |११ अक्टोबर २०१९||एस्तादु जोजे आल्भालादे, लिस्बोआ, पुर्तुगाल||align="center"|४०||{{fb|LUX}}||align="center"|१–०||align="center"|३–० |- !scope="row" style="text-align:center"|६ |१४ नोभेम्बर २०१९ || एस्तादु आलग्राभे, फारू, पुर्तुगाल||align="center"|४२||{{fb|LTU}}||align="center"|५–०||align="center"|६–० |} ==सन्दर्भ सामग्री== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{कमन्सश्रेणी}} *{{UEFA player}} *[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/681422 राष्ट्रिय टोली तथ्याङ्क] (पुर्तुगाल) [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:पोर्चुगलका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९४ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] nfyxn6of7ba0eg38ret7hxx6un2a6pc 0 100433 1363700 1363542 2026-06-27T04:48:52Z Bishaldev100 28807 /* ब्राकेट */ 1363700 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|उत्तर अमेरिकामा अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता}} {{Current sport|sport=फुटबल|event=फिफा विश्वकप|date=जुन २०२६}} {{Infobox international football competition | year = २०२६ | tourney_name = फिफा विश्वकप | other_titles = {{native name|en|2026 FIFA World Cup}}<br>{{native name|es|Copa Mundial de la FIFA 2026}}<br>{{native name|fr|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | size = 250x250px | alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy <!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--> | country = क्यानडा | country2 = मेक्सिको | country3 = संयुक्त राज्य अमेरिका | dates = जुन ११ – जुलाई १९ | num_teams = ४८ | confederations = ६ | venues = १६ | cities = १६ | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = {{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}} | goals = {{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}} | attendance = {{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}} | top_scorer = {{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}} | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[२०२२ फिफा विश्वकप|सन् २०२२]] | nextseason = ''[[२०३० फिफा विश्वकप|सन् २०३०]]'' | updated = {{#invoke:Goalscorers|date|2026 FIFA World Cup|mdy=y}} }} '''२०२६ फिफा विश्वकप''' [[फिफा विश्वकप]]को वर्तमान र २३औँ संस्करण हो, जुन फिफाका सदस्य सङ्घका राष्ट्रिय टोलीहरूद्वारा प्रतिस्पर्धा गरिने चार-चार वर्षमा हुने अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता हो। यो प्रतियोगिता सन् २०२६ जुन ११ देखि जुलाई १९ सम्म आयोजना भइरहेको छ। यसलाई संयुक्त रूपमा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]का ११, [[मेक्सिको]]का ३, र [[क्यानडा]]का २ गरी जम्मा १६ सहरहरूमा आयोजना गरिएको छ।<ref>{{cite news |title=फिफा विश्वकप २०२६: २०२६ फिफा विश्वकप अमेरिका, क्यानडा, र मेक्सिकोमा हुने भएको छ। |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |accessdate=१३ जुन २०१८ |publisher=बिबिसी|date=१३ जुन २०१८}}</ref> यो प्रतियोगिता तीन राष्ट्रहरूद्वारा आयोजना गरिएको पहिलो [[फिफा विश्वकप]] हो, र अघिल्लो ३२ टोलीहरूबाट विस्तार गरी ४८ टोलीहरू समावेश गरिएको यो पहिलो प्रतियोगिता हो। संयुक्त २०२६ को बोलकबोलले [[मस्को]]मा भएको ६८औँ फिफा कङ्ग्रेसको अन्तिम मतदानमा [[मोरक्को]]को प्रतिस्पर्धी बोलकबोललाई पराजित गरेको थियो। यो [[२००२ फिफा विश्वकप|सन् २००२]] पछि बहु-राष्ट्रहरूद्वारा संयुक्त रूपमा आयोजना हुन लागेको पहिलो विश्वकप हो। यसअघि सन् १९७० र १९८६ का प्रतियोगिताहरू आयोजना गरिसकेको मेक्सिको, तीन पटक विश्वकप आयोजना वा संयुक्त आयोजना गर्ने पहिलो देश बनिसकेको छ। संयुक्त राज्य अमेरिकाले यसअघि सन् [[१९९४ फिफा विश्वकप|१९९४]] को फिफा विश्वकप आयोजना गरेको थियो। यसको विपरित, क्यानडाका लागि भने यो प्रतियोगिता आयोजना वा संयुक्त आयोजना गरेको पहिलो पटक हो। [[कतार]]मा भएको [[२०२२ फिफा विश्वकप|सन् २०२२ को विश्वकप]] विशेष रूपमा नोभेम्बर र डिसेम्बरमा आयोजना भएपछि, यो प्रतियोगिता पुनः आफ्नो परम्परागत [[उत्तरी गोलार्ध]]को ग्रीष्मकालीन समय तालिकामा फर्किएको छ। आयोजक राष्ट्रका रूपमा [[क्यानडा राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्यानडा]], [[मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टोली|मेक्सिको]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका राष्ट्रिय फुटबल टोली|संयुक्त राज्य अमेरिका]] सबै यस प्रतियोगिताका लागि स्वतः छनोट भएका छन्। [[केप भर्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|केप भर्ड]], [[कुरासाओ राष्ट्रिय फुटबल टोली|कुरासाओ]], [[जोर्डन राष्ट्रिय फुटबल टोली|जोर्डन]] र [[उज्बेकिस्तान राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]]ले विश्वकपमा पहिलो पटक प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। [[अर्जेन्टिना राष्ट्रिय फुटबल टोली|अर्जेन्टिना]] साविकको विजेता हो, जसले सन् २०२२ मा आफ्नो तेस्रो विश्वकप उपाधि जितेको थियो। प्रतियोगिताको तयारीले विवादहरू निम्त्याएको छ, विशेष गरी संयुक्त राज्य अमेरिकाको अध्यागमन र प्रवेशाज्ञा नीतिहरू जसले छनोट भएका टोलीहरू र तिनीहरूका प्रशंसकहरूलाई असर पारेको छ, अमेरिका र [[इजरायल]]सँगको जारी युद्धका बीच [[इरान]]को सहभागिता, र [[फिफा]]द्वारा प्रयोग गरिएको गतिशील टिकट मूल्य निर्धारणलाई लिएर विवाद भएको छ। ==समूह चरण== प्रतिस्पर्धा गर्ने देशहरूलाई चार टोलीको बाह्र समूहमा विभाजन गरिएको थियो (समूह ए देखि एल)। प्रत्येक समूहका टोलीहरूले राउन्ड-रोबिनमा एकअर्कासँग खेले, जहाँ शीर्ष दुई टोलीहरू नकआउट चरणमा पुगे। ===समूह ए === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group A}} === समूह बि === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group B}} ===समूह सि === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group C}} ===समूह डि === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group D}} ===समूह इ === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group E}} ===समूह एफ === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group F}} ===समूह जि === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group G}} ===समूह एच === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group H}} ===समूह आइ === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group I}} ===समूह जे === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group J}} ===समूह के === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group K}} ===समूह एल === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group L}} ===तेस्रो स्थान=== {{2026 FIFA World Cup group tables|3rd place}} == नक आउट चरण == ===ब्राकेट === The tournament bracket is shown below, with bold denoting the winners of each match. <section begin="Bracket" />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=अन्तिम ३२ |RD2=अन्तिम १६ |RD3=क्वाटरफाइनल |RD4=सेमीफाइनल |RD5=फाइनल |Consol=तेस्रो स्थानको लागी खेल <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |June 29 – [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]|{{#invoke:flag|fb|GER}}||{{#invoke:flag|fb|PAR}}| |June 30 – [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]|{{#invoke:flag|fb|FRA}}||{{#invoke:flag|fb|SWE}}| |June 28 – [[Inglewood, California|Inglewood]]|{{#invoke:flag|fb|RSA}}||{{#invoke:flag|fb|CAN}}| |June 29 – [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]|{{#invoke:flag|fb|NED}}||{{#invoke:flag|fb|MAR}}| |July 2 – [[Toronto]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Runner-up Group K||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Runner-up Group L| |July 2 – [[Inglewood, California|Inglewood]]|{{#invoke:flag|fb|ESP}}||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Runner-up Group J| |July 1 – [[Santa Clara, California|Santa Clara]]|{{#invoke:flag|fb|USA}}||{{#invoke:flag|fb|BIH}}| |July 1 – [[Seattle]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Group G||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->3rd Group A/I/J| |June 29 – [[Houston]]|{{#invoke:flag|fb|BRA}}||{{#invoke:flag|fb|JPN}}| |June 30 – [[Arlington, Texas|Arlington]]|{{#invoke:flag|fb|CIV}}||{{#invoke:flag|fb|NOR}}| |June 30 – [[Mexico City]]|{{#invoke:flag|fb|MEX}}||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->3rd Group C/E| |July 1 – [[Atlanta]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Group L||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->3rd Group I/J/K| |July 3 – [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]|{{#invoke:flag|fb|ARG}}||{{#invoke:flag|fb|CPV}}| |July 3 – [[Arlington, Texas|Arlington]]|{{#invoke:flag|fb|AUS}}||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Runner-up Group G| |July 2 – [[Vancouver]]|{{#invoke:flag|fb|SUI}}||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->3rd Group E/G/I/J| |July 3 – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Group K||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->3rd Group E/I/L| <!--Round of 16--> |July 4 – [[Philadelphia]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 74||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 77| |July 4 – [[Houston]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 73||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 75| |July 6 – [[Arlington, Texas|Arlington]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 83||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 84| |July 6 – [[Seattle]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 81||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 82| |July 5 – [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 76||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 78| |July 5 – [[Mexico City]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 79||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 80| |July 7 – [[Atlanta]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 86||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 88| |July 7 – [[Vancouver]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 85||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 87| <!--Quarterfinals--> |July 9 – [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 89||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 90| |July 10 – [[Inglewood, California|Inglewood]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 93||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 94| |July 11 – [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 91||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 92| |July 11 – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 95||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 96| <!--Semifinals--> |July 14 – [[Arlington, Texas|Arlington]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 97||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 98| |July 15 – [[Atlanta]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 99||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 100| <!--Final--> |July 19 – [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 101||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 102| <!--Match for third place--> |July 18 – [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Loser Match 101||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Loser Match 102| }}<section end="Bracket" /> === फाइनल === फाइनल खेल जुलाई १९, २०२६ मा [[न्युयोर्क सहर|न्यूयोर्क शहर]] नजिकै रहेको न्यू जर्सीको पूर्वी रदरफोर्डस्थित मीडोल्याण्ड्स स्पोर्ट्स कम्प्लेक्सको मेटलाइफ स्टेडियममा खेलिने तालिका छ। == पुरस्कार == === पुरस्कार रकम === अप्रिल २०२६ मा, फिफाले सबै सहभागी राष्ट्रहरूको लागि पुरस्कार घोषणा गर्‍यो, प्रतियोगिताको कुल वितरण $८७१ मिलियन थियो, जुन अघिल्लो प्रतियोगिताको पुरस्कार पूलको लगभग दोब्बर हो। प्रदर्शनमा आधारित पुरस्कार रकम $८७१ मिलियनको कुल रकम मध्ये $६७१ मिलियन हो, बाँकी $२०० मिलियन टोलीहरू बीच प्रदर्शनको पर्वाह नगरी भुक्तानी गरिएको थियो। प्रत्येक योग्य टोलीले तयारी रकम $२.५ मिलियन प्राप्त गर्यो; यसलाई समूह चरणमा एलिमिनेशनसँग जोड्दा, प्रति टोली प्राप्त हुने न्यूनतम कुल रकम $१२.५ मिलियन हो, जसमा विजेताले $६२.५ मिलियन सम्म प्राप्त गर्नेछ।<ref>{{Cite web |title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026 |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |access-date=May 3, 2026 |publisher=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Pooja |date=May 3, 2026 |orig-date=January 25, 2026 |title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn? |url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/ |access-date=May 3, 2026 |website=World Cup Local Time}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 24, 2026 |title=World Cup 2026: What is the prize money? |url=https://www.bbc.com/sport/articles/c9821x9lpdjo |access-date=June 24, 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+प्रदर्शनमा आधारित पुरस्कार रकम ! rowspan="2" |स्थान ! rowspan="2" |टोली ! colspan="2" |रकम (मिलियनमा ) |- !प्रति टोली !Total |- | style="text-align:left;" |च्याम्पियन |१ |$५० |$५० |- | style="text-align:left;" |उपविजेता |१ |$३३ |$३३ |- | style="text-align:left;" |तेस्रो स्थान |१ |$२९ |$२९ |- | style="text-align:left;" |चौथो स्थान |१ |$२७ |$२७ |- | style="text-align:left;" |५औं–आठौं स्थान (क्वार्टरफाइनल) |४ |$१९ |$७६ |- | style="text-align:left;" |९औं–१६औं स्थान (१६ को राउन्ड) |८ |$१५ |$१२० |- | style="text-align:left;" |१७औं–३२औं स्थान (३२ राउन्ड) |१६ |$११ |$१७६ |- | style="text-align:left;" |३३औं–४८औं स्थान (समूह चरण) |१६ |$१० |$१६० |- !कुल !४८ ! colspan="2" |$६७१ |} === व्यक्तिगत र टिम पुरस्कार === प्रतियोगिताको अन्त्यमा निम्न पुरस्कारहरू प्रदान गरिनेछ।<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/question/What-are-the-World-Cup-award-names|title=What are the World Cup award names? {{!}} Britannica|work=Encyclopedia Britannica|access-date=June 23, 2026|language=en}}</ref> * गोल्डेन बुट: प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्तालाई प्रदान गरिन्छ। * गोल्डेन ग्लोभ: प्रतियोगिताको उत्कृष्ट गोलकिपरलाई प्रदान गरिन्छ। * गोल्डेन बल: प्रतियोगिताको उत्कृष्ट समग्र खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ। * फिफा युवा खेलाडी पुरस्कार: २१ वर्ष मुनिका प्रतियोगिताको उत्कृष्ट समग्र खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ। * फिफा फेयर प्ले ट्रफी: नकआउट चरणमा पुग्ने उत्कृष्ट अनुशासनात्मक रेकर्ड भएको टोलीलाई प्रदान गरिन्छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Sister project links |wikt=no |c=Category:2026 FIFA World Cup |commonscat= |n=yes |q=yes|s=no |author=no |b=no |v=no |d=yes |voy=yes}} [[श्रेणी:फिफा विश्वकप प्रतियोगिताहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] av0aqblqxx2c5y4pr60d2823twlsazf 1363704 1363700 2026-06-27T05:09:58Z Bishaldev100 28807 /* ब्राकेट */ 1363704 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|उत्तर अमेरिकामा अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता}} {{Current sport|sport=फुटबल|event=फिफा विश्वकप|date=जुन २०२६}} {{Infobox international football competition | year = २०२६ | tourney_name = फिफा विश्वकप | other_titles = {{native name|en|2026 FIFA World Cup}}<br>{{native name|es|Copa Mundial de la FIFA 2026}}<br>{{native name|fr|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | size = 250x250px | alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy <!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--> | country = क्यानडा | country2 = मेक्सिको | country3 = संयुक्त राज्य अमेरिका | dates = जुन ११ – जुलाई १९ | num_teams = ४८ | confederations = ६ | venues = १६ | cities = १६ | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = {{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}} | goals = {{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}} | attendance = {{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}} | top_scorer = {{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}} | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[२०२२ फिफा विश्वकप|सन् २०२२]] | nextseason = ''[[२०३० फिफा विश्वकप|सन् २०३०]]'' | updated = {{#invoke:Goalscorers|date|2026 FIFA World Cup|mdy=y}} }} '''२०२६ फिफा विश्वकप''' [[फिफा विश्वकप]]को वर्तमान र २३औँ संस्करण हो, जुन फिफाका सदस्य सङ्घका राष्ट्रिय टोलीहरूद्वारा प्रतिस्पर्धा गरिने चार-चार वर्षमा हुने अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता हो। यो प्रतियोगिता सन् २०२६ जुन ११ देखि जुलाई १९ सम्म आयोजना भइरहेको छ। यसलाई संयुक्त रूपमा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]का ११, [[मेक्सिको]]का ३, र [[क्यानडा]]का २ गरी जम्मा १६ सहरहरूमा आयोजना गरिएको छ।<ref>{{cite news |title=फिफा विश्वकप २०२६: २०२६ फिफा विश्वकप अमेरिका, क्यानडा, र मेक्सिकोमा हुने भएको छ। |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |accessdate=१३ जुन २०१८ |publisher=बिबिसी|date=१३ जुन २०१८}}</ref> यो प्रतियोगिता तीन राष्ट्रहरूद्वारा आयोजना गरिएको पहिलो [[फिफा विश्वकप]] हो, र अघिल्लो ३२ टोलीहरूबाट विस्तार गरी ४८ टोलीहरू समावेश गरिएको यो पहिलो प्रतियोगिता हो। संयुक्त २०२६ को बोलकबोलले [[मस्को]]मा भएको ६८औँ फिफा कङ्ग्रेसको अन्तिम मतदानमा [[मोरक्को]]को प्रतिस्पर्धी बोलकबोललाई पराजित गरेको थियो। यो [[२००२ फिफा विश्वकप|सन् २००२]] पछि बहु-राष्ट्रहरूद्वारा संयुक्त रूपमा आयोजना हुन लागेको पहिलो विश्वकप हो। यसअघि सन् १९७० र १९८६ का प्रतियोगिताहरू आयोजना गरिसकेको मेक्सिको, तीन पटक विश्वकप आयोजना वा संयुक्त आयोजना गर्ने पहिलो देश बनिसकेको छ। संयुक्त राज्य अमेरिकाले यसअघि सन् [[१९९४ फिफा विश्वकप|१९९४]] को फिफा विश्वकप आयोजना गरेको थियो। यसको विपरित, क्यानडाका लागि भने यो प्रतियोगिता आयोजना वा संयुक्त आयोजना गरेको पहिलो पटक हो। [[कतार]]मा भएको [[२०२२ फिफा विश्वकप|सन् २०२२ को विश्वकप]] विशेष रूपमा नोभेम्बर र डिसेम्बरमा आयोजना भएपछि, यो प्रतियोगिता पुनः आफ्नो परम्परागत [[उत्तरी गोलार्ध]]को ग्रीष्मकालीन समय तालिकामा फर्किएको छ। आयोजक राष्ट्रका रूपमा [[क्यानडा राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्यानडा]], [[मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टोली|मेक्सिको]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका राष्ट्रिय फुटबल टोली|संयुक्त राज्य अमेरिका]] सबै यस प्रतियोगिताका लागि स्वतः छनोट भएका छन्। [[केप भर्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|केप भर्ड]], [[कुरासाओ राष्ट्रिय फुटबल टोली|कुरासाओ]], [[जोर्डन राष्ट्रिय फुटबल टोली|जोर्डन]] र [[उज्बेकिस्तान राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]]ले विश्वकपमा पहिलो पटक प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। [[अर्जेन्टिना राष्ट्रिय फुटबल टोली|अर्जेन्टिना]] साविकको विजेता हो, जसले सन् २०२२ मा आफ्नो तेस्रो विश्वकप उपाधि जितेको थियो। प्रतियोगिताको तयारीले विवादहरू निम्त्याएको छ, विशेष गरी संयुक्त राज्य अमेरिकाको अध्यागमन र प्रवेशाज्ञा नीतिहरू जसले छनोट भएका टोलीहरू र तिनीहरूका प्रशंसकहरूलाई असर पारेको छ, अमेरिका र [[इजरायल]]सँगको जारी युद्धका बीच [[इरान]]को सहभागिता, र [[फिफा]]द्वारा प्रयोग गरिएको गतिशील टिकट मूल्य निर्धारणलाई लिएर विवाद भएको छ। ==समूह चरण== प्रतिस्पर्धा गर्ने देशहरूलाई चार टोलीको बाह्र समूहमा विभाजन गरिएको थियो (समूह ए देखि एल)। प्रत्येक समूहका टोलीहरूले राउन्ड-रोबिनमा एकअर्कासँग खेले, जहाँ शीर्ष दुई टोलीहरू नकआउट चरणमा पुगे। ===समूह ए === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group A}} === समूह बि === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group B}} ===समूह सि === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group C}} ===समूह डि === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group D}} ===समूह इ === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group E}} ===समूह एफ === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group F}} ===समूह जि === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group G}} ===समूह एच === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group H}} ===समूह आइ === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group I}} ===समूह जे === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group J}} ===समूह के === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group K}} ===समूह एल === {{2026 FIFA World Cup group tables|Group L}} ===तेस्रो स्थान=== {{2026 FIFA World Cup group tables|3rd place}} == नक आउट चरण == ===ब्राकेट === The tournament bracket is shown below, with bold denoting the winners of each match. <section begin="Bracket" />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=अन्तिम ३२ |RD2=अन्तिम १६ |RD3=क्वाटरफाइनल |RD4=सेमीफाइनल |RD5=फाइनल |Consol=तेस्रो स्थानको लागी खेल <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |June 29 – [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]|{{#invoke:flag|fb|GER}}||{{#invoke:flag|fb|PAR}}| |June 30 – [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]|{{#invoke:flag|fb|FRA}}||{{#invoke:flag|fb|SWE}}| |June 28 – [[Inglewood, California|Inglewood]]|{{#invoke:flag|fb|RSA}}||{{#invoke:flag|fb|CAN}}| |June 29 – [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]|{{#invoke:flag|fb|NED}}||{{#invoke:flag|fb|MAR}}| |July 2 – [[Toronto]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Runner-up Group K||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Runner-up Group L| |July 2 – [[Inglewood, California|Inglewood]]|{{#invoke:flag|fb|ESP}}||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Runner-up Group J| |July 1 – [[Santa Clara, California|Santa Clara]]|{{#invoke:flag|fb|USA}}||{{#invoke:flag|fb|BIH}}| |July 1 – [[Seattle]]|{{#invoke:flag|fb|BEL}}||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->3rd Group A/I/J| |June 29 – [[Houston]]|{{#invoke:flag|fb|BRA}}||{{#invoke:flag|fb|JPN}}| |June 30 – [[Arlington, Texas|Arlington]]|{{#invoke:flag|fb|CIV}}||{{#invoke:flag|fb|NOR}}| |June 30 – [[Mexico City]]|{{#invoke:flag|fb|MEX}}||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->3rd Group C/E| |July 1 – [[Atlanta]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Group L||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->3rd Group I/J/K| |July 3 – [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]|{{#invoke:flag|fb|ARG}}||{{#invoke:flag|fb|CPV}}| |July 3 – [[Arlington, Texas|Arlington]]|{{#invoke:flag|fb|AUS}}||{{#invoke:flag|fb|EGY}}| |July 2 – [[Vancouver]]|{{#invoke:flag|fb|SUI}}||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->3rd Group G/J| |July 3 – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Group K||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->3rd Group E/I/L| <!--Round of 16--> |July 4 – [[Philadelphia]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 74||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 77| |July 4 – [[Houston]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 73||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 75| |July 6 – [[Arlington, Texas|Arlington]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 83||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 84| |July 6 – [[Seattle]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 81||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 82| |July 5 – [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 76||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 78| |July 5 – [[Mexico City]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 79||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 80| |July 7 – [[Atlanta]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 86||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 88| |July 7 – [[Vancouver]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 85||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 87| <!--Quarterfinals--> |July 9 – [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 89||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 90| |July 10 – [[Inglewood, California|Inglewood]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 93||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 94| |July 11 – [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 91||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 92| |July 11 – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 95||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 96| <!--Semifinals--> |July 14 – [[Arlington, Texas|Arlington]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 97||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 98| |July 15 – [[Atlanta]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 99||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 100| <!--Final--> |July 19 – [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 101||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 102| <!--Match for third place--> |July 18 – [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Loser Match 101||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Loser Match 102| }}<section end="Bracket" /> === फाइनल === फाइनल खेल जुलाई १९, २०२६ मा [[न्युयोर्क सहर|न्यूयोर्क शहर]] नजिकै रहेको न्यू जर्सीको पूर्वी रदरफोर्डस्थित मीडोल्याण्ड्स स्पोर्ट्स कम्प्लेक्सको मेटलाइफ स्टेडियममा खेलिने तालिका छ। == पुरस्कार == === पुरस्कार रकम === अप्रिल २०२६ मा, फिफाले सबै सहभागी राष्ट्रहरूको लागि पुरस्कार घोषणा गर्‍यो, प्रतियोगिताको कुल वितरण $८७१ मिलियन थियो, जुन अघिल्लो प्रतियोगिताको पुरस्कार पूलको लगभग दोब्बर हो। प्रदर्शनमा आधारित पुरस्कार रकम $८७१ मिलियनको कुल रकम मध्ये $६७१ मिलियन हो, बाँकी $२०० मिलियन टोलीहरू बीच प्रदर्शनको पर्वाह नगरी भुक्तानी गरिएको थियो। प्रत्येक योग्य टोलीले तयारी रकम $२.५ मिलियन प्राप्त गर्यो; यसलाई समूह चरणमा एलिमिनेशनसँग जोड्दा, प्रति टोली प्राप्त हुने न्यूनतम कुल रकम $१२.५ मिलियन हो, जसमा विजेताले $६२.५ मिलियन सम्म प्राप्त गर्नेछ।<ref>{{Cite web |title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026 |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |access-date=May 3, 2026 |publisher=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Pooja |date=May 3, 2026 |orig-date=January 25, 2026 |title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn? |url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/ |access-date=May 3, 2026 |website=World Cup Local Time}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 24, 2026 |title=World Cup 2026: What is the prize money? |url=https://www.bbc.com/sport/articles/c9821x9lpdjo |access-date=June 24, 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+प्रदर्शनमा आधारित पुरस्कार रकम ! rowspan="2" |स्थान ! rowspan="2" |टोली ! colspan="2" |रकम (मिलियनमा ) |- !प्रति टोली !Total |- | style="text-align:left;" |च्याम्पियन |१ |$५० |$५० |- | style="text-align:left;" |उपविजेता |१ |$३३ |$३३ |- | style="text-align:left;" |तेस्रो स्थान |१ |$२९ |$२९ |- | style="text-align:left;" |चौथो स्थान |१ |$२७ |$२७ |- | style="text-align:left;" |५औं–आठौं स्थान (क्वार्टरफाइनल) |४ |$१९ |$७६ |- | style="text-align:left;" |९औं–१६औं स्थान (१६ को राउन्ड) |८ |$१५ |$१२० |- | style="text-align:left;" |१७औं–३२औं स्थान (३२ राउन्ड) |१६ |$११ |$१७६ |- | style="text-align:left;" |३३औं–४८औं स्थान (समूह चरण) |१६ |$१० |$१६० |- !कुल !४८ ! colspan="2" |$६७१ |} === व्यक्तिगत र टिम पुरस्कार === प्रतियोगिताको अन्त्यमा निम्न पुरस्कारहरू प्रदान गरिनेछ।<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/question/What-are-the-World-Cup-award-names|title=What are the World Cup award names? {{!}} Britannica|work=Encyclopedia Britannica|access-date=June 23, 2026|language=en}}</ref> * गोल्डेन बुट: प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्तालाई प्रदान गरिन्छ। * गोल्डेन ग्लोभ: प्रतियोगिताको उत्कृष्ट गोलकिपरलाई प्रदान गरिन्छ। * गोल्डेन बल: प्रतियोगिताको उत्कृष्ट समग्र खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ। * फिफा युवा खेलाडी पुरस्कार: २१ वर्ष मुनिका प्रतियोगिताको उत्कृष्ट समग्र खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ। * फिफा फेयर प्ले ट्रफी: नकआउट चरणमा पुग्ने उत्कृष्ट अनुशासनात्मक रेकर्ड भएको टोलीलाई प्रदान गरिन्छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Sister project links |wikt=no |c=Category:2026 FIFA World Cup |commonscat= |n=yes |q=yes|s=no |author=no |b=no |v=no |d=yes |voy=yes}} [[श्रेणी:फिफा विश्वकप प्रतियोगिताहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 7nxnike26zmafxx3tbx0idhuxw6pg1e 0 100444 1363648 1252783 2026-06-26T13:52:41Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363648 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = माइकल ओवेन | image = Michael Owen (Portrait).jpg | caption = सन् २०१४ मा ओवेन | fullname = माइकल जेम्स ओवेन<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/squad-lists/squad-lists-february-2012.pdf |title=प्रिमियर लिगका खेलाडीहरू |work=प्रिमियर लिग |page=२३ |format=पिडिएफ |date=2 February 2012 |accessdate=2 February 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120227041058/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/squad-lists/squad-lists-february-2012.pdf |archivedate=27 February 2012 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227041058/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/squad-lists/squad-lists-february-2012.pdf |date=27 February 2012 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1979|12|14|df=y}} | birth_place = चेस्टर, [[बेलायत|इङ्ल्यान्ड]] | height = {{height|m=1.73}}<ref>{{cite web|url=http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.overview.html/michael-owen|title=प्रिमियर लिग खेलाडी प्रोफाइल|accessdate=19 April 2011|publisher=प्रिमियर लिग}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228043807/http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.overview.html/michael-owen |date=28 February 2014 }}</ref> | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपङ्क्ति]] | youthyears1 = १९९१–१९९६ |youthclubs1 = [[लिभरपुल फुटबल क्लब|लिभरपुल]] | years1 = १९९६–२००४ |clubs1 = [[लिभरपुल फुटबल क्लब|लिभरपुल]] |caps1 = २१६ |goals1 = ११८ | years2 = २००४–२००५ |clubs2 = [[रियल म्याड्रिड]] |caps2 = ३६ |goals2 = १३ | years3 = २००५–२००९ |clubs3 = [[न्युक्यासल युनाइटेड फुटबल क्लब|न्युक्यासल युनाइटेड]] |caps3 = ७१ |goals3 = २६ | years4 = २००९–२०१२ |clubs4 = [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर युनाइटेड]] |caps4 = ३१ |goals4 = ५ | years5 = २०१२–२०१३ |clubs5 = [[स्टोक सिटी एफसी|स्टोक सिटी]] |caps5 = ८ |goals5 = १ | totalcaps = ३६२ |totalgoals = १६३ | nationalyears1 = |nationalteam1 = इङ्ल्यान्ड यू-१५ |nationalcaps1 = ८ |nationalgoals1 = १२ | nationalyears2 = |nationalteam2 = [[इङ्ल्यान्ड यू-१६ राष्ट्रिय फुटबल टिम|इङ्ल्यान्ड यू-१६]] |nationalcaps2 = ११ |nationalgoals2 = १५ | nationalyears3 = |nationalteam3 = [[इङ्ल्यान्ड यू-१७ राष्ट्रिय फुटबल टिम|इङ्ल्यान्ड यू-१७]] |nationalcaps3 = १४ |nationalgoals3 = १० | nationalyears4 = १९९७ |nationalteam4 = [[इङ्ल्यान्ड यू-१७ राष्ट्रिय फुटबल टिम|इङ्ल्यान्ड यू-१७]] |nationalcaps4 = ४ |nationalgoals4 = ३ | nationalyears5 = १९९७ |nationalteam5 = [[इङ्ल्यान्ड यू-२१ राष्ट्रिय फुटबल टोली|इङ्ल्यान्ड यू-२१]] |nationalcaps5 = १ |nationalgoals5 = १ | nationalyears6 = २००६–२००७ |nationalteam6 = [[इङ्ल्यान्ड बि राष्ट्रिय फुटबल टिम|इङ्ल्यान्ड बि]] |nationalcaps6 = २ |nationalgoals6 = ० | nationalyears7 = १९९८–२००८ |nationalteam7 = [[इङ्ल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|इङ्ल्यान्ड]] |nationalcaps7 = ८९ |nationalgoals7 = ४० }} '''माइकल ओवेन''' (जन्म: १४ डिसेम्बर १९७९) एक अवकास लिएका अङ्ग्रेजी पेशेवर फुटबल खेलाडी हुन जसले [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर युनाइटेड]], [[रियल म्याड्रिड]], [[लिभरपुल फुटबल क्लब|लिभरपुल]],[[न्युक्यासल युनाइटेड फुटबल क्लब|न्युक्यासल युनाइटेड]], [[स्टोक सिटी एफसी|स्टोक सिटी]] र [[इङ्ल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|इङ्ल्यान्ड]]का लागि [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपंक्ति]]को रूपमा खेल्ने गर्थे । ==कार्यकाल तथ्याङ्क== ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|Michael Owen|माइकल ओवेन}} * {{Official website|http://www.michaelowen.com}} * {{FIFA player|170722}} * {{IMDb name|id=0654213}} * [http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team/Michael-Owen.aspx म्यानचेस्टर युनाइटेडमा ओवेनको प्रोफाइल ] * [http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/columnists/michael_owen टाइम्समा ओवेनको जनाकारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012142932/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/columnists/michael_owen |date=2008-10-12 }} * [http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.overview.html/michael-owen प्रिमियर लिग प्रोफाइल ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228043807/http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.overview.html/michael-owen |date=2014-02-28 }} [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:इङ्ल्यान्डका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७९ मा जन्म]] [[श्रेणी:बेलोन डी' ओर विजेताहरू]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] lill54h7kqqzdgoh23bic1auq786jvx 0 103887 1363666 1198094 2026-06-26T17:06:21Z Bishaldev100 28807 /* */ 1363666 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[काजी]] | branch = [[नेपाली सेना]] | children = उदय बहादुर<br> कर्नल शमशेर बहादुर | mother = | father = ''काजी'' [[रणजीत पाँडे]] | battles = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल अंग्रेज युद्ध]] | commands = | unit = | serviceyears = | nickname = | name = वीर केशर पाँडे | allegiance = [[नेपाल]] {{flag|Nepal}} | rank = ''श्री कपर्दार'' | death_place = कोत, बसन्तपुर दरबार | death_date = 14 September 1846 | birth_place = | birth_date = | native_name = <br/> | relatives = [[वंशराज पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[दामोदर पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[माथवरसिंह थापा]] (nephew)<br>[[रणजङ्ग पाँडे|रणजंग पाँडे]] (second-cousin) }} '''वीरकिशोर पाँडे''' (वा '''वीरकेशर पाँडे''') [[रणजङ्ग पाँडे]]का भैयाद कपर्दार काजी थिए । [[लाजिम्पाट दरबार]] यिनको थियो । [[कोत पर्व]] पाँडेको हत्या भएको थियो । यिनको हत्या भएपछि यिनको दरबार मामा कर्णेलले पाएका थिए ।<ref>[http://nepalihimal.com/article/4103 मजलिसको आँखा–१० लाजिम्पाट दरबार–शंकरहोटेल]</ref> == नेपाल अंग्रेज युद्ध == अक्टरलोनीले काठमाडौँ हान्ने भनेको दोश्रो युद्ध मा अक्टरलोनीलाई चुरे पार गरेर आउन कदापि दिने छैनौ भनी [[रणवीरसिंह थापा|रणवीर सिंह थापा]], शमशेर राना र वीरकेशर पाँडेले संकल्प गरेका थिए<ref>{{cite book|title=पूर्णिमा वर्ष २१, अंक ४|author=[[महेशराज पन्त]]; [[दिनेशराज पन्त]]|page=४५|date=२०५० बैशाख|publisher=[[संशोधन मण्डल]]|isbn=|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf}}</ref> == कोत पर्व == {{main|कोतपर्व}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} [[श्रेणी:कोत पर्वमा मारिएकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] oju3ge6tm5rly36xlrybwj85vxrqhv7 1363667 1363666 2026-06-26T17:07:28Z Bishaldev100 28807 /* */ 1363667 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[काजी]] | branch = [[नेपाली सेना]] | children = उदय बहादुर<br> कर्नल शमशेर बहादुर | mother = | father = ''काजी'' [[रणजीत पाँडे]] | battles = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल अंग्रेज युद्ध]]<br>[[मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)|मकवानपुरको लडाइँ]] | commands = | unit = | serviceyears = | nickname = | name = वीर केशर पाँडे | allegiance = [[नेपाल]] {{flag|Nepal}} | rank = ''श्री कपर्दार'' | death_place = कोत, बसन्तपुर दरबार | death_date = 14 September 1846 | birth_place = | birth_date = | native_name = <br/> | relatives = [[वंशराज पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[दामोदर पाँडे]] (cousin-uncle)<br>[[माथवरसिंह थापा]] (nephew)<br>[[रणजङ्ग पाँडे|रणजंग पाँडे]] (second-cousin) }} '''वीरकिशोर पाँडे''' (वा '''वीरकेशर पाँडे''') [[रणजङ्ग पाँडे]]का भैयाद कपर्दार काजी थिए । [[लाजिम्पाट दरबार]] यिनको थियो । [[कोत पर्व]] पाँडेको हत्या भएको थियो । यिनको हत्या भएपछि यिनको दरबार मामा कर्णेलले पाएका थिए ।<ref>[http://nepalihimal.com/article/4103 मजलिसको आँखा–१० लाजिम्पाट दरबार–शंकरहोटेल]</ref> == नेपाल अंग्रेज युद्ध == अक्टरलोनीले काठमाडौँ हान्ने भनेको दोश्रो युद्ध मा अक्टरलोनीलाई चुरे पार गरेर आउन कदापि दिने छैनौ भनी [[रणवीरसिंह थापा|रणवीर सिंह थापा]], शमशेर राना र वीरकेशर पाँडेले संकल्प गरेका थिए<ref>{{cite book|title=पूर्णिमा वर्ष २१, अंक ४|author=[[महेशराज पन्त]]; [[दिनेशराज पन्त]]|page=४५|date=२०५० बैशाख|publisher=[[संशोधन मण्डल]]|isbn=|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf}}</ref> == कोत पर्व == {{main|कोतपर्व}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} [[श्रेणी:कोत पर्वमा मारिएकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] 5vfjui12ktrpgimk7yz6gpqjmusr7a1 0 106099 1363649 1102608 2026-06-26T13:52:51Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363649 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name=टाकेफुसा कुबो |image= |image_size= |caption= |fullname=टाकेफुसा कुबो |birth_date={{Birth date and age|df=yes|2001|6|4}} |birth_place=[[कावासाकी, कानाग्वा|कावासाकी]], जापान |height=१.७३ मिटर<ref>{{Cite web|url=http://www.jfa.jp/eng/samuraiblue/member/kubo_takefusa.html|title=National Teams, Japan Football Association|trans-title=जापान फुटबल सङ्घ, राष्ट्रिय टिम|publisher=जापान फुटबल सङ्घ| language=अङ्ग्रेजी|accessdate=2019-06-19}}</ref> |position=[[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|आक्रामक मध्यपङ्क्ति]] |currentclub=मलोर्का<br>([[रियल म्याड्रिड]] ऋणमा) |clubnumber= |youthyears1=२००८-२००९|youthclubs1=एफसी पर्सिमोन |youthyears2=२००८-२०१०|youthclubs2=टोक्यो भर्दी |youthyears3=२०१०-२०११|youthclubs3=कावासाकी फ्रोन्टेल |youthyears4=२०११-२०१५|youthclubs4=[[एफसी बार्सिलोना]] |youthyears5=२०१५-२०१७|youthclubs5=एफसी टोक्यो |years1=२०१६-२०१८|clubs1 = एफसी टोक्यो यु-२३|caps1=३४|goals1=५ |years2=२०१६-२०१९|clubs2=[[एफसी टोक्यो]]|caps2=१९|goals2=४ |years3=2018 |clubs3 = → योकोहामा एफ मारिनोस (ऋण) |caps3=५|goals3=१ |years4=2019–|clubs4= [[रियल म्याड्रिड]]|caps4=०|goals4=० |years5=2019–|clubs5= → आरसिडी मलोर्सा (ऋण) |caps5=०|goals5=० |nationalyears1= २०१५|nationalteam1= जापान यु-१५|nationalcaps1=५|nationalgoals1=७ |nationalyears2= २०१५-२०१६|nationalteam2= जापान यु-१६ |nationalcaps2=१२|nationalgoals2=४ |nationalyears3= २०१६-२०१७|nationalteam3= जापान यु-१७ |nationalcaps3=७|nationalgoals3=३ |nationalyears4= २०१६|nationalteam4= जापान यु-१९ |nationalcaps4=२|nationalgoals4=० |nationalyears5= २०१७-२०१९|nationalteam5= जापान यु-२० |nationalcaps5=४|nationalgoals5=० |nationalyears6= २०१९– |nationalteam6= [[जापान राष्ट्रिय फुटबल टोली|जापान]] |nationalcaps6=४|nationalgoals6=० |club-update=१ जुन २०१९ |nationalteam-update=२५ जुन २०१९ }} {{Nihongo|'''टाकेफुसा कुबो'''|久保 建英|जन्म ४ जुन २००१}} एक जापानी [[फुटबल खेलाडी]]<ref name=JL>{{cite web | url=https://data.j-league.or.jp/SFIX04/?player_id=19690 | language=जापानी | title=久保　建英 |trans-title=टाकेफुसा कुबो |publisher=जे. लिग डेटा साइट | accessdate=6 December 2016 }}</ref> हुन् । उनले वर्तमान समयमा स्पेनी फुटबल क्लब आरसिडी मलोर्सा, ऋणमा [[रियल म्याड्रिड|रियल म्याड्रिड फुटबल क्लब]] र [[जापान राष्ट्रिय फुटबल टोली|जापान राष्ट्रिय टिम]]बाट [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|आक्रामक मध्यपङ्क्ति]]को रूपमा खेल्ने गरेका छन्। ==जीवनी== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:जापानी फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् २००१ मा जन्म]] [[श्रेणी:एफसी बार्सिलोनाका खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 4paltbf6y2ka3l7latjwt7bmxgesrf6 0 106100 1363650 1350222 2026-06-26T13:53:01Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363650 wikitext text/x-wiki {{short description|ब्राजिलियन फुटबलर}} {{Infobox football biography | name = रोड्रिगो | image = RodrygoGoes.jpg | image_size = 150 | fullname = रोड्रिगो सिल्भा डे गो | birth_date = {{birth date and age|२००१|०१|०९|df=y}} | birth_place = अोसाका,सउपाउलो ब्राजिल | height = १.७४ मि.<ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/football/squad/rodrygo-goes Real Madrid profile |title = रियल म्याड्रिड खेलाडी सुची}}</ref> | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)]] | currentclub = [[रियल म्याड्रिड]] | clubnumber = २७ | youthyears1 = २०११–२०१७ | youthclubs1 = सान्तोस एफसी | years1 = 2017–2019 | clubs1 = सान्तोस एफसी | caps1 = ४१ | goals1 = ९ | years2 = २०१९– | clubs2 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps2 = १० | goals2 = ६ | years3 = २०१९– | clubs3 = रियल_म्याड्रिड (रियल_म्याड्रिड कासिलास्) | caps3 = १ | goals3 = 0 | nationalyears1 = २०१७–२०१८ | nationalteam1 = | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | nationalyears2 = | nationalteam2 = | nationalcaps2 = | nationalgoals2 = | club-update = 23 February 2020 (UTC) | nationalteam-update = 00:44, 26 January 2019 (UTC) }} '''रोड्रिगो सिल्भा''' डे गो (जन्म सन् २००१ जनवरी ०९ ) ब्राजिलका फुटबलर जो [[रियल म्याड्रिड|रियाल म्याड्रिडका]] लागि अग्रपङतीमा खेल्छन्। उनका वुवा इरीक सेरिय-बि क्लबबाट राइट ब्याकका रूपमा खेल्दथे। रोड्रिगो सन् २००१७मा ब्राजिलको १७ वर्षमुनि समुहबाट खेलेका थिए । सन् २०१९ मा सान्तोस एफसीबाट [[रियल म्याड्रिड|रियाल म्याड्रिडका]]आयका थिए र २०१९ सेप्टेम्बर मा ला लिगा को पहिलो (डेब्यु) खेलमा ७१मिनेटमा [[भिनिसियस जुनियर]]को स्थानमा मैदान प्रवेश गरेका थिए र ७२ मिनेटमा सुन्दर गोल गरेका थिए। ==प्रारम्भिक जीवनी== ==क्लब क्यारियर== ====सान्तोस एफसी==== ११ वर्षको उमेरमा सन् २०११ मा उनी सान्तोसको युवा क्लबमा अनुवन्ध भए, सन् २०१७ जूलाई २१ मा ५ वर्षकालागी व्यवसाहीक अनुबन्ध गरे । सन् २०१६ नोभेम्बरमा उन्ले सान्तोसको पहिलो टोलीबाट खेल्न सुरुगरे । सुरुवाती दिनमा ४३ नं.को जर्सी लगाएका थिए तर २०१८ जुलाई २६मा ९ नम्बर जर्सी लगाए र २०१९को सिजनमा ११ नंं लगाए । <br> ====[[रियल म्याड्रिड]]==== सन् २०१८ जुन १५ मा उनी रियाल म्याडिड र सान्तोस क्लब सगँ सम्झौता भयो र जून २०१९ देखी २०२५ सम्म यूरो ४५ मिलियनमा जसमा ४० मिलियन सान्तोस क्लबको हुने गरी अनुबन्ध भए । २०१९ सेप्टेम्बर मा ला लिगा को पहिलो (डेब्यु ) खेलमा <ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/news/2019/09/rodrygo-real-madrid-debut-and-great-goal-to-cap-it-off |title= रोड्रिगोको पहिलो खेलमा गोल गरे }}</ref> ७१मिनेटमा भिनिसियस जुनियरको स्थानमा मैदान प्रवेश गरेका थिए र ७२ मिनेटमा सुन्दर गोल गरेका थिए।