विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 8629 1365250 1355713 2026-07-08T04:53:38Z Bishaldev100 28807 /* ३८ सालको पर्व */ 1365250 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | birthname = | image =Ranodip_Singh_Kunwar.jpg| |caption = रणोद्दिप सिंह कुँवरको तस्बिर | order = | office = [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|१० औँ प्रधानमन्त्री (नेपाल)]] | term_start = वि.सं.१९३३ फागुन १५<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२४२|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> | term_end = वि.सं. १९४२ | predecessor = [[जङ्गबहादुर राणा]] | successor = [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]] | spouse = [[हरिप्रियादेवी]] | birth_date = वि.सं. १८८२<br>३ अप्रिल १८२५ | birth_place = | death_date = वि.सं. १९४२ | death_place = }} '''रणोद्दिप सिंह बहादुर कुँवर राणा''' वा '''रणोद्दिप सिंह कुँवर''' (१९३३-१९४२) राणा शासनका दोस्रो श्री ३ महाराजको रूपमा रणोद्धिप सिंह नेपालको प्रधानमन्त्री बनेका थिए। दाजु [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर राणा]]को निधन पश्चात् जङ्गबहादुरले नै राखिदिएको थिति अनुसार यिनी श्री ३ को पदमा विराजमान भए। भतिजाहरू (दाजु [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर]] र भाइ [[धीर शमशेर राणा|धीरशमशेर]]का छोरा) बीच चर्किएको शक्ति संघर्षका कारण असुरक्षित महसुस गर्दै रणोद्दीपले '[[बिजुली गारत]]' नाममा विशेष फौज निर्माण गरेका थिए। तर पछि यिनी आफ्नै भतिजाहरू ([[धीर शमशेर राणा|धीरशमशेर]]का छोराहरू) बाट षड्यन्त्रपूर्वक मारिए। यिनीपछि यिनका भतिजा [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] नेपालका प्रधानमन्त्री बने। रणोद्दिपसिंहको जन्म पिता काजी [[बालनरसिंह कुँवर]]को सातौँ पुत्र र माता गणेश कुमारीको पाचौँ पुत्रको रूपमा भयो। उनी निःसन्तान रहेकाले भतिजा ध्वज नरसिंह राणा लाई धर्मपुत्र बनाएका थिए। उनी अत्यन्त धार्मिक व्यक्ति थिए। उनको हत्या आफ्नै भतिजाहरूद्वारा वि.सं. १९४२ मा भयो। <ref>{{Cite web |title=Lambjang and Kaski GENEALOGY |url=https://royalark.net/Nepal/lamb4.htm |access-date=2026-05-11 |website=royalark.net |language=en}}</ref> ==सैन्य वृत्ती== उनले तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध (सन् १९५५-५६) र भारतमा सन् १८५७ मा घटेको सिपाही बिद्रोहमा नेपाली सेनाको नेतृत्व गरेका थिए। [[चित्र:Statue_Horse_rider.jpg|thumb|alt=टुँडिखेलमा रहेको श्री ३ रणोद्दिपको घोडचढी शालिक|center|550x550px|टुँडिखेलमा रहेको श्री ३ रणोद्दिपको घोडचढी शालिक<br>सन् १८५७ मा गदरको युद्धमा देखाएको वीरताको स्मरणमा बनाइएको सालिक]] == श्री ३ महाराज तथा प्राइममिनिस्टर == वि.सं. १९३३ मा पत्थरघट्टामा श्री ३ तथा प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर]]को मृत्यु भएपछि; [[धीर शमशेर राणा|धीर शमशेर]]को चातुर्यताले [[रणोद्दिप सिंह बहादुर राणा|रणोद्दिप सिंह]]ले श्री ३ महाराज तथा प्राइममिनिस्टर दुवै पद हासिल गरे। [[रणोद्दिप सिंह बहादुर राणा|रणोद्दिप सिंह]]लाई दुवै पद दिलाउन [[धीर शमशेर राणा|धीर शमशेर]]ले सो समाचार सार्वजनिक हुन दिएनन्। उनले जङ्गबहादुर सिकिस्त बिरामी रहेको भन्दै युवराज, जंग पुत्र [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग]]लाई पत्थरघट्टा पठाए। श्री ३ रणोद्दीप निश्शङ्क, विश्वास गर्ने उनको बानी र आफू श्री ३ हुन पाएकोमा धीरशमशेर सँग र आफ्नो खानदान बढाइदिने दाजु जङ्गबहादुर सँग ज्यादै अनुगृहीत थिए। उनी सुधारवादी नहुँदा त्यस्ता उल्लेखनीय काम हुन सकेन। बरु जङ्गबहादुरले थापाथलीमा खोलेको दरबार अङ्ग्रेजी स्कुललाई रानीपोखरीको पश्चिम तर्फ गाईगोठमा स्थानान्तरण गर्ने काम उनले गरे। उनी अदूरदर्शी र राजनीतिक धूर्तताबाट बिलकुल टाढा तथा योग्य-अयोग्यताको पहिचान गर्न नजान्ने राजनीतिक चक्रव्यूहमा परेका मन्द राजनीतिक खेलाडी थिए।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२४४|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> ===कार्यहरू=== * रणोद्दीप सिंहले [[बिजुली गारत]]को गठन गरेका थिए। *नेपालमा चिठीपत्र मार्फत खबर, सूचना र समाचार आदान-प्रदान गर्ने उद्देश्यले तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंहको पालामा विक्रम सम्वत् १९३५ मा [[हुलाक सेवा विभाग, नेपाल|नेपाल हुलाक घर]]को स्थापना भई हुलाक सेवाको प्रारम्भ भएको पाइन्छ।<ref>[http://postalservice.gov.np/pages/introduction-of-postal-service हुलाक सेवा विभाग] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200312115354/http://postalservice.gov.np/pages/introduction-of-postal-service |date=2020-03-12 }}</ref> *यिनले [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]]को सुधार गरे । यस अड्डालाई प्रधान सेनापतिको मातहतमा राखे । यो अड्डाले [[गृह मन्त्रालय]]को कार्य गर्दथ्यो, कानून-विषयको व्यवस्था मिलाउँदथ्यो, साथै पहाड र मदेशतर्फको पनि गृहसम्बन्धी सबै कार्यं गर्दथ्यो | <ref name="सुवेदी">{{cite book|last=शम्शेर ज ब राणा|first=पुरुषोत्तम|author-link=पुरुषोत्तम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|year=२०४७|title=श्री ३ हरुको तथ्य वृत्तान्त|publisher=|url=https://archive.org/details/gzof-shree-3-haruko-tathya-vrittanta-by-purushottam-sha/page/%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%A8/mode/2up|isbn=|pages=217}}</ref> *यिनले [[कुमारी चोक|कुमारीचोक अड्डा]]मा पनि हेरफेर गरी त्यसको सुधार कार्य गरे । === ३८ सालको पर्व === मुख्य लेख : [[३८ सालको पर्व]] वि.सं. १९३८ मा प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंह सिकारको लागि तराई गएको बेलामा (कतै कतै भारतमा तिर्थ गर्न गएको बेलामा उल्लेख छ), नरेन्द्र बिक्रम शाह ([[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्रका]] पुत्र)ले प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंह, प्रधान सेनापति [[धीर शमशेर राणा|धीर शमशेर]] र उनका शाखा सन्तान सखाप बनाउने षड्यन्त्र बनाए। तर यस षड्यन्त्रको पोल चाडै खोलिएकाले [[नरेन्द्र बिक्रम शाह]], [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग राणा]], बमवीर सिंहलाई इलाहावादको चुनारगढ किल्लामा नजरबन्द गरिएको थियो। ==हत्या == प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंहले राजपाट भतिजा जगतजंगलाई सुम्पेर आफू सन्यासी बन्ने सोच बनाएका थिए। तर [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|रोलक्रम]]बाट हटाइएका राज्यको बागी जगतजंगलाई उत्तराधिकारी बनाउदा बिद्रोह हुन सक्ने डर पनि उनको मनमा थियो। === ४२ सालको पर्व === मुख्य लेख : [[४२ सालको पर्व]] वि.सं. १९४२ (२२ नोभेम्बर १८८४) रात वीर शमशेर, [[खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा|खड्ग शमशेर]], [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]] र [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]] सैन्य परेडको लागि हतियार देखाउने जरुरी काम रहेकाले भेट्नु पर्ने भनेर प्रधानमन्त्री निवास [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी]] प्रवेश गरे। ठिक ९:३० बजे गोडामा तेल लगाएर घोप्टिएर पिपलको पातमा रामनाम लेखिरहेको अवस्थामा धीरसमशेरका चारभाइ छोराहरु डम्बर, [[खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा|खड्ग]], [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम]] र [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र]]ले '[[पेटिकोट]] मुन्तिरबाट शासन गर्नेको यस्तै हुन्छ' भनि रणोद्वीप सिंहको टाउकोमा गोली प्रहार गरेका थिए। 'मार्यो पापीले' भन्दै रणोद्वीप सिंह पीपलपत्रमा घोप्टिन पुगे। त्यसपछि भीमसमशेरले यिनको तिघ्रामा गोली हने। धीरसमशेरका छोराहरुले रगतले मुछिएको यिनको शरीरलाई घिसार्दै भर्‍याङबाट निर्ममतापुर्वक तल खसाले। भोलिपल्ट सुब्बा चन्द्रकान्त नामक एक ब्राह्मणद्वारा अति सामान्य ढंगबाट यिनको दाहसंस्कार गराइयो। दाहसंस्कारमा ५० पैसा खर्च भएको थियो।<ref>{{Cite news|url=https://netizennepal.com/content/13041|title=श्री ३ महाराजको दाहसंस्कार खर्च ५० पैसा !|date=२८ चैत, २०८०|work=नेटिजन संवाददाता}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240915195106/https://netizennepal.com/content/13041 |date=2024-09-15 }}</ref> [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]ले आफूसँग रहेका सैनिकहरूको साथमा फाइदा उठाई काका रणोद्दीप सिंहको हत्या गरे। जङ्गबहादुरको छोरा [[जगतजङ्ग राणा]] र नाति युद्धप्रताप जंग (नाति जर्नेल ) को समेत हत्या गरियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:राणा प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:राणा शासन]] [[श्रेणी:पदमा रहँदा नै मृत्यु हुने व्यक्तिहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] [[श्रेणी:१९औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] cpxh833ghdyuseqzfsya3lqphlvbt27 1365251 1365250 2026-07-08T04:53:54Z Bishaldev100 28807 /* ३८ सालको पर्व */ 1365251 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | birthname = | image =Ranodip_Singh_Kunwar.jpg| |caption = रणोद्दिप सिंह कुँवरको तस्बिर | order = | office = [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|१० औँ प्रधानमन्त्री (नेपाल)]] | term_start = वि.सं.१९३३ फागुन १५<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२४२|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> | term_end = वि.सं. १९४२ | predecessor = [[जङ्गबहादुर राणा]] | successor = [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]] | spouse = [[हरिप्रियादेवी]] | birth_date = वि.सं. १८८२<br>३ अप्रिल १८२५ | birth_place = | death_date = वि.सं. १९४२ | death_place = }} '''रणोद्दिप सिंह बहादुर कुँवर राणा''' वा '''रणोद्दिप सिंह कुँवर''' (१९३३-१९४२) राणा शासनका दोस्रो श्री ३ महाराजको रूपमा रणोद्धिप सिंह नेपालको प्रधानमन्त्री बनेका थिए। दाजु [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर राणा]]को निधन पश्चात् जङ्गबहादुरले नै राखिदिएको थिति अनुसार यिनी श्री ३ को पदमा विराजमान भए। भतिजाहरू (दाजु [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर]] र भाइ [[धीर शमशेर राणा|धीरशमशेर]]का छोरा) बीच चर्किएको शक्ति संघर्षका कारण असुरक्षित महसुस गर्दै रणोद्दीपले '[[बिजुली गारत]]' नाममा विशेष फौज निर्माण गरेका थिए। तर पछि यिनी आफ्नै भतिजाहरू ([[धीर शमशेर राणा|धीरशमशेर]]का छोराहरू) बाट षड्यन्त्रपूर्वक मारिए। यिनीपछि यिनका भतिजा [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] नेपालका प्रधानमन्त्री बने। रणोद्दिपसिंहको जन्म पिता काजी [[बालनरसिंह कुँवर]]को सातौँ पुत्र र माता गणेश कुमारीको पाचौँ पुत्रको रूपमा भयो। उनी निःसन्तान रहेकाले भतिजा ध्वज नरसिंह राणा लाई धर्मपुत्र बनाएका थिए। उनी अत्यन्त धार्मिक व्यक्ति थिए। उनको हत्या आफ्नै भतिजाहरूद्वारा वि.सं. १९४२ मा भयो। <ref>{{Cite web |title=Lambjang and Kaski GENEALOGY |url=https://royalark.net/Nepal/lamb4.htm |access-date=2026-05-11 |website=royalark.net |language=en}}</ref> ==सैन्य वृत्ती== उनले तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध (सन् १९५५-५६) र भारतमा सन् १८५७ मा घटेको सिपाही बिद्रोहमा नेपाली सेनाको नेतृत्व गरेका थिए। [[चित्र:Statue_Horse_rider.jpg|thumb|alt=टुँडिखेलमा रहेको श्री ३ रणोद्दिपको घोडचढी शालिक|center|550x550px|टुँडिखेलमा रहेको श्री ३ रणोद्दिपको घोडचढी शालिक<br>सन् १८५७ मा गदरको युद्धमा देखाएको वीरताको स्मरणमा बनाइएको सालिक]] == श्री ३ महाराज तथा प्राइममिनिस्टर == वि.सं. १९३३ मा पत्थरघट्टामा श्री ३ तथा प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर]]को मृत्यु भएपछि; [[धीर शमशेर राणा|धीर शमशेर]]को चातुर्यताले [[रणोद्दिप सिंह बहादुर राणा|रणोद्दिप सिंह]]ले श्री ३ महाराज तथा प्राइममिनिस्टर दुवै पद हासिल गरे। [[रणोद्दिप सिंह बहादुर राणा|रणोद्दिप सिंह]]लाई दुवै पद दिलाउन [[धीर शमशेर राणा|धीर शमशेर]]ले सो समाचार सार्वजनिक हुन दिएनन्। उनले जङ्गबहादुर सिकिस्त बिरामी रहेको भन्दै युवराज, जंग पुत्र [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग]]लाई पत्थरघट्टा पठाए। श्री ३ रणोद्दीप निश्शङ्क, विश्वास गर्ने उनको बानी र आफू श्री ३ हुन पाएकोमा धीरशमशेर सँग र आफ्नो खानदान बढाइदिने दाजु जङ्गबहादुर सँग ज्यादै अनुगृहीत थिए। उनी सुधारवादी नहुँदा त्यस्ता उल्लेखनीय काम हुन सकेन। बरु जङ्गबहादुरले थापाथलीमा खोलेको दरबार अङ्ग्रेजी स्कुललाई रानीपोखरीको पश्चिम तर्फ गाईगोठमा स्थानान्तरण गर्ने काम उनले गरे। उनी अदूरदर्शी र राजनीतिक धूर्तताबाट बिलकुल टाढा तथा योग्य-अयोग्यताको पहिचान गर्न नजान्ने राजनीतिक चक्रव्यूहमा परेका मन्द राजनीतिक खेलाडी थिए।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२४४|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> ===कार्यहरू=== * रणोद्दीप सिंहले [[बिजुली गारत]]को गठन गरेका थिए। *नेपालमा चिठीपत्र मार्फत खबर, सूचना र समाचार आदान-प्रदान गर्ने उद्देश्यले तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंहको पालामा विक्रम सम्वत् १९३५ मा [[हुलाक सेवा विभाग, नेपाल|नेपाल हुलाक घर]]को स्थापना भई हुलाक सेवाको प्रारम्भ भएको पाइन्छ।<ref>[http://postalservice.gov.np/pages/introduction-of-postal-service हुलाक सेवा विभाग] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200312115354/http://postalservice.gov.np/pages/introduction-of-postal-service |date=2020-03-12 }}</ref> *यिनले [[मुलुकी बन्दोबस्त अड्डा|मुलुकी अड्डा]]को सुधार गरे । यस अड्डालाई प्रधान सेनापतिको मातहतमा राखे । यो अड्डाले [[गृह मन्त्रालय]]को कार्य गर्दथ्यो, कानून-विषयको व्यवस्था मिलाउँदथ्यो, साथै पहाड र मदेशतर्फको पनि गृहसम्बन्धी सबै कार्यं गर्दथ्यो | <ref name="सुवेदी">{{cite book|last=शम्शेर ज ब राणा|first=पुरुषोत्तम|author-link=पुरुषोत्तम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|year=२०४७|title=श्री ३ हरुको तथ्य वृत्तान्त|publisher=|url=https://archive.org/details/gzof-shree-3-haruko-tathya-vrittanta-by-purushottam-sha/page/%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%A8/mode/2up|isbn=|pages=217}}</ref> *यिनले [[कुमारी चोक|कुमारीचोक अड्डा]]मा पनि हेरफेर गरी त्यसको सुधार कार्य गरे । === ३८ सालको पर्व === मुख्य लेख : [[३८ सालको पर्व]] वि.सं. १९३८ मा प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंह सिकारको लागि तराई गएको बेलामा (कतै कतै भारतमा तिर्थ गर्न गएको बेलामा उल्लेख छ), [[नरेन्द्र बिक्रम शाह]] ([[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्रका]] पुत्र)ले प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंह, प्रधान सेनापति [[धीर शमशेर राणा|धीर शमशेर]] र उनका शाखा सन्तान सखाप बनाउने षड्यन्त्र बनाए। तर यस षड्यन्त्रको पोल चाडै खोलिएकाले [[नरेन्द्र बिक्रम शाह]], [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग राणा]], बमवीर सिंहलाई इलाहावादको चुनारगढ किल्लामा नजरबन्द गरिएको थियो। ==हत्या == प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंहले राजपाट भतिजा जगतजंगलाई सुम्पेर आफू सन्यासी बन्ने सोच बनाएका थिए। तर [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|रोलक्रम]]बाट हटाइएका राज्यको बागी जगतजंगलाई उत्तराधिकारी बनाउदा बिद्रोह हुन सक्ने डर पनि उनको मनमा थियो। === ४२ सालको पर्व === मुख्य लेख : [[४२ सालको पर्व]] वि.सं. १९४२ (२२ नोभेम्बर १८८४) रात वीर शमशेर, [[खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा|खड्ग शमशेर]], [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]] र [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]] सैन्य परेडको लागि हतियार देखाउने जरुरी काम रहेकाले भेट्नु पर्ने भनेर प्रधानमन्त्री निवास [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी]] प्रवेश गरे। ठिक ९:३० बजे गोडामा तेल लगाएर घोप्टिएर पिपलको पातमा रामनाम लेखिरहेको अवस्थामा धीरसमशेरका चारभाइ छोराहरु डम्बर, [[खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा|खड्ग]], [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम]] र [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र]]ले '[[पेटिकोट]] मुन्तिरबाट शासन गर्नेको यस्तै हुन्छ' भनि रणोद्वीप सिंहको टाउकोमा गोली प्रहार गरेका थिए। 'मार्यो पापीले' भन्दै रणोद्वीप सिंह पीपलपत्रमा घोप्टिन पुगे। त्यसपछि भीमसमशेरले यिनको तिघ्रामा गोली हने। धीरसमशेरका छोराहरुले रगतले मुछिएको यिनको शरीरलाई घिसार्दै भर्‍याङबाट निर्ममतापुर्वक तल खसाले। भोलिपल्ट सुब्बा चन्द्रकान्त नामक एक ब्राह्मणद्वारा अति सामान्य ढंगबाट यिनको दाहसंस्कार गराइयो। दाहसंस्कारमा ५० पैसा खर्च भएको थियो।<ref>{{Cite news|url=https://netizennepal.com/content/13041|title=श्री ३ महाराजको दाहसंस्कार खर्च ५० पैसा !|date=२८ चैत, २०८०|work=नेटिजन संवाददाता}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240915195106/https://netizennepal.com/content/13041 |date=2024-09-15 }}</ref> [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]ले आफूसँग रहेका सैनिकहरूको साथमा फाइदा उठाई काका रणोद्दीप सिंहको हत्या गरे। जङ्गबहादुरको छोरा [[जगतजङ्ग राणा]] र नाति युद्धप्रताप जंग (नाति जर्नेल ) को समेत हत्या गरियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:राणा प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:राणा शासन]] [[श्रेणी:पदमा रहँदा नै मृत्यु हुने व्यक्तिहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] [[श्रेणी:१९औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] nv14klndwilnghnc5dveq6wnk6f6ejx 0 23081 1365263 1343676 2026-07-08T10:40:12Z Saroj 31493 // Edit via Wikiplus 1365263 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big><big>'''नर्थ क्यारोलाईना'''</big></big><br/>''North Carolina'' |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[चित्र:Flag_of North Carolina.svg|125px]] | align="center" width="140px" | [[चित्र:Seal of North Carolina.svg|125px]] |- | align="center" width="140px" | | align="center" width="140px" | |} |- | align="center" colspan=2 | <small></big> |- | align=center colspan=2 | [[चित्र:Map of USA NC.svg|300px]] |} '''नर्थ क्यारोलाईना''' [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को दक्षिणपूर्वमा पर्ने एक राज्य हो । यो राज्यको पूर्वमा [[आन्ध्र महासागर]] छ भने दक्षिणमा [[साउथ क्यारोलाइना]] र [[जर्जिया (संयुक्त राज्य)|जर्जिया]] छन् । यसको पश्चिमी सीमा [[टेनेसी]]सित र उत्तरी सीमा [[भर्जिनिया]] राज्यसित जोडिएको छ । क्षेत्रफलका हिसाबले नर्थ क्यारोलाईना [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को २८औं ठूलो राज्य हो भने जनसङ्ख्याका आधारमा १०औं ठूलो हो । {{अमेरिकाका राज्यहरू}} {{stub}} {{Commonscat|North Carolina}} [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिकाका राज्यहरू]] ndeca6bx6nzk5gp7u98qror0cz1vmci 10 38324 1365228 655672 2026-07-07T17:34:56Z ~2026-38481-91 79702 1365228 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = वाराणसी | title = [[वाराणसी |वाराणसी विस्तार मा]] |image=[[चित्र:Kashi_vishwanath_temple.png|60px|विश्वनाथ मंदिर]] [[चित्र:New Vishwanath Temple at BHU 2007.jpg|60px|नया विश्वनाथ मंदिर]] [[चित्र:Ganga_Aarti_at_Varanasi_ghats.jpg|60px|घाट मा गंगा आरती]] [[चित्र:Kedar Ghat Benares, August 2005.jpg|60px|बनारस को एक घाट]] [[चित्र:BHU_Entrance.JPG|60px|बी.एच.यू को प्रवेशद्वार]] [[चित्र:Banarasi_sari_pallu_by_ashish4.JPG|60px|बनारसी साडी]] [[चित्र:Kalakand.jpg|70px|बनारसी कलाकंद]] |bodystyle = background:white; width:100%; vertical-align:middle; |titlestyle = background-color:#CCCCFF; |groupstyle = background-color:#CCCCFF;width:10% |state = <includeonly>collapsed</includeonly> |group1 = '''[[वाराणसी|परिचय]] |list1 =[[वाराणसी जिल्ला|जिल्ला]] {{•}} [[वाराणसी|नगर]] {{•}} [[वाराणसी मंडल|मंडल]]{{*}} [[वाराणसी लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|लोक सभा नि.क्षेत्र]]{{*}} [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] {{•}} [[वाराणसी को इतिहास|इतिहास]] {{*}} [[काशी को इतिहास|इतिहास (काशी)]]{{•}} [[वाराणसी को शिक्षा संस्थाएं|शिक्षण संस्थाएं]] {{•}}[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन स्थल]] {{•}} [[वाराणसी को प्रमुख मंदिर | प्रमुख मंदिर]] {{*}} [[वाराणसी को नदिएं|नदिएं]]{{*}} [[वाराणसी विकास प्राधिकरण]]{{*}} [[वाराणसी नगर निगम]]{{*}} |group2 = '''[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन <br />स्थल]]''' |list2 = [[काशी]]{{*}} [[काशी विश्वनाथ मंदिर]] {{*}}[[अन्नपूर्णा मंदिर, वाराणसी]]{{*}} [[केदारेश्वर मंदिर, वाराणसी]]{{*}} [[दुर्गा कुंड, वाराणसी]]{{*}} [[लोलार्क कुंड]]{{*}} [[वाराणसी को पर्यटन स्थल]]{{*}} [[विशालाक्षी मंदिर, बनारस]]{{*}} [[साक्षी गणेश मंदिर, बनारस]]{{*}} [[काशी हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} |group3 = शिक्षा |list3style = background:transparent;<!--subgroups in use--> |list3 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = विद्यालय |list1 = अग्रसेन डिगरी कलिज{{*}} हरिशचंद्र डिगरी कलिज{{*}} आर्य महिला डिगरी कलिज{{*}} स्कूल अफ मलेजमेन्ट |group2 = '''[[:श्रेणी:वाराणसी को विश्वविद्यालय|विश्वविद्यालय]]''' |list2 = [[बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} [[संपूर्णानंद संस्कृत विश्वविद्यालय]]{{*}} [[महात्मा गांधी काशी विद्यापीठ]]{{*}} [[सेन्ट्रल इंस्टीट्यूट अफ हाइयर टिबेटियन स्टडीज]]{{*}} <!-- |group3 = [[वाराणसी को चिकित्सा संस्थान| '''चिकित्सा''']] |list3 = --> }} |group4 = [[परिवहन]] |list4 = [[वाराणसी जंक्शन |जंक्शन स्टेशन]]{{*}} [[मुगलसराय जंक्शन]]{{*}} सिटी स्टेशन {{*}} [[बाबतपुर विमानक्षेत्र]]{{*}} [[उत्तर प्रदेश राज्य सडक परिवहन निगम|परिवहन निगम]]{{*}} सेन्ट्रल बस अड्डा{{*}} [[ग्रैंड ट्रंक रोड]] |group5 = [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] |list5 = [[वाराणसी|वाराणसी तहसील]] {{*}}[[सकलडीहा]]{{*}}[[चंदौली]]{{*}}[[चकिया]] |group6=प्रमुख <br />हस्तिहरू |list6 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = राजनीतिक |list1 = [[ मदन मोहन मालवीय ]]{{*}} [[लाल बहादुर शास्त्री ]]{{*}} |group2 = साहित्य<br />कार |list2 = [[कुल्लुका भट्ट ]]{{*}} [[भारतेन्दु हरिशचंद्र]]{{*}} [[जयशंकर प्रसाद]]{{*}} [[आचार्य रामचंद्र शुक्ल]]{{*}} [[मुंशी प्रेमचंद]]{{*}} [[जगन्नाथ प्रसाद रत्नाकर]]{{*}} [[देवकी नंदन खत्री]]{{*}} [[हजारी प्रसाद द्विवेदी]]{{*}} [[तेग अली]]{{*}} [[क्षेत्रेश चंद्र चट्टोपाध्याय ]]{{*}} [[वागीश शास्त्री]]{{*}} [[बलदेव उपाध्याय]]{{*}} [[सुमन पांडेय (धूमिल) ]]{{*}} [[विद्या निवास मिश्र]]{{*}} |group3 = संगीतज्ञ |list3 = [[ बिस्मिल्लाह खां ]]{{*}} [[ कृष्ण महाराज ]]{{*}} [[ रवि शंकर ]]{{*}} [[ सिद्धेश्वरी देवी ]]{{*}} [[ विकाश महाराज ]]{{*}} [[ नैना देवी ]]{{*}} [[ भगवान दास ]]{{*}} [[ समता प्रसाद ]] |group4 = प्राचीन <br />विभूतिहरु |list4 = [[महर्षि अगस्त्य]]{{*}} [[धन्वंतरि]]{{*}} [[गौतम बुद्ध]]{{*}} [[संत कबीर]]{{*}} [[अघोराचार्य बाबा कानीराम]]{{*}} [[लक्ष्मीबाई]]{{*}} [[पाणिनी]]{{*}} [[पार्श्वनाथ]]{{*}} [[पतञ्जलि]]{{*}} [[संत रैदास]]{{*}} [[स्वामी रामानन्दाचार्य]]{{*}} [[शंकराचार्य]]{{*}} [[गोस्वामी तुलसीदास]]{{*}} [[महर्षि वेदव्यास]]{{*}} [[वल्लभाचार्य]] |group5=[[काशी नरेश]] |list5 = [[मनसा राम]]{{*}} [[बलवंत सिंह]]{{*}} [[चैत सिंह]]{{*}} [[महीप नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा उदित नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा श्री ईश्वरी नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[सर प्रभु नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[महाराजा आदित्य नारायण सिंह]]{{*}} [[ड.विभूति नारायण सिंह]] }} |group8 = प्रसिद्धिहरू |list8 = [[गंगा नदी]] {{*}} [[बनारसी साडी]]{{*}} [[पान|बनारसी पान]]{{*}} [[बनारस घराना]] {{*}} [[काशी विश्वनाथ]]{{*}} [[सप्तपुरी]]{{*}} [[ज्योतिर्लिंग]]{{*}} [[शक्तिपीठ]]{{*}} [[रामनगर, वाराणसी|रामनगर]]{{*}} [[काशी राज्य]] |group11 = '''यो पनि हेर्नुहोस''' |list11 = [[उत्तर प्रदेश]] {{•}} [[भारत]] {{•}} [[हिमालय]]{{•}} [[प्रवेशद्वार:उत्तर प्रदेश]] |group12 = '''बाहिरी कडिहरू''' |list12 = {{Plainlink|http://varanasi.nic.in/ वाराणसी आधकारिक पोर्टल}}{{*}} {{Plainlink|http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/varanasi.htm वाराणसी वैभव}}{{*}} {{Plainlink|http://www.india-picture.net/varanasi शहर चित्र दीर्घा}} {{*}} {{Plainlink|http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm उत्तर प्रदेश पर्यटन}} }} [[श्रेणी:वाराणसी]] [[श्रेणी:वाराणसी को दर्शनीय स्थल]] i9qhwzdkr7a4bdgexnlzfegaj3jf8tj 1365229 1365228 2026-07-07T17:36:43Z ~2026-38481-91 79702 1365229 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = वाराणसी | title = [[वाराणसी |वाराणसी विस्तार मा]] |image=[[चित्र:Kashi_vishwanath_temple.png|60px|विश्वनाथ मंदिर]] [[चित्र:New Vishwanath Temple at BHU 2007.jpg|60px|नया विश्वनाथ मंदिर]] [[चित्र:Ganga_Aarti_at_Varanasi_ghats.jpg|60px|घाट मा गंगा आरती]] [[चित्र:Kedar Ghat Benares, August 2005.jpg|60px|बनारस को एक घाट]] [[चित्र:BHU_Entrance.JPG|60px|बी.एच.यू को प्रवेशद्वार]] [[चित्र:Banarasi_sari_pallu_by_ashish4.JPG|60px|बनारसी साडी]] [[चित्र:Kalakand.jpg|70px|बनारसी कलाकंद]] |bodystyle = background:white; width:100%; vertical-align:middle; |titlestyle = background-color:#CCCCFF; |groupstyle = background-color:#CCCCFF;width:10% |state = <includeonly>collapsed</includeonly> |group1 = '''[[वाराणसी|परिचय]] |list1 =[[वाराणसी जिल्ला|जिल्ला]] {{•}} [[वाराणसी|नगर]] {{•}} [[वाराणसी मंडल|मंडल]]{{*}} [[वाराणसी लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|लोक सभा नि.क्षेत्र]]{{*}} [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] {{•}} [[वाराणसी को इतिहास|इतिहास]] {{*}} [[काशी को इतिहास|इतिहास (काशी)]]{{•}} [[वाराणसी को शिक्षा संस्थाएं|शिक्षण संस्थाएं]] {{•}}[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन स्थल]] {{•}} [[वाराणसी को प्रमुख मंदिर | प्रमुख मंदिर]] {{*}} [[वाराणसी को नदिएं|नदिएं]]{{*}} [[वाराणसी विकास प्राधिकरण]]{{*}} [[वाराणसी नगर निगम]]{{*}} |group2 = '''[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन <br />स्थल]]''' |list2 = [[काशी]]{{*}} [[काशी विश्वनाथ मंदिर]] {{*}}[[अन्नपूर्णा मंदिर, वाराणसी]]{{*}} [[केदारेश्वर मंदिर, वाराणसी]]{{*}} [[दुर्गा कुंड, वाराणसी]]{{*}} [[लोलार्क कुंड]]{{*}} [[वाराणसी को पर्यटन स्थल]]{{*}} [[विशालाक्षी मंदिर, बनारस]]{{*}} [[साक्षी गणेश मंदिर, बनारस]]{{*}} [[काशी हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} |group3 = शिक्षा |list3style = background:transparent;<!--subgroups in use--> |list3 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = विद्यालय |list1 = अग्रसेन डिग्री कलिज{{*}} हरिशचंद्र डिग्री कलिज{{*}} आर्य महिला डिग्री कलिज{{*}} स्कूल अफ मलेजमेन्ट |group2 = '''[[:श्रेणी:वाराणसी को विश्वविद्यालय|विश्वविद्यालय]]''' |list2 = [[बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} [[संपूर्णानंद संस्कृत विश्वविद्यालय]]{{*}} [[महात्मा गांधी काशी विद्यापीठ]]{{*}} [[सेन्ट्रल इंस्टीट्यूट अफ हाइयर टिबेटियन स्टडीज]]{{*}} <!-- |group3 = [[वाराणसी को चिकित्सा संस्थान| '''चिकित्सा''']] |list3 = --> }} |group4 = [[परिवहन]] |list4 = [[वाराणसी जंक्शन |जंक्शन स्टेशन]]{{*}} [[मुगलसराय जंक्शन]]{{*}} सिटी स्टेशन {{*}} [[बाबतपुर विमानक्षेत्र]]{{*}} [[उत्तर प्रदेश राज्य सडक परिवहन निगम|परिवहन निगम]]{{*}} सेन्ट्रल बस अड्डा{{*}} [[ग्रैंड ट्रंक रोड]] |group5 = [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] |list5 = [[वाराणसी|वाराणसी तहसील]] {{*}}[[सकलडीहा]]{{*}}[[चंदौली]]{{*}}[[चकिया]] |group6=प्रमुख <br />हस्तिहरू |list6 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = राजनीतिक |list1 = [[ मदन मोहन मालवीय ]]{{*}} [[लाल बहादुर शास्त्री ]]{{*}} |group2 = साहित्य<br />कार |list2 = [[कुल्लुका भट्ट ]]{{*}} [[भारतेन्दु हरिशचंद्र]]{{*}} [[जयशंकर प्रसाद]]{{*}} [[आचार्य रामचंद्र शुक्ल]]{{*}} [[मुंशी प्रेमचंद]]{{*}} [[जगन्नाथ प्रसाद रत्नाकर]]{{*}} [[देवकी नंदन खत्री]]{{*}} [[हजारी प्रसाद द्विवेदी]]{{*}} [[तेग अली]]{{*}} [[क्षेत्रेश चंद्र चट्टोपाध्याय ]]{{*}} [[वागीश शास्त्री]]{{*}} [[बलदेव उपाध्याय]]{{*}} [[सुमन पांडेय (धूमिल) ]]{{*}} [[विद्या निवास मिश्र]]{{*}} |group3 = संगीतज्ञ |list3 = [[ बिस्मिल्लाह खां ]]{{*}} [[ कृष्ण महाराज ]]{{*}} [[ रवि शंकर ]]{{*}} [[ सिद्धेश्वरी देवी ]]{{*}} [[ विकाश महाराज ]]{{*}} [[ नैना देवी ]]{{*}} [[ भगवान दास ]]{{*}} [[ समता प्रसाद ]] |group4 = प्राचीन <br />विभूतिहरु |list4 = [[महर्षि अगस्त्य]]{{*}} [[धन्वंतरि]]{{*}} [[गौतम बुद्ध]]{{*}} [[संत कबीर]]{{*}} [[अघोराचार्य बाबा कानीराम]]{{*}} [[लक्ष्मीबाई]]{{*}} [[पाणिनी]]{{*}} [[पार्श्वनाथ]]{{*}} [[पतञ्जलि]]{{*}} [[संत रैदास]]{{*}} [[स्वामी रामानन्दाचार्य]]{{*}} [[शंकराचार्य]]{{*}} [[गोस्वामी तुलसीदास]]{{*}} [[महर्षि वेदव्यास]]{{*}} [[वल्लभाचार्य]] |group5=[[काशी नरेश]] |list5 = [[मनसा राम]]{{*}} [[बलवंत सिंह]]{{*}} [[चैत सिंह]]{{*}} [[महीप नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा उदित नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा श्री ईश्वरी नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[सर प्रभु नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[महाराजा आदित्य नारायण सिंह]]{{*}} [[ड.विभूति नारायण सिंह]] }} |group8 = प्रसिद्धिहरू |list8 = [[गंगा नदी]] {{*}} [[बनारसी साडी]]{{*}} [[पान|बनारसी पान]]{{*}} [[बनारस घराना]] {{*}} [[काशी विश्वनाथ]]{{*}} [[सप्तपुरी]]{{*}} [[ज्योतिर्लिंग]]{{*}} [[शक्तिपीठ]]{{*}} [[रामनगर, वाराणसी|रामनगर]]{{*}} [[काशी राज्य]] |group11 = '''यो पनि हेर्नुहोस''' |list11 = [[उत्तर प्रदेश]] {{•}} [[भारत]] {{•}} [[हिमालय]]{{•}} [[प्रवेशद्वार:उत्तर प्रदेश]] |group12 = '''बाहिरी कडिहरू''' |list12 = {{Plainlink|http://varanasi.nic.in/ वाराणसी आधकारिक पोर्टल}}{{*}} {{Plainlink|http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/varanasi.htm वाराणसी वैभव}}{{*}} {{Plainlink|http://www.india-picture.net/varanasi शहर चित्र दीर्घा}} {{*}} {{Plainlink|http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm उत्तर प्रदेश पर्यटन}} }} [[श्रेणी:वाराणसी]] [[श्रेणी:वाराणसी को दर्शनीय स्थल]] ccdwubz37ldevxmcaf71ov4trb3cydv 1365231 1365229 2026-07-07T17:42:36Z ~2026-38481-91 79702 1365231 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = वाराणसी | title = [[वाराणसी |वाराणसी विस्तार मा]] |image=[[चित्र:Kashi_vishwanath_temple.png|60px|विश्वनाथ मंदिर]] [[चित्र:New Vishwanath Temple at BHU 2007.jpg|60px|नया विश्वनाथ मंदिर]] [[चित्र:Ganga_Aarti_at_Varanasi_ghats.jpg|60px|घाट मा गंगा आरती]] [[चित्र:Kedar Ghat Benares, August 2005.jpg|60px|बनारस को एक घाट]] [[चित्र:BHU_Entrance.JPG|60px|बी.एच.यू को प्रवेशद्वार]] [[चित्र:Banarasi_sari_pallu_by_ashish4.JPG|60px|बनारसी साडी]] [[चित्र:Kalakand.jpg|70px|बनारसी कलाकंद]] |bodystyle = background:white; width:100%; vertical-align:middle; |titlestyle = background-color:#CCCCFF; |groupstyle = background-color:#CCCCFF;width:10% |state = <includeonly>collapsed</includeonly> |group1 = '''[[वाराणसी|परिचय]] |list1 =[[वाराणसी जिल्ला|जिल्ला]] {{•}} [[वाराणसी|नगर]] {{•}} [[वाराणसी मंडल|मंडल]]{{*}} [[वाराणसी लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|लोक सभा नि.क्षेत्र]]{{*}} [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] {{•}} [[वाराणसी को इतिहास|इतिहास]] {{*}} [[काशी को इतिहास|इतिहास (काशी)]]{{•}} [[वाराणसी को शिक्षा संस्थाएं|शिक्षण संस्थाएं]] {{•}}[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन स्थल]] {{•}} [[वाराणसी को प्रमुख मंदिर | प्रमुख मंदिर]] {{*}} [[वाराणसी को नदिएं|नदिएं]]{{*}} [[वाराणसी विकास प्राधिकरण]]{{*}} [[वाराणसी नगर निगम]]{{*}} |group2 = '''[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन <br />स्थल]]''' |list2 = [[काशी]]{{*}} [[काशी विश्वनाथ मंदिर]] {{*}}[[अन्नपूर्णा मंदिर, वाराणसी]]{{*}} [[केदारेश्वर मंदिर, वाराणसी]]{{*}} [[दुर्गा कुंड, वाराणसी]]{{*}} [[लोलार्क कुंड]]{{*}} [[वाराणसी को पर्यटन स्थल]]{{*}} [[विशालाक्षी मंदिर, बनारस]]{{*}} [[साक्षी गणेश मंदिर, बनारस]]{{*}} [[काशी हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} |group3 = शिक्षा |list3style = background:transparent;<!--subgroups in use--> |list3 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = विद्यालय |list1 = अग्रसेन डिग्री कलिज{{*}} हरिशचंद्र डिग्री कलिज{{*}} आर्य महिला डिग्री कलिज{{*}} स्कूल अफ मलेजमेन्ट |group2 = '''[[:श्रेणी:वाराणसी को विश्वविद्यालय|विश्वविद्यालय]]''' |list2 = [[बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} [[संपूर्णानंद संस्कृत विश्वविद्यालय]]{{*}} [[महात्मा गांधी काशी विद्यापीठ]]{{*}} [[सेन्ट्रल इंस्टीट्यूट अफ हाइयर टिबेटियन स्टडीज]]{{*}} <!-- |group3 = [[वाराणसी को चिकित्सा संस्थान| '''चिकित्सा''']] |list3 = --> }} |group4 = [[परिवहन]] |list4 = [[वाराणसी जंक्शन |जंक्शन स्टेशन]]{{*}} [[मुगलसराय जंक्शन]]{{*}} सिटी स्टेशन {{*}} [[बाबतपुर विमानक्षेत्र]]{{*}} [[उत्तर प्रदेश राज्य सडक परिवहन निगम|परिवहन निगम]]{{*}} सेन्ट्रल बस अड्डा{{*}} [[ग्रैंड ट्रंक रोड]] |group5 = [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] |list5 = [[वाराणसी|वाराणसी तहसील]] {{*}}[[सकलडीहा]]{{*}}[[चंदौली]]{{*}}[[चकिया]] |group6=प्रमुख <br />हस्तिहरू |list6 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = राजनीतिक |list1 = [[ मदन मोहन मालवीय ]]{{*}} [[लालबहादुर शास्त्री]]{{*}} |group2 = साहित्य<br />कार |list2 = [[कुल्लुका भट्ट ]]{{*}} [[भारतेन्दु हरिशचंद्र]]{{*}} [[जयशंकर प्रसाद]]{{*}} [[आचार्य रामचंद्र शुक्ल]]{{*}} [[मुंशी प्रेमचंद]]{{*}} [[जगन्नाथ प्रसाद रत्नाकर]]{{*}} [[देवकी नंदन खत्री]]{{*}} [[हजारी प्रसाद द्विवेदी]]{{*}} [[तेग अली]]{{*}} [[क्षेत्रेश चंद्र चट्टोपाध्याय ]]{{*}} [[वागीश शास्त्री]]{{*}} [[बलदेव उपाध्याय]]{{*}} [[सुमन पांडेय (धूमिल) ]]{{*}} [[विद्या निवास मिश्र]]{{*}} |group3 = संगीतज्ञ |list3 = [[ बिस्मिल्लाह खां ]]{{*}} [[ कृष्ण महाराज ]]{{*}} [[ रवि शंकर ]]{{*}} [[ सिद्धेश्वरी देवी ]]{{*}} [[ विकाश महाराज ]]{{*}} [[ नैना देवी ]]{{*}} [[ भगवान दास ]]{{*}} [[ समता प्रसाद ]] |group4 = प्राचीन <br />विभूतिहरु |list4 = [[महर्षि अगस्त्य]]{{*}} [[धन्वंतरि]]{{*}} [[गौतम बुद्ध]]{{*}} [[संत कबीर]]{{*}} [[अघोराचार्य बाबा कानीराम]]{{*}} [[लक्ष्मीबाई]]{{*}} [[पाणिनी]]{{*}} [[पार्श्वनाथ]]{{*}} [[पतञ्जलि]]{{*}} [[संत रैदास]]{{*}} [[स्वामी रामानन्दाचार्य]]{{*}} [[शंकराचार्य]]{{*}} [[गोस्वामी तुलसीदास]]{{*}} [[महर्षि वेदव्यास]]{{*}} [[वल्लभाचार्य]] |group5=[[काशी नरेश]] |list5 = [[मनसा राम]]{{*}} [[बलवंत सिंह]]{{*}} [[चैत सिंह]]{{*}} [[महीप नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा उदित नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा श्री ईश्वरी नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[सर प्रभु नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[महाराजा आदित्य नारायण सिंह]]{{*}} [[ड.विभूति नारायण सिंह]] }} |group8 = प्रसिद्धिहरू |list8 = [[गंगा नदी]] {{*}} [[बनारसी साडी]]{{*}} [[पान|बनारसी पान]]{{*}} [[बनारस घराना]] {{*}} [[काशी विश्वनाथ]]{{*}} [[सप्तपुरी]]{{*}} [[ज्योतिर्लिंग]]{{*}} [[शक्तिपीठ]]{{*}} [[रामनगर, वाराणसी|रामनगर]]{{*}} [[काशी राज्य]] |group11 = '''यो पनि हेर्नुहोस''' |list11 = [[उत्तर प्रदेश]] {{•}} [[भारत]] {{•}} [[हिमालय]]{{•}} [[प्रवेशद्वार:उत्तर प्रदेश]] |group12 = '''बाहिरी कडिहरू''' |list12 = {{Plainlink|http://varanasi.nic.in/ वाराणसी आधकारिक पोर्टल}}{{*}} {{Plainlink|http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/varanasi.htm वाराणसी वैभव}}{{*}} {{Plainlink|http://www.india-picture.net/varanasi शहर चित्र दीर्घा}} {{*}} {{Plainlink|http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm उत्तर प्रदेश पर्यटन}} }} [[श्रेणी:वाराणसी]] [[श्रेणी:वाराणसी को दर्शनीय स्थल]] eijr3qx54i2oysaafsrhabf7h72yp54 1365232 1365231 2026-07-07T17:46:02Z ~2026-38481-91 79702 1365232 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = वाराणसी | title = [[वाराणसी |वाराणसी विस्तार मा]] |image=[[चित्र:Kashi_vishwanath_temple.png|60px|विश्वनाथ मन्दिर]] [[चित्र:New Vishwanath Temple at BHU 2007.jpg|60px|नया विश्वनाथ मन्दिर]] [[चित्र:Ganga_Aarti_at_Varanasi_ghats.jpg|60px|घाट मा गंगा आरती]] [[चित्र:Kedar Ghat Benares, August 2005.jpg|60px|बनारस को एक घाट]] [[चित्र:BHU_Entrance.JPG|60px|बी.एच.यू को प्रवेशद्वार]] [[चित्र:Banarasi_sari_pallu_by_ashish4.JPG|60px|बनारसी साडी]] [[चित्र:Kalakand.jpg|70px|बनारसी कलाकंद]] |bodystyle = background:white; width:100%; vertical-align:middle; |titlestyle = background-color:#CCCCFF; |groupstyle = background-color:#CCCCFF;width:10% |state = <includeonly>collapsed</includeonly> |group1 = '''[[वाराणसी|परिचय]] |list1 =[[वाराणसी जिल्ला|जिल्ला]] {{•}} [[वाराणसी|नगर]] {{•}} [[वाराणसी मंडल|मंडल]]{{*}} [[वाराणसी लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|लोक सभा नि.क्षेत्र]]{{*}} [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] {{•}} [[वाराणसी को इतिहास|इतिहास]] {{*}} [[काशी को इतिहास|इतिहास (काशी)]]{{•}} [[वाराणसी को शिक्षा संस्थाएं|शिक्षण संस्थाएं]] {{•}}[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन स्थल]] {{•}} [[वाराणसी को प्रमुख मन्दिर| प्रमुख मन्दिर]] {{*}} [[वाराणसी को नदिएं|नदिएं]]{{*}} [[वाराणसी विकास प्राधिकरण]]{{*}} [[वाराणसी नगर निगम]]{{*}} |group2 = '''[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन <br />स्थल]]''' |list2 = [[काशी]]{{*}} [[काशी विश्वनाथ मन्दिर]] {{*}}[[अन्नपूर्णा मन्दिर, वाराणसी]]{{*}} [[केदारेश्वर मन्दिर, वाराणसी]]{{*}} [[दुर्गा कुंड, वाराणसी]]{{*}} [[लोलार्क कुंड]]{{*}} [[वाराणसी को पर्यटन स्थल]]{{*}} [[विशालाक्षी मन्दिर, बनारस]]{{*}} [[साक्षी गणेश मन्दिर, बनारस]]{{*}} [[काशी हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} |group3 = शिक्षा |list3style = background:transparent;<!--subgroups in use--> |list3 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = विद्यालय |list1 = अग्रसेन डिग्री कलिज{{*}} हरिशचंद्र डिग्री कलिज{{*}} आर्य महिला डिग्री कलिज{{*}} स्कूल अफ मलेजमेन्ट |group2 = '''[[:श्रेणी:वाराणसी को विश्वविद्यालय|विश्वविद्यालय]]''' |list2 = [[बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} [[संपूर्णानंद संस्कृत विश्वविद्यालय]]{{*}} [[महात्मा गांधी काशी विद्यापीठ]]{{*}} [[सेन्ट्रल इंस्टीट्यूट अफ हाइयर टिबेटियन स्टडीज]]{{*}} <!-- |group3 = [[वाराणसी को चिकित्सा संस्थान| '''चिकित्सा''']] |list3 = --> }} |group4 = [[परिवहन]] |list4 = [[वाराणसी जंक्शन |जंक्शन स्टेशन]]{{*}} [[मुगलसराय जंक्शन]]{{*}} सिटी स्टेशन {{*}} [[बाबतपुर विमानक्षेत्र]]{{*}} [[उत्तर प्रदेश राज्य सडक परिवहन निगम|परिवहन निगम]]{{*}} सेन्ट्रल बस अड्डा{{*}} [[ग्रैंड ट्रंक रोड]] |group5 = [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] |list5 = [[वाराणसी|वाराणसी तहसील]] {{*}}[[सकलडीहा]]{{*}}[[चंदौली]]{{*}}[[चकिया]] |group6=प्रमुख <br />हस्तिहरू |list6 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = राजनीतिक |list1 = [[ मदन मोहन मालवीय ]]{{*}} [[लालबहादुर शास्त्री]]{{*}} |group2 = साहित्य<br />कार |list2 = [[कुल्लुका भट्ट ]]{{*}} [[भारतेन्दु हरिशचंद्र]]{{*}} [[जयशंकर प्रसाद]]{{*}} [[आचार्य रामचंद्र शुक्ल]]{{*}} [[मुंशी प्रेमचंद]]{{*}} [[जगन्नाथ प्रसाद रत्नाकर]]{{*}} [[देवकी नंदन खत्री]]{{*}} [[हजारी प्रसाद द्विवेदी]]{{*}} [[तेग अली]]{{*}} [[क्षेत्रेश चंद्र चट्टोपाध्याय ]]{{*}} [[वागीश शास्त्री]]{{*}} [[बलदेव उपाध्याय]]{{*}} [[सुमन पांडेय (धूमिल) ]]{{*}} [[विद्या निवास मिश्र]]{{*}} |group3 = संगीतज्ञ |list3 = [[ बिस्मिल्लाह खां ]]{{*}} [[ कृष्ण महाराज ]]{{*}} [[ रवि शंकर ]]{{*}} [[ सिद्धेश्वरी देवी ]]{{*}} [[ विकाश महाराज ]]{{*}} [[ नैना देवी ]]{{*}} [[ भगवान दास ]]{{*}} [[ समता प्रसाद ]] |group4 = प्राचीन <br />विभूतिहरु |list4 = [[महर्षि अगस्त्य]]{{*}} [[धन्वंतरि]]{{*}} [[गौतम बुद्ध]]{{*}} [[संत कबीर]]{{*}} [[अघोराचार्य बाबा कानीराम]]{{*}} [[लक्ष्मीबाई]]{{*}} [[पाणिनी]]{{*}} [[पार्श्वनाथ]]{{*}} [[पतञ्जलि]]{{*}} [[संत रैदास]]{{*}} [[स्वामी रामानन्दाचार्य]]{{*}} [[शंकराचार्य]]{{*}} [[गोस्वामी तुलसीदास]]{{*}} [[महर्षि वेदव्यास]]{{*}} [[वल्लभाचार्य]] |group5=[[काशी नरेश]] |list5 = [[मनसा राम]]{{*}} [[बलवंत सिंह]]{{*}} [[चैत सिंह]]{{*}} [[महीप नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा उदित नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा श्री ईश्वरी नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[सर प्रभु नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[महाराजा आदित्य नारायण सिंह]]{{*}} [[ड.विभूति नारायण सिंह]] }} |group8 = प्रसिद्धिहरू |list8 = [[गंगा नदी]] {{*}} [[बनारसी साडी]]{{*}} [[पान|बनारसी पान]]{{*}} [[बनारस घराना]] {{*}} [[काशी विश्वनाथ]]{{*}} [[सप्तपुरी]]{{*}} [[ज्योतिर्लिंग]]{{*}} [[शक्तिपीठ]]{{*}} [[रामनगर, वाराणसी|रामनगर]]{{*}} [[काशी राज्य]] |group11 = '''यो पनि हेर्नुहोस''' |list11 = [[उत्तर प्रदेश]] {{•}} [[भारत]] {{•}} [[हिमालय]]{{•}} [[प्रवेशद्वार:उत्तर प्रदेश]] |group12 = '''बाहिरी कडिहरू''' |list12 = {{Plainlink|http://varanasi.nic.in/ वाराणसी आधकारिक पोर्टल}}{{*}} {{Plainlink|http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/varanasi.htm वाराणसी वैभव}}{{*}} {{Plainlink|http://www.india-picture.net/varanasi शहर चित्र दीर्घा}} {{*}} {{Plainlink|http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm उत्तर प्रदेश पर्यटन}} }} [[श्रेणी:वाराणसी]] [[श्रेणी:वाराणसी को दर्शनीय स्थल]] 2dxokc259f11epihq4xnnd35s2iyrkx 1365233 1365232 2026-07-07T17:52:57Z ~2026-38481-91 79702 1365233 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = वाराणसी | title = [[वाराणसी |वाराणसी विस्तार मा]] |image=[[चित्र:Kashi_vishwanath_temple.png|60px|विश्वनाथ मन्दिर]] [[चित्र:New Vishwanath Temple at BHU 2007.jpg|60px|नया विश्वनाथ मन्दिर]] [[चित्र:Ganga_Aarti_at_Varanasi_ghats.jpg|60px|घाट मा गंगा आरती]] [[चित्र:Kedar Ghat Benares, August 2005.jpg|60px|बनारस को एक घाट]] [[चित्र:BHU_Entrance.JPG|60px|बी.एच.यू को प्रवेशद्वार]] [[चित्र:Banarasi_sari_pallu_by_ashish4.JPG|60px|बनारसी साडी]] [[चित्र:Kalakand.jpg|70px|बनारसी कलाकंद]] |bodystyle = background:white; width:100%; vertical-align:middle; |titlestyle = background-color:#CCCCFF; |groupstyle = background-color:#CCCCFF;width:10% |state = <includeonly>collapsed</includeonly> |group1 = '''[[वाराणसी|परिचय]] |list1 =[[वाराणसी जिल्ला|जिल्ला]] {{•}} [[वाराणसी|नगर]] {{•}} [[वाराणसी मंडल|मंडल]]{{*}} [[वाराणसी लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|लोक सभा नि.क्षेत्र]]{{*}} [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] {{•}} [[वाराणसी को इतिहास|इतिहास]] {{*}} [[काशी को इतिहास|इतिहास (काशी)]]{{•}} [[वाराणसी को शिक्षा संस्थाएं|शिक्षण संस्थाएं]] {{•}}[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन स्थल]] {{•}} [[वाराणसी को प्रमुख मन्दिर| प्रमुख मन्दिर]] {{*}} [[वाराणसी को नदिएं|नदिएं]]{{*}} [[वाराणसी विकास प्राधिकरण]]{{*}} [[वाराणसी नगर निगम]]{{*}} |group2 = '''[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन <br />स्थल]]''' |list2 = [[काशी]]{{*}} [[काशी विश्वनाथ मन्दिर]] {{*}}[[अन्नपूर्णा मन्दिर, वाराणसी]]{{*}} [[केदारेश्वर मन्दिर, वाराणसी]]{{*}} [[दुर्गा कुंड, वाराणसी]]{{*}} [[लोलार्क कुंड]]{{*}} [[वाराणसी को पर्यटन स्थल]]{{*}} [[विशालाक्षी मन्दिर, बनारस]]{{*}} [[साक्षी गणेश मन्दिर, बनारस]]{{*}} [[काशी हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} |group3 = शिक्षा |list3style = background:transparent;<!--subgroups in use--> |list3 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = विद्यालय |list1 = अग्रसेन डिग्री कलेज{{*}} हरिशचंद्र डिग्री कलेज{{*}} आर्य महिला डिग्री कलेज{{*}} स्कूल अफ मलेजमेन्ट |group2 = '''[[:श्रेणी:वाराणसी को विश्वविद्यालय|विश्वविद्यालय]]''' |list2 = [[बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} [[संपूर्णानंद संस्कृत विश्वविद्यालय]]{{*}} [[महात्मा गांधी काशी विद्यापीठ]]{{*}} [[सेन्ट्रल इंस्टीट्यूट अफ हाइयर टिबेटियन स्टडीज]]{{*}} <!-- |group3 = [[वाराणसी को चिकित्सा संस्थान| '''चिकित्सा''']] |list3 = --> }} |group4 = [[परिवहन]] |list4 = [[वाराणसी जंक्शन |जंक्शन स्टेशन]]{{*}} [[मुगलसराय जंक्शन]]{{*}} सिटी स्टेशन {{*}} [[बाबतपुर विमानक्षेत्र]]{{*}} [[उत्तर प्रदेश राज्य सडक परिवहन निगम|परिवहन निगम]]{{*}} सेन्ट्रल बस अड्डा{{*}} [[ग्रैंड ट्रंक रोड]] |group5 = [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] |list5 = [[वाराणसी|वाराणसी तहसील]] {{*}}[[सकलडीहा]]{{*}}[[चंदौली]]{{*}}[[चकिया]] |group6=प्रमुख <br />हस्तिहरू |list6 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = राजनीतिक |list1 = [[ मदन मोहन मालवीय ]]{{*}} [[लालबहादुर शास्त्री]]{{*}} |group2 = साहित्य<br />कार |list2 = [[कुल्लुका भट्ट ]]{{*}} [[भारतेन्दु हरिशचंद्र]]{{*}} [[जयशंकर प्रसाद]]{{*}} [[आचार्य रामचंद्र शुक्ल]]{{*}} [[मुंशी प्रेमचंद]]{{*}} [[जगन्नाथ प्रसाद रत्नाकर]]{{*}} [[देवकी नंदन खत्री]]{{*}} [[हजारी प्रसाद द्विवेदी]]{{*}} [[तेग अली]]{{*}} [[क्षेत्रेश चंद्र चट्टोपाध्याय ]]{{*}} [[वागीश शास्त्री]]{{*}} [[बलदेव उपाध्याय]]{{*}} [[सुमन पांडेय (धूमिल) ]]{{*}} [[विद्या निवास मिश्र]]{{*}} |group3 = संगीतज्ञ |list3 = [[ बिस्मिल्लाह खां ]]{{*}} [[ कृष्ण महाराज ]]{{*}} [[ रवि शंकर ]]{{*}} [[ सिद्धेश्वरी देवी ]]{{*}} [[ विकाश महाराज ]]{{*}} [[ नैना देवी ]]{{*}} [[ भगवान दास ]]{{*}} [[ समता प्रसाद ]] |group4 = प्राचीन <br />विभूतिहरु |list4 = [[महर्षि अगस्त्य]]{{*}} [[धन्वंतरि]]{{*}} [[गौतम बुद्ध]]{{*}} [[संत कबीर]]{{*}} [[अघोराचार्य बाबा कानीराम]]{{*}} [[लक्ष्मीबाई]]{{*}} [[पाणिनी]]{{*}} [[पार्श्वनाथ]]{{*}} [[पतञ्जलि]]{{*}} [[संत रैदास]]{{*}} [[स्वामी रामानन्दाचार्य]]{{*}} [[शंकराचार्य]]{{*}} [[गोस्वामी तुलसीदास]]{{*}} [[महर्षि वेदव्यास]]{{*}} [[वल्लभाचार्य]] |group5=[[काशी नरेश]] |list5 = [[मनसा राम]]{{*}} [[बलवंत सिंह]]{{*}} [[चैत सिंह]]{{*}} [[महीप नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा उदित नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा श्री ईश्वरी नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[सर प्रभु नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[महाराजा आदित्य नारायण सिंह]]{{*}} [[ड.विभूति नारायण सिंह]] }} |group8 = प्रसिद्धिहरू |list8 = [[गंगा नदी]] {{*}} [[बनारसी साडी]]{{*}} [[पान|बनारसी पान]]{{*}} [[बनारस घराना]] {{*}} [[काशी विश्वनाथ]]{{*}} [[सप्तपुरी]]{{*}} [[ज्योतिर्लिंग]]{{*}} [[शक्तिपीठ]]{{*}} [[रामनगर, वाराणसी|रामनगर]]{{*}} [[काशी राज्य]] |group11 = '''यो पनि हेर्नुहोस''' |list11 = [[उत्तर प्रदेश]] {{•}} [[भारत]] {{•}} [[हिमालय]]{{•}} [[प्रवेशद्वार:उत्तर प्रदेश]] |group12 = '''बाहिरी कडिहरू''' |list12 = {{Plainlink|http://varanasi.nic.in/ वाराणसी आधकारिक पोर्टल}}{{*}} {{Plainlink|http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/varanasi.htm वाराणसी वैभव}}{{*}} {{Plainlink|http://www.india-picture.net/varanasi शहर चित्र दीर्घा}} {{*}} {{Plainlink|http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm उत्तर प्रदेश पर्यटन}} }} [[श्रेणी:वाराणसी]] [[श्रेणी:वाराणसी को दर्शनीय स्थल]] 47qvlfo2nbo0zrnjdf4vhkz54kue25c 1365234 1365233 2026-07-07T17:55:20Z ~2026-38481-91 79702 1365234 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = वाराणसी | title = [[वाराणसी |वाराणसी विस्तार मा]] |image=[[चित्र:Kashi_vishwanath_temple.png|60px|विश्वनाथ मन्दिर]] [[चित्र:New Vishwanath Temple at BHU 2007.jpg|60px|नया विश्वनाथ मन्दिर]] [[चित्र:Ganga_Aarti_at_Varanasi_ghats.jpg|60px|घाट मा गंगा आरती]] [[चित्र:Kedar Ghat Benares, August 2005.jpg|60px|बनारस को एक घाट]] [[चित्र:BHU_Entrance.JPG|60px|बी.एच.यू को प्रवेशद्वार]] [[चित्र:Banarasi_sari_pallu_by_ashish4.JPG|60px|बनारसी साडी]] [[चित्र:Kalakand.jpg|70px|बनारसी कलाकंद]] |bodystyle = background:white; width:100%; vertical-align:middle; |titlestyle = background-color:#CCCCFF; |groupstyle = background-color:#CCCCFF;width:10% |state = <includeonly>collapsed</includeonly> |group1 = '''[[वाराणसी|परिचय]] |list1 =[[वाराणसी जिल्ला|जिल्ला]] {{•}} [[वाराणसी|नगर]] {{•}} [[वाराणसी मंडल|मंडल]]{{*}} [[वाराणसी लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|लोक सभा नि.क्षेत्र]]{{*}} [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] {{•}} [[वाराणसी को इतिहास|इतिहास]] {{*}} [[काशी को इतिहास|इतिहास (काशी)]]{{•}} [[वाराणसी को शिक्षा संस्थाएं|शिक्षण संस्थाएं]] {{•}}[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन स्थल]] {{•}} [[वाराणसी को प्रमुख मन्दिर| प्रमुख मन्दिर]] {{*}} [[वाराणसी को नदिएं|नदिएं]]{{*}} [[वाराणसी विकास प्राधिकरण]]{{*}} [[वाराणसी नगर निगम]]{{*}} |group2 = '''[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन <br />स्थल]]''' |list2 = [[काशी]]{{*}} [[काशी विश्वनाथ मन्दिर]] {{*}}[[अन्नपूर्णा मन्दिर, वाराणसी]]{{*}} [[केदारेश्वर मन्दिर, वाराणसी]]{{*}} [[दुर्गा कुंड, वाराणसी]]{{*}} [[लोलार्क कुंड]]{{*}} [[वाराणसी को पर्यटन स्थल]]{{*}} [[विशालाक्षी मन्दिर, बनारस]]{{*}} [[साक्षी गणेश मन्दिर, बनारस]]{{*}} [[काशी हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} |group3 = शिक्षा |list3style = background:transparent;<!--subgroups in use--> |list3 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = विद्यालय |list1 = अग्रसेन डिग्री कलेज{{*}} हरिशचंद्र डिग्री कलेज{{*}} आर्य महिला डिग्री कलेज{{*}} स्कूल अफ मलेजमेन्ट |group2 = '''[[:श्रेणी:वाराणसी को विश्वविद्यालय|विश्वविद्यालय]]''' |list2 = [[बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} [[संपूर्णानंद संस्कृत विश्वविद्यालय]]{{*}} [[महात्मा गांधी काशी विद्यापीठ]]{{*}} [[सेन्ट्रल इंस्टीट्यूट अफ हाइयर टिबेटियन स्टडीज]]{{*}} <!-- |group3 = [[वाराणसी को चिकित्सा संस्थान| '''चिकित्सा''']] |list3 = --> }} |group4 = [[परिवहन]] |list4 = [[वाराणसी जंक्शन |जंक्शन स्टेशन]]{{*}} [[मुगलसराय जंक्शन]]{{*}} सिटी स्टेशन {{*}} [[बाबतपुर विमानक्षेत्र]]{{*}} [[उत्तर प्रदेश राज्य सडक परिवहन निगम|परिवहन निगम]]{{*}} सेन्ट्रल बस अड्डा{{*}} [[ग्रैंड ट्रंक रोड]] |group5 = [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] |list5 = [[वाराणसी|वाराणसी तहसील]] {{*}}[[सकलडीहा]]{{*}}[[चंदौली]]{{*}}[[चकिया]] |group6=प्रमुख <br />हस्तिहरू |list6 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = राजनीतिक |list1 = [[ मदन मोहन मालवीय ]]{{*}} [[लालबहादुर शास्त्री]]{{*}} |group2 = साहित्य<br />कार |list2 = [[कुल्लुका भट्ट ]]{{*}} [[भारतेन्दु हरिश्चन्द्र]]{{*}} [[जयशंकर प्रसाद]]{{*}} [[आचार्य रामचंद्र शुक्ल]]{{*}} [[मुंशी प्रेमचंद]]{{*}} [[जगन्नाथ प्रसाद रत्नाकर]]{{*}} [[देवकी नंदन खत्री]]{{*}} [[हजारी प्रसाद द्विवेदी]]{{*}} [[तेग अली]]{{*}} [[क्षेत्रेश चंद्र चट्टोपाध्याय ]]{{*}} [[वागीश शास्त्री]]{{*}} [[बलदेव उपाध्याय]]{{*}} [[सुमन पांडेय (धूमिल) ]]{{*}} [[विद्या निवास मिश्र]]{{*}} |group3 = संगीतज्ञ |list3 = [[ बिस्मिल्लाह खां ]]{{*}} [[ कृष्ण महाराज ]]{{*}} [[ रवि शंकर ]]{{*}} [[ सिद्धेश्वरी देवी ]]{{*}} [[ विकाश महाराज ]]{{*}} [[ नैना देवी ]]{{*}} [[ भगवान दास ]]{{*}} [[ समता प्रसाद ]] |group4 = प्राचीन <br />विभूतिहरु |list4 = [[महर्षि अगस्त्य]]{{*}} [[धन्वंतरि]]{{*}} [[गौतम बुद्ध]]{{*}} [[संत कबीर]]{{*}} [[अघोराचार्य बाबा कानीराम]]{{*}} [[लक्ष्मीबाई]]{{*}} [[पाणिनी]]{{*}} [[पार्श्वनाथ]]{{*}} [[पतञ्जलि]]{{*}} [[संत रैदास]]{{*}} [[स्वामी रामानन्दाचार्य]]{{*}} [[शंकराचार्य]]{{*}} [[गोस्वामी तुलसीदास]]{{*}} [[महर्षि वेदव्यास]]{{*}} [[वल्लभाचार्य]] |group5=[[काशी नरेश]] |list5 = [[मनसा राम]]{{*}} [[बलवंत सिंह]]{{*}} [[चैत सिंह]]{{*}} [[महीप नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा उदित नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा श्री ईश्वरी नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[सर प्रभु नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[महाराजा आदित्य नारायण सिंह]]{{*}} [[ड.