२०१९ नोभेम्बर ०६ मा '''२०१९-२० यु इ यफ ए च्यन्पियनसिप लिगमा''' उन्ले पहिलो ह्याट्रिक<ref>{{cite web |url=https://www.setopati.com/sports/football/192825 |title=रोड्रिगोको पहिलो ह्याट्रिक }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191107064319/https://www.setopati.com/sports/football/192825 |date=2019-11-07 }}</ref> ग्यालाटासरे क्लबका बिरुध ६-० को जितमा गरेका थिए । ==अन्तर्राष्ट्रिय क्यारियर== सन् २०१७ मार्च ३० मा ब्राजिल १७ वर्षमुनीको टोलीमा समावेश भए र उक्त प्रतियोगितामा डेन्मार्क, क्यामरुन र यु सय बिरुध गोल गरेका थिए । सन् २०१९ मा ब्राजिल २० वर्षमुनीको टोलीमा समावेश भए ८ खेलमा २ गोल गरे । ==सम्मान== ===क्लब=== '''रियल_म्याड्रिड''' *स्पेनिश सुपर कप:२०१९–२०<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/cronica/2020/01/12/5e1b882ce2704e6d7a8b4598.html|title=Real Madrid win the Supercopa from the spot|date=12 January 2020|accessdate=12 January 2020|website=marca.com}}</ref> '''व्यक्तिगत''' *क्यामपेनाटो पैलिस्टा सर्वश्रेष्ठ नयाँ आगमन:२०१८<ref>{{cite web|url=http://futebolpaulista.com.br/Noticias/Detalhe.aspx?Noticia=7158|title=Com domínio do Palmeiras, Seleção é premiada recheada de finalistas|trans-title=With prevalence of Palmeiras, Best XI is awarded full of finalists|publisher=Federação Paulista de Futebol|language=pt|date=9 April 2018|access-date=10 April 2018}}</ref> *गोल डटकम NxGN:२०२०<ref>{{cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2020/04/850170 |title=गोल्स नेक्सट जेनेरेसन २०२० अवार्ड रियल मड्रिडका रोड्रिगोलाइ| publisher=OnlineKhabar }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:सन् २००१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:ब्राजिलका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] ig71ybkqnt7llovn84v2eccgyz7h2cs 0 106682 1363651 1363593 2026-06-26T13:53:11Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363651 wikitext text/x-wiki {{short description|ब्राजिलकाफुटबल खेलाडी}} {{Infobox football biography | name = भिनिसियस जुनियर | image = Vinicius Junior 2018 1 (cropped).jpg | image_size = 200 | caption = | fullname = भिनिसियस जोसे पिआक्सो डी आलिभियरा जुनियर | birth_date = {{Birth date and age|2000|7|12|df=y}} | birth_place = }} <br> भिनिसियस जोसे पिआक्सो डी आलिभियरा जुनियर (जन्म सन् १२ जुलाई २०००) जो भिनिसियस जेआर, भिनिसियस जुनियरको नामबाट चिन्नन्छन्। भिनिसियस जुनियर ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलि <ref>{{cite web|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/49401.html|title=भिनिसियस ब्राजिलको राष्ट्रिय टोलीमा}} </ref> तथा रियल म्याड्रिड का खेलाडी हुन् <ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/football/squad/vinicius-paixao-de-oliveira-junior-|title=रियल म्याड्रिड २०१९/२० खेलाडी सुची}}</ref> । ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} [[श्रेणी:ब्राजिलका फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् २००० मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] ptpptbtco4crzjl64b02w4jfakoty8y 0 107145 1363655 1348837 2026-06-26T15:59:47Z ~2026-36908-08 79556 संजीव उप्रेतीले पद्मश्री पुरस्कार बहिस्कार गर्नु भएको थियो किनभने बलात्कारको आरोप लागेका(शारदा भुसालले आफ्नो आत्मकथामा लेखेको ) मोदनाथ प्रश्रितसँग जोडेर पुरस्कार दिन लागेकोले उहाँले बहिष्कार गर्नु भएको कारण देखाउनु भएको हो । 1363655 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=''पद्मश्री साहित्य पुरस्कार''|awardedfor=नेपाली साहित्यका गरेको योगदानको कदर स्वरूप|established=वि.सं २०६३)|type=साहित्य पुरस्कार|awardname=|sponsor=''खेमलाल-हरिकला लामिछाने कल्याण प्रतिष्ठान''|reward=[[नेपाली रुपैयाँ|रु]] ३,००,०००|firstawarded=वि.संं २०६३|lastawarded=वि.सं २०७७|subheader=पद्मश्री पुरस्कार|holder_label=पछिल्लो विजेता|award2_type=प्रथम विजेता|award2_winner=[[गणेश रसिक]] (२०६३)|award3_type=पछिल्लो प्राप्तकर्ता|award3_winner=केशव दाहाल (२०७७)|previous=पद्मश्री साधना सम्मान}} नेपाली भाषा साहित्यका वर्षभरि प्रकाशित पुस्तकमध्ये उत्कृष्ट ठहरेका पुस्तकलाई पद्मश्री साहित्य पुरस्कार दिइन्छ<ref>https://ekantipur.com/literature/2018/10/24/154038522562698518.html</ref> । खेमलाल हरिकला लामिछाने समाज कल्याण प्रतिष्ठानले यो पुरस्कार प्रदान गर्छ<ref>https://ekantipur.com/printedition/2015/10/27/20151027090627.html</ref> । ==इतिहास== यस प्रतिष्ठानले वि. सं. २०६३ सालदेखि मोफसलमा प्रकाशित उत्कृष्ट कृतिलाई पद्मश्री साहित्य पुरस्कार प्रदान गर्दै आएकोमा वि. सं. २०६६ सालबाट देश तथा विदेशबाट समेत नेपाली भाषामा प्रकाशित उत्कृष्ट साहित्यिक कृतिलाई यो पुरस्कार प्रदान गर्दै आएको छ।<ref>https://www.himalkhabar.com/news/784 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211203172619/https://www.himalkhabar.com/news/784 |date=2021-12-03 }}</ref> पद्मश्री पुरस्कार पहिलोपटक पाउने स्रष्टा गणेश रसिक हुन्। उनलाई वि.सं. २०६३ मा 'दसगजामा उभिएर' भन्ने कृतिका लागि प्रदान गरिएको थियो भने वि. सं. २०७६ सालको पद्मश्री पुरस्कार भने साहित्यकार सञ्जिव उप्रेतीलाई उनको कृति हंसको लागि प्रदान गरिएको हो भने पद्यश्री साधना सम्मान मोदनाथ प्रश्रितलाई दिइने घोषणा भएको छ।सञ्जीव उप्रेतीले पुरस्कार बहिष्कार गर्नु भएको हो । <ref>[https://www.himalkhabar.com/news/118855 २०७६ सालको पद्मश्री पुरस्कार ‘हंस’ र पद्मश्री साधना सम्मान मोदनाथ प्रश्रितलाई-हिमालखबर डटकम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200927034729/https://www.himalkhabar.com/news/118855 |date=2020-09-27 }}</ref> प्रतिष्ठानका अध्यक्ष [[जीवा लामिछाने]]<ref>https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%9B%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87</ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Jiba_Lamichhane</ref> हुन् । उनले आफ्ना मातापिताको सम्मानमा यो पुरस्कार स्थापना गरेका हुन् । ==पुरस्कार राशि== पुरस्कारको राशि एक लाख, दुई लाख रुपैयाँ हुँदै वि. सं. २०७६बाट तीन लाख रुपैयाँ पुर्‍याइएको छ<ref>https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/26963/2019-10-14{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/60479/</ref> । पुरस्कार हरेक वर्ष कोजाग्रत पूर्णिमाको दिन प्रदान गरिन्छ । == पद्मश्री साहित्य पुरस्कार प्राप्त कृतिहरू == {| class="wikitable" ! style="font-weight:bold;" | वर्ष ! style="font-weight:bold;" | कृति ! style="font-weight:bold;" | कृतिकार |- | वि.सं. २०७६ | ''हंस'' | [[सञ्जीव उप्रेती]] |- | वि.सं. २०७५ | ''छुटेका अनुहार'' | रमेश सायन |- | वि.सं. २०७४ | ''यार'' | [[नयनराज पाण्डे]] |- | वि.सं. २०७३ | ''सागरमाथाको गहिराइ'' | [[नवराज पराजुली]] |- | वि.सं. २०७२ | ''चीरहरण'' | [[नीलम कार्की|नीलम कार्की निहारिका]] |- | वि.सं. २०७१ | ''मान्ठा डराएको जुग'' | मोहन मैनाली |- | वि.सं. २०७१ | ''लाटो पहाड'' | उपेन्द्र सुब्बा |- | वि.सं. २०७० | ''अन्नपूर्णाको भोज'' | [[मनु ब्राजाकी]] |- | वि.सं. २०६९ | ''ताप'' | [[शारदा शर्मा]] |- | वि.सं. २०६८ | ''आफ्नै आँखाको लयमा'' | [[खगेन्द्र संग्रौला]] |- | वि.सं. २०६७ | ''अर्जुन दृष्टि'' | रवीन्द्र समीर |- | वि.सं. २०६७ | ''जीवन काँडा कि फूल'' | [[झमक घिमिरे]] |- | वि.सं. २०६६ | ''पानीको घाम'' | [[अमर न्यौपाने]] |- | वि.सं. २०६६ | ''अकल्पनीय'' | ध्रुव सापकोटा |- | वि. सं. २०६५ | ''समय हराएको बेला'' | कृष्ण बराल |- | वि.सं. २०६४ | ''हिमवत्खण्ड'' | भानुभक्त पोखरेल |- | वि.सं. २०६३ | ''दसगजामा उभिएर'' | गणेश रसिक |- |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपाली साहित्य पुरस्कारहरू]] qyouneuaqtmmu6uk0mjvehlm34hkaku 0 107944 1363652 1073771 2026-06-26T13:53:21Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363652 wikitext text/x-wiki '''फेडरिको भल्भर्डे''' (जन्म सन् १९९८ जुलाई २२) उरुग्वेयनका व्यवसाहिक फुटबल खेलाडी हुन उनी क्लब फुटबल स्पेनको रियल म्याड्रिडबाट [[मध्यपङ्क्ति_(फुटबल)]] खेल्दछन् {{Infobox football biography | name = फेडरिको भल्भर्डे | image = 20171114 AUT URU 4530 (cropped).jpg | image_size = 180px | caption =भल्भर्डे सन् २०१७ मा उरुग्वेका लागि | fullname = फेडरिको स्यान्टियागो भल्भर्डे | birth_date = {{birth date and age|1998|7|22|df=y}} | birth_place = मोन्टिभिगो, उरुग्वे | height = 1.82 m<ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/football/squad/federico-santiago-valverde-dipetta|title=Real Madrid profile}}</ref> | position = [[मध्यपङ्क्ति_(फुटबल)]] | currentclub = [[रियल_म्याड्रिड|रियल म्याड्रिड]] | clubnumber = १५ | youthyears1 = २००८–२०१५ | youthclubs1 = पेनाआरोल | youthyears2 = २०१६–२०१७ | youthclubs2 = रियल_म्याड्रिड क्यसियास | years1 = २०१५–२०१६ | clubs1 = पेनाआरोल | caps1 = १५ | goals1 = 0 | years2 = २०१६–२०१७ | clubs2 = रियल_म्याड्रिड क्यास्टिला (रियल_म्याड्रिड बि) | caps2 = ३० | goals2 = ३ | years3 = २०१७– | clubs3 = [[रियल_म्याड्रिड|रियल म्याड्रिड]] | caps3 = २५ | goals3 = २ | years4 = २०१७–२०१८ | clubs4 = → डिपेरर्टिभा ला कोरूना (ऋण) | caps4 = २४ | goals4 = ० | nationalyears1 = | nationalteam1 = | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | nationalyears2 = | nationalteam2 = | nationalcaps2 = | nationalgoals2 = | nationalyears3 = | nationalteam3 = | nationalcaps3 = | nationalgoals3 = | nationalyears4 = | nationalteam4 = | nationalcaps4 = | nationalgoals4 = | nationalyears5 = | nationalteam5 = उरुग्वे | nationalcaps5 = १८ | nationalgoals5 = २ | club-update = 21:51, 23 November 2019 (UTC) | nationalteam-update = 15 October 2019 }} ==प्रारम्भिक जीवन == ==क्लब खेल जीवन == ===पेनाआरोल=== ===[[रियल_म्याड्रिड|रियल म्याड्रिड]]=== सन् २०१६ जुलाइमा पेनाआरोलबाट [[रियल_म्याड्रिड|रियल म्याड्रिड]] आएका थिए र रियल_म्याड्रिड क्यास्टिला (रियल_म्याड्रिड बि)बाट खेल्न सुरूगरे । ==सन्दर्भ सूची== {{reflist}} [[श्रेणी:सन् १९९८ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 3tmrfkxj3wt1ozc6nb4efpxk4wutev5 0 112958 1363694 1363470 2026-06-27T03:53:27Z Bishaldev100 28807 /* सन्धिवार्ता */ 1363694 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific_suffix = | name = चन्द्रशेखर उपाध्याय | honorific_prefix = | image = |image_size = 300px | caption = | birth_date = | death_date = | birth_place = | death_place = | father = दीनानाथ उपाध्याय | mother = | spouse = | citizenship =[[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]] → नेपाल | nationality = [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]]<br>नेपाल | children = |office = कलकत्तामा नेपालको वकिल |term_start = |term_end = |monarch = [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] <br> [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजेन्द्र विक्रम शाह]] |predecessor = दीनानाथ उपाध्याय |successor = उमाकान्त उपाध्याय |nickname = | birth_name = | relations = | laterwork = }} '''चन्द्रशेखर उपाध्याय''' [[रणबहादुर शाह]] र [[भीमसेन थापा]]को समयमा नेपालका एक दरबारी, राजदूत, कूटनीतिज्ञ थिए। सन् १८१५ [[सुगौली सन्धि]]मा नेपालको तर्फबाट [[गजराज मिश्र]] र चन्द्रशेखर उपाध्यायले हस्ताक्षर गरेका थिए। उनका पिता दीनानाथ उपाध्याय विशिष्ट कुटनैतिक क्षमता भएका व्यक्तित्व थिए। तर चन्द्रशेखर नेपाल दरबारको सम्पर्कमा बसेर लामो समय कूटनीतिमा सक्रिय रहे पनि उनले वि.सं १८७१–७२ को [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल–अङ्ग्रेज युद्ध]] टार्न सकेनन्। बरु वि.सं १८७२ फागुनतिर हस्ताक्षर भएको सर्वाधिक विवादित [[सुगौली सन्धि]]मा [[गजराज मिश्र]]सँगै नेपालका तर्फबाट हस्ताक्षर गर्ने काममा उनी संलग्न हुनु पर्‍यो ।<ref name=":0">{{Cite web |title=तलहटी विवादमा, पृथ्वीनारायणको सफल कूटनीति |url=https://gorkhapatraonline.com/news/138513 |access-date=2026-06-08 |website=GorakhaPatra|date=२७ पुस २०८१|last=मोहन थापा|first=Author}}</ref> सन्धिमा नेपालले १/३ भूभाग गुमाउनु पऱ्यो । त्यसपछि चन्द्रशेखरले झाँगाझोलीमा प्रायश्चित गर्दै एउटा पाटी र गुठीको स्थापना गरे । उपाध्याय सुगौली सन्धीपछी [[कोलकाता|कलकत्ता]]मा नेपालको वकील कार्यलयमा वकील भएका थिए भने अंग्रेज बहादुरको वकिल भई बालु साहेब नेपालमा आए।<ref>{{Cite journal |last=विभाग |first=पुरातत्व |title=नेपाल देशको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_24_01.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=24 |issue=01 |pages=21}}</ref> उनले कलकत्ताबाट भीमसेन थापालाई लेखेको केही पत्र [[संशोधन मण्डल]] पूर्णिमाले प्रकाशित गरेको छ।<ref>{{Cite journal |title=ज. भीमसेन थापालाई वकील चन्द्रशेखर उपाध्यायले कलकत्ताबाट वि.सं. १८७५ वैशाखवदि ६ रोज ४ को दिन लेखेको पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_15_01.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=15 |issue=1 |pages=13-17}}</ref><ref>{{Cite journal |title=ज. भीमसेन थापालाई वकील चन्द्रशेखर उपाध्यायले कलकत्ताबाट वि. सं. १८८० आश्विनवदि २ रोज २ को दिन लेखेको पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_15_01.pdf |journal=15 |volume=01 |pages=22-24}}</ref> उनले संवत्‌ १८७५ पौष वदि ३० का दिन मुख्तियारलाई बर्मा सरकारले नेपालसँग सम्बन्ध कायम गर्न आशय व्यक्त गरेको कुरा उल्लेख गर्दै पत्र लेखेका थिए।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=129-133|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> == पूर्वज == उनका पूर्वजहरू [[मकवानपुर राज्य]]का कर्मचारी थिए । उनका पिता दीनानाथ उपाध्याय [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर राजा]]का पालादेखि मालपोत विभागमा काम गर्दै आएका थिए। [[मकवानपुरको युद्ध (बि.सं. १८१९)|मकवानपुरमा गोर्खालीको अधिकार]] भएपछि उनी पनि गोर्खाली बनेका थिए । मालपोतसम्बन्धी काममा निपुण भएकाले पृथ्वीनारायणले उनलाई मकवानपुर मालका सुब्बामा नियुक्त गरे।<ref>{{Cite web |title=तराई मधेश एकीकरणमा राष्ट्रनिर्माता |url=https://gorkhapatraonline.com/news/50691 |access-date=2026-06-08 |website=GorakhaPatra}}</ref> पृथ्वीनारायणले दीनानाथलाई अङ्ग्रेजसित सम्झौता गरी तराईको समस्या समाधान गर्ने निर्णय गरेका थिए।<ref>{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} पृथ्वीनारायणको अंग्रेज नीति |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-08 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> इस्ट इन्डिया कम्पनी सरकारसग सम्पर्क र सम्बन्ध विस्ता र गर्नका लागि त्यति बेलाबेला राजदूतका रुपमा दीनानाथ उपाध्याय नियुक्त भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=नेपालको भू-राजनीतिक कूटनीति |url=https://yugyandaily.com/news/5713 |access-date=2026-06-08 |website=Yugyan Daily |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260608080150/https://yugyandaily.com/news/5713 |date=2026-06-08 }}</ref> [[पृथ्वीनारायण शाह]]कै समयदेखि नेपाली वकिलका रूपमा भारतमा कार्यरत थिए। भीमसेन थापाको उदयपछि उनी खोसुवामा परेका थिए। <ref>{{Cite web |title=लडाकु प्रबल राना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/105446 |access-date=2026-06-08 |website=GorakhaPatra|date=१५ वैशाख २०८१|last=दिक्पाल|first=राजकुमार}}</ref> == बडहर्वाको लडाँइ == १८७० साल वैशाख महीनामा कम्पनी सरकारले बारा जिल्लाको आम्दानी तहसील गर्न लाग्यो। “हाम्रो सिमाना बुटवलका दरबारमनि छतिवनको रूख हो, तसर्थ हामी छोड्दैनौ भनी अंग्रेजले भन्यो। "त्यसो किन होला, पाल्पाले खाएको जति हामी छोड्दैनो" भनी सानुकाजी [[अमरसिंह थापा (सानुकाजी)|अम्बरसिंह थापा]]ले भने। यस्ता प्रकारको विवाद हुँदा अमरसिंह थापाले फौज पठाएर कम्पनी सरकारका २० जना जती पुलीस दारोगाहरू मारे । त्यसै बीचमा अंग्रेजका फौजले नेपालीमाथी आक्रमण गर्दा कटहरवनमा भारी लडाई भयो। गोरखाका केही सिपाही यस लडाइमा परे। टकसारी चन्द्रशेखर उपाध्यायलाई वन्दी बनाए र लगे।<ref>{{Cite news|url=https://ejanakpurtoday.com/wp-content/uploads/2020/06/10asar36ank.pdf|title=बडहर्वा: आफ्नै इतिहासको खोजीमा|last=मिश्र|first=सञ्जय|date=२०७७ असार १०|work=जनकपुर टुडे}}</ref><ref>{{Cite journal |last=विभाग |first=पुरातत्व |title=नेपाल देशको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_24_01.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=24 |issue=01 |pages=16}}</ref> == सन्धिवार्ता == नेपालीहरूले बहादुरीसाथ लडेका थिए, तापनि धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा चन्द्रशेखर उपाध्यायहरूले -ब्रिटिश कंपनीसरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित संधिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कंपनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कंपनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कंपनीसरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी संधि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः संधिवार्ता चालू हुन गयो । संधिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस संधिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभित्र तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिमा नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस संधिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभित्र सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध नै गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल [[डेभिड अक्टरलोनी|ऑक्टरलोनी]]को नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। युद्ध जारी गर्नुपर्छ भन्ने भारादारमध्येका [[रणजोर थापा]]ले आफ्नो नेतृत्वमा रहेको [[हरिहरपुरगढी|हरिहरपुरको गढी]]लाई रक्षा गर्न सकेनन्। उता अक्टरलोनी [[चुरे|चुरेको पहाड]] हुँदै मकवानपुर पुगे। [[मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)|मकवानपुरको लडाइँ]] मा पनि नेपालीहरू हारेपछि नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत संधिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर चन्द्रशेखर उपाध्याय मकवानपुर पठाइए । नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा संधिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित संधि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी संधिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको संधिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कंपनीसरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो । == आलोचना == चन्द्रशेखर उपाध्याय एक हुन चन्द्र सन १८१५ मा सुगौली सन्धी गर्दा नेपालको तर्फबाट ब्रिटिश भारतीय सरकारसङ्ग नेपालको अहित हुने गरी सन्धीमा हस्ताक्ष्रर गर्ने [[गजराज मिश्र]] र यिनै उपाध्याय थिए ।<ref>{{Cite web|url=https://nepalmag.com.np/history/2014/03/23/6667|title=अंग्रेजको नेपाल हडप्ने योजना|last=सापकोटा|first=जनकराज|last2=पन्त|first2=प्रा दिनेशराज|date=९ चैत्र २०७०|website=नेपाल|accessdate=२२ जेष्ठ २०७९}}</ref> सो सन्धी नेपालको अहित मा छ भन्ने थाहा पाउदा पाउदै उताको प्रलोभनमा परेर यिनले नेपालको अहित हुने गरी हस्तक्षर गरे। '''चन्द्रशेखर उपाध्याय''' नेपालनै त्यागेर उतै बसे , कारण नेपालसङ्गको गद्दारी । ब्रिटिश इन्डिया सरकारलाई फाईदा हुने विभिन्न सन्धी तथा सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न र कार्यन्वयन गर्न अनि गराउन दबाब दिने जस्ता भूमिका यिनले निर्बाह गरे । यिनले र गजराज मिश्रले त्यतिबेला सुगौली सन्धीका केही बुदालाई नमानेको भएर र हस्ताक्ष्रर गर्नु पूर्ण नेपाल सरकारमा सो कुरा राखेको भए शायद आजको नेपाल विशाल नेपाल हुन्थ्यो र भारतसङ्ग हाराहारीमा निर्भिक भएर उभिएको हुन्थ्यो । ब्रिटिस इन्डियन सरकारलाई सहयोग गरे बापत उताको सरकारले यिनलाई चल अचल सम्पती दिएर उतै राख्यो , अनि यिनले स्वत: देशलाई घात गरे । मुज्जफरपुरको कर्नलमा यिनलाई ३६ वटा मौजा पनि दिएर राख्यो। यिनका सन्तान त्यहा मजिस्टेट सेमत भएका थिए।<ref>{{Cite web |last=हमाल |first=जीवन |date=2021-11-19 |title=नरहरिनाथलाई कुरौटे देख्नेका नजरमा सुगौली सन्धिकर्ता चन्द्रशेखर देशभक्त ? |url=https://golkhabar.com/2021/11/99349/ |access-date=2026-06-08 |website=GOL Khabar}}</ref> गजराज मिश्र र उपाध्यायकै हस्ताक्ष्ररको नतिजा आज देशले भोगिरहेको छ । चन्द्रशेखर उपाध्यायलाई सुगौली सन्धिसँग जोडेर विवादित बनाइँदा उनका पिता एवं सफल कूटनीतिक व्यक्तित्व दीनानाथ उपाध्यायसमेत चर्चा र मूल्याङ्कनको कसीमा ओझेल परेका छन् । <ref name=":0" />    ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[गजराज मिश्र]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको एकीकरणकाल]] [[श्रेणी:नेपाली कूटनीतिज्ञहरू]] g5gqm5pflwjxmb5uxv8r28iltfutxyh 1363728 1363694 2026-06-27T07:29:58Z Bishaldev100 28807 /* सन्धिवार्ता */ 1363728 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific_suffix = | name = चन्द्रशेखर उपाध्याय | honorific_prefix = | image = |image_size = 300px | caption = | birth_date = | death_date = | birth_place = | death_place = | father = दीनानाथ उपाध्याय | mother = | spouse = | citizenship =[[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]] → नेपाल | nationality = [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]]<br>नेपाल | children = |office = कलकत्तामा नेपालको वकिल |term_start = |term_end = |monarch = [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] <br> [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजेन्द्र विक्रम शाह]] |predecessor = दीनानाथ उपाध्याय |successor = उमाकान्त उपाध्याय |nickname = | birth_name = | relations = | laterwork = }} '''चन्द्रशेखर उपाध्याय''' [[रणबहादुर शाह]] र [[भीमसेन थापा]]को समयमा नेपालका एक दरबारी, राजदूत, कूटनीतिज्ञ थिए। सन् १८१५ [[सुगौली सन्धि]]मा नेपालको तर्फबाट [[गजराज मिश्र]] र चन्द्रशेखर उपाध्यायले हस्ताक्षर गरेका थिए। उनका पिता दीनानाथ उपाध्याय विशिष्ट कुटनैतिक क्षमता भएका व्यक्तित्व थिए। तर चन्द्रशेखर नेपाल दरबारको सम्पर्कमा बसेर लामो समय कूटनीतिमा सक्रिय रहे पनि उनले वि.सं १८७१–७२ को [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|नेपाल–अङ्ग्रेज युद्ध]] टार्न सकेनन्। बरु वि.सं १८७२ फागुनतिर हस्ताक्षर भएको सर्वाधिक विवादित [[सुगौली सन्धि]]मा [[गजराज मिश्र]]सँगै नेपालका तर्फबाट हस्ताक्षर गर्ने काममा उनी संलग्न हुनु पर्‍यो ।<ref name=":0">{{Cite web |title=तलहटी विवादमा, पृथ्वीनारायणको सफल कूटनीति |url=https://gorkhapatraonline.com/news/138513 |access-date=2026-06-08 |website=GorakhaPatra|date=२७ पुस २०८१|last=मोहन थापा|first=Author}}</ref> सन्धिमा नेपालले १/३ भूभाग गुमाउनु पऱ्यो । त्यसपछि चन्द्रशेखरले झाँगाझोलीमा प्रायश्चित गर्दै एउटा पाटी र गुठीको स्थापना गरे । उपाध्याय सुगौली सन्धीपछी [[कोलकाता|कलकत्ता]]मा नेपालको वकील कार्यलयमा वकील भएका थिए भने अंग्रेज बहादुरको वकिल भई बालु साहेब नेपालमा आए।<ref>{{Cite journal |last=विभाग |first=पुरातत्व |title=नेपाल देशको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_24_01.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=24 |issue=01 |pages=21}}</ref> उनले कलकत्ताबाट भीमसेन थापालाई लेखेको केही पत्र [[संशोधन मण्डल]] पूर्णिमाले प्रकाशित गरेको छ।<ref>{{Cite journal |title=ज. भीमसेन थापालाई वकील चन्द्रशेखर उपाध्यायले कलकत्ताबाट वि.सं. १८७५ वैशाखवदि ६ रोज ४ को दिन लेखेको पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_15_01.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=15 |issue=1 |pages=13-17}}</ref><ref>{{Cite journal |title=ज. भीमसेन थापालाई वकील चन्द्रशेखर उपाध्यायले कलकत्ताबाट वि. सं. १८८० आश्विनवदि २ रोज २ को दिन लेखेको पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_15_01.pdf |journal=15 |volume=01 |pages=22-24}}</ref> उनले संवत्‌ १८७५ पौष वदि ३० का दिन मुख्तियारलाई बर्मा सरकारले नेपालसँग सम्बन्ध कायम गर्न आशय व्यक्त गरेको कुरा उल्लेख गर्दै पत्र लेखेका थिए।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=129-133|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> == पूर्वज == उनका पूर्वजहरू [[मकवानपुर राज्य]]का कर्मचारी थिए । उनका पिता दीनानाथ उपाध्याय [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर राजा]]का पालादेखि मालपोत विभागमा काम गर्दै आएका थिए। [[मकवानपुरको युद्ध (बि.सं. १८१९)|मकवानपुरमा गोर्खालीको अधिकार]] भएपछि उनी पनि गोर्खाली बनेका थिए । मालपोतसम्बन्धी काममा निपुण भएकाले पृथ्वीनारायणले उनलाई मकवानपुर मालका सुब्बामा नियुक्त गरे।<ref>{{Cite web |title=तराई मधेश एकीकरणमा राष्ट्रनिर्माता |url=https://gorkhapatraonline.com/news/50691 |access-date=2026-06-08 |website=GorakhaPatra}}</ref> पृथ्वीनारायणले दीनानाथलाई अङ्ग्रेजसित सम्झौता गरी तराईको समस्या समाधान गर्ने निर्णय गरेका थिए।<ref>{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} पृथ्वीनारायणको अंग्रेज नीति |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-08 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> इस्ट इन्डिया कम्पनी सरकारसग सम्पर्क र सम्बन्ध विस्ता र गर्नका लागि त्यति बेलाबेला राजदूतका रुपमा दीनानाथ उपाध्याय नियुक्त भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=नेपालको भू-राजनीतिक कूटनीति |url=https://yugyandaily.com/news/5713 |access-date=2026-06-08 |website=Yugyan Daily |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260608080150/https://yugyandaily.com/news/5713 |date=2026-06-08 }}</ref> [[पृथ्वीनारायण शाह]]कै समयदेखि नेपाली वकिलका रूपमा भारतमा कार्यरत थिए। भीमसेन थापाको उदयपछि उनी खोसुवामा परेका थिए। <ref>{{Cite web |title=लडाकु प्रबल राना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/105446 |access-date=2026-06-08 |website=GorakhaPatra|date=१५ वैशाख २०८१|last=दिक्पाल|first=राजकुमार}}</ref> == बडहर्वाको लडाँइ == १८७० साल वैशाख महीनामा कम्पनी सरकारले बारा जिल्लाको आम्दानी तहसील गर्न लाग्यो। “हाम्रो सिमाना बुटवलका दरबारमनि छतिवनको रूख हो, तसर्थ हामी छोड्दैनौ भनी अंग्रेजले भन्यो। "त्यसो किन होला, पाल्पाले खाएको जति हामी छोड्दैनो" भनी सानुकाजी [[अमरसिंह थापा (सानुकाजी)|अम्बरसिंह थापा]]ले भने। यस्ता प्रकारको विवाद हुँदा अमरसिंह थापाले फौज पठाएर कम्पनी सरकारका २० जना जती पुलीस दारोगाहरू मारे । त्यसै बीचमा अंग्रेजका फौजले नेपालीमाथी आक्रमण गर्दा कटहरवनमा भारी लडाई भयो। गोरखाका केही सिपाही यस लडाइमा परे। टकसारी चन्द्रशेखर उपाध्यायलाई वन्दी बनाए र लगे।<ref>{{Cite news|url=https://ejanakpurtoday.com/wp-content/uploads/2020/06/10asar36ank.pdf|title=बडहर्वा: आफ्नै इतिहासको खोजीमा|last=मिश्र|first=सञ्जय|date=२०७७ असार १०|work=जनकपुर टुडे}}</ref><ref>{{Cite journal |last=विभाग |first=पुरातत्व |title=नेपाल देशको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_24_01.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=24 |issue=01 |pages=16}}</ref> == सन्धिवार्ता == नेपालीहरूले बहादुरीसाथ लडेका थिए, तापनि धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो। आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा चन्द्रशेखर उपाध्यायहरूले -ब्रिटिश कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित संधिवार्ताहरूमा भाग लिए। वार्तामा कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कम्पनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो। प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले। पछि कम्पनी सरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी सन्धि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः सन्धि वार्ता चालू हुन गयो। सन्धिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए। यस सन्धिको आखिरी दफामुताबिक नेपाल सरकारबाट पन्ध्र दिनभित्र तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो। तर निश्चित अवधिमा नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस संधिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो। [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए। उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभित्र सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध नै गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल [[डेभिड अक्टरलोनी|ऑक्टरलोनी]]को नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। युद्ध जारी गर्नुपर्छ भन्ने भारादारमध्येका [[रणजोर थापा]]ले आफ्नो नेतृत्वमा रहेको [[हरिहरपुरगढी|हरिहरपुरको गढी]]लाई रक्षा गर्न सकेनन्। उता अक्टरलोनी [[चुरे|चुरेको पहाड]] हुँदै मकवानपुर पुगे। [[मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)|मकवानपुरको लडाइँ]] मा पनि नेपालीहरू हारेपछि नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत सन्धिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर चन्द्रशेखर उपाध्याय मकवानपुर पठाइए। नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा संधिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित संधि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ, भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी सन्धिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए। नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको संधिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो। == आलोचना == चन्द्रशेखर उपाध्याय एक हुन चन्द्र सन १८१५ मा सुगौली सन्धी गर्दा नेपालको तर्फबाट ब्रिटिश भारतीय सरकारसङ्ग नेपालको अहित हुने गरी सन्धीमा हस्ताक्ष्रर गर्ने [[गजराज मिश्र]] र यिनै उपाध्याय थिए ।<ref>{{Cite web|url=https://nepalmag.com.np/history/2014/03/23/6667|title=अंग्रेजको नेपाल हडप्ने योजना|last=सापकोटा|first=जनकराज|last2=पन्त|first2=प्रा दिनेशराज|date=९ चैत्र २०७०|website=नेपाल|accessdate=२२ जेष्ठ २०७९}}</ref> सो सन्धी नेपालको अहित मा छ भन्ने थाहा पाउदा पाउदै उताको प्रलोभनमा परेर यिनले नेपालको अहित हुने गरी हस्तक्षर गरे। '''चन्द्रशेखर उपाध्याय''' नेपालनै त्यागेर उतै बसे , कारण नेपालसङ्गको गद्दारी । ब्रिटिश इन्डिया सरकारलाई फाईदा हुने विभिन्न सन्धी तथा सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न र कार्यन्वयन गर्न अनि गराउन दबाब दिने जस्ता भूमिका यिनले निर्बाह गरे । यिनले र गजराज मिश्रले त्यतिबेला सुगौली सन्धीका केही बुदालाई नमानेको भएर र हस्ताक्ष्रर गर्नु पूर्ण नेपाल सरकारमा सो कुरा राखेको भए शायद आजको नेपाल विशाल नेपाल हुन्थ्यो र भारतसङ्ग हाराहारीमा निर्भिक भएर उभिएको हुन्थ्यो । ब्रिटिस इन्डियन सरकारलाई सहयोग गरे बापत उताको सरकारले यिनलाई चल अचल सम्पती दिएर उतै राख्यो , अनि यिनले स्वत: देशलाई घात गरे । मुज्जफरपुरको कर्नलमा यिनलाई ३६ वटा मौजा पनि दिएर राख्यो। यिनका सन्तान त्यहा मजिस्टेट सेमत भएका थिए।<ref>{{Cite web |last=हमाल |first=जीवन |date=2021-11-19 |title=नरहरिनाथलाई कुरौटे देख्नेका नजरमा सुगौली सन्धिकर्ता चन्द्रशेखर देशभक्त ? |url=https://golkhabar.com/2021/11/99349/ |access-date=2026-06-08 |website=GOL Khabar}}</ref> गजराज मिश्र र उपाध्यायकै हस्ताक्ष्ररको नतिजा आज देशले भोगिरहेको छ । चन्द्रशेखर उपाध्यायलाई सुगौली सन्धिसँग जोडेर विवादित बनाइँदा उनका पिता एवं सफल कूटनीतिक व्यक्तित्व दीनानाथ उपाध्यायसमेत चर्चा र मूल्याङ्कनको कसीमा ओझेल परेका छन् । <ref name=":0" />    ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[गजराज मिश्र]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको एकीकरणकाल]] [[श्रेणी:नेपाली कूटनीतिज्ञहरू]] l1mykfxi5s9fmbn4lpp0l7udchq9lsg 0 113747 1363653 1270681 2026-06-26T13:53:31Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363653 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = हामेस रोद्रिगेस | image = James Rodriguez 2018.jpg | image_size = | caption = सन् २०१८ मा प्रशिक्षण लिँदै रोद्रिगेस | fullname = हामेस दाभिद रोद्रिगेस रोबियो<ref name="FIFA.com">{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Colombia |publisher=FIFA |page=5 |date=10 June 2018 |accessdate=11 June 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619164139/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |date=19 June 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1991|7|12|df=y}} | birth_place = कुकुता, [[कोलोम्बिया]] | height = १.८० मिटर | currentclub = रियल म्याड्रिड | clubnumber = १६ | position = [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|आक्रामक मध्यपङ्क्ति]] | youthyears1 = सन् २००१–२००५ | youthclubs1 = आकादेमिया तोलिमेन्सी दे फुतबोल | youthyears2 = सन् २००५–२००६ | youthclubs2 = एन्बिगादो क्लुब दे फुतबल | years1 = सन् २००६–२००८ | clubs1 = एन्बिगादो | caps1 = ३० | goals1 = ९ | years2 = सन् २००८–२०१० | clubs2 = [[क्लुब आत्लेतिको बानफिल्द|बानफिल्द]] | caps2 = ४२ | goals2 = ५ | years3 = सन् २०१०–२०१३ | clubs3 = [[एफसी पोर्तो|पोर्तो]] | caps3 = ६३ | goals3 = २५ | years4 = सन् २०१३–२०१४ | clubs4 = आएस मोनाको | caps4 = ३४ | goals4 = ९ | years5 = सन् २०१४– | clubs5 = रियल म्याड्रिड | caps5 = ८५ | goals5 = २९ | years6 = सन् २०१७–२०१९ | clubs6 = → बायार्न मुन्छेन (ऋणमन) | caps6 = ४३ | goals6 = १४ | nationalyears1 = सन् २००७ | nationalteam1 = [[कोलोम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टोली (२० वर्ष मुनी)|२० वर्ष मुनी]] | nationalcaps1 = ११ | nationalgoals1 = ३ | nationalyears2 = सन् २०११ | nationalteam2 = [[कोलोम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टोली (२० वर्ष मुनी)|२० वर्ष मुनी]] | nationalcaps2 = ५ | nationalgoals2 = ३ | nationalyears3 = सन् २०११– | nationalteam3 = [[कोलोम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|कोलोम्बिया]] | nationalcaps3 = ७६ | nationalgoals3 = २२ | club-update = १६:०२, १३ असार २०७७ (नेपाली समय) | nationalteam-update = २८ जुन २०१९ | medaltemplates = {{Medal|Team|{{fb|COL}}}} {{MedalCompetition|[[कोपा अमेरिका]]}} {{Medal|3rd|[[२०१६ कोपा अमेरिका|२०१६ संयुक्त राज्य अमेरिका]]|}} }} '''हामेस दाभिद रोद्रिगेस रोबियो''' वा '''जेम्स रोड्रिगेज''' ({{भाषा-स्पेनी|James Rodríguez}}), [https://m.youtube.com/watch?v=UUq7BmuPXTA सुन्नुहोस्], (जन्म:१२ जुलाई १९९१) सामान्य रूपमा हामेस नामले परिचित, एक कोलम्बियाली व्यावसायिक फुटबल खेलाडी हुन्। उनी स्पेनी क्लब [[रियल म्याड्रिड]] र [[कोलोम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टोली]]को लागि आक्रमक मध्यपङ्क्तिको रूपमा फुटबल खेल्न गर्छन्। हामेसलाई संसारकै उत्कृष्ट युवा खेलाडीहरू मध्ये एक मानिन्छ।<ref name="FIFA">{{cite web |url= https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-8241683/James-Rodriguez-world-feet-2014-did-wrong.html|title=James Rodríguez tenía el mundo a sus pies |publisher=dailymail |page= |date= |accessdate=३ मे २०२०}}</ref> उनी आफ्नो तिक्ष्ण प्राविधिक खेलका लागि आफ्नो प्रशंसकको मन जित्न सफल मानिन्छन्।<ref name="fifa">{{cite news|url=https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/news/newsid=1683480/index.html|title=Rodriguez: I’ve got a lot to learn|work=FIFA|date=20 August 2012|accessdate=19 January 2013}}</ref><ref name="Colombia face Uruguay">{{cite web | url = https://www.mirror.co.uk/sport/football/world-cup-2014/world-cup-2014-chief-conductor-3778954#ixzz36CghfmNt | title = World Cup 2014: Chief conductor James Rodriguez looking to lead as Colombia face Uruguay | website = The Mirror | date = 28 June 2014 | access-date = 9 April 2018 | first = Alex | last = Richards}}</ref> हामेसले व्यावसायिक फुटबल कार्यकालको सुरुवात एम्भिगो नामक एक कोलोम्बियाली फुटबल क्लब मार्फत सन् २००६ मा गरेका थिए भने सन् २००८ मा उनको बानफिल्द नामक एक अर्जेन्टिनी फुटबल क्लबमा अनुबन्दित भएका थियो। सन् २०१० मा इटालेली फुटबल क्लब पोर्तोमा सरुवा भएपछि हामेसले एकाएक सफलता प्राप्त गर्दै पुरै युरोपेली फुटबलमा ख्याति कमाउन सफल भएका थिए। पोर्तो फुटबल क्लबसँगको तीन वर्षीया संलग्नतामा हामेसले उक्त क्लबका लागि ठूलो योगदान पुर्‍याएका थिए भने उनले केही उपाधिहरू पनि हात पारेका थिए। सन् २०१४ मा हामेस आएस मोनाकोबाट ६३ मिलियन युरो डलरको [[सबैभन्दा महँगो फुटबल स्थानान्तरणहरूको सूची|स्थानान्तरण शुल्क]]मा रियल म्याड्रिड नामक एक स्पेनी फुटबल क्लबमा सरेका थिए जसले रादामेल फल्काओद्वारा कायम गरिएको सबैभन्दा महङ्गा कोलोम्बियाली खेलाडीको क्रीतिमानलाई तोड्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web | url = https://www.bbc.com/sport/0/football/28418131 | title = James Rodriguez: Real Madrid sign Monaco forward | website = BBC Sport | date = 2 July 2014 | access-date = 9 April 2018}}</ref> उनले रेआल माद्रिदका क्लबमा पर्दापण गरेको वर्ष आयोजित ला लिगा संस्करण रियल म्याड्रिडले जित्न सफल भएको थियो भने उनले उक्त वर्ष उत्कृष्ट मध्यपङ्क्ति खेलाडीको विधामा उपाधि जित्न सफल भएका थिए। सन् २०१७ मा उनले जर्मनेली क्लब बार्यन मुन्चेनका लागि दुई वर्षीय आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। हामेसले सन् २०११ मा कोलोम्बियाली राष्ट्रिय फुटबल टोलीको २० वर्ष मुनीको राष्ट्रिय टोलीका लागि पर्दापण गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल कार्यकालको सुरुवात गरेका थिए भने सोही वर्ष उनले तुलोँ प्रतियोगिता पनि जित्न सफल भएका थिए। उनले सन् २०११ फिफा २० वर्ष मुनीको विश्वकपमा कोलोम्बियाली राष्ट्रिय फुटबल टोलीको कप्तान भूमिका निर्वाह गरेका थिए। विभिन्न घरेलु तथा अन्य प्रतियोगिताहरूमा उत्कृष्ण प्रदर्शन गरेका कारण २० वर्षको उमेरमा उनको कोलोम्बियाली राष्ट्रिय फुटबल टोलीमा पदोन्नति भएको थियो। सन् २०१४ मा ब्राजिलमा आयोजित फिफा विश्वकपमा हामेसले उक्त प्रतियोगिताकै सर्वाधिक गोल गर्दै सुनौली जुत्ता जित्न सफल भएका थिए भने सन् २०१८ मा रूसमा आयोजित फिफा विश्वकपमा पनि उनले कोलोम्बियाली राष्ट्रिय फुटबल टोलीको प्रतिनिधित्व गर्दै उक्त प्रतियोगितामा भाग लिएका थिए।<ref name="fifa.com">{{cite news|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=7/news=messi-heralded-as-brazil-2014-s-best-2404615.html|title=Messi, Neuer heralded as Brazil 2014's best|work=FIFA|date=13 July 2014 | access-date = 9 April 2018}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/statistics/castrol-index/top11.html |title=2018 FIFA World Cup Russia&nbsp;— FIFA.com | website = FIFA.com |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219115801/http://www.fifa.com/worldcup/statistics/castrol-index/top11.html |archivedate=19 December 2014}}</ref> सन् २०१५ मा आयोजित कोपा अमेरिका फुटबल प्रतियोगितामा हामेसले राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गरेका थिए र त्यस्तै गरी सन् २०१६ कोपा अमेरिका सेन्तेनारियो र सन् २०१९ को कोपा अमेरिका फुटबल क्लबमा पनि राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गरेका थिए जहाँ उनले [[२०१६ कोपा अमेरिका|सन् २०१६ को कोपा अमेरिका]] सेन्तेनारियोमा तेस्रो उपाधिका लागि पदक जित्न सफल भएका थिए। == क्लब कार्यकाल == === एम्बिगादो === हामेसको जन्म सन् १९९१ जुलाई १२ का दिन दक्षिण अमेरिकी देश कोलोम्बियाको कुकुता भन्ने ठाउँमा भएको थियो भने उनले आफ्नो बाल्यकाल तोलिमामा बिताएका थिए।<ref>{{cite web|first1=Gómez Sánchez|last1=José Daniel|title=James Rodríguez, el silencio del superhéroe|url=http://www.revistadonjuan.com/historias/james-rodriguez-la-historia-mas-completa-del-futbolista-colombiano-en-el-real-madrid+articulo+15845936|website=revistadonjuan.com|date=1 जुन 2015|accessdate=29 जुलाई 2019}}</ref> उनको बुबाको नाम विलसन हामेस रोद्रिजेस बेदोजा हो भने आमाको नाम मारिया देल पालेर रोबियो हो। हामेसले सन् २००६ कोलोम्बियाको दोस्रो शीर्षको एम्बिगादो नामक एक फुटबल क्लब मार्फत व्यावसायिक फुटबल कार्यकालको सुरुवात गरेका थिए भने सन् २००७ मा उनको पहिलो दर्जाको फुटबल विभागमा पदोन्नति भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://miseleccion.co/noticias/noticias/baul-de-los-recuerdos-el-gol-olimpico-de-james-rodriguez-en-el-pony-futbol/20141201/nota/2053279.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140528010537/http://miseleccion.co/noticias/noticias/baul-de-los-recuerdos-el-gol-olimpico-de-james-rodriguez-en-el-pony-futbol/20141201/nota/2053279.aspx |title=El gol olímpico de James Rodríguez en el Pony Fútbol |editor=Miseleccion.co |archivedate=12 डिसेम्बर 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140528010537/http://miseleccion.co/noticias/noticias/baul-de-los-recuerdos-el-gol-olimpico-de-james-rodriguez-en-el-pony-futbol/20141201/nota/2053279.aspx |date=2014-05-28 }}</ref><ref name=envigado>{{cite web|title=James Rodriguez: The Life Story Of Colombia's Brightest Star|url=http://worldsoccertalk.com/2014/07/03/james-rodriguez-the-life-story-of-colombias-brightest-star/|website=World Soccer Talk|date=3 July 2014|access-date=9 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605201623/http://worldsoccertalk.com/2014/07/03/james-rodriguez-the-life-story-of-colombias-brightest-star/|archive-date=5 June 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190605201623/http://worldsoccertalk.com/2014/07/03/james-rodriguez-the-life-story-of-colombias-brightest-star/ |date=5 June 2019 }}</ref> मात्र १४ वर्षको कलिलो उमेरमा नै व्यावसायिक फुटबल खेलमा सामेल हुने उनी कम उमेरको दोस्रो खेलाडी बन्न सफल भएका थिए भने उनले सन् २००६ मे २१ का दिन पहिलो आधिकारिक व्यावसायिक फुटबल खेल खेलेका थिए। <ref>{{cite web | url = http://tricoloresenelexterior.blogspot.com.co/2011/03/los-futbolistas-colombianos-mas-jovenes.html | title = Los futbolistas colombianos mas jovenes en debutar | language = es | website = tricoloresenelexterior.blogspot.com.co | date = 10 March 2011 | access-date = 9 April 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170731191303/http://tricoloresenelexterior.blogspot.com.co/2011/03/los-futbolistas-colombianos-mas-jovenes.html | archive-date = 31 July 2017 }}</ref> === बानफिल्द === हामेस सन् २००८ मा बानफिल्द नामक एक फुटबल क्लबसँग आवद्ध भएका थिए। उनले सन् २००९ फेब्रुअरी ७ का दिन उक्त क्लबका लागि पहिलो उपस्थिति जनाएका थिए भने उनले सन् २००९ फेब्रुअरी २७ का दिन उक्त क्लबका लागि पहिलो व्यक्तिगत गोल गर्न सफल भएका थिए जसकारण बानफिल्दले रोसारियो सेन्त्राललाई ३-१ गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो।<ref>{{cite web |url=https://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=985964 |title=Noticia relacionada en La Nación }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200531050852/https://www.lanacion.com.ar/deportes/futbol/estudiantes-entro-mas-despierto-e-hizo-un-buen-negocio-ante-banfield-nid985964/ |date=2020-05-31 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.enlajugada.com/colombianosexterior/notas/Febrero262008/james.php |title=James debutaría en Banfield - En la Jugada |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081210203748/http://www.enlajugada.com/colombianosexterior/notas/Febrero262008/james.php |archivedate=10 डिसेम्बर 2008 }}</ref> सन् २००९ को घरेलु संस्करणको लिगमा हामेसले बानफिल्दका लागि ११ उपस्थिति जनाउँदै १ गोल गरेका थिए। <ref name="Estadísticas James Rodríguez Rubio">{{cite web|url=http://espndeportes-akamai.espn.go.com/futbol/jugador/_/id/82816/james-rodriguez|title=Estadísticas James Rodríguez Rubio|editor=([[ESPN]])|access-date=9 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605201628/http://espndeportes-akamai.espn.go.com/futbol/jugador/_/id/82816/james-rodriguez|archive-date=5 June 2019|url-status=}}</ref> ==== सन् २००९ ==== सन् २००९ मा हामेस बानफिल्द क्लबका लागि नियमित खेल खेल्ने खेलाडी बनेका थिए भने त्यस समयमा आर्हेन्तिना प्रिमियरा दिभिसियोन चलिरहेको थियो। १७ वर्षमा उमेरमा एक विदेशी खेलाडीको रूपमा अर्जेन्टिनी फुटबल लिगहरूमा गोल गर्ने उनी सबैभन्दा कान्छा खेलाडी बन्न सफल भएका थिए। हामेसले सन् २००९ सेप्टेम्बर २६ का दिन नियोस ओल्द बोइस विरुद्धको खेलाडीमा एक गोल गरेकम थिए भने उक्त खेल बानफिल्दले २-१ को गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो भने उक्त वर्षको प्रिमियरा दिभिसियोन लिग पनि क्लको इतिहासमै पहिलोपटक बानफिल्दले जितेको थियो। सन् २०१० को कोपा लिबेर्तादोरेस पश्चात् इतालियाली व्यावसायिक फुटबल क्लब उदिनेइजेले हामेसलाई ५० लाख युरोमा खरिद गर्नका लागि बानफिल्द समक्ष प्रस्ताव गरेको थियो तर रकम एक भएको भन्दै बानफिल्दले उक्त प्रस्तावलाई अस्वीकार गरेको थियो।