विभूति नारायण सिंह]] }} |group8 = प्रसिद्धिहरू |list8 = [[गंगा नदी]] {{*}} [[बनारसी साडी]]{{*}} [[पान|बनारसी पान]]{{*}} [[बनारस घराना]] {{*}} [[काशी विश्वनाथ]]{{*}} [[सप्तपुरी]]{{*}} [[ज्योतिर्लिंग]]{{*}} [[शक्तिपीठ]]{{*}} [[रामनगर, वाराणसी|रामनगर]]{{*}} [[काशी राज्य]] |group11 = '''यो पनि हेर्नुहोस''' |list11 = [[उत्तर प्रदेश]] {{•}} [[भारत]] {{•}} [[हिमालय]]{{•}} [[प्रवेशद्वार:उत्तर प्रदेश]] |group12 = '''बाहिरी कडिहरू''' |list12 = {{Plainlink|http://varanasi.nic.in/ वाराणसी आधकारिक पोर्टल}}{{*}} {{Plainlink|http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/varanasi.htm वाराणसी वैभव}}{{*}} {{Plainlink|http://www.india-picture.net/varanasi शहर चित्र दीर्घा}} {{*}} {{Plainlink|http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm उत्तर प्रदेश पर्यटन}} }} [[श्रेणी:वाराणसी]] [[श्रेणी:वाराणसी को दर्शनीय स्थल]] 1y47kri3ol0zc0hen15won6gmm06l0h 1365235 1365234 2026-07-07T17:58:23Z ~2026-38481-91 79702 1365235 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = वाराणसी | title = [[वाराणसी |वाराणसी विस्तार मा]] |image=[[चित्र:Kashi_vishwanath_temple.png|60px|विश्वनाथ मन्दिर]] [[चित्र:New Vishwanath Temple at BHU 2007.jpg|60px|नया विश्वनाथ मन्दिर]] [[चित्र:Ganga_Aarti_at_Varanasi_ghats.jpg|60px|घाट मा गंगा आरती]] [[चित्र:Kedar Ghat Benares, August 2005.jpg|60px|बनारस को एक घाट]] [[चित्र:BHU_Entrance.JPG|60px|बी.एच.यू को प्रवेशद्वार]] [[चित्र:Banarasi_sari_pallu_by_ashish4.JPG|60px|बनारसी साडी]] [[चित्र:Kalakand.jpg|70px|बनारसी कलाकंद]] |bodystyle = background:white; width:100%; vertical-align:middle; |titlestyle = background-color:#CCCCFF; |groupstyle = background-color:#CCCCFF;width:10% |state = <includeonly>collapsed</includeonly> |group1 = '''[[वाराणसी|परिचय]] |list1 =[[वाराणसी जिल्ला|जिल्ला]] {{•}} [[वाराणसी|नगर]] {{•}} [[वाराणसी मंडल|मंडल]]{{*}} [[वाराणसी लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|लोक सभा नि.क्षेत्र]]{{*}} [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] {{•}} [[वाराणसी को इतिहास|इतिहास]] {{*}} [[काशी को इतिहास|इतिहास (काशी)]]{{•}} [[वाराणसी को शिक्षा संस्थाएं|शिक्षण संस्थाएं]] {{•}}[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन स्थल]] {{•}} [[वाराणसी को प्रमुख मन्दिर| प्रमुख मन्दिर]] {{*}} [[वाराणसी को नदिएं|नदिएं]]{{*}} [[वाराणसी विकास प्राधिकरण]]{{*}} [[वाराणसी नगर निगम]]{{*}} |group2 = '''[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन <br />स्थल]]''' |list2 = [[काशी]]{{*}} [[काशी विश्वनाथ मन्दिर]] {{*}}[[अन्नपूर्णा मन्दिर, वाराणसी]]{{*}} [[केदारेश्वर मन्दिर, वाराणसी]]{{*}} [[दुर्गा कुण्ड, वाराणसी]]{{*}} [[लोलार्क कुण्ड]]{{*}} [[वाराणसी को पर्यटन स्थल]]{{*}} [[विशालाक्षी मन्दिर, बनारस]]{{*}} [[साक्षी गणेश मन्दिर, बनारस]]{{*}} [[काशी हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} |group3 = शिक्षा |list3style = background:transparent;<!--subgroups in use--> |list3 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = विद्यालय |list1 = अग्रसेन डिग्री कलेज{{*}} हरिशचंद्र डिग्री कलेज{{*}} आर्य महिला डिग्री कलेज{{*}} स्कूल अफ मलेजमेन्ट |group2 = '''[[:श्रेणी:वाराणसी को विश्वविद्यालय|विश्वविद्यालय]]''' |list2 = [[बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} [[संपूर्णानंद संस्कृत विश्वविद्यालय]]{{*}} [[महात्मा गांधी काशी विद्यापीठ]]{{*}} [[सेन्ट्रल इंस्टीट्यूट अफ हाइयर टिबेटियन स्टडीज]]{{*}} <!-- |group3 = [[वाराणसी को चिकित्सा संस्थान| '''चिकित्सा''']] |list3 = --> }} |group4 = [[परिवहन]] |list4 = [[वाराणसी जंक्शन |जंक्शन स्टेशन]]{{*}} [[मुगलसराय जंक्शन]]{{*}} सिटी स्टेशन {{*}} [[बाबतपुर विमानक्षेत्र]]{{*}} [[उत्तर प्रदेश राज्य सडक परिवहन निगम|परिवहन निगम]]{{*}} सेन्ट्रल बस अड्डा{{*}} [[ग्रैंड ट्रंक रोड]] |group5 = [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] |list5 = [[वाराणसी|वाराणसी तहसील]] {{*}}[[सकलडीहा]]{{*}}[[चंदौली]]{{*}}[[चकिया]] |group6=प्रमुख <br />हस्तिहरू |list6 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = राजनीतिक |list1 = [[ मदन मोहन मालवीय ]]{{*}} [[लालबहादुर शास्त्री]]{{*}} |group2 = साहित्य<br />कार |list2 = [[कुल्लुका भट्ट ]]{{*}} [[भारतेन्दु हरिश्चन्द्र]]{{*}} [[जयशंकर प्रसाद]]{{*}} [[आचार्य रामचंद्र शुक्ल]]{{*}} [[मुंशी प्रेमचंद]]{{*}} [[जगन्नाथ प्रसाद रत्नाकर]]{{*}} [[देवकी नंदन खत्री]]{{*}} [[हजारी प्रसाद द्विवेदी]]{{*}} [[तेग अली]]{{*}} [[क्षेत्रेश चंद्र चट्टोपाध्याय ]]{{*}} [[वागीश शास्त्री]]{{*}} [[बलदेव उपाध्याय]]{{*}} [[सुमन पांडेय (धूमिल) ]]{{*}} [[विद्या निवास मिश्र]]{{*}} |group3 = संगीतज्ञ |list3 = [[ बिस्मिल्लाह खां ]]{{*}} [[ कृष्ण महाराज ]]{{*}} [[ रवि शंकर ]]{{*}} [[ सिद्धेश्वरी देवी ]]{{*}} [[ विकाश महाराज ]]{{*}} [[ नैना देवी ]]{{*}} [[ भगवान दास ]]{{*}} [[ समता प्रसाद ]] |group4 = प्राचीन <br />विभूतिहरु |list4 = [[महर्षि अगस्त्य]]{{*}} [[धन्वंतरि]]{{*}} [[गौतम बुद्ध]]{{*}} [[संत कबीर]]{{*}} [[अघोराचार्य बाबा कानीराम]]{{*}} [[लक्ष्मीबाई]]{{*}} [[पाणिनी]]{{*}} [[पार्श्वनाथ]]{{*}} [[पतञ्जलि]]{{*}} [[संत रैदास]]{{*}} [[स्वामी रामानन्दाचार्य]]{{*}} [[शंकराचार्य]]{{*}} [[गोस्वामी तुलसीदास]]{{*}} [[महर्षि वेदव्यास]]{{*}} [[वल्लभाचार्य]] |group5=[[काशी नरेश]] |list5 = [[मनसा राम]]{{*}} [[बलवंत सिंह]]{{*}} [[चैत सिंह]]{{*}} [[महीप नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा उदित नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा श्री ईश्वरी नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[सर प्रभु नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[महाराजा आदित्य नारायण सिंह]]{{*}} [[ड.विभूति नारायण सिंह]] }} |group8 = प्रसिद्धिहरू |list8 = [[गंगा नदी]] {{*}} [[बनारसी साडी]]{{*}} [[पान|बनारसी पान]]{{*}} [[बनारस घराना]] {{*}} [[काशी विश्वनाथ]]{{*}} [[सप्तपुरी]]{{*}} [[ज्योतिर्लिंग]]{{*}} [[शक्तिपीठ]]{{*}} [[रामनगर, वाराणसी|रामनगर]]{{*}} [[काशी राज्य]] |group11 = '''यो पनि हेर्नुहोस''' |list11 = [[उत्तर प्रदेश]] {{•}} [[भारत]] {{•}} [[हिमालय]]{{•}} [[प्रवेशद्वार:उत्तर प्रदेश]] |group12 = '''बाहिरी कडिहरू''' |list12 = {{Plainlink|http://varanasi.nic.in/ वाराणसी आधकारिक पोर्टल}}{{*}} {{Plainlink|http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/varanasi.htm वाराणसी वैभव}}{{*}} {{Plainlink|http://www.india-picture.net/varanasi शहर चित्र दीर्घा}} {{*}} {{Plainlink|http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm उत्तर प्रदेश पर्यटन}} }} [[श्रेणी:वाराणसी]] [[श्रेणी:वाराणसी को दर्शनीय स्थल]] qdy6i5bspzzrp97ckvb79qmyzdql46s 1365236 1365235 2026-07-07T18:09:38Z ~2026-38481-91 79702 1365236 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = वाराणसी | title = [[वाराणसी |वाराणसी विस्तार मा]] |image=[[चित्र:Kashi_vishwanath_temple.png|60px|विश्वनाथ मन्दिर]] [[चित्र:New Vishwanath Temple at BHU 2007.jpg|60px|नया विश्वनाथ मन्दिर]] [[चित्र:Ganga_Aarti_at_Varanasi_ghats.jpg|60px|घाट मा गंगा आरती]] [[चित्र:Kedar Ghat Benares, August 2005.jpg|60px|बनारस को एक घाट]] [[चित्र:BHU_Entrance.JPG|60px|बी.एच.यू को प्रवेशद्वार]] [[चित्र:Banarasi_sari_pallu_by_ashish4.JPG|60px|बनारसी साडी]] [[चित्र:Kalakand.jpg|70px|बनारसी कलाकंद]] |bodystyle = background:white; width:100%; vertical-align:middle; |titlestyle = background-color:#CCCCFF; |groupstyle = background-color:#CCCCFF;width:10% |state = <includeonly>collapsed</includeonly> |group1 = '''[[वाराणसी|परिचय]] |list1 =[[वाराणसी जिल्ला|जिल्ला]] {{•}} [[वाराणसी|नगर]] {{•}} [[वाराणसी मंडल|मंडल]]{{*}} [[वाराणसी लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|लोक सभा नि.क्षेत्र]]{{*}} [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] {{•}} [[वाराणसी को इतिहास|इतिहास]] {{*}} [[काशी को इतिहास|इतिहास (काशी)]]{{•}} [[वाराणसी को शिक्षा संस्थाएं|शिक्षण संस्थाएं]] {{•}}[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन स्थल]] {{•}} [[वाराणसी को प्रमुख मन्दिर| प्रमुख मन्दिर]] {{*}} [[वाराणसी को नदिएं|नदिएं]]{{*}} [[वाराणसी विकास प्राधिकरण]]{{*}} [[वाराणसी नगर निगम]]{{*}} |group2 = '''[[वाराणसी को दर्शनीय स्थल|पर्यटन <br />स्थल]]''' |list2 = [[काशी]]{{*}} [[काशी विश्वनाथ मन्दिर]] {{*}}[[अन्नपूर्णा मन्दिर, वाराणसी]]{{*}} [[केदारेश्वर मन्दिर, वाराणसी]]{{*}} [[दुर्गा कुण्ड, वाराणसी]]{{*}} [[लोलार्क कुण्ड]]{{*}} [[वाराणसी को पर्यटन स्थल]]{{*}} [[विशालाक्षी मन्दिर, बनारस]]{{*}} [[साक्षी गणेश मन्दिर, बनारस]]{{*}} [[काशी हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} |group3 = शिक्षा |list3style = background:transparent;<!--subgroups in use--> |list3 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = विद्यालय |list1 = अग्रसेन डिग्री कलेज{{*}} हरिशचंद्र डिग्री कलेज{{*}} आर्य महिला डिग्री कलेज{{*}} स्कूल अफ मलेजमेन्ट |group2 = '''[[:श्रेणी:वाराणसी को विश्वविद्यालय|विश्वविद्यालय]]''' |list2 = [[बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]]{{*}} [[सम्पूर्णानन्द संस्कृत विश्वविद्यालय]]{{*}} [[महात्मा गांधी काशी विद्यापीठ]]{{*}} [[सेन्ट्रल इंस्टीट्यूट अफ हाइयर टिबेटियन स्टडीज]]{{*}} <!-- |group3 = [[वाराणसी को चिकित्सा संस्थान| '''चिकित्सा''']] |list3 = --> }} |group4 = [[परिवहन]] |list4 = [[वाराणसी जंक्शन |जंक्शन स्टेशन]]{{*}} [[मुगलसराय जंक्शन]]{{*}} सिटी स्टेशन {{*}} [[बाबतपुर विमानक्षेत्र]]{{*}} [[उत्तर प्रदेश राज्य सडक परिवहन निगम|परिवहन निगम]]{{*}} सेन्ट्रल बस अड्डा{{*}} [[ग्रैंड ट्रंक रोड]] |group5 = [[Template:वाराणसी जिल्ला को तहसीलें|तहसीलें]] |list5 = [[वाराणसी|वाराणसी तहसील]] {{*}}[[सकलडीहा]]{{*}}[[चंदौली]]{{*}}[[चकिया]] |group6=प्रमुख <br />हस्तिहरू |list6 = {{Navbox subgroups |groupstyle = background:transparent; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; |group1 = राजनीतिक |list1 = [[ मदन मोहन मालवीय ]]{{*}} [[लालबहादुर शास्त्री]]{{*}} |group2 = साहित्य<br />कार |list2 = [[कुल्लुका भट्ट ]]{{*}} [[भारतेन्दु हरिश्चन्द्र]]{{*}} [[जयशंकर प्रसाद]]{{*}} [[आचार्य रामचंद्र शुक्ल]]{{*}} [[मुंशी प्रेमचंद]]{{*}} [[जगन्नाथ प्रसाद रत्नाकर]]{{*}} [[देवकी नंदन खत्री]]{{*}} [[हजारी प्रसाद द्विवेदी]]{{*}} [[तेग अली]]{{*}} [[क्षेत्रेश चंद्र चट्टोपाध्याय ]]{{*}} [[वागीश शास्त्री]]{{*}} [[बलदेव उपाध्याय]]{{*}} [[सुमन पांडेय (धूमिल) ]]{{*}} [[विद्या निवास मिश्र]]{{*}} |group3 = संगीतज्ञ |list3 = [[ बिस्मिल्लाह खां ]]{{*}} [[ कृष्ण महाराज ]]{{*}} [[ रवि शंकर ]]{{*}} [[ सिद्धेश्वरी देवी ]]{{*}} [[ विकाश महाराज ]]{{*}} [[ नैना देवी ]]{{*}} [[ भगवान दास ]]{{*}} [[ समता प्रसाद ]] |group4 = प्राचीन <br />विभूतिहरु |list4 = [[महर्षि अगस्त्य]]{{*}} [[धन्वंतरि]]{{*}} [[गौतम बुद्ध]]{{*}} [[संत कबीर]]{{*}} [[अघोराचार्य बाबा कानीराम]]{{*}} [[लक्ष्मीबाई]]{{*}} [[पाणिनी]]{{*}} [[पार्श्वनाथ]]{{*}} [[पतञ्जलि]]{{*}} [[संत रैदास]]{{*}} [[स्वामी रामानन्दाचार्य]]{{*}} [[शंकराचार्य]]{{*}} [[गोस्वामी तुलसीदास]]{{*}} [[महर्षि वेदव्यास]]{{*}} [[वल्लभाचार्य]] |group5=[[काशी नरेश]] |list5 = [[मनसा राम]]{{*}} [[बलवंत सिंह]]{{*}} [[चैत सिंह]]{{*}} [[महीप नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा उदित नारायण सिंह]]{{*}} [[महाराजा श्री ईश्वरी नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[सर प्रभु नारायण सिंह बहादुर]]{{*}} [[महाराजा आदित्य नारायण सिंह]]{{*}} [[ड.विभूति नारायण सिंह]] }} |group8 = प्रसिद्धिहरू |list8 = [[गंगा नदी]] {{*}} [[बनारसी साडी]]{{*}} [[पान|बनारसी पान]]{{*}} [[बनारस घराना]] {{*}} [[काशी विश्वनाथ]]{{*}} [[सप्तपुरी]]{{*}} [[ज्योतिर्लिंग]]{{*}} [[शक्तिपीठ]]{{*}} [[रामनगर, वाराणसी|रामनगर]]{{*}} [[काशी राज्य]] |group11 = '''यो पनि हेर्नुहोस''' |list11 = [[उत्तर प्रदेश]] {{•}} [[भारत]] {{•}} [[हिमालय]]{{•}} [[प्रवेशद्वार:उत्तर प्रदेश]] |group12 = '''बाहिरी कडिहरू''' |list12 = {{Plainlink|http://varanasi.nic.in/ वाराणसी आधकारिक पोर्टल}}{{*}} {{Plainlink|http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/varanasi.htm वाराणसी वैभव}}{{*}} {{Plainlink|http://www.india-picture.net/varanasi शहर चित्र दीर्घा}} {{*}} {{Plainlink|http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm उत्तर प्रदेश पर्यटन}} }} [[श्रेणी:वाराणसी]] [[श्रेणी:वाराणसी को दर्शनीय स्थल]] haaah0zbytvejok0imtx3kkjhcf9yj0 0 54713 1365215 1361574 2026-07-07T13:17:03Z ~2026-36566-85 79538 1365215 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|नेपाली राजनीतिज्ञ}} {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[माननीय]] | name = | native_name = | image = | birth_place = [[काभ्रेपलाञ्चोक]], [[नेपाल]] | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1975|6|11}} | citizenship = {{nowrap|[[नेपाली]] (सन् २००७ अगाडि; सन् २०२३–हाल)}} <br />[[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] (सन् २००७–२०१७) <br /> राज्यविहीन (२०१७–२०२३)<ref>{{cite web |title=रवि लामिछानेको सांसद पद खारेज |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254226 |website=OnlineKhabar |access-date=27 January 2023}}</ref> | nationality = [[नेपाली]] | father = | spouse = {{marriage|इसा लामिछाने|1994|2019|end=div}}<br/>{{marriage|[[निकिता पौडेल]]|2019}} | children = २ | profession = {{hlist|[[पत्रकार]]|[[राजनीतिज्ञ]]}} | office = [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री]] | termstart = वि.सं. २०७९ पौष ११ | termend = वि.सं. २०७९ माघ १३ | primeminister = [[पुष्पकमल दाहाल]] | president = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | predecessor = [[नारायणकाजी श्रेष्ठ]] | successor = | office1 = [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्री]] | termstart1 = वि.सं. २०७९ पौष ११ | termend1 = वि.सं. २०७९ माघ १३ | primeminister1 = [[पुष्पकमल दाहाल]] | president1 = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | predecessor1 = [[बालकृष्ण खाँड]] | successor1 = [[नारायणकाजी श्रेष्ठ]] | office2 = {{nowrap|[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को सभापति}} | predecessor2 = ''स्वयम् संस्थापक सभापति'' | termstart2 = वि.सं. २०७९ असार १७ | office3 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]] | constituency3 = [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] | predecessor3 = आफै | term_start3 = वि.सं. २०८० वैशाख १५ | term_end3 = | party = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] | constituency4 = [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] | predecessor4 = कृष्णभक्त पोखरेल | term_start4 = वि.सं. २०७९ पौष ७ | term_end4 = वि.सं. २०७९ माघ १३ | parents = लालचन्द्र लामिछाने (पिता) }} '''रवि लामिछाने''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ र [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]का सभापति हुन्। वि.सं. २०७९ मा सम्पन्न भएको [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|प्रतिनिधि सभा निर्वाचन]]मा उनी [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट प्रतिनिधि सभाका सदस्य निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=चितवन–२ मा रवि लामिछाने ३४ हजार बढी मतान्तरले निर्वाचित|url=https://www.setopati.com/election/Parliamentary/287944|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी राजनीतिमा प्रवेश गर्नुअघि एक टेलिभिजन प्रस्तोता रहेका थिए। सन् २०१३ को अप्रिलमा नेपालको [[न्युज ट्वान्टी-फोर टेलिभिजन]]मा निरन्तर ६० घण्टाभन्दा बढी समय टेलिभिजन अन्तर्वार्ता चलाएर उनले [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स]] कायम गरेका थिए। वि.सं. २०७९ मा, लामिछानेले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशकको पदबाट राजीनामा दिएर उनले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|प्रतिनिधि सभा निर्वाचन]] लड्न [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] गठन गर्ने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=पार्टीको चुनाव चिन्ह सार्वजनिक गर्दै रविले भने: भ्रष्टहरूको दिमागमा घण्टी बजाउँछौं|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/861011-1655799822.html|work=|publisher=|website=नागरिक दैनिक|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> == पत्रकारिता करियर == सन् २०१३ को अप्रिलमा नेपालको [[न्युज ट्वान्टी-फोर टेलिभिजन]]मा निरन्तर ६० घण्टाभन्दा बढी समय टेलिभिजन अन्तर्वार्ता चलाएर उनले [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स]] कायम गरेपछि उनी चर्चामा आएका थिए। लामिछानेले न्युज २४ मा प्रसारण हुने लोकप्रिय कार्यक्रम 'सिधा कुरा जनतासँग' प्रस्तुत गर्ने गरेका थिए। कार्यक्रमको ढाँचामा लामिछानेले प्रस्तुति दिनुका साथै एक सम्पादकीय दृष्टिकोण समेत राख्ने गर्दथे। लामिछानेले ठगी वा भ्रष्टाचारको मुख्यतया सिकार भएका सर्वसाधारणका गुनासोलाई आफ्नो कार्यक्रममा स्थान दिने गरेका थिए। लामिछानेले सन् २०२१ जनवरीमा न्युज २४ बाट राजीनामा दिएर [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]मा आफ्नो कार्यक्रमको नयाँ संस्करण सुरु गर्ने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{Cite web|author= |title=‘सिधा कुरा जनतासँग’का प्रस्तोता रवि लामिछानेले न्युज २४ छाड्दै|url=https://www.dcnepal.com/2021/01/217393/|website=डिसी नेपाल|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}</ref> उनले पछिल्लो समय [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]मा 'सिधा कुरा' नामक कार्यक्रम चलाउने गरेका थिए। == कानुनी विवाद == === आत्महत्या दुरुत्साहन === २०१९ अगस्ट १५ मा पत्रकार शालिकराम पुडासैनीको आत्महत्या प्रकरणमा पत्रकार रवि लामिछानेलाई न्यूज २४ को कार्यालयबाट प्रहरीले पक्राउ गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=पत्रकार दुर्व्यवहार र पक्राउको शैलीप्रति महासंघको ध्यानकर्षण}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Popular Support Grows for Indicted Nepali Journalist}}</ref> पुडासैनीले आत्महत्या गर्नु अघि रेकर्ड गरिएको भिडियोमा लामिछाने लगायत अन्य केहीलाई आत्महत्यामा दुरुत्साहन दिएको आरोप लगाएका थिए।<ref name=":5" /> चितवन प्रहरीले लामिछाने र अन्य दुई जनामाथि आत्महत्या दुरुत्साहनको अभियोगमा मुद्दा चलाएको थियो।<ref name=":4">{{Cite web |title=Pudasaini death mystery: TV host Lamichhane among three arrested}}</ref><ref>{{Cite web |title=Suicide abetment charge lodged against three including Rabi Lamichhane}}</ref> यस घटनापछि देशभरि लामिछानेको समर्थनमा हजारौँ युवाहरूले प्रदर्शन गरेका थिए।<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |title=Lamichhane's supporters continue protest in Chitwan}}</ref><ref>{{Cite web |title=Angry Supporters Vandalized Police Vehicle In Chitwan}}</ref> धेरैले लामिछानेको गिरफ्तारीलाई राज्यका भ्रष्टाचार विरुद्धको पत्रकारितामा भएको प्रतिशोधको रूपमा व्याख्या गरे।<ref>{{Cite web |title=Rabi Lamichhane's Supporters Demanded His Unconditional Release}}</ref> केही दिनपछि चितवन जिल्ला अदालतले रु ५ लाख धरौटीमा उनलाई रिहा गर्‍यो।<ref>{{Cite web |title=Lamichhane, Kandel released on bail, Karki on general date}}</ref> अन्ततः न्यायाधीश हेमन्त रावलको इजलासले उनलाई सबै अभियोगबाट सफाइ दियो।<ref name=":7">{{Cite news |title=Lamichhane gets clean chit in journo's suicide case}}</ref> === नागरिकता === लामिछाने सन् २००७ देखि २०१७ सम्म अमेरिकी नागरिक थिए। उनले सन् २०१७ मा अमेरिकी नागरिकता परित्याग गरेपछि आफ्नो पुरानो नेपाली नागरिकता पुनःप्राप्त भएको दाबी गरे। तर, सर्वोच्च अदालतले २०२३ जनवरी २७ मा लामिछानेले कानुनी प्रक्रिया नपुर्‍याईकन नयाँ नेपाली नागरिकता नलिएको भन्दै उनलाई उपप्रधानमन्त्री, गृहमन्त्री, पार्टी अध्यक्ष, संसदीय दलको नेता तथा सांसद पदबाट हटाउने आदेश दियो।<ref>{{cite web |title=रवि लामिछानेको सांसद पद खारेज}}</ref> त्यसपछि उनले २९ जनवरी २०२३ मा प्रक्रिया पूरा गरी पुनः नेपाली नागरिकता लिए।<ref name=":1">{{Cite web |title=Rabi Lamichhane reacquires citizenship certificate}}</ref> === दोहोरो राहदानी === सन् २०१५ मा लामिछानेले अमेरिकी नागरिक रहँदै नेपाली राहदानी लिएको आरोप लागेको थियो, जुन नेपालको कानून अनुसार गैरकानुनी हो किनभने नेपालले दोहोरो नागरिकता तथा राहदानीलाई मान्यता दिदैन।<ref name="e299">{{cite web | title=Rabi Lamichhane’s passport case will be resolved as per passport laws}}</ref> नेपालका महान्यायाधीवक्ताले उक्त प्रकरणमा मुद्दा नचलाई दिने निर्णय गरे भने सर्वोच्च अदालतले पनि राहदानी प्रकरणलाई नागरिकताको मुद्दामा समेट्न अस्वीकार गर्‍यो।<ref name="g037">{{cite web | title=Lamichhane passport case: One can file writ petition at SC...}}</ref><ref name="x864">{{cite web | title=District Attorney's office begins investigation...}}</ref><ref name="w957">{{cite web | title=Police say prosecution isn't necessary}}</ref> === राष्ट्रिय परिचयपत्र काण्ड === गृहमन्त्री हुँदा लामिछानेले राष्ट्रिय परिचयपत्र प्रणाली अन्तर्गत नागरिकको व्यक्तिगत तथा बायोमेट्रिक विवरण व्यवस्थापनका लागि एक अन्तर्राष्ट्रिय निजी कम्पनीलाई ठेक्का दिने विवादास्पद प्रक्रिया स्वीकृत गरेका थिए।<ref>[https://aawaajnews.com/...]</ref> सार्वजनिक खरीद ऐन अनुसार ४५ दिनको न्यूनतम समय दिनुपर्ने भए पनि उनले ७ दिनमै टेन्डर प्रक्रिया पूरा गराए र वित्त तथा कानुन मन्त्रालयसँग परामर्श नगरी प्रक्रिया अघि बढाए। Advantage International Pvt. Ltd. नामक कम्पनीलाई दिइएको ठेक्का यसअघि पनि पाँच पटक दिइसकेको थियो, जसले पक्षपात र प्रक्रिया बङ्ग्याइएको आशंका जन्माएको हो। मन्त्रिपरिषद्ले सो प्रक्रिया र ठेक्का दुबै खारेज गर्‍यो र कम्पनीको धरौटी जफत गरियो।<ref>[https://www.nepallivetoday.com/...]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://englishbackend.vishwanews.com/...]{{Dead link|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> === फाउन्डेसन घोटाला आरोप === राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका अध्यक्ष लामिछानेमाथि ठगी, अवैध सम्पत्ति शुद्धिकरण र संगठित अपराधका आरोप लागेका छन्। उनले स्थापना गरेको "[Ravi Lamichhane Foundation]" बाट रास्कोट, कालिकोटमा अस्पताल बनाउने उद्देश्यले संकलित रकम आफ्नी पत्नी निकिता पौडेलको व्यक्तिगत खातामा ट्रान्सफर गरेका थिए।<ref>[https://ekantipur.com/en/news/...]{{Dead link|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> उनले फाउन्डेसन घाटामा रहेको बताए पनि विभिन्न व्यक्तिगत खर्चमा प्रयोग भएको देखिएको छ{{cn}}। साथै, आर्थिक पुनःउत्थानका लागि भएको IMF ऋणको रकमबाट ४ करोड ९ लाख रुपैयाँको सरकारी अनुदान पनि प्राप्त गरेका थिए, जुन झुटो आर्थिक विवरण प्रस्तुत गरेर लिएको बताइएको छ{{cn}}। === सहकारी घोटाला === २०२४ को सुरुमा ''कान्तिपुर दैनिक'' ले लामिछानेले सहकारी संस्थाको रकम हिनामिना गरेको विषयमा रिपोर्ट श्रृंखला प्रकाशित गर्‍यो।<ref>{{Cite web |title=ग्यालेक्सी टीभीका सञ्चालकले हिनामिना गरे}}</ref> यद्यपि मुख्य अभियुक्त गीतेन्द्र बाबु राई थिए, लामिछानेको नाम र हस्ताक्षर वित्तीय कागजातहरूमा देखिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=How Will Nepal's Government Respond...}}</ref> उनले आफ्नो नाम र हस्ताक्षर दुरुपयोग भएको भन्दै आरोप अस्वीकार गरे।<ref>{{Cite web |title=Home Minister's explanation...}}</ref> २०२४ मे १८ मा संघीय संसदले सहकारी घोटालाको अनुसन्धान गर्न विशेष समिति गठन गर्‍यो।<ref>{{Cite web |title=Major parties agree to form panel...}}</ref> समितिले लामिछाने, गीतेन्द्र राई र छबिलाल जोशीले संयुक्त खाता प्रयोग गरी कर्मचारीलाई तलब भत्ता दिने काम गरेको निष्कर्ष निकालेको छ।<ref name="REPUB-CFC">{{cite web | title=Rabi Lamichhane found complicit}}</ref><ref name="v037">{{cite web | title=Special committee recommends action}}</ref> यद्यपि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले रिपोर्टले लामिछानेको दोष पुष्टि नगरेको दाबी गर्‍यो, तर राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका ध्रुवबहादुर प्रधानले उनीमाथि मुद्दा चल्न सक्ने बताए।<ref name="p242">{{cite web | title=Lamichhane guilty of cooperatives funds misuse}}</ref><ref name="x444">{{cite web | title=Rabi Lamichhane found guilty}}</ref><ref name="d918">{{cite web | title=Lamichhane arrested on fraud}}</ref><ref name="a193">{{cite web | title=Nepal Police arrest ex-Dy PM}}</ref><ref name="t033">{{cite web | title=Lamichhane arrested on charge...}}</ref> '''उच्च अदालतको फैसला''' २०८१ चैत २१ गते (२०२५ अप्रिल ४) मा तुल्सीपुर उच्च अदालतको बुटवल इजलासको आदेशपछि लामिछानेलाई पक्राउ गरिएको थियो।<ref>https://theprint.in/world/nepal-high-court-sends...</ref> यस फैसलाले रूपन्देही जिल्ला अदालतको धरौटी आदेश उल्टाएको हो। उनीमाथि सुप्रिम सहकारी प्रकरण अन्तर्गत करोडौंको हिनामिनासम्बन्धी ठगी र संगठित अपराधको आरोप छ। लामिछानेले दोष नस्वीकार गर्दै अदालतसँग सहयोग गर्ने बताएका छन्।<ref>https://thehimalayantimes.com/kathmandu...</ref><ref>https://kathmandupost.com/national/2025/04/05...</ref> '''सर्वोच्च अदालतको फैसला''' २०८२ जेठ १० गते (२०२५ मे २३), सर्वोच्च अदालतले तुल्सीपुर उच्च अदालतको फैसलालाई सदर गर्‍यो। लामिछानेकी पत्नीले दायर गरेको बन्दीप्रत्यक्षीकरण रिट खारेज गर्दै अदालतले "उपलब्ध प्रमाणहरूका आधारमा उनीहरू निर्दोष रहेको विश्वास गर्न सकिँदैन" भनेर ठहर गर्‍यो। जबसम्म रूपन्देही जिल्ला अदालतले अन्तिम फैसला सुनाउँदैन, उनीलाई न्यायिक हिरासतमा राख्नुपर्ने भनिएको छ। ==राजनैतिक वृत्ति== २०७९ असार २ मा, लामिछानेले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]बाट राजीनामा दिने घोषणा गर्दै [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा प्रत्यक्ष तर्फको लागि प्रतिस्पर्धा गर्ने घोषणा गरेका थिए। उनले २०७९ असार ७ मा [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] नामक नयाँ राजनीतिक दलको गठनको घोषणा गरेका थिए। उनले [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट उम्मेदवारी दर्ता गराएका थिए।<ref>{{Cite web|author= |title=चितवन- २ बाट रवि लामिछानेले दिए उम्मेदवारी|url=https://ekantipur.com/news/2022/10/09/166530684499324214.html|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}</ref> २०७९ कार्तिक २७ मा चितवनमा चुनावी अभियानको क्रममा उनको गाडी तोडफोड गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|author= |title=घरदैलोमा रहेका रवि लामिछानेको गाडी तोडफोड|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1217236|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}</ref> [[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]का निवर्तमान राज्यमन्त्री [[उमेश श्रेष्ठ]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]का कृष्णभक्त पोखरेललाई ३४ हजार ३१२ मतले पराजित गर्दै लामिछाने विजयी भएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://result.election.gov.np/|title=मतगणना प्रगतिको विवरण|website=result.election.gov.np|accessdate=2022-11-24}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |date=2022-11-23 }}</ref> उनले ४९,२६४ मत प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://election.ekantipur.com/pradesh-3/district-chitwan?lng=nep|title=चितवन : प्रदेश ३ - प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन २०७९ विवरण तथा नतिजा|website=election.ekantipur.com|accessdate=2022-11-24}}</ref> चुनाव पछि, उनको पार्टीले [[पुष्पकमल दाहाल]]लाई प्रधानमन्त्रीको लागि मनोनयनलाई समर्थन गरेको थियो। लामिछानेले सरकारमा [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को तर्फबाट उपप्रधान सहित गृहमन्त्रीमा नियुक्त भएका थिए। ११ पुुुस २०७९ मा उनले शपथ लिएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2022/12/26/167204998681143674.html|title=दाहाल नेतृत्वको सरकारमा तीन उपप्रधानमन्त्री|website=ekantipur.com|language=ne|accessdate=2022-12-26}}</ref> [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदातल]]ले नेपाली नागरिकता लिने प्रक्रिया नै पुरा नगरेको फैसला गरेपछि उनको उपप्रधान तथा गृहमन्त्री पद  गएको छ ।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2023/01/27/167481841952321676.html|title=३२ दिनमै गयो लामिछानेको उपप्रधान तथा गृहमन्त्री पद|website=ekantipur.com|language=ne|accessdate=2023-01-27}}</ref> अमेरिकी नागरिकता र पासपोर्ट परित्याग गरेपनि उनले नेपालको नागरिकता लिने प्रक्रिया सुरु नगरेपछि सांसद बन्न अयोग्य भएका हुन् ।<ref>{{Cite web|url=https://annapurnapost.com/news/supreme-curt-16-224215|title=रवि लामिछानेले ३३ दिनमै गुमाए उपप्रधान तथा गृहमन्त्री पद, यस्तो छ सर्वोच्चको आदेश|website=रवि लामिछानेले ३३ दिनमै गुमाए उपप्रधान तथा गृहमन्त्री पद, यस्तो छ सर्वोच्चको आदेश|language=en|accessdate=2023-01-27}}</ref> फैसला पार्टी अध्यक्ष, [[संसद|सांसद]] र [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्|मन्त्री]]को पद  गएको छ ।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/1066441-1674822666.html|title=रबि लामिछानेले गुमाए पार्टी अध्यक्ष,सांसद र मन्त्रीको पद|last=काठमाडौँ|first=नागरिक|website=nagariknews.nagariknetwork.com|language=ne|access-date=2023-01-27}}</ref> युवाहरुको ढुकढुकी बनेको एक प्रखर नेताको रुपमा स्थापित रबि लामिछानेले भ्रस्टाचार निवारणका लागि ठूलो साहसका साथ देशमा शान्ति अमन चयनका लागि योगदान दिएका छन् । == व्यक्तिगत जीवन == रवि लामिछानेले इशा लामिछानेसँग विवाह गरेको २४ वर्ष बितिसकेको थियो।<ref>{{Cite web |last=Magazine |first=New Spolight |title=Media Person Rabi Lamicchane Secured Divorce From His Wife |url=https://www.spotlightnepal.com/2019/01/04/media-person-rabi-lamicchane-secured-divorce-his-wife/ |access-date=2022-11-23 |website=SpotlightNepal |language=en}}</ref> सम्बन्ध विच्छेद हुनुभन्दा १० वर्ष अघिदेखि नै उनीहरु छुट्टिएका थिए। उनले २०७५ माघ ७ मा नेपाल [[चलचित्र विकास बोर्ड]]की अध्यक्ष [[निकिता पौडेल]]सँग विवाह गरेका थिए। लामिछानेका पहिलो श्रीमतीसहित दुई छोरी छन्।<ref>{{Cite web |last=Republica |title=Rabi Lamichhane and Nikita Poudel get married |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/57786/ |access-date=2022-11-23 |website=My City |language=en }}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> लामिछाने सन् २००७ देखि २०१७ सम्म अमेरिकी नागरिक थिए। अमेरिकी नागरिकता परित्याग गरेपछि उनको पहिलेको नेपाली नागरिकता पुनर्जीवित भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा उनको चुनावी अभियानका क्रममा उनको उम्मेदवारी खारेजीको माग गर्दै उजुरी परेको थियो। उजुरीकर्ताले अमेरिकी नागरिक हुँदा लामिछानेले नेपाली नागरिकता नत्यागेको र नेपाली कानुनमा दोहोरो नागरिकताको व्यवस्था नभएको दाबी गरेका थिए।<ref>{{Cite web |last=Republica |title=EC seeks explanation from Ravi Lamichhane over citizenship controversy |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/133448/ |access-date=2022-11-23 |website=My Republica |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123031654/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/133448/ |date=2022-11-23 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Issue over Lamichhane's citizenship gets complex |url=https://kathmandupost.com/2/2022/11/17/issue-over-lamichhane-s-citizenship-gets-complex |access-date=2022-11-23 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:सन् १९७४ मा जन्म]] 3r339905aniozy59toik41b77yoidph 1365216 1365215 2026-07-07T13:19:07Z ~2026-36566-85 79538 1365216 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|नेपाली राजनीतिज्ञ}} {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[माननीय]] | name = | native_name = | image = | birth_place = [[काभ्रेपलाञ्चोक]], [[नेपाल]] | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1975|6|11}} | citizenship = {{nowrap|[[नेपाली]] (सन् २००७ अगाडि; सन् २०२३–हाल)}} <br />[[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] (सन् २००७–२०१७) <br /> राज्यविहीन (२०१७–२०२३)<ref>{{cite web |title=रवि लामिछानेको सांसद पद खारेज |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254226 |website=OnlineKhabar |access-date=27 January 2023}}</ref> | nationality = [[नेपाली]] | father = | spouse = {{marriage|इसा लामिछाने|1994|2019|end=div}}<br/>{{marriage|[[निकिता पौडेल]]|2019}} | children = २ | profession = {{hlist|[[पत्रकार]]|[[राजनीतिज्ञ]]}} | office = [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री]] | termstart = वि.सं. २०७९ पौष ११ | termend = वि.सं. २०७९ माघ १३ | primeminister = [[पुष्पकमल दाहाल]] | president = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | predecessor = [[नारायणकाजी श्रेष्ठ]] | successor = | office1 = [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्री]] | termstart1 = वि.सं. २०७९ पौष ११ | termend1 = वि.सं. २०७९ माघ १३ | primeminister1 = [[पुष्पकमल दाहाल]] | president1 = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | predecessor1 = [[बालकृष्ण खाँड]] | successor1 = [[नारायणकाजी श्रेष्ठ]] | office2 = {{nowrap|[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को संस्थापक सभापति}} | predecessor2 = ''स्वयम् संस्थापक सभापति'' | termstart2 = वि.सं. २०७९ असार १७ | office3 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]] | constituency3 = [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] | predecessor3 = आफै | term_start3 = वि.सं. २०८० वैशाख १५ | term_end3 = | party = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] | constituency4 = [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] | predecessor4 = कृष्णभक्त पोखरेल | term_start4 = वि.सं. २०७९ पौष ७ | term_end4 = वि.सं. २०७९ माघ १३ | parents = लालचन्द्र लामिछाने (पिता) }} '''रवि लामिछाने''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ र [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]का सभापति हुन्। वि.सं. २०७९ मा सम्पन्न भएको [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|प्रतिनिधि सभा निर्वाचन]]मा उनी [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट प्रतिनिधि सभाका सदस्य निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=चितवन–२ मा रवि लामिछाने ३४ हजार बढी मतान्तरले निर्वाचित|url=https://www.setopati.com/election/Parliamentary/287944|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी राजनीतिमा प्रवेश गर्नुअघि एक टेलिभिजन प्रस्तोता रहेका थिए। सन् २०१३ को अप्रिलमा नेपालको [[न्युज ट्वान्टी-फोर टेलिभिजन]]मा निरन्तर ६० घण्टाभन्दा बढी समय टेलिभिजन अन्तर्वार्ता चलाएर उनले [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स]] कायम गरेका थिए। वि.सं. २०७९ मा, लामिछानेले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशकको पदबाट राजीनामा दिएर उनले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|प्रतिनिधि सभा निर्वाचन]] लड्न [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] गठन गर्ने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=पार्टीको चुनाव चिन्ह सार्वजनिक गर्दै रविले भने: भ्रष्टहरूको दिमागमा घण्टी बजाउँछौं|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/861011-1655799822.html|work=|publisher=|website=नागरिक दैनिक|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> == पत्रकारिता करियर == सन् २०१३ को अप्रिलमा नेपालको [[न्युज ट्वान्टी-फोर टेलिभिजन]]मा निरन्तर ६० घण्टाभन्दा बढी समय टेलिभिजन अन्तर्वार्ता चलाएर उनले [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स]] कायम गरेपछि उनी चर्चामा आएका थिए। लामिछानेले न्युज २४ मा प्रसारण हुने लोकप्रिय कार्यक्रम 'सिधा कुरा जनतासँग' प्रस्तुत गर्ने गरेका थिए। कार्यक्रमको ढाँचामा लामिछानेले प्रस्तुति दिनुका साथै एक सम्पादकीय दृष्टिकोण समेत राख्ने गर्दथे। लामिछानेले ठगी वा भ्रष्टाचारको मुख्यतया सिकार भएका सर्वसाधारणका गुनासोलाई आफ्नो कार्यक्रममा स्थान दिने गरेका थिए। लामिछानेले सन् २०२१ जनवरीमा न्युज २४ बाट राजीनामा दिएर [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]मा आफ्नो कार्यक्रमको नयाँ संस्करण सुरु गर्ने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{Cite web|author= |title=‘सिधा कुरा जनतासँग’का प्रस्तोता रवि लामिछानेले न्युज २४ छाड्दै|url=https://www.dcnepal.com/2021/01/217393/|website=डिसी नेपाल|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}</ref> उनले पछिल्लो समय [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]मा 'सिधा कुरा' नामक कार्यक्रम चलाउने गरेका थिए। == कानुनी विवाद == === आत्महत्या दुरुत्साहन === २०१९ अगस्ट १५ मा पत्रकार शालिकराम पुडासैनीको आत्महत्या प्रकरणमा पत्रकार रवि लामिछानेलाई न्यूज २४ को कार्यालयबाट प्रहरीले पक्राउ गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=पत्रकार दुर्व्यवहार र पक्राउको शैलीप्रति महासंघको ध्यानकर्षण}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Popular Support Grows for Indicted Nepali Journalist}}</ref> पुडासैनीले आत्महत्या गर्नु अघि रेकर्ड गरिएको भिडियोमा लामिछाने लगायत अन्य केहीलाई आत्महत्यामा दुरुत्साहन दिएको आरोप लगाएका थिए।<ref name=":5" /> चितवन प्रहरीले लामिछाने र अन्य दुई जनामाथि आत्महत्या दुरुत्साहनको अभियोगमा मुद्दा चलाएको थियो।<ref name=":4">{{Cite web |title=Pudasaini death mystery: TV host Lamichhane among three arrested}}</ref><ref>{{Cite web |title=Suicide abetment charge lodged against three including Rabi Lamichhane}}</ref> यस घटनापछि देशभरि लामिछानेको समर्थनमा हजारौँ युवाहरूले प्रदर्शन गरेका थिए।<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |title=Lamichhane's supporters continue protest in Chitwan}}</ref><ref>{{Cite web |title=Angry Supporters Vandalized Police Vehicle In Chitwan}}</ref> धेरैले लामिछानेको गिरफ्तारीलाई राज्यका भ्रष्टाचार विरुद्धको पत्रकारितामा भएको प्रतिशोधको रूपमा व्याख्या गरे।<ref>{{Cite web |title=Rabi Lamichhane's Supporters Demanded His Unconditional Release}}</ref> केही दिनपछि चितवन जिल्ला अदालतले रु ५ लाख धरौटीमा उनलाई रिहा गर्‍यो।<ref>{{Cite web |title=Lamichhane, Kandel released on bail, Karki on general date}}</ref> अन्ततः न्यायाधीश हेमन्त रावलको इजलासले उनलाई सबै अभियोगबाट सफाइ दियो।<ref name=":7">{{Cite news |title=Lamichhane gets clean chit in journo's suicide case}}</ref> === नागरिकता === लामिछाने सन् २००७ देखि २०१७ सम्म अमेरिकी नागरिक थिए। उनले सन् २०१७ मा अमेरिकी नागरिकता परित्याग गरेपछि आफ्नो पुरानो नेपाली नागरिकता पुनःप्राप्त भएको दाबी गरे। तर, सर्वोच्च अदालतले २०२३ जनवरी २७ मा लामिछानेले कानुनी प्रक्रिया नपुर्‍याईकन नयाँ नेपाली नागरिकता नलिएको भन्दै उनलाई उपप्रधानमन्त्री, गृहमन्त्री, पार्टी अध्यक्ष, संसदीय दलको नेता तथा सांसद पदबाट हटाउने आदेश दियो।<ref>{{cite web |title=रवि लामिछानेको सांसद पद खारेज}}</ref> त्यसपछि उनले २९ जनवरी २०२३ मा प्रक्रिया पूरा गरी पुनः नेपाली नागरिकता लिए।<ref name=":1">{{Cite web |title=Rabi Lamichhane reacquires citizenship certificate}}</ref> === दोहोरो राहदानी === सन् २०१५ मा लामिछानेले अमेरिकी नागरिक रहँदै नेपाली राहदानी लिएको आरोप लागेको थियो, जुन नेपालको कानून अनुसार गैरकानुनी हो किनभने नेपालले दोहोरो नागरिकता तथा राहदानीलाई मान्यता दिदैन।<ref name="e299">{{cite web | title=Rabi Lamichhane’s passport case will be resolved as per passport laws}}</ref> नेपालका महान्यायाधीवक्ताले उक्त प्रकरणमा मुद्दा नचलाई दिने निर्णय गरे भने सर्वोच्च अदालतले पनि राहदानी प्रकरणलाई नागरिकताको मुद्दामा समेट्न अस्वीकार गर्‍यो।<ref name="g037">{{cite web | title=Lamichhane passport case: One can file writ petition at SC...}}</ref><ref name="x864">{{cite web | title=District Attorney's office begins investigation...}}</ref><ref name="w957">{{cite web | title=Police say prosecution isn't necessary}}</ref> === राष्ट्रिय परिचयपत्र काण्ड === गृहमन्त्री हुँदा लामिछानेले राष्ट्रिय परिचयपत्र प्रणाली अन्तर्गत नागरिकको व्यक्तिगत तथा बायोमेट्रिक विवरण व्यवस्थापनका लागि एक अन्तर्राष्ट्रिय निजी कम्पनीलाई ठेक्का दिने विवादास्पद प्रक्रिया स्वीकृत गरेका थिए।<ref>[https://aawaajnews.com/...]</ref> सार्वजनिक खरीद ऐन अनुसार ४५ दिनको न्यूनतम समय दिनुपर्ने भए पनि उनले ७ दिनमै टेन्डर प्रक्रिया पूरा गराए र वित्त तथा कानुन मन्त्रालयसँग परामर्श नगरी प्रक्रिया अघि बढाए। Advantage International Pvt. Ltd. नामक कम्पनीलाई दिइएको ठेक्का यसअघि पनि पाँच पटक दिइसकेको थियो, जसले पक्षपात र प्रक्रिया बङ्ग्याइएको आशंका जन्माएको हो। मन्त्रिपरिषद्ले सो प्रक्रिया र ठेक्का दुबै खारेज गर्‍यो र कम्पनीको धरौटी जफत गरियो।<ref>[https://www.nepallivetoday.com/...]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://englishbackend.vishwanews.com/...]{{Dead link|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> === फाउन्डेसन घोटाला आरोप === राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका अध्यक्ष लामिछानेमाथि ठगी, अवैध सम्पत्ति शुद्धिकरण र संगठित अपराधका आरोप लागेका छन्। उनले स्थापना गरेको "[Ravi Lamichhane Foundation]" बाट रास्कोट, कालिकोटमा अस्पताल बनाउने उद्देश्यले संकलित रकम आफ्नी पत्नी निकिता पौडेलको व्यक्तिगत खातामा ट्रान्सफर गरेका थिए।<ref>[https://ekantipur.com/en/news/...]{{Dead link|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> उनले फाउन्डेसन घाटामा रहेको बताए पनि विभिन्न व्यक्तिगत खर्चमा प्रयोग भएको देखिएको छ{{cn}}। साथै, आर्थिक पुनःउत्थानका लागि भएको IMF ऋणको रकमबाट ४ करोड ९ लाख रुपैयाँको सरकारी अनुदान पनि प्राप्त गरेका थिए, जुन झुटो आर्थिक विवरण प्रस्तुत गरेर लिएको बताइएको छ{{cn}}। === सहकारी घोटाला === २०२४ को सुरुमा ''कान्तिपुर दैनिक'' ले लामिछानेले सहकारी संस्थाको रकम हिनामिना गरेको विषयमा रिपोर्ट श्रृंखला प्रकाशित गर्‍यो।<ref>{{Cite web |title=ग्यालेक्सी टीभीका सञ्चालकले हिनामिना गरे}}</ref> यद्यपि मुख्य अभियुक्त गीतेन्द्र बाबु राई थिए, लामिछानेको नाम र हस्ताक्षर वित्तीय कागजातहरूमा देखिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=How Will Nepal's Government Respond...}}</ref> उनले आफ्नो नाम र हस्ताक्षर दुरुपयोग भएको भन्दै आरोप अस्वीकार गरे।<ref>{{Cite web |title=Home Minister's explanation...}}</ref> २०२४ मे १८ मा संघीय संसदले सहकारी घोटालाको अनुसन्धान गर्न विशेष समिति गठन गर्‍यो।<ref>{{Cite web |title=Major parties agree to form panel...}}</ref> समितिले लामिछाने, गीतेन्द्र राई र छबिलाल जोशीले संयुक्त खाता प्रयोग गरी कर्मचारीलाई तलब भत्ता दिने काम गरेको निष्कर्ष निकालेको छ।<ref name="REPUB-CFC">{{cite web | title=Rabi Lamichhane found complicit}}</ref><ref name="v037">{{cite web | title=Special committee recommends action}}</ref> यद्यपि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले रिपोर्टले लामिछानेको दोष पुष्टि नगरेको दाबी गर्‍यो, तर राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका ध्रुवबहादुर प्रधानले उनीमाथि मुद्दा चल्न सक्ने बताए।<ref name="p242">{{cite web | title=Lamichhane guilty of cooperatives funds misuse}}</ref><ref name="x444">{{cite web | title=Rabi Lamichhane found guilty}}</ref><ref name="d918">{{cite web | title=Lamichhane arrested on fraud}}</ref><ref name="a193">{{cite web | title=Nepal Police arrest ex-Dy PM}}</ref><ref name="t033">{{cite web | title=Lamichhane arrested on charge...}}</ref> '''उच्च अदालतको फैसला''' २०८१ चैत २१ गते (२०२५ अप्रिल ४) मा तुल्सीपुर उच्च अदालतको बुटवल इजलासको आदेशपछि लामिछानेलाई पक्राउ गरिएको थियो।<ref>https://theprint.in/world/nepal-high-court-sends...</ref> यस फैसलाले रूपन्देही जिल्ला अदालतको धरौटी आदेश उल्टाएको हो। उनीमाथि सुप्रिम सहकारी प्रकरण अन्तर्गत करोडौंको हिनामिनासम्बन्धी ठगी र संगठित अपराधको आरोप छ। लामिछानेले दोष नस्वीकार गर्दै अदालतसँग सहयोग गर्ने बताएका छन्।<ref>https://thehimalayantimes.com/kathmandu...</ref><ref>https://kathmandupost.com/national/2025/04/05...</ref> '''सर्वोच्च अदालतको फैसला''' २०८२ जेठ १० गते (२०२५ मे २३), सर्वोच्च अदालतले तुल्सीपुर उच्च अदालतको फैसलालाई सदर गर्‍यो। लामिछानेकी पत्नीले दायर गरेको बन्दीप्रत्यक्षीकरण रिट खारेज गर्दै अदालतले "उपलब्ध प्रमाणहरूका आधारमा उनीहरू निर्दोष रहेको विश्वास गर्न सकिँदैन" भनेर ठहर गर्‍यो। जबसम्म रूपन्देही जिल्ला अदालतले अन्तिम फैसला सुनाउँदैन, उनीलाई न्यायिक हिरासतमा राख्नुपर्ने भनिएको छ। ==राजनैतिक वृत्ति== २०७९ असार २ मा, लामिछानेले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]बाट राजीनामा दिने घोषणा गर्दै [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा प्रत्यक्ष तर्फको लागि प्रतिस्पर्धा गर्ने घोषणा गरेका थिए। उनले २०७९ असार ७ मा [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] नामक नयाँ राजनीतिक दलको गठनको घोषणा गरेका थिए। उनले [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट उम्मेदवारी दर्ता गराएका थिए।<ref>{{Cite web|author= |title=चितवन- २ बाट रवि लामिछानेले दिए उम्मेदवारी|url=https://ekantipur.com/news/2022/10/09/166530684499324214.html|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}</ref> २०७९ कार्तिक २७ मा चितवनमा चुनावी अभियानको क्रममा उनको गाडी तोडफोड गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|author= |title=घरदैलोमा रहेका रवि लामिछानेको गाडी तोडफोड|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1217236|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}</ref> [[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]का निवर्तमान राज्यमन्त्री [[उमेश श्रेष्ठ]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]का कृष्णभक्त पोखरेललाई ३४ हजार ३१२ मतले पराजित गर्दै लामिछाने विजयी भएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://result.election.gov.np/|title=मतगणना प्रगतिको विवरण|website=result.election.gov.np|accessdate=2022-11-24}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |date=2022-11-23 }}</ref> उनले ४९,२६४ मत प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://election.ekantipur.com/pradesh-3/district-chitwan?lng=nep|title=चितवन : प्रदेश ३ - प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन २०७९ विवरण तथा नतिजा|website=election.ekantipur.com|accessdate=2022-11-24}}</ref> चुनाव पछि, उनको पार्टीले [[पुष्पकमल दाहाल]]लाई प्रधानमन्त्रीको लागि मनोनयनलाई समर्थन गरेको थियो। लामिछानेले सरकारमा [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को तर्फबाट उपप्रधान सहित गृहमन्त्रीमा नियुक्त भएका थिए। ११ पुुुस २०७९ मा उनले शपथ लिएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2022/12/26/167204998681143674.html|title=दाहाल नेतृत्वको सरकारमा तीन उपप्रधानमन्त्री|website=ekantipur.com|language=ne|accessdate=2022-12-26}}</ref> [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदातल]]ले नेपाली नागरिकता लिने प्रक्रिया नै पुरा नगरेको फैसला गरेपछि उनको उपप्रधान तथा गृहमन्त्री पद  गएको छ ।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2023/01/27/167481841952321676.html|title=३२ दिनमै गयो लामिछानेको उपप्रधान तथा गृहमन्त्री पद|website=ekantipur.com|language=ne|accessdate=2023-01-27}}</ref> अमेरिकी नागरिकता र पासपोर्ट परित्याग गरेपनि उनले नेपालको नागरिकता लिने प्रक्रिया सुरु नगरेपछि सांसद बन्न अयोग्य भएका हुन् ।<ref>{{Cite web|url=https://annapurnapost.com/news/supreme-curt-16-224215|title=रवि लामिछानेले ३३ दिनमै गुमाए उपप्रधान तथा गृहमन्त्री पद, यस्तो छ सर्वोच्चको आदेश|website=रवि लामिछानेले ३३ दिनमै गुमाए उपप्रधान तथा गृहमन्त्री पद, यस्तो छ सर्वोच्चको आदेश|language=en|accessdate=2023-01-27}}</ref> फैसला पार्टी अध्यक्ष, [[संसद|सांसद]] र [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्|मन्त्री]]को पद  गएको छ ।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/1066441-1674822666.html|title=रबि लामिछानेले गुमाए पार्टी अध्यक्ष,सांसद र मन्त्रीको पद|last=काठमाडौँ|first=नागरिक|website=nagariknews.nagariknetwork.com|language=ne|access-date=2023-01-27}}</ref> युवाहरुको ढुकढुकी बनेको एक प्रखर नेताको रुपमा स्थापित रबि लामिछानेले भ्रस्टाचार निवारणका लागि ठूलो साहसका साथ देशमा शान्ति अमन चयनका लागि योगदान दिएका छन् । == व्यक्तिगत जीवन == रवि लामिछानेले इशा लामिछानेसँग विवाह गरेको २४ वर्ष बितिसकेको थियो।<ref>{{Cite web |last=Magazine |first=New Spolight |title=Media Person Rabi Lamicchane Secured Divorce From His Wife |url=https://www.spotlightnepal.com/2019/01/04/media-person-rabi-lamicchane-secured-divorce-his-wife/ |access-date=2022-11-23 |website=SpotlightNepal |language=en}}</ref> सम्बन्ध विच्छेद हुनुभन्दा १० वर्ष अघिदेखि नै उनीहरु छुट्टिएका थिए। उनले २०७५ माघ ७ मा नेपाल [[चलचित्र विकास बोर्ड]]की अध्यक्ष [[निकिता पौडेल]]सँग विवाह गरेका थिए। लामिछानेका पहिलो श्रीमतीसहित दुई छोरी छन्।<ref>{{Cite web |last=Republica |title=Rabi Lamichhane and Nikita Poudel get married |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/57786/ |access-date=2022-11-23 |website=My City |language=en }}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> लामिछाने सन् २००७ देखि २०१७ सम्म अमेरिकी नागरिक थिए। अमेरिकी नागरिकता परित्याग गरेपछि उनको पहिलेको नेपाली नागरिकता पुनर्जीवित भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा उनको चुनावी अभियानका क्रममा उनको उम्मेदवारी खारेजीको माग गर्दै उजुरी परेको थियो। उजुरीकर्ताले अमेरिकी नागरिक हुँदा लामिछानेले नेपाली नागरिकता नत्यागेको र नेपाली कानुनमा दोहोरो नागरिकताको व्यवस्था नभएको दाबी गरेका थिए।<ref>{{Cite web |last=Republica |title=EC seeks explanation from Ravi Lamichhane over citizenship controversy |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/133448/ |access-date=2022-11-23 |website=My Republica |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123031654/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/133448/ |date=2022-11-23 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Issue over Lamichhane's citizenship gets complex |url=https://kathmandupost.com/2/2022/11/17/issue-over-lamichhane-s-citizenship-gets-complex |access-date=2022-11-23 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:सन् १९७४ मा जन्म]] 3h4di5s6k0787yxx4owzhzjxk7ku4rb 10 68243 1365225 1276868 2026-07-07T14:24:39Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1365225 wikitext text/x-wiki {{infobox | bodystyle = {{#if:{{{WidthInEms|}}}|width: {{{WidthInEms}}}em}} | bodyclass = {{#if:{{{nongregorian|}}}||vevent}} | subheader1 = {{#if:{{{partof|}}}| {{{partof|}}}}} | abovestyle = {{#if: {{{Backgroundcolor|}}} | background-color: #{{{Backgroundcolor|f8eaba}}} }} | aboveclass = summary | titleclass = summary | title = {{#if:{{{event|}}} | {{{event}}} | {{#if:{{{title|}}} | {{{title}}} | {{{name|{{{Event_Name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}}}}} }} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#if:{{{image|}}}|{{{image}}}|{{{image_name|{{{Image_Name|}}}}}}}}|size={{{image_size|{{{Imagesize|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1.1|thumbtime={{{thumbtime|{{{Thumb_Time|}}}}}}|alt={{{alt|{{{image_alt|{{{Image_Alt|}}}}}}}}}}} | caption = {{{caption|{{{Image_Caption|}}} }}} | imagestyle = {{#if:{{{caption|{{{Image_Caption|}}} }}}|border-bottom:#aaa solid 1px}} | datastyle = text-align: left; | label1 = समय | data1 = {{{time|}}} | label2 = मिति | data2 = {{{date|{{{Date|}}} }}} | label3 = स्थान | class3 = location | data3 = {{{place|{{{Location|{{{location|}}} }}} }}} | label4 = [[भौगोलिक निर्देशाङ्क प्रणाली|निर्देशाङ्क]] | data4 = {{{coordinates|}}} | label6 = यो नामले पनि चिनिन्छ | data6 = {{{also known as|{{{AKA|}}} }}} | label7 = कारण | data7 = {{{cause|}}} | label8 = First reporter | data8 = {{{first reporter|}}} | label9 = {{#if:{{{organisers|}}}|संचालक|Organized}} | data9 = {{#if:{{{organisers|}}}|{{{organisers}}}|{{{organizers|}}}}} | label10 = Filmed by | data10 = {{{filmed by|}}} | label11 = सहभागी | data11 = {{{participants|{{{Participants|}}} }}} | class11 = attendee | label12 = परिणाम | data12 = {{{outcome|{{{Result|}}} }}} | class12 = description | header13 = {{#if:{{{casualties1|}}}{{{casualties2|}}}{{{casualties3|}}}|Casualties}} | class13 = navbox-abovebelow | data14 = {{{casualties1|}}} | data15 = {{{casualties2|}}} | data16 = {{{casualties3|}}} | label17 = मृत्यु | data17 = {{{reported deaths|{{{reported death(s)|{{{Deaths|{{{fatalities|}}} }}} }}} }}} | label18 = घाइते | data18 = {{{reported injuries|{{{injuries|}}} }}} | label19 = बेपत्ता | data19 = {{{reported missing|}}} | label20 = क्षति | data20 = {{{reported property damage|}}} | label21 = पुरिएका | data21 = {{{burial|}}} | label22 = Inquiries | data22 = {{{inquiries|}}} | label23 = Inquest | data23 = {{{inquest|}}} | label24 = Coroner | data24 = {{{coroner|}}} | label25 = Arrest(s) | data25 = {{{arrests|}}} | label26 = संदिग्ध(हरू) | data26 = {{{suspects|{{{susperps|}}} }}} | label27 = Accused | data27 = {{{accused|}}} | label28 = दोषी ठहरिएको | data28 = {{{convicted|}}} | label29 = Charges | data29 = {{{charges|}}} | label30 = Verdict | data30 = {{{verdict|}}} | label31 = Convictions | data31 = {{{convictions|}}} | label32 = Publication bans | data32 = {{{publication bans|}}} | label33 = Litigation | data33 = {{{litigation|}}} | label34 = पुरस्कार | data34 = {{{awards|}}} | label35 = Footage | data35 = {{{url|}}} | label36 = {{{blank_label}}} | data36 = {{#if:{{{blank_label|}}}|{{{blank_data|}}}}} | label37 = {{{blank1_label}}} | data37 = {{#if:{{{blank1_label|}}}|{{{blank1_data|}}}}} | label38 = {{{blank2_label}}} | data38 = {{#if:{{{blank2_label|}}}|{{{blank2_data|}}}}} | label39 = वेबसाइट | data39 = {{{website|{{{URL|}}} }}} | belowstyle = border-top: #aaa 1px solid; | below = {{{notes|}}} }}<noinclude> {{Documentation}} <!-- please add category links to the /doc sub-page, not here --> </noinclude> 4x06mruytrbe3qbz2t6jumcyzjh42sp 4 73096 1365217 1364803 2026-07-07T13:23:06Z Nirjal stha 14613 /* छलफल */ 1365217 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{चौतारी शिर्षक}}</noinclude> == सुनौला १००० दिन == विकिपिडिया मा 'सुनौला १०००दिन'नामक पृष्ठ रचना गर्नुपर्ने टड्कारो आवश्यकता मैले महसुस गरेको छु । कृपय यसबारेमा बढी जानकारी हुनेले सुरु गर्नुहुन निमन्त्रणा गर्दछु । [[User:Omnathpokh1|Omnathpokh1]] ([[User talk:Omnathpokh1|कुरा गर्ने]]) १६:५१, २ अगस्त २०१५ (युटिसी(UTC)) {{Discussion top}} :: {{done}}- फ्याब्रिकेटरमा == Portal == Hello साथीहरू, Nepali Wikipedia मा Portals बनाउनको लागि हामिले [phabricator.wikimedia.org] मा Portal Namespace को लागि Request गर्नुपर्छ, जुन मैले गरी सकेको छु तर उनीहरू द्वारा Portal लाई नेपालीमा के नाम दिने भनेर सोधिन्छ जुन मलाई थाहा छैन। तपाईँहरूको विचारमा के नाम हुनुपर्छ। कृपया सुझाव दिनुहोला। धन्यवाद Portal: (english meaning) A doorway, entrance, or gate, especially one that is large and imposing. An entrance or a means of entrance: the local library, a portal of knowledge. English = Portal<br/> नेपाली = ?<br/> English = Portal talk<br/> नेपाली = ? वार्तालाप<br/> [[User:Nepaboy|Nepaboy]] ([[User talk:Nepaboy|कुरा गर्ने]]) १३:१८, १६ मार्च २०१६ (युटिसी(UTC)) *:{{Ping|Nepaboy}} मेरो विचारमा '''Portal = पोर्टल''' र '''Portal talk = पोर्टल वार्ता''' सही हो । '''धन्यवाद !''' --[[User:Tulsi Bhagat|<font color="black"><font face="Comic Sans MS">'''तुल्सी भगत'''</font></font>]] <small>([[User_talk:Tulsi Bhagat|<font color="black"><font face="Comic Sans MS">वार्तालाप</font></font>]])</small> १३:३०, १६ मार्च २०१६ (युटिसी(UTC)) * पोर्टल र पोर्टल वार्ता नै ठीक होला ।[[User:Devraj poudel|Devraj poudel]] ([[User talk:Devraj poudel|कुरा गर्ने]]) ००:५६, १७ मार्च २०१६ (युटिसी(UTC)) * मेरो विचारमा Portalको अर्थ द्वार वा ढोका लाग्छ --[[User:BRPever|<font color="#FF00FF">B</font><font color="#FF7E00">R</font><font color="#00A300">P</font>]]'''^{<small>[[User talk:BRPever|<font color="#66FF00">'' ever''</font>]]</small>}''' ०४:४३, १७ मार्च २०१६ (युटिसी(UTC)) * [https://phabricator.wikimedia.org/T130108 bug] {{Discussion bottom}} ==मुख्य पृष्ठमा के तपाईंलाई थाहा छ? ढाँचा सम्बन्धमा== '''नमस्ते सम्पूर्ण सम्पादनकर्ताहरू,'''<br/> [[मुख्य पृष्ठ]]मा रहेको ''के तपाईंलाई थाहा छ?'' ढाँचामा [[Module:Random]]ले गर्दा केही समस्याहरू देखापरेकोले र त्यो ढाँचा कहिले पनि अपडेट नभएकोले केही [[ढाँचा:प्रमुख समाचार]] जस्तै गरौ भने कसो हुन् थियो । सबै जना अ-आफ्ना विचार र मत राखनुहोस् । '''धन्यवाद !''' --[[User:Tulsi Bhagat|<font color="black"><font face="Comic Sans MS">'''तुल्सी भगत'''</font></font>]] <small>([[User_talk:Tulsi Bhagat|<font color="black"><font face="Comic Sans MS">वार्तालाप</font></font>]])</small> ०८:१६, १८ मार्च २०१६ (युटिसी(UTC)) * सही कुरा हो म सहमत छु [[User:Devraj poudel|Devraj poudel]] ([[User talk:Devraj poudel|कुरा गर्ने]]) १०:३९, १८ मार्च २०१६ (युटिसी(UTC)) * [[Module:Random]]लाई अद्यावधिक गर्नु आवश्यक छ । नेपाली विकिपिडियामा रहेको मुख्य पृष्ठलाई यसले असर गर्ने भएकोले मुख्य पृष्ठमा रहेको ''के तपाईंलाई थाहा छ?'' लाई परिवर्तन गर्नु बेस हुन्छ ।--[[Image:Star_प्रमुख.png|30px]][[User:बिप्लब आनन्द|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ११:४३, १८ मार्च २०१६ (युटिसी(UTC)) * म [[User:बिप्लब आनन्द|बिप्लब आनन्द ज्यूको]] कुरामा सहमत छु।[[User:Nepaboy|Nepaboy]] ([[User talk:Nepaboy|कुरा गर्ने]]) २०:१४, १८ मार्च २०१६ (युटिसी(UTC)) :{{ping|Tulsi Bhagat}}: यो कार्यलाई सम्पन्न गर्नुहोस् ।--[[Image:Star_प्रमुख.png|30px]][[User:बिप्लब आनन्द|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ०२:५०, २० मे २०१६ (युटिसी(UTC)) ::{{Ping|बिप्लब आनन्द}} [[Image:Pictogram voting wait.svg|17px]] गर्दै छु । --[[User:Tulsi Bhagat|<font color="black"><font face="Comic Sans MS">'''तुल्सी भगत'''</font></font>]] <small>([[User_talk:Tulsi Bhagat|<font color="black"><font face="Comic Sans MS">वार्तालाप</font></font>]])</small> ०७:४०, २० मे २०१६ (युटिसी(UTC)) :{{Done}} --[[User:Tulsi Bhagat|<font color="black"><font face="Comic Sans MS">'''तुल्सी भगत'''</font></font>]] <small>([[User_talk:Tulsi Bhagat|<font color="black"><font face="Comic Sans MS">वार्तालाप</font></font>]])</small> ०९:०७, २० मे २०१६ (युटिसी(UTC)) :{{Ping|Nirjal stha}}: माथि भएको छलफल हेर्न आग्रह ।--[[Image:Star_प्रमुख.png|30px]][[User:बिप्लब आनन्द|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ०२:४५, १२ जुलाई २०१६ (युटिसी(UTC)) ::{{Ping|बिप्लब आनन्द}}: समन्वयको लागी विपल्व जी लाई धन्यवाद, समुदायको निर्णयमा मेरो पूर्ण सहमति छ । तर तयार भएको पृष्ठ मेटाउनु भन्दा पनि सुधार गर्नु राम्रो हुने हुँदा module:random बाट आएको समस्या तथा सो को सुधारको लागी [[Module talk:Random]] मा छलफलको लागी सबैजनालाई अनुरोध गर्दछु । [[File:Nirjal sign.png|100px| link= user:Nirjal stha]] [[user talk:Nirjal stha|<small>कुरा गर्ने</small>]] ०३:५४, १२ जुलाई २०१६ (युटिसी(UTC)) == प्रमुख लेख == आदरणिय {{ping|Biplab Anand|Tulsi Bhagat|Nirjal stha|Nabin K. Sapkota|Krish Dulal|Ram Prasad Joshee|Ramesh S.Bohara}} ज्यु,<br> नेपाली विकिपिडियाको [[मुख्य पृष्ठ]]मा भएको प्रमुख लेखलाई मासिक रुपमा समसामयिक स्तरिय लेखहरू परिवर्तन हुने गरि व्यवस्था गरिएको छ । त्यसै अनुसार सम्पादक साथीहरूले कुनै एक उत्कृष्ट लेखलाई आवेदन गर्नुहुन्छ । हालै नेपाली विकिपिडियामा एक भन्दा धेरै [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|आवेदनहरू]] आउन थालेको छ, र एउटा लेखलाई मात्र प्रमुख लेख मात्र छनौट गरिने व्यवस्था गरिएको छ । मेरो विचारमा हामिले पनि अङ्ग्रेजी विकिपिडियाको जस्तै प्रमुख लेखको लागि केहि महिना अघिदेखि नै आवेदन गर्नुपर्छ । यदि हामिले यस्तो गर्यौ भने सबै आवेनहरूलाई प्रमुख लेखको लागि छनौट गर्न सकिनेछ । —[[User:JuniorX2|<font color=green face=Neuropol>JuniorX2</font>]] ^{[[User talk:JuniorX2|<font color=red face=arnprior>Chat</font>]]}<sub style="margin-left:-3.7ex"><font color=red face=arnprior>Hello!</font></sub> ०३:०२, ३० अक्टोबर २०१६ (युटिसी(UTC)) ::No need of such works here in Nepali wikipedia because of small community. Please concentrate in creating articles and helping wikipedia instead of asking for such new rules and projects.[[Image:Rubik's cube.svg|25px|link=]][[User:I am wikipedian|'''<span style="color:green;">I am <span style="color:blue;">wikipedian</span></span>''']] ^{[[User talk:I am wikipedian|<span style="color:red;">'''Talk'''</span>]]} १३:०१, ३ नोभेम्बर २०१६ (युटिसी(UTC)) ==एक जानकारी== नमस्कार! नेपाली विकिपिडीयामा हाल निकै उत्कृष्ट र सक्रिय सम्पादकहरूको संख्या दिन प्रतिदिन बर्दै छ।भने त्यस्ता सम्पादकहरूको सहयोगले नेपाली विकिको स्तर पनि सकारात्मक तर्फ लम्कि रहेको छ।त्यसैले नेपाली विकिमा त्यस्ता सम्पादकहरूलाई थप सम्पादन कार्यमा जोस,जागर तथा थप उर्जा थप्नका निम्ति उत्कृष्ट सम्पादकहरू छानि सम्पादकहरूको हौसला अभिवृद्धि गराउन आवश्यक छ।मेरो मतलब प्रत्येक वर्ष विभिन्न विधाहरूमा उत्कृष्ट सम्पादकहरू छान्न सकिन्छ । ;जस्तै *उत्कृष्ट वर्ष सम्पादक *उत्कृष्ट वर्ष प्रबन्धक *उत्कृष्ट नयाँ सम्पादक *समय सापेक्ष सम्पादक *आदि। जसले गर्दा सम्पादकहरू विच प्रतिस्पर्धात्मक रूपमा सम्पादन कार्यमा जोस बढ्ने र नेपाली विकिले नयाँ स्थान प्राप्त गर्ने छ भन्ने मेरो धारणा छ।यसलाई परिक्षणका निम्ति २०७३ सालमा प्रयोग गर्न सक्द छौ।माथि उल्लेखित शिर्षकका निम्ति मुख्य प्रबन्धकहरू बिच आपसी समझदारीमा उत्कृष्ट घोषणा गरे हुन्छ ,नत्र उत्कृष्ट ५ वा ३ सम्पादकको नाम छानि सक्रिय सदस्यहरू मार्फत भोट गराई जसको धेरै भोट छ उसैलाई धोषणा गरे हुन्छ।जसका निम्ति वर्षभरिको योगदान पनि नाम सँगै उल्लेख गराउन सकिन्छ । ;हेक्कारहोस्कि यो हामीले २०७४ सालमा परिक्षण गर्न सक्द छौ। जसका निम्ति चैत १ गते नाम छनोट गरि नयाँ वर्ष तथा २०७४ वैशाख १ घोषणा गर्न सक्द छौ। धन्यवाद ! [[श्रेणी:विकिपिडिया चौतारी]] == [[m:Requests for comment/Global centralnotice for the blockade of the Turkish government]] == Hi, you are invited to participate in the discussion on the proposal to make a banner through [[m: centralnotice]] to inform more people around the world about what the Turkish government has done about Wikipedia, ie all the language versions of Wikipedia are You are obscured, so in Turkey it is impossible to view the * .wikipedia.org site. To hope that the Turkish government will remove the block, it is necessary to raise awareness of this fact around the world because it is important to succeed in this mission because Wikipedia can not be seen in Turkey. With this message also for those interested, I invite him to sign the [[m:Response to 2017 ban in Turkey|Wikimedian appeal]]. If you have any questions or questions do not hesitate to contact me. Thanks best regards. --[[User:Samuele2002|<span style="color:#0080C0;">'''Samuele'''2002</span>]] <small>[[User Talk:Samuele2002|'''<font face="Cursive"><font color="#F50">(Talk!)</font></font>''']]</small> २२:२०, ७ जुन २०१७ (युटिसी(UTC)) ==Citation Hunt अनुवादित भयो== प्रिय विकिपिडियन मित्रहरू, हामीलाई थाह छ साइटेसन (सन्दर्भ) विकिपिडियाको गुणस्तरीयताको लागि अतिआवश्यक बस्तु हो। यसको बढावाको लागि मैले आज [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&group=citationhunt&language=ne&filter=&action=translate साइटेसन हन्ट] एक्सटेन्सन अनुवाद गरेर सकाएको छु। यस खुसीको खबर यहाँहरू समक्ष राख्न पाउँदा उत्साहित पनि छु। -[[User:सरोज कुमार ढकाल|सरोज(Saroj)]] ([[User talk:सरोज कुमार ढकाल|कुरा गर्ने]]) ०६:१४, २४ अगस्त २०१७ (युटिसी(UTC)) == presenting the project Wikipedia Cultural Diversity Observatory and asking for a vounteer in नेपाली Wikipedia == Hello everyone, My name is Marc Miquel and I am a researcher from Barcelona (Universitat Pompeu Fabra). While I was doing my PhD I studied whether an identity-based motivation could be important for editor participation and I analyzed content representing the editors' cultural context in 40 Wikipedia language editions. Few months later, I propose creating the '''Wikipedia Cultural Diversity Observatory''' in order to raise awareness on Wikipedia’s current state of cultural diversity, providing datasets, visualizations and statistics, and pointing out solutions to improve intercultural coverage. I am presenting this project to a grant and I expect that the site becomes a useful tool to help communities create more multicultural encyclopaedias and bridge the content culture gap that exists across language editions (one particular type of systemic bias). For instance, this would help spreading cultural content local to नेपाली Wikipedia into the rest of Wikipedia language editions, and viceversa, make नेपाली Wikipedia much more multicultural. Here is the link of the project proposal: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Wikipedia_Cultural_Diversity_Observatory_(WCDO) I am searching for a volunteer in each language community: I still need one for the नेपाली Wikipedia. If you feel like it, you can contact me at: marcmiquel *at* gmail.com I need a contact in your every community who can (1) check the quality of the cultural context article list I generate to be imported-exported to other language editions, (2) test the interface/data visualizations in their language, and (3) communicate the existance of the tool/site when ready to the language community and especially to those editors involved in projects which could use it or be aligned with it. Communicating it might not be a lot of work, but it will surely have a greater impact if done in native language! :). '''If you like the project, I'd ask you to endorse it in the page I provided.''' In any case, I will appreciate any feedback, comments,... Thanks in advance for your time! Best regards, --[[User:Marcmiquel|Marcmiquel]] ([[User talk:Marcmiquel|कुरा गर्ने]]) ०८:१७, १० अक्टोबर २०१७ (युटिसी(UTC)) Universitat Pompeu Fabra, Barcelona ::{{Re|Marcmiquel}}, Glad to be part of this and i have already endorsed on this page. Please check [[User:Nirjal stha|Nirjal stha]] ([[User talk:Nirjal stha|कुरा गर्ने]]) १४:२६, १९ नोभेम्बर २०१७ (युटिसी(UTC)) {{Discussion top|{{done}}-[[Image:Star_प्रमुख.png|30px]][[User:बिप्लब आनन्द|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ०५:५३, २३ जनवरी २०१८ (युटिसी(UTC))}} == मस्यौदा नामस्थान == नमस्कार, आदरणिय {{ping|Biplab Anand|Tulsi Bhagat|Nirjal stha|Nabin K. Sapkota|Krish Dulal|Ram Prasad Joshee|Ramesh S.Bohara}} ज्युहरू, कृपया, यो '''<nowiki> {{ns:118|मस्यौदा}} र {{ns:119|मस्यौदा वार्ता}}</nowiki>''' [[वि:नामस्थान|नामस्थान]] नेपाली विकिपिडियामा पनि बनाइएमा कसो होला? । यो बनाउनका लागि सबै प्रबन्धकहरू तथा प्रशासक ज्यूहरू समक्ष अनुरोध गर्दछु । धन्यवाद ! ===प्रस्तवाक सदस्य=== [[User:Pitambar Bhattarai|Pitambar Bhattarai]] ([[User talk:Pitambar Bhattarai|कुरा गर्ने]]) ०५:४१, ४ जनवरी २०१८ (युटिसी(UTC)) ===समर्थन=== * नेपाली विकिपिडियामा उपरोक्त नामपदको आवश्यकता भएको हुँदा मेरो {{समर्थन}} छ ।--[[Image:Star_प्रमुख.png|30px]][[User:बिप्लब आनन्द|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ०४:४६, ५ जनवरी २०१८ (युटिसी(UTC)) ===टिप्पणी=== : नमस्ते {{Ping|Pitambar Bhattarai}} ज्यू, सर्वप्रथम प्रस्तावको लागि धन्यवाद तर याद राख्नुहोस् समुदायमा छलफलको निष्कर्ष नआउञ्जेल फ्याब्रिकेटरमा टिकट नकाट्नुहोला । तपाईले प्रस्ताव गर्नुभएको नामपदको आवश्यकता यस विकिपिडियामा कतिको छ र यसको प्रयोग कति सम्म हुनेछ त्यसको बारेमा तपाईको प्रस्तावमा प्रस्ट पार्न आवश्यक देखिन्छ । फ्याबमा टिकट काटेपछि टास्कको एसाइनी (बिना पूर्व वार्ता) आफैले नियुक्त नगर्न समेत आग्रह गर्दछु । --[[Image:Star_प्रमुख.png|30px]][[User:बिप्लब आनन्द|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ०६:०५, ४ जनवरी २०१८ (युटिसी(UTC)) :: धन्यवाद {{Ping|Biplab Anand}} ज्यू, फ्याबमा भएको गल्तिको लागि कृपया माफ गर्नुहोला । यस नामपदको आवश्यकता हालको लागि त खासै देखिएको छैन तर भविष्यमा अति आवश्यक हुनेहुँदा प्रस्ताव गरेको हुँ । - [[User:Pitambar Bhattarai|Pitambar Bhattarai]] ([[User talk:Pitambar Bhattarai|कुरा गर्ने]]) ०८:३०, ४ जनवरी २०१८ (युटिसी(UTC)) :::{{Ping|Pitambar Bhattarai}} ज्यू, धन्यवाद ।--[[Image:Star_प्रमुख.png|30px]][[User:बिप्लब आनन्द|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ०४:४६, ५ जनवरी २०१८ (युटिसी(UTC)) ; फ्याब टास्कको लागि प्याच अपलोड गरिएको छ । केही दिनमै नेपाली विकिपिडियामा माथि उल्लेखित नामपदहरू जोडिनेछ ।--[[Image:Star_प्रमुख.png|30px]][[User:बिप्लब आनन्द|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ०६:२१, १३ जनवरी २०१८ (युटिसी(UTC)) :: बिप्लब आनन्द ज्यू, तपाईँको सहयोगको लागि धन्यवाद! - [[User:Pitambar Bhattarai|Pitambar Bhattarai]] ([[User talk:Pitambar Bhattarai|कुरा गर्ने]]) ०७:४९, १३ जनवरी २०१८ (युटिसी(UTC)) ===बग टास्क=== * [https://phabricator.wikimedia.org/T184157 बग] {{Discussion bottom}} ==हिन्दी दिवस लेख प्रतियोगिता== नमस्ते सर्वेभ्यः<br> १४ सितंबर को हिन्दी दिवस है और इसे भारत समेत कई देशों में मनाया जाता है। हिन्दी भारत की आधिकारिक राजभाषा भी है। साथ ही पाकिस्तान, बांग्लादेश, नेपाल आदि एशियाई देश एवं मोरिसश जैसे अफ्रीकी देशों में भी हिन्दी बोली जाती है। हिन्दी भाषा को बढ़ावा मिले और हिन्दी भाषा के एकमेव ऑनलाइन ज्ञानकोष विकिपिडिया के लेखों में गुणवत्ता युक्त लेखों की वृद्धि हो इस हेतु से हिन्दी विकिपिडिया १४ सितंबर से एक माह तक लेख प्रतियोगिता का आयोजन कर रहा है। हिन्दी की अन्य भगिनी भाषाएँ जैसे बंगाली, गुजराती, मराठी, पंजाबी, मैथिली, भोजपुरी आदि भाषाओं को जानने वाले सदस्य हिन्दी जानते हैं। उर्दू भी हिन्दी की भगिनी भाषा है और उर्दूभाषी सदस्य भी हिन्दी का अच्छा ज्ञान रखते हैं। देखा गया है कि अन्यभाषी सदस्य हिन्दी से अधिक अंग्रेजी विकि में योगदान देते हैं अथवा हिन्दी के दूसरे प्रकल्पों में अधिक सक्रिय हैं। हमारा प्रयास है कि हिन्दी दिवस के इस अवसर पर हम हिन्दी जानने वालें सदस्यों को हिन्दी विकिपिडिया के साथ जुड़ने का अवसर प्रदान करें। इस प्रतियोगिता का आरंभ १४ सितंबर से होगा और १ महीने तक लेख बनाये जाएंगे। आप किसी भी विषय पर लेख बना सकते हैं। प्रतियोगिता पूर्ण होने के बाद परिणाम घोषित होगा और विजेताओं को पुरस्कृत किया जाएगा। ;अधिक जानकारी हेतु [[:w:hi:विकिपिडिया:हिन्दी दिवस|हिन्दी दिवस लेख प्रतियोगिता]] पृष्ठ ;प्रतिभागी बनने के लिए आज ही अपना [[:w:hi:विकिपिडिया:हिन्दी दिवस/प्रतिभागी|नामांकन करें]]। आपके समुदाय से उचित सहयोग की अपेक्षा के साथ।--[[User:आर्यावर्त|आर्यावर्त]] ([[User talk:आर्यावर्त|कुरा गर्ने]]) ०५:१२, ८ सेप्टेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) ==नयाँ आगमन सम्पादक सुविधाहरू== {{atopg | status = | result = {{ठिक}}--[[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|<span style="color:#008080">'''बडा काजी'''</span>]] ^{([[प्रयोगकर्ता वार्ता:बडा काजी|'''कुरा गर्नुहोस्''']])} १६:५५, २ अक्टोबर २०२२ (नेपाली समय) }} [[File:Suggested edits module.webm|thumb|नयाँ आगमन सम्पादक सुविधाहरू देखाउँदै भिडियो]] विकिमिडिया फाउन्डेसनले "[[mw:Growth/Feature summary|'''नयाँ आगमन सम्पादक सुविधाहरू''']]" नामको नयाँ सुविधा सिर्जना गरेको छ। यो सुविधा केही [[mw:Growth#Deployment table|अन्य विकिहरूमा पनि जारी गरिएको छ]]। तपाईंले [[विशेष:Preferences#mw-prefsection-personal-homepage|यो सुविधा यहाँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ]]। हामीले नेपाली विकिपिडियामा यो सुविधा सक्रिय गर्ने कि नगर्ने? मलाई लाग्छ कि यो एक उत्कृष्ट सुविधा हो जसले नयाँ प्रयोगकर्ताहरूलाई मद्दत गर्नेछ। मैले [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&group=ext-growthexperiments&language=ne&filter=%21translated&action=translate translatewiki.netमा] यस परियोजनालाई ८८% अनुवाद गरेको छु यदि तपाईंसँग खाली समय छ भने, तपाईंहरूले यो परियोजना अनुवाद गरेर मद्दत गर्न सक्नुहुन्छ। प्रयोगकर्ताहरूलाई सूचित गर्दै: {{u|Biplab Anand}}, {{u|Saroj Uprety}}, {{u|पर्वत सुबेदी}}, {{u|Tulsi}}, {{u|Nirjal stha}}, {{u|BRPever}}, {{u|सरोज कुमार ढकाल}}, {{u|Pitambar Bhattarai}}, {{u|हिमाल सुबेदी}}, {{u|Wallflowernepal}}, {{u|Tulsi}}, {{u|Bishaldev100}}, {{u|Janak Bhatta}}, {{u|Nirmal Dulal}} --[[User:बडा काजी|बडा काजी]] ([[User talk:बडा काजी|कुरा गर्ने]]) २१:२७, १३ सेप्टेम्बर २०२२ (नेपाली समय) *[[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|बडा काजी]] ज्यु, जानकारीको लागि धन्यवाद। [[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|'''<font color="#FF7F00"><b>पर्वत सुबेदी</b></font>''']] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी|(<small>'''कुरा गर्ने'''</small>)]] २२:००, १३ सेप्टेम्बर २०२२ (नेपाली समय) ===समर्थकहरू=== ''यदि तपाईंले नेपाली विकिपिडियामा यो सुविधा सक्षम गर्न चाहनुहुन्छ भने कृपया तल लेख्नुहोस्।'' * {{समर्थन}} --[[User:बडा काजी|बडा काजी]] ([[User talk:बडा काजी|कुरा गर्ने]]) २३:२५, १३ सेप्टेम्बर २०२२ (नेपाली समय) * {{समर्थन}}--[[User:Saroj Uprety|Saroj Uprety]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]]) १४:५१, १४ सेप्टेम्बर २०२२ (नेपाली समय) * {{समर्थन}}--[[User:Biplab Anand|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:Biplab Anand|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ०७:२२, २७ सेप्टेम्बर २०२२ (नेपाली समय) {{abot}} ==५०,००० लेख प्रतिस्पर्धा== {{tracked|T347814}} नेपाली विकिपिडिया अर्को वर्ष २२ पुग्नेछ । ५०,००० लेखहरू पुग्न विकिको लागि यो ठूलो उपहार हुनेछ। नेपाली विकि हालसालै त्यति सक्रिय भएको छैन यसले नयाँ प्रयोगकर्ताहरूलाई पनि परियोजनामा योगदान गर्न प्रोत्साहित गर्नेछ। यदि तपाईं इच्छुक हुनुहुन्छ भने कृपया मलाई थाहा दिनुहोला। धन्यवाद --[[User:बडा काजी|बडा काजी]] ([[User talk:बडा काजी|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:५६, २१ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) : सूचित गर्दै: {{U|Learnerktm}}, {{u|Saroj}}, {{u|हिमाल सुबेदी}}, {{u|पर्वत सुबेदी}}, {{u|Biplab Anand}}, {{u|Nirmal Dulal}}, {{u|Tulsi}}, {{u|NeelAbodh}}, {{u|Bishaldev100}}, {{u|Janak Bhatta}}, {{u|BRPever}}, {{u|Bhupendra Shrestha}}, {{u|IamTrendsetter}}, {{u|Krish Dulal}}, {{u|Pitambar Bhattarai}} --[[User:बडा काजी|बडा काजी]] ([[User talk:बडा काजी|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:०४, २१ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) :: हाल ३२,१२० लेखहरू छन्। जसको अर्थ हामीले लगभग १७,८८० लेखहरू सिर्जना गर्नुपर्नेछ। --[[User:बडा काजी|बडा काजी]] ([[User talk:बडा काजी|कुरा गर्नुहोस्]]) ००:१२, २२ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) :::: इच्छुक। <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> ००:४४, २२ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) * हाम्रो नेपाली विकिपिडिया २१ वर्ष पुगेको छ तर यसमा सुरुवाती अवस्थामा सृजना भएका अधिकांश लेखहरू धेरै नाजुक अवस्था छन्। त्यसलाई पनि बढाउँदै/सुधार गर्दै जानु पर्छ र नयाँ पृष्ठहरू पनि लेखिनु पर्छ। यसमा मैले सकेको सहयोग गर्नेछु। [[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|'''<font color="#FF7F00"><b>पर्वत सुबेदी</b></font>''']] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी|(<small>'''कुरा गर्ने'''</small>)]] २१:०८, २५ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) * म इच्छुक छु र आवश्यकता पूरा गर्न सक्दो प्रयास गर्नेछु।--[[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:२३, २६ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) * इच्छुक [[प्रयोगकर्ता:bishaldev100|बिशाल श्रेष्ठ]] ^{([[प्रयोगकर्ता वार्ता:bishaldev100|'''कुरा गर्नुहोस्''']])} Bishaldev २२:३०, २६ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) ===सूचना / ब्यानर=== मोबाइलमा ब्यानरहरू देखाउन मैले [https://phabricator.wikimedia.org/T347814 फ्याब्रिकेटरमा अनुरोध] भरेको छु। यसका लागि मोबाइल फोनहरूमा ब्यानरहरू देखाउन समुदायबाट समर्थन चाहिन्छ। यदि तपाइँ मोबाइल फोनमा ब्यानरहरू देखाउन समर्थन गर्नुहुन्छ भने कृपया आफ्नो मतहरू थप्नुहोस्। --[[User:बडा काजी|बडा काजी]] ([[User talk:बडा काजी|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:००, ५ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) :{{u|Learnerktm}}, {{u|पर्वत सुबेदी}}, {{u|Saroj}}, र {{u|bishaldev100}} --[[User:बडा काजी|बडा काजी]] ([[User talk:बडा काजी|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:००, ५ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) * {{समर्थन}} --[[User:बडा काजी|बडा काजी]] ([[User talk:बडा काजी|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:००, ५ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) * {{समर्थन}} --[[User:Bishaldev100|Bishal shrestha]] ([[User talk:Bishaldev100|कुरा गर्नुहोस्]]) Bishaldev १८:०३, ५ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) * {{समर्थन}} --[[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:४२, ५ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) ===विकिपिडियामा रहेका प्रमुख सामग्रीहरूको व्यवस्थापन सम्बन्धमा=== नेपाली विकिपिडियाको मुख्य पृष्ठमा रहेका प्रमुख खण्डहरूको व्यवस्थापन तर्फ हालमा कुनै कार्य भएको नदेखिएकोले यसको व्यवस्थापनको लागि सम्पूर्ण प्रयोगकर्ताहरूलाई पहुँच प्रदान गर्न वा सम्बन्धित अधिकार भएका प्रयोगकर्ताहरूले यस तर्फ ध्यान दिन ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छु।nShrestha १०:०३, १२ मार्च २०२५ (नेपाली समय) ::सुधारको लागि ढाँचा सम्पादक अधिकारको निवेदन पेश गरेको छु।nShrestha ११:१५, २४ मार्च २०२५ (नेपाली समय) == जर्मन वा जर्मनेली == नेपाली शब्दकोष अनुसार "जर्मनेली" भन्ने शब्द छैन। नेपाली विकीपिडियामा जर्मनेली शब्दको ठाउँमा जर्मन शब्द प्रयोग गर्न प्रस्ताव गर्दछु। Bishaldev ११:४९, ५ जुलाई २०२६ (नेपाली समय) @[[प्रयोगकर्ता:Saroj|Saroj]],@[[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|बडा काजी]],@[[प्रयोगकर्ता:Biplab Anand|Biplab Anand]],@[[प्रयोगकर्ता:Saroj Dhakal|Saroj Dhakal]],@[[प्रयोगकर्ता:Nirjal stha|Nirjal stha]],@[[प्रयोगकर्ता:Nirmal Dulal|Nirmal Dulal]],@[[प्रयोगकर्ता:Learnerktm|Learnerktm]],@[[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]], @[[प्रयोगकर्ता:हिमाल सुवेदी|हिमाल सुवेदी]],Bishaldev ११:४९, ५ जुलाई २०२६ (नेपाली समय) ===छलफल=== । Bishaldev ११:४९, ५ जुलाई २०२६ (नेपाली समय) :: नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानले प्रकाशन गर्ने शब्दकोषमा जर्मन देशको बासिन्दालाई "जर्मन" शब्दले जनाएकोले नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानबाट प्रकाशन भएको शब्दहरूलाई नै आधार लिनु उचित हुन्छ । [[User:Nirjal stha|nShrestha]] ([[User talk:Nirjal stha|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:०८, ७ जुलाई २०२६ (नेपाली समय) sqdtd05fqvndd7ou83t1ni12bv6w0ua 0 82970 1365213 1161755 2026-07-07T12:42:16Z Bishaldev100 28807 /* बाह्य कडीहरू */ 1365213 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | tourney_name = फिफा विश्वकप | year = १९९८ | other_titles = {{native name|fr|Coupe du Monde – France 98}} | image = | size = {{Logo size|FIFA trophy}} | country = फ्रान्स | dates = १० जुन – १२ जुलाई | confederations = ५ | num_teams = ३२ | venues = १० | cities = १० | champion = फ्रान्स | count = १ | second = ब्राजिल | third = क्रोएसिया | fourth = नेदरल्यान्ड | matches = 64 | goals = 171 | attendance = {{#expr: 80000 + 29800 + 31800 + 33500 + 29800 + 38100 + 55000 + 35500 + 39100 + 77000 + 33500 + 30600 + 38100 + 55000 + 39100 + 45500 + 31800 + 35500 + 30600 + 29800 + 33500 + 80000 + 45500 + 30600 + 35500 + 31800 + 55000 + 38100 + 45500 + 39100 + 29800 + 33500 + 80000 + 35500 + 55000 + 30600 + 39100 + 31800 + 33500 + 38100 + 30600 + 45500 + 35500 + 29800 + 31800 + 39100 + 38100 + 77000 + 55000 + 45500 + 31800 + 77000 + 29800 + 33500 + 31800 + 30600 + 77000 + 35500 + 55000 + 39100 + 54000 + 76000 + 45500 + 80000}} | top_scorer = {{flagicon|CRO}} [[दाभोर सुकेर]] (६ गोल) | player = {{flagicon|BRA|1998}} [[रोनाल्डो]] | goalkeeper = {{flagicon|FRA|1974}} [[फाबियाँ बार्थेज]] | young_player = {{flagicon|ENG}} [[माइकल ओवेन]] | fair_play = {{fb|ENG}}<br/>{{fb|FRA}} | prevseason = [[१९९४ फिफा विश्वकप|१९९४]] | nextseason = [[२००२ फिफा विश्वकप|२००२]] }} '''१९९८ फिफा विश्वकप''' [[फिफा विश्वकप]]को १६औँ संस्करण थियो, जुन पुरुषहरूको वरिष्ठ राष्ट्रिय टोलीहरूको लागि प्रत्येक चार वर्षमा हुने फुटबल प्रतियोगिता थियो। प्रतियोगिता प्रतियोगिता १० जुन देखि १२ जुलाई १९९८ सम्म [[फ्रान्स]]मा आयोजित गरिएको थियो। फ्रान्स आयोजक छनोट प्रक्रियामा [[मोरक्को]]लाई पराजित गर्दै प्रतियोगिताको इतिहासमा दोस्रो पटक आयोजक राष्ट्रको रूपमा छनोट भएको थियो। यस भन्दा अगाडि फ्रन्स सन् १९३८ मा प्रतियोगिता आयोजना गरेको थियो। उक्त प्रतियोगिता नवौँ पटक [[युरोप]]मा आयोजना भएको थियो। ३२ दिनसम्म चलेको यो विश्वकप अहिलेसम्मकै सबैभन्दा लामो प्रतियोगिता हो। फाइनल खेलमा फ्रान्सले ब्राजिललाई ३-० गोल अन्तरले पराजित गर्दै उपाधि हात पारेको थियो।<ref>{{Cite web|author= |title=विश्वकप १९९८ : जिदानको प्रेरणामा फ्रान्सलाई पहिलो उपाधि|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1226294|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=०४ असोज २०८०}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category}} {{Wikiquote}} {{Wikivoyage|World Cup 1998|१९९८ फिफा विश्वकप}} * {{Official website|https://web.archive.org/web/19981206221808/http://www.france98.com/}} {{in lang|fr|en}} * [https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1998france १९९८ फिफा विश्वकप फ्रान्स], फिफा डटकममा * [https://www.rsssf.org/tables/98full.html फाइनल खेलको अभिलेख] * [https://www.rsssf.org/tables/98q.html छनोट चरणको अभिलेख] * {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20000425004323/http://www0.bbc.co.uk/hi/english/world_cup_98/default.stm |date=25 April 2000 |title=१९९८ फिफा विश्वकप }} बीबीसीमा {{FIFA World Cup}} {{ढाँचा:फिफा विश्वकप}} [[श्रेणी:फिफा विश्वकप प्रतियोगिताहरू]] g6ajl01fvbnz4q87teh17jw53v93hdi 0 87179 1365249 1317511 2026-07-08T04:53:21Z Bishaldev100 28807 /* ३८ सालको पर्व */ 1365249 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |honorific-prefix = श्री कमाण्डिङ जर्नेल |name = जगतजङ्ग राणा |honorific-suffix = |native_name = |image = JAGAT JUNG.jpg |caption = मुखिया जर्नेल जगतजङ्ग कुँवर राणा |birth_date = |birth_place = |death_date = वि.सं.१९४२ |death_place = मनोहरा दरबार |father = [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्ग बहादुर राणा]] |mother = |office = कमाण्डिङ जर्नेल |rank = जनरल |title = मुखिया जर्नेल |award = |religion = [[हिन्दू धर्म|हिन्दू]] }} '''जगतजङ्ग राणा''' नेपाली सेनाका कमाण्डिङ जर्नेल थिए। उनलाई सबैले '''मुखिया जर्नेल'''को नामले सम्बोधन गर्थे। अत्यन्त विलासी स्वभाव भएका जनरल जगतजङ्ग राणालाई बाबुराम आचार्यले हुती नभएका भनी व्याख्या गरेका छन्।<ref>अब यस्तो कहिल्यै नहोस् </ref> उनी प्रधानमन्त्रीको मर्यादामा काका [[धीर शमशेर राणा]] पछाडि थिए। रोलक्रमप्रति असन्तुष्टि रहँदा [[३८ सालको पर्व]] रचेर उनले आफ्नै ठाँहिला काका [[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणोद्दिप सिँह बहादुर राणा]]को हत्याको योजना बनाए जसको फलस्वरुप पश्चिम कमाण्डर जनरल रहेका जगतजङलाई चुनारकिल्लामा लगी थुनियो।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२४३|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> ==परिवार== [[File:JAGAT JUNG.jpg|thumb|जगतजङ्ग र जेठी शाहज्यादी]] [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्ग बहादुर राणा]]का माहिलो सुपुत्रको रूपमा जन्म भएतापनि जेठो छोराको निधनले उनी ज्येष्ठ पुत्र मानिएका हुन्। उनका मामा सनकसिँह बस्नेत हुन्। [[File:Jagat Jung Rana Durbar.jpg|thumb|जगतजङ्गको मनोहरा दरबार]] उनको विवाह वि.सं. १९११ मा जेठी शाहज्यादी टीकाराज्यलक्ष्मीसँग भयो। त्यतिबेला वरको उमेर ७ वर्ष २ महिना र बधुको उमेर ६ वर्ष थियो।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २३९</ref> ==कार्य== [[पशुपतिनाथ (स्पष्टता)|पशुपतिनाथ]]को मन्दिरमा उनले निकै योगदान पुर्याएका थिए। उनले स्वर्णतुलादान तथा बसाहा स्थापित गरेका थिए। ==जंगबहादुरको मृत्यु == जंगबहादुरको मृत्युअपछि जगतजंग र युवराज त्रैलोक्यले राजा सुरेन्द्रलाई पदत्याग गर्न बाध्य बनाउने र जगतजंगलाई नेपालको प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्ने योजना बनाएका थिए। {{sfn|Joshi|Rose|1966|p=45}} बि.सं. १९३३ फागुनमा रौतहटको पत्थरघट्टामा जंगबहादुरको मृत्यु भयो।{{sfn|Acharya|1974|p=91}}{{refn|group=note|However, as per historians Bhuwan Joshi and Leo E. Rose, Jung Bahadur died on February 1877.{{sfn|Joshi|Rose|1966|p=45}}}} यो खबर रिसल्लाले धीर शमशेरले [[Dhir Shamsher Rana]] circulated a rumour that his brother Jung Bahadur was critically ill, upon which Jagat Jung and Crown Prince Trailokya rushed to Patharghatta.{{sfn|Acharya|1974|p=91}} On their absence in Kathmandu, Dhir Shamsher immediately imposed King Surendra to declare [[Ranodip Singh Kunwar]] as [[Prime Minister of Nepal]]{{sfn|Joshi|Rose|1966|p=45}} and destroyed the plot of Jagat Jung and the Crown Prince. Afterwards Jagat Jung and Prince Trailokya came back to Kathmandu after the funeral, they began to overthrow Jagat Jagat's uncle Dhir Shamsher from the political scenario of Nepal.{{sfn|Acharya|1974|p=91}}{{sfn|Shaha|1990|p=277}} ==३८ सालको पर्व== {{main|३८ सालको पर्व}} वि.सं. १९३८ मा प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंह भारतमा तिर्थ गर्न गएको बेलामा जगतजंग राणा र नरेन्द्र बिक्रम शाहले प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंह, प्रधान सेनापति [[धीर शमशेर राणा|धीर शमशेर]] र उनका शाखा सन्तान सखाप बनाउने षड्यन्त्र बनाए । तर यस षड्यन्त्रको पोल चाडै खोलिएकाले [[नरेन्द्र बिक्रम शाह]], [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग राणा]], बमवीर सिंहलाई इलाहावादको चुनार किल्लामा नजरबन्द गरिएको थियो । जनरल जगतजङ्ग काका धीरशमशेरको बिरोधी भएपनी [[बाबुराम आचार्य]]को अनुसार यो पर्वमा उनी सहभागी थिएनन्। यो पर्व घटेको बेलामा जगतजङ्ग तीर्थ गर्न भनी भारततर्फ गएका थिए। काठमाडौंमा घतेका दुर्दान्त घटनाबाट आतंकित भै आफ्ना काका कामान्डर इनचिफ जनरल धीर शमशेरको दबदबादेखी डराएर यिनी काठमाडौं फर्किएर आएनन् र प्रवासी भई कलकत्तामै बसिरहे। नेपाल सरकारको विशेष आग्रहमा ब्रिटिस सरकारले उनलाई त्यहीँ नजरबन्द गरिदियो। यसबाट उनी आफ्नो जङ्गीलाठ पदबाट स्वतः पदच्युत भए।<ref>{{cite book|title=अब यस्तो कहिल्यै नहोस्|author=[[बाबुराम आचार्य]]|page=२४२|date=माघ २०७५ |publisher=फाइनप्रिन्ट बुक्स|isbn=978-9937-665-40-7|url=}}</ref> ==४२ सालको पर्व तथा हत्या== शमशेर खलकद्वारा [[४२ सालको पर्व]] मा उनको हत्या भयो। उनी बाहेक प्रधानमन्त्री [[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणोद्दीप सिंह]], उनका छोरा नाति जर्नेल युद्धप्रतापजंग राणाको पनि हत्या भयो। ==पूर्वज== {{ahnentafel |collapsed = no |align = center |boxstyle_1 = background-color: #fcc; |boxstyle_2 = background-color: #fb9; |boxstyle_3 = background-color: #ffc; |boxstyle_4 = background-color: #bfc; |boxstyle_5 = background-color: #9fe; |1 = 1. '''जगतजङ्ग राणा''' |2 = 2. [[जङ्गबहादुर राणा]] |3 = |4 = 4. [[बाल नरसिंह कुँवर]] |5 = 5. गणेश कुमारी थापा |6 = |7 = |8 = 8. [[रणजित कुँवर]] |9 = |10 = 10. [[Nain Singh Thapa]] |11 = 11. Rana Kumari Pande |12 = |13 = |14 = |15 = |16 = 16. [[Ram Krishna Kunwar]] |17 = |18 = |19 = |20 = 20. [[Amar Singh Thapa (born 1759)|Amar Singh Thapa (sanukaji)]] |21 = 21. Satyarupa Maya |22 = 22. [[Ranajit Pande]] |23 = |24 = |25 = |26 = |27 = |28 = |29 = |30 = |31 = }} ==स्रोत== {{सन्दर्भसूची}} {{notelist}} ==यो पनि हेर्नुहोला== *[[जीतजङ्ग राणा]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधान सेनापतिहरू]] [[श्रेणी:राणा वंश]] [[श्रेणी:जङ्ग खलक]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीका सन्तानहरू]] [[श्रेणी:१९औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] gx0c7ub42lqwbot809rjil2xm2mi6u9 0 88797 1365256 1025556 2026-07-08T07:27:11Z Bishaldev100 28807 1365256 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''क्याम्प नउ''' स्पेनी लालिगा [[एफसी बार्सिलोना|बार्सिलोना]] को घरेलु खेल मैदान हो। यो [[स्पेन]]को [[बार्सिलोना]] सहरमा अब्स्थित छ। यो मैदानको क्षमता ९९००० छ। यो रंगशाला युरोपको सबैभन्दा ठुलो रंगशाला हो। क्याम्प नउ मा बर्सिलोन ले आफ्नो लिग खेल तथा [[स्पेन]]ले ठुलो खेलको आयोजना गर्छ। क्याम्प नोउले १९८९ र १९९९ मा दुई युरोपेली कप/[[च्याम्पियन्स लिग]] फाइनल, दुई युरोपेली कप विजेता कप फाइनल, चार इन्टर-सिटीज फेयर्स कप फाइनल खेल, पाँच युइएफए सुपर कप खेल, चार कोपा डेल रे फाइनल, दुई कोपा डे ला लिगा फाइनल, र एक्काइस सुपरकोपा डे एस्पाना फाइनल आयोजना गरेको छ। यसले [[१९८२ फिफा विश्वकप]] मा उद्घाटन खेल सहित पाँच खेल, १९६४ युरोपेली राष्ट्र कपमा चार खेल मध्ये आधा, र [[१९१२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|१९९२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक]]मा फुटबल प्रतियोगिताको फाइनल पनि आयोजना गरेको छ। {{ठुटो}} [[श्रेणी:खेल मैदानहरू]] 1y76jbuc9vhya9ntgf43skye0siwdu3 1365257 1365256 2026-07-08T07:28:26Z Bishaldev100 28807 1365257 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''क्याम्प नउ''' स्पेनी लालिगा [[एफसी बार्सिलोना|बार्सिलोना]] को घरेलु खेल मैदान हो। यो [[स्पेन]]को [[बार्सिलोना]] सहरमा अब्स्थित छ। यो मैदानको क्षमता ९९००० छ। यो रंगशाला युरोपको सबैभन्दा ठुलो रंगशाला हो। क्याम्प नउ मा बर्सिलोन ले आफ्नो लिग खेल तथा [[स्पेन]]ले ठुलो खेलको आयोजना गर्छ। क्याम्प नोउले १९८९ र १९९९ मा दुई युरोपेली कप/[[च्याम्पियन्स लिग]] फाइनल, दुई युरोपेली कप विजेता कप फाइनल, चार इन्टर-सिटीज फेयर्स कप फाइनल खेल, पाँच युइएफए सुपर कप खेल, चार कोपा डेल रे फाइनल, दुई कोपा डे ला लिगा फाइनल, र एक्काइस सुपरकोपा डे एस्पाना फाइनल आयोजना गरेको छ। यसले [[१९८२ फिफा विश्वकप]] मा उद्घाटन खेल सहित पाँच खेल, १९६४ युरोपेली राष्ट्र कपमा चार खेल मध्ये आधा, र [[१९१२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|१९९२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक]]मा फुटबल प्रतियोगिताको फाइनल पनि आयोजना गरेको छ। {{Panorama | image = File:Camp Nou Panoramic Interior View.jpg | height = 351 | width = 1158 | alt = | caption = {{center|A [[panoramic]] photograph of the stadium}} }}{{ठुटो}} [[श्रेणी:खेल मैदानहरू]] 1fb92zg4ur9fs6ye5o2ftl7sv4c5ywb 0 100433 1365252 1364953 2026-07-08T05:36:51Z Bishaldev100 28807 /* ब्राकेट */ 1365252 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|उत्तर अमेरिकामा अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता}} {{Current sport|sport=फुटबल|event=फिफा विश्वकप|date=जुन २०२६}} {{Infobox international football competition | year = २०२६ | tourney_name = फिफा विश्वकप | other_titles = {{native name|en|2026 FIFA World Cup}}<br>{{native name|es|Copa Mundial de la FIFA 2026}}<br>{{native name|fr|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | size = 250x250px | alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy <!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--> | country = क्यानडा | country2 = मेक्सिको | country3 = संयुक्त राज्य अमेरिका | dates = जुन ११ – जुलाई १९ | num_teams = ४८ | confederations = ६ | venues = १६ | cities = १६ | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = {{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}} | goals = {{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}} | attendance = {{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}} | top_scorer = {{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}} | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[२०२२ फिफा विश्वकप|सन् २०२२]] | nextseason = ''[[२०३० फिफा विश्वकप|सन् २०३०]]'' | updated = {{#invoke:Goalscorers|date|2026 FIFA World Cup|mdy=y}} }} '''२०२६ फिफा विश्वकप''' [[फिफा विश्वकप]]को वर्तमान र २३औँ संस्करण हो, जुन फिफाका सदस्य सङ्घका राष्ट्रिय टोलीहरूद्वारा प्रतिस्पर्धा गरिने चार-चार वर्षमा हुने अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता हो। यो प्रतियोगिता सन् २०२६ जुन ११ देखि जुलाई १९ सम्म आयोजना भइरहेको छ। यसलाई संयुक्त रूपमा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]का ११, [[मेक्सिको]]का ३, र [[क्यानडा]]का २ गरी जम्मा १६ सहरहरूमा आयोजना गरिएको छ।<ref>{{cite news |title=फिफा विश्वकप २०२६: २०२६ फिफा विश्वकप अमेरिका, क्यानडा, र मेक्सिकोमा हुने भएको छ। |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |accessdate=१३ जुन २०१८ |publisher=बिबिसी|date=१३ जुन २०१८}}</ref> यो प्रतियोगिता तीन राष्ट्रहरूद्वारा आयोजना गरिएको पहिलो [[फिफा विश्वकप]] हो, र अघिल्लो ३२ टोलीहरूबाट विस्तार गरी ४८ टोलीहरू समावेश गरिएको यो पहिलो प्रतियोगिता हो। संयुक्त २०२६ को बोलकबोलले [[मस्को]]मा भएको ६८औँ फिफा कङ्ग्रेसको अन्तिम मतदानमा [[मोरक्को]]को प्रतिस्पर्धी बोलकबोललाई पराजित गरेको थियो। यो [[२००२ फिफा विश्वकप|सन् २००२]] पछि बहु-राष्ट्रहरूद्वारा संयुक्त रूपमा आयोजना हुन लागेको पहिलो विश्वकप हो। यसअघि सन् १९७० र १९८६ का प्रतियोगिताहरू आयोजना गरिसकेको [[मेक्सिको]], तीन पटक विश्वकप आयोजना वा संयुक्त आयोजना गर्ने पहिलो देश बनिसकेको छ। [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]ले यसअघि सन् [[१९९४ फिफा विश्वकप|१९९४]] को फिफा विश्वकप आयोजना गरेको थियो। यसको विपरित, [[क्यानडा]]का लागि भने यो प्रतियोगिता आयोजना वा संयुक्त आयोजना गरेको पहिलो पटक हो। [[कतार]]मा भएको [[२०२२ फिफा विश्वकप|सन् २०२२ को विश्वकप]] विशेष रूपमा नोभेम्बर र डिसेम्बरमा आयोजना भएपछि, यो प्रतियोगिता पुनः आफ्नो परम्परागत [[उत्तरी गोलार्ध]]को ग्रीष्मकालीन समय तालिकामा फर्किएको छ। आयोजक राष्ट्रका रूपमा [[क्यानडा राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्यानडा]], [[मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टोली|मेक्सिको]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका राष्ट्रिय फुटबल टोली|संयुक्त राज्य अमेरिका]] सबै यस प्रतियोगिताका लागि स्वतः छनोट भएका छन्। [[केप भर्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|केप भर्ड]], [[कुरासाओ राष्ट्रिय फुटबल टोली|कुरासाओ]], [[जोर्डन राष्ट्रिय फुटबल टोली|जोर्डन]] र [[उज्बेकिस्तान राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]]ले विश्वकपमा पहिलो पटक प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। [[अर्जेन्टिना राष्ट्रिय फुटबल टोली|अर्जेन्टिना]] साविकको विजेता हो, जसले सन् २०२२ मा आफ्नो तेस्रो विश्वकप उपाधि जितेको थियो। प्रतियोगिताको तयारीले विवादहरू निम्त्याएको छ, विशेष गरी [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को अध्यागमन र प्रवेशाज्ञा नीतिहरू जसले छनोट भएका टोलीहरू र तिनीहरूका प्रशंसकहरूलाई असर पारेको छ, अमेरिका र [[इजरायल]]सँगको जारी युद्धका बीच [[इरान]]को सहभागिता, र [[फिफा]]द्वारा प्रयोग गरिएको गतिशील टिकट मूल्य निर्धारणलाई लिएर विवाद भएको छ। == समूह चरण == [[File:2026 world cup.svg|thumb|२०२६ फिफा विश्वकपमा सहभागी देशहरूको नतिजा {{div col|colwidth=8em|content= {{Legend|#2B42A3|विजेता}}{{Legend|#34C0BE|उपविजेता}}{{Legend|#269C5A|तेस्रो स्थान}}{{Legend|#81C846|चौथो स्थान}}{{Legend|#E4E454|क्वाटरफाइनल}}{{Legend|#FF6600|राउन्ड अफ १६}}{{Legend|#B94954|राउन्ड अफ ३२}}{{Legend|#8E62A6|समूह चरण}} }}]] [[राउन्ड-रोबिन प्रतियोगिता|राउन्ड-रोबिन]] समूह चरण चार-चार टोलीका बाह्र समूहहरूमा (क देखि ठ) जुन ११ देखि २७, २०२६ सम्म खेलाइएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> टोलीहरूलाई जितका लागि तीन अङ्क, बराबरीका लागि एक र हारका लागि कुनै अङ्क दिइएको थिएन। समूह चरणको समाप्तिपछि, प्रत्येक समूहका शीर्ष दुई टोलीहरू, [[#तेस्रो स्थानमा रहने टोलीहरूको वरीयता|आठ उत्कृष्ट तेस्रो स्थानमा रहने टोलीहरू]] सँगै [[#नकआउट चरण|नकआउट चरण]]मा प्रवेश गरेका थिए। ''सबै समय स्थानीय समयमा छन्।'' {| class="wikitable mw-collapsible" |+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} समूह चरणको वरीयताका लागि टाइ-ब्रेकर मापदण्ड}} |- |प्रत्येक समूहमा टोलीहरूको वरीयता सबै समूह खेलहरूमा प्राप्त अङ्कहरूद्वारा निर्धारण गरिन्छ। यदि दुई वा सोभन्दा बढी टोलीहरूको अङ्क बराबर भएमा, वरीयता निर्धारण गर्न निम्न मापदण्डहरू प्रयोग गरिन्छ:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha | सम्बन्धित टोलीहरू बीच खेलिएका समूह खेलहरूमा प्राप्त बढी अङ्क; | सम्बन्धित टोलीहरू बीच खेलिएका समूह खेलहरूमा उत्कृष्ट गोल अन्तर; | सम्बन्धित टोलीहरू बीच खेलिएका समूह खेलहरूमा गरिएको सबैभन्दा बढी गोल; }} यदि मापदण्ड 'अ' देखि 'इ' लागू गरेपछि पनि टोलीहरूको वरीयता बराबर रहेमा, उनीहरूको अन्तिम वरीयता निर्धारण गर्न अझै पनि बराबरीमा रहेका टोलीहरू बीचका खेलहरूमा मात्र विशेष रूपमा मापदण्ड 'अ' देखि 'इ' पुन: लागू गरिन्छ।{{efn-ua|जब दुई वा सोभन्दा बढी टोलीहरूको अङ्क बराबर हुन्छ, मापदण्ड 'अ' देखि 'इ' लागू गरिन्छ। यी मापदण्डहरू लागू गरिसकेपछि, तिनीहरूले संलग्न केही टोलीहरूको स्थान निर्धारण गर्न सक्छन्, तर सबैको होइन। उदाहरणका लागि, यदि तीन टोलीहरू बीच अङ्क बराबर छ भने, पहिलो तीन मापदण्डको प्रयोगले केवल एउटा टोलीको मात्र बराबरी तोड्न सक्छ, र बाँकी दुई टोलीहरू अझै पनि बराबरीमा रहन सक्छन्। यस्तो अवस्थामा, अझै पनि बराबरीमा रहेका टोलीहरूका लागि सुरुदेखि नै टाइ-ब्रेकिङ प्रक्रिया पुन: सुरु गरिन्छ।}} यदि यो प्रक्रियाले पनि निर्णय दिन नसकेमा, मापदण्ड 'ई' देखि 'ऐ' लागू हुन्छ। {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4 | सबै समूह खेलहरूमा उत्कृष्ट गोल अन्तर; | सबै समूह खेलहरूमा गरिएको सबैभन्दा बढी गोल; | सबै समूह खेलहरूमा उच्च टोली आचरण ("फेयर प्ले") स्कोर (एकै खेलमा खेलाडी वा टोली प्रशिक्षक/अधिकारीलाई मात्र एक कटौती लागू गर्न सकिन्छ): {{unordered list | पहेंलो कार्ड: −१ अंक; | अप्रत्यक्ष रातो कार्ड (दोस्रो पहेंलो कार्ड): −३ अङ्क; | प्रत्यक्ष रातो कार्ड: −४ अङ्क; | पहेंलो कार्ड र प्रत्यक्ष रातो कार्ड: −५ अङ्क; }} | सबैभन्दा हालैको [[फिफा पुरुष विश्व वरीयता]]मा राम्रो स्थान; | टोलीहरूलाई छुट्ट्याउन नसकिउन्जेल क्रमिक रूपमा पुराना फिफा पुरुष विश्व वरीयताहरूमा राम्रो स्थान। }} |} ===समूह क === {{Main|२०२६ फिफा विश्वकप समूह क}} {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह क}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A1}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A2}} ---- {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A3}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A4}} ---- {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A5}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A6}} === समूह ख === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ख}} ===समूह ग === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ग}} ===समूह घ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह घ}} ===समूह ङ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ङ}} ===समूह च === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह च}} ===समूह छ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह छ}} ===समूह ज === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ज}} ===समूह झ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह झ}} ===समूह ञ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ञ}} ===समूह ट === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ट}} ===समूह ठ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ठ}} ===तेस्रो स्थान=== {{2026 FIFA World Cup group tables|तेस्रो स्थान}} == नक आउट चरण == ===ब्राकेट === प्रतियोगिताको तालिका तल दिइएको छ, जसमा प्रत्येक खेलका विजेताहरूलाई गाढा अक्षरमा देखाइएको छ। <section begin="Bracket" />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=अन्तिम ३२ |RD2=अन्तिम १६ |RD3=क्वाटरफाइनल |RD4=सेमीफाइनल |RD5=फाइनल |Consol=तेस्रो स्थानको लागी खेल <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |जुन २९ – फक्सवोरो|{{#invoke:flag|fb|GER}}|1 (3)|{{#invoke:flag|fb|PAR}} {{pso}}|1 (4) |जुन ३० – पूर्वी रूथरफोर्ड|{{#invoke:flag|fb|FRA}}|3|{{#invoke:flag|fb|SWE}}|0 |जुन २८ – इंगलवुड|{{#invoke:flag|fb|RSA}}|0|{{#invoke:flag|fb|CAN}}|1 |जुन २९ – गुआडालुप|{{#invoke:flag|fb|NED}}|1 (2)|{{#invoke:flag|fb|MAR}} {{pso}}|1 (3) |जुलाई २ – [[टोरोन्टो]]|{{#invoke:flag|fb|POR}}|2|{{#invoke:flag|fb|CRO}}|1 |जुलाई २ – इंगलवुड|{{#invoke:flag|fb|ESP}}|3|{{#invoke:flag|fb|AUT}}|0 |जुलाई १ – सान्टा क्लारा|{{#invoke:flag|fb|USA}}|2|{{#invoke:flag|fb|BIH}}|0 |जुलाई १ – सिएटल|{{#invoke:flag|fb|BEL}} {{aet}}|3|{{#invoke:flag|fb|SEN}}|2 |जुन २९ – ह्युसटन|{{#invoke:flag|fb|BRA}}|2|{{#invoke:flag|fb|JPN}}|1 |जुन ३० – अर्लिङटन|{{#invoke:flag|fb|CIV}}|1|{{#invoke:flag|fb|NOR}}|2 |जुन ३९ – [[मेक्सिको सिटी]]|{{#invoke:flag|fb|MEX}}|2|{{#invoke:flag|fb|ECU}}|0 |जुलाई १ – [[एटलान्टा]]|{{#invoke:flag|fb|ENG}}|2|{{#invoke:flag|fb|COD}}|1 |जुलाई ३ – मायामी|{{#invoke:flag|fb|ARG}} {{aet}}|3|{{#invoke:flag|fb|CPV}}|2 |जुलाई ३ – अर्लिङटन|{{#invoke:flag|fb|AUS}}|1 (2)|{{#invoke:flag|fb|EGY}} {{pso}}|1 (4) |जुलाई २ – [[भ्यानकुभर]]|{{#invoke:flag|fb|SUI}}|2|{{#invoke:flag|fb|ALG}}|0 |जुलाई ३ – क्यानसास|{{#invoke:flag|fb|COL}}|1|{{#invoke:flag|fb|GHA}}|0 <!--Round of 16--> |जुलाई ४ – [[फिलाडेल्फिया]]|{{#invoke:flag|fb|PAR}}|0|{{#invoke:flag|fb|FRA}}|1 |जुलाई ४ – ह्युसटन|{{#invoke:flag|fb|CAN}}|0|{{#invoke:flag|fb|MAR}}|3 |जुलाई ६ – अर्लिङटन|{{#invoke:flag|fb|POR}}||{{#invoke:flag|fb|ESP}}| |जुलाई ६ – सिएटल|{{#invoke:flag|fb|USA}}||{{#invoke:flag|fb|BEL}}| |जुलाई ५ – पूर्वी रूथरफोर्ड|{{#invoke:flag|fb|BRA}}|1|{{#invoke:flag|fb|NOR}}|2 |जुलाई ५ – [[मेक्सिको सिटी]]|{{#invoke:flag|fb|MEX}}|1|{{#invoke:flag|fb|ENG}}|3 |जुलाई ७ – [[एटलान्टा]]|{{#invoke:flag|fb|ARG}}|3|{{#invoke:flag|fb|EGY}}|2 |जुलाई ७ – [[भ्यानकुभर]]|{{#invoke:flag|fb|SUI}}|0 (4)|{{#invoke:flag|fb|COL}}|0 (3) <!