<ref>{{cite web |url=http://eldiariodeportivo.net/james-rodriguez-udinese/ |title=James podría ir al Udinese |accessdate=28 de enero de 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190627000702/http://eldiariodeportivo.net/james-rodriguez-udinese/ |archivedate=27 de junio de 2019 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190627000702/http://eldiariodeportivo.net/james-rodriguez-udinese/ |date=2019-06-27 }}</ref> सन् २००९-१० प्रिमियरा दिभिसियोन लिग खेल अन्तर्गत १३ फेब्रुअरी २०१० का दिन आयोजित बानफिल्द र लानुस फुटबल क्लब विरुद्धको खेलमा हामेसले एक गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल २-० अन्तरले बानफिल्दले जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.golgolgol.net/Futbol_Internacional/General/Noticias/James_Rodriguez_podria_jugar_para_Juventus_198-76829.html |title=James Rodríguez podría jugar para la Juventus |date=1 de marzo de 2010 |accessdate=11 de marzo de 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100301060723/http://www.golgolgol.net/Futbol_Internacional/General/Noticias/James_Rodriguez_podria_jugar_para_Juventus_198-76829.html|archivedate=२०१० }}</ref> ==== सन् २०१० ==== सन् २०१० फेब्रुअरी १० का दिन आयोजित कोपा लिबेर्तादोरेसको एक खेलमा हामेसले मोनार्कास मोरेला नामक मेक्सिकोको क्लब विरुद्ध एक गोल गर्न सफल भएका थिए जसकारण बानफिल्दले २-१ गोल अन्तरले उक्त क्लबलाई पराजित गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.espndeportes.com/futbol/cronica?id=285893|archive-url=https://archive.today/20150118221757/http://www.espndeportes.com/futbol/cronica?id=285893|url-status=dead|archive-date=18 January 2015|title=Banfield se ilusiona: venció a Morelia en el debut|publisher=ESPN Deportes|language=es|date=10 February 2010|access-date=9 April 2018}}</ref> हामेसले एक हप्ता पश्चात् कोपा लिबेर्तादोरेसको खेलमा समूह चरणको प्रतिद्वन्द्वी देपोर्तिभ कोइङ्का विरुद्ध चौँथो गोल गरेका थिए भने उक्त खेल दिपोर्तिफ कुइङ्काको घरेलु मैदानमा आयोजना गरिएको थियो जहाँ बानफिल्दले कुइङ्कालाई ४-१ गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो जसकारण हामेसको प्रतिष्ठा उच्च भएको थियो। हामेसले सन् २०१० मार्च १० का दिन आयोजित कोपा लिबेर्तादोरेसमा पनि क्लबका लागि उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका थिए। पछि हामेसले उरुग्वेको न्यासियोनाल नामक क्लबका विरुद्ध पहिलो हेडिङद्वारा र दोस्रो पेनाल्टी मार्फत गोल गरेका थिए तर उक्त ख्ल २-२ को बराबरीमा अन्त्य भएको थियो।<ref>{{cite web | url = http://www.ole.clarin.com/notas/2010/03/10/futbollocal/02156514.html | title = Un Taladro rendidor | language = es | website = Diario Olé | date = 10 March 2010 | access-date = 9 April 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100415024628/http://www.ole.clarin.com/notas/2010/03/10/futbollocal/02156514.html | archive-date = 15 April 2010 | url-status = }}</ref> सन् २०१० अप्रिल २९ का दिन हामेसले सन् २०१० को कोपा लिबेर्तादोरेस उत्कृष्ट १६ मा छनोट हुने क्रममा ब्राजिली क्लब इन्तरन्यासियोनाल विरुद्ध १ गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल बानफिल्दले ३-१ को गोल अन्तरले जितेको थियो। हामेसले पछि उक्त अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा कुल ७ गोल गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Z4kYlKINu4o |title=Banfield-ARG 3x1 INTER&nbsp;– Compacto, Sportv&nbsp;– Oitavas de Final&nbsp;– Libertadores 2010&nbsp;– 28/04/2010 |publisher=YouTube |date=28 April 2010 | access-date = 9 April 2018}}</ref> बानफिल्द दोस्रो चरणको खेलमा पोर्तो एलेग्रेसँग ०-२ ले पराजित भएका कारण हामेसको अन्तर्राष्ट्रिय खेल शृङ्खला हारमा समाप्त भएको थियो भने उक्त खेलमा दुईपटक फल खेलेका कारण उनले रातो कार्ड खाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1056/copa-libertadores/2010/05/07/1912475/internacional-2-0-banfield-agg-3-3-inter-progress-to-last |title = Internacional 2-0 Banfield (Agg. 3-3): Inter Progress To Last Eight Of Copa Libertadores On Away Goals| website = Goal.com | date = 7 May 2010 | access-date = 9 April 2018 | first = Anthony | last = Wright}}</ref> == अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकाल == === सुरुवाती कार्यकाल === हामेसले सन् २००७ मा कोलोम्बिया राष्ट्रिय फुटबल सङ्घद्वारा सङ्गठित कोलोम्बिया १७ वर्ष मुनीको राष्ट्रिय फुटबल टोलीमा आवद्ध हुँदै अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकालको सुरुवात गरेका थिए। सन् २००७ मा आयोजित दक्षिण अमेरिकी १७ वर्ष मुनीको च्याम्पियनसिपमा हामेसले कोलोम्बियाली युवा टोलीको नेतृत्व गरेका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा उनले कुल ३ गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा कोलोम्बिया युवा फुटबल टोली उपविजेता बन्न सफल भएको थियो। उनले सन् २००७ मा आयोजित फिफा १७ वर्ष मुनीको विश्वकपमा कोलोम्बिया युवा फुटबल टोलीका लागि उक्त प्रतियोगिताको समूह चरण पार गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका थिए तर उक्त प्रतियोगिता नाइजेरियाले जितेको थियो। सन् २०११ को फरकफरक मितिमा आयोजित तुलोँ प्रतियोगिता, दक्षिण अमेरिकी २० वर्ष मुनीको च्याम्पियनसिप र २० वर्ष मुनीको विश्पकपमा हामेसले कोलोम्बिया २० वर्ग मुनीको राष्ट्रिय फुटबल टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने मौका प्राप्त गरेका थिए। हामेसले सन् २०११ मा आयोजित तुलोँ प्रतियोगितामा तीनपटक गोल गर्न सहायता तथा दुई गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा कोलोम्बियाले फ्रान्स २० वर्ष मुनीको राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई पेनाल्टी मार्फत पराजित गर्दै उक्त प्रतियोगिताको उपाधि जित्न सफल भएको थियो। सन् २०११ दक्षिण अमेरिकी देश पेरूमा आयोजित दक्षिण अमेरिकी २० वर्ष मुनीको फुटबल प्रतियोगितामा हामेसले गोल गर्नका लागि ३ पटक सहायता प्रदान गरेका थिए। सन् २०११ मा आयोजित २० वर्ष मुनीको विश्वकपमा उनको खेल्ने शैली तथा खेलहरूमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका कारण उनलाई राष्ट्रिय टोलीको नेतृत्व दिइएको थियो। उक्त प्रतियोगितामा गोल गर्नका लागि ३ सहायता तथा ३ व्यक्तिगत तीन गोल गरेका कारण उनले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा ख्याति कमाउन सफल भएका थिए। === राष्ट्रिय टोलीमा पदोन्नति === [[File:James Rodríguez 1.jpg|thumb|140px|upright|१० सेप्टेम्बर २०१० मा हामेस राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गर्दै]] सन् २०११ सेप्टेम्बर २९ का दिन हामेसलाई कोलोम्बियाली राष्ट्रिय फुटबल सङ्घले राष्ट्रिय टोलीको एक खेलाडीको रूपमा छनोट गरेको थियो भने त्यसपछि उनले सन् २०११ अक्टोबर ११ का दपन बोलिभिया विरुद्ध राष्ट्रिय टोलीका तर्फबाट पहिलो आधिकारिक खेल खेलेका थिए। बोलिभिया विरुद्धको खेलमा उत्कृष्ट प्रदर्शनले गर्दा उनलाई उक्त खेलको उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा सम्मानित गरिएको थियो भने उनले उक्त खेल अन्तिम मिनेटमा उनको सहायतामा रादामेल फलकाओले एक गोल गर्न सफल भएका थिए जसकारण कोलोम्बियाले बोलिभियालाई २-१ गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो।<ref name="maisfutebol.iol.pt">{{cite web | url = http://www.maisfutebol.iol.pt/fcporto/james-rodriguez-colombia-radamel-falcao-jackson-martinez-bolivia-futebol/1432240-1304.html | title = James ajuda Colômbia a esmagar a Bolívia (5-0) | language = pt | website = Maisfutebol.iol.pt | date = 22 March 2013 | access-date = 9 April 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160127074133/http://www.maisfutebol.iol.pt/fcporto/james-rodriguez-colombia-radamel-falcao-jackson-martinez-bolivia-futebol/1432240-1304.html |date=27 January 2016 }}</ref> कोलोम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टोलीको नयाँ प्रशिक्षकको भूमिकामा होसे पेकर्मन आएपछि हामेसले जितका लागि उक्त खेलमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका थिए जसकारण कोलोम्बियाले मेक्सिकोलाई २-० गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो। राष्ट्रिय टोलीमा पदोन्नति भए पश्चात् हामेसले पेरू विरुद्धको खेलमा पहिलो आधिकारिक गोल गरेका थिए भने उक्त खेलमा पनि कोलोम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टोलीले पेरूलाई पराजित गर्दै सन् २०१४ को विश्वकप छनोट खेलमा छैटौँ स्थानबाट पाँचौँ स्थानमा पर्न सफल भएको थियो। हामेसले सन् २०१४ मा दक्षिण अमेरिकी देश ब्राजिलमा आयोजना हुन लागेको फिफा विश्वकपको छनोट खेल अन्तर्गत उरुग्वेलाई पराजित गर्न र कोलोम्बियालाई जित दिलाउन पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए भने उक्त खेलमा कोलोम्बियाले उरुग्वेलाई ४-० गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो। फिफा विश्वकपको छनोट खेल अन्तर्गत चिले विरुद्धको खेलमा कोलोम्बियाले चिलेलाई पराजित गरेका कारण छनोट खेलको शीर्ष तालिकामा कोलोम्बियाको पदोन्नति भई दोस्रो स्थानमा आउन सफल भएको थियो। पछि पाराग्वे विरुद्धको खेलमा पनि हामेसले राष्ट्रिय टोलीलाई जित दिलाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए। उक्त वर्षको अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेलहरूमा हामेसले सन् २०१४ फिफा विश्वकप आयोजक राष्ट्रिय ब्राजिलका विरुद्ध गोल गर्नका लागि सहायता प्रदान गरेका थिए भने उक्त खेल १-१ को गोल अन्तरमा टुङ्गिएको थियो।<ref name="maisfutebol.iol.pt"/> हामेसले सन् २०१३ मा पहिलो खेल कोम्मेबोल प्रतियोगिताको छनोट खेलमा बोलिभियाको विरुद्धमा खेलेका थिए भने उक्त खेलमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका कारण उनलाई उक्त खेलको उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा सम्मानित गरिएको थियो भने उक्त खेलमा राष्ट्रिय टोलीले बोलिभिया राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई ५-० को फराकिलो गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो। दक्षिण अमेरिकी फुटबलको सर्वोत्कृष्ट अर्जेन्टिना फुटबल टोली विरुद्ध खेल चलिरहेको ३० मिनेटमा हामेसलाई चोट लागेका कारण उनको सट्टामा अर्का खेलाडीलाई मैदान प्रवेश गराइएको थियो भने चोटका कारण उनलु केही दिन पश्चात् पेरू विरुद्धको खेल गुमाउनु परेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/1851089-belgium-vs-colombia-score-grades-and-post-match-reaction |title=Belgium vs. Colombia: Score, Grades and Post-Match Reaction |publisher=Bleacher Report |date= |accessdate=15 November 2013}}</ref> हामेस चोट मुक्त भई विश्वकप छनोट खेलमा इक्वेडर विरुद्ध मैदान उत्रिएका थिए भने उक्त खेलमा उनको १ गोल गर्न सफल भएकन थिए भने उक्त गोल जित हासिल गर्न पर्‍याप्त बनेको थियो। उक्त खेलको केही हप्ता पश्चात् चिले विरुद्ध आयोजित खेलमा हामेसको पेनाल्टी मार्फत खेल बराबरीमा टुङ्गिएको थियो। उक्त खेलको आयोजना भएको अर्को दिन हामेसले पाराग्वे विरुद्धको खेलमा राष्ट्रिय टोलीका लागि पहिलो अग्रता दिलाउन सफल भएका थिए भने उक्त खेल कोलोम्बियाले २-१ गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो। बोलिभिया विरुद्धको खेलमा हामेसले राष्ट्रिय टोलीलाई बेल्जियम विरुद्धको खेलमा पहिलो अग्रता दिलाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए भने उक्त खेलमा राष्ट्रिय टोलीले बेल्जियमलाई २-० गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो। उक्त खेलमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका कारण उनलाई उक्त खेलको उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा सम्मानित गरिएको थियो। त्यस खेलको केही दिन पश्चात् आयोजित नेदरल्यान्ड विरुद्धको खेलमा पनि हामेस उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका कारण उनलाई उक्त खेलको उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा पुरस्कृत गरिएको थियो तर उक्त खेल कुनै पक्षबाट गोल नभई टुङ्गिएको थियो।<ref name="yahoo2">{{cite web|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/news/international-friendlies-matchpack-netherlands-v-colombia-172441834--sow.html|title=International friendlies&nbsp;– Netherlands play out draw with Colombia&nbsp;– Yahoo Eurosport UK|accessdate=11 January 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140111230543/http://uk.eurosport.yahoo.com/news/international-friendlies-matchpack-netherlands-v-colombia-172441834--sow.html|archivedate=11 January 2014}}</ref> सन् २०१४ को सुरुवात पश्चात् हामेसले तुनिसिया विरुद्धको खेफमा राष्ट्रिय टोलीलाई अग्रता दिलाउन पहिलो गोल गरेता पनि उक्त खेल १-१ को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो। === सन् २०१४ फिफा विश्वकप === सन् २०१४ मा दक्षिण अमेरिकी देश ब्राजिलमा हुन लागेको फिफा विश्कपमा लागि कोलोम्बियाले २३ राष्ट्रिय टोलीका खेलाडीहरूको सूची तयार पार्दा हामेसलाई पनि राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने मौका दिएका थिए भने उनलाई दश सङ्ख्या भएको राष्ट्रिय खेल पोशाक दिइएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://msn.foxsports.com/soccer/story/recovering-falcao-left-off-colombia-s-final-23-player-world-cup-roster-060214|title=Recovering Falcao left off Colombia's final 23-player World Cup roster|date=2 June 2014|accessdate=16 June 2014|work=Fox Sports}}</ref> विश्वकपमा कोलोम्बियाले खेलेको पहिलो खेलमा हामेसले युनान राष्ट्रिय फुटबल विरुद्ध दुई गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल कोलोम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टोलीले ३-० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो तथा यसको साथसाथै उनले यस खेलमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका कारण उनलाई खेलको उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा सम्मानित गरिएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186471/index.html#nosticky|title=Colombia 3–0 Greece|date=14 June 2014|accessdate=16 June 2014|work=[[FIFA|FIFA.com]]}}</ref> विश्वकपमा कोलोम्बियाको दोस्रो खेल आइभोरी कोस्तको विरुद्धमा भएको थियो भने उक्त खेलमा हामेसले उवान फेर्नान्दो कोन्तेरोलाई गोल गर्नका लागि सहायता पुर्‍याएका थिए भने उक्त खेलमा कोलोम्बियाले २-१ गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो। आइभोरी कोस्ट विरुद्धको खेलमा पनि उनको हामेसको उत्कृष्ट प्रदर्शन रहेका कारण उनलाई यस खेलको उत्कृष्ट खेलाडी घोषित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186468/index.html#nosticky |title=2014 FIFA World Cup Brazil™: Colombia-Côte d'Ivoire&nbsp;– Overview |publisher=FIFA.com |date=19 June 2014 |accessdate=24 June 2014}}</ref> समूह चरणको खेल अन्तर्गत जापान राष्ट्रिय फुटबल टोली विरुद्ध आयोजित अन्तिम खेलमा हामेस पहिलो खण्ड समाप्त भएपछि मैदान उत्रिएका थिए भने उनले राष्ट्रिय टोलीका अर्का खेलाडी जाकसोन मार्तिनेसलाई गोल गर्नका लागि सहायता पुर्‍याएका थिए भने उनले पछि राष्ट्रिय टोलीका लागि १ गोल गरेका थिए जसकारण खेलमा कोलोम्बियाले जापानलाई ४-१ गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो।<ref>{{cite web|author=|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186457/match-report.html |title=2014 FIFA World Cup Brazil™: Japan-Colombia |publisher=FIFA.com |date= |accessdate=30 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.irishtimes.com/sport/soccer/international/james-rodriguez-and-colombia-continue-to-excite-1.1844145 |title=James Rodriguez and Colombia continue to excite |publisher=Irish Times |date=24 June 2014 |accessdate=25 June 2014}}</ref> समूह चरणका खेलहरूको अन्त्यमा उनलाई फिफाद्वारा उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा पुरस्कृत गरिएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=6/news=rodriguez-hits-front-as-perisic-goes-home-in-second-2387611.html|title=Rodriguez hits front as Perisic goes home in second|date=27 June 2014|accessdate=29 June 2014|work=FIFA.com}}</ref> [[File:James Rodriguez.jpg|thumb|upright|गोल गरेपछि हामेस]] सन् २०१४ जुन २८ का दिन ब्राजिलको माराकनमा आयोजित उरुग्वे विरुद्धको खेलमा हामेस एक्लैले राष्ट्रिय टोलीका तर्फबाट दुई गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेलमा कोलोम्बियाले उरुग्वेलाई २-० गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल हुँदै क्वाटरफाइनलमा प्रवेश गरेको थियो।<ref>{{cite news|first=Fraser|last=Masefield|url=https://uk.eurosport.yahoo.com/news/world-cup-colombia-uruguay-matchpack-will-suarez-prove-072519200--sow.html|title=World Cup&nbsp;– Genius Rodriguez fires Colombia past toothless Uruguay|work=Eurosport|date=28 June 2014|accessdate=29 June 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714183312/https://uk.eurosport.yahoo.com/news/world-cup-colombia-uruguay-matchpack-will-suarez-prove-072519200--sow.html|archivedate=14 July 2014}}</ref> यी गोलहरूले उनलाई सन् २००२ मा रोनाल्डो र रिभाल्डो पछि राष्ट्रिय टोलीका लागि सबै सुरुवाती खेलहरूमा अग्रता बनाउने पहिलो खेलाडी बनाएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2014/jun/28/colombia-uruguay-world-cup-2014-last-16-match-report|title=Colombia's James Rodríguez sizzles to end Uruguay World Cup saga|date=29 June 2014|accessdate=30 June 2014|work=The Guardian}}</ref> पछि उरुग्वे विरुद्धको खेलमा पनि उनको उत्कृष्ट प्रदर्शनलाई कदर गर्दै उक्त उनलाई उत्कृष्ट खेलाडी घोषित गरिएको थियो भने यससँगै उनले खेलेका कुल चार खेलहरू मध्ये उनले तीन खेलहरूमा उत्कृष्ट खेलाडीको पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite news|title=Colombia 2–0 Uruguay|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186491/|work=FIFA|date=28 June 2014|accessdate=29 June 2014}}</ref> विश्वकपको क्वाटरफाइनल खेलमा कोलोम्बियाको सामना आयोजक राष्ट्र ब्राजिलसँग भएको थियो भने उनले उक्त खेलमा उक्त प्रतियोगिताको कुल खेलहरूमा गरेको गोल सहित कुल ६ गोल गर्न सफल भएका थिए तर उक्त खेलमा ब्राजिलले कोलोम्बियालाई पराजित गरेको थियो।<ref name="WC14 Best Goal">{{cite news|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=7/news=rodriguez-volley-named-goal-of-the-tournament-2406962.html|title=Rodriguez volley named Goal of the Tournament|date=21 July 2014|accessdate=21 July 2014|work=FIFA}}</ref> खेलमा पराजित भएपछि हामेसले ब्राजिल खेलाडीहरूलाई अङ्कमाल गरेका थिए भने उनले दाभी लुइससँग पोशाक पनि साटेका थिए।<ref>{{cite news|title=James Rodriguez|url=https://www.fifa.com/ballon-dor/puskas-award/video=2463790/index.html|accessdate=14 November 2014|publisher=FIFA|date=12 November 2014}}</ref><ref>{{cite news|title=James Rodriguez beats Stephanie Roche for Puskas award|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30786318|accessdate=12 January 2015|publisher=BBC Sport|date=12 January 2015}}</ref> हामेसले उक्त खेलमा गरेको मेहनतलाई कदर गर्दै खेल हेर्न पुगेका दर्शकहरू तथा राष्ट्रिय टोलीका समर्थकहरूले उनलाई उभिएर सम्मान पनि गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/28274011|title=World Cup 2014: Fifa announces Golden Ball shortlist|date=11 July 2014|accessdate=12 July 2014|work=BBC}}</ref> ११ जुलाई २०१४ का दिन उनलाई उक्त प्रतियोगितामा सर्वाधिक गोल गरेका कारण फिफा सुनौलो जुत्ता प्रदान गरिएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/28294339|title=World Cup 2014: Lionel Messi Golden Ball surprised Sepp Blatter|date=14 July 2014|accessdate=16 October 2017|work=BBC Sport|quote=}}</ref> === कोपा आमेरिका र कोपा आमेरिका सेन्तेनारियो === [[File:James Rodríguez 2016.jpg|thumb|left|150px|सन् २०१६ जुनमा रोद्रिगेस]] सन् २०१५ मा चिलेमा आयोजना हुन लागेको कोपा आमारेका फुटबल प्रतियोगिताका लागि राष्ट्रिय टोलीका खेलाडी छनोट गर्ने क्रममा हामेसलाई २३ सदस्य रहेको कोलोम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टोलीको प्रतिनिधित्व गर्न छनोट गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2015/jun/26/james-rodriguez-copa-america-colombia-argentina|title=James Rodríguez irked at Copa América, a year on from World Cup wonder goal|publisher=The Guardian|author1=Jonathan Wilson|date=26 June 2015|accessdate=6 June 2016}}</ref> कोलोम्बिया र अर्जेन्टिना विरुद्धको खेलमा पेनाल्टी मार्फत अर्जेन्टिनाले कोलोम्बियालाई पराजित गरेको थियो भने अर्जेन्टिनासँगको हार पश्चात् कोलोम्बिया उक्त प्रतियोगिताबाट बाहिरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2015/jun/27/copa-america-argentina-beat-colombia-in-shootout-after-tense-stalemate|title=Copa América: Argentina beat Colombia in penalty shootout after stalemate|publisher=The Guardian|date=27 June 2015|accessdate=6 June 2016}}</ref> पछि हामेसले कोपा आमेरिकी सेन्तेनारियो फुटबल प्रतियोगितामा राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गर्दै भाग लिने भएका थिए भने उनलाई उक्त प्रतियोगिताका लागि राष्ट्रिय टोलीको कप्तानका रूपमा समेत चयन गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.us/colombia/story/2885375/colombia-can-go-far-at-copa-america-centenario-jose-pekerman|title=Colombia 'can go far' at Copa America Centenario&nbsp;– Jose Pekerman|publisher=ESPN FC|author1=Doug McIntyre|date=2 June 2016|accessdate=7 June 2016}}</ref> ३ जुन २०१५ का दिन आयोजक राष्ट्रिय संयुक्त राज्य अमेरिका विरुद्ध आयोजित खेलमा उनले राष्ट्रिय टोलीका तर्फबाट गोल गर्दै टोलीलाई अग्रता दिलाएका थिए भने उक्त खेल कोलोम्बियाले २-० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो तर उक्त खेलमा उनलाई चोट लागेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.mlssoccer.com/post/2016/06/03/usa-0-colombia-2-copa-america-centenario-match-recap|title=USA 0, Colombia 2&nbsp;– Copa America Centenario Match Recap|publisher=MLSSoccer.com|author1=Alicia Rodriguez|date=3 June 2016|accessdate=6 June 2016}}</ref> उनी घाइते भएपश्चात् उनले पाराग्वे विरुद्धको खेल गुमाउने स्थितिमा पुग्नै लाग्दा उनी चोट मुक्त हुँदै पाराग्वे मैदान उत्रिएका थिए जहाँ उनले टोलीका लागि पहिलो गोल गर्दै राष्ट्रिय टोलीलाई अग्रता दिलाएका थिए भने उक्त खेल कोलोम्बियाले २-१ गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो। कोलोम्बिया पछि विजेता चिले विरुद्धको खेलमा पराजित हुँदै उक्त प्रतियोगिताबाट बाहिरिएको थियो।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/06/26/sports/soccer/copa-america-united-states-colombia.html|title=Colombia Beats U.S. for Third Place in Copa América|date=25 June 2016|work=The New York Times|access-date=2 June 2018 |issn=0362-4331}}</ref> == कार्यकाल तथ्याङ्क == ===क्लब=== {{updated|२१ जुन २०२०}} {| class="wikitable" Style="text-align: center" |- !rowspan="२"|क्लब!!rowspan="२"|संस्करण!!colspan="2"|लिग!!colspan="2"|कप!!colspan="2"|लिग कप!!colspan="2"|महादेशिय!!colspan="2"|अन्य!!colspan="2"|जम्मा!!rowspan="२"|{{Tooltip|Ref.|सन्दर्भ}} |- !उपस्थितिहरू!!गोलहरू!!उपस्थितिहरू!!गोलहरू!!उपस्थितिरू!!गोलहरू!!उपस्थितिहरू!!गोलहरू!!उपस्थितिहरू!!गोलहरू!!उपस्थितिहरू!!गोलहरू |- |rowspan="३"|[[एन्बिगादो फुतबोल क्लब|एन्बिगादो]]||[[२००७ Categoría Primera B स‌ंस्करण|२००७]] |८||०||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||८||० | |- |[[२००८ Categoría Primera A संस्करण|२००८]] |२२||९||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||२२||९ | |- !जम्मा!!३०!!९!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!३०!!९!!— |- |rowspan="३"|[[क्लुब आत्लेतिको बानफिल्द|बानफिल्द]]||{{nowrap|[[सन् २००८–०९ आर्हेन्तिना प्रमियरा दिभिसियोन संस्करण|सन् २००८–०९]]}} |११||१||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||११||१ |<ref name="Estadísticas James Rodríguez Rubio"/> |- |[[सन् २००९–१० आर्हेन्तिना प्रमियरा दिभिसियोन संस्करण|२००९–१०]] |३०||४||colspan="2"|—||colspan="2"|—||८<ref group=lower-alpha>कोपा लिबेर्तादोरेसमा जनाएको उपस्थिति सहित</ref>||५||colspan="2"|—||३८||९ |<ref name="Estadísticas James Rodríguez Rubio"/> |- !जम्मा!!४१!!५!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!८!!५!!colspan="2"|—!!४९!!१०!!— |- |rowspan="४"|[[FC पोर्तो|पोर्तो]]||[[सन् २०१०–११ पोर्तो संस्करण|सन् २०१०–११]] |१५||२||५||३||२||०||९<ref group=lower-alpha>युएफा युरोपा लिगमा जनाएको उपस्थिति सहित</ref>||१||colspan="2"|—||३१||६ |<ref name="Soccerway profile"/> |- |[[सन् २०११–१२ पोर्तो स‌ंस्करण|२०११–१२]]||२६||१३||१||०||३||०|||८<ref group=lower-alpha>युएफा च्याम्पियन्स लिगमा र युएफा युरोपा लिगमा जनाएको उपस्थिति सहित</ref>||१||colspan="2"|—||३८||१४ |<ref name="Soccerway profile"/> |- |[[२०१२–१३ FC पोर्तो स‌ंस्करण|२०१२–१३]] |२४||१०||२||०||३||१||८<ref group=lower-alpha name="UEFA Champions League">युएफा च्याम्पियन्स लिगमा जनाएको उपस्थिति सहित</ref>||१||१<ref group=lower-alpha>पुर्तुगेजा सुपर कपमा जनाएको उपस्थिति सहित</ref>||०||३८||१२ |<ref name="Soccerway profile"/> |- !जम्मा!!६५!!२५!!८!!३!!८!!१!!२५!!३!!१!!०!!१०७!!३२!!— |- |[[AS मोनाको FC|मोनाको]]||[[२०१३–१४ AS मोनाको FC स‌ंस्करण|२०१३–१४]] |३४||९||३||१||१||०||colspan="2"|—||colspan="2"|—||३८||१० |<ref name="Soccerway profile"/> |- |rowspan="५"|[[रियल म्याड्रिट]]||[[सन् २०१४–१५ रियल म्याड्रिट संस्करण|२०१४–१५]] |२९||१३||४||२||colspan="2"|—||९<ref group=lower-alpha name="UEFA Champions League"/>||१||४<ref group=lower-alpha>स्पेनी सुपर कप, युएफा सुपर कप, र फिफा क्लब विश्वकपमा जनाएको उपस्थिति सहित</ref>||१||४६||१७ |<ref name="Soccerway profile"/> |- |[[सन् २०१५–१६ रियल म्याड्रिट संस्करण|सन् २०१५–१६]] |२६||७||१||०||colspan="2"|—||५<ref group=lower-alpha name="UEFA Champions League"/>||१||colspan="2"|—||३२||८ |<ref name="Soccerway profile"/> |- |[[सन् २०१६–१७ रियल म्याड्रिट संस्करण|सन् २०१६–१७]] |२२||८||३||३||colspan="2"|—||६<ref group=lower-alpha name="UEFA Champions League"/>||०||२<ref group=lower-alpha>युएफा सुपर कप र फिफा क्लब विश्वकपमा जनाएको उपस्थिति सहित</ref>||०||३३||११ |<ref name="Soccerway profile"/> |- |[[सन् २०१९–२० रियल म्याड्रिट संस्करण|सन् २०१९–२०]] |८||१||३||०||colspan="2"|—||२||०||१<ref group=lower-alpha>स्पेनी सुपर कपमा जनाएको उपस्थिति सहित</ref>||०||१४||१||<ref name="Soccerway profile"/> |- !जम्मा!!८५!!२९!!१०!!५!!colspan="2"|—!!२२!!२!!७!!१!!१२५!!३७!!— |- |rowspan="३"|[[FC बायार्न मुन्छेन|बायार्न मुन्छेन]] (ऋणमा)||[[२०१७–१८ FC बायार्न मुन्छेन स‌ंस्करण|२०१७–१८]] |२३||७||४||०||colspan="2"|—||१२<ref group=lower-alpha name="UEFA Champions League"/>||१||०||०||३९||८ | |- |[[सन् २०१८–१९ बायार्न मुन्छेन संस्करण|सन् २०१८–१९]] |२०||७||३||०||colspan="2"|—||५<ref group=lower-alpha name="UEFA Champions League"/>||०||०||०||२८||७ |<ref name="Soccerway profile"/> |- !जम्मा!!४३!!१४!!७!!०!!colspan="2"|—!!१७!!१!!०!!०!!६७!!१५!!— |- !colspan="2"|कार्यकाल जम्मा!!२९९!!९१!!२९!!९!!९!!१!!७१!!११!!८!!१!!४१६!!११३!!— |} ===अन्तर्राष्ट्रिय=== {{updated|२८ जुन २०१९}}<ref>{{cite web | url = http://www.national-football-teams.com/player/45187/James_Rodriguez.html | title = James Rodríguez | language = en | website = National Football Teams | access-date = 28 June 2018}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !colspan=3|[[कोलोम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|कोलोम्बिया]] |- !वर्ष!!उपस्थितिहरू!!गोलहरू |- |सन् २०११||३||० |- |सन् २०१२||७||२ |- |सन् २०१३||१०||१ |- |सन् २०१४||१२||९ |- |सन् २०१५||८||१ |- |सन् २०१६||१२||४ |- |सन् २०१७||८||४ |- |सन् २०१८||८||१ |- |सन् २०१९||८||० |- !जम्मा!!७६!!२२ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्स|James Rodríguez|हामेस रोद्रिगेस}} *[http://www.realmadrid.com/en/football/squad/james-rodriguez रियल म्याड्रिटको वेबसाइटम रोद्रिगेस] [[श्रेणी:कोलोम्बियाली अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] 73gs450qo1hrhk76woalnfvwnb7enxy 0 120411 1363654 990227 2026-06-26T13:53:41Z Saroj 31493 [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] जोडियो 1363654 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = मार्टिन ओडेगार्ड | image = Martin Ødegaard 2015-02-08 001.jpg | caption = | fullname = मार्टिन ओडेगार्ड | birth_date = {{birth date and age|1998|12|17|df=y}} | birth_place = डार्मेन,नर्वे | height = १.७८ मि | position = [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपङ्क्ति]] | currentclub = [[आर्सनल फुटबल क्लब]]<br>([[रियल म्याड्रिड]]बाट ऋणमा) | clubnumber = ११ | youthyears1 = २००५–२००९ | youthclubs1 = डार्मेन स्टाेङ | youthyears2 = २००९–२०१४ | youthclubs2 = स्टाेरमगाेडेस्ट | years1 = २०१४–२०१५ | clubs1 = स्टाेरमगाेडेस्ट | caps1 = २३ | goals1 = ५ | years2 = २०१५–२०१७ | clubs2 = रियल म्याड्रिड कास्टिला | caps2 = ५८ | goals2 = ५ | years3 = २०१५– | clubs3 = [[रियल म्याड्रिड]] | caps3 = ८ | goals3 = ० | years4 = २०१७– २०१८ | clubs4 = → हेर्वेना (लाेन) | caps4 = ३८ | goals4 = ३ | years5 = २०१८–२०१९ | clubs5 = → भित्से (लाेन) | caps5 = ३१ | goals5 = ८ | years6 = २०१९–२०२० | clubs6 = → रियल साेसीयाडा (लाेन) | caps6 = ३१ | goals6 = ४ | years7 = २०२१– | clubs7 = → [[आर्सनल फुटबल क्लब]] (लाेन) | caps7 = 0 | goals7 = 0 | nationalyears1 = २०१३ | nationalteam1 = नर्वे यू१५ | nationalcaps1 = २ | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = २०१३ | nationalteam2 = नर्वे यू१६ | nationalcaps2 = ६ | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = २०१४ | nationalteam3 = नर्वे यू१७ | nationalcaps3 = ४ | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = २०१४–२०१८ | nationalteam4 = नर्वे यू२१ | nationalcaps4 = १८ | nationalgoals4 = ५ | nationalyears5 = २०१४– | nationalteam5 = नर्वे | nationalcaps5 = २५ | nationalgoals5 = १ | club-update = 21:55, 2 January 2021 (UTC) | nationalteam-update = 20:37, 14 October 2020 (UTC) }} '''मार्टिन ओडेगार्ड''' ({{IPA-no|ˈmɑ̀ʈːɪn ˈø̀ːdəˌɡoːɾ}}; जन्म: सन् १९९८ डिसेम्बर १७) एक नर्वेली व्यावसायिक फुटबल खाेलाडी हुन्। उनी [[प्रिमियर लिग]] क्लब [[आर्सनल फुटबल क्लब|आर्सनल]], [[रियल म्याड्रिड]]बाट ऋणमा, र [[नर्वे राष्ट्रिय फुटबल टोली]]का लागि [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|आक्रामक मध्यपङ्क्ति]]काे रूपमा खेल्छन्। ==बाह्य कडीहरू== {{commons category}} *{{Soccerway}} {{stub}} [[श्रेणी:सन् १९९८ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नर्वेली फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:रियल म्याड्रिडका खेलाडीहरू]] eqqar7viotpnzs0zacfcsh9372u4ibw 0 121002 1363712 1358359 2026-06-27T06:07:33Z ~2026-36886-13 79565 1363712 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = Burmese Gurkhas | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[Burmese language|Burmese]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = [[Myanmar]], [[Yangon]], [[Mandalay]], [[Mogok]], [[Pyin Oo Lwin]], [[Taunggyi]], [[Mandalay Division]], [[Shan State]], [[Kachin State]] | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[Hinduism]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[Buddhism]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[Burmese language|Burmese]] and Regional Languages | related = [[Nepalese people]]s and [[Indian Gorkha]]s }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] rjsyskwsnt5nlb3y17ewjg4oxaqzj68 1363713 1363712 2026-06-27T06:08:53Z ~2026-36886-13 79565 1363713 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = Burmese Gurkhas | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[Burmese language|Burmese]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = [[Myanmar]], [[Yangon]], [[Mandalay]], [[Mogok]], [[Pyin Oo Lwin]], [[Taunggyi]], [[Mandalay Division]], [[Shan State]], [[Kachin State]] | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[Hinduism]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[Buddhism]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[Burmese language|Burmese]] बर्मेली र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[Nepalese people]]s and [[Indian Gorkha]]s }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] l8uvu4wiexv16wy1dnvywlt718v5ofc 1363714 1363713 2026-06-27T06:10:15Z ~2026-36886-13 79565 1363714 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = Burmese Gurkhas | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[Burmese language|Burmese]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = [[Myanmar]], [[Yangon]], [[Mandalay]], [[Mogok]], [[Pyin Oo Lwin]], [[Taunggyi]], [[Mandalay Division]], [[Shan State]], [[Kachin State]] | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[Hinduism]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[Buddhism]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[Nepalese people]]s and [[Indian Gorkha]]s }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] 2polc6qhpqhyxp2r9x0842qzhg6wo8a 1363715 1363714 2026-06-27T06:11:44Z ~2026-36886-13 79565 1363715 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = Burmese Gurkhas | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[Burmese language|Burmese]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = म्यानमार, यांगुन, मण्डले, मोगोक, पिइन ओ ल्विन, तौन्ग्गी, मण्डले डिभिजन, शान राज्य, काचिन राज्य | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[Hinduism]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[Buddhism]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[Nepalese people]]s and [[Indian Gorkha]]s }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] am7otx6fhzch0wb96vzjkjkvuysa3xl 1363716 1363715 2026-06-27T06:12:18Z ~2026-36886-13 79565 1363716 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = बर्मेली नेपाली | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[Burmese language|Burmese]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = म्यानमार, यांगुन, मण्डले, मोगोक, पिइन ओ ल्विन, तौन्ग्गी, मण्डले डिभिजन, शान राज्य, काचिन राज्य | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[Hinduism]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[Buddhism]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[Nepalese people]]s and [[Indian Gorkha]]s }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] s5g1ejz3c444pijfi0ivay9q2p365lj 1363717 1363716 2026-06-27T06:14:58Z ~2026-36886-13 79565 1363717 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = बर्मेली नेपाली | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[Burmese language|Burmese]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = म्यानमार, यांगुन, मण्डले, मोगोक, पिइन ओ ल्विन, तौन्ग्गी, मण्डले डिभिजन, शान राज्य, काचिन राज्य | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[हिन्दू धर्म]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[बौद्ध धर्म]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[Nepalese people]]s and [[Indian Gorkha]]s }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] aksneainheltrwsgc93udjmi0675jh5 1363718 1363717 2026-06-27T06:16:07Z ~2026-36886-13 79565 1363718 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = बर्मेली नेपाली | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[Burmese language|Burmese]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = म्यानमार, यांगुन, मण्डले, मोगोक, पिइन ओ ल्विन, तौन्ग्गी, मण्डले डिभिजन, शान राज्य, काचिन राज्य | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[हिन्दू धर्म|हिन्दू]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[बौद्ध धर्म|बौद्ध]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[Nepalese people]]s and [[Indian Gorkha]]s }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] 3wfratc3g7on6ohteuenavghmnhhvjk 1363719 1363718 2026-06-27T06:17:30Z ~2026-36886-13 79565 1363719 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = बर्मेली नेपाली | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[Burmese language|Burmese]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = म्यानमार, यांगुन, मण्डले, मोगोक, पिइन ओ ल्विन, तौन्ग्गी, मण्डले डिभिजन, शान राज्य, काचिन राज्य | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[हिन्दू धर्म|हिन्दू]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[बौद्ध धर्म|बौद्ध]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[Nepalese people]]s and [[भारतीय गोरखा]] }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] rmyjcqi6ymqvxci2bq3l4vk22ex6f91 1363720 1363719 2026-06-27T06:19:33Z ~2026-36886-13 79565 1363720 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = बर्मेली नेपाली | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[Burmese language|Burmese]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = म्यानमार, यांगुन, मण्डले, मोगोक, पिइन ओ ल्विन, तौन्ग्गी, मण्डले डिभिजन, शान राज्य, काचिन राज्य | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[हिन्दू धर्म|हिन्दू]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[बौद्ध धर्म|बौद्ध]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[नेपाली]] र [[भारतीय गोरखा]] }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] e9o5rn9x3ok54zc0kjddvoawwzhax5q 1363721 1363720 2026-06-27T06:21:21Z ~2026-36886-13 79565 1363721 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = बर्मेली नेपाली | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[Burmese language|Burmese]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = म्यानमार, यांगुन, मण्डले, मोगोक, पिइन ओ ल्विन, तौन्ग्गी, मण्डले डिभिजन, शान राज्य, [[काचिन राज्य|काचिन]] | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[हिन्दू धर्म|हिन्दू]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[बौद्ध धर्म|बौद्ध]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[नेपाली]] र [[भारतीय गोरखा]] }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] ebp28wu2anik6uzcmxs5f0vohalv5my 1363722 1363721 2026-06-27T06:24:48Z ~2026-36886-13 79565 1363722 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = बर्मेली नेपाली | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[Burmese language|Burmese]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = म्यानमार, यांगुन, [[माण्डले]], मोगोक, पिइन ओ ल्विन, तौन्ग्गी, मण्डले डिभिजन, शान राज्य, [[काचिन राज्य|काचिन]] | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[हिन्दू धर्म|हिन्दू]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[बौद्ध धर्म|बौद्ध]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[नेपाली]] र [[भारतीय गोरखा]] }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] c09c31ywyz3z1k61onhmto0j7pziigj 1363723 1363722 2026-06-27T06:26:49Z ~2026-36886-13 79565 1363723 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = बर्मेली नेपाली | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[Burmese language|Burmese]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = म्यानमार, यांगुन, [[माण्डले]], मोगोक, पिइन ओ ल्विन, तौन्ग्गी, [[मन्डले क्षेत्र|मण्डले डिभिजन]], शान राज्य, [[काचिन राज्य|काचिन]] | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[हिन्दू धर्म|हिन्दू]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[बौद्ध धर्म|बौद्ध]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[नेपाली]] र [[भारतीय गोरखा]] }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] ekxku3ta72hfw5bfcr4qand43jwbo1v 1363724 1363723 2026-06-27T06:28:21Z ~2026-36886-13 79565 1363724 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = बर्मेली नेपाली | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[बर्मेली भाषा|बर्मेली]])<br>''bamar gu r hk''<br>गोरखाली ([[Nepali language|Nepali]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = म्यानमार, यांगुन, [[माण्डले]], मोगोक, पिइन ओ ल्विन, तौन्ग्गी, [[मन्डले क्षेत्र|मण्डले डिभिजन]], शान राज्य, [[काचिन राज्य|काचिन]] | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[हिन्दू धर्म|हिन्दू]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[बौद्ध धर्म|बौद्ध]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[नेपाली]] र [[भारतीय गोरखा]] }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] b81doi74ozq82xtnfv5bcaovplnq9ov 1363725 1363724 2026-06-27T06:30:36Z ~2026-36886-13 79565 1363725 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = बर्मेली नेपाली | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[बर्मेली भाषा|बर्मेली]])<br>''bamar gu r hk''<br>Burmese Gurkha ([[English language|English]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = म्यानमार, यांगुन, [[माण्डले]], मोगोक, पिइन ओ ल्विन, तौन्ग्गी, [[मन्डले क्षेत्र|मण्डले डिभिजन]], शान राज्य, [[काचिन राज्य|काचिन]] | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[हिन्दू धर्म|हिन्दू]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[बौद्ध धर्म|बौद्ध]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[नेपाली]] र [[भारतीय गोरखा]] }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमारका]] धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्मको]] अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यकको गठन गर्दछ। === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] lxsw3uruoosm2cw7lsbieokeornq8kx 1363742 1363725 2026-06-27T09:57:58Z Bishaldev100 28807 /* संस्कृति */ 1363742 wikitext text/x-wiki {{Short description | People of Nepali origin settled in Burma}} {{infobox ethnic group| | group = बर्मेली नेपाली | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ([[बर्मेली भाषा|बर्मेली]])<br>''bamar gu r hk''<br>Burmese Gurkha ([[English language|English]])<br>''Barmī gōrkhā'' | image = [[Image:Burmesegurkha.jpg|200px]] | popplace = म्यानमार, यांगुन, [[माण्डले]], मोगोक, पिइन ओ ल्विन, तौन्ग्गी, [[मन्डले क्षेत्र|मण्डले डिभिजन]], शान राज्य, [[काचिन राज्य|काचिन]] | rels = {{hlist|[[File:Om.svg|15px]][[हिन्दू धर्म|हिन्दू]]|[[File:Dharma_Wheel_(2).svg|15px]][[बौद्ध धर्म|बौद्ध]]<ref name="Weng 2014"/>}} | langs = [[बर्मेली भाषा|बर्मेली]] र क्षेत्रीय भाषाहरू | related = [[नेपाली]] र [[भारतीय गोरखा]] }} '''बर्मेली गोर्खाली''' ( {{Lang-my|ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} ; {{Lang-ne|गोरखाली}}) [[म्यानमार]] (पूर्व बर्मा) मा बस्ने [[नेपाली भाषा]] बोल्ने [[म्यानमार|बर्म]] को [[गोरखाली|गोर्खाली]] जातीय समूह समूह हो। [[गोरखाली|गोर्खाहरू]] बर्मामा धेरै शताब्दीहरूमा बसोबास गर्दै छन्, बर्मामा बेलायती शासनको बेलामा अधिकांश [[गोरखाली|गोर्खा]] [[नेपाल|नेपालबाट]] बसाई सरेका थिए। नेपालीहरूको अनुमानित जनसङ्ख्या करिब ५ लाख छ। अधिकांश नेपालीहरू अहिले याङ्गोन (रङ्गुन), [[माण्डले|म्यानडाले]], पाइन यू ल्विन , मोगोक , तामु, कलाइम्यो, , टौंगयी र देश को अन्य भागहरूमा बस्छन्। == इतिहास र जनसाङ्ख्यिकी == [[म्यानमार|म्यानमारमा]] बसोबास गर्ने अन्य व्यक्तिहरू जस्तै नेपालीहरू पनि अधिकांश बेलायती प्रशासनको साथ आएका थिए। धेरै [[गोरखाली|गोर्खालीहरूले]] [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को बर्मा अभियानको बेलामा सेवा गरेका थिए। १९४८ मा बर्माको स्वतन्त्रता पछि, नेपाली/ गोर्खाहरू बर्मा सेनामा भर्ती भए। धेरै [[गोरखाली|गोरखाले]] नयाँ गणतन्त्रको लागि जातीय विद्रोही र कुमिन्तांग आक्रमणको बिरूद्ध विभिन्न अभियानमा काम गरे। १९५० को दसकमा [[गोरखाली|गोर्खाली]]लाई बर्मी सेनाको प्रमुख सम्पत्ति मानिन्थ्यो।<ref>Defence Museum, Yangon</ref> == संस्कृति == [[म्यानमार|म्यानमार]]का धेरै नेपालीहरूले [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]]को अभ्यास गर्छन्। काचिन राज्य, शान राज्य, यांगोन र मन्डलायका वरपरका शहरहरूमा केही बौद्ध र हिन्दु मन्दिरहरू छन्। नेपालीले मिचीना , मोगोक र पाइन यू ल्विन (मेम्यो) को हिल स्टेशनमा ठुलो अल्पसङ्ख्यक छ === भाषा === प्रायः गोरखाले सामान्यतया [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[बर्मेली भाषा|बर्मी]] भाषाहरू बोल्छन्। === शिक्षा === नेपालीहरूले शिक्षालाई उच्च महत्त्व दिन्छन्, र उनीहरूले बर्मामा उन्नत (मेडिकल, इन्जिनियरिङ वा डॉक्टरेट) डिग्रीको तुलनात्मक रूपमा उच्च हिस्साको प्रतिनिधित्व गर्दछन्।