--Quarterfinals--> |जुलाई ९ – फक्सवोरो|{{#invoke:flag|fb|FRA}}<!--Winner Match 89-->||{{#invoke:flag|fb|MAR}}<!--Winner Match 90-->| |जुलाई १० – इंगलवुड|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 93||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 94| |जुलाई ११ – मायामी|{{#invoke:flag|fb|NOR}}<!--Winner Match 91-->||{{#invoke:flag|fb|ENG}}<!--Winner Match 92-->| |जुलाई ११ – क्यानसास|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 95||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 96| <!--Semifinals--> |जुलाई १४ – पूर्वी रूथरफोर्ड|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 97||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 98| |जुलाई १५ – [[एटलान्टा]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 99||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 100| <!--Final--> |जुलाई १९ – पूर्वी रूथरफोर्ड|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 101||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 102| <!--Match for third place--> |जुलाई १८ – मायामी|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Loser Match 101||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Loser Match 102| }}<section end="Bracket" /> === फाइनल === फाइनल खेल जुलाई १९, २०२६ मा [[न्युयोर्क सहर|न्यूयोर्क शहर]] नजिकै रहेको न्यू जर्सीको पूर्वी रदरफोर्डस्थित मीडोल्याण्ड्स स्पोर्ट्स कम्प्लेक्सको मेटलाइफ स्टेडियममा खेलिने तालिका छ। == तथ्यांक == {{#invoke:Goalscorers|main|2026 FIFA World Cup|mdy=y|bold=yes}}<!--CAREFULLY update goalscorers at Module:Goalscorers/data/2026 FIFA World Cup--> == पुरस्कार == === पुरस्कार रकम === अप्रिल २०२६ मा, फिफाले सबै सहभागी राष्ट्रहरूको लागि पुरस्कार घोषणा गर्‍यो, प्रतियोगिताको कुल वितरण $८७१ मिलियन थियो, जुन अघिल्लो प्रतियोगिताको पुरस्कार पूलको लगभग दोब्बर हो। प्रदर्शनमा आधारित पुरस्कार रकम $८७१ मिलियनको कुल रकम मध्ये $६७१ मिलियन हो, बाँकी $२०० मिलियन टोलीहरू बीच प्रदर्शनको पर्वाह नगरी भुक्तानी गरिएको थियो। प्रत्येक योग्य टोलीले तयारी रकम $२.५ मिलियन प्राप्त गर्यो; यसलाई समूह चरणमा एलिमिनेशनसँग जोड्दा, प्रति टोली प्राप्त हुने न्यूनतम कुल रकम $१२.५ मिलियन हो, जसमा विजेताले $६२.५ मिलियन सम्म प्राप्त गर्नेछ।<ref>{{Cite web |title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026 |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |access-date=May 3, 2026 |publisher=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Pooja |date=May 3, 2026 |orig-date=January 25, 2026 |title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn? |url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/ |access-date=May 3, 2026 |website=World Cup Local Time}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 24, 2026 |title=World Cup 2026: What is the prize money? |url=https://www.bbc.com/sport/articles/c9821x9lpdjo |access-date=June 24, 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+प्रदर्शनमा आधारित पुरस्कार रकम ! rowspan="2" |स्थान ! rowspan="2" |टोली ! colspan="2" |रकम (मिलियनमा ) |- !प्रति टोली !Total |- | style="text-align:left;" |च्याम्पियन |१ |$५० |$५० |- | style="text-align:left;" |उपविजेता |१ |$३३ |$३३ |- | style="text-align:left;" |तेस्रो स्थान |१ |$२९ |$२९ |- | style="text-align:left;" |चौथो स्थान |१ |$२७ |$२७ |- | style="text-align:left;" |५औं–आठौं स्थान (क्वार्टरफाइनल) |४ |$१९ |$७६ |- | style="text-align:left;" |९औं–१६औं स्थान (१६ को राउन्ड) |८ |$१५ |$१२० |- | style="text-align:left;" |१७औं–३२औं स्थान (३२ राउन्ड) |१६ |$११ |$१७६ |- | style="text-align:left;" |३३औं–४८औं स्थान (समूह चरण) |१६ |$१० |$१६० |- !कुल !४८ ! colspan="2" |$६७१ |} === व्यक्तिगत र टिम पुरस्कार === प्रतियोगिताको अन्त्यमा निम्न पुरस्कारहरू प्रदान गरिनेछ।<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/question/What-are-the-World-Cup-award-names|title=What are the World Cup award names? {{!}} Britannica|work=Encyclopedia Britannica|access-date=June 23, 2026|language=en}}</ref> * गोल्डेन बुट: प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्तालाई प्रदान गरिन्छ। * गोल्डेन ग्लोभ: प्रतियोगिताको उत्कृष्ट गोलकिपरलाई प्रदान गरिन्छ। * गोल्डेन बल: प्रतियोगिताको उत्कृष्ट समग्र खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ। * फिफा युवा खेलाडी पुरस्कार: २१ वर्ष मुनिका प्रतियोगिताको उत्कृष्ट समग्र खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ। * फिफा फेयर प्ले ट्रफी: नकआउट चरणमा पुग्ने उत्कृष्ट अनुशासनात्मक रेकर्ड भएको टोलीलाई प्रदान गरिन्छ। == टिप्पणीहरू == <references group="upper-alpha"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Sister project links |wikt=no |c=Category:2026 FIFA World Cup |commonscat= |n=yes |q=yes|s=no |author=no |b=no |v=no |d=yes |voy=yes}} [[श्रेणी:फिफा विश्वकप प्रतियोगिताहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] go13patkreuudgaptcymh7vcywygj4t 1365253 1365252 2026-07-08T05:39:06Z Bishaldev100 28807 /* ब्राकेट */ 1365253 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|उत्तर अमेरिकामा अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता}} {{Current sport|sport=फुटबल|event=फिफा विश्वकप|date=जुन २०२६}} {{Infobox international football competition | year = २०२६ | tourney_name = फिफा विश्वकप | other_titles = {{native name|en|2026 FIFA World Cup}}<br>{{native name|es|Copa Mundial de la FIFA 2026}}<br>{{native name|fr|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | size = 250x250px | alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy <!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--> | country = क्यानडा | country2 = मेक्सिको | country3 = संयुक्त राज्य अमेरिका | dates = जुन ११ – जुलाई १९ | num_teams = ४८ | confederations = ६ | venues = १६ | cities = १६ | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = {{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}} | goals = {{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}} | attendance = {{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}} | top_scorer = {{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}} | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[२०२२ फिफा विश्वकप|सन् २०२२]] | nextseason = ''[[२०३० फिफा विश्वकप|सन् २०३०]]'' | updated = {{#invoke:Goalscorers|date|2026 FIFA World Cup|mdy=y}} }} '''२०२६ फिफा विश्वकप''' [[फिफा विश्वकप]]को वर्तमान र २३औँ संस्करण हो, जुन फिफाका सदस्य सङ्घका राष्ट्रिय टोलीहरूद्वारा प्रतिस्पर्धा गरिने चार-चार वर्षमा हुने अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता हो। यो प्रतियोगिता सन् २०२६ जुन ११ देखि जुलाई १९ सम्म आयोजना भइरहेको छ। यसलाई संयुक्त रूपमा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]का ११, [[मेक्सिको]]का ३, र [[क्यानडा]]का २ गरी जम्मा १६ सहरहरूमा आयोजना गरिएको छ।<ref>{{cite news |title=फिफा विश्वकप २०२६: २०२६ फिफा विश्वकप अमेरिका, क्यानडा, र मेक्सिकोमा हुने भएको छ। |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |accessdate=१३ जुन २०१८ |publisher=बिबिसी|date=१३ जुन २०१८}}</ref> यो प्रतियोगिता तीन राष्ट्रहरूद्वारा आयोजना गरिएको पहिलो [[फिफा विश्वकप]] हो, र अघिल्लो ३२ टोलीहरूबाट विस्तार गरी ४८ टोलीहरू समावेश गरिएको यो पहिलो प्रतियोगिता हो। संयुक्त २०२६ को बोलकबोलले [[मस्को]]मा भएको ६८औँ फिफा कङ्ग्रेसको अन्तिम मतदानमा [[मोरक्को]]को प्रतिस्पर्धी बोलकबोललाई पराजित गरेको थियो। यो [[२००२ फिफा विश्वकप|सन् २००२]] पछि बहु-राष्ट्रहरूद्वारा संयुक्त रूपमा आयोजना हुन लागेको पहिलो विश्वकप हो। यसअघि सन् १९७० र १९८६ का प्रतियोगिताहरू आयोजना गरिसकेको [[मेक्सिको]], तीन पटक विश्वकप आयोजना वा संयुक्त आयोजना गर्ने पहिलो देश बनिसकेको छ। [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]ले यसअघि सन् [[१९९४ फिफा विश्वकप|१९९४]] को फिफा विश्वकप आयोजना गरेको थियो। यसको विपरित, [[क्यानडा]]का लागि भने यो प्रतियोगिता आयोजना वा संयुक्त आयोजना गरेको पहिलो पटक हो। [[कतार]]मा भएको [[२०२२ फिफा विश्वकप|सन् २०२२ को विश्वकप]] विशेष रूपमा नोभेम्बर र डिसेम्बरमा आयोजना भएपछि, यो प्रतियोगिता पुनः आफ्नो परम्परागत [[उत्तरी गोलार्ध]]को ग्रीष्मकालीन समय तालिकामा फर्किएको छ। आयोजक राष्ट्रका रूपमा [[क्यानडा राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्यानडा]], [[मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टोली|मेक्सिको]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका राष्ट्रिय फुटबल टोली|संयुक्त राज्य अमेरिका]] सबै यस प्रतियोगिताका लागि स्वतः छनोट भएका छन्। [[केप भर्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|केप भर्ड]], [[कुरासाओ राष्ट्रिय फुटबल टोली|कुरासाओ]], [[जोर्डन राष्ट्रिय फुटबल टोली|जोर्डन]] र [[उज्बेकिस्तान राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]]ले विश्वकपमा पहिलो पटक प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। [[अर्जेन्टिना राष्ट्रिय फुटबल टोली|अर्जेन्टिना]] साविकको विजेता हो, जसले सन् २०२२ मा आफ्नो तेस्रो विश्वकप उपाधि जितेको थियो। प्रतियोगिताको तयारीले विवादहरू निम्त्याएको छ, विशेष गरी [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को अध्यागमन र प्रवेशाज्ञा नीतिहरू जसले छनोट भएका टोलीहरू र तिनीहरूका प्रशंसकहरूलाई असर पारेको छ, अमेरिका र [[इजरायल]]सँगको जारी युद्धका बीच [[इरान]]को सहभागिता, र [[फिफा]]द्वारा प्रयोग गरिएको गतिशील टिकट मूल्य निर्धारणलाई लिएर विवाद भएको छ। == समूह चरण == [[File:2026 world cup.svg|thumb|२०२६ फिफा विश्वकपमा सहभागी देशहरूको नतिजा {{div col|colwidth=8em|content= {{Legend|#2B42A3|विजेता}}{{Legend|#34C0BE|उपविजेता}}{{Legend|#269C5A|तेस्रो स्थान}}{{Legend|#81C846|चौथो स्थान}}{{Legend|#E4E454|क्वाटरफाइनल}}{{Legend|#FF6600|राउन्ड अफ १६}}{{Legend|#B94954|राउन्ड अफ ३२}}{{Legend|#8E62A6|समूह चरण}} }}]] [[राउन्ड-रोबिन प्रतियोगिता|राउन्ड-रोबिन]] समूह चरण चार-चार टोलीका बाह्र समूहहरूमा (क देखि ठ) जुन ११ देखि २७, २०२६ सम्म खेलाइएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> टोलीहरूलाई जितका लागि तीन अङ्क, बराबरीका लागि एक र हारका लागि कुनै अङ्क दिइएको थिएन। समूह चरणको समाप्तिपछि, प्रत्येक समूहका शीर्ष दुई टोलीहरू, [[#तेस्रो स्थानमा रहने टोलीहरूको वरीयता|आठ उत्कृष्ट तेस्रो स्थानमा रहने टोलीहरू]] सँगै [[#नकआउट चरण|नकआउट चरण]]मा प्रवेश गरेका थिए। ''सबै समय स्थानीय समयमा छन्।'' {| class="wikitable mw-collapsible" |+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} समूह चरणको वरीयताका लागि टाइ-ब्रेकर मापदण्ड}} |- |प्रत्येक समूहमा टोलीहरूको वरीयता सबै समूह खेलहरूमा प्राप्त अङ्कहरूद्वारा निर्धारण गरिन्छ। यदि दुई वा सोभन्दा बढी टोलीहरूको अङ्क बराबर भएमा, वरीयता निर्धारण गर्न निम्न मापदण्डहरू प्रयोग गरिन्छ:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha | सम्बन्धित टोलीहरू बीच खेलिएका समूह खेलहरूमा प्राप्त बढी अङ्क; | सम्बन्धित टोलीहरू बीच खेलिएका समूह खेलहरूमा उत्कृष्ट गोल अन्तर; | सम्बन्धित टोलीहरू बीच खेलिएका समूह खेलहरूमा गरिएको सबैभन्दा बढी गोल; }} यदि मापदण्ड 'अ' देखि 'इ' लागू गरेपछि पनि टोलीहरूको वरीयता बराबर रहेमा, उनीहरूको अन्तिम वरीयता निर्धारण गर्न अझै पनि बराबरीमा रहेका टोलीहरू बीचका खेलहरूमा मात्र विशेष रूपमा मापदण्ड 'अ' देखि 'इ' पुन: लागू गरिन्छ।{{efn-ua|जब दुई वा सोभन्दा बढी टोलीहरूको अङ्क बराबर हुन्छ, मापदण्ड 'अ' देखि 'इ' लागू गरिन्छ। यी मापदण्डहरू लागू गरिसकेपछि, तिनीहरूले संलग्न केही टोलीहरूको स्थान निर्धारण गर्न सक्छन्, तर सबैको होइन। उदाहरणका लागि, यदि तीन टोलीहरू बीच अङ्क बराबर छ भने, पहिलो तीन मापदण्डको प्रयोगले केवल एउटा टोलीको मात्र बराबरी तोड्न सक्छ, र बाँकी दुई टोलीहरू अझै पनि बराबरीमा रहन सक्छन्। यस्तो अवस्थामा, अझै पनि बराबरीमा रहेका टोलीहरूका लागि सुरुदेखि नै टाइ-ब्रेकिङ प्रक्रिया पुन: सुरु गरिन्छ।}} यदि यो प्रक्रियाले पनि निर्णय दिन नसकेमा, मापदण्ड 'ई' देखि 'ऐ' लागू हुन्छ। {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4 | सबै समूह खेलहरूमा उत्कृष्ट गोल अन्तर; | सबै समूह खेलहरूमा गरिएको सबैभन्दा बढी गोल; | सबै समूह खेलहरूमा उच्च टोली आचरण ("फेयर प्ले") स्कोर (एकै खेलमा खेलाडी वा टोली प्रशिक्षक/अधिकारीलाई मात्र एक कटौती लागू गर्न सकिन्छ): {{unordered list | पहेंलो कार्ड: −१ अंक; | अप्रत्यक्ष रातो कार्ड (दोस्रो पहेंलो कार्ड): −३ अङ्क; | प्रत्यक्ष रातो कार्ड: −४ अङ्क; | पहेंलो कार्ड र प्रत्यक्ष रातो कार्ड: −५ अङ्क; }} | सबैभन्दा हालैको [[फिफा पुरुष विश्व वरीयता]]मा राम्रो स्थान; | टोलीहरूलाई छुट्ट्याउन नसकिउन्जेल क्रमिक रूपमा पुराना फिफा पुरुष विश्व वरीयताहरूमा राम्रो स्थान। }} |} ===समूह क === {{Main|२०२६ फिफा विश्वकप समूह क}} {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह क}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A1}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A2}} ---- {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A3}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A4}} ---- {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A5}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A6}} === समूह ख === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ख}} ===समूह ग === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ग}} ===समूह घ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह घ}} ===समूह ङ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ङ}} ===समूह च === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह च}} ===समूह छ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह छ}} ===समूह ज === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ज}} ===समूह झ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह झ}} ===समूह ञ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ञ}} ===समूह ट === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ट}} ===समूह ठ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ठ}} ===तेस्रो स्थान=== {{2026 FIFA World Cup group tables|तेस्रो स्थान}} == नक आउट चरण == ===ब्राकेट === प्रतियोगिताको तालिका तल दिइएको छ, जसमा प्रत्येक खेलका विजेताहरूलाई गाढा अक्षरमा देखाइएको छ। <section begin="Bracket" />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=अन्तिम ३२ |RD2=अन्तिम १६ |RD3=क्वाटरफाइनल |RD4=सेमीफाइनल |RD5=फाइनल |Consol=तेस्रो स्थानको लागी खेल <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |जुन २९ – फक्सवोरो|{{#invoke:flag|fb|GER}}|1 (3)|{{#invoke:flag|fb|PAR}} {{pso}}|1 (4) |जुन ३० – पूर्वी रूथरफोर्ड|{{#invoke:flag|fb|FRA}}|3|{{#invoke:flag|fb|SWE}}|0 |जुन २८ – इंगलवुड|{{#invoke:flag|fb|RSA}}|0|{{#invoke:flag|fb|CAN}}|1 |जुन २९ – गुआडालुप|{{#invoke:flag|fb|NED}}|1 (2)|{{#invoke:flag|fb|MAR}} {{pso}}|1 (3) |जुलाई २ – [[टोरोन्टो]]|{{#invoke:flag|fb|POR}}|2|{{#invoke:flag|fb|CRO}}|1 |जुलाई २ – इंगलवुड|{{#invoke:flag|fb|ESP}}|3|{{#invoke:flag|fb|AUT}}|0 |जुलाई १ – सान्टा क्लारा|{{#invoke:flag|fb|USA}}|2|{{#invoke:flag|fb|BIH}}|0 |जुलाई १ – सिएटल|{{#invoke:flag|fb|BEL}} {{aet}}|3|{{#invoke:flag|fb|SEN}}|2 |जुन २९ – ह्युसटन|{{#invoke:flag|fb|BRA}}|2|{{#invoke:flag|fb|JPN}}|1 |जुन ३० – अर्लिङटन|{{#invoke:flag|fb|CIV}}|1|{{#invoke:flag|fb|NOR}}|2 |जुन ३९ – [[मेक्सिको सिटी]]|{{#invoke:flag|fb|MEX}}|2|{{#invoke:flag|fb|ECU}}|0 |जुलाई १ – [[एटलान्टा]]|{{#invoke:flag|fb|ENG}}|2|{{#invoke:flag|fb|COD}}|1 |जुलाई ३ – मायामी|{{#invoke:flag|fb|ARG}} {{aet}}|3|{{#invoke:flag|fb|CPV}}|2 |जुलाई ३ – अर्लिङटन|{{#invoke:flag|fb|AUS}}|1 (2)|{{#invoke:flag|fb|EGY}} {{pso}}|1 (4) |जुलाई २ – [[भ्यानकुभर]]|{{#invoke:flag|fb|SUI}}|2|{{#invoke:flag|fb|ALG}}|0 |जुलाई ३ – क्यानसास|{{#invoke:flag|fb|COL}}|1|{{#invoke:flag|fb|GHA}}|0 <!--Round of 16--> |जुलाई ४ – [[फिलाडेल्फिया]]|{{#invoke:flag|fb|PAR}}|0|{{#invoke:flag|fb|FRA}}|1 |जुलाई ४ – ह्युसटन|{{#invoke:flag|fb|CAN}}|0|{{#invoke:flag|fb|MAR}}|3 |जुलाई ६ – अर्लिङटन|{{#invoke:flag|fb|POR}}||{{#invoke:flag|fb|ESP}}| |जुलाई ६ – सिएटल|{{#invoke:flag|fb|USA}}||{{#invoke:flag|fb|BEL}}| |जुलाई ५ – पूर्वी रूथरफोर्ड|{{#invoke:flag|fb|BRA}}|1|{{#invoke:flag|fb|NOR}}|2 |जुलाई ५ – [[मेक्सिको सिटी]]|{{#invoke:flag|fb|MEX}}|1|{{#invoke:flag|fb|ENG}}|3 |जुलाई ७ – [[एटलान्टा]]|{{#invoke:flag|fb|ARG}}|3|{{#invoke:flag|fb|EGY}}|2 |जुलाई ७ – [[भ्यानकुभर]]|{{#invoke:flag|fb|SUI}} {{pso}}|0 (4)|{{#invoke:flag|fb|COL}}|0 (3) <!--Quarterfinals--> |जुलाई ९ – फक्सवोरो|{{#invoke:flag|fb|FRA}}<!--Winner Match 89-->||{{#invoke:flag|fb|MAR}}<!--Winner Match 90-->| |जुलाई १० – इंगलवुड|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 93||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 94| |जुलाई ११ – मायामी|{{#invoke:flag|fb|NOR}}<!--Winner Match 91-->||{{#invoke:flag|fb|ENG}}<!--Winner Match 92-->| |जुलाई ११ – क्यानसास|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 95||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 96| <!--Semifinals--> |जुलाई १४ – पूर्वी रूथरफोर्ड|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 97||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 98| |जुलाई १५ – [[एटलान्टा]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 99||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 100| <!--Final--> |जुलाई १९ – पूर्वी रूथरफोर्ड|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 101||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 102| <!--Match for third place--> |जुलाई १८ – मायामी|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Loser Match 101||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Loser Match 102| }}<section end="Bracket" /> === फाइनल === फाइनल खेल जुलाई १९, २०२६ मा [[न्युयोर्क सहर|न्यूयोर्क शहर]] नजिकै रहेको न्यू जर्सीको पूर्वी रदरफोर्डस्थित मीडोल्याण्ड्स स्पोर्ट्स कम्प्लेक्सको मेटलाइफ स्टेडियममा खेलिने तालिका छ। == तथ्यांक == {{#invoke:Goalscorers|main|2026 FIFA World Cup|mdy=y|bold=yes}}<!--CAREFULLY update goalscorers at Module:Goalscorers/data/2026 FIFA World Cup--> == पुरस्कार == === पुरस्कार रकम === अप्रिल २०२६ मा, फिफाले सबै सहभागी राष्ट्रहरूको लागि पुरस्कार घोषणा गर्‍यो, प्रतियोगिताको कुल वितरण $८७१ मिलियन थियो, जुन अघिल्लो प्रतियोगिताको पुरस्कार पूलको लगभग दोब्बर हो। प्रदर्शनमा आधारित पुरस्कार रकम $८७१ मिलियनको कुल रकम मध्ये $६७१ मिलियन हो, बाँकी $२०० मिलियन टोलीहरू बीच प्रदर्शनको पर्वाह नगरी भुक्तानी गरिएको थियो। प्रत्येक योग्य टोलीले तयारी रकम $२.५ मिलियन प्राप्त गर्यो; यसलाई समूह चरणमा एलिमिनेशनसँग जोड्दा, प्रति टोली प्राप्त हुने न्यूनतम कुल रकम $१२.५ मिलियन हो, जसमा विजेताले $६२.५ मिलियन सम्म प्राप्त गर्नेछ।<ref>{{Cite web |title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026 |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |access-date=May 3, 2026 |publisher=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Pooja |date=May 3, 2026 |orig-date=January 25, 2026 |title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn? |url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/ |access-date=May 3, 2026 |website=World Cup Local Time}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 24, 2026 |title=World Cup 2026: What is the prize money? |url=https://www.bbc.com/sport/articles/c9821x9lpdjo |access-date=June 24, 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+प्रदर्शनमा आधारित पुरस्कार रकम ! rowspan="2" |स्थान ! rowspan="2" |टोली ! colspan="2" |रकम (मिलियनमा ) |- !प्रति टोली !Total |- | style="text-align:left;" |च्याम्पियन |१ |$५० |$५० |- | style="text-align:left;" |उपविजेता |१ |$३३ |$३३ |- | style="text-align:left;" |तेस्रो स्थान |१ |$२९ |$२९ |- | style="text-align:left;" |चौथो स्थान |१ |$२७ |$२७ |- | style="text-align:left;" |५औं–आठौं स्थान (क्वार्टरफाइनल) |४ |$१९ |$७६ |- | style="text-align:left;" |९औं–१६औं स्थान (१६ को राउन्ड) |८ |$१५ |$१२० |- | style="text-align:left;" |१७औं–३२औं स्थान (३२ राउन्ड) |१६ |$११ |$१७६ |- | style="text-align:left;" |३३औं–४८औं स्थान (समूह चरण) |१६ |$१० |$१६० |- !कुल !४८ ! colspan="2" |$६७१ |} === व्यक्तिगत र टिम पुरस्कार === प्रतियोगिताको अन्त्यमा निम्न पुरस्कारहरू प्रदान गरिनेछ।<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/question/What-are-the-World-Cup-award-names|title=What are the World Cup award names? {{!}} Britannica|work=Encyclopedia Britannica|access-date=June 23, 2026|language=en}}</ref> * गोल्डेन बुट: प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्तालाई प्रदान गरिन्छ। * गोल्डेन ग्लोभ: प्रतियोगिताको उत्कृष्ट गोलकिपरलाई प्रदान गरिन्छ। * गोल्डेन बल: प्रतियोगिताको उत्कृष्ट समग्र खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ। * फिफा युवा खेलाडी पुरस्कार: २१ वर्ष मुनिका प्रतियोगिताको उत्कृष्ट समग्र खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ। * फिफा फेयर प्ले ट्रफी: नकआउट चरणमा पुग्ने उत्कृष्ट अनुशासनात्मक रेकर्ड भएको टोलीलाई प्रदान गरिन्छ। == टिप्पणीहरू == <references group="upper-alpha"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Sister project links |wikt=no |c=Category:2026 FIFA World Cup |commonscat= |n=yes |q=yes|s=no |author=no |b=no |v=no |d=yes |voy=yes}} [[श्रेणी:फिफा विश्वकप प्रतियोगिताहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] apohl3ewks3xsz1dhsva8uh2o0itica 1365254 1365253 2026-07-08T05:41:18Z Bishaldev100 28807 /* ब्राकेट */ 1365254 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|उत्तर अमेरिकामा अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता}} {{Current sport|sport=फुटबल|event=फिफा विश्वकप|date=जुन २०२६}} {{Infobox international football competition | year = २०२६ | tourney_name = फिफा विश्वकप | other_titles = {{native name|en|2026 FIFA World Cup}}<br>{{native name|es|Copa Mundial de la FIFA 2026}}<br>{{native name|fr|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | size = 250x250px | alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy <!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--> | country = क्यानडा | country2 = मेक्सिको | country3 = संयुक्त राज्य अमेरिका | dates = जुन ११ – जुलाई १९ | num_teams = ४८ | confederations = ६ | venues = १६ | cities = १६ | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = {{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}} | goals = {{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}} | attendance = {{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}} | top_scorer = {{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}} | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[२०२२ फिफा विश्वकप|सन् २०२२]] | nextseason = ''[[२०३० फिफा विश्वकप|सन् २०३०]]'' | updated = {{#invoke:Goalscorers|date|2026 FIFA World Cup|mdy=y}} }} '''२०२६ फिफा विश्वकप''' [[फिफा विश्वकप]]को वर्तमान र २३औँ संस्करण हो, जुन फिफाका सदस्य सङ्घका राष्ट्रिय टोलीहरूद्वारा प्रतिस्पर्धा गरिने चार-चार वर्षमा हुने अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता हो। यो प्रतियोगिता सन् २०२६ जुन ११ देखि जुलाई १९ सम्म आयोजना भइरहेको छ। यसलाई संयुक्त रूपमा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]का ११, [[मेक्सिको]]का ३, र [[क्यानडा]]का २ गरी जम्मा १६ सहरहरूमा आयोजना गरिएको छ।<ref>{{cite news |title=फिफा विश्वकप २०२६: २०२६ फिफा विश्वकप अमेरिका, क्यानडा, र मेक्सिकोमा हुने भएको छ। |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |accessdate=१३ जुन २०१८ |publisher=बिबिसी|date=१३ जुन २०१८}}</ref> यो प्रतियोगिता तीन राष्ट्रहरूद्वारा आयोजना गरिएको पहिलो [[फिफा विश्वकप]] हो, र अघिल्लो ३२ टोलीहरूबाट विस्तार गरी ४८ टोलीहरू समावेश गरिएको यो पहिलो प्रतियोगिता हो। संयुक्त २०२६ को बोलकबोलले [[मस्को]]मा भएको ६८औँ फिफा कङ्ग्रेसको अन्तिम मतदानमा [[मोरक्को]]को प्रतिस्पर्धी बोलकबोललाई पराजित गरेको थियो। यो [[२००२ फिफा विश्वकप|सन् २००२]] पछि बहु-राष्ट्रहरूद्वारा संयुक्त रूपमा आयोजना हुन लागेको पहिलो विश्वकप हो। यसअघि सन् १९७० र १९८६ का प्रतियोगिताहरू आयोजना गरिसकेको [[मेक्सिको]], तीन पटक विश्वकप आयोजना वा संयुक्त आयोजना गर्ने पहिलो देश बनिसकेको छ। [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]ले यसअघि सन् [[१९९४ फिफा विश्वकप|१९९४]] को फिफा विश्वकप आयोजना गरेको थियो। यसको विपरित, [[क्यानडा]]का लागि भने यो प्रतियोगिता आयोजना वा संयुक्त आयोजना गरेको पहिलो पटक हो। [[कतार]]मा भएको [[२०२२ फिफा विश्वकप|सन् २०२२ को विश्वकप]] विशेष रूपमा नोभेम्बर र डिसेम्बरमा आयोजना भएपछि, यो प्रतियोगिता पुनः आफ्नो परम्परागत [[उत्तरी गोलार्ध]]को ग्रीष्मकालीन समय तालिकामा फर्किएको छ। आयोजक राष्ट्रका रूपमा [[क्यानडा राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्यानडा]], [[मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टोली|मेक्सिको]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका राष्ट्रिय फुटबल टोली|संयुक्त राज्य अमेरिका]] सबै यस प्रतियोगिताका लागि स्वतः छनोट भएका छन्। [[केप भर्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|केप भर्ड]], [[कुरासाओ राष्ट्रिय फुटबल टोली|कुरासाओ]], [[जोर्डन राष्ट्रिय फुटबल टोली|जोर्डन]] र [[उज्बेकिस्तान राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]]ले विश्वकपमा पहिलो पटक प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। [[अर्जेन्टिना राष्ट्रिय फुटबल टोली|अर्जेन्टिना]] साविकको विजेता हो, जसले सन् २०२२ मा आफ्नो तेस्रो विश्वकप उपाधि जितेको थियो। प्रतियोगिताको तयारीले विवादहरू निम्त्याएको छ, विशेष गरी [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को अध्यागमन र प्रवेशाज्ञा नीतिहरू जसले छनोट भएका टोलीहरू र तिनीहरूका प्रशंसकहरूलाई असर पारेको छ, अमेरिका र [[इजरायल]]सँगको जारी युद्धका बीच [[इरान]]को सहभागिता, र [[फिफा]]द्वारा प्रयोग गरिएको गतिशील टिकट मूल्य निर्धारणलाई लिएर विवाद भएको छ। == समूह चरण == [[File:2026 world cup.svg|thumb|२०२६ फिफा विश्वकपमा सहभागी देशहरूको नतिजा {{div col|colwidth=8em|content= {{Legend|#2B42A3|विजेता}}{{Legend|#34C0BE|उपविजेता}}{{Legend|#269C5A|तेस्रो स्थान}}{{Legend|#81C846|चौथो स्थान}}{{Legend|#E4E454|क्वाटरफाइनल}}{{Legend|#FF6600|राउन्ड अफ १६}}{{Legend|#B94954|राउन्ड अफ ३२}}{{Legend|#8E62A6|समूह चरण}} }}]] [[राउन्ड-रोबिन प्रतियोगिता|राउन्ड-रोबिन]] समूह चरण चार-चार टोलीका बाह्र समूहहरूमा (क देखि ठ) जुन ११ देखि २७, २०२६ सम्म खेलाइएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> टोलीहरूलाई जितका लागि तीन अङ्क, बराबरीका लागि एक र हारका लागि कुनै अङ्क दिइएको थिएन। समूह चरणको समाप्तिपछि, प्रत्येक समूहका शीर्ष दुई टोलीहरू, [[#तेस्रो स्थानमा रहने टोलीहरूको वरीयता|आठ उत्कृष्ट तेस्रो स्थानमा रहने टोलीहरू]] सँगै [[#नकआउट चरण|नकआउट चरण]]मा प्रवेश गरेका थिए। ''सबै समय स्थानीय समयमा छन्।'' {| class="wikitable mw-collapsible" |+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} समूह चरणको वरीयताका लागि टाइ-ब्रेकर मापदण्ड}} |- |प्रत्येक समूहमा टोलीहरूको वरीयता सबै समूह खेलहरूमा प्राप्त अङ्कहरूद्वारा निर्धारण गरिन्छ। यदि दुई वा सोभन्दा बढी टोलीहरूको अङ्क बराबर भएमा, वरीयता निर्धारण गर्न निम्न मापदण्डहरू प्रयोग गरिन्छ:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha | सम्बन्धित टोलीहरू बीच खेलिएका समूह खेलहरूमा प्राप्त बढी अङ्क; | सम्बन्धित टोलीहरू बीच खेलिएका समूह खेलहरूमा उत्कृष्ट गोल अन्तर; | सम्बन्धित टोलीहरू बीच खेलिएका समूह खेलहरूमा गरिएको सबैभन्दा बढी गोल; }} यदि मापदण्ड 'अ' देखि 'इ' लागू गरेपछि पनि टोलीहरूको वरीयता बराबर रहेमा, उनीहरूको अन्तिम वरीयता निर्धारण गर्न अझै पनि बराबरीमा रहेका टोलीहरू बीचका खेलहरूमा मात्र विशेष रूपमा मापदण्ड 'अ' देखि 'इ' पुन: लागू गरिन्छ।{{efn-ua|जब दुई वा सोभन्दा बढी टोलीहरूको अङ्क बराबर हुन्छ, मापदण्ड 'अ' देखि 'इ' लागू गरिन्छ। यी मापदण्डहरू लागू गरिसकेपछि, तिनीहरूले संलग्न केही टोलीहरूको स्थान निर्धारण गर्न सक्छन्, तर सबैको होइन। उदाहरणका लागि, यदि तीन टोलीहरू बीच अङ्क बराबर छ भने, पहिलो तीन मापदण्डको प्रयोगले केवल एउटा टोलीको मात्र बराबरी तोड्न सक्छ, र बाँकी दुई टोलीहरू अझै पनि बराबरीमा रहन सक्छन्। यस्तो अवस्थामा, अझै पनि बराबरीमा रहेका टोलीहरूका लागि सुरुदेखि नै टाइ-ब्रेकिङ प्रक्रिया पुन: सुरु गरिन्छ।}} यदि यो प्रक्रियाले पनि निर्णय दिन नसकेमा, मापदण्ड 'ई' देखि 'ऐ' लागू हुन्छ। {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4 | सबै समूह खेलहरूमा उत्कृष्ट गोल अन्तर; | सबै समूह खेलहरूमा गरिएको सबैभन्दा बढी गोल; | सबै समूह खेलहरूमा उच्च टोली आचरण ("फेयर प्ले") स्कोर (एकै खेलमा खेलाडी वा टोली प्रशिक्षक/अधिकारीलाई मात्र एक कटौती लागू गर्न सकिन्छ): {{unordered list | पहेंलो कार्ड: −१ अंक; | अप्रत्यक्ष रातो कार्ड (दोस्रो पहेंलो कार्ड): −३ अङ्क; | प्रत्यक्ष रातो कार्ड: −४ अङ्क; | पहेंलो कार्ड र प्रत्यक्ष रातो कार्ड: −५ अङ्क; }} | सबैभन्दा हालैको [[फिफा पुरुष विश्व वरीयता]]मा राम्रो स्थान; | टोलीहरूलाई छुट्ट्याउन नसकिउन्जेल क्रमिक रूपमा पुराना फिफा पुरुष विश्व वरीयताहरूमा राम्रो स्थान। }} |} ===समूह क === {{Main|२०२६ फिफा विश्वकप समूह क}} {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह क}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A1}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A2}} ---- {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A3}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A4}} ---- {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A5}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A6}} === समूह ख === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ख}} ===समूह ग === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ग}} ===समूह घ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह घ}} ===समूह ङ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ङ}} ===समूह च === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह च}} ===समूह छ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह छ}} ===समूह ज === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ज}} ===समूह झ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह झ}} ===समूह ञ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ञ}} ===समूह ट === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ट}} ===समूह ठ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ठ}} ===तेस्रो स्थान=== {{2026 FIFA World Cup group tables|तेस्रो स्थान}} == नक आउट चरण == ===ब्राकेट === प्रतियोगिताको तालिका तल दिइएको छ, जसमा प्रत्येक खेलका विजेताहरूलाई गाढा अक्षरमा देखाइएको छ। <section begin="Bracket" />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=अन्तिम ३२ |RD2=अन्तिम १६ |RD3=क्वाटरफाइनल |RD4=सेमीफाइनल |RD5=फाइनल |Consol=तेस्रो स्थानको लागी खेल <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |जुन २९ – फक्सवोरो|{{#invoke:flag|fb|GER}}|1 (3)|{{#invoke:flag|fb|PAR}} {{pso}}|1 (4) |जुन ३० – पूर्वी रूथरफोर्ड|{{#invoke:flag|fb|FRA}}|3|{{#invoke:flag|fb|SWE}}|0 |जुन २८ – इंगलवुड|{{#invoke:flag|fb|RSA}}|0|{{#invoke:flag|fb|CAN}}|1 |जुन २९ – गुआडालुप|{{#invoke:flag|fb|NED}}|1 (2)|{{#invoke:flag|fb|MAR}} {{pso}}|1 (3) |जुलाई २ – [[टोरोन्टो]]|{{#invoke:flag|fb|POR}}|2|{{#invoke:flag|fb|CRO}}|1 |जुलाई २ – इंगलवुड|{{#invoke:flag|fb|ESP}}|3|{{#invoke:flag|fb|AUT}}|0 |जुलाई १ – सान्टा क्लारा|{{#invoke:flag|fb|USA}}|2|{{#invoke:flag|fb|BIH}}|0 |जुलाई १ – सिएटल|{{#invoke:flag|fb|BEL}} {{aet}}|3|{{#invoke:flag|fb|SEN}}|2 |जुन २९ – ह्युसटन|{{#invoke:flag|fb|BRA}}|2|{{#invoke:flag|fb|JPN}}|1 |जुन ३० – अर्लिङटन|{{#invoke:flag|fb|CIV}}|1|{{#invoke:flag|fb|NOR}}|2 |जुन ३९ – [[मेक्सिको सिटी]]|{{#invoke:flag|fb|MEX}}|2|{{#invoke:flag|fb|ECU}}|0 |जुलाई १ – [[एटलान्टा]]|{{#invoke:flag|fb|ENG}}|2|{{#invoke:flag|fb|COD}}|1 |जुलाई ३ – मायामी|{{#invoke:flag|fb|ARG}} {{aet}}|3|{{#invoke:flag|fb|CPV}}|2 |जुलाई ३ – अर्लिङटन|{{#invoke:flag|fb|AUS}}|1 (2)|{{#invoke:flag|fb|EGY}} {{pso}}|1 (4) |जुलाई २ – [[भ्यानकुभर]]|{{#invoke:flag|fb|SUI}}|2|{{#invoke:flag|fb|ALG}}|0 |जुलाई ३ – क्यानसास|{{#invoke:flag|fb|COL}}|1|{{#invoke:flag|fb|GHA}}|0 <!--Round of 16--> |जुलाई ४ – [[फिलाडेल्फिया]]|{{#invoke:flag|fb|PAR}}|0|{{#invoke:flag|fb|FRA}}|1 |जुलाई ४ – ह्युसटन|{{#invoke:flag|fb|CAN}}|0|{{#invoke:flag|fb|MAR}}|3 |जुलाई ६ – अर्लिङटन|{{#invoke:flag|fb|POR}}||{{#invoke:flag|fb|ESP}}| |जुलाई ६ – सिएटल|{{#invoke:flag|fb|USA}}||{{#invoke:flag|fb|BEL}}| |जुलाई ५ – पूर्वी रूथरफोर्ड|{{#invoke:flag|fb|BRA}}|1|{{#invoke:flag|fb|NOR}}|2 |जुलाई ५ – [[मेक्सिको सिटी]]|{{#invoke:flag|fb|MEX}}|1|{{#invoke:flag|fb|ENG}}|3 |जुलाई ७ – [[एटलान्टा]]|{{#invoke:flag|fb|ARG}}|3|{{#invoke:flag|fb|EGY}}|2 |जुलाई ७ – [[भ्यानकुभर]]|{{#invoke:flag|fb|SUI}} {{pso}}|0 (4)|{{#invoke:flag|fb|COL}}|0 (3) <!--Quarterfinals--> |जुलाई ९ – फक्सवोरो|{{#invoke:flag|fb|FRA}}<!--Winner Match 89-->||{{#invoke:flag|fb|MAR}}<!--Winner Match 90-->| |जुलाई १० – इंगलवुड|{{#invoke:flag|fb|ESP}}||{{#invoke:flag|fb|BEL}}| |जुलाई ११ – मायामी|{{#invoke:flag|fb|NOR}}||{{#invoke:flag|fb|ENG}}| |जुलाई ११ – क्यानसास|{{#invoke:flag|fb|ARG}}||{{#invoke:flag|fb|SUI}}| <!--Semifinals--> |जुलाई १४ – पूर्वी रूथरफोर्ड|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 97||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 98| |जुलाई १५ – [[एटलान्टा]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 99||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 100| <!--Final--> |जुलाई १९ – पूर्वी रूथरफोर्ड|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 101||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 102| <!--Match for third place--> |जुलाई १८ – मायामी|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Loser Match 101||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Loser Match 102| }}<section end="Bracket" /> === फाइनल === फाइनल खेल जुलाई १९, २०२६ मा [[न्युयोर्क सहर|न्यूयोर्क शहर]] नजिकै रहेको न्यू जर्सीको पूर्वी रदरफोर्डस्थित मीडोल्याण्ड्स स्पोर्ट्स कम्प्लेक्सको मेटलाइफ स्टेडियममा खेलिने तालिका छ। == तथ्यांक == {{#invoke:Goalscorers|main|2026 FIFA World Cup|mdy=y|bold=yes}}<!--CAREFULLY update goalscorers at Module:Goalscorers/data/2026 FIFA World Cup--> == पुरस्कार == === पुरस्कार रकम === अप्रिल २०२६ मा, फिफाले सबै सहभागी राष्ट्रहरूको लागि पुरस्कार घोषणा गर्‍यो, प्रतियोगिताको कुल वितरण $८७१ मिलियन थियो, जुन अघिल्लो प्रतियोगिताको पुरस्कार पूलको लगभग दोब्बर हो। प्रदर्शनमा आधारित पुरस्कार रकम $८७१ मिलियनको कुल रकम मध्ये $६७१ मिलियन हो, बाँकी $२०० मिलियन टोलीहरू बीच प्रदर्शनको पर्वाह नगरी भुक्तानी गरिएको थियो। प्रत्येक योग्य टोलीले तयारी रकम $२.५ मिलियन प्राप्त गर्यो; यसलाई समूह चरणमा एलिमिनेशनसँग जोड्दा, प्रति टोली प्राप्त हुने न्यूनतम कुल रकम $१२.५ मिलियन हो, जसमा विजेताले $६२.५ मिलियन सम्म प्राप्त गर्नेछ।<ref>{{Cite web |title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026 |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |access-date=May 3, 2026 |publisher=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Pooja |date=May 3, 2026 |orig-date=January 25, 2026 |title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn? |url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/ |access-date=May 3, 2026 |website=World Cup Local Time}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 24, 2026 |title=World Cup 2026: What is the prize money? |url=https://www.bbc.com/sport/articles/c9821x9lpdjo |access-date=June 24, 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+प्रदर्शनमा आधारित पुरस्कार रकम ! rowspan="2" |स्थान ! rowspan="2" |टोली ! colspan="2" |रकम (मिलियनमा ) |- !प्रति टोली !Total |- | style="text-align:left;" |च्याम्पियन |१ |$५० |$५० |- | style="text-align:left;" |उपविजेता |१ |$३३ |$३३ |- | style="text-align:left;" |तेस्रो स्थान |१ |$२९ |$२९ |- | style="text-align:left;" |चौथो स्थान |१ |$२७ |$२७ |- | style="text-align:left;" |५औं–आठौं स्थान (क्वार्टरफाइनल) |४ |$१९ |$७६ |- | style="text-align:left;" |९औं–१६औं स्थान (१६ को राउन्ड) |८ |$१५ |$१२० |- | style="text-align:left;" |१७औं–३२औं स्थान (३२ राउन्ड) |१६ |$११ |$१७६ |- | style="text-align:left;" |३३औं–४८औं स्थान (समूह चरण) |१६ |$१० |$१६० |- !कुल !४८ ! colspan="2" |$६७१ |} === व्यक्तिगत र टिम पुरस्कार === प्रतियोगिताको अन्त्यमा निम्न पुरस्कारहरू प्रदान गरिनेछ।<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/question/What-are-the-World-Cup-award-names|title=What are the World Cup award names? {{!}} Britannica|work=Encyclopedia Britannica|access-date=June 23, 2026|language=en}}</ref> * गोल्डेन बुट: प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्तालाई प्रदान गरिन्छ। * गोल्डेन ग्लोभ: प्रतियोगिताको उत्कृष्ट गोलकिपरलाई प्रदान गरिन्छ। * गोल्डेन बल: प्रतियोगिताको उत्कृष्ट समग्र खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ। * फिफा युवा खेलाडी पुरस्कार: २१ वर्ष मुनिका प्रतियोगिताको उत्कृष्ट समग्र खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ। * फिफा फेयर प्ले ट्रफी: नकआउट चरणमा पुग्ने उत्कृष्ट अनुशासनात्मक रेकर्ड भएको टोलीलाई प्रदान गरिन्छ। == टिप्पणीहरू == <references group="upper-alpha"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Sister project links |wikt=no |c=Category:2026 FIFA World Cup |commonscat= |n=yes |q=yes|s=no |author=no |b=no |v=no |d=yes |voy=yes}} [[श्रेणी:फिफा विश्वकप प्रतियोगिताहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 84k3f6neyc5st998mru6mctzoy7xhtf 1365255 1365254 2026-07-08T05:43:07Z Bishaldev100 28807 /* ब्राकेट */ 1365255 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|उत्तर अमेरिकामा अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता}} {{Current sport|sport=फुटबल|event=फिफा विश्वकप|date=जुन २०२६}} {{Infobox international football competition | year = २०२६ | tourney_name = फिफा विश्वकप | other_titles = {{native name|en|2026 FIFA World Cup}}<br>{{native name|es|Copa Mundial de la FIFA 2026}}<br>{{native name|fr|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | size = 250x250px | alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy <!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--> | country = क्यानडा | country2 = मेक्सिको | country3 = संयुक्त राज्य अमेरिका | dates = जुन ११ – जुलाई १९ | num_teams = ४८ | confederations = ६ | venues = १६ | cities = १६ | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = {{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}} | goals = {{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}} | attendance = {{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}} | top_scorer = {{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}} | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[२०२२ फिफा विश्वकप|सन् २०२२]] | nextseason = ''[[२०३० फिफा विश्वकप|सन् २०३०]]'' | updated = {{#invoke:Goalscorers|date|2026 FIFA World Cup|mdy=y}} }} '''२०२६ फिफा विश्वकप''' [[फिफा विश्वकप]]को वर्तमान र २३औँ संस्करण हो, जुन फिफाका सदस्य सङ्घका राष्ट्रिय टोलीहरूद्वारा प्रतिस्पर्धा गरिने चार-चार वर्षमा हुने अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता हो। यो प्रतियोगिता सन् २०२६ जुन ११ देखि जुलाई १९ सम्म आयोजना भइरहेको छ। यसलाई संयुक्त रूपमा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]का ११, [[मेक्सिको]]का ३, र [[क्यानडा]]का २ गरी जम्मा १६ सहरहरूमा आयोजना गरिएको छ।<ref>{{cite news |title=फिफा विश्वकप २०२६: २०२६ फिफा विश्वकप अमेरिका, क्यानडा, र मेक्सिकोमा हुने भएको छ। |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |accessdate=१३ जुन २०१८ |publisher=बिबिसी|date=१३ जुन २०१८}}</ref> यो प्रतियोगिता तीन राष्ट्रहरूद्वारा आयोजना गरिएको पहिलो [[फिफा विश्वकप]] हो, र अघिल्लो ३२ टोलीहरूबाट विस्तार गरी ४८ टोलीहरू समावेश गरिएको यो पहिलो प्रतियोगिता हो। संयुक्त २०२६ को बोलकबोलले [[मस्को]]मा भएको ६८औँ फिफा कङ्ग्रेसको अन्तिम मतदानमा [[मोरक्को]]को प्रतिस्पर्धी बोलकबोललाई पराजित गरेको थियो। यो [[२००२ फिफा विश्वकप|सन् २००२]] पछि बहु-राष्ट्रहरूद्वारा संयुक्त रूपमा आयोजना हुन लागेको पहिलो विश्वकप हो। यसअघि सन् १९७० र १९८६ का प्रतियोगिताहरू आयोजना गरिसकेको [[मेक्सिको]], तीन पटक विश्वकप आयोजना वा संयुक्त आयोजना गर्ने पहिलो देश बनिसकेको छ। [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]ले यसअघि सन् [[१९९४ फिफा विश्वकप|१९९४]] को फिफा विश्वकप आयोजना गरेको थियो। यसको विपरित, [[क्यानडा]]का लागि भने यो प्रतियोगिता आयोजना वा संयुक्त आयोजना गरेको पहिलो पटक हो। [[कतार]]मा भएको [[२०२२ फिफा विश्वकप|सन् २०२२ को विश्वकप]] विशेष रूपमा नोभेम्बर र डिसेम्बरमा आयोजना भएपछि, यो प्रतियोगिता पुनः आफ्नो परम्परागत [[उत्तरी गोलार्ध]]को ग्रीष्मकालीन समय तालिकामा फर्किएको छ। आयोजक राष्ट्रका रूपमा [[क्यानडा राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्यानडा]], [[मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टोली|मेक्सिको]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका राष्ट्रिय फुटबल टोली|संयुक्त राज्य अमेरिका]] सबै यस प्रतियोगिताका लागि स्वतः छनोट भएका छन्। [[केप भर्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|केप भर्ड]], [[कुरासाओ राष्ट्रिय फुटबल टोली|कुरासाओ]], [[जोर्डन राष्ट्रिय फुटबल टोली|जोर्डन]] र [[उज्बेकिस्तान राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]]ले विश्वकपमा पहिलो पटक प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। [[अर्जेन्टिना राष्ट्रिय फुटबल टोली|अर्जेन्टिना]] साविकको विजेता हो, जसले सन् २०२२ मा आफ्नो तेस्रो विश्वकप उपाधि जितेको थियो। प्रतियोगिताको तयारीले विवादहरू निम्त्याएको छ, विशेष गरी [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को अध्यागमन र प्रवेशाज्ञा नीतिहरू जसले छनोट भएका टोलीहरू र तिनीहरूका प्रशंसकहरूलाई असर पारेको छ, अमेरिका र [[इजरायल]]सँगको जारी युद्धका बीच [[इरान]]को सहभागिता, र [[फिफा]]द्वारा प्रयोग गरिएको गतिशील टिकट मूल्य निर्धारणलाई लिएर विवाद भएको छ। == समूह चरण == [[File:2026 world cup.svg|thumb|२०२६ फिफा विश्वकपमा सहभागी देशहरूको नतिजा {{div col|colwidth=8em|content= {{Legend|#2B42A3|विजेता}}{{Legend|#34C0BE|उपविजेता}}{{Legend|#269C5A|तेस्रो स्थान}}{{Legend|#81C846|चौथो स्थान}}{{Legend|#E4E454|क्वाटरफाइनल}}{{Legend|#FF6600|राउन्ड अफ १६}}{{Legend|#B94954|राउन्ड अफ ३२}}{{Legend|#8E62A6|समूह चरण}} }}]] [[राउन्ड-रोबिन प्रतियोगिता|राउन्ड-रोबिन]] समूह चरण चार-चार टोलीका बाह्र समूहहरूमा (क देखि ठ) जुन ११ देखि २७, २०२६ सम्म खेलाइएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> टोलीहरूलाई जितका लागि तीन अङ्क, बराबरीका लागि एक र हारका लागि कुनै अङ्क दिइएको थिएन। समूह चरणको समाप्तिपछि, प्रत्येक समूहका शीर्ष दुई टोलीहरू, [[#तेस्रो स्थानमा रहने टोलीहरूको वरीयता|आठ उत्कृष्ट तेस्रो स्थानमा रहने टोलीहरू]] सँगै [[#नकआउट चरण|नकआउट चरण]]मा प्रवेश गरेका थिए। ''सबै समय स्थानीय समयमा छन्।'' {| class="wikitable mw-collapsible" |+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} समूह चरणको वरीयताका लागि टाइ-ब्रेकर मापदण्ड}} |- |प्रत्येक समूहमा टोलीहरूको वरीयता सबै समूह खेलहरूमा प्राप्त अङ्कहरूद्वारा निर्धारण गरिन्छ। यदि दुई वा सोभन्दा बढी टोलीहरूको अङ्क बराबर भएमा, वरीयता निर्धारण गर्न निम्न मापदण्डहरू प्रयोग गरिन्छ:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha | सम्बन्धित टोलीहरू बीच खेलिएका समूह खेलहरूमा प्राप्त बढी अङ्क; | सम्बन्धित टोलीहरू बीच खेलिएका समूह खेलहरूमा उत्कृष्ट गोल अन्तर; | सम्बन्धित टोलीहरू बीच खेलिएका समूह खेलहरूमा गरिएको सबैभन्दा बढी गोल; }} यदि मापदण्ड 'अ' देखि 'इ' लागू गरेपछि पनि टोलीहरूको वरीयता बराबर रहेमा, उनीहरूको अन्तिम वरीयता निर्धारण गर्न अझै पनि बराबरीमा रहेका टोलीहरू बीचका खेलहरूमा मात्र विशेष रूपमा मापदण्ड 'अ' देखि 'इ' पुन: लागू गरिन्छ।{{efn-ua|जब दुई वा सोभन्दा बढी टोलीहरूको अङ्क बराबर हुन्छ, मापदण्ड 'अ' देखि 'इ' लागू गरिन्छ। यी मापदण्डहरू लागू गरिसकेपछि, तिनीहरूले संलग्न केही टोलीहरूको स्थान निर्धारण गर्न सक्छन्, तर सबैको होइन। उदाहरणका लागि, यदि तीन टोलीहरू बीच अङ्क बराबर छ भने, पहिलो तीन मापदण्डको प्रयोगले केवल एउटा टोलीको मात्र बराबरी तोड्न सक्छ, र बाँकी दुई टोलीहरू अझै पनि बराबरीमा रहन सक्छन्। यस्तो अवस्थामा, अझै पनि बराबरीमा रहेका टोलीहरूका लागि सुरुदेखि नै टाइ-ब्रेकिङ प्रक्रिया पुन: सुरु गरिन्छ।}} यदि यो प्रक्रियाले पनि निर्णय दिन नसकेमा, मापदण्ड 'ई' देखि 'ऐ' लागू हुन्छ। {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4 | सबै समूह खेलहरूमा उत्कृष्ट गोल अन्तर; | सबै समूह खेलहरूमा गरिएको सबैभन्दा बढी गोल; | सबै समूह खेलहरूमा उच्च टोली आचरण ("फेयर प्ले") स्कोर (एकै खेलमा खेलाडी वा टोली प्रशिक्षक/अधिकारीलाई मात्र एक कटौती लागू गर्न सकिन्छ): {{unordered list | पहेंलो कार्ड: −१ अंक; | अप्रत्यक्ष रातो कार्ड (दोस्रो पहेंलो कार्ड): −३ अङ्क; | प्रत्यक्ष रातो कार्ड: −४ अङ्क; | पहेंलो कार्ड र प्रत्यक्ष रातो कार्ड: −५ अङ्क; }} | सबैभन्दा हालैको [[फिफा पुरुष विश्व वरीयता]]मा राम्रो स्थान; | टोलीहरूलाई छुट्ट्याउन नसकिउन्जेल क्रमिक रूपमा पुराना फिफा पुरुष विश्व वरीयताहरूमा राम्रो स्थान। }} |} ===समूह क === {{Main|२०२६ फिफा विश्वकप समूह क}} {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह क}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A1}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A2}} ---- {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A3}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A4}} ---- {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A5}} {{#lst:२०२६ फिफा विश्वकप समूह क|A6}} === समूह ख === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ख}} ===समूह ग === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ग}} ===समूह घ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह घ}} ===समूह ङ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ङ}} ===समूह च === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह च}} ===समूह छ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह छ}} ===समूह ज === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ज}} ===समूह झ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह झ}} ===समूह ञ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ञ}} ===समूह ट === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ट}} ===समूह ठ === {{2026 FIFA World Cup group tables|समूह ठ}} ===तेस्रो स्थान=== {{2026 FIFA World Cup group tables|तेस्रो स्थान}} == नक आउट चरण == ===ब्राकेट === प्रतियोगिताको तालिका तल दिइएको छ, जसमा प्रत्येक खेलका विजेताहरूलाई गाढा अक्षरमा देखाइएको छ। <section begin="Bracket" />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=अन्तिम ३२ |RD2=अन्तिम १६ |RD3=क्वाटरफाइनल |RD4=सेमीफाइनल |RD5=फाइनल |Consol=तेस्रो स्थानको लागी खेल <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |जुन २९ – फक्सवोरो|{{#invoke:flag|fb|GER}}|1 (3)|{{#invoke:flag|fb|PAR}} {{pso}}|1 (4) |जुन ३० – पूर्वी रूथरफोर्ड|{{#invoke:flag|fb|FRA}}|3|{{#invoke:flag|fb|SWE}}|0 |जुन २८ – इंगलवुड|{{#invoke:flag|fb|RSA}}|0|{{#invoke:flag|fb|CAN}}|1 |जुन २९ – गुआडालुप|{{#invoke:flag|fb|NED}}|1 (2)|{{#invoke:flag|fb|MAR}} {{pso}}|1 (3) |जुलाई २ – [[टोरोन्टो]]|{{#invoke:flag|fb|POR}}|2|{{#invoke:flag|fb|CRO}}|1 |जुलाई २ – इंगलवुड|{{#invoke:flag|fb|ESP}}|3|{{#invoke:flag|fb|AUT}}|0 |जुलाई १ – सान्टा क्लारा|{{#invoke:flag|fb|USA}}|2|{{#invoke:flag|fb|BIH}}|0 |जुलाई १ – सिएटल|{{#invoke:flag|fb|BEL}} {{aet}}|3|{{#invoke:flag|fb|SEN}}|2 |जुन २९ – ह्युसटन|{{#invoke:flag|fb|BRA}}|2|{{#invoke:flag|fb|JPN}}|1 |जुन ३० – अर्लिङटन|{{#invoke:flag|fb|CIV}}|1|{{#invoke:flag|fb|NOR}}|2 |जुन ३९ – [[मेक्सिको सिटी]]|{{#invoke:flag|fb|MEX}}|2|{{#invoke:flag|fb|ECU}}|0 |जुलाई १ – [[एटलान्टा]]|{{#invoke:flag|fb|ENG}}|2|{{#invoke:flag|fb|COD}}|1 |जुलाई ३ – मायामी|{{#invoke:flag|fb|ARG}} {{aet}}|3|{{#invoke:flag|fb|CPV}}|2 |जुलाई ३ – अर्लिङटन|{{#invoke:flag|fb|AUS}}|1 (2)|{{#invoke:flag|fb|EGY}} {{pso}}|1 (4) |जुलाई २ – [[भ्यानकुभर]]|{{#invoke:flag|fb|SUI}}|2|{{#invoke:flag|fb|ALG}}|0 |जुलाई ३ – क्यानसास|{{#invoke:flag|fb|COL}}|1|{{#invoke:flag|fb|GHA}}|0 <!--Round of 16--> |जुलाई ४ – [[फिलाडेल्फिया]]|{{#invoke:flag|fb|PAR}}|0|{{#invoke:flag|fb|FRA}}|1 |जुलाई ४ – ह्युसटन|{{#invoke:flag|fb|CAN}}|0|{{#invoke:flag|fb|MAR}}|3 |जुलाई ६ – अर्लिङटन|{{#invoke:flag|fb|POR}}|0|{{#invoke:flag|fb|ESP}}|1 |जुलाई ६ – सिएटल|{{#invoke:flag|fb|USA}}|1|{{#invoke:flag|fb|BEL}}|4 |जुलाई ५ – पूर्वी रूथरफोर्ड|{{#invoke:flag|fb|BRA}}|1|{{#invoke:flag|fb|NOR}}|2 |जुलाई ५ – [[मेक्सिको सिटी]]|{{#invoke:flag|fb|MEX}}|1|{{#invoke:flag|fb|ENG}}|3 |जुलाई ७ – [[एटलान्टा]]|{{#invoke:flag|fb|ARG}}|3|{{#invoke:flag|fb|EGY}}|2 |जुलाई ७ – [[भ्यानकुभर]]|{{#invoke:flag|fb|SUI}} {{pso}}|0 (4)|{{#invoke:flag|fb|COL}}|0 (3) <!--Quarterfinals--> |जुलाई ९ – फक्सवोरो|{{#invoke:flag|fb|FRA}}<!--Winner Match 89-->||{{#invoke:flag|fb|MAR}}<!--Winner Match 90-->| |जुलाई १० – इंगलवुड|{{#invoke:flag|fb|ESP}}||{{#invoke:flag|fb|BEL}}| |जुलाई ११ – मायामी|{{#invoke:flag|fb|NOR}}||{{#invoke:flag|fb|ENG}}| |जुलाई ११ – क्यानसास|{{#invoke:flag|fb|ARG}}||{{#invoke:flag|fb|SUI}}| <!--Semifinals--> |जुलाई १४ – पूर्वी रूथरफोर्ड|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 97||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 98| |जुलाई १५ – [[एटलान्टा]]|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 99||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 100| <!--Final--> |जुलाई १९ – पूर्वी रूथरफोर्ड|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 101||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Winner Match 102| <!--Match for third place--> |जुलाई १८ – मायामी|<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Loser Match 101||<!--{{#invoke:flag|fb|}}-->Loser Match 102| }}<section end="Bracket" /> === फाइनल === फाइनल खेल जुलाई १९, २०२६ मा [[न्युयोर्क सहर|न्यूयोर्क शहर]] नजिकै रहेको न्यू जर्सीको पूर्वी रदरफोर्डस्थित मीडोल्याण्ड्स स्पोर्ट्स कम्प्लेक्सको मेटलाइफ स्टेडियममा खेलिने तालिका छ। == तथ्यांक == {{#invoke:Goalscorers|main|2026 FIFA World Cup|mdy=y|bold=yes}}<!--CAREFULLY update goalscorers at Module:Goalscorers/data/2026 FIFA World Cup--> == पुरस्कार == === पुरस्कार रकम === अप्रिल २०२६ मा, फिफाले सबै सहभागी राष्ट्रहरूको लागि पुरस्कार घोषणा गर्‍यो, प्रतियोगिताको कुल वितरण $८७१ मिलियन थियो, जुन अघिल्लो प्रतियोगिताको पुरस्कार पूलको लगभग दोब्बर हो। प्रदर्शनमा आधारित पुरस्कार रकम $८७१ मिलियनको कुल रकम मध्ये $६७१ मिलियन हो, बाँकी $२०० मिलियन टोलीहरू बीच प्रदर्शनको पर्वाह नगरी भुक्तानी गरिएको थियो। प्रत्येक योग्य टोलीले तयारी रकम $२.५ मिलियन प्राप्त गर्यो; यसलाई समूह चरणमा एलिमिनेशनसँग जोड्दा, प्रति टोली प्राप्त हुने न्यूनतम कुल रकम $१२.५ मिलियन हो, जसमा विजेताले $६२.५ मिलियन सम्म प्राप्त गर्नेछ।<ref>{{Cite web |title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026 |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |access-date=May 3, 2026 |publisher=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Pooja |date=May 3, 2026 |orig-date=January 25, 2026 |title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn? |url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/ |access-date=May 3, 2026 |website=World Cup Local Time}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 24, 2026 |title=World Cup 2026: What is the prize money? |url=https://www.bbc.com/sport/articles/c9821x9lpdjo |access-date=June 24, 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+प्रदर्शनमा आधारित पुरस्कार रकम ! rowspan="2" |स्थान ! rowspan="2" |टोली ! colspan="2" |रकम (मिलियनमा ) |- !प्रति टोली !Total |- | style="text-align:left;" |च्याम्पियन |१ |$५० |$५० |- | style="text-align:left;" |उपविजेता |१ |$३३ |$३३ |- | style="text-align:left;" |तेस्रो स्थान |१ |$२९ |$२९ |- | style="text-align:left;" |चौथो स्थान |१ |$२७ |$२७ |- | style="text-align:left;" |५औं–आठौं स्थान (क्वार्टरफाइनल) |४ |$१९ |$७६ |- | style="text-align:left;" |९औं–१६औं स्थान (१६ को राउन्ड) |८ |$१५ |$१२० |- | style="text-align:left;" |१७औं–३२औं स्थान (३२ राउन्ड) |१६ |$११ |$१७६ |- | style="text-align:left;" |३३औं–४८औं स्थान (समूह चरण) |१६ |$१० |$१६० |- !कुल !४८ ! colspan="2" |$६७१ |} === व्यक्तिगत र टिम पुरस्कार === प्रतियोगिताको अन्त्यमा निम्न पुरस्कारहरू प्रदान गरिनेछ।<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/question/What-are-the-World-Cup-award-names|title=What are the World Cup award names? {{!}} Britannica|work=Encyclopedia Britannica|access-date=June 23, 2026|language=en}}</ref> * गोल्डेन बुट: प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्तालाई प्रदान गरिन्छ। * गोल्डेन ग्लोभ: प्रतियोगिताको उत्कृष्ट गोलकिपरलाई प्रदान गरिन्छ। * गोल्डेन बल: प्रतियोगिताको उत्कृष्ट समग्र खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ। * फिफा युवा खेलाडी पुरस्कार: २१ वर्ष मुनिका प्रतियोगिताको उत्कृष्ट समग्र खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ। * फिफा फेयर प्ले ट्रफी: नकआउट चरणमा पुग्ने उत्कृष्ट अनुशासनात्मक रेकर्ड भएको टोलीलाई प्रदान गरिन्छ। == टिप्पणीहरू == <references group="upper-alpha"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Sister project links |wikt=no |c=Category:2026 FIFA World Cup |commonscat= |n=yes |q=yes|s=no |author=no |b=no |v=no |d=yes |voy=yes}} [[श्रेणी:फिफा विश्वकप प्रतियोगिताहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 041c4e4gobg973pdrpxe38767e1076g 0 100978 1365214 1365189 2026-07-07T13:16:27Z पर्वत सुवेदी 31224 1365214 wikitext text/x-wiki {{Infobox news event | title = निर्मला पन्त बलात्कार तथा हत्या | image = | image_name = | image_size = | caption = | date = २०७५ साउन १० | place = [[कञ्चनपुर जिल्ला]], [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]] | verdict = | sentence= | convictions = |suspects= दीलिपसिंह विष्ट | convicted = | outcome = | reported injuries = | reported death(s) = १ <small>(निर्मला पन्त)</small> २०७५ साउन १० }} '''निर्मला पन्त बलात्कार र हत्या प्रकरण''' नेपालमा भएको र हालसम्म पनि नसुल्झिएको हत्याकाण्डहरू मध्ये एक हो। निर्मला पन्त नेपालको [[कञ्चनपुर जिल्ला]]को [[भीमदत्त नगरपालिका]] वडा नम्बर २ उल्टाखामकी एक १३ वर्षीया बालिका थिइन्। २०७५ साउन १० मा दिन आफ्नो घर नजिकैको एउटा उखुबारीमा [[बलात्कार]] र [[हत्या]] गरिएको अवस्थामा फेला परेकी थिइन् भने उनी त्यसको अघिल्लो दिन हराएकी थिइन्। यस घटनाको समाचार व्यापक रूपमा फैलिएको थियो र यसको चौतर्फी व्यापक आलोचना गरिएको थियो। त्यसपछिका दिन र महिनाहरूमा, सरकार र प्रहरीलाई दबाब दिनका लागि देशभरि विभिन्न न्याय अभियान र सामूहिक विरोध प्रदर्शनहरू आयोजना गरिएका थिए। २०७५ भदौ ७ गते सरकारले उक्त घटनाको लागि एक विशेष छानबीन समिति गठन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|title=निर्मला हत्याकाण्ड : छानबिन प्रतिवेदन सार्वजनिक (पूर्णपाठ)|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/59343/|language=नेपाली|website=नागरिक दैनिक|date=२०७५ असोज २१|accessdate=२०८३ असार २३}}</ref> छानबिन आयोगले घटनाको अनुसन्धानमा प्रहरीले लापरवाही गरेको प्रतिवेदन दिएको थियो। भदौ ८ गते प्रहरीको विरूद्धमा भएको प्रदर्शनमा गोली लागि थप एक युवकको समेत मृत्यु भएको थियो।<ref>{{Cite web|title=निर्मला पन्त हत्या प्रकरण : प्रहरीको गोलीले एक जनाको मृत्यु (अपडेट)|url=https://reportnepal.com/news/%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4-%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%B0-4/|language=नेपाली|website=रिपोर्ट नेपाल|date=२०७५ भदौ ८|accessdate=२०८३ असार २३}}</ref> स्थानीय प्रहरी र [[केन्द्रिय अनुसन्धान ब्युरो]]को टोलीले गरेको पहिलो अनुसन्धानको कार्यशैली र आचरणलाई लिएर व्यापक आलोचना भएको थियो। == घटना == निर्मला पन्त [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]] वडा नम्बर २ की कक्षा नौमा अध्ययनरत विद्यार्थी थिइन्।<ref name=":0" /> २०७५ साउन १० मा उनी आफ्नी साथी रोशनी बमको घरमा पढ्नका लागि निस्किएकी थिइन्।<ref name=":0">{{Cite web |date=2019-09-11 |title=Everything you should know about the Nirmala Pant rape and murder case |url=https://kathmandupost.com/national/2019/07/25/everything-you-should-know-about-the-rape-and-murder-of-nirmala-pant |access-date= |website=The Kathmandu Post |language=en|archive-date=25 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190725235618/https://kathmandupost.com/national/2019/07/25/everything-you-should-know-about-the-rape-and-murder-of-nirmala-pant |url-status=live }}</ref> उनी बिहान ११ बजेतिर आफ्नो घरबाट १.५ किलोमिटर टाढा रहेको बमको घरमा गएकी थिइन्।<ref name="nagarik1" /> उनी दिउँसो ३ बजेतिर त्यहाँबाट निस्किएकी थिइन् र पछि घर फर्किइनन्।<ref name="nagarik1" /> पन्तको परिवारले स्थानीय प्रहरी कार्यालयमा बेपत्ता भएको निवेदन दर्ता गराउन खोजे पनि प्रहरीले उनीहरूलाई भोलिपल्ट बिहान आउन अनुरोध गरेको थियो।<ref name="nagarik1">{{cite web |last=Chhatyal |first=Dil Bahadur |date=2018-07-29 |title=Teenager raped and killed in Kanchanpur |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/teenager-raped-and-killed-in-kanchanpur/ |website=MyRepublica |access-date=19 September 2018 |archive-date=23 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923110933/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/teenager-raped-and-killed-in-kanchanpur/ |url-status=live }}</ref> साउन ११ मा भीमदत्तनगर वडा नम्बर १८ को निम्बुखेडास्थित बमको घरबाट करिब {{Convert|500|m|ft}} टाढा रहेको पानीले भरिएको उखुबारीमा निर्मलाको नग्न शव फेला परेको थियो।<ref name="nagarik1" /><ref name="kathmandupost1">{{cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-29/kanchanpur-tense-after-girls-rape-murder.html|title=Kanchanpur tense after girl's rape, murder|access-date=19 September 2018|archive-date=18 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181018161419/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-29/kanchanpur-tense-after-girls-rape-murder.html|url-status=live}}</ref> == अनुसन्धान == सडकको छेउमा रहेको उखुबारीमा निर्मलाको साइकल देखेपछि उनको शव फेला परेको थियो।<ref name="kathmandupost1"/> प्रारम्भिक अनुसन्धानका आधारमा स्थानीय प्रहरीले उनको बलात्कार पछि हत्या गरिएको जनाएको थियो।<ref name="kathmandupost1"/> घटनाको चार दिनपछि कञ्चनपुर पुगेर प्रहरी नायब उपरीक्षक अङ्गुर जिसीको नेतृत्वमा रहेको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोको टोलीले अनुसन्धान सुरु गरेको थियो। कञ्चनपुर प्रहरी र सिआईबी टोलीले आफ्नै जेठानको हत्या अभियोगमा ९ वर्ष जेल सजाय भुक्तान गरिसकेका एक ४१ वर्षीय स्थानीय व्यक्ति दिलिपसिंह विष्टलाई मुख्य संदिग्धको रूपमा सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":0" /> प्रहरीले उनले सोधपुछका क्रममा पटक-पटक अपराध स्वीकार गरेको दाबी गरेको थियो।<ref name=":0" /> तर, पीडितको शरीरबाट सङ्कलन गरिएको नमुनासँग उनको [[डिएनए]] मेल नखाएपछि उनलाई २०७५ भदौ २७ मा रिहा गरिएको थियो।<ref name=":0" /> उनी निर्दोष रहेको र वास्तविक अपराधीहरूलाई जोगाउन प्रहरीले उनलाई फसाएको भन्दै निर्मलाको परिवार सहित स्थानीय बासिन्दाहरूले विरोध प्रदर्शन सुरु गरेका थिए।<ref name=":1">{{Cite web |last=Bhatta |first=Bhawani |date=2018-09-12 |title=Bista, Bam sisters released |url=http://kathmandupost.com/national/2018/09/12/bista-bam-sisters-released |access-date= |website=The Kathmandu Post |language=English |archive-date=5 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505052334/https://kathmandupost.com/national/2018/09/12/bista-bam-sisters-released |url-status=live }}</ref> आन्दोलनकारीहरूले उनीहरूलाई पक्राउ गर्न माग गरेपछि भदौ ७ मा बम दिदीबहिनी (रोशनी र बबिता बम) लाई पक्राउ गरिएको थियो। पछि, पर्याप्त प्रमाण नभएको भन्दै प्रहरीले जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयसँगको सल्लाहमा उनीहरूलाई रिहा गरेको थियो। रोशनी बमलाई प्रहरीले माग गरेका बखत उपस्थित हुने सर्तमा र उनकी दिदीलाई ३०,००० रुपैयाँ धरौटीमा रिहा गरिएको थियो।<ref name=":1" /> भदौ ७ देखि कारागार व्यवस्थापन विभागका महानिर्देशक हरिप्रसाद मैनालीको नेतृत्वमा नेपाल सरकारले यस घटनाको छानबिन गर्न एक समिति गठन गरेको थियो। कञ्चनपुरका प्रहरी प्रमुख, प्रहरी उपरीक्षक डिल्लीराज विष्ट र प्रमुख जिल्ला अधिकारी कुमारबहादुर खड्कालाई काठमाडौँ बोलाइएको थियो,<ref name="setopati1">{{cite web |date=2018-08-25 |title=SP Bista to be suspended over mishandling of Nirmala Panta rape case |url=https://setopati.net/political/128910 |website=Setopati |access-date=20 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204102055/http://setopati.net/political/128910 |url-status=live }}</ref> र उनीहरूको स्थानमा नयाँ अधिकारीहरू पठाइएको थियो।<ref name="himalayan1">{{cite web |last=Satyal |first=Ujjwal |date=2018-09-13 |title=Nirmala's parents in capital seeking justice |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmala-panta-parents-in-capital-seeking-justice/ |website=The Himalayan Times |access-date=19 September 2018 |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914133526/https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmala-panta-parents-in-capital-seeking-justice/ |url-status=live }}</ref> यस घटनाका कारण [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]ले डिएसपीहरू ज्ञानबहादुर सेठी र अङ्गुर जिसी, इन्स्पेक्टरहरू एकेन्द्र खड्का र जगदीश भट्ट, तथा प्रहरी सहायक निरीक्षक रामसिंह धामीलाई निलम्बन गरेको थियो।<ref name="kathmandupost4">{{Cite web |date=2018-09-17 |title=New team to scan officers for faulty investigation |url=https://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-17/new-team-to-scan-officers-for-faulty-investigation.html |website=The Kathmandu Post |access-date=19 September 2018 |archive-date=18 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918132659/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-17/new-team-to-scan-officers-for-faulty-investigation.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |date=2018-09-16 |title=DIG Dhiru Basnet to lead investigation of rape and murder of Nirmala Panta |url=https://setopati.net/social/130408 |website=Setopati |access-date=20 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204102058/http://setopati.net/social/130408 |url-status=live }}</ref> भदौ ३१ मा पूर्व एसपी डिल्लीराज विष्ट सहित नौ जना प्रहरी अधिकारीहरूसँग घटनाको अनुसन्धानमा उनीहरूको भूमिकालाई लिएर सोधपुछ गरिएको थियो।<ref>{{cite web |date=2018-09-18 |title=Basnyat panel grills police officials |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2018-09-18/basnyat-panel-grills-police-officials.html |website=The Kathmandu Post |access-date=19 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204005843/http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2018-09-18/basnyat-panel-grills-police-officials.html |url-status=live }}</ref> तथापि, अनुसन्धानलाई कमजोर बनाउन खोज्ने समूहबाट धम्की आएको भन्दै वीरेन्द्र केसीले गृह मन्त्रालयको छानबिन समितिबाट राजीनामा दिएका थिए।<ref name=":1" /> [[नेपाल प्रहरी]]का तत्कालीन प्रवक्ता प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक (एसएसपी) [[शैलेश थापा क्षेत्री]]का अनुसार थप अनुसन्धानका लागि पीडितको योनि स्राव (भेजाइनल स्वाब)को नमुनासँगै एसपी विष्ट, उनका छोरा र [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]]का मेयरका भतिजाको डिएनए नमुना सङ्कलन गरिएको थियो, तर कसैको पनि मेल खाएको थिएन।<ref name="kathmandupost4" /> भदौ ३१ मा एसएसपी उत्तम सुवेदीको नेतृत्वमा रहेको तत्कालीन अनुसन्धान समितिको सट्टा प्रहरी नायब महानिरीक्षक (डिआईजी) धीरु बस्न्यातको नेतृत्वमा [[नेपाल प्रहरीले]] नयाँ छानबिन समिति गठन गरेको थियो।<ref name="kathmandupost4" /> सोही दिन तात्कालीन प्रधानमन्त्री [[केपी शर्मा ओली]]ले स्थानीय प्रहरीले अनुसन्धानलाई गलत दिशामा मोडेको दाबी गरेका थिए। उनले प्रहरीले या त नक्कली अनुसन्धान गरेको वा अनुसन्धानमा गम्भीर गल्ती गरेको शङ्का व्यक्त गरेका थिए। पन्त परिवार केन्द्र सरकारको ध्यानाकर्षण गराउन ३५ घण्टा बसको यात्रा गरेर कञ्चनपुरबाट [[काठमाडौँ]] आइपुगेका थिए।<ref name="himalayan1" /> असोज २ मा कञ्चनपुरका नयाँ प्रहरी प्रमुख एसपी कुवेर कठायतले कुनै ठोस प्रमाण फेला नपरेको र अनुसन्धान जारी रहेको बताएका थिए। पीडितको शव फेला परेपछि स्थानीय अनुसन्धान अधिकारीहरूले प्रमाण नष्ट गरेको पाइएपछि सरकारले यसअघि नै छानबिन समिति गठन गरिसकेको थियो।<ref name="kathmandupost6">{{cite web |date=2018-09-18 |title=Kanchanpur rape and murder case: Investigators still 'clueless' |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-18/investigators-still-clueless.html |website=The Kathmandu Post |access-date=20 September 2018 |archive-date=21 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180921001516/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-18/investigators-still-clueless.html |url-status=live }}</ref> २०७५ भदौ ३१ मा गठित ९ सदस्यीय छानबिन समितिको नेतृत्व सम्हालेका डिआईजी धीरु बस्न्यातले अनुसन्धानलाई पूर्ण रूपमा नयाँ शिराबाट सुरु गरिने बताएका थिए।<ref name="kathmandupost.ekantipur.com">{{cite web |date=2018-09-30 |title=Kanchanpur rape and murder: Probe committee formed under DIG Dhiru Basnyat |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-16/kanchanpur-rape-and-murder-probe-committee-formed-under-dig-dhiru-basnet.html |website=The Kathmandu Post |access-date=20 September 2018 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919131530/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-16/kanchanpur-rape-and-murder-probe-committee-formed-under-dig-dhiru-basnet.html |url-status=live }}</ref> २०७५ मङ्सिर मा केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोले काठमाडौँबाट निर्मलाका एक छिमेकीलाई पक्राउ गरेको थियो। सोधपुछका लागि कञ्चनपुरबाट उनका एक साथीलाई पनि ब्युरोमा बोलाइएको थियो। प्रहरी स्रोतका अनुसार तात्कालीन प्रहरी महानिरीक्षक [[सर्वेन्द्र खनाल]] र ब्युरो प्रमुख प्रहरी नायब महानिरीक्षक नीरजबहादुर शाहीले उनीहरूसँग आफैँ सोधपुछ गरेका थिए। प्रहरीका अनुसार उनीहरूले निर्मलाको बलात्कार र हत्या गरेको स्वीकार गरेका थिए।<ref name=":0" /> तर, उनीहरूको डिएनए पनि निर्मलाको भेजाइनल स्वाबबाट सङ्कलन गरिएको नमुनासँग मेल नखाएपछि उनीहरू दुवैलाई रिहा गरिएको थियो। पछि उनीहरूले प्रहरीले आफूहरूलाई यातना दिएको आरोप लगाएता पनि प्रहरीले उक्त आरोपको खण्डन गरेको थियो।<ref name=":0" /> === डिएनए परीक्षण === [[राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग]]को प्रतिवेदन अनुसार डिएनए सङ्कलनमा गम्भीर लापरबाही भएको र जसका कारण सही नतिजा आउन नसकेको जनाएको थियो। भेजाइनल स्वाबको तीनवटा पत्रबाट डिएनएको नमुना परीक्षण नली (टेस्ट ट्युब) मा सङ्कलन गरिएको थियो। आयोगको प्रतिवेदनमा नमुना निकाल्दा पर्याप्त मात्रामा डिएनए प्राप्त हुन नसकेको र यो क्षतिग्रस्त समेत भएको हुन सक्ने बताएको थियो। प्रतिवेदनले डिएनए परीक्षणमा अपनाइएको वैज्ञानिक विधिमा पनि त्रुटि पनि औंल्याएको थियो।<ref name=":0" /> आयोगले डिएनए परीक्षण बाहेकका अन्य अनुसन्धान विधिहरू प्रयोग गर्न सिफारिस गरेको थियो। डिएनए अनुसन्धानका लागि गठित जीवन रिजाल नेतृत्वको अर्को प्राविधिक समितिले पनि पीडितको शरीरबाट लिइएको नमुनामा पुरुषको अंश दूषित भएको हुन सक्ने र त्यो वास्तविक अपराधीको नहुन सक्ने निष्कर्ष निकालेको थियो। यसले नमुनामा शुक्रकीट फेला परेको भन्ने प्रयोगशालाको प्रतिवेदनको वैधतामाथि पनि प्रश्न उठाएको थियो। === प्रहरी अधिकारीहरूको निलम्बन र पुनर्बहाली === २०७५ मङ्सिरमा नागरिक समाजको सल्लाहमा निर्मला पन्तकी आमा दुर्गादेवीले यस घटनामा प्रमाण नष्ट गरेको आरोप लगाउँदै आठ जना प्रहरी अधिकारीविरुद्ध किटानी जाहेरी दर्ता गराएकी थिइन्।<ref name="thehimalayantimes.com">{{Cite news |last=Himalayan News Service |title=Durga Devi's U-turn |url=https://thehimalayantimes.com/ampArticle/245755 |work=The Himalayan Times}}</ref> २०७५ फागुन मा जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयले कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा ती अधिकारीहरू विरुद्ध संदिग्ध दिलीपसिंह विष्टलाई यातना दिएको र प्रमाण नष्ट गरेको अभियोगमा मुद्दा दायर गरेको थियो। तर, निर्मलाकी आमा दुर्गादेवी पन्तले पछि उक्त जाहेरी फिर्ता लिन निवेदन दिएकी थिइन्। उनले जाहेरीमा राखिएका नामहरूबारे आफूलाई थाहा नभएको खुलासा गरेकी थिइन्।<ref name="thehimalayantimes.com"/><ref>{{Cite web |last=CHHATYAL |first=DIL BAHADUR |title=Nirmala's mother files complaint against 8 cops for 'destroying evidence' |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/55589/ |access-date=2024-01-05 |website=My Republica |language=en}}</ref> सो निवेदनका बाबजुद आठमध्ये छ जना प्रहरी कर्मचारीलाई तुरुन्तै हिरासतमा लिएर अदालतमा उपस्थित गराइएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Case filed against eight cops for torture, evidence destruction in Nirmala rape and murder case |url=https://kathmandupost.com/karnali-province/2019/03/07/nirmala-pant-rape-and-murder-six-cops-arrested-for-torture-evidence-destruction |access-date=2024-01-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> न्यायाधीश राजेन्द्रकुमार आचार्यको एकल इजलासले छ जना प्रहरी अधिकारीलाई विभिन्न धरौटी रकममा रिहा गर्न आदेश दिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Court releases six cops on bail in Nirmala rape and murder case |url=https://kathmandupost.com/national/2019/03/14/nirmala-pant-rape-and-murder-court-orders-release-of-six-police-officers-on-bail |access-date=2024-01-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> तत्कालीन प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) डिल्लीराज विष्टले पछि कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा आत्मसमर्पण गरेका थिए र अदालतले उनलाई १५ लाख रुपैयाँ धरौटीमा छाड्ने आदेश दिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=2019-03-19 |title=Suspended SP Bista surrenders in court |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/suspended-sp-bista-surrenders-to-court |access-date=2024-01-05 |website=himalayantimes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Court frees former SP Dilli Raj Bista, an accused in torture and evidence tampering in Nirmala rape and murder, on Rs1.05 million bail |url=https://kathmandupost.com/national/2019/03/24/court-frees-former-sp-dilli-raj-bista-an-accused in-torture-and-evidence-tampering-in-nirmala-rape-and-murder-on-rs-rs15-million-bail |access-date=2024-01-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> सीआईबीका डीएसपी अङ्गुर जिसीले पनि पछि अदालतमा आत्मसमर्पण गरेका थिए र अदालतले उनलाई ९ लाख रुपैयाँ धरौटीमा रिहा गरेको थियो। निर्मलाका बुबा यज्ञराज पन्तले अदालतको सो आदेशको स्वागत गरेका थिए।<ref>{{Cite web |date=2019-03-28 |title=Suspended DSP GC freed on bail |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/suspended-dsp-angoor-gc-freed-on-bail |access-date=2024-01-05 |website=himalayantimes}}</ref><ref>{{Cite web |last=CHHATYAL |first=DIL BAHADUR |title=Suspended DSP GC surrenders before court |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/61987/ |access-date=2024-01-05 |website=My Republica |language=en}}</ref> २०७७ साउन मा न्यायाधीश गोपालप्रसाद बास्तोलाको एकल इजलासले ती आठै जना प्रहरी अधिकारीलाई सफाइ दिएको थियो।<ref>{{cite web|title=निर्मला पन्तको बलात्कार र हत्याकाण्ड झन् रहस्यमय बन्दै, परिवारमाथि प्रहरीकै दबाब|url=http://www.dcnepal.com/-47723|website=डिसी नेपाल|accessdate=५ भाद्र २०७५}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190322005938/http://www.dcnepal.com/-47723 |date=2019-03-22 }}</ref> निलम्बित सात अधिकारीहरू काममा फर्किएका थिए भने सेवाबाट बर्खास्त गरिएका डिल्लीराज विष्टलाई पछि पुनर्बहाली गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |last=diwakar |date=2020-12-31 |title=Nirmala Pant murder: Acquitted police officer Bista reinstated - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/nirmala-pant-murder-acquitted-police-officer-bista-reinstated.html |access-date=2024-01-05 |language=en}}</ref> === पत्रकार खेम भण्डारीको भूमिका === स्थानीय पत्रिका 'मानसखण्ड'का प्रकाशक तथा प्रधान सम्पादक खेम भण्डारीले निर्मला प्रकरणलाई आफ्नो अनुकूलतामा प्रस्तुत गर्न स्थानीय संवाददाताहरूलाई परिचालन गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Republica |title=Apathy delays justice |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/apathy-delays-justice/ |access-date=5 January 2024 |publisher=Republica}}</ref><ref>{{cite web |title=POLICE ARREST JOURNALISTS BHANDARI, BHATTA OVER NEWS |url=https://nepalpressfreedom.org/main/issue-single/838 |website=Freedom Forum |publisher=Nepal Press Freedom |access-date=5 January 2024}}</ref> उनको समाचारले सार्वजनिक विरोध प्रदर्शनलाई थप उक्साएको थियो र बम दिदीबहिनी (रोशनी र बबिता बम), डिल्लीराजका छोरा आयुष र अन्य विरुद्ध सामाजिक सञ्जालमा एक प्रकारको 'मिडिया ट्रायल' सुरु भएको थियो। उनले निर्मलाकी आमा दुर्गादेवीमाथि 'पैसाका लागि छोरीको न्याय बेचेको' आरोप समेत लगाएका थिए। उनले आफ्नो फेसबुकमा दुर्गादेवीले दिलीप सिंह विष्टलाई अपराधी प्रमाणित गराउन १० लाख रुपैयाँ र एक [[बिघा]] जग्गा लिएको लेखेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Subedi |first1=Anjali |title=Durga Devi in digital violence maelstrom |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/durga-devi-in-digital-violence-maelstrom/ |access-date=5 January 2024 |publisher=Republica}}</ref> पछि उनी मुख्य अभियुक्त दिलीपसिंह विष्टका नातेदार भएको खुलेको थियो। कञ्चनपुर जिल्ला बार एसोसिएसनले उनीविरुद्ध अदालतको मानहानी गरेको र अदालतको प्रक्रियामा हस्तक्षेप गरेको आरोपमा मुद्दा दायर गरेको थियो।<ref>{{cite news |last1=Dhakal |first1=Sabin |title=पत्रकार खेम भण्डारीलाई १ घन्टा जेल हालियो र १ रुपैयाँ जरिवाना पनि तिरायो अदालतले |url=https://pahilopost.com/content/20191119163449.html |access-date=5 January 2024 |publisher=Pahilopost |language=नेपाली}}</ref> उनलाई पक्राउ गरिएङ्को थियो र अदालतले उनलाई मानहानी तथा बलात्कार र हत्याको घटनालाई 'अतिरञ्जित' गरेको र 'भ्रामक समाचार' प्रकाशित गरेको अभियोगमा दोषी ठहर गरेको थियो। अदालतले उनलाई एक घण्टाको जेल सजाय र १ रुपैयाँ जरिवानाको प्रतीकात्मक सजाय सुनाएको थियो।<ref>{{cite news |last1=PTI |title=Journalist in Nepal Given 1-Hour Jail Term, Fined Re 1 for 'Sensationalising' and Publishing 'Twisted' News |url=https://www.news18.com/news/world/nepali-journalist-gets-1-hour-jail-term-re-1-fine-for-sensationalising-publishing-twisted-news-2393035.html |access-date=5 January 2024 |agency=PTI |publisher=News18}}</ref><ref>{{cite news |last1=RSS |title=Journalist released after 1 hr jail and fine of 1 rupee in Kanchanpur |url=https://www.eadarsha.com/eng/journalist-released-after-1-hr-jail-and-fine-of-1-rupee-in-kanchanpur/ |access-date=5 January 2024 |agency=RSS |publisher=eAdarsha.com}}</ref><ref>{{cite news |last1=Onlinekhabar |title=Morning Starter: Wednesday, November 20, 2019 |url=https://english.onlinekhabar.com/morning-starter-wednesday-november-20-2019.html |access-date=5 January 2024 |publisher=Onlinekhabar}}</ref><ref>{{cite news |last1=Annapurna |title=निर्मला प्रकरण : खेम भण्डारी 'तुच्छ सजाय'मा जेल चलान |url=https://annapurnapost.com/story/141100/ |access-date=5 January 2024 |publisher=अन्नपूर्ण मिडिया नेटवर्क|language=नेपाली}}</ref> ‍ ==== पछिल्ला कानुनी विकासक्रमहरू ==== २०८३ असार १८ मा, कञ्चनपुर जिल्ला प्रहरीले निर्मला पन्त प्रकरणसँग सम्बन्धित मानहानीको मुद्दामा उच्च अदालत दिपायलको महेन्द्रनगर इजलासको फैसला कार्यान्वयनका लागि खेम भण्डारीलाई पक्राउ गरेको थियो। भण्डारीले ''मानसखण्ड'' दैनिक र सामाजिक सञ्जालमा प्रकाशित गरेका सामग्रीहरू मार्फत आफ्नो बेइज्जती गरेको आरोप लगाउँदै किरण विष्टले मानहानीको मुद्दा दायर गरेका थिए। कञ्चनपुर जिल्ला अदालतले २०८२ जेठ १ मा भण्डारीलाई दोषी ठहर गर्दै एक महिना सात दिनको कैद सजाय, १२,१०० रुपैयाँ जरिवाना र १,००,००० रुपैयाँ क्षतिपूर्ति भराउने फैसला सुनाएको थियो। भण्डारीले उक्त फैसला विरुद्ध पुनरावेदन गरे पनि २०८३ चैत २३ मा उच्च अदालत दिपायलको महेन्द्रनगर इजलासले जिल्ला अदालतको फैसलालाई सदर गरेको थियो। अदालतको फैसला कार्यान्वयनका लागि भण्डारीलाई नियन्त्रणमा लिई स्वास्थ्य परीक्षण पश्चात् कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा उपस्थित गराइएको प्रहरीले जनाएको थियो।<ref>{{cite web|title=निर्मला पन्त प्रकरणमा पुरानो फैसला कार्यान्वयन गर्न पत्रकार खेम भण्डारी पक्राउ |url=https://ekantipur.com/sudurpaschim-pradesh/2026/07/02/journalist-khem-bhandari-arrested-to-enforce-old-verdict-in-nirmala-panta-case-08-04.html|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|date=१८ असार २०८३|accessdate=२३ असार २०८३}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://drive.google.com/file/d/1jBzvDf-H6MNd_q0IK3AFjBunN9elJhVy/view?usp=embed_facebook निर्मला पन्तको पोस्टमार्टम प्रतिवेदन, नयाँ पत्रिका (पिडिएफ)] [[श्रेणी:नेपालमा बलात्कार]] [[श्रेणी:कञ्चनपुर जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालमा महिला विरुद्धको हिंसा]] kcns9lljlsmf4s8yy5ld0b8f62ct4h0 1365219 1365214 2026-07-07T13:27:05Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1365219 wikitext text/x-wiki {{Infobox news event | title = निर्मला पन्त बलात्कार तथा हत्या | image = | image_name =भीमदत्त नगरपालिका.png | image_size = | caption = घटना घटेको स्थान | date = २०७५ साउन १० | place = [[कञ्चनपुर जिल्ला]], [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]] | verdict = | sentence= | convictions = |suspects= दीलिपसिंह विष्ट | convicted = | outcome = | reported injuries = | reported death(s) = १ <small>(निर्मला पन्त)</small> २०७५ साउन १० }} '''निर्मला पन्त बलात्कार र हत्या प्रकरण''' नेपालमा भएको र हालसम्म पनि नसुल्झिएको हत्याकाण्डहरू मध्ये एक हो। निर्मला पन्त नेपालको [[कञ्चनपुर जिल्ला]]को [[भीमदत्त नगरपालिका]] वडा नम्बर २ उल्टाखामकी एक १३ वर्षीया बालिका थिइन्। २०७५ साउन १० मा दिन आफ्नो घर नजिकैको एउटा उखुबारीमा [[बलात्कार]] र [[हत्या]] गरिएको अवस्थामा फेला परेकी थिइन् भने उनी त्यसको अघिल्लो दिन हराएकी थिइन्। यस घटनाको समाचार व्यापक रूपमा फैलिएको थियो र यसको चौतर्फी व्यापक आलोचना गरिएको थियो। त्यसपछिका दिन र महिनाहरूमा, सरकार र प्रहरीलाई दबाब दिनका लागि देशभरि विभिन्न न्याय अभियान र सामूहिक विरोध प्रदर्शनहरू आयोजना गरिएका थिए। २०७५ भदौ ७ गते सरकारले उक्त घटनाको लागि एक विशेष छानबीन समिति गठन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|title=निर्मला हत्याकाण्ड : छानबिन प्रतिवेदन सार्वजनिक (पूर्णपाठ)|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/59343/|language=नेपाली|website=नागरिक दैनिक|date=२०७५ असोज २१|accessdate=२०८३ असार २३}}</ref> छानबिन आयोगले घटनाको अनुसन्धानमा प्रहरीले लापरवाही गरेको प्रतिवेदन दिएको थियो। भदौ ८ गते प्रहरीको विरूद्धमा भएको प्रदर्शनमा गोली लागि थप एक युवकको समेत मृत्यु भएको थियो।<ref>{{Cite web|title=निर्मला पन्त हत्या प्रकरण : प्रहरीको गोलीले एक जनाको मृत्यु (अपडेट)|url=https://reportnepal.com/news/%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4-%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%B0-4/|language=नेपाली|website=रिपोर्ट नेपाल|date=२०७५ भदौ ८|accessdate=२०८३ असार २३}}</ref> स्थानीय प्रहरी र [[केन्द्रिय अनुसन्धान ब्युरो]]को टोलीले गरेको पहिलो अनुसन्धानको कार्यशैली र आचरणलाई लिएर व्यापक आलोचना भएको थियो। == घटना == निर्मला पन्त [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]] वडा नम्बर २ की कक्षा नौमा अध्ययनरत विद्यार्थी थिइन्।<ref name=":0" /> २०७५ साउन १० मा उनी आफ्नी साथी रोशनी बमको घरमा पढ्नका लागि निस्किएकी थिइन्।<ref name=":0">{{Cite web |date=2019-09-11 |title=Everything you should know about the Nirmala Pant rape and murder case |url=https://kathmandupost.com/national/2019/07/25/everything-you-should-know-about-the-rape-and-murder-of-nirmala-pant |access-date= |website=The Kathmandu Post |language=en|archive-date=25 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190725235618/https://kathmandupost.com/national/2019/07/25/everything-you-should-know-about-the-rape-and-murder-of-nirmala-pant |url-status=live }}</ref> उनी बिहान ११ बजेतिर आफ्नो घरबाट १.५ किलोमिटर टाढा रहेको बमको घरमा गएकी थिइन्।<ref name="nagarik1" /> उनी दिउँसो ३ बजेतिर त्यहाँबाट निस्किएकी थिइन् र पछि घर फर्किइनन्।<ref name="nagarik1" /> पन्तको परिवारले स्थानीय प्रहरी कार्यालयमा बेपत्ता भएको निवेदन दर्ता गराउन खोजे पनि प्रहरीले उनीहरूलाई भोलिपल्ट बिहान आउन अनुरोध गरेको थियो।<ref name="nagarik1">{{cite web |last=Chhatyal |first=Dil Bahadur |date=2018-07-29 |title=Teenager raped and killed in Kanchanpur |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/teenager-raped-and-killed-in-kanchanpur/ |website=MyRepublica |access-date=19 September 2018 |archive-date=23 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923110933/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/teenager-raped-and-killed-in-kanchanpur/ |url-status=live }}</ref> साउन ११ मा भीमदत्तनगर वडा नम्बर १८ को निम्बुखेडास्थित बमको घरबाट करिब {{Convert|500|m|ft}} टाढा रहेको पानीले भरिएको उखुबारीमा निर्मलाको नग्न शव फेला परेको थियो।<ref name="nagarik1" /><ref name="kathmandupost1">{{cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-29/kanchanpur-tense-after-girls-rape-murder.html|title=Kanchanpur tense after girl's rape, murder|access-date=19 September 2018|archive-date=18 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181018161419/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-29/kanchanpur-tense-after-girls-rape-murder.html|url-status=live}}</ref> == अनुसन्धान == सडकको छेउमा रहेको उखुबारीमा निर्मलाको साइकल देखेपछि उनको शव फेला परेको थियो।<ref name="kathmandupost1"/> प्रारम्भिक अनुसन्धानका आधारमा स्थानीय प्रहरीले उनको बलात्कार पछि हत्या गरिएको जनाएको थियो।<ref name="kathmandupost1"/> घटनाको चार दिनपछि कञ्चनपुर पुगेर प्रहरी नायब उपरीक्षक अङ्गुर जिसीको नेतृत्वमा रहेको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोको टोलीले अनुसन्धान सुरु गरेको थियो। कञ्चनपुर प्रहरी र सिआईबी टोलीले आफ्नै जेठानको हत्या अभियोगमा ९ वर्ष जेल सजाय भुक्तान गरिसकेका एक ४१ वर्षीय स्थानीय व्यक्ति दिलिपसिंह विष्टलाई मुख्य संदिग्धको रूपमा सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":0" /> प्रहरीले उनले सोधपुछका क्रममा पटक-पटक अपराध स्वीकार गरेको दाबी गरेको थियो।<ref name=":0" /> तर, पीडितको शरीरबाट सङ्कलन गरिएको नमुनासँग उनको [[डिएनए]] मेल नखाएपछि उनलाई २०७५ भदौ २७ मा रिहा गरिएको थियो।<ref name=":0" /> उनी निर्दोष रहेको र वास्तविक अपराधीहरूलाई जोगाउन प्रहरीले उनलाई फसाएको भन्दै निर्मलाको परिवार सहित स्थानीय बासिन्दाहरूले विरोध प्रदर्शन सुरु गरेका थिए।<ref name=":1">{{Cite web |last=Bhatta |first=Bhawani |date=2018-09-12 |title=Bista, Bam sisters released |url=http://kathmandupost.com/national/2018/09/12/bista-bam-sisters-released |access-date= |website=The Kathmandu Post |language=English |archive-date=5 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505052334/https://kathmandupost.com/national/2018/09/12/bista-bam-sisters-released |url-status=live }}</ref> आन्दोलनकारीहरूले उनीहरूलाई पक्राउ गर्न माग गरेपछि भदौ ७ मा बम दिदीबहिनी (रोशनी र बबिता बम) लाई पक्राउ गरिएको थियो। पछि, पर्याप्त प्रमाण नभएको भन्दै प्रहरीले जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयसँगको सल्लाहमा उनीहरूलाई रिहा गरेको थियो। रोशनी बमलाई प्रहरीले माग गरेका बखत उपस्थित हुने सर्तमा र उनकी दिदीलाई ३०,००० रुपैयाँ धरौटीमा रिहा गरिएको थियो।<ref name=":1" /> भदौ ७ देखि कारागार व्यवस्थापन विभागका महानिर्देशक हरिप्रसाद मैनालीको नेतृत्वमा नेपाल सरकारले यस घटनाको छानबिन गर्न एक समिति गठन गरेको थियो। कञ्चनपुरका प्रहरी प्रमुख, प्रहरी उपरीक्षक डिल्लीराज विष्ट र प्रमुख जिल्ला अधिकारी कुमारबहादुर खड्कालाई काठमाडौँ बोलाइएको थियो,<ref name="setopati1">{{cite web |date=2018-08-25 |title=SP Bista to be suspended over mishandling of Nirmala Panta rape case |url=https://setopati.net/political/128910 |website=Setopati |access-date=20 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204102055/http://setopati.net/political/128910 |url-status=live }}</ref> र उनीहरूको स्थानमा नयाँ अधिकारीहरू पठाइएको थियो।<ref name="himalayan1">{{cite web |last=Satyal |first=Ujjwal |date=2018-09-13 |title=Nirmala's parents in capital seeking justice |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmala-panta-parents-in-capital-seeking-justice/ |website=The Himalayan Times |access-date=19 September 2018 |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914133526/https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmala-panta-parents-in-capital-seeking-justice/ |url-status=live }}</ref> यस घटनाका कारण [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]ले डिएसपीहरू ज्ञानबहादुर सेठी र अङ्गुर जिसी, इन्स्पेक्टरहरू एकेन्द्र खड्का र जगदीश भट्ट, तथा प्रहरी सहायक निरीक्षक रामसिंह धामीलाई निलम्बन गरेको थियो।<ref name="kathmandupost4">{{Cite web |date=2018-09-17 |title=New team to scan officers for faulty investigation |url=https://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-17/new-team-to-scan-officers-for-faulty-investigation.html |website=The Kathmandu Post |access-date=19 September 2018 |archive-date=18 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918132659/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-17/new-team-to-scan-officers-for-faulty-investigation.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |date=2018-09-16 |title=DIG Dhiru Basnet to lead investigation of rape and murder of Nirmala Panta |url=https://setopati.net/social/130408 |website=Setopati |access-date=20 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204102058/http://setopati.net/social/130408 |url-status=live }}</ref> भदौ ३१ मा पूर्व एसपी डिल्लीराज विष्ट सहित नौ जना प्रहरी अधिकारीहरूसँग घटनाको अनुसन्धानमा उनीहरूको भूमिकालाई लिएर सोधपुछ गरिएको थियो।<ref>{{cite web |date=2018-09-18 |title=Basnyat panel grills police officials |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2018-09-18/basnyat-panel-grills-police-officials.html |website=The Kathmandu Post |access-date=19 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204005843/http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2018-09-18/basnyat-panel-grills-police-officials.html |url-status=live }}</ref> तथापि, अनुसन्धानलाई कमजोर बनाउन खोज्ने समूहबाट धम्की आएको भन्दै वीरेन्द्र केसीले गृह मन्त्रालयको छानबिन समितिबाट राजीनामा दिएका थिए।<ref name=":1" /> [[नेपाल प्रहरी]]का तत्कालीन प्रवक्ता प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक (एसएसपी) [[शैलेश थापा क्षेत्री]]का अनुसार थप अनुसन्धानका लागि पीडितको योनि स्राव (भेजाइनल स्वाब)को नमुनासँगै एसपी विष्ट, उनका छोरा र [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]]का मेयरका भतिजाको डिएनए नमुना सङ्कलन गरिएको थियो, तर कसैको पनि मेल खाएको थिएन।<ref name="kathmandupost4" /> भदौ ३१ मा एसएसपी उत्तम सुवेदीको नेतृत्वमा रहेको तत्कालीन अनुसन्धान समितिको सट्टा प्रहरी नायब महानिरीक्षक (डिआईजी) धीरु बस्न्यातको नेतृत्वमा [[नेपाल प्रहरीले]] नयाँ छानबिन समिति गठन गरेको थियो।<ref name="kathmandupost4" /> सोही दिन तात्कालीन प्रधानमन्त्री [[केपी शर्मा ओली]]ले स्थानीय प्रहरीले अनुसन्धानलाई गलत दिशामा मोडेको दाबी गरेका थिए। उनले प्रहरीले या त नक्कली अनुसन्धान गरेको वा अनुसन्धानमा गम्भीर गल्ती गरेको शङ्का व्यक्त गरेका थिए। पन्त परिवार केन्द्र सरकारको ध्यानाकर्षण गराउन ३५ घण्टा बसको यात्रा गरेर कञ्चनपुरबाट [[काठमाडौँ]] आइपुगेका थिए।<ref name="himalayan1" /> असोज २ मा कञ्चनपुरका नयाँ प्रहरी प्रमुख एसपी कुवेर कठायतले कुनै ठोस प्रमाण फेला नपरेको र अनुसन्धान जारी रहेको बताएका थिए। पीडितको शव फेला परेपछि स्थानीय अनुसन्धान अधिकारीहरूले प्रमाण नष्ट गरेको पाइएपछि सरकारले यसअघि नै छानबिन समिति गठन गरिसकेको थियो।<ref name="kathmandupost6">{{cite web |date=2018-09-18 |title=Kanchanpur rape and murder case: Investigators still 'clueless' |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-18/investigators-still-clueless.html |website=The Kathmandu Post |access-date=20 September 2018 |archive-date=21 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180921001516/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-18/investigators-still-clueless.html |url-status=live }}</ref> २०७५ भदौ ३१ मा गठित ९ सदस्यीय छानबिन समितिको नेतृत्व सम्हालेका डिआईजी धीरु बस्न्यातले अनुसन्धानलाई पूर्ण रूपमा नयाँ शिराबाट सुरु गरिने बताएका थिए।<ref name="kathmandupost.ekantipur.com">{{cite web |date=2018-09-30 |title=Kanchanpur rape and murder: Probe committee formed under DIG Dhiru Basnyat |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-16/kanchanpur-rape-and-murder-probe-committee-formed-under-dig-dhiru-basnet.html |website=The Kathmandu Post |access-date=20 September 2018 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919131530/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-16/kanchanpur-rape-and-murder-probe-committee-formed-under-dig-dhiru-basnet.html |url-status=live }}</ref> २०७५ मङ्सिर मा केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोले काठमाडौँबाट निर्मलाका एक छिमेकीलाई पक्राउ गरेको थियो। सोधपुछका लागि कञ्चनपुरबाट उनका एक साथीलाई पनि ब्युरोमा बोलाइएको थियो। प्रहरी स्रोतका अनुसार तात्कालीन प्रहरी महानिरीक्षक [[सर्वेन्द्र खनाल]] र ब्युरो प्रमुख प्रहरी नायब महानिरीक्षक नीरजबहादुर शाहीले उनीहरूसँग आफैँ सोधपुछ गरेका थिए। प्रहरीका अनुसार उनीहरूले निर्मलाको बलात्कार र हत्या गरेको स्वीकार गरेका थिए।<ref name=":0" /> तर, उनीहरूको डिएनए पनि निर्मलाको भेजाइनल स्वाबबाट सङ्कलन गरिएको नमुनासँग मेल नखाएपछि उनीहरू दुवैलाई रिहा गरिएको थियो। पछि उनीहरूले प्रहरीले आफूहरूलाई यातना दिएको आरोप लगाएता पनि प्रहरीले उक्त आरोपको खण्डन गरेको थियो।<ref name=":0" /> === डिएनए परीक्षण === [[राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग]]को प्रतिवेदन अनुसार डिएनए सङ्कलनमा गम्भीर लापरबाही भएको र जसका कारण सही नतिजा आउन नसकेको जनाएको थियो। भेजाइनल स्वाबको तीनवटा पत्रबाट डिएनएको नमुना परीक्षण नली (टेस्ट ट्युब) मा सङ्कलन गरिएको थियो। आयोगको प्रतिवेदनमा नमुना निकाल्दा पर्याप्त मात्रामा डिएनए प्राप्त हुन नसकेको र यो क्षतिग्रस्त समेत भएको हुन सक्ने बताएको थियो। प्रतिवेदनले डिएनए परीक्षणमा अपनाइएको वैज्ञानिक विधिमा पनि त्रुटि पनि औंल्याएको थियो।<ref name=":0" /> आयोगले डिएनए परीक्षण बाहेकका अन्य अनुसन्धान विधिहरू प्रयोग गर्न सिफारिस गरेको थियो। डिएनए अनुसन्धानका लागि गठित जीवन रिजाल नेतृत्वको अर्को प्राविधिक समितिले पनि पीडितको शरीरबाट लिइएको नमुनामा पुरुषको अंश दूषित भएको हुन सक्ने र त्यो वास्तविक अपराधीको नहुन सक्ने निष्कर्ष निकालेको थियो। यसले नमुनामा शुक्रकीट फेला परेको भन्ने प्रयोगशालाको प्रतिवेदनको वैधतामाथि पनि प्रश्न उठाएको थियो। === प्रहरी अधिकारीहरूको निलम्बन र पुनर्बहाली === २०७५ मङ्सिरमा नागरिक समाजको सल्लाहमा निर्मला पन्तकी आमा दुर्गादेवीले यस घटनामा प्रमाण नष्ट गरेको आरोप लगाउँदै आठ जना प्रहरी अधिकारीविरुद्ध किटानी जाहेरी दर्ता गराएकी थिइन्।<ref name="thehimalayantimes.com">{{Cite news |last=Himalayan News Service |title=Durga Devi's U-turn |url=https://thehimalayantimes.com/ampArticle/245755 |work=The Himalayan Times}}</ref> २०७५ फागुन मा जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयले कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा ती अधिकारीहरू विरुद्ध संदिग्ध दिलीपसिंह विष्टलाई यातना दिएको र प्रमाण नष्ट गरेको अभियोगमा मुद्दा दायर गरेको थियो। तर, निर्मलाकी आमा दुर्गादेवी पन्तले पछि उक्त जाहेरी फिर्ता लिन निवेदन दिएकी थिइन्। उनले जाहेरीमा राखिएका नामहरूबारे आफूलाई थाहा नभएको खुलासा गरेकी थिइन्।<ref name="thehimalayantimes.com"/><ref>{{Cite web |last=CHHATYAL |first=DIL BAHADUR |title=Nirmala's mother files complaint against 8 cops for 'destroying evidence' |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/55589/ |access-date=2024-01-05 |website=My Republica |language=en}}</ref> सो निवेदनका बाबजुद आठमध्ये छ जना प्रहरी कर्मचारीलाई तुरुन्तै हिरासतमा लिएर अदालतमा उपस्थित गराइएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Case filed against eight cops for torture, evidence destruction in Nirmala rape and murder case |url=https://kathmandupost.com/karnali-province/2019/03/07/nirmala-pant-rape-and-murder-six-cops-arrested-for-torture-evidence-destruction |access-date=2024-01-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> न्यायाधीश राजेन्द्रकुमार आचार्यको एकल इजलासले छ जना प्रहरी अधिकारीलाई विभिन्न धरौटी रकममा रिहा गर्न आदेश दिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Court releases six cops on bail in Nirmala rape and murder case |url=https://kathmandupost.com/national/2019/03/14/nirmala-pant-rape-and-murder-court-orders-release-of-six-police-officers-on-bail |access-date=2024-01-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> तत्कालीन प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) डिल्लीराज विष्टले पछि कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा आत्मसमर्पण गरेका थिए र अदालतले उनलाई १५ लाख रुपैयाँ धरौटीमा छाड्ने आदेश दिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=2019-03-19 |title=Suspended SP Bista surrenders in court |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/suspended-sp-bista-surrenders-to-court |access-date=2024-01-05 |website=himalayantimes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Court frees former SP Dilli Raj Bista, an accused in torture and evidence tampering in Nirmala rape and murder, on Rs1.05 million bail |url=https://kathmandupost.com/national/2019/03/24/court-frees-former-sp-dilli-raj-bista-an-accused in-torture-and-evidence-tampering-in-nirmala-rape-and-murder-on-rs-rs15-million-bail |access-date=2024-01-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> सीआईबीका डीएसपी अङ्गुर जिसीले पनि पछि अदालतमा आत्मसमर्पण गरेका थिए र अदालतले उनलाई ९ लाख रुपैयाँ धरौटीमा रिहा गरेको थियो। निर्मलाका बुबा यज्ञराज पन्तले अदालतको सो आदेशको स्वागत गरेका थिए।<ref>{{Cite web |date=2019-03-28 |title=Suspended DSP GC freed on bail |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/suspended-dsp-angoor-gc-freed-on-bail |access-date=2024-01-05 |website=himalayantimes}}</ref><ref>{{Cite web |last=CHHATYAL |first=DIL BAHADUR |title=Suspended DSP GC surrenders before court |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/61987/ |access-date=2024-01-05 |website=My Republica |language=en}}</ref> २०७७ साउन मा न्यायाधीश गोपालप्रसाद बास्तोलाको एकल इजलासले ती आठै जना प्रहरी अधिकारीलाई सफाइ दिएको थियो।<ref>{{cite web|title=निर्मला पन्तको बलात्कार र हत्याकाण्ड झन् रहस्यमय बन्दै, परिवारमाथि प्रहरीकै दबाब|url=http://www.dcnepal.com/-47723|website=डिसी नेपाल|accessdate=५ भाद्र २०७५}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190322005938/http://www.dcnepal.com/-47723 |date=2019-03-22 }}</ref> निलम्बित सात अधिकारीहरू काममा फर्किएका थिए भने सेवाबाट बर्खास्त गरिएका डिल्लीराज विष्टलाई पछि पुनर्बहाली गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |last=diwakar |date=2020-12-31 |title=Nirmala Pant murder: Acquitted police officer Bista reinstated - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/nirmala-pant-murder-acquitted-police-officer-bista-reinstated.html |access-date=2024-01-05 |language=en}}</ref> === पत्रकार खेम भण्डारीको भूमिका === स्थानीय पत्रिका 'मानसखण्ड'का प्रकाशक तथा प्रधान सम्पादक खेम भण्डारीले निर्मला प्रकरणलाई आफ्नो अनुकूलतामा प्रस्तुत गर्न स्थानीय संवाददाताहरूलाई परिचालन गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Republica |title=Apathy delays justice |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/apathy-delays-justice/ |access-date=5 January 2024 |publisher=Republica}}</ref><ref>{{cite web |title=POLICE ARREST JOURNALISTS BHANDARI, BHATTA OVER NEWS |url=https://nepalpressfreedom.org/main/issue-single/838 |website=Freedom Forum |publisher=Nepal Press Freedom |access-date=5 January 2024}}</ref> उनको समाचारले सार्वजनिक विरोध प्रदर्शनलाई थप उक्साएको थियो र बम दिदीबहिनी (रोशनी र बबिता बम), डिल्लीराजका छोरा आयुष र अन्य विरुद्ध सामाजिक सञ्जालमा एक प्रकारको 'मिडिया ट्रायल' सुरु भएको थियो। उनले निर्मलाकी आमा दुर्गादेवीमाथि 'पैसाका लागि छोरीको न्याय बेचेको' आरोप समेत लगाएका थिए। उनले आफ्नो फेसबुकमा दुर्गादेवीले दिलीप सिंह विष्टलाई अपराधी प्रमाणित गराउन १० लाख रुपैयाँ र एक [[बिघा]] जग्गा लिएको लेखेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Subedi |first1=Anjali |title=Durga Devi in digital violence maelstrom |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/durga-devi-in-digital-violence-maelstrom/ |access-date=5 January 2024 |publisher=Republica}}</ref> पछि उनी मुख्य अभियुक्त दिलीपसिंह विष्टका नातेदार भएको खुलेको थियो। कञ्चनपुर जिल्ला बार एसोसिएसनले उनीविरुद्ध अदालतको मानहानी गरेको र अदालतको प्रक्रियामा हस्तक्षेप गरेको आरोपमा मुद्दा दायर गरेको थियो।<ref>{{cite news |last1=Dhakal |first1=Sabin |title=पत्रकार खेम भण्डारीलाई १ घन्टा जेल हालियो र १ रुपैयाँ जरिवाना पनि तिरायो अदालतले |url=https://pahilopost.com/content/20191119163449.html |access-date=5 January 2024 |publisher=Pahilopost |language=नेपाली}}</ref> उनलाई पक्राउ गरिएङ्को थियो र अदालतले उनलाई मानहानी तथा बलात्कार र हत्याको घटनालाई 'अतिरञ्जित' गरेको र 'भ्रामक समाचार' प्रकाशित गरेको अभियोगमा दोषी ठहर गरेको थियो। अदालतले उनलाई एक घण्टाको जेल सजाय र १ रुपैयाँ जरिवानाको प्रतीकात्मक सजाय सुनाएको थियो।<ref>{{cite news |last1=PTI |title=Journalist in Nepal Given 1-Hour Jail Term, Fined Re 1 for 'Sensationalising' and Publishing 'Twisted' News |url=https://www.news18.com/news/world/nepali-journalist-gets-1-hour-jail-term-re-1-fine-for-sensationalising-publishing-twisted-news-2393035.html |access-date=5 January 2024 |agency=PTI |publisher=News18}}</ref><ref>{{cite news |last1=RSS |title=Journalist released after 1 hr jail and fine of 1 rupee in Kanchanpur |url=https://www.eadarsha.com/eng/journalist-released-after-1-hr-jail-and-fine-of-1-rupee-in-kanchanpur/ |access-date=5 January 2024 |agency=RSS |publisher=eAdarsha.com}}</ref><ref>{{cite news |last1=Onlinekhabar |title=Morning Starter: Wednesday, November 20, 2019 |url=https://english.onlinekhabar.com/morning-starter-wednesday-november-20-2019.html |access-date=5 January 2024 |publisher=Onlinekhabar}}</ref><ref>{{cite news |last1=Annapurna |title=निर्मला प्रकरण : खेम भण्डारी 'तुच्छ सजाय'मा जेल चलान |url=https://annapurnapost.com/story/141100/ |access-date=5 January 2024 |publisher=अन्नपूर्ण मिडिया नेटवर्क|language=नेपाली}}</ref> ‍ ==== पछिल्ला कानुनी विकासक्रमहरू ==== २०८३ असार १८ मा, कञ्चनपुर जिल्ला प्रहरीले निर्मला पन्त प्रकरणसँग सम्बन्धित मानहानीको मुद्दामा उच्च अदालत दिपायलको महेन्द्रनगर इजलासको फैसला कार्यान्वयनका लागि खेम भण्डारीलाई पक्राउ गरेको थियो। भण्डारीले ''मानसखण्ड'' दैनिक र सामाजिक सञ्जालमा प्रकाशित गरेका सामग्रीहरू मार्फत आफ्नो बेइज्जती गरेको आरोप लगाउँदै किरण विष्टले मानहानीको मुद्दा दायर गरेका थिए। कञ्चनपुर जिल्ला अदालतले २०८२ जेठ १ मा भण्डारीलाई दोषी ठहर गर्दै एक महिना सात दिनको कैद सजाय, १२,१०० रुपैयाँ जरिवाना र १,००,००० रुपैयाँ क्षतिपूर्ति भराउने फैसला सुनाएको थियो। भण्डारीले उक्त फैसला विरुद्ध पुनरावेदन गरे पनि २०८३ चैत २३ मा उच्च अदालत दिपायलको महेन्द्रनगर इजलासले जिल्ला अदालतको फैसलालाई सदर गरेको थियो। अदालतको फैसला कार्यान्वयनका लागि भण्डारीलाई नियन्त्रणमा लिई स्वास्थ्य परीक्षण पश्चात् कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा उपस्थित गराइएको प्रहरीले जनाएको थियो।