<ref>Burma Citizenship Law harsh on ethnic Burma Citizenship Law harsh on ethnic|{{Cite web|url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id%3D3795|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795|archivedate=2011-01-23|accessdate=2013-05-14}}</ref><ref>Burma Citizenship Law 1982|http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4f71b.html</ref> == उल्लेख्यानीय बर्माका नेपालीहरू == [[चित्र:Suk_Bahadur_Rai.jpg|अङ्गुठाकार|220x220पिक्सेल|सुक बहादुर राई ([[वीरगति]] १९५० )]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[म्यानमार]] * [[नेपालको जनसाङ्ख्यिकी|नेपालको जनसाङ्ख्यिकीय]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}   == बाह्य लिंकहरू == [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:गोर्खाली]] qttqysylvx4esun0a9gw68j30ibj7b6 0 123202 1363701 1332930 2026-06-27T04:57:00Z Bishaldev100 28807 1363701 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = विलियम रोन्टजेन | image = Roentgen2.jpg | birth_name = विल्हेल्म कोनराड रोन्टजेन | birth_date = {{Birth date|1845|3|27|df=y}} | birth_place = लेनेप [[प्रशा अधिराज्य|प्रसिया]], जर्मन महासंघ | death_date = {{Death date and age|df=yes|1923|2|10|1845|3|27}} | death_place = [[म्युनिख]], [[Bavaria]], [[जर्मनी]] | nationality = जर्मन<ref name=historiek /> | field = [[भौतिक शास्त्र]]<br>[[X-ray astronomy]] | known_for = [[एक्स-रे]]<br>[[Magnetoelectric effect]]<br>[[Dielectric elastomers|Dielectric elastomer]] [[Electroactive polymers|EAPs]] खोजी | prizes = {{nowrap|[[Matteucci Medal]] <small>(1896)</small><br>[[Rumford Medal]] {{small|(1896)}}<br>[[Elliott Cresson Medal]] {{small|(1897)}}<br>[[Barnard Medal for Meritorious Service to Science|Barnard Medal]] <small>(1900)</small><br>[[भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार]] {{small|(१९०१)}}}} | signature = Wilhelm Röntgen signature.svg }} '''विल्हेम कोन्राड रोन्टजेन''' ({{IPAc-en|ˈ|r|ɛ|n|t|g|ə|n|,_|-|dʒ|ə|n|,_|ˈ|r|ʌ|n|t|-}};<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/röntgen "Röntgen"]. ''[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]''.</ref> {{IPA-de|ˈvɪlhɛlm ˈʁœntɡən|-|De-Wilhelm Röntgen.ogg}}; सन् १८४५ मार्च २७{{snd}}सन् १९२३ फेब्रुअरी १०) एक जर्मन [[मेकानिकल इन्जिनियरिङ|मेकानिकल इन्जिनियर]] र भौतिकशास्त्री हुन्,<ref name="historiek">{{cite web|url=http://historiek.net/wilhelm-rontgen-ontdekker-rontgenstraling/550/|title=Wilhelm Röntgen (1845–1923) – Ontdekker röntgenstraling |publisher=historiek.net|date=31 October 2010 }}</ref> उनले सन् १८९५ नोभेम्बर ८ मा [[एक्स-रे]] पत्ता लगाएका थिए। यो उपलब्धिबाट उनले सन् १९०१ को पहिलो [[भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार|भौतिकशास्त्र तर्फको नोबल पुरस्कार]] पाएका थिए।<ref name="squires">Novelize, Robert. ''Squire's Fundamentals of Radiology''. [[Harvard University Press]]. 5th edition. 1997. {{ISBN|0-674-83339-2}} p. 1.</ref> उनको सम्मानमा [[परमाणु क्रमाङ्क|एटोमिक नम्बर]] १११ भएको [[रासायनिक तत्व|तत्त्व]]लाई [[रेन्टजेनियम]] राखिएको छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{ढाँचा:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार}} [[श्रेणी:सन् १८४५ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् १९२३ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:१९औँ शताब्दीका इन्जिनियरहरू]] [[श्रेणी:२०औँ शताब्दीका इन्जिनियरहरू]] [[श्रेणी:जर्मन इन्जिनियरहरू]] [[श्रेणी:जर्मन आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:जर्मन रेल्वे मेकानिकल इन्जिनियरहरु]] gh4tmplsn880564imensx44l0y1cgih 0 134219 1363745 1251157 2026-06-27T10:01:24Z Bishaldev100 28807 1363745 wikitext text/x-wiki {{Infobox United Nations | image = United Nations High Commissioner for Refugees logo.png | image_size = | name = Office of the United Nations High Commissioner for Refugees | map = | map_size = | map_caption = | type = United Nations Programme | abbreviation = UNHCR, HCR | leader_title = प्रमुख | leader_name = [[Filippo Grandi]]<br />(''उच्च आयुक्त '') | status = [[गैर-नाफामुलक संस्था|गैर-नाफामुलक]] | formation = {{start date and age|1950|12|14|df=yes}} | headquarters = [[जेनेभा]], [[स्विट्जरल्यान्ड]] | website = {{URL|https://www.unhcr.org/|unhcr.org}} | parent_organization = [[संयुक्त राष्ट्र महासभा]] <br /> [[संयुक्त राष्ट्र आर्थिक एवम् सामाजिक परिषद्]] | subsidiaries = | footnotes = {{portal-inline|Politics|size=tiny}} }} '''संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग''' ('''United Nations High Commissioner for Refugee,''' '''UNHCR''' ) [[शरणार्थी]], जबरजस्ती विस्थापित समुदाय र राज्यविहीन मानिसहरूलाई सहयोग र सुरक्षा गर्न र उनीहरूको स्वैच्छिक स्वदेश फिर्ता, स्थानीय घुल्मिल वा तेस्रो देशमा पुनर्वासमा सहयोग गर्नको लागि जिम्मेवारी दिइएको संयुक्त राष्ट्रसंघीय निकाय हो। यसको मुख्यालय [[जेनेभा]], [[स्विट्जरल्यान्ड|स्विट्जरल्याण्ड]]मा छ । १८,८७९ भन्दा धेरै कर्मचारी भएको यो आयोगले १३८ देशहरुमा काम गर्दछ। <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Figures at a Glance |url=https://www.unhcr.org/figures-at-a-glance.html |access-date=2020-08-18 |website=UNHCR |language=en}}</ref> == पृष्ठभूमि == संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोगको स्थापना [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्धबाट]] उत्पन्न भएको शरणार्थी संकटलाई सम्बोधन गर्न सन् १९५० मा भएको थियो । १९५१ शरणार्थी महासन्धिले एजेन्सीको कामको दायरा र कानुनी ढाँचा स्थापित गर्यो, जुन सुरुमा युद्धबाट विस्थापित भएका युरोपेलीहरूमा केन्द्रित थियो। १९५० को दशकको उत्तरार्धमा, हंगेरी विद्रोहदेखि [[अफ्रिका]] र [[एसिया|एशियाको]] उपनिवेशीकरणसम्म अन्य द्वन्द्वहरूका कारण हुने विस्थापनले शरणार्थी उच्च आयोगको कार्यहरूको दायरा फराकिलो बनायो। <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=History of UNHCR |url=https://www.unhcr.org/history-of-unhcr.html |access-date=2020-08-18 |website=UNHCR |language=en}}</ref> २०१५ मा यसको 65 औं वार्षिकोत्सव सम्म, एजेन्सीले विश्वभर ५ करोड भन्दा बढी शरणार्थीहरूलाई सहयोग गरेको थियो। जुन 2020 सम्म, शरणार्थी उच्च आयोगको जिम्मामा २ करोड भन्दा धेरै शरणार्थीहरू छन्। <ref name=":4">{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Figures at a Glance |url=https://www.unhcr.org/figures-at-a-glance.html |access-date=2020-08-18 |website=UNHCR |language=en}}</ref> फलस्वरूप, यसको वार्षिक बजेट १९५१ मा US$३००,००० बाट २०१९ मा US$८.६ अर्ब पुगेको छ, जसले यसलाई खर्चको हिसाबले संयुक्त राष्ट्र संघको सबैभन्दा ठूलो एजेन्सीहरू मध्ये एक बनाएको छ। <ref name=":4" /> <ref>[https://www.unsceb.org/content/FS-F00-03?gyear=2018 Expenditure by Agency] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117201902/https://www.unsceb.org/content/FS-F00-03?gyear=2018 |date=2020-11-17 }}</ref> शरणार्थी उच्च आयोगको बजेटको ठूलो हिस्सा स्वैच्छिक योगदानबाट आउँछ, प्रायः सदस्य राष्ट्रहरूबाट; सबैभन्दा ठूलो दाताहरू संयुक्त राज्य अमेरिका, युरोपेली संघ र जर्मनी हुन्। <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Donors |url=https://www.unhcr.org/donors.html |access-date=2020-08-18 |website=UNHCR |language=en}}</ref> एजेन्सीको काममा सुरक्षा, आश्रय, स्वास्थ्य सेवा र आपतकालीन राहत, पुनर्वास र स्वदेश फिर्तामा सहयोग, र शरणार्थीहरूको तर्फबाट राष्ट्रिय र बहुपक्षीय नीतिहरूको वकालत गर्ने समावेश छ। <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Advocacy |url=https://www.unhcr.org/advocacy.html |access-date=2020-08-18 |website=UNHCR |language=en}}</ref> आफ्नो कामको कदर स्वरुप, यस आयोगले सन् १९५४ र १९८१ मा दुईवटा [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] र सन् १९९१ मा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगका लागि प्रिन्स अफ अस्टुरियास पुरस्कार ([[:en:Prince_of_Asturias_Awards#International_Cooperation_(Cooperaci%C3%B3n_Internacional)|Prince of Asturias Awards for International Cooperation]]) जितेको छ <ref name="NobelFactsorg">{{Cite web |title=Nobel Laureates Facts – Organizations |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/lists/organizations.html |access-date=2009-10-13 |publisher=[[Nobel Foundation]]}}</ref> यो संयुक्त राष्ट्र विकास समूह (दिगो विकासमा समर्पित संस्थाहरूको एक संघ)को सदस्य हो, । <ref>[http://www.undg.org/index.cfm?P=13 UNDG Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511144047/http://www.undg.org/index.cfm?P=13|date=11 May 2011}}. Undg.org. Retrieved on 2013-07-12.</ref> == काम == [[चित्र:UNHCR_DADAAB_REGION,_KENYA_AFRICA_DOD_2006.JPEG|अङ्गुठाकार| 11 डिसेम्बर 2006 मा विनाशकारी बाढी पछि केन्याको डाडाबमा पाल, टार्प्स र लामखुट्टेको जाली समावेश UNHCR प्याकेजहरू।]] === पुरस्कारहरू === शरणार्थी उच्च आयोगलाई १९५४ र १९८१ मा [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] प्रदान गरिएको थियो। सन् २०१५ मा इन्दिरा गान्धी पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। सन् १९९१ मा प्रिन्स अफ अस्टुरियास अवार्ड फर इन्टरनेशनल कोअपरेशनबाट सम्मानित गरिएको थियो। <ref>{{Cite news|url=http://www.fpa.es/en/princess-of-asturias-awards/laureates/1991-unhcr-united-nations-high-comissioner-for-refugees.html?especifica=0|title=UNHCR (United Nations High Comissioner [sic] for Refugees) - Laureates - Princess of Asturias Awards - The Princess of Asturias Foundation|last=Tecnologías|first=Developed with webControl CMS by Intermark|work=The Princess of Asturias Foundation|access-date=2018-10-21|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230419031421/https://www.fpa.es/en/princess-of-asturias-awards/laureates/1991-unhcr-united-nations-high-comissioner-for-refugees.html?especifica=0 |date=2023-04-19 }}</ref> == कर्मचारी == {{As of|2023|}}, शरणार्थी उच्च आयोगमा १८,८७९ भन्दा धेरै कर्मचारीहरू १३५ देशमा कार्यरत छन् .<ref>{{Cite web |title=Figures at a Glance |url=https://www.unhcr.org/figures-at-a-glance.html |access-date=26 March 2019 |publisher=UNHCR}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] [[श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू]] fbhc5v81lkde8egwzgrqbi91ijtcrv4 1363746 1363745 2026-06-27T10:02:32Z Bishaldev100 28807 /* काम */ 1363746 wikitext text/x-wiki {{Infobox United Nations | image = United Nations High Commissioner for Refugees logo.png | image_size = | name = Office of the United Nations High Commissioner for Refugees | map = | map_size = | map_caption = | type = United Nations Programme | abbreviation = UNHCR, HCR | leader_title = प्रमुख | leader_name = [[Filippo Grandi]]<br />(''उच्च आयुक्त '') | status = [[गैर-नाफामुलक संस्था|गैर-नाफामुलक]] | formation = {{start date and age|1950|12|14|df=yes}} | headquarters = [[जेनेभा]], [[स्विट्जरल्यान्ड]] | website = {{URL|https://www.unhcr.org/|unhcr.org}} | parent_organization = [[संयुक्त राष्ट्र महासभा]] <br /> [[संयुक्त राष्ट्र आर्थिक एवम् सामाजिक परिषद्]] | subsidiaries = | footnotes = {{portal-inline|Politics|size=tiny}} }} '''संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग''' ('''United Nations High Commissioner for Refugee,''' '''UNHCR''' ) [[शरणार्थी]], जबरजस्ती विस्थापित समुदाय र राज्यविहीन मानिसहरूलाई सहयोग र सुरक्षा गर्न र उनीहरूको स्वैच्छिक स्वदेश फिर्ता, स्थानीय घुल्मिल वा तेस्रो देशमा पुनर्वासमा सहयोग गर्नको लागि जिम्मेवारी दिइएको संयुक्त राष्ट्रसंघीय निकाय हो। यसको मुख्यालय [[जेनेभा]], [[स्विट्जरल्यान्ड|स्विट्जरल्याण्ड]]मा छ । १८,८७९ भन्दा धेरै कर्मचारी भएको यो आयोगले १३८ देशहरुमा काम गर्दछ। <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Figures at a Glance |url=https://www.unhcr.org/figures-at-a-glance.html |access-date=2020-08-18 |website=UNHCR |language=en}}</ref> == पृष्ठभूमि == संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोगको स्थापना [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्धबाट]] उत्पन्न भएको शरणार्थी संकटलाई सम्बोधन गर्न सन् १९५० मा भएको थियो । १९५१ शरणार्थी महासन्धिले एजेन्सीको कामको दायरा र कानुनी ढाँचा स्थापित गर्यो, जुन सुरुमा युद्धबाट विस्थापित भएका युरोपेलीहरूमा केन्द्रित थियो। १९५० को दशकको उत्तरार्धमा, हंगेरी विद्रोहदेखि [[अफ्रिका]] र [[एसिया|एशियाको]] उपनिवेशीकरणसम्म अन्य द्वन्द्वहरूका कारण हुने विस्थापनले शरणार्थी उच्च आयोगको कार्यहरूको दायरा फराकिलो बनायो। <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=History of UNHCR |url=https://www.unhcr.org/history-of-unhcr.html |access-date=2020-08-18 |website=UNHCR |language=en}}</ref> २०१५ मा यसको 65 औं वार्षिकोत्सव सम्म, एजेन्सीले विश्वभर ५ करोड भन्दा बढी शरणार्थीहरूलाई सहयोग गरेको थियो। जुन 2020 सम्म, शरणार्थी उच्च आयोगको जिम्मामा २ करोड भन्दा धेरै शरणार्थीहरू छन्। <ref name=":4">{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Figures at a Glance |url=https://www.unhcr.org/figures-at-a-glance.html |access-date=2020-08-18 |website=UNHCR |language=en}}</ref> फलस्वरूप, यसको वार्षिक बजेट १९५१ मा US$३००,००० बाट २०१९ मा US$८.६ अर्ब पुगेको छ, जसले यसलाई खर्चको हिसाबले संयुक्त राष्ट्र संघको सबैभन्दा ठूलो एजेन्सीहरू मध्ये एक बनाएको छ। <ref name=":4" /> <ref>[https://www.unsceb.org/content/FS-F00-03?gyear=2018 Expenditure by Agency] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117201902/https://www.unsceb.org/content/FS-F00-03?gyear=2018 |date=2020-11-17 }}</ref> शरणार्थी उच्च आयोगको बजेटको ठूलो हिस्सा स्वैच्छिक योगदानबाट आउँछ, प्रायः सदस्य राष्ट्रहरूबाट; सबैभन्दा ठूलो दाताहरू संयुक्त राज्य अमेरिका, युरोपेली संघ र जर्मनी हुन्। <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Donors |url=https://www.unhcr.org/donors.html |access-date=2020-08-18 |website=UNHCR |language=en}}</ref> एजेन्सीको काममा सुरक्षा, आश्रय, स्वास्थ्य सेवा र आपतकालीन राहत, पुनर्वास र स्वदेश फिर्तामा सहयोग, र शरणार्थीहरूको तर्फबाट राष्ट्रिय र बहुपक्षीय नीतिहरूको वकालत गर्ने समावेश छ। <ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Advocacy |url=https://www.unhcr.org/advocacy.html |access-date=2020-08-18 |website=UNHCR |language=en}}</ref> आफ्नो कामको कदर स्वरुप, यस आयोगले सन् १९५४ र १९८१ मा दुईवटा [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] र सन् १९९१ मा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगका लागि प्रिन्स अफ अस्टुरियास पुरस्कार ([[:en:Prince_of_Asturias_Awards#International_Cooperation_(Cooperaci%C3%B3n_Internacional)|Prince of Asturias Awards for International Cooperation]]) जितेको छ <ref name="NobelFactsorg">{{Cite web |title=Nobel Laureates Facts – Organizations |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/lists/organizations.html |access-date=2009-10-13 |publisher=[[Nobel Foundation]]}}</ref> यो संयुक्त राष्ट्र विकास समूह (दिगो विकासमा समर्पित संस्थाहरूको एक संघ)को सदस्य हो, । <ref>[http://www.undg.org/index.cfm?P=13 UNDG Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511144047/http://www.undg.org/index.cfm?P=13|date=11 May 2011}}. Undg.org. Retrieved on 2013-07-12.</ref> == काम == [[चित्र:UNHCR_DADAAB_REGION,_KENYA_AFRICA_DOD_2006.JPEG|अङ्गुठाकार| २००६ डिसेम्बर ११ मा विनाशकारी बाढी पछि केन्याको डाडाबमा पाल, टार्प्स र लामखुट्टेको जाली समावेश UNHCR राहत सामग्री।]] === पुरस्कारहरू === शरणार्थी उच्च आयोगलाई १९५४ र १९८१ मा [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] प्रदान गरिएको थियो। सन् २०१५ मा इन्दिरा गान्धी पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। सन् १९९१ मा प्रिन्स अफ अस्टुरियास अवार्ड फर इन्टरनेशनल कोअपरेशनबाट सम्मानित गरिएको थियो। <ref>{{Cite news|url=http://www.fpa.es/en/princess-of-asturias-awards/laureates/1991-unhcr-united-nations-high-comissioner-for-refugees.html?especifica=0|title=UNHCR (United Nations High Comissioner [sic] for Refugees) - Laureates - Princess of Asturias Awards - The Princess of Asturias Foundation|last=Tecnologías|first=Developed with webControl CMS by Intermark|work=The Princess of Asturias Foundation|access-date=2018-10-21|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230419031421/https://www.fpa.es/en/princess-of-asturias-awards/laureates/1991-unhcr-united-nations-high-comissioner-for-refugees.html?especifica=0 |date=2023-04-19 }}</ref> == कर्मचारी == {{As of|2023|}}, शरणार्थी उच्च आयोगमा १८,८७९ भन्दा धेरै कर्मचारीहरू १३५ देशमा कार्यरत छन् .<ref>{{Cite web |title=Figures at a Glance |url=https://www.unhcr.org/figures-at-a-glance.html |access-date=26 March 2019 |publisher=UNHCR}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] [[श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू]] famr9ck4szh0kuwp1e6rmlrkl815jw2 0 136406 1363741 1363493 2026-06-27T08:55:12Z Bishaldev100 28807 1363741 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)}}{{Infobox military conflict | partof = [[नेपालको एकीकरण]] | conflict = मकवानपुरको लडाईं | notes = | casualties3 = | casualties2 = ४०० | casualties1 = ६० | strength3 = | strength2 = ३,५०० | strength1 = अज्ञात | combatant2 = मकवानपुर राज्य<br>[[File:Bengal subah flag (Nautical).svg|20px]] बंगाल | combatant1 = [[गोरखा राज्य]] | commander1 = [[पृथ्वीनारायण शाह]]<br>[[केहरसिंह बस्न्यात]] <br> [[वंशराज पाँडे]] | commander2 = दिगबन्धन सेन<br>[[मिर कासिम]] <br /> गुर्गिन खा | combatants_header = | status = गोर्खा विजय | result = गोरखा विजय | territory = मकवानपुर गोरखामा विलय<br>बारा, पर्सा, रौतहट, सर्लाही, महोत्तरी, सिन्धुलीमा गोरखाको अधिकार | map_label = | width = | map_caption = | map_marksize = | map_size = | map_relief = | map_type = | coordinates = <!--Use the {{coord}} template --> | place = [[मकवानपुरगढी]], [[गोरखा राज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल]]) | date = १८१९ भदौ-पौष <br>१७६३ अगस्ट २० | caption = | alt = | image_size = | image = | campaignbox = नेपालको एकीकरण }} '''मकवानपुरको युद्ध''' वि.स। १८१९ को भदौ मा (ई २१ अगस्ट १७६२ मा )मकवानपुरगढी, नेपालको [[गोरखा राज्य]] र [[मकवानपुर राज्य]]बीच भएको थियो। <ref>{{Cite web |last=Basnyat |first=Prem Singh |date=31 July 2020 |title=The battle of Makawanpur |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/97266/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128125318/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/the-battle-of-makawanpur/ |archive-date=28 January 2021 |access-date=28 January 2021 |website=My Republica |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115210347/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/97266/ |date=15 January 2021 }}</ref> करिब आठ घण्टासम्म चलेको लडाइँमा गोर्खाली विजयी भयो । <ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=O3RuAAAAMAAJ|title=Military History of Nepal|date=1995|location=}}</ref> मकवानपुरको तर्फबाट ६० गोर्खाली सैनिक मारिए र ४०० सिपाही मारिए। <ref name=":0" /> मकवानपुरका राजा दिग्बन्धन सेनले बंगालका नवाब मिर कासिमसँग सहयोग मागेका थिए। गुरगिन खानको नेतृत्वमा आएको बंगाली सेनालाई छापामार युद्ध गरी पराजित गरेपछि दिग्बन्धन सेनले आत्मसमर्पण गरे र मकवानपुर पूर्णतः गोरखामा विलय भयो। [[वंशराज पाँडे]] र [[केहरसिंह बस्न्यात|केहरसिंह]]ले सङ्गठन गरेको सैनिक साथै [[महोद्दमकिर्ति शाह|महोद्दामकिर्ति शाह]], [[दलमर्दन शाह]], [[शूरप्रताप शाह|शुरप्रताप शाह]], [[नन्दु शाह]], [[दलजित शाह]]हरूका साथ पठाएको ठुलो सङ्ख्यामा मकवानपुरमा आक्रमण गरेका थिएँ। यहा १० घन्टासम्म लडाइँ चलेको थियो र अन्तत: दिग्वन्ध्न सेनले आत्मसम्पर्ण गरेका थिएँ। <ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=मकवानपुरगढी र पृथ्वीनारायण शाह|युआरएल=https://sadrishya.com/2021/01/11/858/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> मकवानपुर विजयसँगै गोरखाले बारा, पर्सा, रौतहट, सर्लाही, महोत्तरीजस्ता समथर क्षेत्रमा आफ्नो अधिकार गर्‍यो। तराईको तलहट्टी भागमा आफ्नो पूर्णतः कब्जा भएपछि पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौं उपत्यकाभित्र दक्षिणपट्टिबाट पैठारी हुने नुन र कपडा पनि बन्द गर्न लगाएका थिए।<ref>{{Cite journal |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=पूर्णिमा |journal=पूर्णिमा |volume=२७ |pages=१६५}}</ref> मकवानपुर राज्य गोरखामा गाभिएपछि मकवानपुर राज्यमा कार्यरत [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]का पूर्वज गोर्खाली भएका थिए। गोरखाको दक्षिणी सिमाना कम्पनी प्रभावित क्षेत्रमा जोडिएकाले अङ्ग्रेजको क्रियाकलापको पनि नजिकबाट अध्ययन गर्न सजिलो भयो। ==पृष्ठभुमि == गोरखाका राजा पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौं उपत्यकालाई घेराबन्दी गरी गलाउने नीति लिएका थिए। मकवानपुर राज्यबाअत उपत्यका भित्र आपूर्ति सामग्री प्रवाह भैरहेको हुनाले घेराबन्दी गर्ने काम प्रभावकारी भएको थिएन। त्यसैले मकवानपुर माथि अधिकार गर्न आवश्यक भयो। मकवानपुरमा बुढा राजा हेमकर्ण सेनको बि.सं १८१६ मा मृत्यु भयो। उनका उत्तराधिकारी दिग्बन्धन सेन राजगद्दीका हकदार भए। दिग्बन्धन सेन गोर्खाका राजाका विरोधी थिए। त्यसैले गोरखाले त्यहाँ आक्रमण गर्नु कुनै असजिलो ठानेन। ==लडाइँ == ===मकवानपुर गढी=== १८१९ भाद्र ९ मा पृथ्वीनारायण शाहले केहरसिंह बस्न्यात र वंशराज पाँडेको नेतृत्वमा मकवानपुरमा आक्रमण गर्न पठाए। चित्लाङ, कुलेखानी र खुँडाघाटबाट अगाडी बढेको गोरखाली सेनाले मकवानपुरमाथि आक्रमण गर्‍यो। १० घण्टा सम्म चलेको सो युद्धमा १०० भन्दा बढी गोरखाली र ४०० मकवानी सैनिक मारिए। सो युद्धमा राजा दिग्बन्धन सेन पराजित भई हरिहरपुरतिर भाग्न बाध्य भए।<ref name="सुवेदी">{{cite book | last = सुवेदी | first = राजाराम | author-link = राजाराम सुवेदी | year = फागुन २०६१ | title = नेपालको तथ्य इतिहास | publisher = [[साझा प्रकाशन]] | url = | isbn = 99933-2-406-X | pages = १७३ }}</ref> उनलाई पच्छ्याउदै गोरखाली सेनाले आश्विन २ मा सिन्धुली र तिमाल जित्यो।<ref>{{Cite journal |last=आचार्य |first=बाबुराम |title=गोरखाविजयकालका घटना |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_07_03.pdf |journal=पुर्णिमा |volume=७ |issue=३}}</ref> ===हरिहरपुर गढी=== दिग्बन्धन सेन हरिहरपुर गढीमा मुकाम बनाएका थिए। गोरखालीले त्यहाँ पनि पच्छ्याउँदै लखेट्तै लगेकाले १८१९ आश्विन २२ राजा दिग्बन्धन सेन सपरिवार पक्राउ परे। तर दिग्बन्धन सेन र देवान कनकसिंह बानियाँ प्रपञ्चसाथ भाग्दा खुँडाघाट्मा पुगी गुरगिन खानसँग सहायता मागे। त्यो कुरालाई बङ्गालका नवाब मीरकासिमकहाँ पुर्‍याइयो। मीरकासिमले २००० सैनिक गुरगिन खानको नेतृत्वमा गोर्खालीसँग युद्ध गर्न पठाए।<ref name="सुवेदी2">{{cite book | last = सुवेदी | first = राजाराम | author-link = राजाराम सुवेदी | year = फागुन २०६१ | title = नेपालको तथ्य इतिहास | publisher = [[साझा प्रकाशन]] | url = | isbn = 99933-2-406-X | pages = १७४ }}</ref>। (राजाराम सुवेदीका अनुसार दिग्बन्धन सेनले उत्तर विहारका नवाब काशीमअली खानसँग मद्दत मागेका थिए र काशीमअली खानले २००० मुसलमानी सेना हर्नामाडीको बाटो हुँदै गुरगीन खानको नेतृत्वमा पठाएका थिए। ===गोर्खाली बङ्गाली लडाइँ === वि सं १८१९ पौष २७ बङ्गाली सेनाले मकवानपुरमा प्रवेश गर्‍यो। मकवानपुरलाई मुसलमानले टेकेको खबर पाएका गोरखालीले ढुकुवाबास पुगेर छापामार तरिकाले आक्रमण गरे। गोरखालीका सामु मुसलमानको केही सीप नलागी हातहतियार र बन्दुकको ख्याल नगरी ज्यान बचाउन भागे। मकवानपुरका राजा दिग्बन्धन सेनले गोरखाली सेनासामु आत्मसमर्पण गरे। उनलाई सपरिवार गोर्खामा नजरबन्दमा राखियो।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=राजाराम |title=मकवानपुर राज्य |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_05.pdf |journal=प्रचीन नेपाल |issue=147 |pages=41-48}}</ref> उनका छोरा भुँवर सेन भने भागेर बेतिया पुग्न सफल भए।<ref name="Hamilton">{{cite book | last = Hamilton | first = FB | author-link = फ्रान्सिस बुकानन-ह्यामिल्टन | year = | title =An Account of the Kingdom of Nepal | publisher = Manjushree Publishing House | url = | isbn = | pages =145-146 }}</ref> ==प्रतिक्रिया == मकवानपुरका राजा दिग्बन्धन सेन सपरिवार बन्दी बनी गोरखामा राखिएको सूचनाले [[तनहुँ राज्य|तनहुँ]]का राजा त्रिविक्रम सेनको मनमा त्रास पैदा भयो। त्यसैले उनले [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]]का राजा वीरनारायण शाह र [[पर्वत राज्य|पर्वत]]का राजा कीर्तिबमलाई मन्त्रणा गरे। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:गोर्खाली]] p4iwg7nrupvs1pby42zziaf5nyu2n4r 0 150230 1363743 1358363 2026-06-27T09:58:31Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1363743 wikitext text/x-wiki '''रोहिङ्ग्या शरणार्थी'''हरू [[म्यानमार]] [[राखाइन राज्य|राखाइन]] राज्यबाट शरण लिन नेपाल आएका [[रोहिङ्ग्या|रोहिंग्या]] मानिसहरू थिए । रोहिङ्ग्याहरू सन् १९९० को दशक र मुख्यतया २०१२ मा नेपाल प्रवेश गरेका थिए।<ref name="spotlight2020">{{Cite web |last=Magazine |first=New Spolight |title=Rohingyas Refugees Entry In Nepal A Cause Of Concern |url=https://www.spotlightnepal.com/2019/12/30/rohingyas-refugees-entry-nepal-cause-concern/ |accessdate=2020-06-13 |work=SpotlightNepal}}</ref> तिनीहरू [[बङ्गलादेश]] र [[भारत]] पार गरेर पूर्वी नेपाल हुँदै आएका थिए। तिनीहरू [[काठमाडौँ]] कपन र [[तराई]] विभिन्न स्थानहरूमा बसोबास गरेका छन्।<ref>{{Cite web |title=Nepal and the Rohingya Refugees |url=https://thediplomat.com/2017/12/nepal-and-the-rohingya-refugees/ |accessdate=2020-06-13}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baral |first=Biswas |title=No country for Rohingya |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/29282/ |accessdate=2020-06-13 |work=My Republica}}</ref> == जनसङ्ख्या == नेपालमा रोहिंग्याहरूको सही जनसङ्ख्या अज्ञात छ। कपनमा ३०० रोहिंग्या शरणार्थी बसेका छन्। नेपालभरि रोहिंग्याहरूको कुल सङ्ख्या ६००<ref name="kpost2020">{{Cite web |title=Opinion {{!}} The Rohingya in Nepal |url=https://kathmandupost.com/columns/2020/01/01/the-rohingya-in-nepal |accessdate=2020-06-13}}</ref> र ३००० को बीचमा रहेको अनुमान गरिएको छ।<ref name="spotlight2020">{{Cite web |last=Magazine |first=New Spolight |title=Rohingyas Refugees Entry In Nepal A Cause Of Concern |url=https://www.spotlightnepal.com/2019/12/30/rohingyas-refugees-entry-nepal-cause-concern/ |access-date=2020-06-13 |website=SpotlightNepal}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMagazine">Magazine, New Spolight. [https://www.spotlightnepal.com/2019/12/30/rohingyas-refugees-entry-nepal-cause-concern/ "Rohingyas Refugees Entry In Nepal A Cause Of Concern"]. ''SpotlightNepal''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-06-13</span></span>.</cite></ref> == कानूनी स्थिति == नेपालले १९५१ को शरणार्थी महासन्धि वा १९६७ को प्रोटोकलमा हस्ताक्षर नगरेको हुनाले, शरणार्थीहरूको सेवा गर्ने नेपालको कुनै कानुनी दायित्व छैन। यद्यपि, नेपालले [[जेनेभा महासन्धि]]ले तोकेका मानव अधिकार सन्धिहरूलाई अनुमोदन गरेको छ त्यसैले यो रोहिंग्याको अधिकारको रक्षा गर्नुपर्ने बाध्यतामा छ।<ref name="kpost2020" /> यसरी, नेपालले रोहिंग्या समुदायलाई शरणार्थीको रूपमा होइन तर अवैध आप्रवासीको रूपमा मान्यता दिन्छ। संयुक्त राष्ट्र संघीय शरणार्थी एजेन्सीले उनीहरूलाई परिचयपत्र र प्रति परिवार प्रति महिना रु ५,००० भत्ता प्रदान गर्छन् तर यसले उनीहरूको आधारभूत आवश्यकता पूरा गर्दैन। ।<ref>{{Cite web |title=Rohingyas in Nepal: Give us citizenship or send us elsewhere – OnlineKhabar |url=https://english.onlinekhabar.com/rohingyas-in-nepal-give-us-citizenship-or-send-us-elsewhere.html |access-date=2020-06-13}}</ref> == अवैध गतिविधि == सन् २०१५ मा पाँच रोहिंग्या शरणार्थीसँग [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] अवैध रूपमा जारी गरिएको नेपाली पासपोर्ट सहित फेला परेका थिए। उनीहरू यी पासपोर्टहरू लिएर सफलतापूर्वक [[साउदी अरब]] प्रवेश गरेका थिए।<ref name="spotlight2020">{{Cite web |last=Magazine |first=New Spolight |title=Rohingyas Refugees Entry In Nepal A Cause Of Concern |url=https://www.spotlightnepal.com/2019/12/30/rohingyas-refugees-entry-nepal-cause-concern/ |access-date=2020-06-13 |website=SpotlightNepal}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMagazine">Magazine, New Spolight. [https://www.spotlightnepal.com/2019/12/30/rohingyas-refugees-entry-nepal-cause-concern/ "Rohingyas Refugees Entry In Nepal A Cause Of Concern"]. ''SpotlightNepal''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-06-13</span></span>.</cite></ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] * [[बर्मेली नेपाली]] * [[नेपालमा शरणार्थी]] * [[भारतमा रोहिंग्या शरणार्थी]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:नेपालमा शरणार्थी]] 0i4dc6kp3xy8x24rgals4ley2e4t2bu 1363744 1363743 2026-06-27T09:59:11Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1363744 wikitext text/x-wiki '''रोहिङ्ग्या शरणार्थी'''हरू [[म्यानमार]] [[राखाइन राज्य|राखाइन]] राज्यबाट शरण लिन नेपाल आएका [[रोहिङ्ग्या|रोहिंग्या]] मानिसहरू थिए । रोहिङ्ग्याहरू सन् १९९० को दशक र मुख्यतया २०१२ मा नेपाल प्रवेश गरेका थिए।<ref name="spotlight2020">{{Cite web |last=Magazine |first=New Spolight |title=Rohingyas Refugees Entry In Nepal A Cause Of Concern |url=https://www.spotlightnepal.com/2019/12/30/rohingyas-refugees-entry-nepal-cause-concern/ |accessdate=2020-06-13 |work=SpotlightNepal}}</ref> तिनीहरू [[बङ्गलादेश]] र [[भारत]] पार गरेर पूर्वी नेपाल हुँदै आएका थिए। तिनीहरू [[काठमाडौँ]] कपन र [[तराई]] विभिन्न स्थानहरूमा बसोबास गरेका छन्।<ref>{{Cite web |title=Nepal and the Rohingya Refugees |url=https://thediplomat.com/2017/12/nepal-and-the-rohingya-refugees/ |accessdate=2020-06-13}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baral |first=Biswas |title=No country for Rohingya |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/29282/ |accessdate=2020-06-13 |work=My Republica}}</ref> == जनसङ्ख्या == नेपालमा रोहिंग्याहरूको सही जनसङ्ख्या अज्ञात छ। कपनमा ३०० रोहिंग्या शरणार्थी बसेका छन्। नेपालभरि रोहिंग्याहरूको कुल सङ्ख्या ६००<ref name="kpost2020">{{Cite web |title=Opinion {{!}} The Rohingya in Nepal |url=https://kathmandupost.com/columns/2020/01/01/the-rohingya-in-nepal |accessdate=2020-06-13}}</ref> र ३००० को बीचमा रहेको अनुमान गरिएको छ।<ref name="spotlight2020">{{Cite web |last=Magazine |first=New Spolight |title=Rohingyas Refugees Entry In Nepal A Cause Of Concern |url=https://www.spotlightnepal.com/2019/12/30/rohingyas-refugees-entry-nepal-cause-concern/ |access-date=2020-06-13 |website=SpotlightNepal}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMagazine">Magazine, New Spolight. [https://www.spotlightnepal.com/2019/12/30/rohingyas-refugees-entry-nepal-cause-concern/ "Rohingyas Refugees Entry In Nepal A Cause Of Concern"]. ''SpotlightNepal''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-06-13</span></span>.</cite></ref> == कानूनी स्थिति == नेपालले १९५१ को शरणार्थी महासन्धि वा १९६७ को प्रोटोकलमा हस्ताक्षर नगरेको हुनाले, शरणार्थीहरूको सेवा गर्ने नेपालको कुनै कानुनी दायित्व छैन। यद्यपि, नेपालले [[जेनेभा महासन्धि]]ले तोकेका मानव अधिकार सन्धिहरूलाई अनुमोदन गरेको छ त्यसैले यो रोहिंग्याको अधिकारको रक्षा गर्नुपर्ने बाध्यतामा छ।<ref name="kpost2020" /> यसरी, नेपालले रोहिंग्या समुदायलाई शरणार्थीको रूपमा होइन तर अवैध आप्रवासीको रूपमा मान्यता दिन्छ। संयुक्त राष्ट्र संघीय शरणार्थी एजेन्सीले उनीहरूलाई परिचयपत्र र प्रति परिवार प्रति महिना रु ५,००० भत्ता प्रदान गर्छन् तर यसले उनीहरूको आधारभूत आवश्यकता पूरा गर्दैन। ।<ref>{{Cite web |title=Rohingyas in Nepal: Give us citizenship or send us elsewhere – OnlineKhabar |url=https://english.onlinekhabar.com/rohingyas-in-nepal-give-us-citizenship-or-send-us-elsewhere.html |access-date=2020-06-13}}</ref> == अवैध गतिविधि == सन् २०१५ मा पाँच रोहिंग्या शरणार्थीसँग [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] अवैध रूपमा जारी गरिएको नेपाली पासपोर्ट सहित फेला परेका थिए। उनीहरू यी पासपोर्टहरू लिएर सफलतापूर्वक [[साउदी अरब]] प्रवेश गरेका थिए।<ref name="spotlight2020">{{Cite web |last=Magazine |first=New Spolight |title=Rohingyas Refugees Entry In Nepal A Cause Of Concern |url=https://www.spotlightnepal.com/2019/12/30/rohingyas-refugees-entry-nepal-cause-concern/ |access-date=2020-06-13 |website=SpotlightNepal}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMagazine">Magazine, New Spolight. [https://www.spotlightnepal.com/2019/12/30/rohingyas-refugees-entry-nepal-cause-concern/ "Rohingyas Refugees Entry In Nepal A Cause Of Concern"]. ''SpotlightNepal''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-06-13</span></span>.</cite></ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] * [[बर्मेली नेपाली]] * [[नेपालमा शरणार्थी]] * [[भारतमा रोहिंग्या शरणार्थी]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध]] [[श्रेणी:नेपालमा शरणार्थी|र]] jrlqjog24tzr0e5mtrrbp717balx9dl 3 150438 1363726 1358062 2026-06-27T06:42:16Z ~2026-36868-65 79567 /* Bio */ नयाँ खण्ड 1363726 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Janak Prasad Pandeyज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,७९८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Janak Prasad Pandey|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०१:५६, ७ जुन २०२६ (नेपाली समय) == Bio == Mr. Janak Prasad Pandey is a distinguished legal practitioner based in Kathmandu, the capital city of Nepal. He holds a Master of Laws (LL.M.) in International Law and a Master of Business Administration (MBA) with a specialization in International Finance. He is duly licensed as an Advocate by the Nepal Bar Council, a certified Notary Public by the Notary Council of Nepal, an accredited Arbitrator recognized by the Arbitration Council, and a licensed Liquidator authorized by the Office of the Company Registrar, Government of Nepal. == Areas of Practice == * Corporate and Commercial Law * Foreign Direct Investment (FDI) Advisory * Company Incorporation and Compliance * Mergers and Acquisitions (M&A) * Corporate Restructuring and Liquidation * Alternative Dispute Resolution (ADR) — Arbitration & Mediation * Civil and Family Law Litigation * Criminal Defense Practice == Approach & Value == He advises domestic and international clients with strong emphasis on regulatory compliance, cross-border transactions, and corporate governance. His multidisciplinary training in law and finance enables strategic, solution-oriented counsel on complex matters. [[विशेष:Contributions/&#126;2026-36868-65|&#126;2026-36868-65]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-36868-65|वार्तालाप]]) १२:२७, २७ जुन २०२६ (नेपाली समय) owil4n1istztq6rzm2gxms3zq6kwzk2 1363727 1363726 2026-06-27T06:54:21Z Janak Prasad Pandey 79151 /* Bio */ 1363727 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Janak Prasad Pandeyज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,७९८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Janak Prasad Pandey|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०१:५६, ७ जुन २०२६ (नेपाली समय) == Introduction == Mr. Janak Prasad Pandey is a distinguished legal practitioner based in Kathmandu, the capital city of Nepal. He holds a Master of Laws (LL.M.) in International Law and a Master of Business Administration (MBA) with a specialization in International Finance. He is duly licensed as an Advocate by the Nepal Bar Council, a certified Notary Public by the Notary Council of Nepal, an accredited Arbitrator recognized by the Arbitration Council, and a licensed Liquidator authorized by the Office of the Company Registrar, Government of Nepal. == Areas of Practice == * Corporate and Commercial Law * Foreign Direct Investment (FDI) Advisory * Company Incorporation and Compliance * Mergers and Acquisitions (M&A) * Corporate Restructuring and Liquidation * Alternative Dispute Resolution (ADR) — Arbitration & Mediation * Civil and Family Law Litigation * Criminal Defense Practice == Approach & Value == He advises domestic and international clients with strong emphasis on regulatory compliance, cross-border transactions, and corporate governance. His multidisciplinary training in law and finance enables strategic, solution-oriented counsel on complex matters. [[विशेष:Contributions/&#126;2026-36868-65|&#126;2026-36868-65]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-36868-65|वार्तालाप]]) १२:२७, २७ जुन २०२६ (नेपाली समय) noxsmt9peqs0ene1tw7zp9xq48ot5c1 10 150577 1363699 1363539 2026-06-27T04:47:54Z Bishaldev100 28807 1363699 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-protected|small=yes}}</noinclude>{{<includeonly>safesubst:</includeonly>#switch: {{{1}}} |Group A={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=yo |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=MEX, RSA, KOR, CZE <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_MEX=3 |draw_MEX=0 |loss_MEX=0 |gf_MEX=6 |ga_MEX=0 |status_MEX=HA |win_RSA=1 |draw_RSA=1 |loss_RSA=1 |gf_RSA=2 |ga_RSA=3 |status_RSA=A |win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=2 |gf_KOR=2 |ga_KOR=3 |status_KOR= |win_CZE=0 |draw_CZE=1 |loss_CZE=2 |gf_CZE=2 |ga_CZE=6 |status_CZE=E <!--Team definitions--> |name_MEX={{#invoke:flag|fb|MEX}} |name_RSA={{#invoke:flag|fb|RSA}} |name_KOR={{#invoke:flag|fb|KOR}} |name_CZE={{#invoke:flag|fb|CZE}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |Group B={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SUI, CAN, BIH, QAT |hth_CAN=Tied on head-to-head result (Canada 1–1 Bosnia and Herzegovina). Overall goal difference was used as the tiebreaker. |hth_BIH=CAN <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_CAN=1 |draw_CAN=1 |loss_CAN=1 |gf_CAN=8 |ga_CAN=3 |status_CAN=HA |win_BIH=1 |draw_BIH=1 |loss_BIH=1 |gf_BIH=5 |ga_BIH=6 |status_BIH=A |win_QAT=0 |draw_QAT=1 |loss_QAT=2 |gf_QAT=2 |ga_QAT=10|status_QAT=E |win_SUI=2 |draw_SUI=1 |loss_SUI=0 |gf_SUI=7 |ga_SUI=3 |status_SUI=A <!--Team definitions--> |name_CAN={{#invoke:flag|fb|CAN}} |name_BIH={{#invoke:flag|fb|BIH}} |name_QAT={{#invoke:flag|fb|QAT}} |name_SUI={{#invoke:flag|fb|SUI}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} }} |Group C={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=BRA, MAR, SCO, HAI |hth_BRA=Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker. |hth_MAR=BRA <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_BRA=2 |draw_BRA=1 |loss_BRA=0 |gf_BRA=7 |ga_BRA=1 |status_BRA=A |win_MAR=2 |draw_MAR=1 |loss_MAR=0 |gf_MAR=6 |ga_MAR=3 |status_MAR=A |win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=3 |gf_HAI=2 |ga_HAI=8 |status_HAI=E |win_SCO=1 |draw_SCO=0 |loss_SCO=2 |gf_SCO=1 |ga_SCO=4 |status_SCO= <!-- Not eliminated yet. No own research. Stick to the sources. Algeria and Croatia who are still to play can have worse GD, going below Scotland in the table --> <!--Team definitions--> |name_BRA={{#invoke:flag|fb|BRA}} |name_MAR={{#invoke:flag|fb|MAR}} |name_HAI={{#invoke:flag|fb|HAI}} |name_SCO={{#invoke:flag|fb|SCO}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |Group D={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=USA, AUS, PAR, TUR |hth_AUS=Tied on head-to-head result (Paraguay 0–0 Australia). Overall goal difference was used as the tiebreaker. |hth_PAR=AUS <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_USA=2 |draw_USA=0 |loss_USA=1 |gf_USA=8 |ga_USA=4 |status_USA=HA |win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=1 |gf_PAR=2 |ga_PAR=4 |status_PAR=A |win_AUS=1 |draw_AUS=1 |loss_AUS=1 |gf_AUS=2 |ga_AUS=2 |status_AUS=A |win_TUR=1 |draw_TUR=0 |loss_TUR=2 |gf_TUR=3 |ga_TUR=5 |status_TUR=E <!--Team definitions--> |name_USA={{#invoke:flag|fb|USA}} |name_PAR={{#invoke:flag|fb|PAR}} |name_AUS={{#invoke:flag|fb|AUS}} |name_TUR={{#invoke:flag|fb|TUR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} }} |Group E={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GER, CIV, ECU, CUW |hth_GER=Head-to-head result: Germany 2–1 Ivory Coast. |hth_CIV=GER <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_GER=2 |draw_GER=0 |loss_GER=1 |gf_GER=10|ga_GER=4 |status_GER=A |win_CUW=0 |draw_CUW=1 |loss_CUW=2 |gf_CUW=1 |ga_CUW=9 |status_CUW=E |win_CIV=2 |draw_CIV=0 |loss_CIV=1 |gf_CIV=4 |ga_CIV=2 |status_CIV=A |win_ECU=1 |draw_ECU=1 |loss_ECU=1 |gf_ECU=2 |ga_ECU=2 |status_ECU=A <!--Team definitions--> |name_GER={{#invoke:flag|fb|GER}} |name_CUW={{#invoke:flag|fb|CUW}} |name_CIV={{#invoke:flag|fb|CIV}} |name_ECU={{#invoke:flag|fb|ECU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} }} |Group F={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=NED, JPN, SWE, TUN <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_NED=2 |draw_NED=1 |loss_NED=0 |gf_NED=10|ga_NED=4 |status_NED=A |win_JPN=1 |draw_JPN=2 |loss_JPN=0 |gf_JPN=7 |ga_JPN=3 |status_JPN=A |win_SWE=1 |draw_SWE=1 |loss_SWE=1 |gf_SWE=7 |ga_SWE=7 |status_SWE=A |win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=3 |gf_TUN=2 |ga_TUN=12|status_TUN=E <!--Team definitions--> |name_NED={{#invoke:flag|fb|NED}} |name_JPN={{#invoke:flag|fb|JPN}} |name_SWE={{#invoke:flag|fb|SWE}} |name_TUN={{#invoke:flag|fb|TUN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} }} |Group G={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order= EGY, IRN, BEL, NZL <!--Update team results below (including date)--> |update=June 21, 2026 |win_BEL=0 |draw_BEL=2 |loss_BEL=0 |gf_BEL=1 |ga_BEL=1 |status_BEL= |win_EGY=1 |draw_EGY=1 |loss_EGY=0 |gf_EGY=4 |ga_EGY=2 |status_EGY=A |win_IRN=0 |draw_IRN=2 |loss_IRN=0 |gf_IRN=2 |ga_IRN=2 |status_IRN= |win_NZL=0 |draw_NZL=1 |loss_NZL=1 |gf_NZL=3 |ga_NZL=5 |status_NZL= <!--Team definitions--> |name_BEL={{#invoke:flag|fb|BEL}} |name_EGY={{#invoke:flag|fb|EGY}} |name_IRN={{#invoke:flag|fb|IRN}} |name_NZL={{#invoke:flag|fb|NZL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header={{nowrap|Position will qualify for:}} |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|Knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |Group H={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ESP, CPV, URU, KSA <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_ESP=2 |draw_ESP=1 |loss_ESP=0 |gf_ESP=5 |ga_ESP=0 |status_ESP=A |win_CPV=0 |draw_CPV=3 |loss_CPV=0 |gf_CPV=2 |ga_CPV=2 |status_CPV=A |win_KSA=0 |draw_KSA=2 |loss_KSA=1 |gf_KSA=1 |ga_KSA=5 |status_KSA=E |win_URU=0 |draw_URU=2 |loss_URU=1 |gf_URU=3 |ga_URU=4 |status_URU=E <!--Team definitions--> |name_ESP={{#invoke:flag|fb|ESP}} |name_CPV={{#invoke:flag|fb|CPV}} |name_KSA={{#invoke:flag|fb|KSA}} |name_URU={{#invoke:flag|fb|URU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|Knockout stage]]}} }} |Group I={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=FRA, NOR, SEN, IRQ <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_FRA=3 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=10|ga_FRA=2 |status_FRA=A |win_SEN=1 |draw_SEN=0 |loss_SEN=2 |gf_SEN=8 |ga_SEN=6 |status_SEN= |win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=3 |gf_IRQ=1 |ga_IRQ=12|status_IRQ=E |win_NOR=2 |draw_NOR=0 |loss_NOR=1 |gf_NOR=8 |ga_NOR=7 |status_NOR=A <!--Team definitions--> |name_FRA={{#invoke:flag|fb|FRA}} |name_SEN={{#invoke:flag|fb|SEN}} |name_IRQ={{#invoke:flag|fb|IRQ}} |name_NOR={{#invoke:flag|fb|NOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |Group J={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ARG, AUT, ALG, JOR <!