<ref>{{cite web|title=निर्मला पन्त प्रकरणमा पुरानो फैसला कार्यान्वयन गर्न पत्रकार खेम भण्डारी पक्राउ |url=https://ekantipur.com/sudurpaschim-pradesh/2026/07/02/journalist-khem-bhandari-arrested-to-enforce-old-verdict-in-nirmala-panta-case-08-04.html|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|date=१८ असार २०८३|accessdate=२३ असार २०८३}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://drive.google.com/file/d/1jBzvDf-H6MNd_q0IK3AFjBunN9elJhVy/view?usp=embed_facebook निर्मला पन्तको पोस्टमार्टम प्रतिवेदन, नयाँ पत्रिका (पिडिएफ)] [[श्रेणी:नेपालमा बलात्कार]] [[श्रेणी:कञ्चनपुर जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालमा महिला विरुद्धको हिंसा]] 7f0w6854mhnpunlw6tad567akbc6gg5 1365221 1365219 2026-07-07T13:50:50Z पर्वत सुवेदी 31224 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1365221 wikitext text/x-wiki {{Infobox news event | title = निर्मला पन्त बलात्कार तथा हत्या | image = | image_name =भीमदत्त नगरपालिका.png | image_size = | caption = घटना घटेको स्थान | date = २०७५ साउन १० | place = [[कञ्चनपुर जिल्ला]], [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]] | verdict = | sentence= | convictions = |suspects= दीलिपसिंह विष्ट | convicted = | outcome = | reported injuries = | reported death(s) = १ <small>(निर्मला पन्त)</small> २०७५ साउन १० }} '''निर्मला पन्त बलात्कार र हत्या प्रकरण''' नेपालमा भएको र हालसम्म पनि नसुल्झिएको हत्याकाण्डहरू मध्ये एक हो। निर्मला पन्त नेपालको [[कञ्चनपुर जिल्ला]]को [[भीमदत्त नगरपालिका]] वडा नम्बर २ उल्टाखामकी एक १३ वर्षीया बालिका थिइन्। २०७५ साउन १० मा दिन आफ्नो घर नजिकैको एउटा उखुबारीमा [[बलात्कार]] र [[हत्या]] गरिएको अवस्थामा फेला परेकी थिइन् भने उनी त्यसको अघिल्लो दिन हराएकी थिइन्। यस घटनाको समाचार व्यापक रूपमा फैलिएको थियो र यसको चौतर्फी व्यापक आलोचना गरिएको थियो। त्यसपछिका दिन र महिनाहरूमा, सरकार र प्रहरीलाई दबाब दिनका लागि देशभरि विभिन्न न्याय अभियान र सामूहिक विरोध प्रदर्शनहरू आयोजना गरिएका थिए। २०७५ भदौ ७ गते सरकारले उक्त घटनाको लागि एक विशेष छानबीन समिति गठन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|title=निर्मला हत्याकाण्ड : छानबिन प्रतिवेदन सार्वजनिक (पूर्णपाठ)|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/59343/|language=नेपाली|website=नागरिक दैनिक|date=२०७५ असोज २१|accessdate=२०८३ असार २३}}</ref> छानबिन आयोगले घटनाको अनुसन्धानमा प्रहरीले लापरवाही गरेको प्रतिवेदन दिएको थियो। भदौ ८ गते प्रहरीको विरूद्धमा भएको प्रदर्शनमा गोली लागि थप एक युवकको समेत मृत्यु भएको थियो।<ref>{{Cite web|title=निर्मला पन्त हत्या प्रकरण : प्रहरीको गोलीले एक जनाको मृत्यु (अपडेट)|url=https://reportnepal.com/news/%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4-%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%B0-4/|language=नेपाली|website=रिपोर्ट नेपाल|date=२०७५ भदौ ८|accessdate=२०८३ असार २३}}</ref> स्थानीय प्रहरी र [[केन्द्रिय अनुसन्धान ब्युरो]]को टोलीले गरेको पहिलो अनुसन्धानको कार्यशैली र आचरणलाई लिएर व्यापक आलोचना भएको थियो। == घटना == निर्मला पन्त [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]] वडा नम्बर २ की कक्षा नौमा अध्ययनरत विद्यार्थी थिइन्।<ref name=":0" /> २०७५ साउन १० मा उनी आफ्नी साथी रोशनी बमको घरमा पढ्नका लागि निस्किएकी थिइन्।<ref name=":0">{{Cite web |date=2019-09-11 |title=Everything you should know about the Nirmala Pant rape and murder case |url=https://kathmandupost.com/national/2019/07/25/everything-you-should-know-about-the-rape-and-murder-of-nirmala-pant |access-date= |website=The Kathmandu Post |language=en|archive-date=25 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190725235618/https://kathmandupost.com/national/2019/07/25/everything-you-should-know-about-the-rape-and-murder-of-nirmala-pant |url-status=live }}</ref> उनी बिहान ११ बजेतिर आफ्नो घरबाट १.५ किलोमिटर टाढा रहेको बमको घरमा गएकी थिइन्।<ref name="nagarik1" /> उनी दिउँसो ३ बजेतिर त्यहाँबाट निस्किएकी थिइन् र पछि घर फर्किइनन्।<ref name="nagarik1" /> पन्तको परिवारले स्थानीय प्रहरी कार्यालयमा बेपत्ता भएको निवेदन दर्ता गराउन खोजे पनि प्रहरीले उनीहरूलाई भोलिपल्ट बिहान आउन अनुरोध गरेको थियो।<ref name="nagarik1">{{cite web |last=Chhatyal |first=Dil Bahadur |date=2018-07-29 |title=Teenager raped and killed in Kanchanpur |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/teenager-raped-and-killed-in-kanchanpur/ |website=MyRepublica |access-date=19 September 2018 |archive-date=23 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923110933/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/teenager-raped-and-killed-in-kanchanpur/ |url-status=live }}</ref> साउन ११ मा भीमदत्तनगर वडा नम्बर १८ को निम्बुखेडास्थित बमको घरबाट करिब {{Convert|500|m|ft}} टाढा रहेको पानीले भरिएको उखुबारीमा निर्मलाको नग्न शव फेला परेको थियो।<ref name="nagarik1" /><ref name="kathmandupost1">{{cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-29/kanchanpur-tense-after-girls-rape-murder.html|title=Kanchanpur tense after girl's rape, murder|access-date=19 September 2018|archive-date=18 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181018161419/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-29/kanchanpur-tense-after-girls-rape-murder.html|url-status=live}}</ref> == अनुसन्धान == सडकको छेउमा रहेको उखुबारीमा निर्मलाको साइकल देखेपछि उनको शव फेला परेको थियो।<ref name="kathmandupost1"/> प्रारम्भिक अनुसन्धानका आधारमा स्थानीय प्रहरीले उनको बलात्कार पछि हत्या गरिएको जनाएको थियो।<ref name="kathmandupost1"/> घटनाको चार दिनपछि कञ्चनपुर पुगेर प्रहरी नायब उपरीक्षक अङ्गुर जिसीको नेतृत्वमा रहेको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोको टोलीले अनुसन्धान सुरु गरेको थियो। कञ्चनपुर प्रहरी र सिआईबी टोलीले आफ्नै जेठानको हत्या अभियोगमा ९ वर्ष जेल सजाय भुक्तान गरिसकेका एक ४१ वर्षीय स्थानीय व्यक्ति दिलिपसिंह विष्टलाई मुख्य संदिग्धको रूपमा सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":0" /> प्रहरीले उनले सोधपुछका क्रममा पटक-पटक अपराध स्वीकार गरेको दाबी गरेको थियो।<ref name=":0" /> तर, पीडितको शरीरबाट सङ्कलन गरिएको नमुनासँग उनको [[डिएनए]] मेल नखाएपछि उनलाई २०७५ भदौ २७ मा रिहा गरिएको थियो।<ref name=":0" /> उनी निर्दोष रहेको र वास्तविक अपराधीहरूलाई जोगाउन प्रहरीले उनलाई फसाएको भन्दै निर्मलाको परिवार सहित स्थानीय बासिन्दाहरूले विरोध प्रदर्शन सुरु गरेका थिए।<ref name=":1">{{Cite web |last=Bhatta |first=Bhawani |date=2018-09-12 |title=Bista, Bam sisters released |url=http://kathmandupost.com/national/2018/09/12/bista-bam-sisters-released |access-date= |website=The Kathmandu Post |language=English |archive-date=5 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505052334/https://kathmandupost.com/national/2018/09/12/bista-bam-sisters-released |url-status=live }}</ref> आन्दोलनकारीहरूले उनीहरूलाई पक्राउ गर्न माग गरेपछि भदौ ७ मा बम दिदीबहिनी (रोशनी र बबिता बम) लाई पक्राउ गरिएको थियो। पछि, पर्याप्त प्रमाण नभएको भन्दै प्रहरीले जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयसँगको सल्लाहमा उनीहरूलाई रिहा गरेको थियो। रोशनी बमलाई प्रहरीले माग गरेका बखत उपस्थित हुने सर्तमा र उनकी दिदीलाई ३०,००० रुपैयाँ धरौटीमा रिहा गरिएको थियो।<ref name=":1" /> भदौ ७ देखि कारागार व्यवस्थापन विभागका महानिर्देशक हरिप्रसाद मैनालीको नेतृत्वमा नेपाल सरकारले यस घटनाको छानबिन गर्न एक समिति गठन गरेको थियो। कञ्चनपुरका प्रहरी प्रमुख, प्रहरी उपरीक्षक डिल्लीराज विष्ट र प्रमुख जिल्ला अधिकारी कुमारबहादुर खड्कालाई काठमाडौँ बोलाइएको थियो,<ref name="setopati1">{{cite web |date=2018-08-25 |title=SP Bista to be suspended over mishandling of Nirmala Panta rape case |url=https://setopati.net/political/128910 |website=Setopati |access-date=20 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204102055/http://setopati.net/political/128910 |url-status=live }}</ref> र उनीहरूको स्थानमा नयाँ अधिकारीहरू पठाइएको थियो।<ref name="himalayan1">{{cite web |last=Satyal |first=Ujjwal |date=2018-09-13 |title=Nirmala's parents in capital seeking justice |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmala-panta-parents-in-capital-seeking-justice/ |website=The Himalayan Times |access-date=19 September 2018 |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914133526/https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmala-panta-parents-in-capital-seeking-justice/ |url-status=live }}</ref> यस घटनाका कारण [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]ले डिएसपीहरू ज्ञानबहादुर सेठी र अङ्गुर जिसी, इन्स्पेक्टरहरू एकेन्द्र खड्का र जगदीश भट्ट, तथा प्रहरी सहायक निरीक्षक रामसिंह धामीलाई निलम्बन गरेको थियो।<ref name="kathmandupost4">{{Cite web |date=2018-09-17 |title=New team to scan officers for faulty investigation |url=https://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-17/new-team-to-scan-officers-for-faulty-investigation.html |website=The Kathmandu Post |access-date=19 September 2018 |archive-date=18 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918132659/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-17/new-team-to-scan-officers-for-faulty-investigation.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |date=2018-09-16 |title=DIG Dhiru Basnet to lead investigation of rape and murder of Nirmala Panta |url=https://setopati.net/social/130408 |website=Setopati |access-date=20 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204102058/http://setopati.net/social/130408 |url-status=live }}</ref> भदौ ३१ मा पूर्व एसपी डिल्लीराज विष्ट सहित नौ जना प्रहरी अधिकारीहरूसँग घटनाको अनुसन्धानमा उनीहरूको भूमिकालाई लिएर सोधपुछ गरिएको थियो।<ref>{{cite web |date=2018-09-18 |title=Basnyat panel grills police officials |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2018-09-18/basnyat-panel-grills-police-officials.html |website=The Kathmandu Post |access-date=19 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204005843/http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2018-09-18/basnyat-panel-grills-police-officials.html |url-status=live }}</ref> तथापि, अनुसन्धानलाई कमजोर बनाउन खोज्ने समूहबाट धम्की आएको भन्दै वीरेन्द्र केसीले गृह मन्त्रालयको छानबिन समितिबाट राजीनामा दिएका थिए।<ref name=":1" /> [[नेपाल प्रहरी]]का तत्कालीन प्रवक्ता प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक (एसएसपी) [[शैलेश थापा क्षेत्री]]का अनुसार थप अनुसन्धानका लागि पीडितको योनि स्राव (भेजाइनल स्वाब)को नमुनासँगै एसपी विष्ट, उनका छोरा र [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]]का मेयरका भतिजाको डिएनए नमुना सङ्कलन गरिएको थियो, तर कसैको पनि मेल खाएको थिएन।<ref name="kathmandupost4" /> भदौ ३१ मा एसएसपी उत्तम सुवेदीको नेतृत्वमा रहेको तत्कालीन अनुसन्धान समितिको सट्टा प्रहरी नायब महानिरीक्षक (डिआईजी) धीरु बस्न्यातको नेतृत्वमा [[नेपाल प्रहरीले]] नयाँ छानबिन समिति गठन गरेको थियो।<ref name="kathmandupost4" /> सोही दिन तात्कालीन प्रधानमन्त्री [[केपी शर्मा ओली]]ले स्थानीय प्रहरीले अनुसन्धानलाई गलत दिशामा मोडेको दाबी गरेका थिए। उनले प्रहरीले या त नक्कली अनुसन्धान गरेको वा अनुसन्धानमा गम्भीर गल्ती गरेको शङ्का व्यक्त गरेका थिए। पन्त परिवार केन्द्र सरकारको ध्यानाकर्षण गराउन ३५ घण्टा बसको यात्रा गरेर कञ्चनपुरबाट [[काठमाडौँ]] आइपुगेका थिए।<ref name="himalayan1" /> असोज २ मा कञ्चनपुरका नयाँ प्रहरी प्रमुख एसपी कुवेर कठायतले कुनै ठोस प्रमाण फेला नपरेको र अनुसन्धान जारी रहेको बताएका थिए। पीडितको शव फेला परेपछि स्थानीय अनुसन्धान अधिकारीहरूले प्रमाण नष्ट गरेको पाइएपछि सरकारले यसअघि नै छानबिन समिति गठन गरिसकेको थियो।<ref name="kathmandupost6">{{cite web |date=2018-09-18 |title=Kanchanpur rape and murder case: Investigators still 'clueless' |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-18/investigators-still-clueless.html |website=The Kathmandu Post |access-date=20 September 2018 |archive-date=21 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180921001516/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-18/investigators-still-clueless.html |url-status=live }}</ref> २०७५ भदौ ३१ मा गठित ९ सदस्यीय छानबिन समितिको नेतृत्व सम्हालेका डिआईजी धीरु बस्न्यातले अनुसन्धानलाई पूर्ण रूपमा नयाँ शिराबाट सुरु गरिने बताएका थिए।<ref name="kathmandupost.ekantipur.com">{{cite web |date=2018-09-30 |title=Kanchanpur rape and murder: Probe committee formed under DIG Dhiru Basnyat |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-16/kanchanpur-rape-and-murder-probe-committee-formed-under-dig-dhiru-basnet.html |website=The Kathmandu Post |access-date=20 September 2018 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919131530/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-16/kanchanpur-rape-and-murder-probe-committee-formed-under-dig-dhiru-basnet.html |url-status=live }}</ref> २०७५ मङ्सिर मा केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोले काठमाडौँबाट निर्मलाका एक छिमेकीलाई पक्राउ गरेको थियो। सोधपुछका लागि कञ्चनपुरबाट उनका एक साथीलाई पनि ब्युरोमा बोलाइएको थियो। प्रहरी स्रोतका अनुसार तात्कालीन प्रहरी महानिरीक्षक [[सर्वेन्द्र खनाल]] र ब्युरो प्रमुख प्रहरी नायब महानिरीक्षक नीरजबहादुर शाहीले उनीहरूसँग आफैँ सोधपुछ गरेका थिए। प्रहरीका अनुसार उनीहरूले निर्मलाको बलात्कार र हत्या गरेको स्वीकार गरेका थिए।<ref name=":0" /> तर, उनीहरूको डिएनए पनि निर्मलाको भेजाइनल स्वाबबाट सङ्कलन गरिएको नमुनासँग मेल नखाएपछि उनीहरू दुवैलाई रिहा गरिएको थियो। पछि उनीहरूले प्रहरीले आफूहरूलाई यातना दिएको आरोप लगाएता पनि प्रहरीले उक्त आरोपको खण्डन गरेको थियो।<ref name=":0" /> === डिएनए परीक्षण === [[राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग]]को प्रतिवेदन अनुसार डिएनए सङ्कलनमा गम्भीर लापरबाही भएको र जसका कारण सही नतिजा आउन नसकेको जनाएको थियो। भेजाइनल स्वाबको तीनवटा पत्रबाट डिएनएको नमुना परीक्षण नली (टेस्ट ट्युब) मा सङ्कलन गरिएको थियो। आयोगको प्रतिवेदनमा नमुना निकाल्दा पर्याप्त मात्रामा डिएनए प्राप्त हुन नसकेको र यो क्षतिग्रस्त समेत भएको हुन सक्ने बताएको थियो। प्रतिवेदनले डिएनए परीक्षणमा अपनाइएको वैज्ञानिक विधिमा पनि त्रुटि पनि औंल्याएको थियो।<ref name=":0" /> आयोगले डिएनए परीक्षण बाहेकका अन्य अनुसन्धान विधिहरू प्रयोग गर्न सिफारिस गरेको थियो। डिएनए अनुसन्धानका लागि गठित जीवन रिजाल नेतृत्वको अर्को प्राविधिक समितिले पनि पीडितको शरीरबाट लिइएको नमुनामा पुरुषको अंश दूषित भएको हुन सक्ने र त्यो वास्तविक अपराधीको नहुन सक्ने निष्कर्ष निकालेको थियो। यसले नमुनामा शुक्रकीट फेला परेको भन्ने प्रयोगशालाको प्रतिवेदनको वैधतामाथि पनि प्रश्न उठाएको थियो। === प्रहरी अधिकारीहरूको निलम्बन र पुनर्बहाली === २०७५ मङ्सिरमा नागरिक समाजको सल्लाहमा निर्मला पन्तकी आमा दुर्गादेवीले यस घटनामा प्रमाण नष्ट गरेको आरोप लगाउँदै आठ जना प्रहरी अधिकारीविरुद्ध किटानी जाहेरी दर्ता गराएकी थिइन्।<ref name="thehimalayantimes.com">{{Cite news |last=Himalayan News Service |title=Durga Devi's U-turn |url=https://thehimalayantimes.com/ampArticle/245755 |work=The Himalayan Times}}</ref> २०७५ फागुन मा जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयले कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा ती अधिकारीहरू विरुद्ध संदिग्ध दिलीपसिंह विष्टलाई यातना दिएको र प्रमाण नष्ट गरेको अभियोगमा मुद्दा दायर गरेको थियो। तर, निर्मलाकी आमा दुर्गादेवी पन्तले पछि उक्त जाहेरी फिर्ता लिन निवेदन दिएकी थिइन्। उनले जाहेरीमा राखिएका नामहरूबारे आफूलाई थाहा नभएको खुलासा गरेकी थिइन्।<ref name="thehimalayantimes.com"/><ref>{{Cite web |last=CHHATYAL |first=DIL BAHADUR |title=Nirmala's mother files complaint against 8 cops for 'destroying evidence' |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/55589/ |access-date=2024-01-05 |website=My Republica |language=en}}</ref> सो निवेदनका बाबजुद आठमध्ये छ जना प्रहरी कर्मचारीलाई तुरुन्तै हिरासतमा लिएर अदालतमा उपस्थित गराइएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Case filed against eight cops for torture, evidence destruction in Nirmala rape and murder case |url=https://kathmandupost.com/karnali-province/2019/03/07/nirmala-pant-rape-and-murder-six-cops-arrested-for-torture-evidence-destruction |access-date=2024-01-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> न्यायाधीश राजेन्द्रकुमार आचार्यको एकल इजलासले छ जना प्रहरी अधिकारीलाई विभिन्न धरौटी रकममा रिहा गर्न आदेश दिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Court releases six cops on bail in Nirmala rape and murder case |url=https://kathmandupost.com/national/2019/03/14/nirmala-pant-rape-and-murder-court-orders-release-of-six-police-officers-on-bail |access-date=2024-01-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> तत्कालीन प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) डिल्लीराज विष्टले पछि कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा आत्मसमर्पण गरेका थिए र अदालतले उनलाई १५ लाख रुपैयाँ धरौटीमा छाड्ने आदेश दिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=2019-03-19 |title=Suspended SP Bista surrenders in court |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/suspended-sp-bista-surrenders-to-court |access-date=2024-01-05 |website=himalayantimes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Court frees former SP Dilli Raj Bista, an accused in torture and evidence tampering in Nirmala rape and murder, on Rs1.05 million bail |url=https://kathmandupost.com/national/2019/03/24/court-frees-former-sp-dilli-raj-bista-an-accused in-torture-and-evidence-tampering-in-nirmala-rape-and-murder-on-rs-rs15-million-bail |access-date=2024-01-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> सीआईबीका डीएसपी अङ्गुर जिसीले पनि पछि अदालतमा आत्मसमर्पण गरेका थिए र अदालतले उनलाई ९ लाख रुपैयाँ धरौटीमा रिहा गरेको थियो। निर्मलाका बुबा यज्ञराज पन्तले अदालतको सो आदेशको स्वागत गरेका थिए।<ref>{{Cite web |date=2019-03-28 |title=Suspended DSP GC freed on bail |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/suspended-dsp-angoor-gc-freed-on-bail |access-date=2024-01-05 |website=himalayantimes}}</ref><ref>{{Cite web |last=CHHATYAL |first=DIL BAHADUR |title=Suspended DSP GC surrenders before court |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/61987/ |access-date=2024-01-05 |website=My Republica |language=en}}</ref> २०७७ साउन मा न्यायाधीश गोपालप्रसाद बास्तोलाको एकल इजलासले ती आठै जना प्रहरी अधिकारीलाई सफाइ दिएको थियो।<ref>{{cite web|title=निर्मला पन्तको बलात्कार र हत्याकाण्ड झन् रहस्यमय बन्दै, परिवारमाथि प्रहरीकै दबाब|url=http://www.dcnepal.com/-47723|website=डिसी नेपाल|accessdate=५ भाद्र २०७५}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190322005938/http://www.dcnepal.com/-47723 |date=2019-03-22 }}</ref> निलम्बित सात अधिकारीहरू काममा फर्किएका थिए भने सेवाबाट बर्खास्त गरिएका डिल्लीराज विष्टलाई पछि पुनर्बहाली गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |last=diwakar |date=2020-12-31 |title=Nirmala Pant murder: Acquitted police officer Bista reinstated - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/nirmala-pant-murder-acquitted-police-officer-bista-reinstated.html |access-date=2024-01-05 |language=en}}</ref> === पत्रकार खेम भण्डारीको भूमिका === स्थानीय पत्रिका 'मानसखण्ड'का प्रकाशक तथा प्रधान सम्पादक खेम भण्डारीले निर्मला प्रकरणलाई आफ्नो अनुकूलतामा प्रस्तुत गर्न स्थानीय संवाददाताहरूलाई परिचालन गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Republica |title=Apathy delays justice |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/apathy-delays-justice/ |access-date=5 January 2024 |publisher=Republica}}</ref><ref>{{cite web |title=POLICE ARREST JOURNALISTS BHANDARI, BHATTA OVER NEWS |url=https://nepalpressfreedom.org/main/issue-single/838 |website=Freedom Forum |publisher=Nepal Press Freedom |access-date=5 January 2024}}</ref> उनको समाचारले सार्वजनिक विरोध प्रदर्शनलाई थप उक्साएको थियो र बम दिदीबहिनी (रोशनी र बबिता बम), डिल्लीराजका छोरा आयुष र अन्य विरुद्ध सामाजिक सञ्जालमा एक प्रकारको 'मिडिया ट्रायल' सुरु भएको थियो। उनले निर्मलाकी आमा दुर्गादेवीमाथि 'पैसाका लागि छोरीको न्याय बेचेको' आरोप समेत लगाएका थिए। उनले आफ्नो फेसबुकमा दुर्गादेवीले दिलीप सिंह विष्टलाई अपराधी प्रमाणित गराउन १० लाख रुपैयाँ र एक [[बिघा]] जग्गा लिएको लेखेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Subedi |first1=Anjali |title=Durga Devi in digital violence maelstrom |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/durga-devi-in-digital-violence-maelstrom/ |access-date=5 January 2024 |publisher=Republica}}</ref> पछि उनी मुख्य अभियुक्त दिलीपसिंह विष्टका नातेदार भएको खुलेको थियो। कञ्चनपुर जिल्ला बार एसोसिएसनले उनीविरुद्ध अदालतको मानहानी गरेको र अदालतको प्रक्रियामा हस्तक्षेप गरेको आरोपमा मुद्दा दायर गरेको थियो।<ref>{{cite news |last1=Dhakal |first1=Sabin |title=पत्रकार खेम भण्डारीलाई १ घन्टा जेल हालियो र १ रुपैयाँ जरिवाना पनि तिरायो अदालतले |url=https://pahilopost.com/content/20191119163449.html |access-date=5 January 2024 |publisher=Pahilopost |language=नेपाली}}</ref> उनलाई पक्राउ गरिएङ्को थियो र अदालतले उनलाई मानहानी तथा बलात्कार र हत्याको घटनालाई 'अतिरञ्जित' गरेको र 'भ्रामक समाचार' प्रकाशित गरेको अभियोगमा दोषी ठहर गरेको थियो। अदालतले उनलाई एक घण्टाको जेल सजाय र १ रुपैयाँ जरिवानाको प्रतीकात्मक सजाय सुनाएको थियो।<ref>{{cite news |last1=PTI |title=Journalist in Nepal Given 1-Hour Jail Term, Fined Re 1 for 'Sensationalising' and Publishing 'Twisted' News |url=https://www.news18.com/news/world/nepali-journalist-gets-1-hour-jail-term-re-1-fine-for-sensationalising-publishing-twisted-news-2393035.html |access-date=5 January 2024 |agency=PTI |publisher=News18}}</ref><ref>{{cite news |last1=RSS |title=Journalist released after 1 hr jail and fine of 1 rupee in Kanchanpur |url=https://www.eadarsha.com/eng/journalist-released-after-1-hr-jail-and-fine-of-1-rupee-in-kanchanpur/ |access-date=5 January 2024 |agency=RSS |publisher=eAdarsha.com}}</ref><ref>{{cite news |last1=Onlinekhabar |title=Morning Starter: Wednesday, November 20, 2019 |url=https://english.onlinekhabar.com/morning-starter-wednesday-november-20-2019.html |access-date=5 January 2024 |publisher=Onlinekhabar}}</ref><ref>{{cite news |last1=Annapurna |title=निर्मला प्रकरण : खेम भण्डारी 'तुच्छ सजाय'मा जेल चलान |url=https://annapurnapost.com/story/141100/ |access-date=5 January 2024 |publisher=अन्नपूर्ण मिडिया नेटवर्क|language=नेपाली}}</ref> ‍ ==== पछिल्ला कानुनी विकासक्रमहरू ==== २०८३ असार १८ मा, कञ्चनपुर जिल्ला प्रहरीले निर्मला पन्त प्रकरणसँग सम्बन्धित मानहानीको मुद्दामा उच्च अदालत दिपायलको महेन्द्रनगर इजलासको फैसला कार्यान्वयनका लागि खेम भण्डारीलाई पक्राउ गरेको थियो। भण्डारीले ''मानसखण्ड'' दैनिक र सामाजिक सञ्जालमा प्रकाशित गरेका सामग्रीहरू मार्फत आफ्नो बेइज्जती गरेको आरोप लगाउँदै किरण विष्टले मानहानीको मुद्दा दायर गरेका थिए। कञ्चनपुर जिल्ला अदालतले २०८२ जेठ १ मा भण्डारीलाई दोषी ठहर गर्दै एक महिना सात दिनको कैद सजाय, १२,१०० रुपैयाँ जरिवाना र १,००,००० रुपैयाँ क्षतिपूर्ति भराउने फैसला सुनाएको थियो। भण्डारीले उक्त फैसला विरुद्ध पुनरावेदन गरे पनि २०८३ चैत २३ मा उच्च अदालत दिपायलको महेन्द्रनगर इजलासले जिल्ला अदालतको फैसलालाई सदर गरेको थियो। अदालतको फैसला कार्यान्वयनका लागि भण्डारीलाई नियन्त्रणमा लिई स्वास्थ्य परीक्षण पश्चात् कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा उपस्थित गराइएको प्रहरीले जनाएको थियो।<ref>{{cite web|title=निर्मला पन्त प्रकरणमा पुरानो फैसला कार्यान्वयन गर्न पत्रकार खेम भण्डारी पक्राउ |url=https://ekantipur.com/sudurpaschim-pradesh/2026/07/02/journalist-khem-bhandari-arrested-to-enforce-old-verdict-in-nirmala-panta-case-08-04.html|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|date=१८ असार २०८३|accessdate=२३ असार २०८३}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नमिता सुनिता हत्याकाण्ड]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://drive.google.com/file/d/1jBzvDf-H6MNd_q0IK3AFjBunN9elJhVy/view?usp=embed_facebook निर्मला पन्तको पोस्टमार्टम प्रतिवेदन, नयाँ पत्रिका (पिडिएफ)] [[श्रेणी:नेपालमा बलात्कार]] [[श्रेणी:कञ्चनपुर जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालमा महिला विरुद्धको हिंसा]] bui55cuwyzf5f4wlzvvbinlp9yt3pky 1365240 1365221 2026-07-08T03:18:04Z Nabin K. Sapkota 13090 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] जोडियो 1365240 wikitext text/x-wiki {{Infobox news event | title = निर्मला पन्त बलात्कार तथा हत्या | image = | image_name =भीमदत्त नगरपालिका.png | image_size = | caption = घटना घटेको स्थान | date = २०७५ साउन १० | place = [[कञ्चनपुर जिल्ला]], [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]] | verdict = | sentence= | convictions = |suspects= दीलिपसिंह विष्ट | convicted = | outcome = | reported injuries = | reported death(s) = १ <small>(निर्मला पन्त)</small> २०७५ साउन १० }} '''निर्मला पन्त बलात्कार र हत्या प्रकरण''' नेपालमा भएको र हालसम्म पनि नसुल्झिएको हत्याकाण्डहरू मध्ये एक हो। निर्मला पन्त नेपालको [[कञ्चनपुर जिल्ला]]को [[भीमदत्त नगरपालिका]] वडा नम्बर २ उल्टाखामकी एक १३ वर्षीया बालिका थिइन्। २०७५ साउन १० मा दिन आफ्नो घर नजिकैको एउटा उखुबारीमा [[बलात्कार]] र [[हत्या]] गरिएको अवस्थामा फेला परेकी थिइन् भने उनी त्यसको अघिल्लो दिन हराएकी थिइन्। यस घटनाको समाचार व्यापक रूपमा फैलिएको थियो र यसको चौतर्फी व्यापक आलोचना गरिएको थियो। त्यसपछिका दिन र महिनाहरूमा, सरकार र प्रहरीलाई दबाब दिनका लागि देशभरि विभिन्न न्याय अभियान र सामूहिक विरोध प्रदर्शनहरू आयोजना गरिएका थिए। २०७५ भदौ ७ गते सरकारले उक्त घटनाको लागि एक विशेष छानबीन समिति गठन गरेको थियो।<ref>{{Cite web|title=निर्मला हत्याकाण्ड : छानबिन प्रतिवेदन सार्वजनिक (पूर्णपाठ)|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/59343/|language=नेपाली|website=नागरिक दैनिक|date=२०७५ असोज २१|accessdate=२०८३ असार २३}}</ref> छानबिन आयोगले घटनाको अनुसन्धानमा प्रहरीले लापरवाही गरेको प्रतिवेदन दिएको थियो। भदौ ८ गते प्रहरीको विरूद्धमा भएको प्रदर्शनमा गोली लागि थप एक युवकको समेत मृत्यु भएको थियो।<ref>{{Cite web|title=निर्मला पन्त हत्या प्रकरण : प्रहरीको गोलीले एक जनाको मृत्यु (अपडेट)|url=https://reportnepal.com/news/%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4-%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%B0-4/|language=नेपाली|website=रिपोर्ट नेपाल|date=२०७५ भदौ ८|accessdate=२०८३ असार २३}}</ref> स्थानीय प्रहरी र [[केन्द्रिय अनुसन्धान ब्युरो]]को टोलीले गरेको पहिलो अनुसन्धानको कार्यशैली र आचरणलाई लिएर व्यापक आलोचना भएको थियो। == घटना == निर्मला पन्त [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]] वडा नम्बर २ की कक्षा नौमा अध्ययनरत विद्यार्थी थिइन्।<ref name=":0" /> २०७५ साउन १० मा उनी आफ्नी साथी रोशनी बमको घरमा पढ्नका लागि निस्किएकी थिइन्।<ref name=":0">{{Cite web |date=2019-09-11 |title=Everything you should know about the Nirmala Pant rape and murder case |url=https://kathmandupost.com/national/2019/07/25/everything-you-should-know-about-the-rape-and-murder-of-nirmala-pant |access-date= |website=The Kathmandu Post |language=en|archive-date=25 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190725235618/https://kathmandupost.com/national/2019/07/25/everything-you-should-know-about-the-rape-and-murder-of-nirmala-pant |url-status=live }}</ref> उनी बिहान ११ बजेतिर आफ्नो घरबाट १.५ किलोमिटर टाढा रहेको बमको घरमा गएकी थिइन्।<ref name="nagarik1" /> उनी दिउँसो ३ बजेतिर त्यहाँबाट निस्किएकी थिइन् र पछि घर फर्किइनन्।<ref name="nagarik1" /> पन्तको परिवारले स्थानीय प्रहरी कार्यालयमा बेपत्ता भएको निवेदन दर्ता गराउन खोजे पनि प्रहरीले उनीहरूलाई भोलिपल्ट बिहान आउन अनुरोध गरेको थियो।<ref name="nagarik1">{{cite web |last=Chhatyal |first=Dil Bahadur |date=2018-07-29 |title=Teenager raped and killed in Kanchanpur |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/teenager-raped-and-killed-in-kanchanpur/ |website=MyRepublica |access-date=19 September 2018 |archive-date=23 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923110933/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/teenager-raped-and-killed-in-kanchanpur/ |url-status=live }}</ref> साउन ११ मा भीमदत्तनगर वडा नम्बर १८ को निम्बुखेडास्थित बमको घरबाट करिब {{Convert|500|m|ft}} टाढा रहेको पानीले भरिएको उखुबारीमा निर्मलाको नग्न शव फेला परेको थियो।<ref name="nagarik1" /><ref name="kathmandupost1">{{cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-29/kanchanpur-tense-after-girls-rape-murder.html|title=Kanchanpur tense after girl's rape, murder|access-date=19 September 2018|archive-date=18 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181018161419/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-29/kanchanpur-tense-after-girls-rape-murder.html|url-status=live}}</ref> == अनुसन्धान == सडकको छेउमा रहेको उखुबारीमा निर्मलाको साइकल देखेपछि उनको शव फेला परेको थियो।<ref name="kathmandupost1"/> प्रारम्भिक अनुसन्धानका आधारमा स्थानीय प्रहरीले उनको बलात्कार पछि हत्या गरिएको जनाएको थियो।<ref name="kathmandupost1"/> घटनाको चार दिनपछि कञ्चनपुर पुगेर प्रहरी नायब उपरीक्षक अङ्गुर जिसीको नेतृत्वमा रहेको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोको टोलीले अनुसन्धान सुरु गरेको थियो। कञ्चनपुर प्रहरी र सिआईबी टोलीले आफ्नै जेठानको हत्या अभियोगमा ९ वर्ष जेल सजाय भुक्तान गरिसकेका एक ४१ वर्षीय स्थानीय व्यक्ति दिलिपसिंह विष्टलाई मुख्य संदिग्धको रूपमा सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":0" /> प्रहरीले उनले सोधपुछका क्रममा पटक-पटक अपराध स्वीकार गरेको दाबी गरेको थियो।<ref name=":0" /> तर, पीडितको शरीरबाट सङ्कलन गरिएको नमुनासँग उनको [[डिएनए]] मेल नखाएपछि उनलाई २०७५ भदौ २७ मा रिहा गरिएको थियो।<ref name=":0" /> उनी निर्दोष रहेको र वास्तविक अपराधीहरूलाई जोगाउन प्रहरीले उनलाई फसाएको भन्दै निर्मलाको परिवार सहित स्थानीय बासिन्दाहरूले विरोध प्रदर्शन सुरु गरेका थिए।<ref name=":1">{{Cite web |last=Bhatta |first=Bhawani |date=2018-09-12 |title=Bista, Bam sisters released |url=http://kathmandupost.com/national/2018/09/12/bista-bam-sisters-released |access-date= |website=The Kathmandu Post |language=English |archive-date=5 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505052334/https://kathmandupost.com/national/2018/09/12/bista-bam-sisters-released |url-status=live }}</ref> आन्दोलनकारीहरूले उनीहरूलाई पक्राउ गर्न माग गरेपछि भदौ ७ मा बम दिदीबहिनी (रोशनी र बबिता बम) लाई पक्राउ गरिएको थियो। पछि, पर्याप्त प्रमाण नभएको भन्दै प्रहरीले जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयसँगको सल्लाहमा उनीहरूलाई रिहा गरेको थियो। रोशनी बमलाई प्रहरीले माग गरेका बखत उपस्थित हुने सर्तमा र उनकी दिदीलाई ३०,००० रुपैयाँ धरौटीमा रिहा गरिएको थियो।<ref name=":1" /> भदौ ७ देखि कारागार व्यवस्थापन विभागका महानिर्देशक हरिप्रसाद मैनालीको नेतृत्वमा नेपाल सरकारले यस घटनाको छानबिन गर्न एक समिति गठन गरेको थियो। कञ्चनपुरका प्रहरी प्रमुख, प्रहरी उपरीक्षक डिल्लीराज विष्ट र प्रमुख जिल्ला अधिकारी कुमारबहादुर खड्कालाई काठमाडौँ बोलाइएको थियो,<ref name="setopati1">{{cite web |date=2018-08-25 |title=SP Bista to be suspended over mishandling of Nirmala Panta rape case |url=https://setopati.net/political/128910 |website=Setopati |access-date=20 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204102055/http://setopati.net/political/128910 |url-status=live }}</ref> र उनीहरूको स्थानमा नयाँ अधिकारीहरू पठाइएको थियो।<ref name="himalayan1">{{cite web |last=Satyal |first=Ujjwal |date=2018-09-13 |title=Nirmala's parents in capital seeking justice |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmala-panta-parents-in-capital-seeking-justice/ |website=The Himalayan Times |access-date=19 September 2018 |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914133526/https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmala-panta-parents-in-capital-seeking-justice/ |url-status=live }}</ref> यस घटनाका कारण [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]ले डिएसपीहरू ज्ञानबहादुर सेठी र अङ्गुर जिसी, इन्स्पेक्टरहरू एकेन्द्र खड्का र जगदीश भट्ट, तथा प्रहरी सहायक निरीक्षक रामसिंह धामीलाई निलम्बन गरेको थियो।<ref name="kathmandupost4">{{Cite web |date=2018-09-17 |title=New team to scan officers for faulty investigation |url=https://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-17/new-team-to-scan-officers-for-faulty-investigation.html |website=The Kathmandu Post |access-date=19 September 2018 |archive-date=18 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918132659/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-17/new-team-to-scan-officers-for-faulty-investigation.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |date=2018-09-16 |title=DIG Dhiru Basnet to lead investigation of rape and murder of Nirmala Panta |url=https://setopati.net/social/130408 |website=Setopati |access-date=20 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204102058/http://setopati.net/social/130408 |url-status=live }}</ref> भदौ ३१ मा पूर्व एसपी डिल्लीराज विष्ट सहित नौ जना प्रहरी अधिकारीहरूसँग घटनाको अनुसन्धानमा उनीहरूको भूमिकालाई लिएर सोधपुछ गरिएको थियो।<ref>{{cite web |date=2018-09-18 |title=Basnyat panel grills police officials |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2018-09-18/basnyat-panel-grills-police-officials.html |website=The Kathmandu Post |access-date=19 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204005843/http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2018-09-18/basnyat-panel-grills-police-officials.html |url-status=live }}</ref> तथापि, अनुसन्धानलाई कमजोर बनाउन खोज्ने समूहबाट धम्की आएको भन्दै वीरेन्द्र केसीले गृह मन्त्रालयको छानबिन समितिबाट राजीनामा दिएका थिए।<ref name=":1" /> [[नेपाल प्रहरी]]का तत्कालीन प्रवक्ता प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक (एसएसपी) [[शैलेश थापा क्षेत्री]]का अनुसार थप अनुसन्धानका लागि पीडितको योनि स्राव (भेजाइनल स्वाब)को नमुनासँगै एसपी विष्ट, उनका छोरा र [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]]का मेयरका भतिजाको डिएनए नमुना सङ्कलन गरिएको थियो, तर कसैको पनि मेल खाएको थिएन।<ref name="kathmandupost4" /> भदौ ३१ मा एसएसपी उत्तम सुवेदीको नेतृत्वमा रहेको तत्कालीन अनुसन्धान समितिको सट्टा प्रहरी नायब महानिरीक्षक (डिआईजी) धीरु बस्न्यातको नेतृत्वमा [[नेपाल प्रहरीले]] नयाँ छानबिन समिति गठन गरेको थियो।<ref name="kathmandupost4" /> सोही दिन तात्कालीन प्रधानमन्त्री [[केपी शर्मा ओली]]ले स्थानीय प्रहरीले अनुसन्धानलाई गलत दिशामा मोडेको दाबी गरेका थिए। उनले प्रहरीले या त नक्कली अनुसन्धान गरेको वा अनुसन्धानमा गम्भीर गल्ती गरेको शङ्का व्यक्त गरेका थिए। पन्त परिवार केन्द्र सरकारको ध्यानाकर्षण गराउन ३५ घण्टा बसको यात्रा गरेर कञ्चनपुरबाट [[काठमाडौँ]] आइपुगेका थिए।<ref name="himalayan1" /> असोज २ मा कञ्चनपुरका नयाँ प्रहरी प्रमुख एसपी कुवेर कठायतले कुनै ठोस प्रमाण फेला नपरेको र अनुसन्धान जारी रहेको बताएका थिए। पीडितको शव फेला परेपछि स्थानीय अनुसन्धान अधिकारीहरूले प्रमाण नष्ट गरेको पाइएपछि सरकारले यसअघि नै छानबिन समिति गठन गरिसकेको थियो।<ref name="kathmandupost6">{{cite web |date=2018-09-18 |title=Kanchanpur rape and murder case: Investigators still 'clueless' |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-18/investigators-still-clueless.html |website=The Kathmandu Post |access-date=20 September 2018 |archive-date=21 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180921001516/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-18/investigators-still-clueless.html |url-status=live }}</ref> २०७५ भदौ ३१ मा गठित ९ सदस्यीय छानबिन समितिको नेतृत्व सम्हालेका डिआईजी धीरु बस्न्यातले अनुसन्धानलाई पूर्ण रूपमा नयाँ शिराबाट सुरु गरिने बताएका थिए।<ref name="kathmandupost.ekantipur.com">{{cite web |date=2018-09-30 |title=Kanchanpur rape and murder: Probe committee formed under DIG Dhiru Basnyat |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-16/kanchanpur-rape-and-murder-probe-committee-formed-under-dig-dhiru-basnet.html |website=The Kathmandu Post |access-date=20 September 2018 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919131530/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-09-16/kanchanpur-rape-and-murder-probe-committee-formed-under-dig-dhiru-basnet.html |url-status=live }}</ref> २०७५ मङ्सिर मा केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोले काठमाडौँबाट निर्मलाका एक छिमेकीलाई पक्राउ गरेको थियो। सोधपुछका लागि कञ्चनपुरबाट उनका एक साथीलाई पनि ब्युरोमा बोलाइएको थियो। प्रहरी स्रोतका अनुसार तात्कालीन प्रहरी महानिरीक्षक [[सर्वेन्द्र खनाल]] र ब्युरो प्रमुख प्रहरी नायब महानिरीक्षक नीरजबहादुर शाहीले उनीहरूसँग आफैँ सोधपुछ गरेका थिए। प्रहरीका अनुसार उनीहरूले निर्मलाको बलात्कार र हत्या गरेको स्वीकार गरेका थिए।<ref name=":0" /> तर, उनीहरूको डिएनए पनि निर्मलाको भेजाइनल स्वाबबाट सङ्कलन गरिएको नमुनासँग मेल नखाएपछि उनीहरू दुवैलाई रिहा गरिएको थियो। पछि उनीहरूले प्रहरीले आफूहरूलाई यातना दिएको आरोप लगाएता पनि प्रहरीले उक्त आरोपको खण्डन गरेको थियो।<ref name=":0" /> === डिएनए परीक्षण === [[राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग]]को प्रतिवेदन अनुसार डिएनए सङ्कलनमा गम्भीर लापरबाही भएको र जसका कारण सही नतिजा आउन नसकेको जनाएको थियो। भेजाइनल स्वाबको तीनवटा पत्रबाट डिएनएको नमुना परीक्षण नली (टेस्ट ट्युब) मा सङ्कलन गरिएको थियो। आयोगको प्रतिवेदनमा नमुना निकाल्दा पर्याप्त मात्रामा डिएनए प्राप्त हुन नसकेको र यो क्षतिग्रस्त समेत भएको हुन सक्ने बताएको थियो। प्रतिवेदनले डिएनए परीक्षणमा अपनाइएको वैज्ञानिक विधिमा पनि त्रुटि पनि औंल्याएको थियो।<ref name=":0" /> आयोगले डिएनए परीक्षण बाहेकका अन्य अनुसन्धान विधिहरू प्रयोग गर्न सिफारिस गरेको थियो। डिएनए अनुसन्धानका लागि गठित जीवन रिजाल नेतृत्वको अर्को प्राविधिक समितिले पनि पीडितको शरीरबाट लिइएको नमुनामा पुरुषको अंश दूषित भएको हुन सक्ने र त्यो वास्तविक अपराधीको नहुन सक्ने निष्कर्ष निकालेको थियो। यसले नमुनामा शुक्रकीट फेला परेको भन्ने प्रयोगशालाको प्रतिवेदनको वैधतामाथि पनि प्रश्न उठाएको थियो। === प्रहरी अधिकारीहरूको निलम्बन र पुनर्बहाली === २०७५ मङ्सिरमा नागरिक समाजको सल्लाहमा निर्मला पन्तकी आमा दुर्गादेवीले यस घटनामा प्रमाण नष्ट गरेको आरोप लगाउँदै आठ जना प्रहरी अधिकारीविरुद्ध किटानी जाहेरी दर्ता गराएकी थिइन्।<ref name="thehimalayantimes.com">{{Cite news |last=Himalayan News Service |title=Durga Devi's U-turn |url=https://thehimalayantimes.com/ampArticle/245755 |work=The Himalayan Times}}</ref> २०७५ फागुन मा जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयले कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा ती अधिकारीहरू विरुद्ध संदिग्ध दिलीपसिंह विष्टलाई यातना दिएको र प्रमाण नष्ट गरेको अभियोगमा मुद्दा दायर गरेको थियो। तर, निर्मलाकी आमा दुर्गादेवी पन्तले पछि उक्त जाहेरी फिर्ता लिन निवेदन दिएकी थिइन्। उनले जाहेरीमा राखिएका नामहरूबारे आफूलाई थाहा नभएको खुलासा गरेकी थिइन्।<ref name="thehimalayantimes.com"/><ref>{{Cite web |last=CHHATYAL |first=DIL BAHADUR |title=Nirmala's mother files complaint against 8 cops for 'destroying evidence' |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/55589/ |access-date=2024-01-05 |website=My Republica |language=en}}</ref> सो निवेदनका बाबजुद आठमध्ये छ जना प्रहरी कर्मचारीलाई तुरुन्तै हिरासतमा लिएर अदालतमा उपस्थित गराइएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Case filed against eight cops for torture, evidence destruction in Nirmala rape and murder case |url=https://kathmandupost.com/karnali-province/2019/03/07/nirmala-pant-rape-and-murder-six-cops-arrested-for-torture-evidence-destruction |access-date=2024-01-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> न्यायाधीश राजेन्द्रकुमार आचार्यको एकल इजलासले छ जना प्रहरी अधिकारीलाई विभिन्न धरौटी रकममा रिहा गर्न आदेश दिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Court releases six cops on bail in Nirmala rape and murder case |url=https://kathmandupost.com/national/2019/03/14/nirmala-pant-rape-and-murder-court-orders-release-of-six-police-officers-on-bail |access-date=2024-01-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> तत्कालीन प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) डिल्लीराज विष्टले पछि कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा आत्मसमर्पण गरेका थिए र अदालतले उनलाई १५ लाख रुपैयाँ धरौटीमा छाड्ने आदेश दिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=2019-03-19 |title=Suspended SP Bista surrenders in court |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/suspended-sp-bista-surrenders-to-court |access-date=2024-01-05 |website=himalayantimes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Court frees former SP Dilli Raj Bista, an accused in torture and evidence tampering in Nirmala rape and murder, on Rs1.05 million bail |url=https://kathmandupost.com/national/2019/03/24/court-frees-former-sp-dilli-raj-bista-an-accused in-torture-and-evidence-tampering-in-nirmala-rape-and-murder-on-rs-rs15-million-bail |access-date=2024-01-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> सीआईबीका डीएसपी अङ्गुर जिसीले पनि पछि अदालतमा आत्मसमर्पण गरेका थिए र अदालतले उनलाई ९ लाख रुपैयाँ धरौटीमा रिहा गरेको थियो। निर्मलाका बुबा यज्ञराज पन्तले अदालतको सो आदेशको स्वागत गरेका थिए।<ref>{{Cite web |date=2019-03-28 |title=Suspended DSP GC freed on bail |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/suspended-dsp-angoor-gc-freed-on-bail |access-date=2024-01-05 |website=himalayantimes}}</ref><ref>{{Cite web |last=CHHATYAL |first=DIL BAHADUR |title=Suspended DSP GC surrenders before court |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/61987/ |access-date=2024-01-05 |website=My Republica |language=en}}</ref> २०७७ साउन मा न्यायाधीश गोपालप्रसाद बास्तोलाको एकल इजलासले ती आठै जना प्रहरी अधिकारीलाई सफाइ दिएको थियो।<ref>{{cite web|title=निर्मला पन्तको बलात्कार र हत्याकाण्ड झन् रहस्यमय बन्दै, परिवारमाथि प्रहरीकै दबाब|url=http://www.dcnepal.com/-47723|website=डिसी नेपाल|accessdate=५ भाद्र २०७५}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190322005938/http://www.dcnepal.com/-47723 |date=2019-03-22 }}</ref> निलम्बित सात अधिकारीहरू काममा फर्किएका थिए भने सेवाबाट बर्खास्त गरिएका डिल्लीराज विष्टलाई पछि पुनर्बहाली गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |last=diwakar |date=2020-12-31 |title=Nirmala Pant murder: Acquitted police officer Bista reinstated - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/nirmala-pant-murder-acquitted-police-officer-bista-reinstated.html |access-date=2024-01-05 |language=en}}</ref> === पत्रकार खेम भण्डारीको भूमिका === स्थानीय पत्रिका 'मानसखण्ड'का प्रकाशक तथा प्रधान सम्पादक खेम भण्डारीले निर्मला प्रकरणलाई आफ्नो अनुकूलतामा प्रस्तुत गर्न स्थानीय संवाददाताहरूलाई परिचालन गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Republica |title=Apathy delays justice |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/apathy-delays-justice/ |access-date=5 January 2024 |publisher=Republica}}</ref><ref>{{cite web |title=POLICE ARREST JOURNALISTS BHANDARI, BHATTA OVER NEWS |url=https://nepalpressfreedom.org/main/issue-single/838 |website=Freedom Forum |publisher=Nepal Press Freedom |access-date=5 January 2024}}</ref> उनको समाचारले सार्वजनिक विरोध प्रदर्शनलाई थप उक्साएको थियो र बम दिदीबहिनी (रोशनी र बबिता बम), डिल्लीराजका छोरा आयुष र अन्य विरुद्ध सामाजिक सञ्जालमा एक प्रकारको 'मिडिया ट्रायल' सुरु भएको थियो। उनले निर्मलाकी आमा दुर्गादेवीमाथि 'पैसाका लागि छोरीको न्याय बेचेको' आरोप समेत लगाएका थिए। उनले आफ्नो फेसबुकमा दुर्गादेवीले दिलीप सिंह विष्टलाई अपराधी प्रमाणित गराउन १० लाख रुपैयाँ र एक [[बिघा]] जग्गा लिएको लेखेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Subedi |first1=Anjali |title=Durga Devi in digital violence maelstrom |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/durga-devi-in-digital-violence-maelstrom/ |access-date=5 January 2024 |publisher=Republica}}</ref> पछि उनी मुख्य अभियुक्त दिलीपसिंह विष्टका नातेदार भएको खुलेको थियो। कञ्चनपुर जिल्ला बार एसोसिएसनले उनीविरुद्ध अदालतको मानहानी गरेको र अदालतको प्रक्रियामा हस्तक्षेप गरेको आरोपमा मुद्दा दायर गरेको थियो।<ref>{{cite news |last1=Dhakal |first1=Sabin |title=पत्रकार खेम भण्डारीलाई १ घन्टा जेल हालियो र १ रुपैयाँ जरिवाना पनि तिरायो अदालतले |url=https://pahilopost.com/content/20191119163449.html |access-date=5 January 2024 |publisher=Pahilopost |language=नेपाली}}</ref> उनलाई पक्राउ गरिएङ्को थियो र अदालतले उनलाई मानहानी तथा बलात्कार र हत्याको घटनालाई 'अतिरञ्जित' गरेको र 'भ्रामक समाचार' प्रकाशित गरेको अभियोगमा दोषी ठहर गरेको थियो। अदालतले उनलाई एक घण्टाको जेल सजाय र १ रुपैयाँ जरिवानाको प्रतीकात्मक सजाय सुनाएको थियो।<ref>{{cite news |last1=PTI |title=Journalist in Nepal Given 1-Hour Jail Term, Fined Re 1 for 'Sensationalising' and Publishing 'Twisted' News |url=https://www.news18.com/news/world/nepali-journalist-gets-1-hour-jail-term-re-1-fine-for-sensationalising-publishing-twisted-news-2393035.html |access-date=5 January 2024 |agency=PTI |publisher=News18}}</ref><ref>{{cite news |last1=RSS |title=Journalist released after 1 hr jail and fine of 1 rupee in Kanchanpur |url=https://www.eadarsha.com/eng/journalist-released-after-1-hr-jail-and-fine-of-1-rupee-in-kanchanpur/ |access-date=5 January 2024 |agency=RSS |publisher=eAdarsha.com}}</ref><ref>{{cite news |last1=Onlinekhabar |title=Morning Starter: Wednesday, November 20, 2019 |url=https://english.onlinekhabar.com/morning-starter-wednesday-november-20-2019.html |access-date=5 January 2024 |publisher=Onlinekhabar}}</ref><ref>{{cite news |last1=Annapurna |title=निर्मला प्रकरण : खेम भण्डारी 'तुच्छ सजाय'मा जेल चलान |url=https://annapurnapost.com/story/141100/ |access-date=5 January 2024 |publisher=अन्नपूर्ण मिडिया नेटवर्क|language=नेपाली}}</ref> ‍ ==== पछिल्ला कानुनी विकासक्रमहरू ==== २०८३ असार १८ मा, कञ्चनपुर जिल्ला प्रहरीले निर्मला पन्त प्रकरणसँग सम्बन्धित मानहानीको मुद्दामा उच्च अदालत दिपायलको महेन्द्रनगर इजलासको फैसला कार्यान्वयनका लागि खेम भण्डारीलाई पक्राउ गरेको थियो। भण्डारीले ''मानसखण्ड'' दैनिक र सामाजिक सञ्जालमा प्रकाशित गरेका सामग्रीहरू मार्फत आफ्नो बेइज्जती गरेको आरोप लगाउँदै किरण विष्टले मानहानीको मुद्दा दायर गरेका थिए। कञ्चनपुर जिल्ला अदालतले २०८२ जेठ १ मा भण्डारीलाई दोषी ठहर गर्दै एक महिना सात दिनको कैद सजाय, १२,१०० रुपैयाँ जरिवाना र १,००,००० रुपैयाँ क्षतिपूर्ति भराउने फैसला सुनाएको थियो। भण्डारीले उक्त फैसला विरुद्ध पुनरावेदन गरे पनि २०८३ चैत २३ मा उच्च अदालत दिपायलको महेन्द्रनगर इजलासले जिल्ला अदालतको फैसलालाई सदर गरेको थियो। अदालतको फैसला कार्यान्वयनका लागि भण्डारीलाई नियन्त्रणमा लिई स्वास्थ्य परीक्षण पश्चात् कञ्चनपुर जिल्ला अदालतमा उपस्थित गराइएको प्रहरीले जनाएको थियो।<ref>{{cite web|title=निर्मला पन्त प्रकरणमा पुरानो फैसला कार्यान्वयन गर्न पत्रकार खेम भण्डारी पक्राउ |url=https://ekantipur.com/sudurpaschim-pradesh/2026/07/02/journalist-khem-bhandari-arrested-to-enforce-old-verdict-in-nirmala-panta-case-08-04.html|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|date=१८ असार २०८३|accessdate=२३ असार २०८३}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नमिता सुनिता हत्याकाण्ड]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://drive.google.com/file/d/1jBzvDf-H6MNd_q0IK3AFjBunN9elJhVy/view?usp=embed_facebook निर्मला पन्तको पोस्टमार्टम प्रतिवेदन, नयाँ पत्रिका (पिडिएफ)] [[श्रेणी:नेपालमा बलात्कार]] [[श्रेणी:कञ्चनपुर जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालमा महिला विरुद्धको हिंसा]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] hii533g7m3k5wlad3bpeutsq3bi48if 0 103749 1365248 1197944 2026-07-08T04:51:16Z Bishaldev100 28807 1365248 wikitext text/x-wiki {{Infobox Monarch | image = | name = रानी त्रैलोक्य राज्यलक्ष्मी देवी | full name = त्रैलोक्य राज्यलक्ष्मी देवी | title = बडामहारानी <br>नेपाल | predecessor = [[राज्यलक्ष्मी देवी]] | successor = - | father = | spouse = [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] | birth_date = | death_date =- | royal house = [[शाह वंश]] (विवाह) | house-type =वंश |reign = | issue = युवराज [[त्रैलोक्य वीरविक्रम शाह|त्रैलोक्य विक्रम शाह]] | birth_place = | death_place = |coronation = |mother = |religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] }} राज्यलक्ष्मी देवी नेपालका [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]]को पत्नीको रूपमा नेपालको [[महारानी]] थिइन् । == सन्तान == * युवराज [[त्रैलोक्य वीरविक्रम शाह|त्रैलोक्य]] * [[नरेन्द्र बिक्रम शाह]] {{s-start}} {{s-bef|before= [[राज्यलक्ष्मी देवी|राज्य लक्ष्मी देवी]]}} {{s-ttl|title=नेपालको [[महारानी]]|years=वि.सं. १९०४ }} {{s-aft|after=[[त्रैलोक्य राज्य लक्ष्मी]]}} {{end}} [[श्रेणी:शाहवंश]] [[श्रेणी:महारानी]] [[श्रेणी:नेपालको महारानी]] [[श्रेणी:गुल्मी जिल्लाका मानिसहरू]] ahsgilmk4tvnj821w3agk69qevekln3 0 104397 1365243 1334899 2026-07-08T03:37:11Z Bishaldev100 28807 1365243 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name=राजाराम सुवेदी |native_name = |native_name_lang = | image = | caption = | birth_date = २४ असार, वि. सं. २००९ | birth_place = ढिकुरेपोखरी, कास्की | death_date = | death_place = | occupation = प्राध्यापन <br>इतिहासकार | spouse =हरिकला सुवेदी |father =पं नरपति उपाध्याय सुवेदी |mother =जयश्री सुवेदी | parents = पं नरपति उपाध्याय सुवेदी<br>जयश्री सुवेदी<ref>"नेपालको तथ्य इतिहास" ग्रन्थकारका तर्फबाट उद्घोष</ref> | relatives = | notable_works = [[इतिहास]] }} '''डा. राजाराम सुवेदी''' [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]का इतिहास विषयका प्राध्यापक हुन् । नेपालीको इतिहास नेपाली नै लेख्नुपर्छ भनेको सुवेदीको मान्यता छ। विदेशीले तोडमोड गरेर लेखेमा खण्डन गर्न सक्ने क्षमता हामीसँग हुनैपर्छ , नत्र इतिहास दूषित हुने कुरा उनले लेखेका छन्। काठमाडौं उपत्यका केन्द्रित इतिहासले मात्र समग्र नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दैन भन्ने उनको प्राज्ञिक मान्यता थियो। यसै अनुरुप उनले मोफसल (उपत्यकाबाहिर) का क्षेत्रहरूलाई केन्द्रमा राखेर इतिहास लेखेका छन् । धेरैजसो नेपाली इतिहासकारहरूले काठमाडौं उपत्यका र शाहकालीन केन्द्रीय इतिहासमा मात्र ध्यान केन्द्रित गरिरहँदा सुवेदीले आफ्नो जीवनको लामो समय कर्णाली र सुदूरपश्चिमका बाइसी तथा चौबीसी राज्यहरूको इतिहास खोतल्नमा बिताए। उनले ती क्षेत्रका दुर्गम गाउँहरूमा पुगेर पुराना अभिलेख, ताम्रपत्र र शिलापत्रहरू संकलन गरे, जसका कारण आज अछाम, डोटी र गुल्मी जस्ता जिल्लाहरूको लिखित इतिहास दस्तावेजका रूपमा सुरक्षित छ। <ref>{{Cite web |last=नेपाल |first=तस्वीरमा |title=काठमाडौंनै इतिहास मात्र नेपालको इतिहास होइन |url=https://www.facebook.com/share/p/1Hg6H2vtbu/}}</ref> ==जन्म== प्रा.