--Update team results below (including date)--> |update=June 22, 2026 |win_ARG=2 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=5 |ga_ARG=0 |status_ARG=A |win_ALG=1 |draw_ALG=0 |loss_ALG=1 |gf_ALG=2 |ga_ALG=4 |status_ALG= |win_AUT=1 |draw_AUT=0 |loss_AUT=1 |gf_AUT=3 |ga_AUT=3 |status_AUT= |win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=2 |gf_JOR=2 |ga_JOR=5 |status_JOR=E <!--Team definitions--> |name_ARG={{#invoke:flag|fb|ARG}} |name_ALG={{#invoke:flag|fb|ALG}} |name_AUT={{#invoke:flag|fb|AUT}} |name_JOR={{#invoke:flag|fb|JOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header={{nowrap|Position will qualify for:}} |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|Knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |Group K={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=COL, POR, COD, UZB <!--Update team results below (including date)--> |update=June 23, 2026 |win_POR=1 |draw_POR=1 |loss_POR=0 |gf_POR=6 |ga_POR=1 |status_POR=A |win_COD=0 |draw_COD=1 |loss_COD=1 |gf_COD=1 |ga_COD=2 |status_COD= |win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=2 |gf_UZB=1 |ga_UZB=8 |status_UZB= |win_COL=2 |draw_COL=0 |loss_COL=0 |gf_COL=4 |ga_COL=1 |status_COL=A <!--Team definitions--> |name_POR={{#invoke:flag|fb|POR}} |name_COD={{#invoke:flag|fb|COD}} |name_UZB={{#invoke:flag|fb|UZB}} |name_COL={{#invoke:flag|fb|COL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header={{nowrap|Position will qualify for:}} |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|Knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |Group L={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ENG, GHA, CRO, PAN <!--Update team results below (including date)--> |update=June 23, 2026 |win_ENG=1 |draw_ENG=1 |loss_ENG=0 |gf_ENG=4 |ga_ENG=2 |status_ENG=A |win_CRO=1 |draw_CRO=0 |loss_CRO=1 |gf_CRO=3 |ga_CRO=4 |status_CRO= |win_GHA=1 |draw_GHA=1 |loss_GHA=0 |gf_GHA=1 |ga_GHA=0 |status_GHA=A |win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=2 |gf_PAN=0 |ga_PAN=2 |status_PAN=E <!--Team definitions--> |name_ENG={{#invoke:flag|fb|ENG}} |name_CRO={{#invoke:flag|fb|CRO}} |name_GHA={{#invoke:flag|fb|GHA}} |name_PAN={{#invoke:flag|fb|PAN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header={{nowrap|Position will qualify for:}} |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|Knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |3rd place={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=1) Points; 2) Goal difference; 3) Goals scored; 4) Team conduct ("fair play") score; 5) Latest [[FIFA Men's World Ranking|FIFA ranking]] (June 11, 2026); 6) Previous FIFA ranking(s) report. |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GrF, GrE, GrB, GrD, GrI, GrL, GrA, GrJ, GrC, GrG, GrH, GrK <!--Update team results below (including date)--> |update=June 26, 2026 |win_GrA=1 |draw_GrA=0 |loss_GrA=2 |gf_GrA=2 |ga_GrA=3 |status_GrA= |win_GrB=1 |draw_GrB=1 |loss_GrB=1 |gf_GrB=5 |ga_GrB=6 |status_GrB=A |win_GrC=1 |draw_GrC=0 |loss_GrC=2 |gf_GrC=1 |ga_GrC=4 |status_GrC= |win_GrD=1 |draw_GrD=1 |loss_GrD=1 |gf_GrD=2 |ga_GrD=4 |status_GrD=A |win_GrE=1 |draw_GrE=1 |loss_GrE=1 |gf_GrE=2 |ga_GrE=2 |status_GrE=A |win_GrF=1 |draw_GrF=1 |loss_GrF=1 |gf_GrF=7 |ga_GrF=7 |status_GrF=A |win_GrG=0 |draw_GrG=2 |loss_GrG=0 |gf_GrG=1 |ga_GrG=1 |status_GrG= |win_GrH=0 |draw_GrH=2 |loss_GrH=1 |gf_GrH=3 |ga_GrH=4 |status_GrH=E |win_GrI=1 |draw_GrI=0 |loss_GrI=2 |gf_GrI=8 |ga_GrI=6 |status_GrI= |win_GrJ=1 |draw_GrJ=0 |loss_GrJ=1 |gf_GrJ=2 |ga_GrJ=4 |status_GrJ= |win_GrK=0 |draw_GrK=1 |loss_GrK=1 |gf_GrK=1 |ga_GrK=2 |status_GrK= |win_GrL=1 |draw_GrL=0 |loss_GrL=1 |gf_GrL=3 |ga_GrL=4 |status_GrL= <!--Team definitions--> |name_GrA={{#invoke:flag|fb|KOR}} |name_GrB={{#invoke:flag|fb|BIH}} |name_GrC={{#invoke:flag|fb|SCO}} |name_GrD={{#invoke:flag|fb|PAR}} |name_GrE={{#invoke:flag|fb|ECU}} |name_GrF={{#invoke:flag|fb|SWE}} |name_GrG={{#invoke:flag|fb|BEL}} |name_GrH={{#invoke:flag|fb|URU}} |name_GrI={{#invoke:flag|fb|SEN}} |name_GrJ={{#invoke:flag|fb|ALG}} |name_GrK={{#invoke:flag|fb|COD}} |name_GrL={{#invoke:flag|fb|CRO}} <!--Group definitions--> |show_groups=T |group_GrA=[[2026 FIFA World Cup#Group A|A]] |group_GrB=[[2026 FIFA World Cup#Group B|B]] |group_GrC=[[2026 FIFA World Cup#Group C|C]] |group_GrD=[[2026 FIFA World Cup#Group D|D]] |group_GrE=[[2026 FIFA World Cup#Group E|E]] |group_GrF=[[2026 FIFA World Cup#Group F|F]] |group_GrG=[[2026 FIFA World Cup#Group G|G]] |group_GrH=[[2026 FIFA World Cup#Group H|H]] |group_GrI=[[2026 FIFA World Cup#Group I|I]] |group_GrJ=[[2026 FIFA World Cup#Group J|J]] |group_GrK=[[2026 FIFA World Cup#Group K|K]] |group_GrL=[[2026 FIFA World Cup#Group L|L]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header={{nowrap|Position will qualify for:}} |result1=KO |result2=KO |result3=KO |result4=KO |result5=KO |result6=KO |result7=KO |result8=KO |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|Knockout stage]]}} }} }}<noinclude> {{Multiple sports table preview|Group A|Group B|Group C|Group D|Group E|Group F|Group G|Group H|Group I|Group J|Group K|Group L|3rd place}} [[Category:2026 FIFA World Cup templates|Group tables]] </noinclude> ae5pz5tss5fxctdto52pluz8yts99wg 1363703 1363699 2026-06-27T05:08:59Z Bishaldev100 28807 1363703 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-protected|small=yes}}</noinclude>{{<includeonly>safesubst:</includeonly>#switch: {{{1}}} |Group A={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=yo |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=MEX, RSA, KOR, CZE <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_MEX=3 |draw_MEX=0 |loss_MEX=0 |gf_MEX=6 |ga_MEX=0 |status_MEX=HA |win_RSA=1 |draw_RSA=1 |loss_RSA=1 |gf_RSA=2 |ga_RSA=3 |status_RSA=A |win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=2 |gf_KOR=2 |ga_KOR=3 |status_KOR= |win_CZE=0 |draw_CZE=1 |loss_CZE=2 |gf_CZE=2 |ga_CZE=6 |status_CZE=E <!--Team definitions--> |name_MEX={{#invoke:flag|fb|MEX}} |name_RSA={{#invoke:flag|fb|RSA}} |name_KOR={{#invoke:flag|fb|KOR}} |name_CZE={{#invoke:flag|fb|CZE}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |Group B={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SUI, CAN, BIH, QAT |hth_CAN=Tied on head-to-head result (Canada 1–1 Bosnia and Herzegovina). Overall goal difference was used as the tiebreaker. |hth_BIH=CAN <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_CAN=1 |draw_CAN=1 |loss_CAN=1 |gf_CAN=8 |ga_CAN=3 |status_CAN=HA |win_BIH=1 |draw_BIH=1 |loss_BIH=1 |gf_BIH=5 |ga_BIH=6 |status_BIH=A |win_QAT=0 |draw_QAT=1 |loss_QAT=2 |gf_QAT=2 |ga_QAT=10|status_QAT=E |win_SUI=2 |draw_SUI=1 |loss_SUI=0 |gf_SUI=7 |ga_SUI=3 |status_SUI=A <!--Team definitions--> |name_CAN={{#invoke:flag|fb|CAN}} |name_BIH={{#invoke:flag|fb|BIH}} |name_QAT={{#invoke:flag|fb|QAT}} |name_SUI={{#invoke:flag|fb|SUI}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} }} |Group C={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=BRA, MAR, SCO, HAI |hth_BRA=Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker. |hth_MAR=BRA <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_BRA=2 |draw_BRA=1 |loss_BRA=0 |gf_BRA=7 |ga_BRA=1 |status_BRA=A |win_MAR=2 |draw_MAR=1 |loss_MAR=0 |gf_MAR=6 |ga_MAR=3 |status_MAR=A |win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=3 |gf_HAI=2 |ga_HAI=8 |status_HAI=E |win_SCO=1 |draw_SCO=0 |loss_SCO=2 |gf_SCO=1 |ga_SCO=4 |status_SCO= <!-- Not eliminated yet. No own research. Stick to the sources. Algeria and Croatia who are still to play can have worse GD, going below Scotland in the table --> <!--Team definitions--> |name_BRA={{#invoke:flag|fb|BRA}} |name_MAR={{#invoke:flag|fb|MAR}} |name_HAI={{#invoke:flag|fb|HAI}} |name_SCO={{#invoke:flag|fb|SCO}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |Group D={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=USA, AUS, PAR, TUR |hth_AUS=Tied on head-to-head result (Paraguay 0–0 Australia). Overall goal difference was used as the tiebreaker. |hth_PAR=AUS <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_USA=2 |draw_USA=0 |loss_USA=1 |gf_USA=8 |ga_USA=4 |status_USA=HA |win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=1 |gf_PAR=2 |ga_PAR=4 |status_PAR=A |win_AUS=1 |draw_AUS=1 |loss_AUS=1 |gf_AUS=2 |ga_AUS=2 |status_AUS=A |win_TUR=1 |draw_TUR=0 |loss_TUR=2 |gf_TUR=3 |ga_TUR=5 |status_TUR=E <!--Team definitions--> |name_USA={{#invoke:flag|fb|USA}} |name_PAR={{#invoke:flag|fb|PAR}} |name_AUS={{#invoke:flag|fb|AUS}} |name_TUR={{#invoke:flag|fb|TUR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} }} |Group E={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GER, CIV, ECU, CUW |hth_GER=Head-to-head result: Germany 2–1 Ivory Coast. |hth_CIV=GER <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_GER=2 |draw_GER=0 |loss_GER=1 |gf_GER=10|ga_GER=4 |status_GER=A |win_CUW=0 |draw_CUW=1 |loss_CUW=2 |gf_CUW=1 |ga_CUW=9 |status_CUW=E |win_CIV=2 |draw_CIV=0 |loss_CIV=1 |gf_CIV=4 |ga_CIV=2 |status_CIV=A |win_ECU=1 |draw_ECU=1 |loss_ECU=1 |gf_ECU=2 |ga_ECU=2 |status_ECU=A <!--Team definitions--> |name_GER={{#invoke:flag|fb|GER}} |name_CUW={{#invoke:flag|fb|CUW}} |name_CIV={{#invoke:flag|fb|CIV}} |name_ECU={{#invoke:flag|fb|ECU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} }} |Group F={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=NED, JPN, SWE, TUN <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_NED=2 |draw_NED=1 |loss_NED=0 |gf_NED=10|ga_NED=4 |status_NED=A |win_JPN=1 |draw_JPN=2 |loss_JPN=0 |gf_JPN=7 |ga_JPN=3 |status_JPN=A |win_SWE=1 |draw_SWE=1 |loss_SWE=1 |gf_SWE=7 |ga_SWE=7 |status_SWE=A |win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=3 |gf_TUN=2 |ga_TUN=12|status_TUN=E <!--Team definitions--> |name_NED={{#invoke:flag|fb|NED}} |name_JPN={{#invoke:flag|fb|JPN}} |name_SWE={{#invoke:flag|fb|SWE}} |name_TUN={{#invoke:flag|fb|TUN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} }} |Group G={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order= BEL, EGY, IRN, NZL <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_BEL=1 |draw_BEL=2 |loss_BEL=0 |gf_BEL=6 |ga_BEL=2 |status_BEL=A |win_EGY=1 |draw_EGY=2 |loss_EGY=0 |gf_EGY=5 |ga_EGY=3 |status_EGY=A |win_IRN=0 |draw_IRN=3 |loss_IRN=0 |gf_IRN=3 |ga_IRN=3 |status_IRN= |win_NZL=0 |draw_NZL=1 |loss_NZL=2 |gf_NZL=4 |ga_NZL=10|status_NZL=E <!--Team definitions--> |name_BEL={{#invoke:flag|fb|BEL}} |name_EGY={{#invoke:flag|fb|EGY}} |name_IRN={{#invoke:flag|fb|IRN}} |name_NZL={{#invoke:flag|fb|NZL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header={{nowrap|Position will qualify for:}} |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|Knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |Group H={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ESP, CPV, URU, KSA <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_ESP=2 |draw_ESP=1 |loss_ESP=0 |gf_ESP=5 |ga_ESP=0 |status_ESP=A |win_CPV=0 |draw_CPV=3 |loss_CPV=0 |gf_CPV=2 |ga_CPV=2 |status_CPV=A |win_KSA=0 |draw_KSA=2 |loss_KSA=1 |gf_KSA=1 |ga_KSA=5 |status_KSA=E |win_URU=0 |draw_URU=2 |loss_URU=1 |gf_URU=3 |ga_URU=4 |status_URU=E <!--Team definitions--> |name_ESP={{#invoke:flag|fb|ESP}} |name_CPV={{#invoke:flag|fb|CPV}} |name_KSA={{#invoke:flag|fb|KSA}} |name_URU={{#invoke:flag|fb|URU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|Knockout stage]]}} }} |Group I={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=FRA, NOR, SEN, IRQ <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_FRA=3 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=10|ga_FRA=2 |status_FRA=A |win_SEN=1 |draw_SEN=0 |loss_SEN=2 |gf_SEN=8 |ga_SEN=6 |status_SEN=A |win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=3 |gf_IRQ=1 |ga_IRQ=12|status_IRQ=E |win_NOR=2 |draw_NOR=0 |loss_NOR=1 |gf_NOR=8 |ga_NOR=7 |status_NOR=A <!--Team definitions--> |name_FRA={{#invoke:flag|fb|FRA}} |name_SEN={{#invoke:flag|fb|SEN}} |name_IRQ={{#invoke:flag|fb|IRQ}} |name_NOR={{#invoke:flag|fb|NOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Advance to {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |Group J={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ARG, AUT, ALG, JOR <!--Update team results below (including date)--> |update=June 22, 2026 |win_ARG=2 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=5 |ga_ARG=0 |status_ARG=A |win_ALG=1 |draw_ALG=0 |loss_ALG=1 |gf_ALG=2 |ga_ALG=4 |status_ALG= |win_AUT=1 |draw_AUT=0 |loss_AUT=1 |gf_AUT=3 |ga_AUT=3 |status_AUT= |win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=2 |gf_JOR=2 |ga_JOR=5 |status_JOR=E <!--Team definitions--> |name_ARG={{#invoke:flag|fb|ARG}} |name_ALG={{#invoke:flag|fb|ALG}} |name_AUT={{#invoke:flag|fb|AUT}} |name_JOR={{#invoke:flag|fb|JOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header={{nowrap|Position will qualify for:}} |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|Knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |Group K={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=COL, POR, COD, UZB <!--Update team results below (including date)--> |update=June 23, 2026 |win_POR=1 |draw_POR=1 |loss_POR=0 |gf_POR=6 |ga_POR=1 |status_POR=A |win_COD=0 |draw_COD=1 |loss_COD=1 |gf_COD=1 |ga_COD=2 |status_COD= |win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=2 |gf_UZB=1 |ga_UZB=8 |status_UZB= |win_COL=2 |draw_COL=0 |loss_COL=0 |gf_COL=4 |ga_COL=1 |status_COL=A <!--Team definitions--> |name_POR={{#invoke:flag|fb|POR}} |name_COD={{#invoke:flag|fb|COD}} |name_UZB={{#invoke:flag|fb|UZB}} |name_COL={{#invoke:flag|fb|COL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header={{nowrap|Position will qualify for:}} |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|Knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |Group L={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[2026 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ENG, GHA, CRO, PAN <!--Update team results below (including date)--> |update=June 23, 2026 |win_ENG=1 |draw_ENG=1 |loss_ENG=0 |gf_ENG=4 |ga_ENG=2 |status_ENG=A |win_CRO=1 |draw_CRO=0 |loss_CRO=1 |gf_CRO=3 |ga_CRO=4 |status_CRO= |win_GHA=1 |draw_GHA=1 |loss_GHA=0 |gf_GHA=1 |ga_GHA=0 |status_GHA=A |win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=2 |gf_PAN=0 |ga_PAN=2 |status_PAN=E <!--Team definitions--> |name_ENG={{#invoke:flag|fb|ENG}} |name_CRO={{#invoke:flag|fb|CRO}} |name_GHA={{#invoke:flag|fb|GHA}} |name_PAN={{#invoke:flag|fb|PAN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header={{nowrap|Position will qualify for:}} |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|Knockout stage]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]]}} based on [[2026 FIFA World Cup#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} |3rd place={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=1) Points; 2) Goal difference; 3) Goals scored; 4) Team conduct ("fair play") score; 5) Latest [[FIFA Men's World Ranking|FIFA ranking]] (June 11, 2026); 6) Previous FIFA ranking(s) report. |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GrF, GrE, GrB, GrD, GrI, GrG, GrL, GrA, GrJ, GrC, GrH, GrK <!--Update team results below (including date)--> |update=June 26, 2026 |win_GrA=1 |draw_GrA=0 |loss_GrA=2 |gf_GrA=2 |ga_GrA=3 |status_GrA= |win_GrB=1 |draw_GrB=1 |loss_GrB=1 |gf_GrB=5 |ga_GrB=6 |status_GrB=A |win_GrC=1 |draw_GrC=0 |loss_GrC=2 |gf_GrC=1 |ga_GrC=4 |status_GrC= |win_GrD=1 |draw_GrD=1 |loss_GrD=1 |gf_GrD=2 |ga_GrD=4 |status_GrD=A |win_GrE=1 |draw_GrE=1 |loss_GrE=1 |gf_GrE=2 |ga_GrE=2 |status_GrE=A |win_GrF=1 |draw_GrF=1 |loss_GrF=1 |gf_GrF=7 |ga_GrF=7 |status_GrF=A |win_GrG=0 |draw_GrG=3 |loss_GrG=0 |gf_GrG=3 |ga_GrG=3 |status_GrG= |win_GrH=0 |draw_GrH=2 |loss_GrH=1 |gf_GrH=3 |ga_GrH=4 |status_GrH=E |win_GrI=1 |draw_GrI=0 |loss_GrI=2 |gf_GrI=8 |ga_GrI=6 |status_GrI=A |win_GrJ=1 |draw_GrJ=0 |loss_GrJ=1 |gf_GrJ=2 |ga_GrJ=4 |status_GrJ= |win_GrK=0 |draw_GrK=1 |loss_GrK=1 |gf_GrK=1 |ga_GrK=2 |status_GrK= |win_GrL=1 |draw_GrL=0 |loss_GrL=1 |gf_GrL=3 |ga_GrL=4 |status_GrL= <!--Team definitions--> |name_GrA={{#invoke:flag|fb|KOR}} |name_GrB={{#invoke:flag|fb|BIH}} |name_GrC={{#invoke:flag|fb|SCO}} |name_GrD={{#invoke:flag|fb|PAR}} |name_GrE={{#invoke:flag|fb|ECU}} |name_GrF={{#invoke:flag|fb|SWE}} |name_GrG={{#invoke:flag|fb|IRN}} |name_GrH={{#invoke:flag|fb|URU}} |name_GrI={{#invoke:flag|fb|SEN}} |name_GrJ={{#invoke:flag|fb|ALG}} |name_GrK={{#invoke:flag|fb|COD}} |name_GrL={{#invoke:flag|fb|CRO}} <!--Group definitions--> |show_groups=T |group_GrA=[[2026 FIFA World Cup#Group A|A]] |group_GrB=[[2026 FIFA World Cup#Group B|B]] |group_GrC=[[2026 FIFA World Cup#Group C|C]] |group_GrD=[[2026 FIFA World Cup#Group D|D]] |group_GrE=[[2026 FIFA World Cup#Group E|E]] |group_GrF=[[2026 FIFA World Cup#Group F|F]] |group_GrG=[[2026 FIFA World Cup#Group G|G]] |group_GrH=[[2026 FIFA World Cup#Group H|H]] |group_GrI=[[2026 FIFA World Cup#Group I|I]] |group_GrJ=[[2026 FIFA World Cup#Group J|J]] |group_GrK=[[2026 FIFA World Cup#Group K|K]] |group_GrL=[[2026 FIFA World Cup#Group L|L]] <!--Qualification column definitions--> |res_col_header={{nowrap|Position will qualify for:}} |result1=KO |result2=KO |result3=KO |result4=KO |result5=KO |result6=KO |result7=KO |result8=KO |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[2026 FIFA World Cup knockout stage|Knockout stage]]}} }} }}<noinclude> {{Multiple sports table preview|Group A|Group B|Group C|Group D|Group E|Group F|Group G|Group H|Group I|Group J|Group K|Group L|3rd place}} [[Category:2026 FIFA World Cup templates|Group tables]] </noinclude> 4cwqr6k4ntb06k0ad3bojbwxxzy7qaz 0 150592 1363761 1363299 2026-06-27T11:14:45Z Bishaldev100 28807 /* २००७-२०१७ */ 1363761 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |honorific-prefix = श्री | name = खड्गमाब सिंह बस्न्यात |image = |imagesize =200 |caption = |birth_date = वि.सं. १९६४ | birth_place = |death_date = वि. सं. २०५५ |death_place = आर्यघाट |father = |mother = |religion = [[हिन्दू धर्म|हिन्दु]] |battles = |office = मन्त्री |monarch = राजा त्रिभुवन | predecessor = | successor = |relative= |party =[[प्रचण्ड गोर्खा]]<br>[[नेपाल प्रजा परिषद]] }} [[खड्गमानसिंह बस्न्यात]] एक नेपाली राणाबिरोधी राजनीतिज्ञ थिए।<ref>{{Cite web |title=प्रचण्ड गोर्खाको उत्खनन |url=https://annapurnapost.com/news/146887 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113161234/https://annapurnapost.com/news/146887 |archive-date=13 November 2021 |access-date=13 November 2021 |website=Annapurna Post |language=ne}}</ref> सिंहको जन्म सन् १९०७ मार्चमा [[काठमाडौँ]], [[नेपाल अधिराज्य|नेपाल]] भएको थियो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tq0ZAAAAYAAJ|title=Who's Who-Nepal, 1992|date=1992|access-date=13 November 2021|archive-date=13 November 2021}}</ref> डिल्लीबजारमा दिलिपसिंह वस्नेत र दीर्घकुमारीका छोरा थिए । उनले [[पटना विश्वविद्यालय]]बाट म्याट्रिक दिएपछि राणाविरोधी आन्दोलनमा लागे।<ref>{{Cite web |title=खड्गमान सिंह – नइ एकेडेमी |url=https://nai.com.np/%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%81%e0%a4%9a%e0%a5%87%e0%a4%95%e0%a4%be-%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%9b%e0%a5%87/%e0%a4%96%e0%a4%a1%e0%a5%8d%e0%a4%97%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8-%e0%a4%b8%e0%a4%bf%e0%a4%82%e0%a4%b9/ |access-date=2026-06-23 |language=en-US}}</ref> == प्रचण्ड गोर्खा र जेलजीवन == बि.सं १९८८ मा उनले [[खण्डमानसिंह बस्न्यात|खण्डमानसिंह]], मैनाबहादुर, रङ्गनाथ शर्मा, उमेशविक्रम शाह आदि सँग मिलेर [[प्रचण्ड गोर्खा पर्व|प्रचण्ड गोर्खा]] नामक गोप्य संगठन स्थापना गरे, जुन नेपालको सत्ताबाट राणा वंशलाई हटाउन सुरु गरिएको थियो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0N8jAAAAMAAJ|title=The History of Constitutional Development of Nepal, 1948-1980|date=1981|access-date=13 November 2021|archive-date=13 November 2021}}</ref> तर एक सदस्यले त्यो कुराको भण्डाफोर गर्दा उमेशविक्रमलाई पाल्पा, अन्यलाई सर्वस्यसहित कारावास भयो। [[खण्डमानसिंह बस्न्यात|खण्डमानसिंह]] र मैनाबहादुर जेलमै मरे। २००७ सालमा खड्गमानसिंह छुटे र २० वर्षमा गलफन्दी र नेलबाट मुक्ति पाए।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=राजाराम |date=२०५० |title=प्रचण्ड व्यक्तित्व |journal=जनमत |volume=५३ |pages=७-१०}}</ref> == २००७-२०१७ == [[सात सालको क्रान्ति]] २००७ माघमा खड्गमानसिंह रिहा भए। जेलमा उनी टंकप्रसाद सँगै बसेका थिए र उनीसँगै रिहा भए। जेलबाहिर आउनासाथ सर्वसाधारणको भीडले छोप्यो । उठाएर बोक्ने, अँगालो हाल्ने फूल दिने, माला लगाइदिने भयो। त्यहाँबाट [[न्यु रोड, काठमाडौँ|नयाँ सडक]]को ढोकासम्म आउन दुई घन्टा लागेको थियो । यट्खा टोलमा आठ बजे राति पुग्दा भीडले जिन्दावादको नारा लगायो। त्यसपछि खड्गमान सिंहले ‘स्वर्गबाट हेर्नोस् हे वीर हो । जाग्यौं हामी कर्तव्य सम्झेर’ भन्ने गीत गाए । प्रचण्ड गोर्खामा आफू मात्र बाँकी रहेकाले र टंकप्रसादसँग जेल बसेकाले खड्गमान पनि [[नेपाल प्रजा परिषद्|प्रजापरिषद्मा]] प्रवेश गरे। उनको विवाह राजा त्रिभुवनकै नातेदार प्रजाराज्य लक्ष्मीसँग राजकीय सम्मानका साथ विवाह भयो।<ref>{{Cite web |last=भट्टराई |first=मदनकुमार |date=फागुन २२, २०८१ |title=प्रजा राज्यलक्ष्मी देवी सिंह : जो राष्ट्रिय पञ्चायतमा उपाध्यक्ष हुने प्रथम महिला बनिन् |url=https://www.ratopati.com/story/484085/praja-rajya-lakshmi-devi-singh-who-became-the-first-woman-to-be-the-vice-president-of-the-national-panchayat |access-date=2026-06-23 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}</ref> [[पहिलो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|पहिलो मातृकाप्रसादको मन्त्रिपरिषद्]]मा उनी मन्त्री पनि भए। [[केशर शमशेर राणा|केशर सम्शेर जबरा]]को परामर्शदातृ सरकारमा उनी परराष्ट्रमन्त्री बनेका थिए ।<ref>{{Cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1990|title=श्री ५ महाराजाधिराजका सेक्रेटरीयट नारायणहीटी दरवार काठमाडौंको परामर्शदाताहरुको काम कर्तव्य|last=नारायण|first=गोविन्द| author-link =गोविन्द नारायण | date=२००९ भाद्र १०|work=नेपाल गजेट}}</ref> == २०१७-२०४६ == [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत]]मा अञ्चलाधीश हुँदै पाकिस्तान, इरान र टर्कीका लागि शाही नेपाली राजदूत भए। सिंहकी श्रीमती प्रज्ञाराज्यलक्ष्मी सिंह [[राष्ट्रिय पञ्चायत]]की उपाध्यक्ष पनि थिइन् । पछि आफू पञ्च नभएको र घरजग्गा नजोडेको भन्दै [[नेपालको जनआन्दोलन २०४६|२०४६ सालको जनआन्दोलन]]लाई समर्थन गरे। पुस्तक ‘जेलबाहिर बयालीस वर्ष’ मा लेखे । == मृत्यु == उनको मृत्यु २०५५ सालमा भएको थियो। प्रजापरिषद् र राष्ट्रिय झन्डामा ओडाएर आर्यघाटमा उनको अन्त्येष्टि भयो। उनको मृत्यु [[क्षयरोग]] भएको थियो। == कार्यहरू == * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BokTAQAAIAAJ|title=A Retrospect on Democracy: Party and Panchayat|date=1980}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8enFnQEACAAJ|title=जेलमा बीस वर्ष: राजबन्दीका संस्मरण, लेखक खड्गमानसिंह}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=OpbOGAAACAAJ|title=जेलबाट बाहिर चालिस वर्ष: प्रजातान्त्रिक विवेचना|date=1991}} == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालमा क्षयरोगबाट मृत्यु]] [[श्रेणी:नेपाली कार्यकर्ताहरू]] [[श्रेणी:२०औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] diwfztamxvwgfksm81rkbiuqmln93om 14 150626 1363614 1363591 2026-06-26T13:40:30Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:क्लब अनुसार फुटबल खेलाडीहरू]] जोडियो 1363614 wikitext text/x-wiki {{container category}} {{Commons category|Association football players by team in Spain}} [[श्रेणी:स्पेनका फुटबल खेलाडीहरू|क्लब]] [[श्रेणी:क्लब अनुसार फुटबल खेलाडीहरू|स्पेन]] pmvml4cbg9t2er1uu3b2niqbvf08hj0 0 150627 1363689 1363606 2026-06-27T02:26:48Z पर्वत सुवेदी 31224 /* निर्वाचित पदाधिकारीहरू */ 1363689 wikitext text/x-wiki '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी'''को प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशन वि.सं २०८३ असार ७ देखि १२ सम्म [[चितवन जिल्ला|चितवन]]को [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]मा सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://newsofnepal.com/2026/06/22/774207/#:~:text=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80%20%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AA%E0%A4%BE%29%20%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A5%E0%A4%AE%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%A8,%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%20%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%A0%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE%20%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|title=रास्वपाको प्रथम महाधिवेशन सुरु|last=अधिकारी|first=गीताञ्जली |date=११ असार २०८३|website=न्युज अफ नेपाल|language=नेपाली|accessdate=१३ असार २०८३}}</ref> यस महाधिवेशनले नयाँ केन्द्रीय नेतृत्व चयन गरेको थियो। महाधिवेशनमा ९९ जना केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ जनाको उम्मेदवारी परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/politics/2026/06/25/rsp-general-convention-these-are-the-384-candidates-for-99-central-members-list-12-30.html|title=रास्वपा महाधिवेशन : यी हुन् ९९ केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ उम्मेदवार [सूची]|last=महरा|first=जयसिंह |date=११ असार २०८३|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> महाधिवेशनको उद्धाटन समारोहमा प्रधानमन्त्री [[बालेन शाह]], पार्टी सभापति [[रवि लामिछाने]], उपसभापति [[स्वर्णिम वाग्ले]], [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का सभापति [[गगन थापा]], पूर्वप्रधानमन्त्री [[बाबुराम भट्टराई]], [[नेकपा (एमाले)]]का नेता [[प्रदीप ज्ञवाली]], [[जनमत पार्टी]]का अध्यक्ष [[सीके राउत]], [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]का अध्यक्ष [[राजेन्द्र लिङ्देन]] लगायतका नेताहरूले मन्तव्य दिएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1959391/the-rpps-vote-also-went-to-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-saying-that-the-election-will-bring-a-king-rajendra-lingden|title=बालेनले राजा ल्याउँछ भनेर राप्रपाको भोट पनि रास्वपालाई गएको छ : राजेन्द्र लिङ्देन|last=|first=|date=८ असार २०८३|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> == निर्वाचित पदाधिकारीहरू == {| class="wikitable" !क्र.सं !नाम !प्राप्त मत !नातिजा !स्रोत |- ! colspan="5" |'''सभापति (१)''' |- |१ |[[रवि लामिछाने]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|author=|title=रास्वपाका पदाधिकारी छान्न मतदान सुरु |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963357/voting-begins-to-elect-rsp-office-bearers|access-date= २०८३ असार १२|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- | rowspan="2" | |- ! colspan="4" |'''वरिष्ठ नेता (१)''' |- |१ |[[बालेन शाह]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=वरिष्ठ नेतामा कसरी चुनिन्छन् बालेन? |url=https://nepalkhabar.com/politics/278534-2026-6-22-9-38-14|access-date= २०८३ असार ८|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''उपसभापति (२)''' |- |१ |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=रास्वपा उपसभापतिमा स्वर्णिम वाग्ले निर्विरोध, विराजभक्त पछि हटे |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963105/swarnim-wagle-elected-unopposed-as-rsp-deputy-president-biraj-bhakta-withdraws|access-date=२०८३ असार १०|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''महिला उपसभापति (१)''' |- |१ |[[सोविता गौतम]] | colspan="1" |७८९ |निर्वाचित | |- |२ |[[तोसिमा कार्की]] | colspan="1" |५७२ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महामन्त्री (१)''' |- |१ |[[विपिन आचार्य]] | colspan="1" |६७३ |निर्वाचित | |- |२ |[[मनिष झा]] | colspan="1" | |पराजित | |- |३ |[[गणेश कार्की]] | colspan="1" | |पराजित | |- |४ |[[सागर ढकाल]] | colspan="1" | |पराजित | |- ! colspan="5" |'''सहमहामन्त्री (३)''' |- |१ |असिम शाह | colspan="1" |४७१ |निर्वाचित | |- |२ |हरि ढकाल | colspan="1" |४१० |निर्वाचित | |- |३ |यज्ञमणि न्यौपाने | colspan="1" | |पराजित | |- |४ |सुलभ खरेल | colspan="1" | |पराजित | |- |५ |अशोककुमार चौधरी | colspan="1" | |पराजित | |- |६ |मिलन लिम्बु | colspan="1" | |पराजित | |- |७ |राजीव खत्री | colspan="1" | |पराजित | |- |८ |विजय जैरु | colspan="1" | |पराजित | |- |९ |रमेश प्रसाई | colspan="1" | |पराजित | |- |१० |हिमेश पन्त | colspan="1" | |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महिला सहमहामन्त्री (१)''' |- |१ |निशा डाँगी | colspan="1" |७३७ |निर्वाचित | |- |२ |रीमा विश्वकर्मा | colspan="1" | |पराजित | |- |३ |जुली यादव | colspan="1" | |पराजित | |- |४ |जमुना शर्मा | colspan="1" | |पराजित | |- |५ |कामिनीकुमारी चौधरी | colspan="1" | |पराजित | |} == केन्द्रीय सदस्यहरूको निर्वाचन == === राष्ट्रिय खुला === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! उम्मेदवारको नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | डा. स्वर्णिम वाग्ले || २,६०७ || ४९ || २,६५६ |- | २ || style="text-align: left;" | सोविता गौतम || २,५९४ || ४७ || २,६४१ |- | ३ || style="text-align: left;" | शिशिर खनाल || २,४९५ || ४३ || २,५३८ |- | ४ || style="text-align: left;" | सागर ढकाल || २,३३३ || ४३ || २,३७६ |- | ५ || style="text-align: left;" | डा. तोसिमा कार्की || २,२५७ || ४५ || २,३०२ |- | ६ || style="text-align: left;" | रञ्जु दर्शना || २,२४९ || ४४ || २,२९३ |- | ७ || style="text-align: left;" | मनिष झा || २,२३७ || ४४ || २२८१ |- | ८ || style="text-align: left;" | हरि ढकाल || २,२१९ || ४३ || २,२६२ |- | ९ || style="text-align: left;" | कविन्द्र बुर्लाकोटी || २,१८४ || ४३ || २,२२७ |- | १० || style="text-align: left;" | विपिन कुमार आचार्य || २,१२६ || ४३ || २,१६९ |- | ११ || style="text-align: left;" | रमेश प्रसाई || २,१२३ || ४३ || २,१६६ |- | १२ || style="text-align: left;" | विराज भक्त श्रेष्ठ || २,०९४ || २९ || २,१२३ |- | १३ || style="text-align: left;" | निशा डाँगी || २,०८९ || ४३ || २,१३२ |- | १४ || style="text-align: left;" | इन्दिरा राना मगर || २,०४७ || ४३ || २,०१० |- | १५ || style="text-align: left;" | गणेश पराजुली || २,०४५ || ४२ || २,०८७ |- | १६ || style="text-align: left;" | पुकार बम || २,०३० || ४० || २,०७० |- | १७ || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल (ललितपुर) || २,०४४ || २१ || २,०६५ |- | १८ || style="text-align: left;" | सुलभ खरेल || २,००८ || ३५ || २,०४३ |- | १९ || style="text-align: left;" | यज्ञमणि न्यौपाने || १,८६९ || ३४ || १,९०३ |- | २० || style="text-align: left;" | प्रमोद न्यौपाने || १,८९२ || ० || १,८९२ |- | २१ || style="text-align: left;" | सस्मित पोखरेल || १,८३३ || ३१ || १,८६४ |- | २२ || style="text-align: left;" | रिमा विश्वकर्मा || १,८१० || ३५ || १,८४५ |- | २३ || style="text-align: left;" | राजुनाथ पाण्डे || १,८१२ || २८ || १,८४० |- | २४ || style="text-align: left;" | राजीव खत्री || १,७०१ || ४४ || १,७४५ |- | २५ || style="text-align: left;" | समिक्षा बास्कोटा || १,६९९ || ४० || १,७३९ |- | २६ || style="text-align: left;" | गणेश कार्की || १,६९३ || ४१ || १,७३४ |- | २७ || style="text-align: left;" | खगेन्द्र सुनार || १७०८ || २५ || १७३३ |- | २८ || style="text-align: left;" | असिम साह || १,७२८ || २ || १,७३० |- | २९ || style="text-align: left;" | हिमेश पन्त || १,६२३ || २७ || १,६५० |- | ३० || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल– दोलखा || १,५१३ || ३९ || १५५२ |- | ३१ || style="text-align: left;" | गीता चौधरी || १,५१६ || २१ || १,५३७ |- | ३२ || style="text-align: left;" | लिमा अधिकारी आचार्य || १,५०६ || ३० || १,५३६ |} === थारु === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | करिश्मा कठरिया || १,३६२ || ११ || १,३७३ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अशोक कुमार चौधरी || १,२९८ || १६ || १,३१४ |} === मधेसी समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | बब्लु गुप्ता || १,४२१ || २४ || १,४४५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अरविन्द साह || ९६४ || ६ || ९७० |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | दिपक कुमार साह || ८८८ || ५ || ८९३ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | जुली यादव || १,१८४ || ११ || १,१९५ |- | ५ || महिला || style="text-align: left;" | कामिनी कुमारी चौधरी || १,०९७ || १७ || १,११४ |} === दलित समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | विजय जैरु || १,३३९ || २७ || १,३६६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शिव नेपाली || १,१८७ || १८ || १,२०५ |- | ३ || महिला || style="text-align: left;" | सविना वि.क. || १०११ || १० || १,०२१ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | खिमा बि.क. || ९५७ || ११ || ९६८ |} === मुस्लिम समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | समिना मिया || १,०५१ || १४ || १,०६५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | रहबर अन्सारी || १,०२५ || २२ || १,०४७ |} === खस आर्य समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुशान्त वैदिक || १,५१६ || १९ || १,५३५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुदीप ढकाल || १,४२९ || १० || १,४३९ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | हेमराज भट्ट || १,१३७ || ७ || १,१४४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | प्रदीप विष्ट || १,०४३ || १६ || १,०५९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | डिल्लिश्वोर कार्की (रोहन) || १,०२२ || ० || १,०२२ |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | प्रकृति ढकाल || १,५१८ || १५ || १,५३३ |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | टिका संग्रौला (ज्वाला) || १,४९० || ३० || १,५२० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | क्रान्तिशिखा धिताल || १,४८१ || २३ || १,५०४ |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | जमुना शर्मा || १,०३० || ० || १,०३० |- | १० || महिला || style="text-align: left;" | सुशिला कार्की पोख्रेल || १,००४ || १० || १,०१४ |} === आदिवासी/जनजाति समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिलन लिम्बु || १५०८ || २८ || १५३६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शंकर श्रेष्ठ || १४८४ || १० || १४९४ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिङ्मा डण्डु शेर्पा || ८२५ || ९ || ८३४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | महेश लामा || ८०८ || १ || ८०९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | कृष्णमान श्रेष्ठ || ७८५ || ५ || ७९० |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | आशिका तामाङ्ग || १,४३० || २० || १,४५० |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | अनुष्का श्रेष्ठ || १,३५३ || २७ || १,३८० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | निशा श्रेष्ठ || १,२५२ || ८ || १,२६० |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | कुशुम महर्जन || १,१०३ || २५ || १,१२८ |} === प्रादेशिक === ==== कोशी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | निशा मेहता || १,८६१ || ३० || १,८९१ |- | २ || style="text-align: left;" | विश्वराज पोखरेल || १,४६० || २६ || १,४८६ |- | ३ || style="text-align: left;" | शोभा कार्की || १,२०४ || २५ || १,२२९ |- | ४ || style="text-align: left;" | कल्पना थापा || ९३९ || १२ || ९५१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सुजाता तामाङ || ८३९ || १७ || ८५६ |} ==== मधेश ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सुस्मा बस्नेत || १,४१८ || २३ || १,४४१ |- | २ || style="text-align: left;" | सुनिता कुमारी चौधरी || १,२८० || २७ || १,३०७ |- | ३ || style="text-align: left;" | नमिता यादव || १,११९ || ३८ || १,१५७ |- | ४ || style="text-align: left;" | मञ्जु सिंह || १,०१३ || - || १,०१३ |- | ५ || style="text-align: left;" | अंकित कुमार यादव || ९५० || १७ || ९६७ |} ==== बागमती ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | प्रभा ढकाल || १,५१३ || - || १,५१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विदुशी राणा || १,३१० || २७ || १,३३७ |- | ३ || style="text-align: left;" | आकांक्षा पोखरेल || ८५० || ३० || ८८० |- | ४ || style="text-align: left;" | अनिता श्रेष्ठ || ८०२ || ७ || ८०९ |- | ५ || style="text-align: left;" | पार्वती थापा || ७४९ || १० || ७५९ |} ==== गण्डकी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | पवित्रा थापा || १,०५९ || १७ || १,०७६ |- | २ || style="text-align: left;" | मनिष खनाल || १,०३२ || २० || १,०५२ |- | ३ || style="text-align: left;" | सागर भुसाल || १,०२७ || १३ || १,०४० |- | ४ || style="text-align: left;" | सोम शर्मा || ९७४ || १९ || ९३३ |- | ५ || style="text-align: left;" | विष्णु कुमारी गुरुङ (एकता) || ७८७ || १३ || ८०० |} ==== लुम्बिनी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | कल्पना पाण्डे || १,१०७ || १० || १,११७ |- | २ || style="text-align: left;" | संगिता ढकाल || १,०९२ || २३ || १,११५ |- | ३ || style="text-align: left;" | ज्ञानु पौड्याल || ८९७ || २२ || ९१९ |- | ४ || style="text-align: left;" | देवराज पाठक || ८२० || ११ || ८३१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सर्मिला खनाल || ६६४ || || ६६४ |} ==== कर्णाली ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सिता वादी || १,७८२ || ३१ || १,८१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विनिता कठायत || १,५३० || ३० || १,५६० |- | ३ || style="text-align: left;" | टासी लहाङगजोम || १,१६० || २५ || १,१८५ |- | ४ || style="text-align: left;" | मेनुका शाही || ८१० || १२ || ८२२ |- | ५ || style="text-align: left;" | प्रकाश न्यौपाने || ६२३ || ११ || ६३४ |} ==== सुदूरपश्चिम ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | हेमराज थापा || २,०३० || ४३ || २,०७३ |- | २ || style="text-align: left;" | के. पी. खनाल || १,८४६ || ३७ || १,८८३ |- | ३ || style="text-align: left;" | दीपक राज बोहरा || १,४५० || ४१ || १,४९१ |- | ४ || style="text-align: left;" | जानीका जोशी || १,१४८ || ० || १,१४८ |- | ५ || style="text-align: left;" | चन्द्रा ऐर चाँदनी || १,१२६ || २० || १,१४६ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] ck3rbcjtrn5jcflmjppnj5vexkqyfjm 1363690 1363689 2026-06-27T02:29:44Z पर्वत सुवेदी 31224 /* निर्वाचित पदाधिकारीहरू */ 1363690 wikitext text/x-wiki '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी'''को प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशन वि.सं २०८३ असार ७ देखि १२ सम्म [[चितवन जिल्ला|चितवन]]को [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]मा सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://newsofnepal.com/2026/06/22/774207/#:~:text=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80%20%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AA%E0%A4%BE%29%20%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A5%E0%A4%AE%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%A8,%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%20%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%A0%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE%20%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|title=रास्वपाको प्रथम महाधिवेशन सुरु|last=अधिकारी|first=गीताञ्जली |date=११ असार २०८३|website=न्युज अफ नेपाल|language=नेपाली|accessdate=१३ असार २०८३}}</ref> यस महाधिवेशनले नयाँ केन्द्रीय नेतृत्व चयन गरेको थियो। महाधिवेशनमा ९९ जना केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ जनाको उम्मेदवारी परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/politics/2026/06/25/rsp-general-convention-these-are-the-384-candidates-for-99-central-members-list-12-30.html|title=रास्वपा महाधिवेशन : यी हुन् ९९ केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ उम्मेदवार [सूची]|last=महरा|first=जयसिंह |date=११ असार २०८३|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> महाधिवेशनको उद्धाटन समारोहमा प्रधानमन्त्री [[बालेन शाह]], पार्टी सभापति [[रवि लामिछाने]], उपसभापति [[स्वर्णिम वाग्ले]], [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का सभापति [[गगन थापा]], पूर्वप्रधानमन्त्री [[बाबुराम भट्टराई]], [[नेकपा (एमाले)]]का नेता [[प्रदीप ज्ञवाली]], [[जनमत पार्टी]]का अध्यक्ष [[सीके राउत]], [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]का अध्यक्ष [[राजेन्द्र लिङ्देन]] लगायतका नेताहरूले मन्तव्य दिएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1959391/the-rpps-vote-also-went-to-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-saying-that-the-election-will-bring-a-king-rajendra-lingden|title=बालेनले राजा ल्याउँछ भनेर राप्रपाको भोट पनि रास्वपालाई गएको छ : राजेन्द्र लिङ्देन|last=|first=|date=८ असार २०८३|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> == निर्वाचित पदाधिकारीहरू == {| class="wikitable" !क्र.सं !नाम !प्राप्त मत !नातिजा !स्रोत |- ! colspan="5" |'''सभापति (१)''' |- |१ |[[रवि लामिछाने]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|author=|title=रास्वपाका पदाधिकारी छान्न मतदान सुरु |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963357/voting-begins-to-elect-rsp-office-bearers|access-date= २०८३ असार १२|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- | rowspan="2" | |- ! colspan="4" |'''वरिष्ठ नेता (१)''' |- |१ |[[बालेन शाह]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=वरिष्ठ नेतामा कसरी चुनिन्छन् बालेन? |url=https://nepalkhabar.com/politics/278534-2026-6-22-9-38-14|access-date= २०८३ असार ८|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''उपसभापति (२)''' |- |१ |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=रास्वपा उपसभापतिमा स्वर्णिम वाग्ले निर्विरोध, विराजभक्त पछि हटे |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963105/swarnim-wagle-elected-unopposed-as-rsp-deputy-president-biraj-bhakta-withdraws|access-date=२०८३ असार १०|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''महिला उपसभापति (१)''' |- |१ |[[सोविता गौतम]] | colspan="1" |७८९ |निर्वाचित | |- |२ |[[तोसिमा कार्की]] | colspan="1" |५७२ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महामन्त्री (१)''' |- |१ |[[विपिन आचार्य]] | colspan="1" |६७३ |निर्वाचित | |- |२ |[[मनिष झा]] | colspan="1" |३४६ |पराजित | |- |३ |[[गणेश कार्की]] | colspan="1" |१६९ |पराजित | |- |४ |[[सागर ढकाल]] | colspan="1" |१३९ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''सहमहामन्त्री (३)''' |- |१ |असिम शाह | colspan="1" |४७१ |निर्वाचित | |- |२ |हरि ढकाल | colspan="1" |४१० |निर्वाचित | |- |३ |यज्ञमणि न्यौपाने | colspan="1" | |पराजित | |- |४ |सुलभ खरेल | colspan="1" | |पराजित | |- |५ |अशोककुमार चौधरी | colspan="1" | |पराजित | |- |६ |मिलन लिम्बु | colspan="1" | |पराजित | |- |७ |राजीव खत्री | colspan="1" | |पराजित | |- |८ |विजय जैरु | colspan="1" | |पराजित | |- |९ |रमेश प्रसाई | colspan="1" | |पराजित | |- |१० |हिमेश पन्त | colspan="1" | |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महिला सहमहामन्त्री (१)''' |- |१ |निशा डाँगी | colspan="1" |७३७ |निर्वाचित | |- |२ |रीमा विश्वकर्मा | colspan="1" | |पराजित | |- |३ |जुली यादव | colspan="1" | |पराजित | |- |४ |जमुना शर्मा | colspan="1" | |पराजित | |- |५ |कामिनीकुमारी चौधरी | colspan="1" | |पराजित | |} == केन्द्रीय सदस्यहरूको निर्वाचन == === राष्ट्रिय खुला === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! उम्मेदवारको नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | डा. स्वर्णिम वाग्ले || २,६०७ || ४९ || २,६५६ |- | २ || style="text-align: left;" | सोविता गौतम || २,५९४ || ४७ || २,६४१ |- | ३ || style="text-align: left;" | शिशिर खनाल || २,४९५ || ४३ || २,५३८ |- | ४ || style="text-align: left;" | सागर ढकाल || २,३३३ || ४३ || २,३७६ |- | ५ || style="text-align: left;" | डा. तोसिमा कार्की || २,२५७ || ४५ || २,३०२ |- | ६ || style="text-align: left;" | रञ्जु दर्शना || २,२४९ || ४४ || २,२९३ |- | ७ || style="text-align: left;" | मनिष झा || २,२३७ || ४४ || २२८१ |- | ८ || style="text-align: left;" | हरि ढकाल || २,२१९ || ४३ || २,२६२ |- | ९ || style="text-align: left;" | कविन्द्र बुर्लाकोटी || २,१८४ || ४३ || २,२२७ |- | १० || style="text-align: left;" | विपिन कुमार आचार्य || २,१२६ || ४३ || २,१६९ |- | ११ || style="text-align: left;" | रमेश प्रसाई || २,१२३ || ४३ || २,१६६ |- | १२ || style="text-align: left;" | विराज भक्त श्रेष्ठ || २,०९४ || २९ || २,१२३ |- | १३ || style="text-align: left;" | निशा डाँगी || २,०८९ || ४३ || २,१३२ |- | १४ || style="text-align: left;" | इन्दिरा राना मगर || २,०४७ || ४३ || २,०१० |- | १५ || style="text-align: left;" | गणेश पराजुली || २,०४५ || ४२ || २,०८७ |- | १६ || style="text-align: left;" | पुकार बम || २,०३० || ४० || २,०७० |- | १७ || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल (ललितपुर) || २,०४४ || २१ || २,०६५ |- | १८ || style="text-align: left;" | सुलभ खरेल || २,००८ || ३५ || २,०४३ |- | १९ || style="text-align: left;" | यज्ञमणि न्यौपाने || १,८६९ || ३४ || १,९०३ |- | २० || style="text-align: left;" | प्रमोद न्यौपाने || १,८९२ || ० || १,८९२ |- | २१ || style="text-align: left;" | सस्मित पोखरेल || १,८३३ || ३१ || १,८६४ |- | २२ || style="text-align: left;" | रिमा विश्वकर्मा || १,८१० || ३५ || १,८४५ |- | २३ || style="text-align: left;" | राजुनाथ पाण्डे || १,८१२ || २८ || १,८४० |- | २४ || style="text-align: left;" | राजीव खत्री || १,७०१ || ४४ || १,७४५ |- | २५ || style="text-align: left;" | समिक्षा बास्कोटा || १,६९९ || ४० || १,७३९ |- | २६ || style="text-align: left;" | गणेश कार्की || १,६९३ || ४१ || १,७३४ |- | २७ || style="text-align: left;" | खगेन्द्र सुनार || १७०८ || २५ || १७३३ |- | २८ || style="text-align: left;" | असिम साह || १,७२८ || २ || १,७३० |- | २९ || style="text-align: left;" | हिमेश पन्त || १,६२३ || २७ || १,६५० |- | ३० || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल– दोलखा || १,५१३ || ३९ || १५५२ |- | ३१ || style="text-align: left;" | गीता चौधरी || १,५१६ || २१ || १,५३७ |- | ३२ || style="text-align: left;" | लिमा अधिकारी आचार्य || १,५०६ || ३० || १,५३६ |} === थारु === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | करिश्मा कठरिया || १,३६२ || ११ || १,३७३ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अशोक कुमार चौधरी || १,२९८ || १६ || १,३१४ |} === मधेसी समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | बब्लु गुप्ता || १,४२१ || २४ || १,४४५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अरविन्द साह || ९६४ || ६ || ९७० |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | दिपक कुमार साह || ८८८ || ५ || ८९३ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | जुली यादव || १,१८४ || ११ || १,१९५ |- | ५ || महिला || style="text-align: left;" | कामिनी कुमारी चौधरी || १,०९७ || १७ || १,११४ |} === दलित समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | विजय जैरु || १,३३९ || २७ || १,३६६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शिव नेपाली || १,१८७ || १८ || १,२०५ |- | ३ || महिला || style="text-align: left;" | सविना वि.क. || १०११ || १० || १,०२१ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | खिमा बि.क. || ९५७ || ११ || ९६८ |} === मुस्लिम समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | समिना मिया || १,०५१ || १४ || १,०६५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | रहबर अन्सारी || १,०२५ || २२ || १,०४७ |} === खस आर्य समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुशान्त वैदिक || १,५१६ || १९ || १,५३५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुदीप ढकाल || १,४२९ || १० || १,४३९ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | हेमराज भट्ट || १,१३७ || ७ || १,१४४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | प्रदीप विष्ट || १,०४३ || १६ || १,०५९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | डिल्लिश्वोर कार्की (रोहन) || १,०२२ || ० || १,०२२ |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | प्रकृति ढकाल || १,५१८ || १५ || १,५३३ |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | टिका संग्रौला (ज्वाला) || १,४९० || ३० || १,५२० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | क्रान्तिशिखा धिताल || १,४८१ || २३ || १,५०४ |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | जमुना शर्मा || १,०३० || ० || १,०३० |- | १० || महिला || style="text-align: left;" | सुशिला कार्की पोख्रेल || १,००४ || १० || १,०१४ |} === आदिवासी/जनजाति समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिलन लिम्बु || १५०८ || २८ || १५३६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शंकर श्रेष्ठ || १४८४ || १० || १४९४ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिङ्मा डण्डु शेर्पा || ८२५ || ९ || ८३४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | महेश लामा || ८०८ || १ || ८०९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | कृष्णमान श्रेष्ठ || ७८५ || ५ || ७९० |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | आशिका तामाङ्ग || १,४३० || २० || १,४५० |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | अनुष्का श्रेष्ठ || १,३५३ || २७ || १,३८० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | निशा श्रेष्ठ || १,२५२ || ८ || १,२६० |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | कुशुम महर्जन || १,१०३ || २५ || १,१२८ |} === प्रादेशिक === ==== कोशी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | निशा मेहता || १,८६१ || ३० || १,८९१ |- | २ || style="text-align: left;" | विश्वराज पोखरेल || १,४६० || २६ || १,४८६ |- | ३ || style="text-align: left;" | शोभा कार्की || १,२०४ || २५ || १,२२९ |- | ४ || style="text-align: left;" | कल्पना थापा || ९३९ || १२ || ९५१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सुजाता तामाङ || ८३९ || १७ || ८५६ |} ==== मधेश ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सुस्मा बस्नेत || १,४१८ || २३ || १,४४१ |- | २ || style="text-align: left;" | सुनिता कुमारी चौधरी || १,२८० || २७ || १,३०७ |- | ३ || style="text-align: left;" | नमिता यादव || १,११९ || ३८ || १,१५७ |- | ४ || style="text-align: left;" | मञ्जु सिंह || १,०१३ || - || १,०१३ |- | ५ || style="text-align: left;" | अंकित कुमार यादव || ९५० || १७ || ९६७ |} ==== बागमती ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | प्रभा ढकाल || १,५१३ || - || १,५१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विदुशी राणा || १,३१० || २७ || १,३३७ |- | ३ || style="text-align: left;" | आकांक्षा पोखरेल || ८५० || ३० || ८८० |- | ४ || style="text-align: left;" | अनिता श्रेष्ठ || ८०२ || ७ || ८०९ |- | ५ || style="text-align: left;" | पार्वती थापा || ७४९ || १० || ७५९ |} ==== गण्डकी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | पवित्रा थापा || १,०५९ || १७ || १,०७६ |- | २ || style="text-align: left;" | मनिष खनाल || १,०३२ || २० || १,०५२ |- | ३ || style="text-align: left;" | सागर भुसाल || १,०२७ || १३ || १,०४० |- | ४ || style="text-align: left;" | सोम शर्मा || ९७४ || १९ || ९३३ |- | ५ || style="text-align: left;" | विष्णु कुमारी गुरुङ (एकता) || ७८७ || १३ || ८०० |} ==== लुम्बिनी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | कल्पना पाण्डे || १,१०७ || १० || १,११७ |- | २ || style="text-align: left;" | संगिता ढकाल || १,०९२ || २३ || १,११५ |- | ३ || style="text-align: left;" | ज्ञानु पौड्याल || ८९७ || २२ || ९१९ |- | ४ || style="text-align: left;" | देवराज पाठक || ८२० || ११ || ८३१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सर्मिला खनाल || ६६४ || || ६६४ |} ==== कर्णाली ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सिता वादी || १,७८२ || ३१ || १,८१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विनिता कठायत || १,५३० || ३० || १,५६० |- | ३ || style="text-align: left;" | टासी लहाङगजोम || १,१६० || २५ || १,१८५ |- | ४ || style="text-align: left;" | मेनुका शाही || ८१० || १२ || ८२२ |- | ५ || style="text-align: left;" | प्रकाश न्यौपाने || ६२३ || ११ || ६३४ |} ==== सुदूरपश्चिम ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | हेमराज थापा || २,०३० || ४३ || २,०७३ |- | २ || style="text-align: left;" | के. पी. खनाल || १,८४६ || ३७ || १,८८३ |- | ३ || style="text-align: left;" | दीपक राज बोहरा || १,४५० || ४१ || १,४९१ |- | ४ || style="text-align: left;" | जानीका जोशी || १,१४८ || ० || १,१४८ |- | ५ || style="text-align: left;" | चन्द्रा ऐर चाँदनी || १,१२६ || २० || १,१४६ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] an3hgz6dlt4mtohw5fsqy252p7u38v4 1363731 1363690 2026-06-27T07:46:37Z पर्वत सुवेदी 31224 1363731 wikitext text/x-wiki '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी'''को प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशन वि.सं २०८३ असार ७ देखि १२ सम्म [[चितवन जिल्ला|चितवन]]को [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]मा सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://newsofnepal.com/2026/06/22/774207/#:~:text=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80%20%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AA%E0%A4%BE%29%20%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A5%E0%A4%AE%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%A8,%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%20%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%A0%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE%20%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|title=रास्वपाको प्रथम महाधिवेशन सुरु|last=अधिकारी|first=गीताञ्जली |date=११ असार २०८३|website=न्युज अफ नेपाल|language=नेपाली|accessdate=१३ असार २०८३}}</ref> यस महाधिवेशनले नयाँ केन्द्रीय नेतृत्व चयन गरेको थियो। महाधिवेशनमा ९९ जना केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ जनाको उम्मेदवारी परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/politics/2026/06/25/rsp-general-convention-these-are-the-384-candidates-for-99-central-members-list-12-30.html|title=रास्वपा महाधिवेशन : यी हुन् ९९ केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ उम्मेदवार [सूची]|last=महरा|first=जयसिंह |date=११ असार २०८३|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> महाधिवेशनको उद्धाटन समारोहमा प्रधानमन्त्री [[बालेन शाह]], पार्टी सभापति [[रवि लामिछाने]], उपसभापति [[स्वर्णिम वाग्ले]], [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का सभापति [[गगन थापा]], पूर्वप्रधानमन्त्री [[बाबुराम भट्टराई]], [[नेकपा (एमाले)]]का नेता [[प्रदीप ज्ञवाली]], [[जनमत पार्टी]]का अध्यक्ष [[सीके राउत]], [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]का अध्यक्ष [[राजेन्द्र लिङ्देन]] लगायतका नेताहरूले मन्तव्य दिएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1959391/the-rpps-vote-also-went-to-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-saying-that-the-election-will-bring-a-king-rajendra-lingden|title=बालेनले राजा ल्याउँछ भनेर राप्रपाको भोट पनि रास्वपालाई गएको छ : राजेन्द्र लिङ्देन|last=|first=|date=८ असार २०८३|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> == निर्वाचित पदाधिकारीहरू == {| class="wikitable" !क्र.सं !नाम !प्राप्त मत !नातिजा !स्रोत |- ! colspan="5" |'''सभापति (१)''' |- |१ |[[रवि लामिछाने]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|author=|title=रास्वपाका पदाधिकारी छान्न मतदान सुरु |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963357/voting-begins-to-elect-rsp-office-bearers|access-date= २०८३ असार १२|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- | rowspan="2" | |- ! colspan="4" |'''वरिष्ठ नेता (१)''' |- |१ |[[बालेन शाह]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=वरिष्ठ नेतामा कसरी चुनिन्छन् बालेन? |url=https://nepalkhabar.com/politics/278534-2026-6-22-9-38-14|access-date= २०८३ असार ८|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''उपसभापति (२)''' |- |१ |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=रास्वपा उपसभापतिमा स्वर्णिम वाग्ले निर्विरोध, विराजभक्त पछि हटे |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963105/swarnim-wagle-elected-unopposed-as-rsp-deputy-president-biraj-bhakta-withdraws|access-date=२०८३ असार १०|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''महिला उपसभापति (१)''' |- |१ |[[सोविता गौतम]] | colspan="1" |७८९ |निर्वाचित | |- |२ |[[तोसिमा कार्की]] | colspan="1" |५७२ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महामन्त्री (१)''' |- |१ |[[विपिन आचार्य]] | colspan="1" |६७३ |निर्वाचित | |- |२ |[[मनिष झा]] | colspan="1" |३४६ |पराजित | |- |३ |[[गणेश कार्की]] | colspan="1" |१६९ |पराजित | |- |४ |[[सागर ढकाल]] | colspan="1" |१३९ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''सहमहामन्त्री (३)''' |- |१ |असिम शाह | colspan="1" |४७१ |निर्वाचित | |- |२ |हरि ढकाल | colspan="1" |४१० |निर्वाचित | |- |३ |पुकार बम |colspan="1" |३३४ |पराजित | |- |४ |यज्ञमणि न्यौपाने | colspan="1" |३०० |पराजित | |- |५ |सुलभ खरेल | colspan="1" |२९१ |पराजित | |- |६ |अशोककुमार चौधरी | colspan="1" |१७९ |पराजित | |- |७ |मिलन लिम्बु | colspan="1" |१५१ |पराजित | |- |८ |राजीव खत्री | colspan="1" |१४८ |पराजित | |- |९ |विजय जैरु | colspan="1" |११४ |पराजित | |- |१० |रमेश प्रसाई | colspan="1" |३०७ |पराजित | |- |११ |हिमेश पन्त | colspan="1" |५३ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महिला सहमहामन्त्री (१)''' |- |१ |निशा डाँगी | colspan="1" |७३७ |निर्वाचित | |- |२ |रीमा विश्वकर्मा | colspan="1" |२८२ |पराजित | |- |३ |जुली यादव | colspan="1" |७८ |पराजित | |- |४ |विदुषी राणा | colspan="1" |८२ |पराजित | |- |५ |कामिनीकुमारी चौधरी | colspan="1" |१४६ |पराजित | |} == केन्द्रीय सदस्यहरूको निर्वाचन == === राष्ट्रिय खुला === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! उम्मेदवारको नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | डा. स्वर्णिम वाग्ले || २,६०७ || ४९ || २,६५६ |- | २ || style="text-align: left;" | सोविता गौतम || २,५९४ || ४७ || २,६४१ |- | ३ || style="text-align: left;" | शिशिर खनाल || २,४९५ || ४३ || २,५३८ |- | ४ || style="text-align: left;" | सागर ढकाल || २,३३३ || ४३ || २,३७६ |- | ५ || style="text-align: left;" | डा. तोसिमा कार्की || २,२५७ || ४५ || २,३०२ |- | ६ || style="text-align: left;" | रञ्जु दर्शना || २,२४९ || ४४ || २,२९३ |- | ७ || style="text-align: left;" | मनिष झा || २,२३७ || ४४ || २२८१ |- | ८ || style="text-align: left;" | हरि ढकाल || २,२१९ || ४३ || २,२६२ |- | ९ || style="text-align: left;" | कविन्द्र बुर्लाकोटी || २,१८४ || ४३ || २,२२७ |- | १० || style="text-align: left;" | विपिन कुमार आचार्य || २,१२६ || ४३ || २,१६९ |- | ११ || style="text-align: left;" | रमेश प्रसाई || २,१२३ || ४३ || २,१६६ |- | १२ || style="text-align: left;" | विराज भक्त श्रेष्ठ || २,०९४ || २९ || २,१२३ |- | १३ || style="text-align: left;" | निशा डाँगी || २,०८९ || ४३ || २,१३२ |- | १४ || style="text-align: left;" | इन्दिरा राना मगर || २,०४७ || ४३ || २,०१० |- | १५ || style="text-align: left;" | गणेश पराजुली || २,०४५ || ४२ || २,०८७ |- | १६ || style="text-align: left;" | पुकार बम || २,०३० || ४० || २,०७० |- | १७ || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल (ललितपुर) || २,०४४ || २१ || २,०६५ |- | १८ || style="text-align: left;" | सुलभ खरेल || २,००८ || ३५ || २,०४३ |- | १९ || style="text-align: left;" | यज्ञमणि न्यौपाने || १,८६९ || ३४ || १,९०३ |- | २० || style="text-align: left;" | प्रमोद न्यौपाने || १,८९२ || ० || १,८९२ |- | २१ || style="text-align: left;" | सस्मित पोखरेल || १,८३३ || ३१ || १,८६४ |- | २२ || style="text-align: left;" | रिमा विश्वकर्मा || १,८१० || ३५ || १,८४५ |- | २३ || style="text-align: left;" | राजुनाथ पाण्डे || १,८१२ || २८ || १,८४० |- | २४ || style="text-align: left;" | राजीव खत्री || १,७०१ || ४४ || १,७४५ |- | २५ || style="text-align: left;" | समिक्षा बास्कोटा || १,६९९ || ४० || १,७३९ |- | २६ || style="text-align: left;" | गणेश कार्की || १,६९३ || ४१ || १,७३४ |- | २७ || style="text-align: left;" | खगेन्द्र सुनार || १७०८ || २५ || १७३३ |- | २८ || style="text-align: left;" | असिम साह || १,७२८ || २ || १,७३० |- | २९ || style="text-align: left;" | हिमेश पन्त || १,६२३ || २७ || १,६५० |- | ३० || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल– दोलखा || १,५१३ || ३९ || १५५२ |- | ३१ || style="text-align: left;" | गीता चौधरी || १,५१६ || २१ || १,५३७ |- | ३२ || style="text-align: left;" | लिमा अधिकारी आचार्य || १,५०६ || ३० || १,५३६ |} === थारु === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | करिश्मा कठरिया || १,३६२ || ११ || १,३७३ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अशोक कुमार चौधरी || १,२९८ || १६ || १,३१४ |} === मधेसी समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | बब्लु गुप्ता || १,४२१ || २४ || १,४४५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अरविन्द साह || ९६४ || ६ || ९७० |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | दिपक कुमार साह || ८८८ || ५ || ८९३ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | जुली यादव || १,१८४ || ११ || १,१९५ |- | ५ || महिला || style="text-align: left;" | कामिनी कुमारी चौधरी || १,०९७ || १७ || १,११४ |} === दलित समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | विजय जैरु || १,३३९ || २७ || १,३६६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शिव नेपाली || १,१८७ || १८ || १,२०५ |- | ३ || महिला || style="text-align: left;" | सविना वि.क. || १०११ || १० || १,०२१ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | खिमा बि.क. || ९५७ || ११ || ९६८ |} === मुस्लिम समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | समिना मिया || १,०५१ || १४ || १,०६५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | रहबर अन्सारी || १,०२५ || २२ || १,०४७ |} === खस आर्य समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुशान्त वैदिक || १,५१६ || १९ || १,५३५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुदीप ढकाल || १,४२९ || १० || १,४३९ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | हेमराज भट्ट || १,१३७ || ७ || १,१४४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | प्रदीप विष्ट || १,०४३ || १६ || १,०५९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | डिल्लिश्वोर कार्की (रोहन) || १,०२२ || ० || १,०२२ |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | प्रकृति ढकाल || १,५१८ || १५ || १,५३३ |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | टिका संग्रौला (ज्वाला) || १,४९० || ३० || १,५२० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | क्रान्तिशिखा धिताल || १,४८१ || २३ || १,५०४ |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | जमुना शर्मा || १,०३० || ० || १,०३० |- | १० || महिला || style="text-align: left;" | सुशिला कार्की पोख्रेल || १,००४ || १० || १,०१४ |} === आदिवासी/जनजाति समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिलन लिम्बु || १५०८ || २८ || १५३६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शंकर श्रेष्ठ || १४८४ || १० || १४९४ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिङ्मा डण्डु शेर्पा || ८२५ || ९ || ८३४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | महेश लामा || ८०८ || १ || ८०९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | कृष्णमान श्रेष्ठ || ७८५ || ५ || ७९० |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | आशिका तामाङ्ग || १,४३० || २० || १,४५० |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | अनुष्का श्रेष्ठ || १,३५३ || २७ || १,३८० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | निशा श्रेष्ठ || १,२५२ || ८ || १,२६० |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | कुशुम महर्जन || १,१०३ || २५ || १,१२८ |} === प्रादेशिक === ==== कोशी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | निशा मेहता || १,८६१ || ३० || १,८९१ |- | २ || style="text-align: left;" | विश्वराज पोखरेल || १,४६० || २६ || १,४८६ |- | ३ || style="text-align: left;" | शोभा कार्की || १,२०४ || २५ || १,२२९ |- | ४ || style="text-align: left;" | कल्पना थापा || ९३९ || १२ || ९५१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सुजाता तामाङ || ८३९ || १७ || ८५६ |} ==== मधेश ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सुस्मा बस्नेत || १,४१८ || २३ || १,४४१ |- | २ || style="text-align: left;" | सुनिता कुमारी चौधरी || १,२८० || २७ || १,३०७ |- | ३ || style="text-align: left;" | नमिता यादव || १,११९ || ३८ || १,१५७ |- | ४ || style="text-align: left;" | मञ्जु सिंह || १,०१३ || - || १,०१३ |- | ५ || style="text-align: left;" | अंकित कुमार यादव || ९५० || १७ || ९६७ |} ==== बागमती ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | प्रभा ढकाल || १,५१३ || - || १,५१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विदुशी राणा || १,३१० || २७ || १,३३७ |- | ३ || style="text-align: left;" | आकांक्षा पोखरेल || ८५० || ३० || ८८० |- | ४ || style="text-align: left;" | अनिता श्रेष्ठ || ८०२ || ७ || ८०९ |- | ५ || style="text-align: left;" | पार्वती थापा || ७४९ || १० || ७५९ |} ==== गण्डकी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | पवित्रा थापा || १,०५९ || १७ || १,०७६ |- | २ || style="text-align: left;" | मनिष खनाल || १,०३२ || २० || १,०५२ |- | ३ || style="text-align: left;" | सागर भुसाल || १,०२७ || १३ || १,०४० |- | ४ || style="text-align: left;" | सोम शर्मा || ९७४ || १९ || ९३३ |- | ५ || style="text-align: left;" | विष्णु कुमारी गुरुङ (एकता) || ७८७ || १३ || ८०० |} ==== लुम्बिनी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | कल्पना पाण्डे || १,१०७ || १० || १,११७ |- | २ || style="text-align: left;" | संगिता ढकाल || १,०९२ || २३ || १,११५ |- | ३ || style="text-align: left;" | ज्ञानु पौड्याल || ८९७ || २२ || ९१९ |- | ४ || style="text-align: left;" | देवराज पाठक || ८२० || ११ || ८३१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सर्मिला खनाल || ६६४ || || ६६४ |} ==== कर्णाली ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सिता वादी || १,७८२ || ३१ || १,८१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विनिता कठायत || १,५३० || ३० || १,५६० |- | ३ || style="text-align: left;" | टासी लहाङगजोम || १,१६० || २५ || १,१८५ |- | ४ || style="text-align: left;" | मेनुका शाही || ८१० || १२ || ८२२ |- | ५ || style="text-align: left;" | प्रकाश न्यौपाने || ६२३ || ११ || ६३४ |} ==== सुदूरपश्चिम ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | हेमराज थापा || २,०३० || ४३ || २,०७३ |- | २ || style="text-align: left;" | के. पी. खनाल || १,८४६ || ३७ || १,८८३ |- | ३ || style="text-align: left;" | दीपक राज बोहरा || १,४५० || ४१ || १,४९१ |- | ४ || style="text-align: left;" | जानीका जोशी || १,१४८ || ० || १,१४८ |- | ५ || style="text-align: left;" | चन्द्रा ऐर चाँदनी || १,१२६ || २० || १,१४६ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] ekj5sbn9tfw8b5y0hhir4wjgf0bmhrw 1363732 1363731 2026-06-27T07:50:22Z पर्वत सुवेदी 31224 1363732 wikitext text/x-wiki '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी'''को प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशन वि.सं २०८३ असार ७ देखि १२ सम्म [[चितवन जिल्ला|चितवन]]को [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]मा सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://newsofnepal.com/2026/06/22/774207/#:~:text=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80%20%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AA%E0%A4%BE%29%20%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A5%E0%A4%AE%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%A8,%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%20%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%A0%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE%20%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|title=रास्वपाको प्रथम महाधिवेशन सुरु|last=अधिकारी|first=गीताञ्जली |date=११ असार २०८३|website=न्युज अफ नेपाल|language=नेपाली|accessdate=१३ असार २०८३}}</ref> यस महाधिवेशनले नयाँ केन्द्रीय नेतृत्व चयन गरेको थियो। महाधिवेशनमा ९९ जना केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ जनाको उम्मेदवारी परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/politics/2026/06/25/rsp-general-convention-these-are-the-384-candidates-for-99-central-members-list-12-30.html|title=रास्वपा महाधिवेशन : यी हुन् ९९ केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ उम्मेदवार [सूची]|last=महरा|first=जयसिंह |date=११ असार २०८३|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> महाधिवेशनको उद्धाटन समारोहमा प्रधानमन्त्री [[बालेन शाह]], पार्टी सभापति [[रवि लामिछाने]], उपसभापति [[स्वर्णिम वाग्ले]], [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का सभापति [[गगन थापा]], पूर्वप्रधानमन्त्री [[बाबुराम भट्टराई]], [[नेकपा (एमाले)]]का नेता [[प्रदीप ज्ञवाली]], [[जनमत पार्टी]]का अध्यक्ष [[सीके राउत]], [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]का अध्यक्ष [[राजेन्द्र लिङ्देन]] लगायतका नेताहरूले मन्तव्य दिएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1959391/the-rpps-vote-also-went-to-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-saying-that-the-election-will-bring-a-king-rajendra-lingden|title=बालेनले राजा ल्याउँछ भनेर राप्रपाको भोट पनि रास्वपालाई गएको छ : राजेन्द्र लिङ्देन|last=|first=|date=८ असार २०८३|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> == निर्वाचित पदाधिकारीहरू == {| class="wikitable" !क्र.सं !नाम !प्राप्त मत !नातिजा !स्रोत |- ! colspan="5" |'''सभापति (१)''' |- |१ |[[रवि लामिछाने]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|author=|title=रास्वपाका पदाधिकारी छान्न मतदान सुरु |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963357/voting-begins-to-elect-rsp-office-bearers|access-date= २०८३ असार १२|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- | rowspan="2" | |- ! colspan="4" |'''वरिष्ठ नेता (१)''' |- |१ |[[बालेन शाह]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=वरिष्ठ नेतामा कसरी चुनिन्छन् बालेन? |url=https://nepalkhabar.com/politics/278534-2026-6-22-9-38-14|access-date= २०८३ असार ८|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''उपसभापति (२)''' |- |१ |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=रास्वपा उपसभापतिमा स्वर्णिम वाग्ले निर्विरोध, विराजभक्त पछि हटे |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963105/swarnim-wagle-elected-unopposed-as-rsp-deputy-president-biraj-bhakta-withdraws|access-date=२०८३ असार १०|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''महिला उपसभापति (१)''' |- |१ |[[सोविता गौतम]] | colspan="1" |७८९ |निर्वाचित | |- |२ |[[तोसिमा कार्की]] | colspan="1" |५७२ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महामन्त्री (१)''' |- |१ |[[विपिन आचार्य]] | colspan="1" |६७३ |निर्वाचित | |- |२ |[[मनिष झा]] | colspan="1" |३४६ |पराजित | |- |३ |[[गणेश कार्की]] | colspan="1" |१६९ |पराजित | |- |४ |[[सागर ढकाल]] | colspan="1" |१३९ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''सहमहामन्त्री (३)''' |- |१ |असिम शाह | colspan="1" |४७१ |निर्वाचित | |- |२ |हरि ढकाल | colspan="1" |४१० |निर्वाचित | |- |३ |पुकार बम |colspan="1" |३३४ |पराजित | |- |४ |रमेश प्रसाई | colspan="1" |३०७ |पराजित | |- |५ |यज्ञमणि न्यौपाने | colspan="1" |३०० |पराजित | |- |६ |सुलभ खरेल | colspan="1" |२९१ |पराजित | |- |७ |अशोककुमार चौधरी | colspan="1" |१७९ |पराजित | |- |८ |मिलन लिम्बु | colspan="1" |१५१ |पराजित | |- |९ |राजीव खत्री | colspan="1" |१४८ |पराजित | |- |१० |विजय जैरु | colspan="1" |११४ |पराजित | |- |११ |हिमेश पन्त | colspan="1" |५३ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महिला सहमहामन्त्री (१)''' |- |१ |निशा डाँगी | colspan="1" |७३७ |निर्वाचित | |- |२ |रीमा विश्वकर्मा | colspan="1" |२८२ |पराजित | |- |३ |जुली यादव | colspan="1" |७८ |पराजित | |- |४ |विदुषी राणा | colspan="1" |८२ |पराजित | |- |५ |कामिनीकुमारी चौधरी | colspan="1" |१४६ |पराजित | |} == केन्द्रीय सदस्यहरूको निर्वाचन == === राष्ट्रिय खुला === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! उम्मेदवारको नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | डा. स्वर्णिम वाग्ले || २,६०७ || ४९ || २,६५६ |- | २ || style="text-align: left;" | सोविता गौतम || २,५९४ || ४७ || २,६४१ |- | ३ || style="text-align: left;" | शिशिर खनाल || २,४९५ || ४३ || २,५३८ |- | ४ || style="text-align: left;" | सागर ढकाल || २,३३३ || ४३ || २,३७६ |- | ५ || style="text-align: left;" | डा. तोसिमा कार्की || २,२५७ || ४५ || २,३०२ |- | ६ || style="text-align: left;" | रञ्जु दर्शना || २,२४९ || ४४ || २,२९३ |- | ७ || style="text-align: left;" | मनिष झा || २,२३७ || ४४ || २२८१ |- | ८ || style="text-align: left;" | हरि ढकाल || २,२१९ || ४३ || २,२६२ |- | ९ || style="text-align: left;" | कविन्द्र बुर्लाकोटी || २,१८४ || ४३ || २,२२७ |- | १० || style="text-align: left;" | विपिन कुमार आचार्य || २,१२६ || ४३ || २,१६९ |- | ११ || style="text-align: left;" | रमेश प्रसाई || २,१२३ || ४३ || २,१६६ |- | १२ || style="text-align: left;" | विराज भक्त श्रेष्ठ || २,०९४ || २९ || २,१२३ |- | १३ || style="text-align: left;" | निशा डाँगी || २,०८९ || ४३ || २,१३२ |- | १४ || style="text-align: left;" | इन्दिरा राना मगर || २,०४७ || ४३ || २,०१० |- | १५ || style="text-align: left;" | गणेश पराजुली || २,०४५ || ४२ || २,०८७ |- | १६ || style="text-align: left;" | पुकार बम || २,०३० || ४० || २,०७० |- | १७ || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल (ललितपुर) || २,०४४ || २१ || २,०६५ |- | १८ || style="text-align: left;" | सुलभ खरेल || २,००८ || ३५ || २,०४३ |- | १९ || style="text-align: left;" | यज्ञमणि न्यौपाने || १,८६९ || ३४ || १,९०३ |- | २० || style="text-align: left;" | प्रमोद न्यौपाने || १,८९२ || ० || १,८९२ |- | २१ || style="text-align: left;" | सस्मित पोखरेल || १,८३३ || ३१ || १,८६४ |- | २२ || style="text-align: left;" | रिमा विश्वकर्मा || १,८१० || ३५ || १,८४५ |- | २३ || style="text-align: left;" | राजुनाथ पाण्डे || १,८१२ || २८ || १,८४० |- | २४ || style="text-align: left;" | राजीव खत्री || १,७०१ || ४४ || १,७४५ |- | २५ || style="text-align: left;" | समिक्षा बास्कोटा || १,६९९ || ४० || १,७३९ |- | २६ || style="text-align: left;" | गणेश कार्की || १,६९३ || ४१ || १,७३४ |- | २७ || style="text-align: left;" | खगेन्द्र सुनार || १७०८ || २५ || १७३३ |- | २८ || style="text-align: left;" | असिम साह || १,७२८ || २ || १,७३० |- | २९ || style="text-align: left;" | हिमेश पन्त || १,६२३ || २७ || १,६५० |- | ३० || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल– दोलखा || १,५१३ || ३९ || १५५२ |- | ३१ || style="text-align: left;" | गीता चौधरी || १,५१६ || २१ || १,५३७ |- | ३२ || style="text-align: left;" | लिमा अधिकारी आचार्य || १,५०६ || ३० || १,५३६ |} === थारु === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | करिश्मा कठरिया || १,३६२ || ११ || १,३७३ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अशोक कुमार चौधरी || १,२९८ || १६ || १,३१४ |} === मधेसी समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | बब्लु गुप्ता || १,४२१ || २४ || १,४४५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अरविन्द साह || ९६४ || ६ || ९७० |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | दिपक कुमार साह || ८८८ || ५ || ८९३ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | जुली यादव || १,१८४ || ११ || १,१९५ |- | ५ || महिला || style="text-align: left;" | कामिनी कुमारी चौधरी || १,०९७ || १७ || १,११४ |} === दलित समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | विजय जैरु || १,३३९ || २७ || १,३६६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शिव नेपाली || १,१८७ || १८ || १,२०५ |- | ३ || महिला || style="text-align: left;" | सविना वि.क. || १०११ || १० || १,०२१ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | खिमा बि.क. || ९५७ || ११ || ९६८ |} === मुस्लिम समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | समिना मिया || १,०५१ || १४ || १,०६५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | रहबर अन्सारी || १,०२५ || २२ || १,०४७ |} === खस आर्य समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुशान्त वैदिक || १,५१६ || १९ || १,५३५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुदीप ढकाल || १,४२९ || १० || १,४३९ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | हेमराज भट्ट || १,१३७ || ७ || १,१४४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | प्रदीप विष्ट || १,०४३ || १६ || १,०५९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | डिल्लिश्वोर कार्की (रोहन) || १,०२२ || ० || १,०२२ |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | प्रकृति ढकाल || १,५१८ || १५ || १,५३३ |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | टिका संग्रौला (ज्वाला) || १,४९० || ३० || १,५२० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | क्रान्तिशिखा धिताल || १,४८१ || २३ || १,५०४ |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | जमुना शर्मा || १,०३० || ० || १,०३० |- | १० || महिला || style="text-align: left;" | सुशिला कार्की पोख्रेल || १,००४ || १० || १,०१४ |} === आदिवासी/जनजाति समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिलन लिम्बु || १५०८ || २८ || १५३६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शंकर श्रेष्ठ || १४८४ || १० || १४९४ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिङ्मा डण्डु शेर्पा || ८२५ || ९ || ८३४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | महेश लामा || ८०८ || १ || ८०९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | कृष्णमान श्रेष्ठ || ७८५ || ५ || ७९० |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | आशिका तामाङ्ग || १,४३० || २० || १,४५० |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | अनुष्का श्रेष्ठ || १,३५३ || २७ || १,३८० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | निशा श्रेष्ठ || १,२५२ || ८ || १,२६० |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | कुशुम महर्जन || १,१०३ || २५ || १,१२८ |} === प्रादेशिक === ==== कोशी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | निशा मेहता || १,८६१ || ३० || १,८९१ |- | २ || style="text-align: left;" | विश्वराज पोखरेल || १,४६० || २६ || १,४८६ |- | ३ || style="text-align: left;" | शोभा कार्की || १,२०४ || २५ || १,२२९ |- | ४ || style="text-align: left;" | कल्पना थापा || ९३९ || १२ || ९५१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सुजाता तामाङ || ८३९ || १७ || ८५६ |} ==== मधेश ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सुस्मा बस्नेत || १,४१८ || २३ || १,४४१ |- | २ || style="text-align: left;" | सुनिता कुमारी चौधरी || १,२८० || २७ || १,३०७ |- | ३ || style="text-align: left;" | नमिता यादव || १,११९ || ३८ || १,१५७ |- | ४ || style="text-align: left;" | मञ्जु सिंह || १,०१३ || - || १,०१३ |- | ५ || style="text-align: left;" | अंकित कुमार यादव || ९५० || १७ || ९६७ |} ==== बागमती ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | प्रभा ढकाल || १,५१३ || - || १,५१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विदुशी राणा || १,३१० || २७ || १,३३७ |- | ३ || style="text-align: left;" | आकांक्षा पोखरेल || ८५० || ३० || ८८० |- | ४ || style="text-align: left;" | अनिता श्रेष्ठ || ८०२ || ७ || ८०९ |- | ५ || style="text-align: left;" | पार्वती थापा || ७४९ || १० || ७५९ |} ==== गण्डकी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | पवित्रा थापा || १,०५९ || १७ || १,०७६ |- | २ || style="text-align: left;" | मनिष खनाल || १,०३२ || २० || १,०५२ |- | ३ || style="text-align: left;" | सागर भुसाल || १,०२७ || १३ || १,०४० |- | ४ || style="text-align: left;" | सोम शर्मा || ९७४ || १९ || ९३३ |- | ५ || style="text-align: left;" | विष्णु कुमारी गुरुङ (एकता) || ७८७ || १३ || ८०० |} ==== लुम्बिनी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | कल्पना पाण्डे || १,१०७ || १० || १,११७ |- | २ || style="text-align: left;" | संगिता ढकाल || १,०९२ || २३ || १,११५ |- | ३ || style="text-align: left;" | ज्ञानु पौड्याल || ८९७ || २२ || ९१९ |- | ४ || style="text-align: left;" | देवराज पाठक || ८२० || ११ || ८३१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सर्मिला खनाल || ६६४ || || ६६४ |} ==== कर्णाली ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सिता वादी || १,७८२ || ३१ || १,८१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विनिता कठायत || १,५३० || ३० || १,५६० |- | ३ || style="text-align: left;" | टासी लहाङगजोम || १,१६० || २५ || १,१८५ |- | ४ || style="text-align: left;" | मेनुका शाही || ८१० || १२ || ८२२ |- | ५ || style="text-align: left;" | प्रकाश न्यौपाने || ६२३ || ११ || ६३४ |} ==== सुदूरपश्चिम ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | हेमराज थापा || २,०३० || ४३ || २,०७३ |- | २ || style="text-align: left;" | के. पी. खनाल || १,८४६ || ३७ || १,८८३ |- | ३ || style="text-align: left;" | दीपक राज बोहरा || १,४५० || ४१ || १,४९१ |- | ४ || style="text-align: left;" | जानीका जोशी || १,१४८ || ० || १,१४८ |- | ५ || style="text-align: left;" | चन्द्रा ऐर चाँदनी || १,१२६ || २० || १,१४६ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] 02xi0mucnk8dkhpegfhwja9v04gjr6z 1363733 1363732 2026-06-27T07:51:34Z पर्वत सुवेदी 31224 /* निर्वाचित पदाधिकारीहरू */ 1363733 wikitext text/x-wiki '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी'''को प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशन वि.सं २०८३ असार ७ देखि १२ सम्म [[चितवन जिल्ला|चितवन]]को [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]मा सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://newsofnepal.com/2026/06/22/774207/#:~:text=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80%20%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AA%E0%A4%BE%29%20%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A5%E0%A4%AE%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%A8,%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%20%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%A0%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE%20%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|title=रास्वपाको प्रथम महाधिवेशन सुरु|last=अधिकारी|first=गीताञ्जली |date=११ असार २०८३|website=न्युज अफ नेपाल|language=नेपाली|accessdate=१३ असार २०८३}}</ref> यस महाधिवेशनले नयाँ केन्द्रीय नेतृत्व चयन गरेको थियो। महाधिवेशनमा ९९ जना केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ जनाको उम्मेदवारी परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/politics/2026/06/25/rsp-general-convention-these-are-the-384-candidates-for-99-central-members-list-12-30.html|title=रास्वपा महाधिवेशन : यी हुन् ९९ केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ उम्मेदवार [सूची]|last=महरा|first=जयसिंह |date=११ असार २०८३|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> महाधिवेशनको उद्धाटन समारोहमा प्रधानमन्त्री [[बालेन शाह]], पार्टी सभापति [[रवि लामिछाने]], उपसभापति [[स्वर्णिम वाग्ले]], [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का सभापति [[गगन थापा]], पूर्वप्रधानमन्त्री [[बाबुराम भट्टराई]], [[नेकपा (एमाले)]]का नेता [[प्रदीप ज्ञवाली]], [[जनमत पार्टी]]का अध्यक्ष [[सीके राउत]], [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]का अध्यक्ष [[राजेन्द्र लिङ्देन]] लगायतका नेताहरूले मन्तव्य दिएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1959391/the-rpps-vote-also-went-to-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-saying-that-the-election-will-bring-a-king-rajendra-lingden|title=बालेनले राजा ल्याउँछ भनेर राप्रपाको भोट पनि रास्वपालाई गएको छ : राजेन्द्र लिङ्देन|last=|first=|date=८ असार २०८३|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> == निर्वाचित पदाधिकारीहरू == {| class="wikitable" !क्र.सं !नाम !प्राप्त मत !नातिजा !