डा. सुवेदीको [[जन्म]] २४ असार, वि. सं. २००९ मा [[ढिकुरपोखरी]], [[कास्की जिल्ला|कास्की]]मा भएको थियो । ==शिक्षा == [[स्नातकोत्तर]] (इतिहास ,संस्कृति बुद्ध अध्ययन ) स्नातक (कानुन) [[विद्यावारिधी|विद्यावारिधि]] (बझाङको इतिहास) त्रिभुवन विश्वविद्यालय, वि. सं. २०४४ ==प्रकाशित कृति== {| class="wikitable" |- ! सि.नं. !! कृति !! प्रकाशित |- | १. || कर्णाली प्रदेशको मध्यकालीन इतिहास || वि. सं. २०५४ |- | २. || गुल्मीको ऐतिहासिक झलक || वि. सं. २०५५ |- | ३. || बाइसी राज्यको ऐतिहासिक रुपरेखा || वि. सं. २०५५ |- | ४. || कर्णाली प्रदेशमा मध्यकालीन डोटी राज्य || वि. सं. २०५६ |- | ५. || मध्यपूर्वको इतिहास || वि. सं. २०५८ |- | ६. || अछामको इतिहास || वि. सं. २०५८ |- | ७. || कास्की राज्यको इतिहास || वि. सं. २०६० |- | ८. || नेपालको तथ्य इतिहास<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=लेखक परिचय|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> || वि. सं. २०६० |} ==पुरस्कार तथा सम्मान == * शुभराज्यभिषेक पुरस्कार - वि. सं. २०३१ * शान्तिक्षेत्र पुरस्कार - वि. सं. २०३९ * महेन्द्र विद्याभूषण 'क' - वि. सं. २०४४ * स्नातक समाज नेपाल सम्मान - वि. सं. २०५४ * बलराम स्मृति वाङमय पुरस्कार- वि. सं. २०७० <ref>[https://echitwanpost.com/7685/ संस्कृतिविद् सुवेदी पुरस्कृत चितवन पोष्ट January 26, 2014]</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सुवेदी]] ==बाह्य कडीहरू== * [https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_150_04.pdf लमजुङ्ग राज्य] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231118055329/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_150_04.pdf |date=2023-11-18 }} * [https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_103_05.pdf कास्की राज्यको न्यायप्रणाली] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240719202710/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_103_05.pdf |date=2024-07-19 }} ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] [[श्रेणी:नेपालका इतिहासकारहरू]] c36b7sczz95afrftpcz76tlvbsc5zgv 3 106026 1365262 1356915 2026-07-08T10:09:55Z ~2026-38639-56 79709 /* एण्टिबायोटिक प्रतिरोध: नेपाली समाजमाथि मडारिँदै गरेको मौन महामारी */ टिप्पणी 1365262 wikitext text/x-wiki == झाडापखाला, लक्षण र रोकथाम == झाडापखाला, लक्षण र रोकथाम अन्य सरूवा रोग जस्तै झापखाला पनि एक बिनासकारी सरूवा रोग हो। झाडापखाला सामान्यतया गर्मी मौसममा फैलने रोग हो ।दैनिक ३/४ पटक वा त्यसभन्दा बढी पानीजस्तो पातलो दिसा लाग्नु नै झाडापखाला हो । हाम्रो नांगो आँखाले देख्न नसकिने जीवाणुबाट खाना र पानी संक्रमित हुन्छ त्यो खाना, पानी हाम्रो फोहोर हातको माध्यमबाट निरोगी मानिसमा सर्छ । झाडापखाला विषाणु, जीवाणु र परजीवीका कारणबाट लाग्छ । भाइरसभन्दा ब्याक्टेरिया र ब्याक्टेरियाभन्दा परजीवीबाट हुने झाडापखाला लामो समयसम्म रहने र उपयुक्त औषधि प्रयोग नगरे बेहोस हुने हुन्छ । झाडापखालाको धेरै समयसम्म उपचार नगरे मृत्युसमेत हुन्छ । शरीरका प्रणालीका रोग, एन्टिबायोटिक औषधि र अन्य केही औषधिले पनि पखाला गराउन सक्छ । झाडापखालाले प्रकोपको रूप लिनु र महामारी बनेर फैलिनु राम्रो होइन । हामी सबै नागरिकले स्वच्छ खानेपानी पिउने र सरसफाइमा विशेष ध्यान पुर्याउनु पर्छ । झाडापखाला सबै उमेर समूहका मानिसलाई लाग्दछ । विशेषगरी बालबालिकालाई यसले बढी सताउँछ । पटकपटक पानीजस्तो पातलो दिसा लाग्नुको साथै वाकवाकी लाग्ने र वान्तासमेत आउने हुन्छ । झाडापखालाका लक्षणहरू: झाडापखाला हुँदा दिसामा नपचेको खानाका टुक्रा आउने, दिसा धेरै गन्हाउने, पेट गड्याङगुडुङ गर्ने र दुख्ने, हातखुट्टा र मांसपेशी दुख्ने, बाउँडिने र गल्ने, बच्चा हो भने झर्को मान्ने, तिर्खा बढी लाग्ने, रिंगटा लाग्ने, कमजोरीको महसुस हुने, मुख सुख्खा र फोहोरी हुने, आँखा गाडिने, पिसाब कम हुने, रुँदा आँसु नै नआउने, बच्चाहरूमा आँखा सुख्खा हुन्छ, शरीर चिसो हुन्छ । पेटको छाला तन्काएर छोड्दा मुजा परिराख्ने समस्या हुन्छ । नाडीको गति कम, मन्द र पत्ता लगाउन गाह्रो हुने, रक्तचाप कम, श्वासप्रश्वास तीव्र र आलस्य हुने पनि झाडा पखालाका लक्षण हुन् । झाडापखाला हुँदा घरमा नै उपचार गर्न पनि सकिन्छ । प्रशस्त मात्रामा घरेलु गेगागुडीको झोल अन्य झोल पदार्थका खानेकुराहरू खुवाउने गर्नुपर्छ । यदि आमाको दूध खान बच्चा हो भने अरू समयमा भन्दा बढीपटक खुवाउनुपर्छ । अलिकति ठूलो बच्चा भए प्रशस्त मात्रामा झोलिलो खानेकुराहरू (दालको झोल, मसला कम भएको तरकारी, गेडागुडीको झोल, केरा, माछामासु, फलफूलको रस, भातको माड, अन्न पातलो लिटो) खुवाउनुपर्छ । यस्तो समयमा पानी प्रशस्त मात्रामा खानुपर्छ । झाडापखाला हुँदा हाम्रो शरीरबाट नुन र पानी खेर गएको हुन्छ त्यसैले यसको लागि पुनर्जलीय झोल बनाएर प्रशस्त खानुपर्छ । झाडापखाला मात्रै नभएर शरिर स्वस्थ राख्नका लागि पनि हामीले सधैँ राम्रो खानेकुरा खानुपर्छ । सधैँ साबुन पानीले राम्रोसँग हात धोई सफा गरेर मात्रै खानेकुरा खानुपर्दछ । पखाला लाग्दा पुनर्जलीय झोल एकदमै महत्वपूर्ण हुन्छ । जतिपटक पखाला लाग्छ, त्यति नै पटक खाँदा यसले राम्रो हुन्छ । घरेलु उपचार गर्दा झाडापखालाको अवस्था सुध्रिँदै जान्छ र ठीक हुन्छ । यदि २/३ दिनसम्म राम्रो भएन भने, दिसा धेरै पातलो गरे, तारन्तार वान्ता गरे, ज्यादै तिर्खाए, खाना खान नसके, ज्वरो आयो वा कम्पन (कामज्वरो)आउन थाले, मुख खुट्टा सुन्निए, नाडी कमजोर र छिटो–छिटो चलिरह्यो भने तुरुन्त चिकित्सकलाई देखाउनु पर्दछ । रक्तचाप कम भएमा र दिसामा रगत देखिएमा, नजिकको स्वास्थ्य संस्था वा चिकित्सककहाँ लैजानुपर्छ ।सरुवा रोग मध्येको एक रोग हो झाडापखाला यो गर्मीमा हुन्छ । झाडापखालाको प्रमुख कारण खानेकुरा हो र यससँगसँगै पानीको कारण पनि झाडापखाला लाग्दछ । हरेक वर्ष झाडापखाला लाग्ने भनेको खानेपानी र खानेकुरामा भएको संक्रमणले गर्दा हो । अस्पतालमा दिनहुँ झाडापखालाका बिरामी आउने जाने क्रम चलिरहेको हुन्छ । डिस्चार्ज भएर जाने र भर्ना हुन आउने बिरामीको संख्या लगभग उस्तै–उस्तै देखिन्छ तर कुनै ठाउँमा धेरै बिरामी भएर २०/३० जना भर्ना भएका हुन्छन् । झाडापखालाबाट बच्न हाम्रो बानी परिवर्तन गर्न जरुरी छ । पानी र खानेकुराबाट नै झाडापखाला हुने भएकाले पानीलाई राम्रोसँग उमालेर मात्रै खानुपर्दछ । त्यस्तै बासी खानेकुरा खानुहुँदैन यो नै झाडापखालाबाट बच्ने मुख्य उपाय हो । गर्मीमा खानेकुरालाई फ्रिजमा राखेर खानु उपयुक्त हुन्छ । धेरै समयसम्म बाहिर राखेर खाँदा असर गर्छ, यसले गर्दा (फुटप्वाइजिङ-> खाना बिषाक्त हुनु) झाडापखाला हुन्छ । कसै–कसैलाई धेरै चिसो पानी खाँदा पनि घाँटी दुख्ने समस्या हुन्छ तर सबैलाई यस्तो हुन्छ भन्ने हुँदैन । झाडापखाला बढी भएर बेहोस हुन सक्ने र अझ उपचार ढिलो गर्यो भने मृत्युसमेत हुने भएकाले यसलाई सामान्य रूपमा लिनुहुँदैन । खानेपानीमा समस्या, प्रदूषण र सरसफाइमा समस्याका कारण झाडापखाला निम्तिने गर्दछ । झाडापखालाकै कारण बर्सेनि हजारौँ बच्चाको अकालमै मृत्यु पनि हुने गरेको छ । नेपालका लागि चुनौतीको रूपमा रहेको झाडापखाला गर्मी मौसमको सुरुआतसँगै गर्मी र वर्षातको समयमा झिंगाहरू धेरै हुने हुँदा झाडापखालाको सम्भावना बढी हुन्छ । आफ्नो शरीर र वातावरणीय सरसफाइमा पर्याप्त ध्यान नपुग्दा झाडापखाला हुने हुनाले यसमा ध्यान दिनुपर्दछ । अहिले वर्षातको समय छ, पानी परिरहन्छ यसले गर्दा ठाउठाउँमा बाढी आउने हुन्छ । बाढीले जीवजन्तुहरू मर्ने र पानी प्रदूषित भई वातावरणसमेत फोहोर हुन्छ त्यसले झाडापखालाको महामारीसमेत फैलिन सक्छ् । भाइरल–रोटा, ब्याक्टेरिया–भी कोलेरी, सालमोनेला, क्लोस्ट्रोडियम आदि, प्रोटोजोबल–इ.हिस्टोलाइटिका, जियारडिया लाम्बलिया आदि र विषाक्त खाना (फुड प्वाइजनिङ) बाट हुने पखाला एक्कासि हुने झाडापखाला हो ।दीर्घकालीन हुने झाडापखाला मधुमेह, पाकस्थली वा ठूलो आन्द्रामा सुजन (सुन्निनु), पित्तशयमा सुजन, पित्तथैलीमा पत्थरी, शरीरमा भिटामिन ‘बी’ को कमी, क्षयरोग, क्यान्सर आदिमा देखिन्छ । जलश्रोत मा विस्वमै दोस्रो धनि भएता पनि काठमाडौं लगायत अधिकांस सहर हरूमा पानीको एकदमै समस्या छ जारको शुद्दीकरण गरियको भन्ने पानिमा समेत धेरै समस्या आइरहेको हुन्छ । एक बोटल मिनिरल वाटर किन्नको लागि २० देखि २५ रुपैँया लाग्छ तर जारको पानी ६०-७० रुपैयाँमा नै आउँछ यति सस्तो कसरी भयो ? उत्पादक बाट बितरक हुदै उपभोक्ता सम्म आइपुग्दा बिचको बिचौलिया ले त झनै कति स्सतोमा लिन्छन। यसको बारेमा जानकारी लिन जरुरी छ । एक बोतल पानी र एक जार पानीमा धेरै फरक हुन्छ त्यसैले जारको पानी पनि कतै ट्यांकरको त होइन ? अशुद्द त छैन ? शंकाको विषय पनि हो । अस्ति मात्रै २/३ अस्पतालमा जारको पानीमा फोहोर भेटिएको थियो । यस्तो त कति भएको छ कति लेखाजोखा नै छैन । त्यसैले हामीले पानी उमालेर मात्रै पिउनुपर्दछ । बाहिर धुलोमा हिँड्दा माक्सको अनिवार्य प्रयोग गर्नुपर्दछ । गर्मीको समय छ जहाँपायो त्यहि र जे पायो त्यहि खान हुँदैन । गर्मी भयो भनेर धेरै कोल्ड ड्रिंक्स खानु हुँदैन । त्यसले घाँटीमा समस्या ल्याउँछ । हामीले आफ्नो शरीरलाई स्वस्थ राख्न मीठो होइन राम्रो र पौष्टिक खानेकुरा खानुपर्दछ । चासो किन आवश्यक छ ? नेपालमा अहिलेसम्म झाडापखाला उपचारको भरपर्दो निर्देशिका बनेको छैन। चिकित्सकले अनुभव, शंका वा लक्षणका आधारमा एकभन्दा बढी एन्टिबायोटिकको प्रयोग गरिरहेको पाइन्छ। यसले अनावाश्यक एन्टिबायोटिकको प्रयोग हुने र दीर्घकालीन रुपमा औषधिको प्रभाव कम हुँदै जाने अवस्था आउँछ। यस्तो प्रवृत्तिले बिरामीमाथि अनावश्यक आर्थिक भार पारेको देखिन्छ। यदि, झाडापखाला कुनै नौलो जीवाणूको (जुन पहिले त्यस स्थानमा थिएन) कारणले भएको भए त्यसले प्रकोप या महामारी ल्याउन पनि सक्छ। झाडापखाला गराउने जीवाणू विरुद्धको खोप पनि उपलब्ध भएकाले त्यस्ता जीवाणूको पहिचान गरी जोखिम हेरी प्रयोग गरेमा यसबाट सम्भावित प्रकोप वा महामारीबाट सुरक्षित हुन सकिन्छ। जस्तै, रोटा भाइरसको कारणले हुने झाडापखालाबाट बच्न यस विरुद्धको खोप अहिले विश्वभरि उपलब्ध छ। पाँच वर्षमुनिका बालबालिकामा झाडापखालाका कारण मृत्यु गराउने प्रमुख भाइरस रोटा हो। यी सबै समस्याको एकमुष्ट सम्बोधन गर्न जीवाणू पहिचान अति आवश्यक हुन्छ। त्यस्तै, राष्ट्रियस्तरको उपचार निर्देशिका तयार पार्न पनि जीवाणू पहिचान आवश्यक छ। यस्ता निर्देशिकाबाट ग्रामीण इलाकामा ठूलो सहयोग पुग्नेछ, जहाँ प्रयोगशाला परीक्षणको नतिजा द्रूत गतिमा आउँदैन। नेपालमा हाल झाडापखाला गराउने प्रमुख जीवाणू के–के छन् भनेर राष्ट्रियस्तरको आधारभूत तथ्यांकको आवश्यकता छ। टेकु अस्पतालमा साल्मोनेला, सिगेला तथा हैँजाको कल्चर गर्ने गरे पनि अस्पताल भर्ना हुने ९५ प्रतिशतभन्दा बढीमा झाडापखालाको कारण पत्ता लाग्ने गरेको देखिँदैन। हैँजा फैलिने समयमा पनि औसतमा ५ देखि १० प्रतिशतको हाराहारीमा मात्र हैँजाको कारणले भर्ना भएको देखिन्छ भने बाँकी कुन जीवाणूहरुले यति धेरैलाई झाडापखाला गराइरहेको छ भन्ने कुरा किटान हुँदैन। यसर्थ झाडापखाला नेपालमा अझै अज्ञात रोगका रुपमा रहेको छ। सामान्य धरेलु उपचार: १. कुपोषणबाट जोगाउने, साविककै जस्तो खानेकुरा दिने गर्नुपर्छ । २. प्रशस्त मात्रामा घरेलु झोल कुराहरू खुवाउनु पर्दछ । आमाको दूध खाने बच्चा भए साविकको भन्दा बढी पटक दूध खुवाउनुपर्छ । बच्चा ६ महिनाभन्दा कम उमेरको भए ५–६ पटक आमाको दुध र नपुग्ने भए गाईभैंसीको वा बट्टाको दूधमा आधा पानी मिसाई खुवाउनुपर्छ । बच्चा ६ महिनाभन्दा बढी उमेरको भए वा ठोस आहार खाने बच्चा भए बिरामीलाई प्रशस्त मात्रामा झोलिलो खानेकुराहरू जस्तै दालको झोल, तरकारी (मसला कम भएको) गेडागुडीको झोल, केरा, माछामासु, फलपूलको रस, फिका चिया, भातको माड, अन्न पातलो लिटो यी समेत नभएमा सादा पानी प्रशस्त मात्रामा दिनुपर्छ । समुदायमा झाडा पखाला लाग्दा पानी पिउन नदिने अत्यन्त गलत धारणा छ, जसले गर्दा खेर गएको पानी आपूर्ति नभई जलवियोजन हुन्छ । ३. झाडा पखालाबाट खेर गएको लवण, पोषक तत्वहरू र पानी क्षतिपूर्ति गर्न पुनर्जलीय झोल बनाएर खुवाउनुपर्दछ । यसरी घरेलु उपचार गरेमा सामान्यतः तीनचार दिनमा झाडापखालाको अवस्था सुध्रिंदै जान्छ र ठीक हुन्छ । तर तीन दिनसम्म सुधारोन्मुख नभएमा, धेरै पातलो दिसा गरेमा, तारन्तार बान्ता गरेमा, ज्यादै तिर्खाएमा राम्ररी खान पिउन नसकेमा, ज्वरो आएमा कम्पन हुन थालेमा, मुख खुट्टा सुन्निएमा, नाडी कमजोर र छिटो–छिटो चलिरहेमा, रक्तचाप कम भएमा, दिसामा रगत देखिएमा, मुखबाट पुनर्जलीय उपचार गर्न नसकिएमा तुरुन्तै नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा वा स्वास्थ्यकर्मी वा चिकित्सककोमा लैजानुपर्छ । यसो गर्दा धनजनको क्षतिमा न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ । [[User:Krishna Kumar Saiju|Krishna Kumar Saiju]] ([[User talk:Krishna Kumar Saiju|कुरा गर्ने]]) ०७:०१, १४ अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC)) == छाला समस्याले मिलिया == छाला समस्याले मिलिया के तपाईँको आँखा, नाक, गाला वरपर भागमा पिप नभएको सेतो, पहेंलो बिमिराजस्तै कडा दाना आएका छन् ? खासै दुःख नदिए पनि यसले तपाईंको सौन्दर्यमा असर गरेको अनुभूति हुन्छ ? यस्ता बिमिरालाई अंग्रेजीमा ‘मिलिया’ भनिन्छ । यसको कुनै खास नेपाली नाम छैन । यो छालाको समस्याका कारण आउने गर्छ । यसलाई मिल्क स्पट र आयल सिडसमेत भनिन्छ । यो धेरैजसो आखाँको तल, नाक, गाला, निधार र छातीमा आउने गर्छ । ‘मिलिया खतरनाक स्थिति होइन, यो स्वास्थ्य समस्या नभई सौन्दर्य समस्या हो,’ धुलिखेल अस्पतालका छाला रोग तथा सौन्दर्य विशेषज्ञ डा. धर्मेन्द्र कर्ण भन्छन्, यो आउँदैमा आत्तिनु पर्दैन । न त यसको कुनै उपचार नै आवश्यक हुन्छ । तर सौन्दर्य प्रभावित हुन लाग्दा केही चिकित्सकीय प्रक्रिया अपनाउन सकिन्छ । मिलियाले तैलीय छाला भएकाको दाँजोमा सुक्खा छाला भएकालाई बढी प्रभावित गर्छ । यो करिब १ देखि २ मिलिमिटरको सेतो छालाको दाना हो । यो सेतो दाना (बिमिरा) जस्तै छालामा देखिन्छ । यो केराटिनको कारणले हुन्छ । अर्थात् यो केराटिनले भरिएको सिस्ट हो । जो छालाको सतहभन्दा मुनि फस्छ । यो हाम्रो स्वास्थ्यका लागि घातक हुँदैन । केराटिन मानव शरीरमा पाइने यस्तो प्रोटिन समूह हो, जसले रौं, छाला र नङको निर्माण हुन्छ । सामान्य भाषामा भन्ने हो भने, जब छालाको मृत कोषिका छालामाथि आउँछ तब यसैले मिलियाको रूप लिन्छ । ‘मिलिया अनुहारमा देखिने हाइट हेड हैन । यो हाइट हेडभन्दा फरक हुन्छ । हाइट हेडमा पिप हुन्छ तर यो पिपले भरिएको हुँदैन,’ डा.कर्ण भन्छन्, ‘यो डन्डीफोर वा छालाको संक्रमणजस्तो समेत हैन, यो सामान्य छालामा देखिने सेतो, पहेंलो दाना हो ।’ दानाजस्तै हुने यो बिमिरा कुनै पनि उमेरमा हुन सक्छ । तर यो समस्या सबैभन्दा बढी बच्चा र त्यसपछि युवामा देखिन्छ । हेर्दा अनुहार भद्दा लाग्ने, यो समस्या उपचारबिना समेत समाप्त हुन्छ । तर यदि तपाईं मिलियालाई आफ्नो अनुहारको लागि समस्या नै भएको ठान्नुहुन्छ भने छाला रोग विशेषज्ञसँग परामर्श लिने सल्लाह डा.कर्ण दिन्छन् । उनी मिलियालाई बिमिरा, डन्डीफोर, दाना आदिको श्रेणीमा राख्न नसकिने बताउँछन् । यो मृत कोषिकाले गर्दा हुने भएकाले आफैं केही सातामा निको हुन सक्छ । केही साताको उपचार प्रक्रियाबाट समेत मिलिया निको नहुँदा डर्मेटोलजिस्टले एक विशेष चिकित्सकीय प्रक्रियाअन्तर्गत यसलाई सुईको माध्यमले छालाबाट बाहिर निकाल्ने गरेका छन् । यति मात्र नभई मिलियालाई हटाउन क्रायो थेरापी (उपचार प्रक्रियाअन्तर्गत अत्यन्त चिसो उपयोग गर्नु) समेत गरिन्छ । यसलाई चिथोर्ने वा आफैंले निकाल्ने प्रयास गर्नु हुँदैन । चिथोर्दा यसले समस्या दिन सक्छ । चिथोर्दा, कोट्याउँदा यसले छाला पोल्नुको साथै चिलाउने समस्या वा संक्रमणसमेत हुन सक्छ । यति मात्र नभई यसले गर्दा छालामा दागसमेत बस्न सक्छ । करिब आधा जति नवजात शिशुको अनुहारमा मिलिया विकसित हुन्छ तर यो जन्मको केही सातापछि आफैं निको हुने औंल्याउँदै डा.कर्ण भन्छन्, ‘वयस्कमा छालाको कुनै पनि प्रकारको चोटको परिणमस्वरूप मिलिया हुन सक्छ । यो छालालाई निको पार्न विकसित भएको हुन सक्छ ।’ मुख्यरूपमा युवामा मिलियालाई त्यसैछोड्दा समेत आफैं निको भएर जान्छ । धेरैजसो व्यक्तिमा मिलिया हुने कुनै चिकित्सकीय कारण हुँदैन । यसको उपचारका लागि मिलिया हुने कारण खुट्याउनुपर्छ । छाला रोग विशेषज्ञले तपाईंको शरीरमा मिलिया हुने कारण पत्ता लगाएर यसबाट उन्मुक्ति दिन सघाउने छ । डा.कर्णका अनुसार सबैभन्दा सामान्य प्रक्रिया निर्मलीकरण गरिएको सुईको माध्यमले यसलाई झिक्नु हो । तर यो इलेक्ट्रोकोटरी (विद्युत्को माध्यमले डढाउनु) को माध्यमले समेत हटाउन सकिन्छ । ट्रपिकल रेटिनोइडस यसको उपचारमा उपयोगी मानिएको छ । तर यसको अतिरिक्त अन्य कुनै छाला स्याहार गर्ने अवयव (इनग्रिडियेन्ट) वा फर्मुलेसन मिलियामा प्रभावकारी हुने कुनै प्रमाण छैन । हालसम्म मिलियाबाट बचाउको कुनै प्रभावकारी उपाय पत्ता नलागेको समेतडा.कर्ण बताउँछन् । प्रत्यक्ष घामबाट अनुहार जोगाऔं खासै बढी वैज्ञानिक प्रमाण नभए पनि सूर्यको हानिकारक किरणले मिलियाको समस्यालाई झन् बढाउने स्थिति देखिएको छ । मिलिया प्रभावितले अनुहारलाई सूर्यको हानिकारक किरणबाट जोगाउने फायदाजनक हुन सक्छ । मेकअप बढी नगरौं मिलियाग्रस्त महिलाले यसलाई लुकाउन अनुहारमा बढी कस्मेटिकको उपयोग गर्ने गरेको देखिन्छ । कस्मेटिक उत्पादनले अनुहारको छालाको रोम छिद्रलाई बन्द गर्छ । यसले छाला बढी प्रभावित हुनुको साथै मिलियामा समेत वृद्घि देखिनुको साथै छालाको अन्य समस्यासमेत देखिन सक्छ । अनुहारलाई न्यानो तौलियाले सेकौं तातो पानीमा तौलियालाई भिजाएर यसलाई निचोरेर अनुहार छोप्दा फाइदा पुग्छ । यो अनुहारमा बाफ लिनु जत्तिकै फायदाकारी हुन सक्छ । यसले गर्दा अनुहारको छालाको बन्द भएकोरोमछिद्र खुला हुन्छ र अनुहारको छालाको मृत तहसमेत निस्किन्छ । छाला सफा राखौं मिलिया तैलीय छालाको दाँजोमा सुक्खा छालालाई बढी प्रभावित गर्ने पाइएको छ । सुक्खा छालाको कोषिका सहजै छालाको माथिल्लो तहसम्म आउँछ । यसैले दिनहुँ अनुहारलाई पानीले सफा राख्नुपर्छ । यसले छाला ‘हाइड्रेटेड’, रहनुको साथै सफासमेत हुन्छ । [[User:Krishna Kumar Saiju|Krishna Kumar Saiju]] ([[User talk:Krishna Kumar Saiju|कुरा गर्ने]]) १५:२२, १४ अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC)) nice [[User:Krishna Kumar Saiju|Krishna Kumar Saiju]] ([[User talk:Krishna Kumar Saiju|कुरा गर्ने]]) १५:२३, १४ अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC)) == भिरिङ्गी कस्तो रोग हो ? कसरी सर्छ ? == भिरिङ्गी कस्तो रोग हो ? कसरी सर्छ ? नेपालका सहरी क्षेत्रदेखि गाउँगाउँसम्म सबैतिर यौन सम्पर्कका माध्यमबाट सर्ने रोग व्याप्त छ। मानिसको यौन आदतमा निर्भर रहने भएकाले यस्ता रोग कुनै वर्ग वा समुदायमा सीमित नरहन सक्छ। यौन सम्पर्कका क्रममा अथवा असुरक्षित यौन सम्पर्कका कारणले सर्ने रोगलाई हामी यौनरोग भनेर चिन्ने गर्छौं। सिफिलिस नेपालमा व्याप्त रहेको यौनरोग हो। यसलाई नेपालीमा भिरिङ्गी भनिन्छ। प् रायः घुमिरहने र छाडा यौन स्वभाव भएका व्यक्तिलाई यसको संक्रमण ज्यादा हुन्छ। सिफिलिस लागेको व्यक्तिसँगको यौन सम्पर्कपछि केही दिनमा पुरुषको लिंगमा घाउजस्तो देखापर्छ। केही दिनमा कतिपयको आफैँ निको भएर जान्छ भने कतिपयले एन्टिबायोटिक औषधि खाए पुग्छ। पुरुषका कारणले महिलामा पनि भिरिङ्गी सर्छ। उनीहरुको यौनांग वरपर घाउ देखिन्छ। प्रारम्भिक चरणमा आए एक दिनको एन्टिबायोटिक वा इन्जेक्सन लगाएपछि रोग नियन्त्रणमा आउँछ। भिरिङ्गीको सुरुमा उपचार नभए जटिलता देखिने हुन्छ। उपचार नभएमा कतिपय गर्भवती महिलाको रोग शिशुहरुमा सर्न सक्छ। तर, तुलनात्मक रुपमा पुरुषहरुलाई भने समस्या हुँदैन। यो रोग लाग्नासाथ असुरक्षित यौनसम्पर्क राखे सर्ने जोखिम निकै उच्च हुन्छ। घाउ नै छ भने जोखिम ज्यादा हुन्छ। [[User:Krishna Kumar Saiju|Krishna Kumar Saiju]] ([[User talk:Krishna Kumar Saiju|कुरा गर्ने]]) १५:२५, १४ अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC)) == कोलेस्ट्रोल == कोलेस्ट्रोल नियन्त्रण गर्ने अत्यन्त उपयोगी कुरा, जान्न सबैको लागि अनिबार्य। > जानकारी शेयर गर्ने गर्नुहोला ता की तपाइको फेसबुक हेर्नेले पनि केही ज्ञान पाओस.. तपाईलाई काम नलागे पनि तपाईका आफन्त वा साथीभाईहरुको लागि धेरै महत्व पूर्ण हुन सक्छ ! कोलेस्ट्रोल हाम्रो शरीरमा पाइने एक किसिमको बोसो हो। हामी धेरैलाई थाहा नहुन पनि सक्छ, रगतमा कोलेस्ट्रोलको मात्रा उच्च भएमा आर्टरीहरूलाई साँघुरो वा बन्द गराउन सक्छ। यदि मुटुमा रगतको आपूर्ति गर्ने आर्टरी बन्द भएमा हृदयाघात हुन सक्छ र दिमागमा रगतको आपूर्ति गर्ने आर्टरी बन्द भएमा स्ट्रोक हुन सक्छ। हामीले खाने खानामा तयारी कोलेस्ट्रोल करिब २० प्रतिशत रहन्छ भने बाँकी ८० प्रतिशत शरीरले बनाउँछ। कलेजोले हरेक दिन शरीरलाई पूरै पुग्ने करिब एक ग्राम कोलेस्ट्रोल बनाउँछ। तर हाम्रो शरीरको कोलेस्ट्रोलको परिमाणमा परिवर्तन हुन नसक्ने वंशाणुगत प्रभाव पनि पर्छ। कोलेस्ट्रोल हाम्रो शरीरका लागि अति जरुरी हुन्छ। यसले हाम्रो शरीरलाई बाएल, भिटामिन डी, सेल मेम्ब्रेन, सेक्स हार्मोन, नर्भ सेयथ बनाउन सहयोग गर्छ। शरीरले प्राकृतिक रूपमा आफैं कोलेस्ट्रोल बनाउँछ। हामीले खाने मासु, दूध, घिउ, चीज आदिबाट प्राप्त हुने कोलेस्ट्रोल हाम्रो शरीरलाई आवश्यक पर्दैन तर शुद्ध शाकाहारी खानाबाट अतिरिक्त कोलेस्ट्रोल प्राप्त हुन्छ। कसैले धेरै परिणाममा खाना खाए पनि उनीहरूमा रगतको तह साधारण रहन्छ। कोही मान्छेहरू धेरै कम खान्छन् तर रगत उच्च कोलेस्ट्रोल हुन्छ। यसको कारण जीवनशैली, वंशाणु, लिंग र शरीरले कोलेस्ट्रोललाई कसरी प्रोसेस गर्ने प्रक्रियामा भर पर्छ। रक्तकोशिकामा ओहोरदोहोर गर्नलाई कोलेस्ट्रोल मोलिक्युलहरू आफैंमा लिपिड बोक्ने प्रोटिन या लिपोप्रोटिनसँग आबद्ध हुन्छन्। दुई किसिमको लिपोप्रोटिन मुख्य कोलेस्ट्रोलको वाहक हुन्। तीमध्ये लो डेन्सिटी लिपोप्रोटी (एलडीएल)ले दुई तिहाइ बोक्ने गर्छ। बाँकी भएको हाई डेन्सिटी लिपोप्रोटिन (एचडीएल)सँग आबद्ध हुन्छ। एलडिएलले कोलेस्ट्रोल कोरनिरी आर्टरीको भित्ताहरूमा जम्मा गर्ने गर्छ र बोसो जम्मा भई मुटु रोग लाग्ने जोखिम बढाउँछ। यसको विपरीत एचडीएलले कोलेस्ट्रोल आर्टरीहरूको भित्ताबाट र अझ तन्तुहरू पनि जम्मा पार्छ र कलेजोमा लगी प्रोसेस गरी शरीरबाट निकाल्छ। त्यसैले एलडीएललाई 'नराम्रो कोलेस्ट्रोल र एचडीएललाई 'राम्रो 'कोलेस्ट्रोल भनिन्छ। तेस्रो किसिमकोलाई भेरी लो डेन्सिटी लिपोप्रोटिन (भीएलडीएल) भनिन्छ जसले थोरै परिमाणमा कोलेस्ट्रोल र ट्राइग्लिसराइड लैजाने गर्छ। ट्राइग्लिसराइड हामीले खाएको खानाबाट आउँछ। हामीले खाएको खानामा बनेको क्यालोरी बोसोको रूपमा ट्राइग्लिसराइडमा परिणत हुन्छ। चिल्लोबारे जानकारी कोलेस्ट्रोल बढी हुनु वंशाणु पनि हो तर पनि जीवनशैली, खानपिनले पनि योगदान पु:याउँछ, सबैले स्वस्थकर, कम स्याचुरेटेट फ्याट र पोषणयुक्त खाना खानुपर्छ। हाम्रो खानामा विभिन्न रसायन हुन्छन्। जो निम्न छन् : १. स्याचुरेटेट : यो सम्भव भएसम्म नखाने। यसको मुख्य स्रोत घिउ, बोसो, बोसोयुक्त मासु, चीज र दूधका अरू परिकार, केक बिस्कुट आदि। २. मोनो अनस्याचुरेटेट : यो थोरै परिमाणमा खाए हुन्छ। यसका स्रोतहरू ओलिभको तेल, तोरीको तेल, जाम, बदाम, ओखर र बियाँहरू। ३. पोली अनस्याचुरेटेट : यो थोरै परिमाणमा खाए हुन्छ, घटीमा एक पोर्सन चिल्लो खानुपर्छ। यसका लागि सातामा एकपटक माछा खाँदा हुन्छ। ओमेगा ३ ले मुटुरोगसबन्धी जोखिम कम गर्छ। यसका स्रोतहरू सोयाबिन तेल, सूर्यमुखी तेल, मकैको तेल, तेलयुक्त माछाहरू सालमान, सार्डिन, म्याक्यारेल आदि। ४. ट्रान्स फ्याट : यो हार्डन फ्याट हो। यो बन्ने प्रक्रियालाई हाइड्रोजेनेसन भनिन्छ। यसले वनस्पति र जनावरका तरल तेललाई ठोस चिल्लोमा बदल्छ। यसको अन्तिम प्रक्रियालाई हाइड्रोजेनेरेटेट फ्याट (जस्तै डाल्टा घ्यू) भनिन्छ। यसलाई अरू खानाजस्तै बिस्कुट, चकलेट, केक बनाउन प्रयोग गरिन्छ। ट्रान्स फ्याट प्राकृतिक रूपबाटै दूधको चिल्लोमा र बाख्रा, भेडाको बोसोमा पाइन्छ। स्याचुरेटेटमा ट्रान्स फ्याट ले कोलेस्ट्रोल बढाई मुटुको रोग लाग्ने जोखिम बढाउँछ। स्याचुरेटेट फ्याटभन्दा ट्रान्स फ्याट हाम्रो शरीरका लागि बढी हानिकारक हुन्छ। कोलेस्ट्रोल परीक्षणले रगतमा भएको कोलेस्ट्रोलको मात्रा नाप्छ। बेलायतमा यसको नाप मिनिमोल्स (एमएमओएल)मा एक लिटर कोलेस्ट्रोलको प्रस्तुत गरिन्छ। प्राय: रगत परीक्षणमा जम्मा कोलेस्ट्रोलको मात्र नापिन्छ। जम्मा कोलस्ट्रोल ४.५ एमएमओएलभन्दा कमलाई ठीकै मानिन्छ। यदि जम्मा कोलेस्ट्रोल ५०.१ एमएमओएलभन्दा बढी भए, एलडीएल र एचडीएलको लेभल फरक फरक नापिन्छ। एलडीएल लेभल तीन एमएमओएलभन्दा कम हुनुपर्छ, ३.९ लाई धेरै सीमाभित्रको र चारभन्दा बढीलाई कोरोनरी मुटुरोग र हृदयाघात हुने बदी सम्भावना भएको ठानिन्छ। एचडीएल लेभल कम्तीमा १.२ एमएमओएल हुनुपर्छ। मुटु रोगको जोखिम हिसाब गर्दा डाक्टरहरूले एलडीएल र एचडीएलको अनुपातलाई एचडीएल को नम्बरद्वारा जम्मा कोलेस्ट्रोललाई भाग गर्छन्। सन्तोषजनक अनुपात चार हो यदि ४.५ भन्दा बढी भएमा आफ्नो जीवनशैली परिवर्तन गर्नुपर्छ। खानेकुराले गर्ने मद्दत हाम्रो खानामा बोसोयुक्त मासु, दूध र दूधका परिकार, ट्रपिकल तेल (जस्तै पाल्म तेल) कम खाने गरेमा कोलेस्ट्रोलमा सुधार हुन सक्छ। स्याचुरेटेट फ्याट र ट्रान्स फ्याट कम गर्नलाई कम मात्रामा बिस्कुट, व्यापारिक हिसाबले बनाइएका खानाहरू क्रिप्स, जाम, वटर आदिमा पनि कडाइ गर्नुपर्छ। हामीले खाने खानाले कोलेस्ट्रोलको मात्रामा फरक पार्न सक्छ। विभिन्न अध्ययनअनुसार स्याचुरेटेट फ्याट बढी भएको खाना खाए कोलेस्ट्रोलको तह बढ्छ र यसको विव्रीत धेरै चोकरयुक्त खाना, फलफूल र सब्जी खाएमा कोलेस्ट्रोल कम हुन्छ। धूमपान त्याग्नुपर्छ। धूमपान गर्ने र वरिपरि बस्नेलाई स्वास्थ्यवर्धक अक्सिडेन्ट जस्तै भिटामिन सी कम हुने कारण बन्नसक्छ। धूमपानले पाचन प्रक्रियामा एलडीएल बढाउन मद्दत गर्छ। यस्तै सातामा पाँच दिन आधा घन्टाको व्यायाम राम्रो हुन्छ। हामीले खाने खानाले कोलेस्ट्रोलको मात्रामा फरक पार्न सक्छ। विभिन्न अध्ययनअनुसार स्याचुरेटेट फ्याट बढी भएको खाना खाए कोलेस्ट्रोलको तह बढ्छ र यसको विव्रीत धेरै चोकरयुक्त खाना, फलफूल र सब्जी खाएमा कोलेस्ट्रोल कम हुन्छ। परिवारमा मुटुरोगको इतिहास भएका मान्छेहरूले कोलेस्ट्रोल बढाउने र घटाउने दुवै खानाबारे पहिले नै जानकरी राख्नु उपयुक्त हुन्छ। कोलेस्ट्रोल कम गर्ने खाना - चोकरयुक्त खाद्यान्न : फापर, नफलेको चामल, तोफु, सोया, होलेमिल पाउरोटी, ओलिभ, सूर्यमुखी तेल, तोरीको तेल, भटमासको तेल आदि। - सागसब्जी : प्याज, लसुन, सिमी, बोडी, गेडागुडीजस्ता कोसेदार तरकारी। - ताजा फलफूलहरू : स्याउ, सुन्तला, आरु, केरा। - नट्सहरू : ओखर, हाडेबदाम, तील। कोलेस्ट्रोल बढाउने खानाहरू : - बिस्कुट, केक, चकलेट, पूरा चिल्लो भएको दूधका परिकारहरू जस्तै- चिज, क्रिम, बटर। - खसी, कुखुराको छाला, सुँगुर, राँगाको चिल्लो मासु र बर्गर आदि। - हाइड्रोजेनेरेटेट फ्याट तेल प्रयोग गरिएको क्रिप्स, चिप्स, फास्ट फुड, घिउ आदि। खानामा कडाइ - शाकाहारी खाना खान कोसिस गरौं : कम चिल्लो खाना (दस प्रतिशतभन्दा कम क्यालोरी) ले एलडीएल कोलेस्ट्रोललाई धेरै मात्रामा कम गर्छ। - खाना खाँदा कोलेस्ट्रोल कम गर्ने खाऔं : आफूले के नखाने भन्नाका साथसाथै कस्तो खाना खाए कोलेस्ट्रोल कम गर्छ भन्ने पनि जान्नु उपयुक्त हुन्छ। सुन्तला वर्गमा पर्ने फलफूल जस्तै- सुन्तला, कागती, ज्यामिर अनि प्याजले स्वस्थ कोलेस्ट्रोल राख्न मद्दत गर्छ। सोलुबल फाइबर पनि कोलेस्ट्रोलविरुद्ध अर्को हतिहार हो। यो खासगरी फापर, गेडागुडीमा पाइन्छ। स्याउ र अरू फलफूलमा हुने पेक्टिनले पनि कोलेस्ट्रोल कम गराउँछ। साथै सोया प्रोटिनले पनि कम गर्छ। दैनिक रूपमा गाँजर खाँदा पनि एलडीएल कोलेस्ट्रोल तह कम गराउन सक्छ। - ओमेगा ३ का लागि तेलयुक्त माछा खाऔं : जस्तै सालमान, सार्डिन, म्याक्यारेलले हृदयाघात र स्ट्रोकको जोखिमलाई कम गर्छ। सोया प्रोटिनसँगको खाना खाऔं : कम चिल्लो खानाका साथै सोया प्रोटिन भएको खानाले खराब कोलेस्ट्रोलको तहलाई घटाउँछ र त्यसैले मुटुका अरू रोगलाई पनि कम गर्छ। सोया प्रोटिन पाइने खानामा भटमास, तोफु आदि खानुपर्छ। - स्टेरोइस वनस्पति : स्वस्थकर सन्तुलित खानाको मागमा जब स्टेरोइस वनस्पति राखिन्छ, यसले कोलेस्ट्रोल कम गर्न सहयोग पु:याउँछ। यिनीहरू प्राकृतिक रूपमा सानो परिणाममा सूर्यमुखी तेल, तोरीको तेल, तिल, सोया र अरू कोसे तरकारीमा पाइन्छ। पहिला केही समयमा बढी मात्रामा पोली अनस्याचुरेटेट जस्तै- सूर्यमुखी तेल, तोरीको तेल, तिल, सोयाले कोलेस्ट्रोल कम गर्छ भनिन्थ्यो तर अध्ययनले के पत्ता लगाएको छ भने बढी परिमाणमा यी तेल खानाले सुरक्षित एचडीएलको तह कम गराउन सक्छ साथै एलडीएललाई पनि कम गराउँछ। जे भए पनि मोनो अनस्याचुरेटेट पाइने ओलिभ, आभाकाडो आदिले एलडीएललाई सुरक्षित एचडीएलको लेभललाई केही नगरी नै कम गराउन सक्छ। कति चिल्लो खाने ? हाम्रो क्यालोरी ३५ प्रतिशत चिल्लो खानाबाट आउनुपर्छ र त्यसमा १० प्रतिशतभन्दा कम स्याचुरेटेट फ्याट (ट्रान्स फ्याट)बाट हुनुपर्छ। यसको मतलब औसत महिलाले दिनमा दुई हजार क्यालोरी उपभोग गर्नुपर्दा ७० ग्रामभन्दा बढी फ्याट खानु हँुदैन र यसमा २० ग्राम स्याचुरेटेट फ्याटभन्दा बढी दैनिक खानु हुँदैन। औसत मान्छेले (पुरुष) दिनमा दुई हजार पाँच सय क्यालोरी खानेमा ९५ ग्राम चिल्लोभन्दा बढी हुनु हुँदैन। त्यसमा ३० ग्रामभन्दा कम स्याचुरेटेट फ्याट हुनुपर्छ। यदि वजन घटाउनु छ भने स्याचुरेटेर फ्याट कम गर्नुका साथै खाने मात्रा पनि कम गर्नुपर्छ। खाना एकै चोटि बारेर वजन घटाउनुभन्दा विस्तारै विस्तारै घटाउँदै जानुपर्छ। एक दिनमा पाँच सय क्यालोरी कम गरी खाएमा र अरू शारीरिक क्रियाकलाप बढाएमा वजन कम गर्न सकिन्छ। कम्मर वरिपरि धेरै मोटो हुनु अथवा भनौं स्याउको जस्तो शरीरको बनोट भएमा यसले स्वास्थ्यमा धेरै जोखिम पैदा गर्छ। यसबाट मुटुको रोग, मधुमेह, पक्षाघात, क्यान्सरजस्ता रोगबाट धेरै मान्छे पीडित हुने क्रम जारी छ। समग्रमा भन्नुपर्दा आफूले खाने चीजहरूमा विचार पु:याई सन्तुलित रूपमा सधैं खाने बानी बनाई शारीरिक कामहरू हरेक दिन गरेर अनि धूमपान त्यागेर स्वस्थकर हुन सकिन्छ। एउटा सानो खाने बानीको परिवर्तनले जीवनमा धेरै फाइदा गर्छ। ब्रिटिस मुटुरोग संघले जो मान्छेलाई रगतमा उच्च कोलस्ट्रोल छ, उनीहरूलाई साताको तीनवटाभन्दा बढी अन्डा खाने सल्लाह दिँदैन। अरू उपाय व्यायाम बढाउने, वजन घटाउने र चिन्ता कम गर्ने। यी सबैले एलडीएल र एचडीएलको अनुपात कोलेस्ट्रोललाई कम गर्न या सुधार्न मद्दत गर्छ। मदिरापान पनि धेरै कम गर्नुपर्छ। रातो वाइनमा हुने एन्टिअक्सिडेन्टले फाइदा पुर्‍याउँछ तर यो थोरै परिमाणमा सेवन गर्नुपर्छ। मदिरापान पुरुषले दिनमा तीनदेखि चार युनिट र महिलाले दुईदेखि तीन युनिटमात्रै गर्नुपर्छ। एक युनिटमा बियर तीन सय एमएल, ह्विस्की २५ एमएल र वाइन एक सय एमएल मानिन्छ। खानपिनका साथै अरू जीवनशैली परिवर्तन गरेर पनि कोलेस्ट्रोल कम नभएमा डाक्टरको सल्लाहमा औषधि खानुपर्छ। ज्ञान बाढ्नु सबै भन्दा ठुलो धर्म हो त्यसैले लाइक र शेयर गर्न नभुल्नु होला [[User:Krishna Kumar Saiju|Krishna Kumar Saiju]] ([[User talk:Krishna Kumar Saiju|कुरा गर्ने]]) १५:२७, १४ अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC)) == दमका कारण, लक्षण र उपचार == दमका कारण, लक्षण र उपचार विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार संसारमा २३ करोड मानिसमा दम रोग छ। दम रोगका कारण बर्सेनी हजारौंले अकालमै ज्यान गुमाउनुपर्ने स्थिति छ। विश्वमा दमका कारण हुने जम्मा मृत्युमा असी प्रतिशत नेपाल जस्ता अति कम र विकासोन्मुख देशमा हुने गरेको छ। दमबारे सचेतना फैलाउनका लागि ‘ग्लोबल इनिसिएटिभ फर आस्थमा’ नामक संस्थाले प्रत्येक वर्षको मे महिनाको पहिलो मंगलबारलाई विश्व दम दिवसका रुपमा मनाउने गरेको छ। दम श्वासप्रश्वास सम्बन्धी दीर्घ रोग हो। जसले बालबालिकादेखि वृद्ध–बृद्धासम्मलाई समान रुपमा असर गर्न सक्छ। सामान्यता यो रोग पुरुषको तुलनामा महिलामा बढी देखिन सक्छ। समयमै निदान र उपचार हुन नसकेको खण्डमा यसले सबै उमेर समूह र लिंगका मानिसलाई दीर्घ प्रभाव पार्न सक्छ। दमका कारण हुने अस्वस्थता र मृत्युदरलाई न्यूनीकरण गर्न समयमै निदान र प्रभावकारी उपचार विधि जरुरी हुन्छ। खोकी र दममा फरक सम्पादन खोकी र दम फरक-फरक स्थिति हुन् भन्ने बिषेशज्ञ हरूको राय छ। तापनि दमबाट पीडितहरूलाई सामान्य रूपमा सास फेर्न असजिलो हुन्छ। र, उनीहरू प्रायः धेरै खोकिरहन्छन्।स्थायी खोकी दमको एउटा लक्षण हुन सक्छ। खोकी फोक्सोबाट हानिकारक कण निकाल्न सहयोग गर्ने शरीरको सामान्य क्रिया हो। यो कण सामान्य रूपमा धुलो, ब्याक्टेरिया, भाइरस, सा्राव हुन्छ। यदि निरन्तर बढी नै खोकी लागिरहने गरेको छ भनेचाहिँ यो फोक्सोमा समस्याको संकेत हो। दम यस्तो स्थिति हो, जसले फोक्सोको हावा भित्र-बाहिर गर्ने नलीलाई प्रभावित गर्छ। दममा हावाको नलीको चारैतिर भएको मांसपेशी संकुचित हुन्छ र खुम्चिन्छ। यसले सास फेर्न गार्‍हो हुन्छ। यसले हावाको नलीमा जलनसमेत हुन्छ। कहिलेकाहीँ टाँसिने पदार्थ कफ बन्छ जसले हावाको नलीमा जम्मा भएर सास फेर्नमा समस्या उत्पन्न गर्छ। छातीबाट प्रायः घ्यारघ्यार निस्कन्छ। दममा फोक्सोमा भएको हावाको नली धेरै सम्वेदनशील हुन्छ र त्यसले चुरोटको धुवाँ, चिसो, परागकणजस्ता थुप्रै इरिटेन्ट प्रति प्रतिक्रिया गर्छ। यसलाई चिकित्सकीय भाषामा ट्रिगर भनिन्छ। जसले दमको स्तिथि पैदा गर्छ | दमका लक्षण दमका बिरामीलाई सास फेर्न अप्ठ्यारो महसुस हुनेगर्छ। साथै सास फेर्दा छातीबाट घ्यार–घ्यार आवाज आउँछ। सुरुसुरुको अवस्थामा यस्तो लक्षण हप्तामा वा दुई हप्तामा या महिना–दुई महिनामा एक पटक हुने गर्छ। तर, रोग जटिल हुँदै गएको खण्डमा दिनहुँ यस्तो समस्या आइपर्छ। धेरैजसो दमको समस्या राति वा बिहानीपख वा धुवाँधुलोको सम्पर्कमा आएको बेला देखिन्छ। त्यसका अलावा सामान्य रुघाखोकी भएको बेला वा भाइरल इन्फेक्सन भएको अवस्थामा पनि दम जटिल बन्दै जाने हुन्छ। घ्यार–घ्यारजस्तै खोकी पनि दमको एउटा मुख्य लक्षण हो। लामो समयसम्म खोकिरहेमा दमको परीक्षण गराउन जरूरी छ।र कसैकसैलाई भने दमको समस्या नभई खोकी मात्र लाग्ने पनि हुन्छ। दम एक किसिमको एलर्जिक रोग भएका कारण बिरामीलाई रुघा लागिरहने र शरीर चिलाउने पनि हुन सक्छ। दमका कारण दम लाग्नुको ठ्याक्कै कारण ‘मेडिकल साइन्स’ले पत्ता लगाउन सकेको छैन। तर, वंशाणुगत जोखिम र वातावरणीय प्रभावले यो रोग हुने सम्भावना बढी हुन्छ। सामान्यता परिवारका कुनै सदस्यलाई दम छ भने अरुलाई पनि देखिन सक्छ। साथै, वातावरणीय प्रदूषणलाई पनि दम हुने कारण मानिन्छ। धुवाँधुलो, व्यायाम र विभिन्न औषधि (जस्तैः एस्पिरिन) पनि दमका कारक हुन्। दम भइसकेकाहरुलाई घरभित्र एलर्जी गराउने (उपियाँ, उडुस, साङ्ला, कार्पेट वा सिरकको धुलो, धुवाँ, घर पालुवा जनावरका रौं आदि) कुराले झन् समस्या निम्त्याउँछ। यसैगरी धूमपान, वातावरणीय प्रदूषण र तनावले पनि दम बढाउँछ। दमको शंका लागेमा के गर्ने? दम भएको खण्डमा डाक्टरको परामर्श लिइहाल्नुपर्छ। सुरुको अवस्थामा दमका बिरामीलाई रोगका लक्षणहरू मात्र बढी हुने र ल्याब टेस्टमा कुनै गडबडी नदेखिने हुन सक्छ। रोग बढ्दै गएमा ‘पल्मोनरी फङ्सन टेस्ट’ (पिएफटी) गरेर यो रोगको निदान गर्न सकिन्छ। विशेषतः पिएफटी गर्दाको औषधिले श्वासको प्रवाहमा सुधार भएको देखिएमा दम रोगको निदान गर्न सजिलो हुन्छ। यसका अलावा छातीको एक्स–रे र रगतमा ‘एओसिनोफिल’को जाँच गरेर पनि यो रोग भए/नभएको यकिन गर्न सकिन्छ। केही बिरामीलाई छातीको सिटी स्क्यान पनि गर्नुपर्ने हुन सक्छ। दम भएकाले के गर्ने? दमका बिरामीलाई ‘इन्हेलर’ विधि (जसमा औषधिलाई यन्त्रको मद्दतले सिधै फोक्सोसम्म पुर्याइन्छ) बाट उपचार गरिन्छ। इन्हेलरबाट लिइने औषधिले द्रूत गतिमा मात्र काम गर्दैन। बढी प्रभावकारी पनि हुन्छ। औषधिको नगन्य मात्रा मात्र रक्तसञ्चारमा पुग्ने हुँदा यसले शरीरमा गर्ने ‘साइड इफ्फेक्ट’ पनि कम हुन्छ। त्यसैले इन्हेलर विधिलाई श्वासप्रश्वासको उपचारका लागि सर्वोत्तम मानिएको छ्र। दमका बिरामीले प्रयोग गर्ने ब्रोङ्कोडाइलेटर र स्टेरोइड औषधिहरू इन्हेलरबाट दिइन्छ। सामान्यतः इन्हेलर यन्त्र तीन प्रकारका छन्। १. एमडिआई (मिटर डोज इन्हेलर) २. डिपिआई (ड्राइ पाउडर इन्हेलर) ३. नेबुलाइजर (नेबुलाइजरको प्रयोग धेरैजसो जटिल र अस्पताल भर्ना भएको अवस्थामा गरिन्छ)। एमडिआई र डिपिआई सजिलोसँग बोक्न र प्रयोग गर्न सकिने भएकाले घरमै प्रयोग गरिन्छ। मिटर डोज इन्हेलरमा औषधि ‘स्प्रे’को रुपमा राखिएको हुन्छ। त्यस्तै ड्राइ पाउडर इन्हेलरमा औषधिको धुलो क्याप्सुलमा राखिएको हुन्छ। जुन इन्हेलर यन्त्रद्वारा लिइन्छ। यसका अलावा एमडिआईसँग श्वासको राम्रो संयोजन गर्न नसक्ने बिरामी र वृद्धावस्थाका व्यक्तिले ‘स्पेसर’ पनि सँगै प्रयोग गर्न सक्छन्। यी यन्त्रहरुको प्रयोग ठीक तरिकाले गर्न जरुरी छ। त्यसो भएमा मात्रै यिनीहरुको प्रभावकारिता बढी हुन्छ। इन्हेलर प्रयोग गर्दा ध्यान दिनुपर्ने मुख्य कुरा भनेको इन्हेलर औषधि फोक्सोको भित्री भागसम्म पुर्‍याउनुपर्छ। यस प्रविधिको सफलता यसैमा निर्भर हुन्छ। इन्हेलर लिने सही तरिका चिकित्सकबाट सिक्नु जरूरी छ। औषधि दिने फर्मासिस्टले पनि औषधि दिँदा बिरामीलाई इन्हेलर लिने तरिका सिकाउनुपर्छ। ठूला र व्यस्त श्वासप्रश्वासका क्लिनिकहरूमा भने यी औषधि लिने विधि सिकाउने छुट्टै इन्हेलर एजुकेटरको व्यवस्था गरिएको हुन्छ। दम र क्रोनिक अप्स्ट्रक्टिभ पल्मोनरी डिजिज (सिओपिडी) पनि मधुमेह र उच्च रक्तचापजस्तै दीर्घकालीन रोग हुन्। जसले दीर्घ रूपमा फोक्सोलाई क्षति पुर्याउँछ। लामो समय औषधि लिनुपर्ने हुनाले सबभन्दा प्रभावशाली र सबभन्दा कम साइड इफेक्ट गर्ने इन्हेलर विधि नै यसको सर्वोत्तम उपचार हो। दमबाट जोगिने उपाय दमको कारक तत्व पत्ता नलागिसकेको हुनाले यसबाट पूर्णरुपमा जोगिने उपाय विकास हुन सकेको छैन। तथापि रोग लागिसकेकाहरूले समयमै यसको निदान र उपचार गरेमा फोक्सोमा हुने दीर्घ प्रभावलाई न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ। त्यस्तै, यसका जोखिमहरूबाट बच्नेतर्फ सोच्नुपर्छ। जस्तै, धुवाँधुलोको वातावरणबाट टाढा रहेर र मास्कको प्रयोग गर्ने, रुघाखोकीको समयमै उपचार गर्ने, तनावलाई न्यूनीकरण गर्ने जस्ता उपायले दम बल्झिनबाट जोगिन सकिन्छ। [[User:Krishna Kumar Saiju|Krishna Kumar Saiju]] ([[User talk:Krishna Kumar Saiju|कुरा गर्ने]]) १५:२८, १४ अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC)) == रोग र मृत्यु दर घटाउन शाकाहारी बनाै == रोग र मृत्यु दर घटाउन शाकाहारी बनाै तपाईं कुनै रेष्टुरेन्टको मेनुमा आँखा दौडाउनुहोस्, ननभेज परिकारको सूची लामो देख्नुहुनेछ । कुनै भोज-भत्तेरमा पुग्नुहोस्, मासुकै परिकारले प्लेट भरिभराउ हुनेछ । कम्तीमा पनि सप्ताहन्त मासु खानैपर्ने प्रचलन हाम्रो समाजमा छ । यी पृष्टभूमीलाई हेर्ने हो भने ठोकुवा गर्न सकिन्छ, हामी मांशहारी छौं । चाडपर्व, जमघट, उत्सवलाई रसिलो बनाउन हामी मासुको साथ खोज्छौं । मीठो-मसिनो खानेकुराको प्रसंग आउनसाथ हाम्रो भान्सामा मासुजन्य परिकार पाक्ने गर्छ । पशुपंक्षीको मासु नै हाम्रो लागि मीठो परिकार हो । अब हिसाब-किताब गरौं, हामी दिनहुँ कति मासु उपभोग गर्छौं ? हामीले उपभोग गर्ने मासुका खातिर कति पशुपंक्षी मारिन्छ ? यत्तिका पशुपक्षीको हत्या र त्यसको सेवनबाट मानव स्वास्थ्य एवं पर्यावरणमा कस्तो असर परिरहेको छ ? यो कुरामा किनपनि सोच्नुपर्ने बेला भएको छ भने, मासुजन्य परिकारको सेवन मानव स्वास्थ्यका हिसाबले हानिकारक मात्र छैन, पर्यावरणका लागि पनि । पछिल्लो समय जसरी जलवायु परिवर्तन र पर्यावरण दुषित हुँदै गएको छ, त्यसमा मासुजन्य उपभोगलाई पनि एक प्रमुख कारक मानिएको छ । त्यसो त अहिले एकाथरीले शारीरिक रुपमा पोषक तत्व आपूर्तिको लागि मासु अनिवार्य भनी तर्क गर्ने गरेका छन् । प्रोटिन, फ्याट, आइरन जस्ता पोषक तत्वको स्रोत हो मासु । अन्नपात एवं सागसब्जीको अभाव टार्न समेत मासु खानुपर्ने अवस्था पनि छ । तर, जब तपाईं कुनै रोगको उपचार गर्न अस्पताल पुग्नुहुनेछ, चिकित्सकले कतिपय खानेकुरा नियन्त्रण गर्न सुझाव दिन्छन् । र, अक्सर यस्ता खानेकुरामा मासुजन्य परिकार पर्छ । खासगरी रातो मासु । जबकी हामीले उपभोग गर्ने मासुको प्रकारमा धेरैजसो रातो मासु नै पर्छ । यसमा खसी, बोका, रागा, भैंसी, सुँगुर आदि पर्छ । चिकित्सकहरु के पनि भन्छन् भने, मासुबाट जुन पोषक तत्व प्राप्त हुन्छ, त्यो अन्य सागसब्जीबाट पनि प्राप्त गर्न सकिन्छ । अर्थात मासु निर्विकल्प स्रोत होइन । त्यसैले सन्तुलित भोजनका लागि मासुमै निर्भर हुनुपर्छ भन्ने छैन । अब रह्यो स्वादको कुरा । मासुजन्य परिकार मात्र स्वादिलो हुन्छ भन्नु आफैमा भ्रम हो । स्वादमा विविधता खोज्ने र जिब्रोलाई नयाँ स्वादमा अभ्यस्त गर्ने हो भने अनेकथरी सागसब्जी फेला पर्छ । शारीरिक स्वास्थ्यका लागि मासु त्यती उपयोगी नहुने त पुष्टि नै भइसकेको छ । धेरैजसो रोगमा तपाईंले मासुको उपभोग कटौती गर्नै पर्छ । अझ महत्वपूर्ण कुरा त के भने, हाम्रो शरीरको संरचना मासुको लागि अनुकुल नभएको बताइन्छ । मासु पचाउन पाचन यन्त्रले धेरै भार व्यहोर्नुपर्छ । मासु लामो समयमा मात्र पच्छ । त्यसमाथि मासुका लागि जनवारको छनौट गर्ने, बध गर्ने, भण्डारण गर्ने, पकाउने कुरामा हामी अस्वस्थ्यकर विधी अपनाउँछौं । यसले गर्दा मासु हाम्रो लागि रोगको भण्डार बन्ने गर्छ । मासुको खपत पूर्णत ठप्प भयो भने मुटुको रोगी, मधुमेह, स्ट्रोक र केही किसिमको क्यान्सर पनि पटक्कै हुनेछैन । यस्तो अवस्थामा विश्वभरबाट स्वास्थ्य उपचारका लागि जति खर्च हुन्छ, त्यो बचत हुनेछ । यी भए, शारीरिक स्वास्थ्यको कुरा । मासुजन्य परिकारको उपभोगले पर्यावरणमा पनि नकारात्मक असर परिरहेको छ । एउटा आलेखमा के दावी गरिएको छ भने, ‘यदि सन् २०५० सम्म विश्वका मानव समुदाय शाकाहारी भए भने हरेक बर्ष ७० लाख कम मृत्यु हुनेछ । त्यसैगरी पशुसँग जोडिएको उत्पादन पूर्णत खपत गर्न छाडियो भने हरेक बर्ष ८० लाख कमको मृत्यु हुनेछ । अक्सफोर्ड मार्टिन स्कुल फ्युचर अफ फुड प्रोगामको एक रिसर्चबाट यो तथ्यांक तयार गरिएको छ । रिसर्चर मार्को स्पि्रगम्यानका अनुसार खाद्य सामाग्रीसँग जोडिएको उत्सजनमा ६० प्रतिशतको गिरावट आउनेछ । यो रेड मिटबाट मुक्तिको कारण हुनेछ । किनभने रेड मिड मिथेन ग्यास उत्सर्जित गर्ने पशुबाट प्राप्त हुन्छ । कोलम्बियामा इन्टरनेशनल सेन्टर फर ट्रपिकल एगि्रकल्चरमा काम गर्ने एन्ड्र्यु जर्विस भन्छन्, ‘विकसित देशमा शाकाहारी हुनु निकै फाइदाजनक छ । यो पर्यावरण र स्वास्थ्य दुबैका लागि फाइदा छ ।’ चार सदस्य भएका मांशहारी परिवारले दुई वटा कारले भन्दा बढी ग्रीन हाउस ग्यास छोड्छ । उदेगलाग्दो चाहि के छ भने, जब ग्लोबल वार्मिङको कुरा गरिन्छ, तब कारलाई दोष दिइन्छ, मासु खानेहरुलाई होइन । यही कारण ग्रीन हाउस ग्यास उत्सर्जन बढी हुन्छ । बि्रटेनका फूड सेक्युरिटी विज्ञ टिम बेन्टन भन्छन्, ‘हाम्रो खानपानको प्रवृत्तिले हाम्रो माहौलमा असर पर्छ । तर, यसमा कसैको ध्यान जाँदैन । हामीले पूर्ण रुपमा मासु छाड्न सकेनौ भने पनि यसको खपत कम गर्न सकिन्छ । यसले पक्कै सकारात्मक नतिजा दिनेछ । [[User:Krishna Kumar Saiju|Krishna Kumar Saiju]] ([[User talk:Krishna Kumar Saiju|कुरा गर्ने]]) १५:३७, १४ अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC)) {|style="border:2px solid blue; width:100%;" cellpadding="5" cellspacing="5" |- |[[File:Namaste.gif|100px|left|नमस्ते]] [[File:How to write in Nepali wiki.ogv ‎|400px|right|thumb|सम्पादन सहायताका लागि यो भिडियो हेर्नुहोस्।]] '''नमस्ते!<br/> {{PAGENAME}} ज्यू''' समस्त [[विकिपिडिया]] समुदायको तर्फबाट तपाईँलाई [[मुख्य पृष्ठ|नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपीडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] छ। विकिपिडिया एउटा खुला [[विश्वकोष|विश्वकोश]] हो जसमा विभिन्न विषयका जानकारीहरू सङ्ग्रहित हुन्छन्। *हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईँ हामी सबैको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी बनाऔँ। *विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन]] गर्ने अधिकार दिन्छ। तपाईँ पनि यहाँ नयाँ लेख लेख्न अथवा पहिले देखि नै भएका लेखमा सामग्री थप्न सक्नुहुन्छ, तर विकिपिडियामा तपाईँद्वारा सृजना गरिएका कुनै पनि [[विज्ञापन]] वा [[आत्मकथा]] स्वीकृत हुँदैन। *सबैभन्दा पहिले दुईवटा लेख [[विकिपीडिया:प्राय सोधिने प्रश्नहरू|प्राय सोधिने प्रश्नहरू]] र [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|स्वशिक्षा]] पढ्नुहोस् अथवा [http://www.youtube.com/watch?v=Ucm583Rd3Cs यो भिडियो हेर्नुहोस्]। *आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईँको [[:user:{{PAGENAME}}|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला। '''(परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन)''' *विकिपिडियामा नयाँ लेख लेख्न तथा भएका लेखहरू सम्पादन गर्न यहाँलाई केही अप्ठ्यारो परे अथवा विकीको विषयमा केही प्रश्न, सुझाव, गुनासो आदि भएमा [[विकिपीडिया:चौतारी|चौतारी]] अथवा [[विकिपीडिया:प्रश्नहरू|प्रश्नहरू]] पृष्ठ सम्पादन गरेर आफ्नो प्रश्न, सुझाव आदि राख्नु होला। *विकिपिडिया सम्बन्धी सामान्य जानकारीहरूका लागि [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|परिचय]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। *कुनै सहयोग चाहिएमा [[विकिपीडिया:सहायता|सहायता]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। *परीक्षणको लागि [{{fullurl:Special:Mypage/प्रयोगस्थल|action=edit&preload=Template:User_Sandbox/preload}} आफ्नो प्रयोगस्थल] पृष्ठमा अभ्यास गर्नुहोस। {|class="wikitable" style="background:#CBCFF4; border:0pix solid; text-align:left; width:50%;" |- |rowspan=5| [[चित्र:Wiki Nepal.png|100px|center]] |bgcolor="CBCFF7"|[[विकिपीडिया:स्वागत|<font size="+1"> स्वागत</font>]] |- style="background:CBCFF5;" |[[विकिपीडिया:नेपाली दुतावास|<font size="+1">विकिपीडिया:नेपाली दूतावास</font>]] |- style="background:#CBCFF3;" |<font size="+1"> [[विकिपीडिया:प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]]</font> |- style="background:CBCFF6;" |<font size="+1"> [[विकिपीडिया:चौतारी|चौतारी]] |- style="background:CBCFF7;" |<font size="+1"> [[Help:सहायता विषयसूचि|सहायता]] |- |} *हामीलाई विश्वास छ तपाईँले एउटा विकिपिडियन बनेर यहाँका लेखहरू सम्पादन गर्न रमाईलो मान्नु हुनेछ। *कृपया वार्तालाप पृष्ठमा चारवटा वक्र (<nowiki>~~~~</nowiki>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईँको नाम, वार्ता पृष्ठको लिङ्क र मिति थपिने छ। *यदि तपाईँलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' राख्नु होला। कसैले तपाईँको समस्याको समाधान बताउने छ। *अन्य समस्याको लागि [[Special:ListAdmins|प्रबन्धक]]हरूसँग सम्पर्क राख्न सक्नुहुन्छ। <b>धन्यवाद!