स्रोत |- ! colspan="5" |'''सभापति (१)''' |- |१ |[[रवि लामिछाने]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|author=|title=रास्वपाका पदाधिकारी छान्न मतदान सुरु |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963357/voting-begins-to-elect-rsp-office-bearers|access-date= २०८३ असार १२|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- | rowspan="2" | |- ! colspan="4" |'''वरिष्ठ नेता (१)''' |- |१ |[[बालेन शाह]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=वरिष्ठ नेतामा कसरी चुनिन्छन् बालेन? |url=https://nepalkhabar.com/politics/278534-2026-6-22-9-38-14|access-date= २०८३ असार ८|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''उपसभापति (१)''' |- |१ |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=रास्वपा उपसभापतिमा स्वर्णिम वाग्ले निर्विरोध, विराजभक्त पछि हटे |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963105/swarnim-wagle-elected-unopposed-as-rsp-deputy-president-biraj-bhakta-withdraws|access-date=२०८३ असार १०|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''महिला उपसभापति (१)''' |- |१ |[[सोविता गौतम]] | colspan="1" |७८९ |निर्वाचित | |- |२ |[[तोसिमा कार्की]] | colspan="1" |५७२ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महामन्त्री (१)''' |- |१ |[[विपिन आचार्य]] | colspan="1" |६७३ |निर्वाचित | |- |२ |[[मनिष झा]] | colspan="1" |३४६ |पराजित | |- |३ |[[गणेश कार्की]] | colspan="1" |१६९ |पराजित | |- |४ |[[सागर ढकाल]] | colspan="1" |१३९ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''सहमहामन्त्री (३)''' |- |१ |असिम शाह | colspan="1" |४७१ |निर्वाचित | |- |२ |हरि ढकाल | colspan="1" |४१० |निर्वाचित | |- |३ |पुकार बम |colspan="1" |३३४ |पराजित | |- |४ |रमेश प्रसाई | colspan="1" |३०७ |पराजित | |- |५ |यज्ञमणि न्यौपाने | colspan="1" |३०० |पराजित | |- |६ |सुलभ खरेल | colspan="1" |२९१ |पराजित | |- |७ |अशोककुमार चौधरी | colspan="1" |१७९ |पराजित | |- |८ |मिलन लिम्बु | colspan="1" |१५१ |पराजित | |- |९ |राजीव खत्री | colspan="1" |१४८ |पराजित | |- |१० |विजय जैरु | colspan="1" |११४ |पराजित | |- |११ |हिमेश पन्त | colspan="1" |५३ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महिला सहमहामन्त्री (१)''' |- |१ |निशा डाँगी | colspan="1" |७३७ |निर्वाचित | |- |२ |रीमा विश्वकर्मा | colspan="1" |२८२ |पराजित | |- |५ |कामिनीकुमारी चौधरी | colspan="1" |१४६ |पराजित | |- |३ |जुली यादव | colspan="1" |७८ |पराजित | |- |४ |विदुषी राणा | colspan="1" |८२ |पराजित | |} == केन्द्रीय सदस्यहरूको निर्वाचन == === राष्ट्रिय खुला === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! उम्मेदवारको नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | डा. स्वर्णिम वाग्ले || २,६०७ || ४९ || २,६५६ |- | २ || style="text-align: left;" | सोविता गौतम || २,५९४ || ४७ || २,६४१ |- | ३ || style="text-align: left;" | शिशिर खनाल || २,४९५ || ४३ || २,५३८ |- | ४ || style="text-align: left;" | सागर ढकाल || २,३३३ || ४३ || २,३७६ |- | ५ || style="text-align: left;" | डा. तोसिमा कार्की || २,२५७ || ४५ || २,३०२ |- | ६ || style="text-align: left;" | रञ्जु दर्शना || २,२४९ || ४४ || २,२९३ |- | ७ || style="text-align: left;" | मनिष झा || २,२३७ || ४४ || २२८१ |- | ८ || style="text-align: left;" | हरि ढकाल || २,२१९ || ४३ || २,२६२ |- | ९ || style="text-align: left;" | कविन्द्र बुर्लाकोटी || २,१८४ || ४३ || २,२२७ |- | १० || style="text-align: left;" | विपिन कुमार आचार्य || २,१२६ || ४३ || २,१६९ |- | ११ || style="text-align: left;" | रमेश प्रसाई || २,१२३ || ४३ || २,१६६ |- | १२ || style="text-align: left;" | विराज भक्त श्रेष्ठ || २,०९४ || २९ || २,१२३ |- | १३ || style="text-align: left;" | निशा डाँगी || २,०८९ || ४३ || २,१३२ |- | १४ || style="text-align: left;" | इन्दिरा राना मगर || २,०४७ || ४३ || २,०१० |- | १५ || style="text-align: left;" | गणेश पराजुली || २,०४५ || ४२ || २,०८७ |- | १६ || style="text-align: left;" | पुकार बम || २,०३० || ४० || २,०७० |- | १७ || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल (ललितपुर) || २,०४४ || २१ || २,०६५ |- | १८ || style="text-align: left;" | सुलभ खरेल || २,००८ || ३५ || २,०४३ |- | १९ || style="text-align: left;" | यज्ञमणि न्यौपाने || १,८६९ || ३४ || १,९०३ |- | २० || style="text-align: left;" | प्रमोद न्यौपाने || १,८९२ || ० || १,८९२ |- | २१ || style="text-align: left;" | सस्मित पोखरेल || १,८३३ || ३१ || १,८६४ |- | २२ || style="text-align: left;" | रिमा विश्वकर्मा || १,८१० || ३५ || १,८४५ |- | २३ || style="text-align: left;" | राजुनाथ पाण्डे || १,८१२ || २८ || १,८४० |- | २४ || style="text-align: left;" | राजीव खत्री || १,७०१ || ४४ || १,७४५ |- | २५ || style="text-align: left;" | समिक्षा बास्कोटा || १,६९९ || ४० || १,७३९ |- | २६ || style="text-align: left;" | गणेश कार्की || १,६९३ || ४१ || १,७३४ |- | २७ || style="text-align: left;" | खगेन्द्र सुनार || १७०८ || २५ || १७३३ |- | २८ || style="text-align: left;" | असिम साह || १,७२८ || २ || १,७३० |- | २९ || style="text-align: left;" | हिमेश पन्त || १,६२३ || २७ || १,६५० |- | ३० || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल– दोलखा || १,५१३ || ३९ || १५५२ |- | ३१ || style="text-align: left;" | गीता चौधरी || १,५१६ || २१ || १,५३७ |- | ३२ || style="text-align: left;" | लिमा अधिकारी आचार्य || १,५०६ || ३० || १,५३६ |} === थारु === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | करिश्मा कठरिया || १,३६२ || ११ || १,३७३ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अशोक कुमार चौधरी || १,२९८ || १६ || १,३१४ |} === मधेसी समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | बब्लु गुप्ता || १,४२१ || २४ || १,४४५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अरविन्द साह || ९६४ || ६ || ९७० |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | दिपक कुमार साह || ८८८ || ५ || ८९३ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | जुली यादव || १,१८४ || ११ || १,१९५ |- | ५ || महिला || style="text-align: left;" | कामिनी कुमारी चौधरी || १,०९७ || १७ || १,११४ |} === दलित समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | विजय जैरु || १,३३९ || २७ || १,३६६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शिव नेपाली || १,१८७ || १८ || १,२०५ |- | ३ || महिला || style="text-align: left;" | सविना वि.क. || १०११ || १० || १,०२१ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | खिमा बि.क. || ९५७ || ११ || ९६८ |} === मुस्लिम समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | समिना मिया || १,०५१ || १४ || १,०६५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | रहबर अन्सारी || १,०२५ || २२ || १,०४७ |} === खस आर्य समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुशान्त वैदिक || १,५१६ || १९ || १,५३५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुदीप ढकाल || १,४२९ || १० || १,४३९ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | हेमराज भट्ट || १,१३७ || ७ || १,१४४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | प्रदीप विष्ट || १,०४३ || १६ || १,०५९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | डिल्लिश्वोर कार्की (रोहन) || १,०२२ || ० || १,०२२ |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | प्रकृति ढकाल || १,५१८ || १५ || १,५३३ |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | टिका संग्रौला (ज्वाला) || १,४९० || ३० || १,५२० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | क्रान्तिशिखा धिताल || १,४८१ || २३ || १,५०४ |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | जमुना शर्मा || १,०३० || ० || १,०३० |- | १० || महिला || style="text-align: left;" | सुशिला कार्की पोख्रेल || १,००४ || १० || १,०१४ |} === आदिवासी/जनजाति समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिलन लिम्बु || १५०८ || २८ || १५३६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शंकर श्रेष्ठ || १४८४ || १० || १४९४ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिङ्मा डण्डु शेर्पा || ८२५ || ९ || ८३४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | महेश लामा || ८०८ || १ || ८०९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | कृष्णमान श्रेष्ठ || ७८५ || ५ || ७९० |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | आशिका तामाङ्ग || १,४३० || २० || १,४५० |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | अनुष्का श्रेष्ठ || १,३५३ || २७ || १,३८० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | निशा श्रेष्ठ || १,२५२ || ८ || १,२६० |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | कुशुम महर्जन || १,१०३ || २५ || १,१२८ |} === प्रादेशिक === ==== कोशी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | निशा मेहता || १,८६१ || ३० || १,८९१ |- | २ || style="text-align: left;" | विश्वराज पोखरेल || १,४६० || २६ || १,४८६ |- | ३ || style="text-align: left;" | शोभा कार्की || १,२०४ || २५ || १,२२९ |- | ४ || style="text-align: left;" | कल्पना थापा || ९३९ || १२ || ९५१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सुजाता तामाङ || ८३९ || १७ || ८५६ |} ==== मधेश ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सुस्मा बस्नेत || १,४१८ || २३ || १,४४१ |- | २ || style="text-align: left;" | सुनिता कुमारी चौधरी || १,२८० || २७ || १,३०७ |- | ३ || style="text-align: left;" | नमिता यादव || १,११९ || ३८ || १,१५७ |- | ४ || style="text-align: left;" | मञ्जु सिंह || १,०१३ || - || १,०१३ |- | ५ || style="text-align: left;" | अंकित कुमार यादव || ९५० || १७ || ९६७ |} ==== बागमती ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | प्रभा ढकाल || १,५१३ || - || १,५१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विदुशी राणा || १,३१० || २७ || १,३३७ |- | ३ || style="text-align: left;" | आकांक्षा पोखरेल || ८५० || ३० || ८८० |- | ४ || style="text-align: left;" | अनिता श्रेष्ठ || ८०२ || ७ || ८०९ |- | ५ || style="text-align: left;" | पार्वती थापा || ७४९ || १० || ७५९ |} ==== गण्डकी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | पवित्रा थापा || १,०५९ || १७ || १,०७६ |- | २ || style="text-align: left;" | मनिष खनाल || १,०३२ || २० || १,०५२ |- | ३ || style="text-align: left;" | सागर भुसाल || १,०२७ || १३ || १,०४० |- | ४ || style="text-align: left;" | सोम शर्मा || ९७४ || १९ || ९३३ |- | ५ || style="text-align: left;" | विष्णु कुमारी गुरुङ (एकता) || ७८७ || १३ || ८०० |} ==== लुम्बिनी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | कल्पना पाण्डे || १,१०७ || १० || १,११७ |- | २ || style="text-align: left;" | संगिता ढकाल || १,०९२ || २३ || १,११५ |- | ३ || style="text-align: left;" | ज्ञानु पौड्याल || ८९७ || २२ || ९१९ |- | ४ || style="text-align: left;" | देवराज पाठक || ८२० || ११ || ८३१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सर्मिला खनाल || ६६४ || || ६६४ |} ==== कर्णाली ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सिता वादी || १,७८२ || ३१ || १,८१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विनिता कठायत || १,५३० || ३० || १,५६० |- | ३ || style="text-align: left;" | टासी लहाङगजोम || १,१६० || २५ || १,१८५ |- | ४ || style="text-align: left;" | मेनुका शाही || ८१० || १२ || ८२२ |- | ५ || style="text-align: left;" | प्रकाश न्यौपाने || ६२३ || ११ || ६३४ |} ==== सुदूरपश्चिम ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | हेमराज थापा || २,०३० || ४३ || २,०७३ |- | २ || style="text-align: left;" | के. पी. खनाल || १,८४६ || ३७ || १,८८३ |- | ३ || style="text-align: left;" | दीपक राज बोहरा || १,४५० || ४१ || १,४९१ |- | ४ || style="text-align: left;" | जानीका जोशी || १,१४८ || ० || १,१४८ |- | ५ || style="text-align: left;" | चन्द्रा ऐर चाँदनी || १,१२६ || २० || १,१४६ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] l2dmzxl2alolxzwsxrvyqeogl1laepc 1363734 1363733 2026-06-27T07:54:28Z पर्वत सुवेदी 31224 /* निर्वाचित पदाधिकारीहरू */ 1363734 wikitext text/x-wiki '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी'''को प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशन वि.सं २०८३ असार ७ देखि १२ सम्म [[चितवन जिल्ला|चितवन]]को [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]मा सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://newsofnepal.com/2026/06/22/774207/#:~:text=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80%20%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AA%E0%A4%BE%29%20%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A5%E0%A4%AE%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%A8,%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%20%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%A0%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE%20%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|title=रास्वपाको प्रथम महाधिवेशन सुरु|last=अधिकारी|first=गीताञ्जली |date=११ असार २०८३|website=न्युज अफ नेपाल|language=नेपाली|accessdate=१३ असार २०८३}}</ref> यस महाधिवेशनले नयाँ केन्द्रीय नेतृत्व चयन गरेको थियो। महाधिवेशनमा ९९ जना केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ जनाको उम्मेदवारी परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/politics/2026/06/25/rsp-general-convention-these-are-the-384-candidates-for-99-central-members-list-12-30.html|title=रास्वपा महाधिवेशन : यी हुन् ९९ केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ उम्मेदवार [सूची]|last=महरा|first=जयसिंह |date=११ असार २०८३|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> महाधिवेशनको उद्धाटन समारोहमा प्रधानमन्त्री [[बालेन शाह]], पार्टी सभापति [[रवि लामिछाने]], उपसभापति [[स्वर्णिम वाग्ले]], [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का सभापति [[गगन थापा]], पूर्वप्रधानमन्त्री [[बाबुराम भट्टराई]], [[नेकपा (एमाले)]]का नेता [[प्रदीप ज्ञवाली]], [[जनमत पार्टी]]का अध्यक्ष [[सीके राउत]], [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]का अध्यक्ष [[राजेन्द्र लिङ्देन]] लगायतका नेताहरूले मन्तव्य दिएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1959391/the-rpps-vote-also-went-to-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-saying-that-the-election-will-bring-a-king-rajendra-lingden|title=बालेनले राजा ल्याउँछ भनेर राप्रपाको भोट पनि रास्वपालाई गएको छ : राजेन्द्र लिङ्देन|last=|first=|date=८ असार २०८३|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> == निर्वाचित पदाधिकारीहरू == {| class="wikitable" !क्र.सं !नाम !प्राप्त मत !नातिजा !स्रोत |- ! colspan="5" |'''सभापति (१)''' |- |१ |[[रवि लामिछाने]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|author=|title=रास्वपाका पदाधिकारी छान्न मतदान सुरु |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963357/voting-begins-to-elect-rsp-office-bearers|access-date= २०८३ असार १२|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- | rowspan="2" | |- ! colspan="4" |'''वरिष्ठ नेता (१)''' |- |१ |[[बालेन शाह]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=वरिष्ठ नेतामा कसरी चुनिन्छन् बालेन? |url=https://nepalkhabar.com/politics/278534-2026-6-22-9-38-14|access-date= २०८३ असार ८|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''उपसभापति (१)''' |- |१ |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=रास्वपा उपसभापतिमा स्वर्णिम वाग्ले निर्विरोध, विराजभक्त पछि हटे |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963105/swarnim-wagle-elected-unopposed-as-rsp-deputy-president-biraj-bhakta-withdraws|access-date=२०८३ असार १०|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''महिला उपसभापति (१)''' |- |१ |[[सोविता गौतम]] | colspan="1" |७८९ |निर्वाचित |<ref name="पदाधिकारी"/> |- |२ |[[तोसिमा कार्की]] | colspan="1" |५७२ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महामन्त्री (१)''' |- |१ |[[विपिन आचार्य]] | colspan="1" |६७३ |निर्वाचित |<ref name="पदाधिकारी">{{Cite web|title=रास्वपा पदाधिकारी निर्वाचन : कसले कति मत ल्याए? (पूर्ण नतिजासहित) |url=https://www.dcnepal.com/2026/06/773783/|access-date=२०८३ असार १०|website=डिसी नेपाल |language=नेपाली}}</ref> |- |२ |[[मनिष झा]] | colspan="1" |३४६ |पराजित | |- |३ |[[गणेश कार्की]] | colspan="1" |१६९ |पराजित | |- |४ |[[सागर ढकाल]] | colspan="1" |१३९ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''सहमहामन्त्री (३)''' |- |१ |असिम शाह | colspan="1" |४७१ |निर्वाचित |<ref name="पदाधिकारी"/> |- |२ |हरि ढकाल | colspan="1" |४१० |निर्वाचित | |- |३ |पुकार बम |colspan="1" |३३४ |पराजित | |- |४ |रमेश प्रसाई | colspan="1" |३०७ |पराजित | |- |५ |यज्ञमणि न्यौपाने | colspan="1" |३०० |पराजित | |- |६ |सुलभ खरेल | colspan="1" |२९१ |पराजित | |- |७ |अशोककुमार चौधरी | colspan="1" |१७९ |पराजित | |- |८ |मिलन लिम्बु | colspan="1" |१५१ |पराजित | |- |९ |राजीव खत्री | colspan="1" |१४८ |पराजित | |- |१० |विजय जैरु | colspan="1" |११४ |पराजित | |- |११ |हिमेश पन्त | colspan="1" |५३ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महिला सहमहामन्त्री (१)''' |- |१ |निशा डाँगी | colspan="1" |७३७ |निर्वाचित |<ref name="पदाधिकारी"/> |- |२ |रीमा विश्वकर्मा | colspan="1" |२८२ |पराजित | |- |३ |कामिनीकुमारी चौधरी | colspan="1" |१४६ |पराजित | |- |४ |जुली यादव | colspan="1" |७८ |पराजित | |- |५ |विदुषी राणा | colspan="1" |८२ |पराजित | |} == केन्द्रीय सदस्यहरूको निर्वाचन == === राष्ट्रिय खुला === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! उम्मेदवारको नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | डा. स्वर्णिम वाग्ले || २,६०७ || ४९ || २,६५६ |- | २ || style="text-align: left;" | सोविता गौतम || २,५९४ || ४७ || २,६४१ |- | ३ || style="text-align: left;" | शिशिर खनाल || २,४९५ || ४३ || २,५३८ |- | ४ || style="text-align: left;" | सागर ढकाल || २,३३३ || ४३ || २,३७६ |- | ५ || style="text-align: left;" | डा. तोसिमा कार्की || २,२५७ || ४५ || २,३०२ |- | ६ || style="text-align: left;" | रञ्जु दर्शना || २,२४९ || ४४ || २,२९३ |- | ७ || style="text-align: left;" | मनिष झा || २,२३७ || ४४ || २२८१ |- | ८ || style="text-align: left;" | हरि ढकाल || २,२१९ || ४३ || २,२६२ |- | ९ || style="text-align: left;" | कविन्द्र बुर्लाकोटी || २,१८४ || ४३ || २,२२७ |- | १० || style="text-align: left;" | विपिन कुमार आचार्य || २,१२६ || ४३ || २,१६९ |- | ११ || style="text-align: left;" | रमेश प्रसाई || २,१२३ || ४३ || २,१६६ |- | १२ || style="text-align: left;" | विराज भक्त श्रेष्ठ || २,०९४ || २९ || २,१२३ |- | १३ || style="text-align: left;" | निशा डाँगी || २,०८९ || ४३ || २,१३२ |- | १४ || style="text-align: left;" | इन्दिरा राना मगर || २,०४७ || ४३ || २,०१० |- | १५ || style="text-align: left;" | गणेश पराजुली || २,०४५ || ४२ || २,०८७ |- | १६ || style="text-align: left;" | पुकार बम || २,०३० || ४० || २,०७० |- | १७ || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल (ललितपुर) || २,०४४ || २१ || २,०६५ |- | १८ || style="text-align: left;" | सुलभ खरेल || २,००८ || ३५ || २,०४३ |- | १९ || style="text-align: left;" | यज्ञमणि न्यौपाने || १,८६९ || ३४ || १,९०३ |- | २० || style="text-align: left;" | प्रमोद न्यौपाने || १,८९२ || ० || १,८९२ |- | २१ || style="text-align: left;" | सस्मित पोखरेल || १,८३३ || ३१ || १,८६४ |- | २२ || style="text-align: left;" | रिमा विश्वकर्मा || १,८१० || ३५ || १,८४५ |- | २३ || style="text-align: left;" | राजुनाथ पाण्डे || १,८१२ || २८ || १,८४० |- | २४ || style="text-align: left;" | राजीव खत्री || १,७०१ || ४४ || १,७४५ |- | २५ || style="text-align: left;" | समिक्षा बास्कोटा || १,६९९ || ४० || १,७३९ |- | २६ || style="text-align: left;" | गणेश कार्की || १,६९३ || ४१ || १,७३४ |- | २७ || style="text-align: left;" | खगेन्द्र सुनार || १७०८ || २५ || १७३३ |- | २८ || style="text-align: left;" | असिम साह || १,७२८ || २ || १,७३० |- | २९ || style="text-align: left;" | हिमेश पन्त || १,६२३ || २७ || १,६५० |- | ३० || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल– दोलखा || १,५१३ || ३९ || १५५२ |- | ३१ || style="text-align: left;" | गीता चौधरी || १,५१६ || २१ || १,५३७ |- | ३२ || style="text-align: left;" | लिमा अधिकारी आचार्य || १,५०६ || ३० || १,५३६ |} === थारु === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | करिश्मा कठरिया || १,३६२ || ११ || १,३७३ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अशोक कुमार चौधरी || १,२९८ || १६ || १,३१४ |} === मधेसी समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | बब्लु गुप्ता || १,४२१ || २४ || १,४४५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अरविन्द साह || ९६४ || ६ || ९७० |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | दिपक कुमार साह || ८८८ || ५ || ८९३ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | जुली यादव || १,१८४ || ११ || १,१९५ |- | ५ || महिला || style="text-align: left;" | कामिनी कुमारी चौधरी || १,०९७ || १७ || १,११४ |} === दलित समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | विजय जैरु || १,३३९ || २७ || १,३६६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शिव नेपाली || १,१८७ || १८ || १,२०५ |- | ३ || महिला || style="text-align: left;" | सविना वि.क. || १०११ || १० || १,०२१ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | खिमा बि.क. || ९५७ || ११ || ९६८ |} === मुस्लिम समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | समिना मिया || १,०५१ || १४ || १,०६५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | रहबर अन्सारी || १,०२५ || २२ || १,०४७ |} === खस आर्य समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुशान्त वैदिक || १,५१६ || १९ || १,५३५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुदीप ढकाल || १,४२९ || १० || १,४३९ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | हेमराज भट्ट || १,१३७ || ७ || १,१४४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | प्रदीप विष्ट || १,०४३ || १६ || १,०५९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | डिल्लिश्वोर कार्की (रोहन) || १,०२२ || ० || १,०२२ |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | प्रकृति ढकाल || १,५१८ || १५ || १,५३३ |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | टिका संग्रौला (ज्वाला) || १,४९० || ३० || १,५२० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | क्रान्तिशिखा धिताल || १,४८१ || २३ || १,५०४ |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | जमुना शर्मा || १,०३० || ० || १,०३० |- | १० || महिला || style="text-align: left;" | सुशिला कार्की पोख्रेल || १,००४ || १० || १,०१४ |} === आदिवासी/जनजाति समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिलन लिम्बु || १५०८ || २८ || १५३६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शंकर श्रेष्ठ || १४८४ || १० || १४९४ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिङ्मा डण्डु शेर्पा || ८२५ || ९ || ८३४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | महेश लामा || ८०८ || १ || ८०९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | कृष्णमान श्रेष्ठ || ७८५ || ५ || ७९० |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | आशिका तामाङ्ग || १,४३० || २० || १,४५० |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | अनुष्का श्रेष्ठ || १,३५३ || २७ || १,३८० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | निशा श्रेष्ठ || १,२५२ || ८ || १,२६० |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | कुशुम महर्जन || १,१०३ || २५ || १,१२८ |} === प्रादेशिक === ==== कोशी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | निशा मेहता || १,८६१ || ३० || १,८९१ |- | २ || style="text-align: left;" | विश्वराज पोखरेल || १,४६० || २६ || १,४८६ |- | ३ || style="text-align: left;" | शोभा कार्की || १,२०४ || २५ || १,२२९ |- | ४ || style="text-align: left;" | कल्पना थापा || ९३९ || १२ || ९५१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सुजाता तामाङ || ८३९ || १७ || ८५६ |} ==== मधेश ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सुस्मा बस्नेत || १,४१८ || २३ || १,४४१ |- | २ || style="text-align: left;" | सुनिता कुमारी चौधरी || १,२८० || २७ || १,३०७ |- | ३ || style="text-align: left;" | नमिता यादव || १,११९ || ३८ || १,१५७ |- | ४ || style="text-align: left;" | मञ्जु सिंह || १,०१३ || - || १,०१३ |- | ५ || style="text-align: left;" | अंकित कुमार यादव || ९५० || १७ || ९६७ |} ==== बागमती ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | प्रभा ढकाल || १,५१३ || - || १,५१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विदुशी राणा || १,३१० || २७ || १,३३७ |- | ३ || style="text-align: left;" | आकांक्षा पोखरेल || ८५० || ३० || ८८० |- | ४ || style="text-align: left;" | अनिता श्रेष्ठ || ८०२ || ७ || ८०९ |- | ५ || style="text-align: left;" | पार्वती थापा || ७४९ || १० || ७५९ |} ==== गण्डकी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | पवित्रा थापा || १,०५९ || १७ || १,०७६ |- | २ || style="text-align: left;" | मनिष खनाल || १,०३२ || २० || १,०५२ |- | ३ || style="text-align: left;" | सागर भुसाल || १,०२७ || १३ || १,०४० |- | ४ || style="text-align: left;" | सोम शर्मा || ९७४ || १९ || ९३३ |- | ५ || style="text-align: left;" | विष्णु कुमारी गुरुङ (एकता) || ७८७ || १३ || ८०० |} ==== लुम्बिनी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | कल्पना पाण्डे || १,१०७ || १० || १,११७ |- | २ || style="text-align: left;" | संगिता ढकाल || १,०९२ || २३ || १,११५ |- | ३ || style="text-align: left;" | ज्ञानु पौड्याल || ८९७ || २२ || ९१९ |- | ४ || style="text-align: left;" | देवराज पाठक || ८२० || ११ || ८३१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सर्मिला खनाल || ६६४ || || ६६४ |} ==== कर्णाली ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सिता वादी || १,७८२ || ३१ || १,८१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विनिता कठायत || १,५३० || ३० || १,५६० |- | ३ || style="text-align: left;" | टासी लहाङगजोम || १,१६० || २५ || १,१८५ |- | ४ || style="text-align: left;" | मेनुका शाही || ८१० || १२ || ८२२ |- | ५ || style="text-align: left;" | प्रकाश न्यौपाने || ६२३ || ११ || ६३४ |} ==== सुदूरपश्चिम ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | हेमराज थापा || २,०३० || ४३ || २,०७३ |- | २ || style="text-align: left;" | के. पी. खनाल || १,८४६ || ३७ || १,८८३ |- | ३ || style="text-align: left;" | दीपक राज बोहरा || १,४५० || ४१ || १,४९१ |- | ४ || style="text-align: left;" | जानीका जोशी || १,१४८ || ० || १,१४८ |- | ५ || style="text-align: left;" | चन्द्रा ऐर चाँदनी || १,१२६ || २० || १,१४६ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] 9zlj7ihty9iykggvfowyv2c0wsejqho 1363735 1363734 2026-06-27T07:55:06Z पर्वत सुवेदी 31224 1363735 wikitext text/x-wiki '''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी'''को प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशन वि.सं २०८३ असार ७ देखि १२ सम्म [[चितवन जिल्ला|चितवन]]को [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]मा सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://newsofnepal.com/2026/06/22/774207/#:~:text=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80%20%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AA%E0%A4%BE%29%20%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A5%E0%A4%AE%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%A8,%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%20%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%A0%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A5%8B%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE%20%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%9B%20%E0%A5%A4|title=रास्वपाको प्रथम महाधिवेशन सुरु|last=अधिकारी|first=गीताञ्जली |date=११ असार २०८३|website=न्युज अफ नेपाल|language=नेपाली|accessdate=१३ असार २०८३}}</ref> यस महाधिवेशनले नयाँ केन्द्रीय नेतृत्व चयन गरेको थियो। महाधिवेशनमा ९९ जना केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ जनाको उम्मेदवारी परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/politics/2026/06/25/rsp-general-convention-these-are-the-384-candidates-for-99-central-members-list-12-30.html|title=रास्वपा महाधिवेशन : यी हुन् ९९ केन्द्रीय सदस्यका लागि ३७९ उम्मेदवार [सूची]|last=महरा|first=जयसिंह |date=११ असार २०८३|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> महाधिवेशनको उद्धाटन समारोहमा प्रधानमन्त्री [[बालेन शाह]], पार्टी सभापति [[रवि लामिछाने]], उपसभापति [[स्वर्णिम वाग्ले]], [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का सभापति [[गगन थापा]], पूर्वप्रधानमन्त्री [[बाबुराम भट्टराई]], [[नेकपा (एमाले)]]का नेता [[प्रदीप ज्ञवाली]], [[जनमत पार्टी]]का अध्यक्ष [[सीके राउत]], [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]का अध्यक्ष [[राजेन्द्र लिङ्देन]] लगायतका नेताहरूले मन्तव्य दिएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1959391/the-rpps-vote-also-went-to-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-saying-that-the-election-will-bring-a-king-rajendra-lingden|title=बालेनले राजा ल्याउँछ भनेर राप्रपाको भोट पनि रास्वपालाई गएको छ : राजेन्द्र लिङ्देन|last=|first=|date=८ असार २०८३|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१२ असार २०८३}}</ref> == निर्वाचित पदाधिकारीहरू == {| class="wikitable" !क्र.सं !नाम !प्राप्त मत !नातिजा !स्रोत |- ! colspan="5" |'''सभापति (१)''' |- |१ |[[रवि लामिछाने]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|author=|title=रास्वपाका पदाधिकारी छान्न मतदान सुरु |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963357/voting-begins-to-elect-rsp-office-bearers|access-date= २०८३ असार १२|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- | rowspan="2" | |- ! colspan="4" |'''वरिष्ठ नेता (१)''' |- |१ |[[बालेन शाह]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=वरिष्ठ नेतामा कसरी चुनिन्छन् बालेन? |url=https://nepalkhabar.com/politics/278534-2026-6-22-9-38-14|access-date= २०८३ असार ८|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''उपसभापति (१)''' |- |१ |[[स्वर्णिम वाग्ले]] | colspan="2" |निर्विरोध निर्वाचित |<ref>{{Cite web|title=रास्वपा उपसभापतिमा स्वर्णिम वाग्ले निर्विरोध, विराजभक्त पछि हटे |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1963105/swarnim-wagle-elected-unopposed-as-rsp-deputy-president-biraj-bhakta-withdraws|access-date=२०८३ असार १०|website=नेपाल खबर|language=नेपाली}}</ref> |- ! colspan="5" |'''महिला उपसभापति (१)''' |- |१ |[[सोविता गौतम]] | colspan="1" |७८९ |निर्वाचित |<ref name="पदाधिकारी"/> |- |२ |[[तोसिमा कार्की]] | colspan="1" |५७२ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महामन्त्री (१)''' |- |१ |[[विपिन आचार्य]] | colspan="1" |६७३ |निर्वाचित |<ref name="पदाधिकारी">{{Cite web|title=रास्वपा पदाधिकारी निर्वाचन : कसले कति मत ल्याए? (पूर्ण नतिजासहित) |url=https://www.dcnepal.com/2026/06/773783/|access-date=२०८३ असार १०|website=डिसी नेपाल |language=नेपाली}}</ref> |- |२ |[[मनिष झा]] | colspan="1" |३४६ |पराजित | |- |३ |[[गणेश कार्की]] | colspan="1" |१६९ |पराजित | |- |४ |[[सागर ढकाल]] | colspan="1" |१३९ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''सहमहामन्त्री (३)''' |- |१ |असिम शाह | colspan="1" |४७१ |निर्वाचित |<ref name="पदाधिकारी"/> |- |२ |हरि ढकाल | colspan="1" |४१० |निर्वाचित | |- |३ |पुकार बम |colspan="1" |३३४ |पराजित | |- |४ |रमेश प्रसाई | colspan="1" |३०७ |पराजित | |- |५ |यज्ञमणि न्यौपाने | colspan="1" |३०० |पराजित | |- |६ |सुलभ खरेल | colspan="1" |२९१ |पराजित | |- |७ |अशोककुमार चौधरी | colspan="1" |१७९ |पराजित | |- |८ |मिलन लिम्बु | colspan="1" |१५१ |पराजित | |- |९ |राजीव खत्री | colspan="1" |१४८ |पराजित | |- |१० |विजय जैरु | colspan="1" |११४ |पराजित | |- |११ |हिमेश पन्त | colspan="1" |५३ |पराजित | |- ! colspan="5" |'''महिला सहमहामन्त्री (१)''' |- |१ |निशा डाँगी | colspan="1" |७३७ |निर्वाचित |<ref name="पदाधिकारी"/> |- |२ |रीमा विश्वकर्मा | colspan="1" |२८२ |पराजित | |- |३ |कामिनीकुमारी चौधरी | colspan="1" |१४६ |पराजित | |- |४ |विदुषी राणा | colspan="1" |८२ |पराजित | |- |५ |जुली यादव | colspan="1" |७८ |पराजित | |} == केन्द्रीय सदस्यहरूको निर्वाचन == === राष्ट्रिय खुला === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! उम्मेदवारको नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | डा. स्वर्णिम वाग्ले || २,६०७ || ४९ || २,६५६ |- | २ || style="text-align: left;" | सोविता गौतम || २,५९४ || ४७ || २,६४१ |- | ३ || style="text-align: left;" | शिशिर खनाल || २,४९५ || ४३ || २,५३८ |- | ४ || style="text-align: left;" | सागर ढकाल || २,३३३ || ४३ || २,३७६ |- | ५ || style="text-align: left;" | डा. तोसिमा कार्की || २,२५७ || ४५ || २,३०२ |- | ६ || style="text-align: left;" | रञ्जु दर्शना || २,२४९ || ४४ || २,२९३ |- | ७ || style="text-align: left;" | मनिष झा || २,२३७ || ४४ || २२८१ |- | ८ || style="text-align: left;" | हरि ढकाल || २,२१९ || ४३ || २,२६२ |- | ९ || style="text-align: left;" | कविन्द्र बुर्लाकोटी || २,१८४ || ४३ || २,२२७ |- | १० || style="text-align: left;" | विपिन कुमार आचार्य || २,१२६ || ४३ || २,१६९ |- | ११ || style="text-align: left;" | रमेश प्रसाई || २,१२३ || ४३ || २,१६६ |- | १२ || style="text-align: left;" | विराज भक्त श्रेष्ठ || २,०९४ || २९ || २,१२३ |- | १३ || style="text-align: left;" | निशा डाँगी || २,०८९ || ४३ || २,१३२ |- | १४ || style="text-align: left;" | इन्दिरा राना मगर || २,०४७ || ४३ || २,०१० |- | १५ || style="text-align: left;" | गणेश पराजुली || २,०४५ || ४२ || २,०८७ |- | १६ || style="text-align: left;" | पुकार बम || २,०३० || ४० || २,०७० |- | १७ || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल (ललितपुर) || २,०४४ || २१ || २,०६५ |- | १८ || style="text-align: left;" | सुलभ खरेल || २,००८ || ३५ || २,०४३ |- | १९ || style="text-align: left;" | यज्ञमणि न्यौपाने || १,८६९ || ३४ || १,९०३ |- | २० || style="text-align: left;" | प्रमोद न्यौपाने || १,८९२ || ० || १,८९२ |- | २१ || style="text-align: left;" | सस्मित पोखरेल || १,८३३ || ३१ || १,८६४ |- | २२ || style="text-align: left;" | रिमा विश्वकर्मा || १,८१० || ३५ || १,८४५ |- | २३ || style="text-align: left;" | राजुनाथ पाण्डे || १,८१२ || २८ || १,८४० |- | २४ || style="text-align: left;" | राजीव खत्री || १,७०१ || ४४ || १,७४५ |- | २५ || style="text-align: left;" | समिक्षा बास्कोटा || १,६९९ || ४० || १,७३९ |- | २६ || style="text-align: left;" | गणेश कार्की || १,६९३ || ४१ || १,७३४ |- | २७ || style="text-align: left;" | खगेन्द्र सुनार || १७०८ || २५ || १७३३ |- | २८ || style="text-align: left;" | असिम साह || १,७२८ || २ || १,७३० |- | २९ || style="text-align: left;" | हिमेश पन्त || १,६२३ || २७ || १,६५० |- | ३० || style="text-align: left;" | जगदीश खरेल– दोलखा || १,५१३ || ३९ || १५५२ |- | ३१ || style="text-align: left;" | गीता चौधरी || १,५१६ || २१ || १,५३७ |- | ३२ || style="text-align: left;" | लिमा अधिकारी आचार्य || १,५०६ || ३० || १,५३६ |} === थारु === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | करिश्मा कठरिया || १,३६२ || ११ || १,३७३ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अशोक कुमार चौधरी || १,२९८ || १६ || १,३१४ |} === मधेसी समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | बब्लु गुप्ता || १,४२१ || २४ || १,४४५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | अरविन्द साह || ९६४ || ६ || ९७० |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | दिपक कुमार साह || ८८८ || ५ || ८९३ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | जुली यादव || १,१८४ || ११ || १,१९५ |- | ५ || महिला || style="text-align: left;" | कामिनी कुमारी चौधरी || १,०९७ || १७ || १,११४ |} === दलित समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | विजय जैरु || १,३३९ || २७ || १,३६६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शिव नेपाली || १,१८७ || १८ || १,२०५ |- | ३ || महिला || style="text-align: left;" | सविना वि.क. || १०११ || १० || १,०२१ |- | ४ || महिला || style="text-align: left;" | खिमा बि.क. || ९५७ || ११ || ९६८ |} === मुस्लिम समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || महिला || style="text-align: left;" | समिना मिया || १,०५१ || १४ || १,०६५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | रहबर अन्सारी || १,०२५ || २२ || १,०४७ |} === खस आर्य समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुशान्त वैदिक || १,५१६ || १९ || १,५३५ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | सुदीप ढकाल || १,४२९ || १० || १,४३९ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | हेमराज भट्ट || १,१३७ || ७ || १,१४४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | प्रदीप विष्ट || १,०४३ || १६ || १,०५९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | डिल्लिश्वोर कार्की (रोहन) || १,०२२ || ० || १,०२२ |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | प्रकृति ढकाल || १,५१८ || १५ || १,५३३ |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | टिका संग्रौला (ज्वाला) || १,४९० || ३० || १,५२० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | क्रान्तिशिखा धिताल || १,४८१ || २३ || १,५०४ |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | जमुना शर्मा || १,०३० || ० || १,०३० |- | १० || महिला || style="text-align: left;" | सुशिला कार्की पोख्रेल || १,००४ || १० || १,०१४ |} === आदिवासी/जनजाति समूह === {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! समूह !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिलन लिम्बु || १५०८ || २८ || १५३६ |- | २ || पुरुष || style="text-align: left;" | शंकर श्रेष्ठ || १४८४ || १० || १४९४ |- | ३ || पुरुष || style="text-align: left;" | मिङ्मा डण्डु शेर्पा || ८२५ || ९ || ८३४ |- | ४ || पुरुष || style="text-align: left;" | महेश लामा || ८०८ || १ || ८०९ |- | ५ || पुरुष || style="text-align: left;" | कृष्णमान श्रेष्ठ || ७८५ || ५ || ७९० |- | ६ || महिला || style="text-align: left;" | आशिका तामाङ्ग || १,४३० || २० || १,४५० |- | ७ || महिला || style="text-align: left;" | अनुष्का श्रेष्ठ || १,३५३ || २७ || १,३८० |- | ८ || महिला || style="text-align: left;" | निशा श्रेष्ठ || १,२५२ || ८ || १,२६० |- | ९ || महिला || style="text-align: left;" | कुशुम महर्जन || १,१०३ || २५ || १,१२८ |} === प्रादेशिक === ==== कोशी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | निशा मेहता || १,८६१ || ३० || १,८९१ |- | २ || style="text-align: left;" | विश्वराज पोखरेल || १,४६० || २६ || १,४८६ |- | ३ || style="text-align: left;" | शोभा कार्की || १,२०४ || २५ || १,२२९ |- | ४ || style="text-align: left;" | कल्पना थापा || ९३९ || १२ || ९५१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सुजाता तामाङ || ८३९ || १७ || ८५६ |} ==== मधेश ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सुस्मा बस्नेत || १,४१८ || २३ || १,४४१ |- | २ || style="text-align: left;" | सुनिता कुमारी चौधरी || १,२८० || २७ || १,३०७ |- | ३ || style="text-align: left;" | नमिता यादव || १,११९ || ३८ || १,१५७ |- | ४ || style="text-align: left;" | मञ्जु सिंह || १,०१३ || - || १,०१३ |- | ५ || style="text-align: left;" | अंकित कुमार यादव || ९५० || १७ || ९६७ |} ==== बागमती ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | प्रभा ढकाल || १,५१३ || - || १,५१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विदुशी राणा || १,३१० || २७ || १,३३७ |- | ३ || style="text-align: left;" | आकांक्षा पोखरेल || ८५० || ३० || ८८० |- | ४ || style="text-align: left;" | अनिता श्रेष्ठ || ८०२ || ७ || ८०९ |- | ५ || style="text-align: left;" | पार्वती थापा || ७४९ || १० || ७५९ |} ==== गण्डकी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | पवित्रा थापा || १,०५९ || १७ || १,०७६ |- | २ || style="text-align: left;" | मनिष खनाल || १,०३२ || २० || १,०५२ |- | ३ || style="text-align: left;" | सागर भुसाल || १,०२७ || १३ || १,०४० |- | ४ || style="text-align: left;" | सोम शर्मा || ९७४ || १९ || ९३३ |- | ५ || style="text-align: left;" | विष्णु कुमारी गुरुङ (एकता) || ७८७ || १३ || ८०० |} ==== लुम्बिनी ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | कल्पना पाण्डे || १,१०७ || १० || १,११७ |- | २ || style="text-align: left;" | संगिता ढकाल || १,०९२ || २३ || १,११५ |- | ३ || style="text-align: left;" | ज्ञानु पौड्याल || ८९७ || २२ || ९१९ |- | ४ || style="text-align: left;" | देवराज पाठक || ८२० || ११ || ८३१ |- | ५ || style="text-align: left;" | सर्मिला खनाल || ६६४ || || ६६४ |} ==== कर्णाली ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | सिता वादी || १,७८२ || ३१ || १,८१३ |- | २ || style="text-align: left;" | विनिता कठायत || १,५३० || ३० || १,५६० |- | ३ || style="text-align: left;" | टासी लहाङगजोम || १,१६० || २५ || १,१८५ |- | ४ || style="text-align: left;" | मेनुका शाही || ८१० || १२ || ८२२ |- | ५ || style="text-align: left;" | प्रकाश न्यौपाने || ६२३ || ११ || ६३४ |} ==== सुदूरपश्चिम ==== {| class="wikitable sortable ! क्र.सं. !! नाम !! मत !! प्रवास !! जम्मा मत |- | १ || style="text-align: left;" | हेमराज थापा || २,०३० || ४३ || २,०७३ |- | २ || style="text-align: left;" | के. पी. खनाल || १,८४६ || ३७ || १,८८३ |- | ३ || style="text-align: left;" | दीपक राज बोहरा || १,४५० || ४१ || १,४९१ |- | ४ || style="text-align: left;" | जानीका जोशी || १,१४८ || ० || १,१४८ |- | ५ || style="text-align: left;" | चन्द्रा ऐर चाँदनी || १,१२६ || २० || १,१४६ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] 5ghag7xf8l39hbyrom2rauojqwugayp 3 150628 1363611 2026-06-26T13:30:07Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1363611 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Salon thapaज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,८५६]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Salon thapa|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:१५, २६ जुन २०२६ (नेपाली समय) q3hzy1an8gfxi9dfizhrpbq17o78wlb 14 150629 1363615 2026-06-26T13:42:10Z Saroj 31493 नयाँ पृष्ठ: {{container category}} {{Commons category|Association football players by team}} [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू| क्लब]] [[श्रेणी:फुटबल क्लबहरू|*खेलाडीहरू]] 1363615 wikitext text/x-wiki {{container category}} {{Commons category|Association football players by team}} [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू| क्लब]] [[श्रेणी:फुटबल क्लबहरू|*खेलाडीहरू]] toomc2nzkd3b79uw3j0fxaoqdv89zku 0 150630 1363656 2026-06-26T16:10:18Z Bishaldev100 28807 "[[:en:Special:Redirect/revision/1348035785|Battle of Makwanpur (1816)]]" पृष्ठबाट उद्घाटन खण्ड अनुवाद गरेर सिर्जना गरियो 1363656 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Battle of Makwanpur | result = British victory | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = 3,500 troops | strength1 = Unknown | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[Kingdom of Nepal]] | commander1 = [[Ranabir Singh Thapa]] | commander2 = Bennet Marley | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = Makwanpur | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[Makwanpur Gadhi|Makwanpurgadhi]], [[Kingdom of Nepal]] <br /> (today part of [[Makwanpurgadhi]], [[Bagmati Province]], [[Nepal]]) | date = 28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = the [[Anglo-Nepalese War]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ente7nvmowjnzneo7bm8wjvp8nngggq 1363657 1363656 2026-06-26T16:11:54Z Bishaldev100 28807 /* */ 1363657 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = 28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल-अङ्ग्रेज युद्ध]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। 4c3id963mbz491lumnfwn0dmei8goqo 1363658 1363657 2026-06-26T16:12:36Z Bishaldev100 28807 1363658 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = 28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल-अङ्ग्रेज युद्ध]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 9i481deg254l2vk9kahlkjqk4d6s1z4 1363659 1363658 2026-06-26T16:15:12Z Bishaldev100 28807 /* */ 1363659 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = 28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} bd37wkcjpk2bory8n7vbf8orjdnh2zm 1363660 1363659 2026-06-26T16:17:19Z Bishaldev100 28807 1363660 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = 28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] p2wl86too1pex9n25d82szoj2esa10w 1363664 1363660 2026-06-26T16:52:00Z Bishaldev100 28807 1363664 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = 28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वले ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] 1myjxwjqzi8s7x0kcw1o042k1aandir 1363665 1363664 2026-06-26T17:03:52Z Bishaldev100 28807 /* */ 1363665 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = 28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए। एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] 854v9vr181occqf4218hc06ae1zpwhj 1363668 1363665 2026-06-26T17:12:55Z Bishaldev100 28807 /* सैन्य अभियान */ 1363668 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = 28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] tdegan5hk6tqanj9c6ipt7i45fy2xn7 1363669 1363668 2026-06-26T17:32:00Z Bishaldev100 28807 /* सैन्य अभियान */ 1363669 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = 28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] 5lwn032id8oaz885g6bodbla7efsjz7 1363671 1363669 2026-06-26T17:38:18Z Bishaldev100 28807 /* */ 1363671 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] fcipmd6a8uho9rhgfarvmgg1e2mq5m6 1363673 1363671 2026-06-26T17:55:28Z Bishaldev100 28807 /* सैन्य अभियान */ 1363673 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] pl9fbrukn2qc8pdhja2iiotc3oi9yva 1363674 1363673 2026-06-26T18:01:35Z Bishaldev100 28807 /* सैन्य अभियान */ 1363674 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] i0fhzm8dcmtuesdchkicl1q4cqk2wck 1363675 1363674 2026-06-26T18:04:33Z Bishaldev100 28807 /* मुख्य लडाइँ */ 1363675 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = Location within [[Bagmati Province]] | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] n1qcjcpot6j6ye52t6vh0luozsw3fqg 1363676 1363675 2026-06-26T23:49:07Z ~2026-35849-34 79463 1363676 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] pc5q27m0baq5m1opzy1ls4361pn57q4 1363678 1363676 2026-06-26T23:54:27Z ~2026-35849-34 79463 1363678 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|इस्ट इन्डिया कम्पनी}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] 6lydugtuk8y95tdpi9nnwbkvkhrq959 1363679 1363678 2026-06-26T23:55:57Z ~2026-35849-34 79463 1363679 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] pc5q27m0baq5m1opzy1ls4361pn57q4 1363681 1363679 2026-06-27T00:02:03Z ~2026-36886-13 79565 1363681 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|इस्ट इन्डिया कम्पनी}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] 6lydugtuk8y95tdpi9nnwbkvkhrq959 1363682 1363681 2026-06-27T00:02:44Z ~2026-36886-13 79565 1363682 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[Bagmati Province]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] pc5q27m0baq5m1opzy1ls4361pn57q4 1363683 1363682 2026-06-27T00:03:57Z ~2026-36886-13 79565 1363683 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] 3h6mvd0dm860vrhvip4riui6gz2qf9c 1363684 1363683 2026-06-27T00:06:34Z ~2026-36886-13 79565 1363684 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] mja1yqlh2l5s10x8dxey8yd1jr3zk34 1363692 1363684 2026-06-27T03:31:15Z Bishaldev100 28807 /* पृष्ठभुमि */ 1363692 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कंपनीसरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित संधिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कंपनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कंपनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कंपनीसरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी संधि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः संधिवार्ता चालू हुन गयो । संधिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस संधिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस संधिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] qsob14ggdmrkqxqtivssnreidswrd34 1363693 1363692 2026-06-27T03:45:14Z Bishaldev100 28807 /* */ 1363693 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]] | commander2 = बेनेट मार्ली | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कंपनीसरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित संधिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कंपनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कंपनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कंपनीसरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी संधि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः संधिवार्ता चालू हुन गयो । संधिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस संधिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस संधिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] 999gt08lmv3tx89e9lzpdjls8kkblnn 1363695 1363693 2026-06-27T03:56:07Z Bishaldev100 28807 /* */ 1363695 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]]<br>[[वीरकेशर पाँडे]] | commander2 = बेनेट मार्ली<br>[[डेभिड अक्टरलोनी]] | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कंपनीसरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित संधिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कंपनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कंपनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कंपनीसरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी संधि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः संधिवार्ता चालू हुन गयो । संधिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस संधिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस संधिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] avtst0zcl2a32vk40qr5ybalr99ru3l 1363696 1363695 2026-06-27T04:02:03Z Bishaldev100 28807 /* */ 1363696 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]]<br>[[वीरकेशर पाँडे]] | commander2 = बेनेट मार्ली<br>[[डेभिड अक्टरलोनी]] | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत संधिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]लाईमकवानपुर पठाइयो। नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा संधिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित संधि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी संधिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको संधिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कंपनीसरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो । ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कंपनीसरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित संधिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कंपनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कंपनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कंपनीसरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी संधि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः संधिवार्ता चालू हुन गयो । संधिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस संधिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस संधिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] agpg3gikmzb432m9hppddkc826a0zxx 1363697 1363696 2026-06-27T04:05:29Z Bishaldev100 28807 /* */ 1363697 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]]<br>[[वीरकेशर पाँडे]] | commander2 = बेनेट मार्ली<br>[[डेभिड अक्टरलोनी]] | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत संधिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]लाईमकवानपुर पठाइयो। नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा संधिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित संधि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी संधिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको संधिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कंपनीसरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कंपनीसरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित संधिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कंपनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कंपनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कंपनीसरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी संधि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः संधिवार्ता चालू हुन गयो । संधिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस संधिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस संधिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] l7g9wq3lkjfzcxp8ut41a6osqrbu4mu 1363698 1363697 2026-06-27T04:07:07Z Bishaldev100 28807 /* */ 1363698 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]]<br>[[वीरकेशर पाँडे]] | commander2 = बेनेट मार्ली<br>[[डेभिड अक्टरलोनी]] | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत संधिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]लाई मकवानपुर पठाइयो। नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा संधिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित संधि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी संधिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको संधिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कंपनीसरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कंपनीसरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित संधिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कंपनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कंपनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कंपनीसरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी संधि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः संधिवार्ता चालू हुन गयो । संधिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस संधिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस संधिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] 51ier1y0di6osoce9dot67dh1m0uskh 1363708 1363698 2026-06-27T05:55:43Z ~2026-36886-13 79565 1363708 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]]<br>[[वीरकेशर पाँडे]] | commander2 = बेनेट मार्ली<br>[[डेभिड अक्टरलोनी]] | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत सन्धिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]लाई मकवानपुर पठाइयो। नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा सन्धिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित सन्धि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी सन्धिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको सन्धिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कंपनीसरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कंपनीसरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित सन्धिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कंपनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कंपनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कंपनीसरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी सन्धि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः सन्धिवार्ता चालू हुन गयो । सन्धिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस सन्धिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस सन्धिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] hyisl16ksdq4emdzjujrw3262mev3ko 1363709 1363708 2026-06-27T05:57:23Z ~2026-36886-13 79565 1363709 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]]<br>[[वीरकेशर पाँडे]] | commander2 = बेनेट मार्ली<br>[[डेभिड अक्टरलोनी]] | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत सन्धिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]लाई मकवानपुर पठाइयो। नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा सन्धिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित सन्धि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी सन्धिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको सन्धिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कंपनी सरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कंपनी सरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित सन्धिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कंपनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कंपनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कंपनीसरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी सन्धि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः सन्धिवार्ता चालू हुन गयो । सन्धिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस सन्धिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस सन्धिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] jggtba0qzmppuu1zn95wmbpgu60yc50 1363710 1363709 2026-06-27T05:59:08Z ~2026-36886-13 79565 1363710 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]]<br>[[वीरकेशर पाँडे]] | commander2 = बेनेट मार्ली<br>[[डेभिड अक्टरलोनी]] | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत सन्धिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]लाई मकवानपुर पठाइयो। नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा सन्धिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित सन्धि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी सन्धिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको सन्धिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित सन्धिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कम्पनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कम्पनी सरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी सन्धि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः सन्धिवार्ता चालू हुन गयो । सन्धिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस सन्धिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस सन्धिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] 0n5wrietc32qh22zkf35pa10a6cnn8v 1363736 1363710 2026-06-27T08:16:50Z Bishaldev100 28807 /* मुख्य लडाइँ */ 1363736 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]]<br>[[वीरकेशर पाँडे]] | commander2 = बेनेट मार्ली<br>[[डेभिड अक्टरलोनी]] | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत सन्धिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]लाई मकवानपुर पठाइयो। नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा सन्धिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित सन्धि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी सन्धिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको सन्धिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित सन्धिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कम्पनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कम्पनी सरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी सन्धि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः सन्धिवार्ता चालू हुन गयो । सन्धिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस सन्धिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस सन्धिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी १ मार्चका बिहानै यस गढीबाट ८सय गज फरकका एक अद्धचन्द्राकार डाँडामा केलीले आफ्ना सैनिक चढाए । यो देखेर तुरुन्तै बिहान ६ बजे त्यस डाँडामा रणजोर थापाले आक्रमण गरे, लडाइँ चल्दा चल्दै दोपहर भयो । त्यस समयमा केलीले रतनपुरमा छाडेका सैनिक र बडाबडा तोप आइपुग्दा रणजोर थापाले आफ्ना सैनिक हटाएर गढीमा ल्याए । यस ६ घण्टाका लडाइँमा हताहत हुने सैनिकको सङ्ख्ख्या थाहा पाइएको छैन तापनि दुवैपट्टिबाट रूखको आड लिई लडेका हुनाले दुवैपट्टि गरी २ सयभन्दा कमै सैनिक हताहत भए। यस दोस्रा युद्धमा अक्टरलोनीलाई चुरे पार गरेर आउन कदापि दिनेछैनौँ भनी रणवीरसिंह थापा, शमशेर राना र वीरकेशर पाँडेले सङ्कल्प गरेका थिए । मूलबाटामा परेका र शक्तिखोरपट्टि रहेका चुरेका घाटाहरूमा आड बनाई सैनिक राखेर शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध मिलाइसकेका थिए । अप्रिल लागेपछि तराईमा गर्मी बढेर रोगसमेत फैलिने हुनाले शत्रु त्यसै हटेर जानेछन् भन्न विनीहरूको विश्वास थियो । परन्तु चकरीमकरी पट्टिको बाटो दुर्गम र बेचल्तीको हुनाले यतापट्टि शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध केही गरेका थिएनन् । यदि ३ सय जति मात्र गोरखाली सैनिक यतापट्टि डाँडामा राखिएका भए आधा रातमा आएका अक्टरलोनीका सैनिकदलमा गडबडी मच्चिएर फर्कन करै लाग्दथ्यो । यस एक भूलले गर्दा शत्रुले चाँडै चुरे पार गर्ने मौका पाए । सिकरकटेरीका कुरकुरीका लडाइँमा गोरखाली सैनिक से कम बहादुरी देखाएका होइनन् । गोरखाली सैनिक भन्दा शत्रुका सैनिक दोब्बर थिए तापनि गोरखाली सैनिकले ठेल्ने आँट गरेका थिए । तर उनका बडाबडा तोप र उम्दा बन्दूकसँग आफ्ना सहलिया बन्दूक र खुकुरीले मुकाबिला गर्न नसक्ता सिकरकटेरी र कुरकुरीबाट शत्रुलाई हटाउन नसकिने देखे । हरिहरपुरगढी छोड्न आवश्यक परिसकेको थियो । अप्रिलका आधासम्ममा मकवानपुरगढी पनि छोड्नुपर्ने देखियो । चुरे पार गरे के कुक्याएर शत्रुले महाभारत पार गरेमा काठमाडौँसमेत खतरामा पर्ने देखेर भीमसेन थापाले सन्धिपत्र मजूर गर्नु नै आवश्यक देखे ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] gabr2qeua2lecp3kcl2h5wst7e3hzkq 1363738 1363736 2026-06-27T08:52:28Z Bishaldev100 28807 /* मुख्य लडाइँ */ 1363738 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = - | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]]<br>[[वीरकेशर पाँडे]] | commander2 = बेनेट मार्ली<br>[[डेभिड अक्टरलोनी]] | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत सन्धिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]लाई मकवानपुर पठाइयो। नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा सन्धिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित सन्धि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी सन्धिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको सन्धिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित सन्धिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कम्पनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कम्पनी सरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी सन्धि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः सन्धिवार्ता चालू हुन गयो । सन्धिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस सन्धिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस सन्धिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी सिकरकटेरी भन्ने गाउँमा शत्रुको खबर लिन भनी सानो आड बनाएर ३ सय गोरखाली सैनिक रहेका थिए। २८ फरवरीका दिन २०३ अक्टरलोनीले त्यो आड दखल गर्न भनी कर्णेल मीलरका साथ २ तोप र ४ हजार जति सैनिक पठाए । यिनले यो आड सजिलैसँग दखल गरे। यस ठाउँबाट तुरुन्त शत्रुलाई नहटाएमा गढीलाई घेरा पर्ने सम्भव देखेर २१ फरवरीका बिहान ३ बजे नै त्यहाँ आक्रमण गर्नालाई रणवीरसिंह थापाले ४ हजार सैनिकका साथ शमशेर रानालाई खटाए। यिनले रातमा शत्रुलाई चारैपट्टिबाट घेरा दिएर गोलाबारी गरे । रूखका अन्तरबाट गोली चलाउने गरेका हुनाले शत्रुका तोपको असर ज्यादा पर्ने पाएन । दोपहर भएपछि घेरा दिइरहेका गोरखालीका उपर पनि तीनतिरैबाट आक्रमण गर्नालाई अक्टरलोनीले अरू २ हजार सैनिक पठाए । दुइतिरबाट मार पर्दा पनि गोरखाली सैनिक अडिएर लडे । तर दिनको ३ बजे भयङ्कर आँधी आएर दुवैतिरका सैनिकव्यवस्थालाई खलबल्याइदियो । पूर्वपट्टि शत्रुको घेरा नपुगेको हुनाले गोरखाली सैनिक त्यतैबाट हटेर गढीमा उक्ले । ब्रिटिस सैनिक पनि आफ्ना थलामा अडिए। यस १२ घण्टाका लडाइँमा अङग्रेजका लेखा- अनुसार उनीहरूपट्टि २ अफिसर मारिने र २१० सैनिक हताहत भए, गोरखाली सैनिक २१७ परेका थिए। अक्टरलोनीका साथको सैन्य हेटौंडामा उत्रेको खबर पाउनेबित्तिकै निकोल्सले पनि आफ्ना साथमा रहेको सैनिक अक्टरलोनीका साथमा ल्याए । १ मार्चका बिहानै यस गढीबाट ८सय गज फरकका एक अद्धचन्द्राकार डाँडामा केलीले आफ्ना सैनिक चढाए । यो देखेर तुरुन्तै बिहान ६ बजे त्यस डाँडामा रणजोर थापाले आक्रमण गरे, लडाइँ चल्दा चल्दै दोपहर भयो । त्यस समयमा केलीले रतनपुरमा छाडेका सैनिक र बडाबडा तोप आइपुग्दा रणजोर थापाले आफ्ना सैनिक हटाएर गढीमा ल्याए । यस ६ घण्टाका लडाइँमा हताहत हुने सैनिकको सङ्ख्ख्या थाहा पाइएको छैन तापनि दुवैपट्टिबाट रूखको आड लिई लडेका हुनाले दुवैपट्टि गरी २ सयभन्दा कमै सैनिक हताहत भए। यस दोस्रा युद्धमा अक्टरलोनीलाई चुरे पार गरेर आउन कदापि दिनेछैनौँ भनी रणवीरसिंह थापा, शमशेर राना र वीरकेशर पाँडेले सङ्कल्प गरेका थिए । मूलबाटामा परेका र शक्तिखोरपट्टि रहेका चुरेका घाटाहरूमा आड बनाई सैनिक राखेर शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध मिलाइसकेका थिए । अप्रिल लागेपछि तराईमा गर्मी बढेर रोगसमेत फैलिने हुनाले शत्रु त्यसै हटेर जानेछन् भन्न विनीहरूको विश्वास थियो । परन्तु चकरीमकरी पट्टिको बाटो दुर्गम र बेचल्तीको हुनाले यतापट्टि शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध केही गरेका थिएनन् । यदि ३ सय जति मात्र गोरखाली सैनिक यतापट्टि डाँडामा राखिएका भए आधा रातमा आएका अक्टरलोनीका सैनिकदलमा गडबडी मच्चिएर फर्कन करै लाग्दथ्यो । यस एक भूलले गर्दा शत्रुले चाँडै चुरे पार गर्ने मौका पाए । सिकरकटेरीका कुरकुरीका लडाइँमा गोरखाली सैनिक से कम बहादुरी देखाएका होइनन् । गोरखाली सैनिक भन्दा शत्रुका सैनिक दोब्बर थिए तापनि गोरखाली सैनिकले ठेल्ने आँट गरेका थिए । तर उनका बडाबडा तोप र उम्दा बन्दूकसँग आफ्ना सहलिया बन्दूक र खुकुरीले मुकाबिला गर्न नसक्ता सिकरकटेरी र कुरकुरीबाट शत्रुलाई हटाउन नसकिने देखे । हरिहरपुरगढी छोड्न आवश्यक परिसकेको थियो । अप्रिलका आधासम्ममा मकवानपुरगढी पनि छोड्नुपर्ने देखियो । चुरे पार गरे के कुक्याएर शत्रुले महाभारत पार गरेमा काठमाडौँसमेत खतरामा पर्ने देखेर भीमसेन थापाले सन्धिपत्र मजूर गर्नु नै आवश्यक देखे ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] 2tv0yvstro26f8gruy8pbfhwbrspwse 1363739 1363738 2026-06-27T08:52:59Z Bishaldev100 28807 1363739 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = १९०० जवान | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]]<br>[[वीरकेशर पाँडे]] | commander2 = बेनेट मार्ली<br>[[डेभिड अक्टरलोनी]] | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत सन्धिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]लाई मकवानपुर पठाइयो। नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा सन्धिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित सन्धि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी सन्धिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको सन्धिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित सन्धिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कम्पनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कम्पनी सरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी सन्धि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः सन्धिवार्ता चालू हुन गयो । सन्धिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस सन्धिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस सन्धिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी सिकरकटेरी भन्ने गाउँमा शत्रुको खबर लिन भनी सानो आड बनाएर ३ सय गोरखाली सैनिक रहेका थिए। २८ फरवरीका दिन २०३ अक्टरलोनीले त्यो आड दखल गर्न भनी कर्णेल मीलरका साथ २ तोप र ४ हजार जति सैनिक पठाए । यिनले यो आड सजिलैसँग दखल गरे। यस ठाउँबाट तुरुन्त शत्रुलाई नहटाएमा गढीलाई घेरा पर्ने सम्भव देखेर २१ फरवरीका बिहान ३ बजे नै त्यहाँ आक्रमण गर्नालाई रणवीरसिंह थापाले ४ हजार सैनिकका साथ शमशेर रानालाई खटाए। यिनले रातमा शत्रुलाई चारैपट्टिबाट घेरा दिएर गोलाबारी गरे । रूखका अन्तरबाट गोली चलाउने गरेका हुनाले शत्रुका तोपको असर ज्यादा पर्ने पाएन । दोपहर भएपछि घेरा दिइरहेका गोरखालीका उपर पनि तीनतिरैबाट आक्रमण गर्नालाई अक्टरलोनीले अरू २ हजार सैनिक पठाए । दुइतिरबाट मार पर्दा पनि गोरखाली सैनिक अडिएर लडे । तर दिनको ३ बजे भयङ्कर आँधी आएर दुवैतिरका सैनिकव्यवस्थालाई खलबल्याइदियो । पूर्वपट्टि शत्रुको घेरा नपुगेको हुनाले गोरखाली सैनिक त्यतैबाट हटेर गढीमा उक्ले । ब्रिटिस सैनिक पनि आफ्ना थलामा अडिए। यस १२ घण्टाका लडाइँमा अङग्रेजका लेखा- अनुसार उनीहरूपट्टि २ अफिसर मारिने र २१० सैनिक हताहत भए, गोरखाली सैनिक २१७ परेका थिए। अक्टरलोनीका साथको सैन्य हेटौंडामा उत्रेको खबर पाउनेबित्तिकै निकोल्सले पनि आफ्ना साथमा रहेको सैनिक अक्टरलोनीका साथमा ल्याए । १ मार्चका बिहानै यस गढीबाट ८सय गज फरकका एक अद्धचन्द्राकार डाँडामा केलीले आफ्ना सैनिक चढाए । यो देखेर तुरुन्तै बिहान ६ बजे त्यस डाँडामा रणजोर थापाले आक्रमण गरे, लडाइँ चल्दा चल्दै दोपहर भयो । त्यस समयमा केलीले रतनपुरमा छाडेका सैनिक र बडाबडा तोप आइपुग्दा रणजोर थापाले आफ्ना सैनिक हटाएर गढीमा ल्याए । यस ६ घण्टाका लडाइँमा हताहत हुने सैनिकको सङ्ख्ख्या थाहा पाइएको छैन तापनि दुवैपट्टिबाट रूखको आड लिई लडेका हुनाले दुवैपट्टि गरी २ सयभन्दा कमै सैनिक हताहत भए। यस दोस्रा युद्धमा अक्टरलोनीलाई चुरे पार गरेर आउन कदापि दिनेछैनौँ भनी रणवीरसिंह थापा, शमशेर राना र वीरकेशर पाँडेले सङ्कल्प गरेका थिए । मूलबाटामा परेका र शक्तिखोरपट्टि रहेका चुरेका घाटाहरूमा आड बनाई सैनिक राखेर शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध मिलाइसकेका थिए । अप्रिल लागेपछि तराईमा गर्मी बढेर रोगसमेत फैलिने हुनाले शत्रु त्यसै हटेर जानेछन् भन्न विनीहरूको विश्वास थियो । परन्तु चकरीमकरी पट्टिको बाटो दुर्गम र बेचल्तीको हुनाले यतापट्टि शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध केही गरेका थिएनन् । यदि ३ सय जति मात्र गोरखाली सैनिक यतापट्टि डाँडामा राखिएका भए आधा रातमा आएका अक्टरलोनीका सैनिकदलमा गडबडी मच्चिएर फर्कन करै लाग्दथ्यो । यस एक भूलले गर्दा शत्रुले चाँडै चुरे पार गर्ने मौका पाए । सिकरकटेरीका कुरकुरीका लडाइँमा गोरखाली सैनिक से कम बहादुरी देखाएका होइनन् । गोरखाली सैनिक भन्दा शत्रुका सैनिक दोब्बर थिए तापनि गोरखाली सैनिकले ठेल्ने आँट गरेका थिए । तर उनका बडाबडा तोप र उम्दा बन्दूकसँग आफ्ना सहलिया बन्दूक र खुकुरीले मुकाबिला गर्न नसक्ता सिकरकटेरी र कुरकुरीबाट शत्रुलाई हटाउन नसकिने देखे । हरिहरपुरगढी छोड्न आवश्यक परिसकेको थियो । अप्रिलका आधासम्ममा मकवानपुरगढी पनि छोड्नुपर्ने देखियो । चुरे पार गरे के कुक्याएर शत्रुले महाभारत पार गरेमा काठमाडौँसमेत खतरामा पर्ने देखेर भीमसेन थापाले सन्धिपत्र मजूर गर्नु नै आवश्यक देखे ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] 37v2b0tv4tnjbphrbm9ytserwgytkgr 1363740 1363739 2026-06-27T08:54:46Z Bishaldev100 28807 1363740 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|मकवानपुरको युद्ध (बि.सं. १८१९)}} {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = १९०० जवान | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]]<br>[[वीरकेशर पाँडे]] | commander2 = बेनेट मार्ली<br>[[डेभिड अक्टरलोनी]] | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत सन्धिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]लाई मकवानपुर पठाइयो। नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा सन्धिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित सन्धि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी सन्धिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको सन्धिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित सन्धिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कम्पनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कम्पनी सरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी सन्धि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः सन्धिवार्ता चालू हुन गयो । सन्धिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस सन्धिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस सन्धिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी सिकरकटेरी भन्ने गाउँमा शत्रुको खबर लिन भनी सानो आड बनाएर ३ सय गोरखाली सैनिक रहेका थिए। २८ फरवरीका दिन २०३ अक्टरलोनीले त्यो आड दखल गर्न भनी कर्णेल मीलरका साथ २ तोप र ४ हजार जति सैनिक पठाए । यिनले यो आड सजिलैसँग दखल गरे। यस ठाउँबाट तुरुन्त शत्रुलाई नहटाएमा गढीलाई घेरा पर्ने सम्भव देखेर २१ फरवरीका बिहान ३ बजे नै त्यहाँ आक्रमण गर्नालाई रणवीरसिंह थापाले ४ हजार सैनिकका साथ शमशेर रानालाई खटाए। यिनले रातमा शत्रुलाई चारैपट्टिबाट घेरा दिएर गोलाबारी गरे । रूखका अन्तरबाट गोली चलाउने गरेका हुनाले शत्रुका तोपको असर ज्यादा पर्ने पाएन । दोपहर भएपछि घेरा दिइरहेका गोरखालीका उपर पनि तीनतिरैबाट आक्रमण गर्नालाई अक्टरलोनीले अरू २ हजार सैनिक पठाए । दुइतिरबाट मार पर्दा पनि गोरखाली सैनिक अडिएर लडे । तर दिनको ३ बजे भयङ्कर आँधी आएर दुवैतिरका सैनिकव्यवस्थालाई खलबल्याइदियो । पूर्वपट्टि शत्रुको घेरा नपुगेको हुनाले गोरखाली सैनिक त्यतैबाट हटेर गढीमा उक्ले । ब्रिटिस सैनिक पनि आफ्ना थलामा अडिए। यस १२ घण्टाका लडाइँमा अङग्रेजका लेखा- अनुसार उनीहरूपट्टि २ अफिसर मारिने र २१० सैनिक हताहत भए, गोरखाली सैनिक २१७ परेका थिए। अक्टरलोनीका साथको सैन्य हेटौंडामा उत्रेको खबर पाउनेबित्तिकै निकोल्सले पनि आफ्ना साथमा रहेको सैनिक अक्टरलोनीका साथमा ल्याए । १ मार्चका बिहानै यस गढीबाट ८सय गज फरकका एक अद्धचन्द्राकार डाँडामा केलीले आफ्ना सैनिक चढाए । यो देखेर तुरुन्तै बिहान ६ बजे त्यस डाँडामा रणजोर थापाले आक्रमण गरे, लडाइँ चल्दा चल्दै दोपहर भयो । त्यस समयमा केलीले रतनपुरमा छाडेका सैनिक र बडाबडा तोप आइपुग्दा रणजोर थापाले आफ्ना सैनिक हटाएर गढीमा ल्याए । यस ६ घण्टाका लडाइँमा हताहत हुने सैनिकको सङ्ख्ख्या थाहा पाइएको छैन तापनि दुवैपट्टिबाट रूखको आड लिई लडेका हुनाले दुवैपट्टि गरी २ सयभन्दा कमै सैनिक हताहत भए। यस दोस्रा युद्धमा अक्टरलोनीलाई चुरे पार गरेर आउन कदापि दिनेछैनौँ भनी रणवीरसिंह थापा, शमशेर राना र वीरकेशर पाँडेले सङ्कल्प गरेका थिए । मूलबाटामा परेका र शक्तिखोरपट्टि रहेका चुरेका घाटाहरूमा आड बनाई सैनिक राखेर शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध मिलाइसकेका थिए । अप्रिल लागेपछि तराईमा गर्मी बढेर रोगसमेत फैलिने हुनाले शत्रु त्यसै हटेर जानेछन् भन्न विनीहरूको विश्वास थियो । परन्तु चकरीमकरी पट्टिको बाटो दुर्गम र बेचल्तीको हुनाले यतापट्टि शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध केही गरेका थिएनन् । यदि ३ सय जति मात्र गोरखाली सैनिक यतापट्टि डाँडामा राखिएका भए आधा रातमा आएका अक्टरलोनीका सैनिकदलमा गडबडी मच्चिएर फर्कन करै लाग्दथ्यो । यस एक भूलले गर्दा शत्रुले चाँडै चुरे पार गर्ने मौका पाए । सिकरकटेरीका कुरकुरीका लडाइँमा गोरखाली सैनिक से कम बहादुरी देखाएका होइनन् । गोरखाली सैनिक भन्दा शत्रुका सैनिक दोब्बर थिए तापनि गोरखाली सैनिकले ठेल्ने आँट गरेका थिए । तर उनका बडाबडा तोप र उम्दा बन्दूकसँग आफ्ना सहलिया बन्दूक र खुकुरीले मुकाबिला गर्न नसक्ता सिकरकटेरी र कुरकुरीबाट शत्रुलाई हटाउन नसकिने देखे । हरिहरपुरगढी छोड्न आवश्यक परिसकेको थियो । अप्रिलका आधासम्ममा मकवानपुरगढी पनि छोड्नुपर्ने देखियो । चुरे पार गरे के कुक्याएर शत्रुले महाभारत पार गरेमा काठमाडौँसमेत खतरामा पर्ने देखेर भीमसेन थापाले सन्धिपत्र मजूर गर्नु नै आवश्यक देखे ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] r1hrgdowkjtd24volnqcgqxrwnznocb 1363750 1363740 2026-06-27T10:38:45Z Bishaldev100 28807 /* मुख्य लडाइँ */ 1363750 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|मकवानपुरको युद्ध (बि.सं. १८१९)}} {{Infobox military conflict | conflict = मकवानपुरको लडाइँ | result = ब्रिटिसको विजय | notes = | casualties3 = | casualties2 = | casualties1 = | strength3 = | strength2 = ३,५०० जवान | strength1 = १९०० जवान | combatant2 = {{flag|East India Company}} | combatant1 = {{flagicon|Nepal|old}} [[नेपाल]] | commander1 = [[रणवीरसिंह थापा]]<br>[[वीरकेशर पाँडे]] | commander2 = बेनेट मार्ली<br>[[डेभिड अक्टरलोनी]] | combatants_header = | status = | territory = | width = | map_label = मकवानपुर | map_caption = [[बागमती प्रदेश]] भित्र अवस्थिती | map_marksize = | map_size = | map_relief = yes | map_type = Nepal Bagmati Province# Nepal | coordinates = {{Coord|27|24|41|N|85|8|53|E|display=it}} | place = [[मकवानपुर गढी]], [[नेपाल अधिराज्य]] <br /> (अहिले [[मकवानपुरगढी गाउँपालिका|मकवानपुरगढी]], [[बागमती प्रदेश]], [[नेपाल]]) | date = १८७२ फागुन १९<br>28 February 1816 | caption = | alt = | image_size = | partof = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध ]] | image = | campaignbox = {{Campaignbox Anglo-Nepalese War}} }} '''मकवानपुरको लडाइँ''' १८१६ फेब्रुअरी २८ (१८७२ फागुन १९) मा [[नेपाल]] मकवनपुरगढी नेपाल र [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]बीच भएको थियो। यस लडाइँ ब्रिटिसको विजय भयो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zGMMAQAAMAAJ|title=The Road to Democracy and Kingdom of God|date=2007|location=}}</ref> र लडाइँ जारी गरिरहनुपर्ने मत राख्ने नेपाली भारदारहरू पनि सन्धि स्विकार गर्नुपर्ने सोचमा पुगे। नेपाल सरकारका युद्धपक्षीय भारादारहरूसमेत सन्धिका निम्ति तयार भए। नेपाल सरकारका प्रतिनिधि गराई लालमोहर लागेको सन्धिको प्रतिलिपिसमेत दिइएर [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]लाई मकवानपुर पठाइयो। नेपालीहरूले अगाडि नै कुरा टुंगिसकेकोमा सन्धिमा सही नगरी युद्ध लम्ब्याएको अपराधमा- पूर्वनिश्चित सन्धि मात्र लागू नभइ चूरेसम्म कम्पनीसरकारको सीमाना हुनेछ, भनी ऑक्टरलोनीले कुरा थपे । युद्ध जारी गर्नुपर्छ,भन्ने भारादारहरू त्यसमा पनि मञ्जर गरी सन्धिका निम्ति लडखडाइसकेका थिए । नेपालसरकारको स्वीकृतिको छाप लागेको सन्धिपत्रको प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च ४ तारीखका दिन (संवत् १८७२ सालमा) दिउँसोको साढे दुइ बजे अंग्रेज कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिका हात मकवानपुरमा सुम्पे, तथा अंग्रेज प्रतिनिधिले बृटिश गवर्नर जनरलबाट स्वीकृत गरिएको प्रति नेपाली प्रतिनिधिको जिम्मा लाइदिए। र यसरी करीब २ वर्षदेखि नेपाल र बृटिश भारतको बीच चलेको युद्ध बन्द भइ शान्ति कायम भयो ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> ==पृष्ठभुमि == अंग्रेजसँगको युद्धमा, धन र जनले सुसंपन्न शत्रुसितको भीषण मुकाबिलामा नेपाल विजयी हुन सकेन। सेनापति काजी [[अमरसिंह थापा]]को [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] पछि त नेपालको युद्ध जित्ने आशा नै मर्न गयो, र अन्तमा विवश मई सन्धिको प्रस्तावका निम्ति बाध्य हुनुपयो । आखिर सन्धिका निम्ति कुरा चल्यो । नेपालसरकारको प्रतिनिधिस्वरूप [[गजराज मिश्र|गजराज]] [[गजराज मिश्र|मिश्र]] तथा [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]]हरूले -ब्रिटिश कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिस्वरूप भई आएका कर्नल ब्राडशासित सन्धिवार्ताहरूमा भाग लिए । वार्तामा कम्पनी सरकारका प्रतिनिधिले- 'नेपालको संपूर्ण तराईक्षेत्रमा कम्पनी सरकारको अधिकार हुनेछ' भन्ने शर्त राखेको हुँदा पहिलो वार्ता असफल भई टुंगियो । प्रतिनिधिहरू आफआफ्नो देशमा फर्की पुनः युद्धको तयारीमा लाग्न थाले । पछि कम्पनी सरकारका अधिकारीहरूले नेपालको संपूर्ण तराई खण्ड लिने मनसुबालाई त्यागेर कोशी र गण्डकीको बीचको भूभाग र अरू केही- क्षेत्र मात्र आफूसँग राखी त्यसको सट्टा दुइ लाख रुपियाँ नेपालसरकारलाई दिने भन्ने शर्त राखी सन्धि गर्न मञ्जर गरी प्रतिनिधि पठाएको हुँदा- पुनः सन्धिवार्ता चालू हुन गयो । सन्धिको प्रस्तावनामा मेजर ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ तारीखका दिन सही गरे; र नेपाली प्रतिनिधिले चाहि २८ नोवेम्बरमा सही गरिसकेका थिए । यस सन्धिको आखिरी दफामुताबिक नेपालसरकारबाट पन्ध्र दिनभिन्न तथा बृटिश गवर्नर जनरलबाट बीस दिनभित्र, अथवा सकेसम्म त्योभन्दा पनि अगाडि स्वीकृति लिनुपर्ने थियो । तर निश्चित अवधिभिन नेपालसरकारबाट स्वीकृति प्राप्त हुन सकेन । नेपालदरबारमा अंग्रेजद्वारा प्रेषित यस सन्धिलाई स्वीकार गर्ने नगर्ने, भन्ने कुरामा ठूलो बहस चल्यो । [[अमरसिंह थापा]], [[रणजोर थापा]]हरू पुनः युद्ध गर्ने पक्षमा थिए । उनीहरूको विचारानुसार वर्षा प्रारम्भ हुनासाथ अंग्रेजहरू पछाडि हट्न बाध्य हुने थिए । तर त्यस बेलाको स्थिति यस्तो भैसकेको थियो कि लडाइँ जारी गरिराख्नमा नेपाललाई कल्याण थिएन, न त संभव नै थियो। सन्धिपत्रमा नेपालसरकारतर्फबाट निश्चित अवधिभिन्न सही नभएकोले तथा नेपालको युद्ध ने गर्ने इरादा थियो भन्ने किसिमको सूचना पाएकोले- मेजर जनरल ऑक्टरलोनीको नेतृत्वमा एक दल फौजले काठमाडौंतिर प्रस्थान गयो। ==सैन्य अभियान == सन्धिको चर्चाको विफल भएपछि अंग्रेज सैन्य नेतृत्वबाट माइराले सिधा काठमाडौंतर्फ आक्रमण गर्न [[डेभिड अक्टरलोनी|अक्टरलोनी]]लाई पठाए। अक्टरलोनीका साथ आएका पुगनपुग २० हजार तालिमी सैनिक र तोपहरू ४ दलमा बाँडिएर आए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देविप्रसाद |title=इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_21_04.pdf |journal=पूर्णिमा |volume=२१ |issue=४ |pages=४३}}</ref> एक दल सैनिक र तोप लिएर ठोरीको बाटो गरी मकवानपुरतिर बढ्नलाई कर्नल निकोल्स रामनगर बसे। अर्को दल लिएर कर्नल केली रतनपुरको बाटो गरी हरिहरपुरतिर बढ्न लागे। २ दल सैनिक र तोपहरू लिएर अक्टरलोनी पर्सागढीको बाटो गरी सिमरा हुँदै अमलेखगञ्ज पुगे। अक्टरलोनीलाई रोक्नका लागि [[रणवीरसिंह थापा]]ले [[वीरकेशर पाँडे]]का साथ २ हजार सैनिक खटाएका थिए। वीरकेशर पाँडे मूलबाटोको दायाँबायाँ आड बनाएर बसेका थिए र अक्टरलोनीलाई कुरिरहेका थिए। यस बाटोबाट आफ्नो १० हजार सैनिक लैजान अक्टरलोनीले निकै खतरापूर्ण देखे। ४ दिन अमलेखगञ्जमा बस्दा उनले भालुखोलापट्टि जाने एक गुप्त बाटो पत्ता लगाए। वीरकेशर पाँडेले थाहा नपाउन् भनेर फागुन ५ को रातमा सारा सैन्य र मालसमान उठाई रातमा चुरे पार भई फागुन ६ गते बिहान चकरीमकरी भन्ने साना नदीका तीरमा मुकान गरी बसे। यो मुकाम जंगलका बीचमा हुनाले त्यहाँ उनीहरू बसेको कसैलाई थाहा भएन। अमलेखगञ्जबाट अंग्रेज सैन्य एक्कासि वेपत्ता भएको देखेर भालुखोलापट्टिबाट चुरे पार गरेको शंका भई वीरकेशर पाँडेले आफ्ना सैनिक फर्काएर हेटौंडामा ल्याए। हेटौंडामा पनि अंग्रेज फौजलाई नदेखेर ३ सय जति सैनिक छाडेर अरु सैनिक लिई वीरकेशर मकवानपुर पुगे। वीरकेशर मकवानपुरतिर लाग्ने बित्तिकै फेब्रुअरी २० (फागुन ११) मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक ल्याई हेटौंडामा रहेका नेपाली सैनिकलाई भगाई हेटौंडा कब्जा गरे। फेब्रुअरी २७ (फागुन १८)मा अक्टरलोनीले आफ्ना सैनिक मकवानपुरगढीका फेदीमा चौधरामाढी भन्ने ठाउँमा सैन्य लैजाँदा नेपालीले तोपका गोला बर्साए। तर यी गोला बीचैमा सेलाउँदा ब्रिटिस सेनाको केही नोक्सान भएन। == मुख्य लडाइँ == मकवानपुरगढी सिकरकटेरी भन्ने गाउँमा ब्रिटिस सेनाको खबर लिन भनी सानो आड बनाएर ३ सय गोरखाली सैनिक रहेका थिए। २८ फरवरीका दिन २०३ अक्टरलोनीले त्यो आड दखल गर्न भनी कर्णेल मीलरका साथ २ तोप र ४ हजार जति सैनिक पठाए । यिनले यो आड सजिलैसँग दखल गरे। यस ठाउँबाट तुरुन्त शत्रुलाई नहटाएमा गढीलाई घेरा पर्ने सम्भव देखेर २१ फरवरीका बिहान ३ बजे नै त्यहाँ आक्रमण गर्नालाई रणवीरसिंह थापाले ४ हजार सैनिकका साथ शमशेर रानालाई खटाए। यिनले रातमा शत्रुलाई चारैपट्टिबाट घेरा दिएर गोलाबारी गरे । रूखका अन्तरबाट गोली चलाउने गरेका हुनाले शत्रुका तोपको असर ज्यादा पर्ने पाएन । दोपहर भएपछि घेरा दिइरहेका गोरखालीका उपर पनि तीनतिरैबाट आक्रमण गर्नालाई अक्टरलोनीले अरू २ हजार सैनिक पठाए । दुइतिरबाट मार पर्दा पनि गोरखाली सैनिक अडिएर लडे । तर दिनको ३ बजे भयङ्कर आँधी आएर दुवैतिरका सैनिकव्यवस्थालाई खलबल्याइदियो । पूर्वपट्टि शत्रुको घेरा नपुगेको हुनाले गोरखाली सैनिक त्यतैबाट हटेर गढीमा उक्ले। ब्रिटिस सैनिक पनि आफ्ना थलामा अडिए। यस १२ घण्टाका लडाइँमा अङग्रेजका लेखा- अनुसार उनीहरूपट्टि २ अफिसर मारिने र २१० सैनिक हताहत भए, गोरखाली सैनिक २१७ परेका थिए। अक्टरलोनीका साथको सैन्य हेटौंडामा उत्रेको खबर पाउनेबित्तिकै निकोल्सले पनि आफ्ना साथमा रहेको सैनिक अक्टरलोनीका साथमा ल्याए । १ मार्चका बिहानै यस गढीबाट ८सय गज फरकका एक अद्धचन्द्राकार डाँडामा केलीले आफ्ना सैनिक चढाए । यो देखेर तुरुन्तै बिहान ६ बजे त्यस डाँडामा रणजोर थापाले आक्रमण गरे, लडाइँ चल्दा चल्दै दोपहर भयो । त्यस समयमा केलीले रतनपुरमा छाडेका सैनिक र बडाबडा तोप आइपुग्दा रणजोर थापाले आफ्ना सैनिक हटाएर गढीमा ल्याए । यस ६ घण्टाका लडाइँमा हताहत हुने सैनिकको सङ्ख्ख्या थाहा पाइएको छैन तापनि दुवैपट्टिबाट रूखको आड लिई लडेका हुनाले दुवैपट्टि गरी २ सयभन्दा कमै सैनिक हताहत भए। यस दोस्रा युद्धमा अक्टरलोनीलाई चुरे पार गरेर आउन कदापि दिनेछैनौँ भनी रणवीरसिंह थापा, शमशेर राना र वीरकेशर पाँडेले सङ्कल्प गरेका थिए । मूलबाटामा परेका र शक्तिखोरपट्टि रहेका चुरेका घाटाहरूमा आड बनाई सैनिक राखेर शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध मिलाइसकेका थिए । अप्रिल लागेपछि तराईमा गर्मी बढेर रोगसमेत फैलिने हुनाले शत्रु त्यसै हटेर जानेछन् भन्न विनीहरूको विश्वास थियो । परन्तु चकरीमकरी पट्टिको बाटो दुर्गम र बेचल्तीको हुनाले यतापट्टि शत्रुलाई रोक्ने प्रबन्ध केही गरेका थिएनन् । यदि ३ सय जति मात्र गोरखाली सैनिक यतापट्टि डाँडामा राखिएका भए आधा रातमा आएका अक्टरलोनीका सैनिकदलमा गडबडी मच्चिएर फर्कन करै लाग्दथ्यो । यस एक भूलले गर्दा शत्रुले चाँडै चुरे पार गर्ने मौका पाए । सिकरकटेरीका कुरकुरीका लडाइँमा गोरखाली सैनिक से कम बहादुरी देखाएका होइनन् । गोरखाली सैनिक भन्दा शत्रुका सैनिक दोब्बर थिए तापनि गोरखाली सैनिकले ठेल्ने आँट गरेका थिए । तर उनका बडाबडा तोप र उम्दा बन्दूकसँग आफ्ना सहलिया बन्दूक र खुकुरीले मुकाबिला गर्न नसक्ता सिकरकटेरी र कुरकुरीबाट शत्रुलाई हटाउन नसकिने देखे । हरिहरपुरगढी छोड्न आवश्यक परिसकेको थियो। अप्रिलका आधासम्ममा मकवानपुरगढी पनि छोड्नुपर्ने देखियो । चुरे पार गरे के कुक्याएर शत्रुले महाभारत पार गरेमा काठमाडौँसमेत खतरामा पर्ने देखेर भीमसेन थापाले सन्धिपत्र मजूर गर्नु नै आवश्यक देखे ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालले लडेका युद्धहरू]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] q5eyrxgborjav21eyhzfg6yzz1bmi4o 0 150631 1363661 2026-06-26T16:18:59Z Bishaldev100 28807 [[मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1363661 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[मकवानपुरको लडाइँ (बि.सं. १८७२)]] i2zm8b9rs76jp4mzeqx4xtra2fexv7q 10 150632 1363677 2026-06-26T23:53:21Z ~2026-35849-34 79463 नयाँ पृष्ठ: {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = East India Company | flag alias = Flag of the British East India Company (1801).svg | link alias-army =Presidency armies | flag alias-1600 = British East India Company flag.svg | flag alias-1707 = Flag of the British East India Company (1707).svg | flag alias-1801 = Flag of the British East India Company (1801).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1... 1363677 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = East India Company | flag alias = Flag of the British East India Company (1801).svg | link alias-army =Presidency armies | flag alias-1600 = British East India Company flag.svg | flag alias-1707 = Flag of the British East India Company (1707).svg | flag alias-1801 = Flag of the British East India Company (1801).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1600 | var2 = 1707 | var3 = 1801 | related1 = United Kingdom | related2 = Great Britain | related3 = United Kingdom of Great Britain and Ireland | related4 = British Empire | cat = East India Company </noinclude> }} 5qn2igr6bywei8flp6dpaie877w2784 1363680 1363677 2026-06-26T23:57:35Z ~2026-35849-34 79463 1363680 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = इस्ट इन्डिया कम्पनी | flag alias = Flag of the British East India Company (1801).svg | link alias-army =Presidency armies | flag alias-1600 = British East India Company flag.svg | flag alias-1707 = Flag of the British East India Company (1707).svg | flag alias-1801 = Flag of the British East India Company (1801).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1600 | var2 = 1707 | var3 = 1801 | related1 = United Kingdom | related2 = Great Britain | related3 = United Kingdom of Great Britain and Ireland | related4 = British Empire | cat = East India Company </noinclude> }} mikmmjfjhy5kllil57rltduagsoaa2e 10 150633 1363685 2026-06-27T00:39:53Z ~2026-36886-13 79565 नयाँ पृष्ठ: {{Campaignbox | name = Campaignbox Anglo-Nepalese War | title = [[Anglo-Nepalese War]] | listclass = hlist | battles = * [[Battle of Jit Gadhi|Jit Gadhi]] * [[Battle of Jaithak|Jaithak]] * [[Battle of Makwanpur (1816)|Makwanpur]] * [[Battle of Nalapani|Nalapani]] }} 1363685 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox | name = Campaignbox Anglo-Nepalese War | title = [[Anglo-Nepalese War]] | listclass = hlist | battles = * [[Battle of Jit Gadhi|Jit Gadhi]] * [[Battle of Jaithak|Jaithak]] * [[Battle of Makwanpur (1816)|Makwanpur]] * [[Battle of Nalapani|Nalapani]] }} f6w5a7tbewwgs3u9j9kvndjz1fhyt6m 1363686 1363685 2026-06-27T00:45:17Z ~2026-36886-13 79565 1363686 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox | name = Campaignbox Anglo-Nepalese War | title = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] | listclass = hlist | battles = * [[जितगढीको युद्ध|जितगढी]] * [[जैथकको युद्ध|जैथक]] * [[मकवानपुरको युद्ध (१८१६)|मकवानपुर]] * [[नालापानीको युद्ध|नालापानी]] }} cjmt4tto4hd0z0i7rmut5obyjk5fngx 1363687 1363686 2026-06-27T00:48:12Z ~2026-36886-13 79565 1363687 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox | name = Campaignbox Anglo-Nepalese War | title = [[Anglo-Nepalese War]] | listclass = hlist | battles = * [[Battle of Jit Gadhi|Jit Gadhi]] * [[Battle of Jaithak|Jaithak]] * [[Battle of Makwanpur (1816)|Makwanpur]] * [[Battle of Nalapani|Nalapani]] }} f6w5a7tbewwgs3u9j9kvndjz1fhyt6m 1363688 1363687 2026-06-27T00:49:04Z ~2026-36886-13 79565 1363688 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox | name = Campaignbox Anglo-Nepalese War | title = [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] | listclass = hlist | battles = * [[जितगढीको युद्ध|जितगढी]] * [[जैथकको युद्ध|जैथक]] * [[मकवानपुरको युद्ध (१८१६)|मकवानपुर]] * [[नालापानीको युद्ध|नालापानी]] }} cjmt4tto4hd0z0i7rmut5obyjk5fngx 0 150634 1363757 2026-06-27T11:05:32Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[प्रचण्ड गोर्खा पर्व]] पृष्ठलाई [[प्रचण्ड गोर्खा]]मा सारियो 1363757 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[प्रचण्ड गोर्खा]] lpsyrb442tmigv2896bf5getu5lhbwd