</b> </font> |} - [[User:Nawaraj Ghimire|Nawaraj Ghimire]] ([[User talk:Nawaraj Ghimire|कुरा गर्ने]]) ०८:०२, १५ अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC)) == जनै खटिरा भनेको के हो ? अन्धविश्वास र समाधान == जनै खटिरा (हर्पसजोस्टर) एक प्रकारको भाईरल ईन्फेक्सन हो । यसलाई पीडादायक समस्याको रुपमा लिन सकिन्छ । किनभने छालामा देखिने यो रोगमा स–साना पानीफोका जस्ता आउने खटिराहरु चिलाउनुका साथै असह्य रुपले दुख्ने किसिमको हुन्छ । चिकनपोक्सको जिवानु (भेरिसेला जोस्टर) भाइरसको संक्रमणले यो रोग लाग्दछ । चिकित्सकिय भाषामा यसलाई हर्पसजोस्टर भनिन्छ भने गाउँघरमा जनैखटिरा पनि भन्ने गरेको पाइन्छन् । जनै खटिरा सबै उमेरका मानिसलाई हुन सक्छ । प्रायःगरी यो रोग त्यस्ता व्यक्तिलाई हुन्छ, जसलाई पहिला ठेउँला (चिकेनपोक्स) भएको वा चिकेनपोक्सको एक्सपोजर भएको होस् । त्यस्ता व्यक्तिलाई हर्पसजोस्टर हुने संभावना प्रबल हुन्छ । कारण के भने भेरीसेला जोस्ट नामक भाईरस शरीरमा एक पटक प्रवेश गरिसकेपछि चिकेनपोक्स ठीक भइसकेपश्चात् पनि यो भाइरस नर्वस सिस्टम जान्छ र जीवनपर्यन्त सुषुप्त अवस्थामा शरीरभित्रै रहिरहन्छ । आफ्नो अनुकूल परिस्थतिमा वा शरीरको प्रतिरोधक क्षमता कम भएमा यो पुनः देखापर्ने गर्दछ । मधुमेह, मुटुको रोगी, एड्स रोगी, किड्नीको रोगी र क्यान्सरलगायतका पुराना रोगीहरुमा उनीहरुको आन्तरिक शारीरिक क्षमता कमजोर हुन्छ । यसबाहेक लामो समयसम्म उपचारको क्रममा स्टेराएड्स जस्तै प्रेडनिसोन औषधिको सेवन गर्नेमा पनि हर्पसजोस्टर हुने खतरा बढी रहन्छ । यो रोग किन हुन्छ यसको कारण स्पष्ट त छैन, तर चिकित्साविद्हरु (छालारोग विशेषशज्ञ)को भनाईअनुसार जब हाम्रो शरीरको प्रतिरोधक क्षमता कमजोर हुन्छ । जसले गर्दा शरीर कमजोर हुन जान्छ । त्यसबेला यसको भाईरस नर्वस पथ–वे अर्थात् स्नायुमार्गको बाटो हुँदै हाम्रो छालासम्म पुग्छ । सामान्यतया यो रोग बढ्दो उमेर तथा पचास वर्षभन्दा बढी उमेर भएका मानिसहरुमा लाग्ने संभावना बढिरहन्छ । यसबाहेक अन्य कारणहरुमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम हुनु, शारीरिक तथा मानसिक तनाव बढी हुनु, निन्द्राको अभाव आदीलाई लिन सकिन्छ । दाना निस्किनुभन्दा अगाडि प्रभावित पाटामा दर्द हुनु यस रोगको प्रमुख लक्षण हो । दर्द भएको केही दिनपश्चात् त्यस ठाउँमा रातो–रातो डाबर आउन सुरु हुन्छ । सुरुमा छालामा मसिनो डाबर आउनु । पछि खटिराको रुपमा विकास हुनु । खटिरा घाउको रुपमा परिणत हुनु । सो घाउ वरिपरिको क्षेत्रको छाला अति नै संवेदनशील हुनु र छुँदा पनि साह्रै दुख्नु । ज्वरो आउनु । खटिरा आउने ठाऊँमा धेरै दुख्ने । चिलाउनु, पोलेकोजस्तो अनुभव हुनु । झस्का हानेको जस्तो दुख्ने । पानीका ससाना फोका आउने । शरीरको कुनै पाटोमा खटिरा आउने । हात, पाखुरा, छाती, पेट, पिठ्युँ, खुट्टा वा कुनैपनि ठाँउमा आउन सक्छ । तर, अधिकांश रुपमा डाबरहरु शरीरको माथिल्लो भागमा नै निस्किन्छ । यसको अलावा कसै–कसैलाई ज्वरो आउनुकोसाथै शरीरका जोर्नीहरु दुख्नु, टाउको दुख्नु, बढी लाईट सहन न हुनु, थकान महसुस हुनु आदि जस्ता शिकायतहरु पनि देखिन्छ । समयमा नै जनैखटिराको औषधोपचार गरिएन भने यसरोबाट प्रभावित व्यक्तिको आखाँको दृष्टि कमजोर हुने । बिरामीको मुख बांगो हुने । ब्रेन हेमरेज भई बिरामीको मृत्यु पनि हुन सक्छ । हर्पसजोस्टरको बारेमा गाउँघरमा एकप्रकारको अन्धविश्वास वा भ्रम रहेको देखिन्छ । के भने, जनै खटिरा भएपछि यो रोग निको हुँदैन । ब्यक्तिको मृत्यु हुन्छ । जुन एकदमै गलत कुरा हो । जनैखटिरा आएपछि कसैलाई दुई–तीन हप्तामा ठीक हुन्छ भने कतिपय दीर्घरोगबाट पीडित बिरामीलाई एकरदुई वर्षसम्म यसले दुस्ख दिइरहन्छ । यसकारण बेलामै संबन्धित (छालारोग विशेषज्ञ) लाई कन्सल्ट गरी यस समस्यको उपचार गराउनु पर्दछ । होमियोप्याथिक उपचारः होमियोप्याथिक चिकित्सामा रोगीको शारीरिक एवं मानसिक अवस्थालाई ध्यानमा राखेर ऊपचार गर्ने गरिन्छ । हर्पसजोस्टर (जनै खटिरा)को उपचारमा रोगीको लक्षणअनुसार प्रयोग हुने केही होमियोप्याथिक औषधिहरु निम्न लिखित छन् । जसको प्रयोग आफ्नो नजिक कुनै योग्य तथा अनुभवी होमियोप्याथिक चिकित्सक सँग परामर्श लिई प्रयोग गर्नु उचित हुन्छ । औषधिहरुः डल्कामारा, रसटक्स, टरेन्टुलाक्युबेन्स, मेजेरियम, आर्से्निकएल्ब, सिकोटा विरोसा, थुजा, आईरिस भर्स, रेनन्क्युलस, केन्थरिस, परुनस स्पाईनोसा, सोरिनम आदी । संक्रमण अवस्थामा भएको रोगीको ऊचित हेरविचार र सरसफाईमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ । यसका साथै बिरामीको लुगा, बेडसिट, तौलिया, रुमाल, काँइयो आदिलाई तातोपानीले धोएर जीवाणुरहीत बनाउने । डाबर चिल्लाएको अवस्थामा नङले वा कुनै प्वाईन्टेट वस्तुले कन्याउनु हुँदैन । साह्रै नै चिलाएको छ भने सफा नरम कपडाले माथिबाट हल्का किसिमले सुमसुम्याने गर्नाले पनि चिलाउनमा राहत मिल्छ । आवश्यकता अनुसार पर्याप्त मात्रामा निदाउनु पर्छ । चर्को घाममा लामो समय बस्नु हुँदैन । शारीरिक एवं मानसिक तनाव सकभर कम गर्नुपर्छ । यस रोगको उपचारको क्रममा बिरामीले आफ्नो खानपानमा समेत ध्यान दिनुपर्छ । उचित खानपानले पनि रोगलाई निको पार्नमा मद्दत गर्दछ । यस रोगबाट पीडित बिरामीले आफ्नो खानामा माछा, मासु, गेडागुडी, दूध, चिज, मुंगको दाल, लसुन, हरियो सागपात समावेश गर्नु पर्छ । बदाम, पेश्ता, काजू, ओख्खर, चक्लेट, मिठाई, जौ, गहुँबाट बनेका परिकार भटमास आदि जस्ता खाद्य पदार्थहरुको सेवनले भाईरसलाई वृद्धि गर्ने हुँदा यसलाई नखानु नै वेश हुन्छ । [[User:Krishna Kumar Saiju|Krishna Kumar Saiju]] ([[User talk:Krishna Kumar Saiju|कुरा गर्ने]]) ००:४६, १७ अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC)) == एण्टिबायोटिक प्रतिरोध: नेपाली समाजमाथि मडारिँदै गरेको मौन महामारी == एण्टिबायोटिक '''प्रतिरोध: नेपाली समाजमाथि मडारिँदै गरेको मौन महामारी''' '''हामीले देखेनौँ, तर हामीमाथि फैलँदैछ''' नेपालका धेरै घरमा एउटा साझा दृश्य देखिन्छ—दराजभित्र औषधिका स्ट्रिप, झोलामा आधा–आधा गोली, र पुरानो प्रिस्क्रिप्सन। ज्वरो आयो भने “अघिल्लो पटक खाएको औषधि”, खोकी लाग्यो भने “छिमेकीले सुझाएको क्याप्सुल”, पेट दुख्यो भने “मेडिकल पसलको दाइले दिएको गोली”—यस्ता व्यवहार आज सामान्य भइसकेका छन्। यही सामान्य देखिने बानी आज '''गम्भीर स्वास्थ्य संकट''' बन्दै गएको छ। विभिन्न अध्ययन, स्वास्थ्यकर्मीहरूको अनुभव र फिल्ड अवलोकन अनुसार '''नेपालमा करिब ७० प्रतिशत मानिसहरूले डाक्टरको सल्लाह बिना आफूखुसी औषधि सेवन गर्ने''' गरेको पाइन्छ। यसरी जथाभावी सेवन हुने औषधिमध्ये सबैभन्दा बढी दुरुपयोग '''एण्टिबायोटिक'''को छ। यही दुरुपयोगले जन्माएको समस्या हो—'''एण्टिबायोटिक प्रतिरोध (Antibiotic Resistance)'''। यो समस्या चर्को आवाजमा आउँदैन। न त यसले तुरुन्तै सबैलाई थला पार्छ। तर यसले विस्तारै काम गर्छ—औषधिलाई कमजोर बनाउँदै, संक्रमणलाई बलियो बनाउँदै, र एक दिन सामान्य रोगलाई पनि ज्यान जाने कारण बनाउँदै। नेपालमा '''स्व–औषधोपचार: किन यति सामान्य?''' स्व–औषधोपचार (Self-medication) भनेको '''डाक्टरको परामर्श बिना औषधि सेवन गर्ने अभ्यास''' हो। नेपालमा यो प्रवृत्ति किन बढ्यो? '''पहिलो—पहुँच र समय।''' ग्रामीण तथा अर्ध–शहरी क्षेत्रमा डाक्टर भेट्न समय र खर्च दुवै लाग्छ। '''दोस्रो—मेडिकल पसलको सहजता।''' प्रिस्क्रिप्सन बिना नै शक्तिशाली औषधि पाइन्छ। '''तेस्रो—अनुभवको भ्रम।''' “अघिल्लो पटक यही औषधिले ठीक भएको थियो” भन्ने विश्वास। '''चौथो—स्वास्थ्य शिक्षाको कमी।''' औषधि के हो, कहिले चाहिन्छ, कसरी काम गर्छ—यसबारे पर्याप्त जानकारी नहुनु। यी सबै कारण मिलेर '''एण्टिबायोटिकलाई ‘सबै रोगको औषधि’''' बनाइदिएको छ—जुन घातक भ्रम हो। एण्टिबायोटिक '''के हो? के होइन?''' एण्टिबायोटिक भनेको '''ब्याक्टेरियाबाट हुने संक्रमण'''को उपचारका लागि प्रयोग हुने औषधि हो। यसले ब्याक्टेरियालाई मार्छ वा बढ्न नदिन्छ। उदाहरणका लागि—निमोनिया, टाइफाइड, घाउमा संक्रमण, मूत्रनलीको संक्रमण, क्षयरोग (विशेष औषधि सहित)। तर '''एण्टिबायोटिक के होइन?''' • भाइरसबाट हुने रोगमा काम गर्दैन। • सबै ज्वरोमा आवश्यक हुँदैन। • रुघाखोकी, फ्लु, डेंगु, कोरोना जस्ता रोगमा उपयोगी हुँदैन। यही फरक नबुझ्दा एण्टिबायोटिकको '''गलत प्रयोग''' सुरु हुन्छ—र यहीँबाट समस्या बढ्छ। एण्टिबायोटिक '''प्रतिरोध: सरल भाषामा के हो?''' '''एण्टिबायोटिक प्रतिरोध''' भनेको '''ब्याक्टेरियाले आफूलाई त्यस्ता औषधिबाट जोगाउन सिक्ने क्षमता''' हो, जसले पहिले तिनलाई मार्थ्यो। जब एण्टिबायोटिक: • गलत रोगमा प्रयोग हुन्छ, • पूरा मात्रा (course) नखाई बीचमै छोडिन्छ, • बारम्बार अनावश्यक रूपमा दोहोरिन्छ, त्यसपछि कमजोर ब्याक्टेरिया मर्छन्, तर केही बलिया ब्याक्टेरिया बाँच्छन्। ती बाँचेका ब्याक्टेरिया फेरि बढ्छन्—अब पहिलेको औषधिलाई असर नपर्ने गरी। यसरी '''प्रतिरोधी ब्याक्टेरिया''' जन्मिन्छन्। एउटा '''साधारण उदाहरण''' मानौँ, तपाईंको शरीरमा १०० वटा ब्याक्टेरिया छन्। एण्टिबायोटिक खाँदा ९० वटा मरे। १० वटा बाँचे। यदि तपाईंले “ठीक भयो” भन्दै औषधि बीचमै छोड्नुभयो भने—ती १० वटा फेरि बढ्छन्। अब तिनीहरू '''पहिलेको औषधिबाट नडराउने'''हुन्छन्। पछिल्लो पटक: • त्यही औषधि खाँदा काम गर्दैन। • रोग झन् गम्भीर हुन्छ। • महँगो औषधि चाहिन्छ—कहिलेकाहीँ त्यो पनि काम गर्दैन। नेपाली '''समाजमा औषधि संस्कार''' हामी औषधिलाई '''तुरुन्त राहत दिने वस्तु'''का रूपमा हेर्छौँ। “छिटो निको हुनु” नै लक्ष्य हुन्छ। तर '''दीर्घकालीन असर'''बारे सोचिँदैन। औषधि खानु अघि रोग के हो भन्ने प्रश्नभन्दा “के खाँदा ठीक हुन्छ?” भन्ने प्रश्न अगाडि आउँछ। यस संस्कारमा: • पुरानो औषधि दोहोरिन्छ, • अरूको औषधि सापटी लिइन्छ, • आधा कोर्स छोडिन्छ, • र अन्त्यमा औषधि आफैँ कमजोर बनाइन्छ किन '''एण्टिबायोटिक प्रतिरोध ‘मौन महामारी’ हो?''' महामारी भनिँदा हामी भीड, हल्ला, डर सम्झन्छौँ। तर एण्टिबायोटिक प्रतिरोध '''मौन''' छ—यसले चिच्याउँदैन। तर यसको असर गहिरो छ। • पहिले सजिलै निको हुने संक्रमण अब जटिल बन्छ। • अस्पताल बसाइ लम्बिन्छ। • उपचार खर्च बढ्छ। • बालबालिका, वृद्धवृद्धा र कमजोर प्रतिरक्षा भएका मानिस सबैभन्दा बढी जोखिममा पर्छन्। र सबैभन्दा गम्भीर कुरा—'''यो समस्या एक व्यक्तिमा सीमित हुँदैन'''। प्रतिरोधी ब्याक्टेरिया हात, पानी, खाना र अस्पतालमार्फत '''समुदायभरि फैलिन्छ'''। नेपालका '''अस्पताल र समुदायमा देखिन थालेका संकेत''' स्वास्थ्यकर्मीहरू भन्छन्—पहिले काम गर्ने औषधि अब काम गर्दैन। सामान्य संक्रमणमा पनि: • पटक–पटक औषधि फेर्नुपर्छ, • इन्जेक्सन र महँगो विकल्प प्रयोग गर्नुपर्छ, • कहिलेकाहीँ उपचार असफल हुन्छ। यी संकेतहरू भोलिको होइन—'''आजको यथार्थ''' हुन्। हामीले '''आज नबुझे के हुन्छ?''' यदि यही गति रहिरह्यो भने: • सानो संक्रमण पनि ज्यान जाने कारण बन्न सक्छ। • शल्यक्रिया, क्यान्सर उपचार, अंग प्रत्यारोपण जस्ता उपचार जोखिमपूर्ण बन्छन्। • स्वास्थ्य प्रणालीमा आर्थिक र मानवीय दबाब बढ्छ। तर यो भविष्य '''अपरिहार्य''' छैन। समयमै सचेत भयौँ भने—यो संकट रोक्न सकिन्छ। एण्टिबायोटिक '''प्रतिरोध कसरी विकसित हुन्छ? (वैज्ञानिक तर सरल व्याख्या)''' एण्टिबायोटिक प्रतिरोध कुनै एकैदिन हुने घटना होइन। यो '''क्रमिक प्रक्रिया''' हो, जसमा मानव व्यवहारको ठूलो भूमिका हुन्छ। ब्याक्टेरिया स्वभावतः छिटो परिवर्तन (mutation) हुने जीव हुन्। जब हामी एण्टिबायोटिकको गलत प्रयोग गर्छौँ, त्यही वातावरणले ब्याक्टेरियालाई '''बलियो बन्न सिकाउँछ'''। जब एण्टिबायोटिक शरीरमा प्रवेश गर्छ: • कमजोर ब्याक्टेरिया मर्छन् • केही ब्याक्टेरिया प्राकृतिक रूपमा बलिया हुन्छन् • ती बलिया ब्याक्टेरिया बाँच्छन् र बढ्छन् यदि औषधि: • गलत मात्रामा लिइयो • पूरा अवधि नखाइयो • अनावश्यक रूपमा दोहोर्‍याइयो भने, ती बलिया ब्याक्टेरिया झन् शक्तिशाली बन्छन्। केही समयपछि: • एउटै औषधिले काम गर्दैन • अर्को, अझ बलियो औषधि चाहिन्छ यसरी '''औषधि पछि–पछि कमजोर हुँदै जान्छ, ब्याक्टेरिया अघि–अघि बलिया हुँदै जान्छन्'''। '''“बलियो औषधि” भन्ने भ्रम''' नेपालमा एउटा खतरनाक धारणा फैलिएको छ— 👉 '''“बलियो औषधि खाए छिटो निको हुन्छ।”''' यही सोचका कारण: • सामान्य संक्रमणमा पनि शक्तिशाली एण्टिबायोटिक प्रयोग गरिन्छ • पहिलो चरणका औषधि छोडेर सिधै दोस्रो वा तेस्रो चरणका औषधि लिइन्छ तर चिकित्सकीय दृष्टिले: • सबै रोगका लागि “बलियो” औषधि आवश्यक हुँदैन • सानो संक्रमणमा शक्तिशाली औषधि प्रयोग गर्नु भनेको '''भविष्यका विकल्प नष्ट गर्नु''' हो यसरी “बलियो” खोज्ने प्रवृत्तिले नै '''एण्टिबायोटिक प्रतिरोधलाई तीव्र बनाइरहेको''' छ। मेडिकल '''पसलको भूमिका: सहजता कि जोखिम?''' नेपालमा मेडिकल पसलहरू स्वास्थ्य सेवाको महत्त्वपूर्ण हिस्सा हुन्। धेरै ठाउँमा तिनै पहिलो सम्पर्क बिन्दु हुन्। तर समस्या तब हुन्छ, जब: • डाक्टरको प्रिस्क्रिप्सन बिना एण्टिबायोटिक बिक्री हुन्छ • ग्राहकको मागअनुसार औषधि दिइन्छ • “अघिल्लो पटक यही खाएको” भनेर दोहोर्‍याइन्छ यसले दुईवटा जोखिम बढाउँछ: 1. गलत औषधि गलत रोगमा प्रयोग हुन्छ 2. औषधि प्रयोगको अवधि र मात्रा नियन्त्रणबाहिर जान्छ यसरी, अनजानेमै मेडिकल पसलहरू '''एण्टिबायोटिक प्रतिरोधको चक्रमा जोडिन पुग्छन्'''। अस्पतालभित्रको '''चुनौती''' धेरैले सोच्छन्—“अस्पतालमा त सबै सुरक्षित हुन्छ।” तर एण्टिबायोटिक प्रतिरोधको चुनौती '''अस्पतालभित्र पनि उत्तिकै गम्भीर''' छ। अस्पतालमा: • गम्भीर बिरामी हुन्छन् • धेरै एण्टिबायोटिक प्रयोग हुन्छ • प्रतिरोधी ब्याक्टेरिया फैलिन सजिलो वातावरण हुन्छ यदि: • हात नधुने • उपकरण राम्ररी सफा नगर्ने • बिरामी–बिरामीबीच संक्रमण नियन्त्रण कमजोर भयो भने, प्रतिरोधी ब्याक्टेरिया एक बिरामीबाट अर्कोमा सजिलै सर्छ। यसलाई '''हस्पिटल–एक्वायर्ड इन्फेक्सन''' भनिन्छ, जुन उपचार गर्न अत्यन्त गाह्रो हुन्छ। पशुपालन '''र कृषि: देखिँदैन तर गहिरो असर''' एण्टिबायोटिक प्रतिरोध मानव स्वास्थ्यमा मात्र सीमित छैन। नेपालमा पशुपालन र कुखुरापालनमा: • रोग नलागोस् भनेर • छिटो तौल बढोस् भनेर अनावश्यक एण्टिबायोटिक प्रयोग हुने गरेको छ। यसका असर: • जनावरको शरीरमा प्रतिरोधी ब्याक्टेरिया विकास • त्यो ब्याक्टेरिया: • मासु • दूध • अण्डा मार्फत मानव शरीरमा प्रवेश यसरी, हामीले नखाएको औषधिको असर पनि '''हाम्रो शरीरले भोग्नुपर्छ'''। प्रतिरोधी '''ब्याक्टेरिया कसरी फैलिन्छ?''' एण्टिबायोटिक प्रतिरोध '''संक्रामक समस्या''' पनि हो। प्रतिरोधी ब्याक्टेरिया: • हात मिलाउँदा • राम्रोसँग नधोइएको हातबाट • दूषित पानी र खाना • अस्पतालको बेड, ढोका, उपकरण मार्फत एक व्यक्तिबाट अर्कोमा फैलिन्छ। यसको अर्थ: “आज एक व्यक्तिले गरेको गल्ती भोलि धेरैले भोग्न सक्छन्।” नेपालमा '''देखिन थालेका गम्भीर उदाहरणहरू''' स्वास्थ्यकर्मीहरूको अनुभव अनुसार: • सामान्य पिसाब नलीको संक्रमणमा पनि औषधि काम नगर्ने केस बढ्दैछन् • टाइफाइड र निमोनियामा पटक–पटक औषधि परिवर्तन गर्नुपरेको छ • केही अवस्थामा उपचार ढिलो हुँदा जटिलता र मृत्युको जोखिम बढेको छ यी घटनाहरूले देखाउँछन् कि '''एण्टिबायोटिक प्रतिरोध भविष्यको खतरा होइन—वर्तमानको समस्या हो'''। सामाजिक '''र आर्थिक असर''' एण्टिबायोटिक प्रतिरोधले: • बिरामीको उपचार खर्च बढाउँछ • परिवारको आम्दानी घटाउँछ • अस्पताल र स्वास्थ्य प्रणालीमा दबाब बढाउँछ गरिब र सीमान्तकृत समुदाय: • महँगो औषधि किन्न नसक्ने • ढिलो उपचार पाउने • जटिलताबाट बढी प्रभावित हुने यसरी, एण्टिबायोटिक प्रतिरोधले '''स्वास्थ्य असमानता पनि बढाउँछ'''। '''“म त एक जनामात्र हुँ” भन्ने सोचको जोखिम''' धेरैले भन्छन्—“म एक जनाले खाएको औषधिले के फरक पर्छ र?” तर सत्य के हो भने: • एण्टिबायोटिक प्रतिरोध व्यक्तिगत निर्णयबाट सुरु हुन्छ • तर यसको असर सामूहिक हुन्छ यदि लाखौँ मानिसले यही सोच राखे: • औषधि छिट्टै निष्प्रभावी बन्छ • नयाँ औषधि विकास महँगो र ढिलो हुन्छ त्यसैले, '''प्रत्येक व्यक्तिको निर्णय महत्त्वपूर्ण''' छ। के '''हामीले एण्टिबायोटिक प्रयोग नै नगर्ने?''' एण्टिबायोटिक खराब होइन। समस्या '''दुरुपयोग''' हो। सही रोगमा, सही मात्रामा, सही अवधिसम्म प्रयोग गरियो भने: • एण्टिबायोटिक जीवनरक्षक हुन्छ • आधुनिक चिकित्साको आधार नै यही हो लक्ष्य: “एण्टिबायोटिक बन्द गर्ने होइन, बुद्धिमानीपूर्वक प्रयोग गर्ने।” अगाडिको '''बाटो''' एण्टिबायोटिक प्रतिरोध रोक्न: • वैज्ञानिक समाधान चाहिन्छ • तर त्यो भन्दा बढी '''सामाजिक व्यवहार परिवर्तन''' चाहिन्छ जबसम्म: • हामी औषधिलाई हल्का रूपमा लिन्छौँ • छिटो राहतलाई दीर्घकालीन सुरक्षाभन्दा माथि राख्छौँ तबसम्म यो संकट घट्दैन। '''सबैभन्दा बढी जोखिममा को छन्?''' एण्टिबायोटिक प्रतिरोधले सबैलाई असर गर्छ, तर केही समूहहरू '''अत्यन्त जोखिममा''' छन्। '''१) बालबालिका''' बालबालिकाको प्रतिरक्षा प्रणाली पूर्ण विकसित नहुने भएकाले: • संक्रमण छिटो फैलिन्छ • औषधि काम नगर्दा अवस्था गम्भीर बन्छ • सामान्य ज्वरो, झाडापखाला, निमोनिया जटिल बन्न सक्छ अझ चिन्ताजनक कुरा के छ भने: • बालबालिकालाई “छिटो निको पार्न” भन्दै • अनावश्यक एण्टिबायोटिक खुवाइने प्रवृत्ति बढ्दो छ यसले बाल्यकालमै '''प्रतिरोधी ब्याक्टेरियाको बीउ रोपिदिन्छ'''। '''२) वृद्धवृद्धा''' वृद्ध उमेरमा: • शरीर कमजोर हुन्छ • दीर्घ रोग (मधुमेह, उच्च रक्तचाप आदि) हुन्छ यस्तो अवस्थामा: • संक्रमण नियन्त्रण गर्न गाह्रो हुन्छ • औषधि काम नगरे मृत्युको जोखिम बढ्छ धेरै वृद्धवृद्धा: • पुराना औषधि आफैं दोहोर्‍याएर खाने • छिमेकी वा आफन्तको सल्लाहमा औषधि लिने जसले जोखिम झन् बढाउँछ। '''३) गर्भवती महिला''' गर्भावस्थामा: • सबै औषधि सुरक्षित हुँदैन • गलत एण्टिबायोटिकले आमा र गर्भस्थ शिशु दुवैलाई असर गर्न सक्छ यदि संक्रमण प्रतिरोधी भयो भने: • उपचार विकल्प सीमित हुन्छ • जटिलता बढ्छ यसैले गर्भवती महिलामा '''डाक्टरको सल्लाह बिना औषधि सेवन अत्यन्त खतरनाक''' हुन्छ। '''एण्टिबायोटिक प्रतिरोध र मृत्युको सम्बन्ध''' धेरैलाई लाग्छ—“औषधि नलागे अर्को औषधि होला।” तर वास्तविकता सधैं यस्तो हुँदैन। जब: • पहिलो औषधि काम गर्दैन • दोस्रो पनि निष्प्रभावी हुन्छ • तेस्रो औषधि महँगो, दुर्लभ वा शरीरले सहन नसक्ने हुन्छ त्यस अवस्थामा: • उपचार ढिलो हुन्छ • संक्रमण फैलिन्छ • अंग फेल हुने • अन्ततः मृत्युको जोखिम बढ्छ स्वास्थ्यकर्मीहरू भन्छन्: “हामीसँग औषधि हुँदाहुँदै पनि काम नगर्ने अवस्था आउनु नै एण्टिबायोटिक प्रतिरोधको सबैभन्दा डरलाग्दो पक्ष हो।” '''नयाँ औषधि बनाइहालिन्छ नि?” भन्ने भ्रम''' नयाँ एण्टिबायोटिक बनाउनु: • धेरै महँगो • धेरै समय लाग्ने • वैज्ञानिक रूपमा जटिल प्रक्रिया हो एक नयाँ औषधि बजारमा आउन: • १०–१५ वर्ष लाग्न सक्छ • अर्बौँ रुपैयाँ खर्च हुन्छ तर ब्याक्टेरिया: • केही महिनामै प्रतिरोधी बन्न सक्छ त्यसैले: “नयाँ औषधि समाधान होइन, सही प्रयोग नै समाधान हो।” '''समाधान के हो? (व्यक्ति–समुदाय–राज्य)''' एण्टिबायोटिक प्रतिरोध रोक्न '''सबै तहबाट प्रयास''' आवश्यक छ। '''१) व्यक्ति स्तरमा''' हरेक नागरिकले गर्नुपर्ने कुरा: • डाक्टरको सल्लाह बिना एण्टिबायोटिक नखाने • पूरा कोर्स पूरा गर्ने • बाँकी औषधि भविष्यका लागि नराख्ने • अरूलाई औषधि सिफारिस नगर्ने साधारण तर प्रभावकारी नियम: “ज्वरो आयो भने एण्टिबायोटिक होइन, सल्लाह चाहिन्छ।” '''२) परिवार र समुदाय स्तरमा''' • बालबालिकालाई अनावश्यक औषधि नखुवाउने • औषधि संस्कारबारे खुला छलफल गर्ने • सरसफाइ र हात धुने बानी बसाल्ने समुदाय सचेत भयो भने: • संक्रमण घट्छ • औषधिको आवश्यकता आफैं कम हुन्छ '''३) मेडिकल पसल र स्वास्थ्यकर्मी''' • प्रिस्क्रिप्सन बिना एण्टिबायोटिक नदिने • बिरामीलाई सही जानकारी दिने • छोटो फाइदाभन्दा दीर्घकालीन स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता दिने स्वास्थ्यकर्मीहरू: “औषधि बेच्ने मात्र होइन, जिम्मेवारी वहन गर्ने भूमिका” मा रहनुपर्छ। '''४) राज्य र नीति तहमा''' सरकारले: • औषधि बिक्रीमा कडाइ • एण्टिबायोटिक प्रयोगको निगरानी • जनचेतना अभियान • पशुपालनमा अनावश्यक प्रयोग नियन्त्रण गर्नैपर्छ। यो समस्या: • व्यक्तिको मात्र होइन • राष्ट्रिय स्वास्थ्य सुरक्षासँग जोडिएको विषय हो। '''अब पनि चुप लाग्ने?''' एण्टिबायोटिक प्रतिरोध: • हल्ला होइन • भविष्यको कुरा होइन • अहिलेको वास्तविक संकट हो यदि आज हामी: • “सानो कुरा” भनेर बेवास्ता गर्छौँ • “मलाई त असर गर्दैन” भन्छौँ भोलि: • साधारण संक्रमण पनि प्राणघातक हुन सक्छ • आधुनिक चिकित्सा असहाय बन्न सक्छ '''निष्कर्ष''' एण्टिबायोटिक मानव सभ्यताको ठूलो उपलब्धि हो। तर यसको गलत प्रयोगले: • यही उपलब्धिलाई संकटमा पारेको छ। आज आवश्यक कुरा: '''औषधिको होइन, सोचको उपचार।''' यदि हामी: • सचेत भयौँ • जिम्मेवार बन्यौँ • आजैबाट बानी परिवर्तन गर्‍यौँ भने: • एण्टिबायोटिक भावी पुस्ताका लागि पनि जीवनरक्षक रहन सक्छ। '''“डाक्टरको सल्लाह बिना औषधि सेवन नगर्नुहोस्।''' '''आजको सावधानी नै भोलिको जीवन सुरक्षा हो।”''' [[विशेष:Contributions/&#126;2025-41709-87|&#126;2025-41709-87]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2025-41709-87|वार्तालाप]]) १२:४८, १९ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय) :Thank you ❤️😍 [[विशेष:Contributions/&#126;2026-31841-67|&#126;2026-31841-67]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-31841-67|वार्तालाप]]) १२:३६, २८ मे २०२६ (नेपाली समय) ::you are welcome [[विशेष:Contributions/&#126;2026-38639-56|&#126;2026-38639-56]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-38639-56|वार्तालाप]]) १५:५४, ८ जुलाई २०२६ (नेपाली समय) 40oodqta244pj3s95zdsunli1wkk1x0 0 115634 1365218 1363464 2026-07-07T13:26:47Z ~2026-36566-85 79538 1365218 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = डा. स्वर्णिम वाग्ले | native_name = रास्वपाको पहिलो निर्वाचित उपसभापति | native_name_lang = | image = File:Swarnim Wagle MP 2023.png | caption = आधिकारिक चित्र, २०८० | birth_date = | birth_place = [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]] | nationality = [[नेपाली]] | alma_mater = [[बुढानीलकण्ठ स्कूल]]<br />[[लन्डन स्कुल अफ इकोनोमिक्स]] (अर्थशास्त्र)<br />[[हार्भर्ड विश्वविद्यालय]] (सार्वजनिक प्रशासन)<br />[[अस्ट्रेलियन नेसनल युनिभर्सिटी]] (विद्यावारिधि) | occupation = [[राजनीतिज्ञ]], [[अर्थशास्त्री]] | party = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] | office = [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्री]] | term_start = २०८२ चैत १३ | term_end = | vice_president = [[राम सहाय यादव]] | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | prime_minister = [[बालेन्द्र शाह]] | predecessor = [[रामेश्वर खनाल|रामेश्वर प्रसाद खनाल]] | successor = | office1 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]] | term_start1 = २०८२ चैत १२ | term_end1 = | predecessor1 = ''आफैँ'' | constituency1 = [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] | term_start2 = २०८० वैशाख १५ | term_end2 = २०८२ भदौ २७ | predecessor2 = [[रामचन्द्र पौडेल]] | constituency2 = [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] | honorific_suffix = | citizenship = नेपाल | spouse = शशी वाग्ले | children = १ | father = जीवनराज वाग्ले | website = {{url|https://swarnimwagle.com.np/}} | honorific_prefix = [[माननीय]] }} '''डा. स्वर्णिम वाग्ले''' विश्वप्रसिद्ध अर्थशास्त्री तथा राजनीतिज्ञ र हालको नेपाल सरकारका अर्थमन्त्री हुन्। विश्वविख्यात अर्थशास्त्रीका रूपमा चिनिएका डा. वाग्ले [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] (रास्वपा)का उपसभापति पनि हुन्। उनि पार्टीको राजधानी चितवनमा सम्पन्न प्रथम ऐतिहासिक राष्ट्रिय महाधिवेशनबाट पहिलो निर्वाचित केन्द्रीय सदस्य र पहिलो निर्वाचित उपसभापति हुन् । उनि महाधिवेशनमा सबैभन्दा बढी मतले निर्वाचित केन्द्रीय सदस्य हुन् भने उपसभापतिमा उनिविरुद्ध कसैले उम्मेद्वारी नदिँदा निर्विरोध निर्वाचित भएका थिए । विराजभक्त श्रेष्ठले सुरुमा उम्मेद्वारी दिने भनेपनि पछी उनि डा. वाग्ले कै प्रस्तावक बनेका थिए । पार्टीमा तेश्रो वरियता र सरकारमा दोश्रो वरियता सहित उनी देशको महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हालीरहेका छन् । उनि यसअघि न्युयोर्क स्थित संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विकास कार्यक्रमको एसिया र प्रशान्त क्षेत्रका लागि क्षेत्रीय ब्युरोमा मुख्य आर्थिक सल्लाहकारको रूपमा कार्यरत थिए।<ref>{{Cite web |title=Swarnim Waglé |url=http://swarnimwagle.com.np |access-date=2026-02-04 |website=Swarnim Waglé |language=en}}</ref> उनी २०८० वैशाख १० गते देखि २०८२ भदौसम्म [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा पहिलो पटक सदस्य थिए। तत्कालीन बहालवाला सांसद [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]मा निर्वाचित भएपछि रिक्त रहेको [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] निर्वाचन क्षेत्रमा भएको [[तनहुँ–१ उपनिर्वाचन, २०८०|उपनिर्वाचन]]बाट उनी भारी मतले निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Swarnim Wagle elected from Tanahun-1 |url=https://kathmandupost.com/national/2023/04/25/swarnim-wagle-elected-from-tanahun-1 |access-date=2023-04-26 |website=kathmandupost.com |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> उनी हाल [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]का उपसभापति हुन्।<ref>{{Cite web |title=Dr. Swarnim Waglé {{!}} Department of Economic and Social Affairs |url=https://sdgs.un.org/panelists/dr-swarnim-wagle-29731 |access-date=2025-11-17 |website=sdgs.un.org}}</ref> र फेरि २०८२ फागुन २१ को निर्वाचनमा उनी तनहुँ-१ बाटै भारी मतले निर्वाचित भइ आफ्नै पार्टीको एकल सरकारका रणनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा सरकार चलाइरहेका छन्। == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == वाग्लेले उच्च शिक्षा हार्वर्ड विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर (मास्टर) पूरा गरेका छन् र अस्ट्रेलियन नेशनल युनिभर्सिटीबाट अर्थशास्त्रमा पीएचडी गरेका छन्। == करियर == वाग्लेले नेपाल सरकारअन्तर्गत राष्ट्रिय योजना आयोगमा उपाध्यक्षको रूपमा सेवा गर्दै स्वास्थ्य, शिक्षा, र दिगो विकासका क्षेत्रमा काम गरेका छन्। UNDP मा वरिष्ठ आर्थिक सल्लाहकारका रूपमा, उनले एशिया प्रशान्त क्षेत्रका देशहरूको आर्थिक नीति निर्माणमा योगदान पुर्‍याएका थिए। == अनुसन्धान र अकादमिक योगदान == उनले सामाजिक समावेशीता र आर्थिक नीति सम्बन्धी अनुसन्धान गरेका छन् र विश्वभरका विभिन्न शैक्षिक जर्नलहरूमा लेख प्रकाशित गरेका छन्। == राजनीतिक जीवन == ===नेपाली काँग्रेस === ===राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी=== २०२३ को मार्चमा, [[नेपाली कांग्रेस]]को दशकौंसम्म सदस्य रहेका वाग्लेले पार्टी सभापति [[शेरबहादुर देउवा]] र उनकी श्रीमती [[आरजु राणा देउवा]]को हातबाट ‘अपमान’ भएको आरोप लगाउँदै पार्टी परित्याग गरेका थिए। [[तनहुँ–१ उपनिर्वाचन, २०८०|तनहुँ १ को उपनिर्वाचनमा]] उनी [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]मा प्रवेश गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite web |title=Economist Wagle quits Congress ‘after constant humiliation by the Deubas’ |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/03/31/economist-wagle-quits-congress-after-constant-humiliation-by-the-deubas |access-date=2023-04-12 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> तनहुँ १ मा भएको उपनिर्वाचनमा वाग्लेले कांग्रेस उम्मेदवार गोविन्द भट्टराईलाई १४ हजार ७ सय ८७ मतले पराजित गर्दै ५४ प्रतिशतभन्दा बढी मत प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web |last=Republica |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 with a wide margin |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/139700/ |access-date=2023-04-26 |website=My Republica |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230502050907/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/139700/ |date=2023-05-02 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://swarnimwagle.com.np/ स्वर्णिम वाग्लेको आधिकारिक वेबसाइट] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली अर्थशास्त्रीहरू]] [[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:नेपालका अर्थ मन्त्रीहरू]] jpr1u5kanl3mecpv8c8ybpi0ugk0qdg 0 136623 1365258 1323138 2026-07-08T07:44:41Z Janak Bhatta 10885 विस्तार गरियो 1365258 wikitext text/x-wiki [[File:Dhurbe; Wild Asian Elephant.jpg|thumb|धुर्बे]] '''धुर्बे''' नेपालको [[चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज]]मा रहेको जङ्गली भाले हात्ती हो। यसले सन् २००९ देखि २०१२ सम्मको चार वर्षको अवधिमा १६ जनाको ज्यान लिइ ५० भन्दा बढी घर भत्काइदिएको थियो । सन् २०१३ मा सो हात्ती हराएको थियो तर पछि फेरी समय–समयमा देखा पर्ने गरेको छ। <ref name="kp01">{{Cite web |title=Dhurbe spotted in Chitwan National Park |url=https://kathmandupost.com/national/2018/04/16/dhurbe-spotted-in-chitwan-national-park |access-date=2021-10-27}}</ref> हात्तीको नाम त्यसले मारेको सिपाहीको नाममा राखिएको हो। <ref>{{Cite web |last=Duncan |first=Andrew |title=On the road in West Nepal |url=https://www.nepalitimes.com/here-now/on-the-road-in-west-nepal/ |access-date=2021-10-27}}</ref> हात्तीले आक्रमण गर्न थाले पछि यसको ठाउँ ट्र्याक गर्न रेडियो कलर लागइएको थियो, तर केही हप्ता पछि त्यो रेडियोले काम गर्न बन्द गरेको थियो। सन् २०१२मा हात्तीले धेरै मानिसहरू मारेपछि अधिकारीहरूले यसलाई पागल घोषित गरी मार्ने निर्णय गरेका थिए। हात्ती मार्न [[नेपाली सेना]] र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका ९३ जना जवान खटिएका थिए तर हात्ती फेला पार्न सकेन। <ref>{{Cite web |title=Nepali Gov't officials divided over how to deal with killer elephant {{!}} THEAsiaN |url=http://www.theasian.asia/archives/53955 |access-date=2021-10-27}}</ref> अधिकारीहरूले धुर्वे घाइते भए पनि भागेर बाँचेको दाबी गरेका थिए। <ref>{{Cite web |last=Rijal |first=Prahlad |date=2018-04-15 |title=Lovesick wild tusker-Dhrube elopes with female elephant |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/lovesick-wild-tusker-dhrube-elopes-with-female-elephant |access-date=2021-10-27 |website=The Himalayan Times}}</ref> धुर्बे सन् २०१८मा फेरी देखा पर्यो र सोहि वर्ष, तीर्थमनकालीस्थित चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको सैनिक चौकीमा घुसेर पोथी हात्तीलाई भगाएर लिएर लग्यो। सोही बेला धुर्बेले, पारस गज नामको भाले हात्तीलाई आक्रमण गरी घाइते बनाएको थियो । सन् २०२० मा, धुर्वेलाई ट्र्याक गर्न फेरि रेडियो कलर लगाउन प्रयास गरिएको थियो। <ref name="rv01" /> सन् २०२१ को अप्रिलमा गैँडा गणना गरिरहेको सर्वेक्षण टोलीलाई धुर्बेले आक्रमण गरेको थियो। त्यस घटनामा कुनै गम्भीर मानवीय क्षति भएन तर सर्वेक्षण भने अवरुद्ध भएको थियो। <ref name="rv01">{{Cite web |last=Newsroom |date=2021-04-06 |title=Rhino census in Chitwan affected after a wild elephant attacks counting team (Nepal) |url=https://rhinoreview.org/rhino-census-in-chitwan-affected-after-a-wild-elephant-attacks-counting-team-nepal/ |access-date=2021-10-27 |website=Rhino Review }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027104001/https://rhinoreview.org/rhino-census-in-chitwan-affected-after-a-wild-elephant-attacks-counting-team-nepal/ |date=2021-10-27 }}</ref> अक्टोबर २०२१ मा, धुर्बे एक पोथी हात्तीसँगै देखा परेको थियो। <ref name="kp01"/> ==मानवीय क्षति== हाल सम्म ध्रुवे हात्तीले २५ जनाको ज्यान लिइ सकेको छ। अन्तिम पटक २०८३ असार २० गते ध्रुवेले भरतपुर महानगरपालिका वाड नं. २३ का २१ वर्षीया आशिका बोटे र चार वर्षीय भरत बोटेको ज्यान लिएको थियो। वि. सं. २०७४ मा नेपाली सेनाका एक सेनानीलाई आक्रमण गरेर मारेपछि ध्रुवेले झन्डै नौ वर्षपछि दुई आमाछोराको ज्यान लिएको हो।<ref>{{cite web |url=https://www.setopati.com/social/393150 |title=<!-- २५ जना मान्छे मारेको ध्रुवे हात्तीको दाह्रा काट्ने तयारी --> |website=Setopati Online |publisher=Setopati Sanchar Pvt. Ltd. |language=ne |access-date=08 July 2026 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== gk0h0dfodjy50srtqjffqwsliwj2w0s 1365259 1365258 2026-07-08T07:45:32Z Janak Bhatta 10885 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:जङ्गली जनावरहरू]] जोडियो 1365259 wikitext text/x-wiki [[File:Dhurbe; Wild Asian Elephant.jpg|thumb|धुर्बे]] '''धुर्बे''' नेपालको [[चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज]]मा रहेको जङ्गली भाले हात्ती हो। यसले सन् २००९ देखि २०१२ सम्मको चार वर्षको अवधिमा १६ जनाको ज्यान लिइ ५० भन्दा बढी घर भत्काइदिएको थियो । सन् २०१३ मा सो हात्ती हराएको थियो तर पछि फेरी समय–समयमा देखा पर्ने गरेको छ। <ref name="kp01">{{Cite web |title=Dhurbe spotted in Chitwan National Park |url=https://kathmandupost.com/national/2018/04/16/dhurbe-spotted-in-chitwan-national-park |access-date=2021-10-27}}</ref> हात्तीको नाम त्यसले मारेको सिपाहीको नाममा राखिएको हो। <ref>{{Cite web |last=Duncan |first=Andrew |title=On the road in West Nepal |url=https://www.nepalitimes.com/here-now/on-the-road-in-west-nepal/ |access-date=2021-10-27}}</ref> हात्तीले आक्रमण गर्न थाले पछि यसको ठाउँ ट्र्याक गर्न रेडियो कलर लागइएको थियो, तर केही हप्ता पछि त्यो रेडियोले काम गर्न बन्द गरेको थियो। सन् २०१२मा हात्तीले धेरै मानिसहरू मारेपछि अधिकारीहरूले यसलाई पागल घोषित गरी मार्ने निर्णय गरेका थिए। हात्ती मार्न [[नेपाली सेना]] र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका ९३ जना जवान खटिएका थिए तर हात्ती फेला पार्न सकेन। <ref>{{Cite web |title=Nepali Gov't officials divided over how to deal with killer elephant {{!}} THEAsiaN |url=http://www.theasian.asia/archives/53955 |access-date=2021-10-27}}</ref> अधिकारीहरूले धुर्वे घाइते भए पनि भागेर बाँचेको दाबी गरेका थिए। <ref>{{Cite web |last=Rijal |first=Prahlad |date=2018-04-15 |title=Lovesick wild tusker-Dhrube elopes with female elephant |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/lovesick-wild-tusker-dhrube-elopes-with-female-elephant |access-date=2021-10-27 |website=The Himalayan Times}}</ref> धुर्बे सन् २०१८मा फेरी देखा पर्यो र सोहि वर्ष, तीर्थमनकालीस्थित चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको सैनिक चौकीमा घुसेर पोथी हात्तीलाई भगाएर लिएर लग्यो। सोही बेला धुर्बेले, पारस गज नामको भाले हात्तीलाई आक्रमण गरी घाइते बनाएको थियो । सन् २०२० मा, धुर्वेलाई ट्र्याक गर्न फेरि रेडियो कलर लगाउन प्रयास गरिएको थियो। <ref name="rv01" /> सन् २०२१ को अप्रिलमा गैँडा गणना गरिरहेको सर्वेक्षण टोलीलाई धुर्बेले आक्रमण गरेको थियो। त्यस घटनामा कुनै गम्भीर मानवीय क्षति भएन तर सर्वेक्षण भने अवरुद्ध भएको थियो। <ref name="rv01">{{Cite web |last=Newsroom |date=2021-04-06 |title=Rhino census in Chitwan affected after a wild elephant attacks counting team (Nepal) |url=https://rhinoreview.org/rhino-census-in-chitwan-affected-after-a-wild-elephant-attacks-counting-team-nepal/ |access-date=2021-10-27 |website=Rhino Review }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027104001/https://rhinoreview.org/rhino-census-in-chitwan-affected-after-a-wild-elephant-attacks-counting-team-nepal/ |date=2021-10-27 }}</ref> अक्टोबर २०२१ मा, धुर्बे एक पोथी हात्तीसँगै देखा परेको थियो। <ref name="kp01"/> ==मानवीय क्षति== हाल सम्म ध्रुवे हात्तीले २५ जनाको ज्यान लिइ सकेको छ। अन्तिम पटक २०८३ असार २० गते ध्रुवेले भरतपुर महानगरपालिका वाड नं. २३ का २१ वर्षीया आशिका बोटे र चार वर्षीय भरत बोटेको ज्यान लिएको थियो। वि. सं. २०७४ मा नेपाली सेनाका एक सेनानीलाई आक्रमण गरेर मारेपछि ध्रुवेले झन्डै नौ वर्षपछि दुई आमाछोराको ज्यान लिएको हो।<ref>{{cite web |url=https://www.setopati.com/social/393150 |title=<!-- २५ जना मान्छे मारेको ध्रुवे हात्तीको दाह्रा काट्ने तयारी --> |website=Setopati Online |publisher=Setopati Sanchar Pvt. Ltd. |language=ne |access-date=08 July 2026 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:जङ्गली जनावरहरू]] psna286moiwdgo59cxd78zmn8i9txrg 1365260 1365259 2026-07-08T07:47:34Z Janak Bhatta 10885 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:जङ्गली भाले हात्ती]] जोडियो 1365260 wikitext text/x-wiki [[File:Dhurbe; Wild Asian Elephant.jpg|thumb|धुर्बे]] '''धुर्बे''' नेपालको [[चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज]]मा रहेको जङ्गली भाले हात्ती हो। यसले सन् २००९ देखि २०१२ सम्मको चार वर्षको अवधिमा १६ जनाको ज्यान लिइ ५० भन्दा बढी घर भत्काइदिएको थियो । सन् २०१३ मा सो हात्ती हराएको थियो तर पछि फेरी समय–समयमा देखा पर्ने गरेको छ। <ref name="kp01">{{Cite web |title=Dhurbe spotted in Chitwan National Park |url=https://kathmandupost.com/national/2018/04/16/dhurbe-spotted-in-chitwan-national-park |access-date=2021-10-27}}</ref> हात्तीको नाम त्यसले मारेको सिपाहीको नाममा राखिएको हो। <ref>{{Cite web |last=Duncan |first=Andrew |title=On the road in West Nepal |url=https://www.nepalitimes.com/here-now/on-the-road-in-west-nepal/ |access-date=2021-10-27}}</ref> हात्तीले आक्रमण गर्न थाले पछि यसको ठाउँ ट्र्याक गर्न रेडियो कलर लागइएको थियो, तर केही हप्ता पछि त्यो रेडियोले काम गर्न बन्द गरेको थियो। सन् २०१२मा हात्तीले धेरै मानिसहरू मारेपछि अधिकारीहरूले यसलाई पागल घोषित गरी मार्ने निर्णय गरेका थिए। हात्ती मार्न [[नेपाली सेना]] र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका ९३ जना जवान खटिएका थिए तर हात्ती फेला पार्न सकेन। <ref>{{Cite web |title=Nepali Gov't officials divided over how to deal with killer elephant {{!}} THEAsiaN |url=http://www.theasian.asia/archives/53955 |access-date=2021-10-27}}</ref> अधिकारीहरूले धुर्वे घाइते भए पनि भागेर बाँचेको दाबी गरेका थिए। <ref>{{Cite web |last=Rijal |first=Prahlad |date=2018-04-15 |title=Lovesick wild tusker-Dhrube elopes with female elephant |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/lovesick-wild-tusker-dhrube-elopes-with-female-elephant |access-date=2021-10-27 |website=The Himalayan Times}}</ref> धुर्बे सन् २०१८मा फेरी देखा पर्यो र सोहि वर्ष, तीर्थमनकालीस्थित चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको सैनिक चौकीमा घुसेर पोथी हात्तीलाई भगाएर लिएर लग्यो। सोही बेला धुर्बेले, पारस गज नामको भाले हात्तीलाई आक्रमण गरी घाइते बनाएको थियो । सन् २०२० मा, धुर्वेलाई ट्र्याक गर्न फेरि रेडियो कलर लगाउन प्रयास गरिएको थियो। <ref name="rv01" /> सन् २०२१ को अप्रिलमा गैँडा गणना गरिरहेको सर्वेक्षण टोलीलाई धुर्बेले आक्रमण गरेको थियो। त्यस घटनामा कुनै गम्भीर मानवीय क्षति भएन तर सर्वेक्षण भने अवरुद्ध भएको थियो। <ref name="rv01">{{Cite web |last=Newsroom |date=2021-04-06 |title=Rhino census in Chitwan affected after a wild elephant attacks counting team (Nepal) |url=https://rhinoreview.org/rhino-census-in-chitwan-affected-after-a-wild-elephant-attacks-counting-team-nepal/ |access-date=2021-10-27 |website=Rhino Review }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027104001/https://rhinoreview.org/rhino-census-in-chitwan-affected-after-a-wild-elephant-attacks-counting-team-nepal/ |date=2021-10-27 }}</ref> अक्टोबर २०२१ मा, धुर्बे एक पोथी हात्तीसँगै देखा परेको थियो। <ref name="kp01"/> ==मानवीय क्षति== हाल सम्म ध्रुवे हात्तीले २५ जनाको ज्यान लिइ सकेको छ। अन्तिम पटक २०८३ असार २० गते ध्रुवेले भरतपुर महानगरपालिका वाड नं. २३ का २१ वर्षीया आशिका बोटे र चार वर्षीय भरत बोटेको ज्यान लिएको थियो। वि. सं. २०७४ मा नेपाली सेनाका एक सेनानीलाई आक्रमण गरेर मारेपछि ध्रुवेले झन्डै नौ वर्षपछि दुई आमाछोराको ज्यान लिएको हो।<ref>{{cite web |url=https://www.setopati.com/social/393150 |title=<!-- २५ जना मान्छे मारेको ध्रुवे हात्तीको दाह्रा काट्ने तयारी --> |website=Setopati Online |publisher=Setopati Sanchar Pvt. Ltd. |language=ne |access-date=08 July 2026 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:जङ्गली जनावरहरू]] [[श्रेणी:जङ्गली भाले हात्ती]] aggkliiwdpwqddtcadgzs0zmfftpcw6 828 150525 1365264 1364959 2026-07-08T11:56:33Z Bishaldev100 28807 1365264 Scribunto text/plain local data = {} -- flag template data.templates = { flag_icon_linked = "fbicon" } -- date and matches played of latest update data.updated = { -- round, matches, update date, OF TODAY: matches finished so far/total matches finals = { 96, "2026-07-07", "2/2" }, } data.groups = { -- DO NOT CHANGE THIS SECTION } -- controls which teams are still active in tournament, and therefore have their players bolded data.active_countries = { "ARG", "BEL", "ENG", "FRA", "MAR", "NOR", "ESP", "SUI" } -- rounds of competition data.rounds = { finals = 3 } -- DO NOT CHANGE -- all competition goalscorers data.goalscorers = { -- player wikilink, country, goals -- order doesn't matter, that is handled by the module -- use &nbsp; to combine given names for sorting purposes -- (only the text after the first regular space is used for sorting) -- Algeria (ALG) {"[[Rafik Belghali]]", "ALG", 1 }, {"[[Nadhir Benbouali]]", "ALG", 1 }, {"[[Amine Gouiri]]", "ALG", 1 }, {"[[Riyad Mahrez]]", "ALG", 2 }, -- Argentina (ARG) {"[[Enzo Fernández]]", "ARG", 1 }, {"[[Giovani Lo Celso]]", "ARG", 1 }, {"[[लाउतारो मार्टिनेज]]", "ARG", 1 }, {"[[Lisandro Martínez]]", "ARG", 1 }, {"[[लियोनेल मेसी]]", "ARG", 8 }, {"[[Cristian Romero]]", "ARG", 1 }, -- Australia (AUS) {"[[Nestory Irankunda]]", "AUS", 1 }, {"[[Connor Metcalfe]]", "AUS", 1 }, -- Austria (AUT) {"[[Marko Arnautović]]", "AUT", 2 }, {"[[Saša Kalajdžić]]", "AUT", 1 }, {"[[Marcel Sabitzer]]", "AUT", 1 }, {"[[Romano Schmid]]", "AUT", 1 }, -- Belgium (BEL) {"[[Kevin De Bruyne]]", "BEL", 1 }, {"[[Charles De Ketelaere]]", "BEL", 2 }, {"[[Romelu Lukaku]]", "BEL", 3 }, {"[[Alexis Saelemaekers]]", "BEL", 1 }, {"[[Youri Tielemans]]", "BEL", 2 }, {"[[Leandro Trossard]]", "BEL", 2 }, {"[[Hans Vanaken]]", "BEL", 1 }, -- Bosnia and Herzegovina (BIH) {"[[Kerim Alajbegović]]", "BIH", 1 }, {"[[Jovo Lukić]]", "BIH", 1 }, {"[[Ermin Mahmić]]", "BIH", 2 }, -- Brazil (BRA) {"[[काजिमिरो]]", "BRA", 1 }, {"[[Matheus Cunha]]", "BRA", 3 }, {"[[Gabriel Martinelli]]", "BRA", 1 }, {"[[नेयमार]]", "BRA", 1 }, {"[[भिनिसियस जुनियर]]", "BRA", 4 }, -- Canada (CAN) {"[[Jonathan David]]", "CAN", 3 }, {"[[Promise David]]", "CAN", 1 }, {"[[Stephen Eustáquio]]", "CAN", 1 }, {"[[Cyle Larin]]", "CAN", 2 }, {"[[Nathan Saliba]]", "CAN", 1 }, -- Cape Verde (CPV) {"[[Deroy Duarte]]", "CPV", 1 }, {"[[Sidny Lopes Cabral]]", "CPV", 1 }, {"[[Kevin Pina (footballer)|Kevin Pina]]", "CPV", 1 }, {"[[Hélio Varela]]", "CPV", 1 }, -- Colombia (COL) {"[[Jhon Arias (footballer)|Jhon Arias]]", "COL", 1 }, {"[[Jaminton Campaz]]", "COL", 1 }, {"[[Luis Díaz (footballer, born 1997)|Luis Díaz]]", "COL", 1 }, {"[[Daniel Muñoz (footballer)|Daniel Muñoz]]", "COL", 2 }, -- Croatia (CRO) {"[[Martin Baturina]]", "CRO", 1 }, {"[[Ante Budimir]]", "CRO", 1 }, {"[[Petar Musa]]", "CRO", 1 }, {"[[Ivan Perišić]]", "CRO", 1 }, {"[[Petar Sučić]]", "CRO", 1 }, {"[[Nikola Vlašić]]", "CRO", 1 }, -- Curaçao (CUW) {"[[Livano Comenencia]]", "CUW", 1 }, -- Czech Republic (CZE) {"[[Ladislav Krejčí (footballer, born 1999)|Ladislav Krejčí]]", "CZE", 1 }, {"[[Michal Sadílek]]", "CZE", 1 }, -- DR Congo (COD) {"[[Brian Cipenga]]", "COD", 1 }, {"[[Fiston Mayele]]", "COD", 1 }, {"[[Yoane Wissa]]", "COD", 3 }, -- Ecuador (ECU) {"[[Nilson Angulo]]", "ECU", 1 }, {"[[Gonzalo Plata]]", "ECU", 1 }, -- Egypt (EGY) {"[[Emam Ashour]]", "EGY", 2 }, {"[[Yasser Ibrahim]]", "EGY", 1 }, {"[[Mahmoud Saber]]", "EGY", 1 }, {"[[मोहम्मद सलाह]]", "EGY", 1 }, {"[[Trézéguet (Egyptian footballer)|Trézéguet]]", "EGY", 1 }, {"[[Mostafa Ziko]]", "EGY", 2 }, -- England (ENG) {"[[जुड बेलिङ्घम]]", "ENG", 4 }, {"[[ह्यारी केन]]", "ENG", 6 }, {"[[मार्कस र्‍यासफोर्ड]]", "ENG", 1 }, -- France (FRA) {"[[Bradley Barcola]]", "FRA", 2 }, {"[[Ousmane Dembélé]]", "FRA", 4 }, {"[[Désiré Doué]]", "FRA", 1 }, {"[[किलियन एम्बाप्पे]]", "FRA", 7 }, -- Germany (GER) {"[[Nathaniel Brown (footballer)|Nathaniel Brown]]", "GER", 1 }, {"[[Kai Havertz]]", "GER", 3 }, {"[[Jamal Musiala]]", "GER", 1 }, {"[[Felix Nmecha]]", "GER", 1 }, {"[[Leroy Sané]]", "GER", 1 }, {"[[Nico Schlotterbeck]]", "GER", 1 }, {"[[Deniz Undav]]", "GER", 3 }, -- Ghana (GHA) {"[[Derrick Luckassen]]", "GHA", 1 }, {"[[Caleb Yirenkyi]]", "GHA", 1 }, -- Haiti (HAI) {"[[Wilson Isidor]]", "HAI", 1 }, -- Iran (IRN) {"[[Mohammad Mohebi]]", "IRN", 1 }, {"[[Ramin Rezaeian]]", "IRN", 2 }, -- Iraq (IRQ) {"[[Aymen Hussein]]", "IRQ", 1 }, -- Ivory Coast (CIV) {"[[Amad Diallo]]", "CIV", 2 }, {"[[Franck Kessié]]", "CIV", 1 }, {"[[Nicolas Pépé]]", "CIV", 2 }, -- Japan (JPN) {"[[Junya Itō]]", "JPN", 1 }, {"[[Daichi Kamada]]", "JPN", 2 }, {"[[Daizen Maeda]]", "JPN", 1 }, {"[[Keito Nakamura]]", "JPN", 1 }, {"[[Kaishū Sano]]", "JPN", 1 }, {"[[Ayase Ueda]]", "JPN", 2 }, -- Jordan (JOR) {"[[Ali Olwan]]", "JOR", 1 }, {{"[[Nizar Al-Rashdan]]", "Rashdan, Nizar" }, "JOR", 1 }, {{"[[Musa Al-Taamari]]", "Taamari, Musa" }, "JOR", 1 }, -- Mexico (MEX) {"[[Mateo Chávez]]", "MEX", 1 }, {"[[Álvaro Fidalgo]]", "MEX", 1 }, {"[[Raúl Jiménez]]", "MEX", 3 }, {"[[Julián Quiñones]]", "MEX", 4 }, {"[[Luis Romo]]", "MEX", 1 }, -- Morocco (MAR) {"[[Issa Diop (footballer)|Issa Diop]]", "MAR", 1 }, {"[[Achraf Hakimi]]", "MAR", 1 }, {"[[Azzedine Ounahi]]", "MAR", 2 }, {"[[Soufiane Rahimi]]", "MAR", 2 }, {"[[Ismael Saibari]]", "MAR", 3 }, {"[[Gessime Yassine]]", "MAR", 1 }, -- Netherlands (NED) {"[[Brian Brobbey]]", "NED", 3 }, {"[[Virgil&nbsp;van Dijk]]", "NED", 1 }, {"[[Cody Gakpo]]", "NED", 3 }, {"[[Jan&nbsp;Paul&nbsp;van Hecke]]", "NED", 1 }, {"[[Crysencio Summerville]]", "NED", 2 }, -- New Zealand (NZL) {"[[Elijah Just]]", "NZL", 3 }, {"[[Finn Surman]]", "NZL", 1 }, -- Norway (NOR) {"[[Thelo Aasgaard]]", "NOR", 1 }, {"[[अर्लिङ होलान]]", "NOR", 7 }, {"[[Antonio Nusa]]", "NOR", 1 }, {"[[Leo Østigård]]", "NOR", 1 }, {"[[Marcus&nbsp;Holmgren Pedersen]]", "NOR", 1 }, -- Paraguay (PAR) {"[[Julio Enciso (footballer, born 2004)|Julio Enciso]]", "PAR", 1 }, {"[[Matías Galarza (Paraguayan footballer)|Matías Galarza]]", "PAR", 1 }, {"[[Maurício (footballer, born 2001)|Maurício]]", "PAR", 1 }, -- Portugal (POR) {"[[Rafael Leão]]", "POR", 1 }, {"[[Nuno Mendes (footballer, born 2002)|Nuno Mendes]]", "POR", 1 }, {"[[João Neves]]", "POR", 1 }, {"[[Gonçalo Ramos]]", "POR", 1 }, {"[[क्रिस्टियानो रोनाल्डो]]", "POR", 3 }, -- Qatar (QAT) {"[[Hassan Al-Haydos]]", "QAT", 1 }, -- Saudi Arabia (KSA) {"[[Abdulelah Al-Amri]]", "KSA", 1 }, -- Scotland (SCO) {"[[John McGinn]]", "SCO", 1 }, -- Senegal (SEN) {"[[Habib Diarra]]", "SEN", 2 }, {"[[Pape Gueye]]", "SEN", 2 }, {"[[Ibrahim Mbaye]]", "SEN", 1 }, {"[[Iliman Ndiaye]]", "SEN", 1 }, {"[[Ismaïla Sarr]]", "SEN", 4 }, -- South Africa (RSA) {"[[Thapelo Maseko]]", "RSA", 1 }, {"[[Teboho Mokoena (soccer, born 1997)|Teboho Mokoena]]", "RSA", 1 }, -- South Korea (KOR) {"[[Hwang In-beom]]", "KOR", 1 }, {"[[Oh Hyeon-gyu]]", "KOR", 1 }, -- Spain (ESP) {"[[Álex Baena]]", "ESP", 1 }, {"[[Mikel Merino]]", "ESP", 1 }, {"[[Mikel Oyarzabal]]", "ESP", 4 }, {"[[Pedro Porro]]", "ESP", 1 }, {"[[Lamine Yamal]]", "ESP", 1 }, -- Sweden (SWE) {"[[Yasin Ayari]]", "SWE", 2 }, {"[[Anthony Elanga]]", "SWE", 2 }, {"[[Viktor Gyökeres]]", "SWE", 1 }, {"[[Alexander Isak]]", "SWE", 1 }, {"[[Mattias Svanberg]]", "SWE", 1 }, -- Switzerland (SUI) {"[[Breel Embolo]]", "SUI", 2 }, {"[[Johan Manzambi]]", "SUI", 3 }, {"[[Dan Ndoye]]", "SUI", 1 }, {"[[Rubén Vargas]]", "SUI", 2 }, {"[[Granit Xhaka]]", "SUI", 1 }, -- Tunisia (TUN) {"[[Hazem Mastouri]]", "TUN", 1 }, {"[[Omar Rekik]]", "TUN", 1 }, -- Turkey (TUR) {"[[Kaan Ayhan]]", "TUR", 1 }, {"[[Arda Güler]]", "TUR", 1 }, {"[[Barış&nbsp;Alper Yılmaz]]", "TUR", 1 }, -- United States (USA) {"[[Folarin Balogun]]", "USA", 3 }, {"[[Sebastian Berhalter]]", "USA", 1 }, {"[[Alex Freeman]]", "USA", 1 }, {"[[Giovanni Reyna]]", "USA", 1 }, {"[[Malik Tillman]]", "USA", 2 }, {"[[Auston Trusty]]", "USA", 1 }, -- Uruguay (URU) {"[[Maximiliano Araújo]]", "URU", 2 }, {"[[Agustín Canobbio]]", "URU", 1 }, -- Uzbekistan (UZB) {"[[Abbosbek Fayzullaev]]", "UZB", 1 }, {"[[Eldor Shomurodov]]", "UZB", 1 }, } -- all competition own goal scorers data.owngoalscorers = { -- player wikilink, country, { own goals, "own goal opponents" } {"[[Damián Bobadilla]]", "PAR", { 1, "United States" } }, {"[[Miro Muheim]]", "SUI", { 1, "Qatar" } }, {"[[Mohamed Hany]]", "EGY", { 2, "Belgium, Australia" } }, {"[[Aymen Hussein]]", "IRQ", { 1, "Norway" } }, {"[[Yazan Al-Arab]]", "JOR", { 1, "Austria" } }, {"[[Mohamed Manai]]", "QAT", { 1, "Canada" } }, {"[[Cameron Burgess]]", "AUS", { 1, "United States" } }, {"[[Hassan Al-Tambakti]]", "KSA", { 1, "Spain" } }, {"[[Abduvohid Nematov]]", "UZB", { 1, "Portugal" } }, {"[[Mahmud Abunada]]", "QAT", { 1, "Bosnia and Herzegovina" } }, {"[[Yassine Bounou]]", "MAR", { 1, "Haiti" } }, {"[[Ellyes Skhiri]]", "TUN", { 1, "Netherlands" } }, {"[[Diney (footballer, born 1995)|Diney]]", "CPV", { 1, "Argentina" } }, } return data n8glxi8wzzpjlazarax52urhd4nxa7f 0 150712 1365241 1365088 2026-07-08T03:18:15Z Nabin K. Sapkota 13090 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] जोडियो 1365241 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|गर्भावस्थाको समयमा गरिने स्वास्थ्य जाँचहरू}} {{Infobox medical intervention | name = प्रसूतिकालीन हेरचाह | image = Hoact21.jpg | caption = एक चिकित्सकले प्रसवपूर्व स्वास्थ्य परीक्षण गर्दै। | alt = | pronounce = | synonyms = | ICD10 = | ICD9 = | ICD9unlinked = | MeshID = | LOINC = | other_codes = | MedlinePlus = | eMedicine = }} '''प्रसूतिकालीन हेरचाह''', जसलाई '''प्रसवपूर्व हेरचाह''' पनि भनिन्छ, गर्भवती महिलाहरूका लागि गरिने एक प्रकारको [[प्रतिरोधात्मक स्वास्थ्य सेवा]] हो। यो गर्भवती व्यक्तिको स्वास्थ्य जाँच र स्वस्थ जीवनशैलीका लागि दिइने सल्लाह-सुझावहरूको रूपमा प्रदान गरिन्छ। प्रसवपूर्व हेरचाह अन्तर्गत गर्भवती महिला वा किशोरीलाई गर्भावस्थामा आउने शारीरिक र जैविक परिवर्तनहरूका साथै प्रसवपूर्वको पोषण बारे शिक्षित गराउने कार्य पनि पर्दछ। यी सबै कुराहरूले गर्भावस्थाभरि हुन सक्ने सम्भावित स्वास्थ्य समस्याहरूलाई रोक्न र आमा तथा भ्रूण दुवैको राम्रो स्वास्थ्यलाई बढावा दिन मद्दत गर्दछन्।<ref>{{Cite web|title=WHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience|url=https://www.who.int/publications-detail-redirect/9789241549912|access-date=2021-12-04|website=www.who.int|language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|last1=David|first1=Rodreck|last2=Evans|first2=Ruth|last3=Fraser|first3=Hamish SF|date=2021-01-01|title=Modelling Prenatal Care Pathways at a Central Hospital in Zimbabwe|journal=Health Services Insights|language=en|volume=14|article-number=11786329211062742|doi=10.1177/11786329211062742|pmid=34880627 |pmc=8647229 |issn=1178-6329}}</ref> [[जन्मपूर्व निदान|जन्मपूर्व स्क्रिनिङ र निदान]] सहितको नियमित प्रसूतिकालीन हेरचाहको उपलब्धताले [[मातृ मृत्यु]], [[गर्भस्राव]], [[जन्म दोष]], [[कम जन्म तौल]], [[नवजात शिशुको सङ्क्रमण]], र अन्य रोकथाम गर्न सकिने स्वास्थ्य समस्याहरूको दर कम गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। ==स्वास्थ्य जाँच == उच्च आय भएका देशहरूमा परम्परागत प्रसूतिकालीन हेरचाह अन्तर्गत सामान्यतया निम्न अनुसारका स्वास्थ्य जाँचहरू हुने गर्दछन्: * पहिलो दुई [[गर्भावस्था#शारीरिक प्रक्रिया|त्रैमासिक]] (१ हप्तादेखि २८ हप्तासम्म) मा महिनाको एक पटक * गर्भावस्थाको २८औं हप्तादेखि ३६औं हप्तासम्म महिनाको दुई पटक (हरेक १५ दिनमा) * ३६औँ हप्तापछि शिशुको जन्म नहुञ्जेलसम्म (३८औं हप्तादेखि ४२औं हप्तासम्म) हप्ताको एक पटक * आमाबाबुको आवश्यकता र पारिवारिक स्थितिको मूल्याङ्कन [[विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन]] ले गर्भवती महिलाहरूलाई समस्याहरू पत्ता लगाउन, उपचार गर्न र खोपहरू उपलब्ध गराउनका लागि कम्तीमा आठ पटक जन्मपूर्व स्वास्थ्य जाँच गराउन सिफारिस गर्दछ। आमा र बच्चा दुवैको स्वास्थ्यमा सुधार ल्याउन जन्मपूर्वको हेरचाह महत्त्वपूर्ण भए तापनि धेरै महिलाहरूले सिफारिस गरिएका आठ पटकका स्वास्थ्य जाँच भ्रमणहरू प्राप्त गर्न सक्दैनन्।<ref>{{cite web|title=WHO recommendation on antenatal care contact schedules|url=https://extranet.who.int/rhl/topics/improving-health-system-performance/who-recommendation-antenatal-care-contact-schedules|access-date=July 30, 2020|website=WHO|publisher=World Health Organization}}{{dead link|date=December 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> गर्भवती महिलाहरूले कति पटक जन्मपूर्व स्वास्थ्य जाँच गराउनुपर्छ र प्रत्येक भ्रमणमा कस्तो प्रकारको हेरचाह र जानकारी दिइन्छ भन्ने कुराको पछाडि पर्याप्त वैज्ञानिक प्रमाणहरू छैनन्।<ref name="ReferenceB">{{cite journal |last1=Dowswell |first1=T |last2=Carroli |first2=G |last3=Duley |first3=L |last4=Gates |first4=S |last5=Gülmezoglu |first5=AM |last6=Khan-Neelofur |first6=D |last7=Piaggio |first7=G |date=16 July 2015 |title=Alternative versus standard packages of antenatal care for low-risk pregnancy. |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |volume=2015 |issue=7 |article-number=CD000934 |doi=10.1002/14651858.CD000934.pub3 |pmc=7061257 |pmid=26184394}}</ref> कम जोखिम भएका गर्भवती महिलाहरूको हकमा कम पटक मात्रै जन्मपूर्व जाँच गराए पुग्ने सुझाव दिइएको छ।<ref name="ReferenceB" /> यद्यपि, जब यसको परीक्षण गरियो, कम पटक स्वास्थ्य जाँच गराएका महिलाहरूबाट जन्मिएका शिशुहरू नवजात गहन हेरचाह एकाइ ([[एनआइसियु]]) मा भर्ना हुने र त्यहाँ लामो समय बस्नुपर्ने सम्भावना बढी देखियो (यद्यपि यो एउटा संयोग मात्र पनि हुन सक्छ)।<ref name="ReferenceB" /> <div style="display:inline-table; vertical-align:top;"> {{owidslider |start = 2021 |list = Template:OWID/share of mothers receiving at least one antenatal visit during pregnancy#gallery |location = commons |caption = |title = |language = |file = [[File:share of mothers receiving at least one antenatal visit during pregnancy, World, 2021 (cropped).svg|link=|thumb|upright=1.6|right|गर्भावस्थामा कम्तीमा एक पटक जन्मपूर्व स्वास्थ्य जाँच गराउने आमाहरूको हिस्सा]] |startingView = World }} </div> <div style="display:inline-table; vertical-align:top;"> {{owidslider |start = 2023 |list = Template:OWID/Share of mothers receiving at least four antenatal visits during pregnancy#gallery |location = commons |caption = |title = |language = |file = [[File:Share of mothers receiving at least four antenatal visits during pregnancy, World, 2023 (cropped).svg|link=|thumb|upright=1.6|right|गर्भावस्थामा कम्तीमा चार पटक जन्मपूर्व स्वास्थ्य जाँच गराउने आमाहरूको हिस्सा]] |startingView = World }}</div> ==खानपान== प्रसूतिकालीन हेरचाह शिशुलाई गर्भमा राख्ने आमाका लागि मात्र नभई शुक्रकीट दाताका लागि पनि उत्तिकै लागू हुन्छ। शुक्रकीटले भ्रूणको राम्रोसँग विकास हुने क्षमतालाई असर गर्छ, र यसका लागि सही पोषण एक प्रमुख कारक हो।<ref name=":4">{{Cite journal |last1=Fallah |first1=Ali |last2=Mohammad-Hasani |first2=Azadeh |last3=Colagar |first3=Abasalt Hosseinzadeh |date=2018 |title=Zinc is an Essential Element for Male Fertility: A Review of Zn Roles in Men's Health, Germination, Sperm Quality, and Fertilization |journal=Journal of Reproduction & Infertility |volume=19 |issue=2 |pages=69–81 |issn=2228-5482 |pmc=6010824 |pmid=30009140}}</ref> उदाहरणका लागि, जस्ता ([[जिङ्क]]) को कमीले शुक्रकीटको बनावट बिग्रन सक्छ र शुक्रकीटको गतिशीलता कम हुन सक्छ, जसका कारण बाँझोपन हुन सक्छ वा डिम्बको सही निषेचन नहुन सक्छ। यसले गर्दा गर्भपतन हुने वा भ्रूणमा जन्मजात विकृति देखिने सम्भावना रहन्छ।<ref name=":4" /> भ्रूणमा हुने यस्ता विकृतिहरू र पोषणको कमीका लक्षणहरूलाई रोक्नका लागि महिलाहरूलाई नियमित रूपमा जन्मपूर्व खाइने भिटामिन लिन प्रोत्साहन गरिन्छ।<ref>{{Cite journal |last1=Freedman |first1=Robert |last2=Hunter |first2=Sharon K. |last3=Hoffman |first3=M. Camille |date=July 2018 |title=Prenatal Primary Prevention of Mental Illness by Micronutrient Supplements in Pregnancy |journal=American Journal of Psychiatry |volume=175 |issue=7 |pages=607–619 |doi=10.1176/appi.ajp.2018.17070836 |issn=0002-953X |pmc=6984656 |pmid=29558816}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:प्रसूतिविद्या]] [[श्रेणी:गर्भावस्थामा हुने स्वास्थ्य समस्याहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] sllfoy44guc6y0j77333ckfacjjufeh 0 150718 1365237 1365100 2026-07-08T03:16:22Z Nabin K. Sapkota 13090 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] जोडियो 1365237 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = हेमाटोमेट्रा | image = Hematometra - postpartum.jpg | caption = [[शिशुको जन्म]]पछि हेमाटोमेट्राको [[ट्रान्सभेजाइनल अल्ट्रासोनोग्राफी]], जसमा पाठेघरको गहिराइभित्र [[हाइपोइकोइक]] (अपेक्षाकृत गाढा/कालो) क्षेत्र देखिन्छ। यस चित्रमा [[पाठेघरको मुख]] देब्रेतिर र फन्डस दाहिनेतिर अवस्थित छ। | pronounce = | field = [[स्त्रीरोग विज्ञान]] | synonyms = हेमोमेट्रा | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} '''हेमाटोमेट्रा''' [[पाठेघर]]मा रगत जम्मा हुने वा रोकिने प्रक्रियासँग सम्बन्धित एउटा चिकित्सा अवस्था (रोग) हो।<ref name=Smith2024>{{cite book |last1=Smith |first1=Roger P. |title=Netter's Obstetrics and Gynecology |date=2024 |publisher=Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-0-443-10739-9 |pages=308-309 |edition=4th |chapter-url=https://books.google.com/books?id=COK2EAAAQBAJ&pg=PA308 |language=en |chapter=137. Hematometra}}</ref> यो समस्या मुख्यतया [[छिद्रहीन योनिच्छद]] वा [[अन्तर-योनि सेप्टम]]का कारणले हुने गर्दछ। == लक्षण तथा चिह्नहरू == हेमाटोमेट्रा सामान्यतया [[श्रोणि]] वा तल्लो पेटको मध्यभागमा आवधिक रूपमा हुने र मडारिने दुखाइको रूपमा देखा पर्दछ।<ref name=bradley>{{cite book|title=Hysteroscopy: Office Evaluation and Management of the Uterine Cavity|first=Linda D.|last=Bradley|first2=Tommasco|last2=Falcone |year=2008|publisher=[[Elsevier]]|isbn=9780323074667}}</ref> बिरामीहरूमा पटक-पटक पिसाब लाग्ने र पिसाब रोकिने वा राम्रोसँग नखुलने जस्ता समस्याहरू पनि देखिन सक्छन्।<ref name=havens>{{cite book|title=Manual of Outpatient Gynecology|chapter=The Enlarged Uterus|first=Jeanne A.|last=Conry|edition=4th|year=2002|publisher=[[Lippincott Williams & Wilkins]]|isbn=9780781732789}}</ref> महिनावारी सुक्न बाँकी रहेका महिलाहरूमा हेमाटोमेट्रा हुँदा असामान्य रूपमा योनिबाट रगत बग्ने, [[महिनावारीको पेट दुखाइ]] वा [[अनार्तव]] (महिनावारी रोकिने) जस्ता समस्याहरू देखा पर्छन् भने महिनावारी सुकिसकेका महिलाहरूमा कुनै पनि लक्षण नदेखिन सक्छ।<ref name=netter>{{cite book|page=287|title=Netter's Obstetrics and Gynecology|url=https://books.google.com/books?id=-n2ee5HlykMC&pg=PA287|year=2008|first=Roger|last=Smith|isbn=9781416056829|publisher=[[Elsevier]]}}</ref> पाठेघरमा रगत जम्मा हुने भएकाले बिरामीहरूमा [[अल्परक्तचाप]] (न्यून रक्तचाप) वा भ्यासोभेगल प्रतिक्रिया विकसित हुन सक्छ।<ref name=ogburn>{{cite book|title=Procedures in the Office Setting, An Issue of Obstetric and Gynecology Clinics|last=Ogburn|first=Tony|last2=Taylor|first2=Betsy|publisher=[[Elsevier]]|year=2013|isbn=9780323261135}}</ref> शारीरिक परीक्षण गर्दा सामान्यतया पाठेघर कडा र ठूलो भएको महसुस हुन्छ।<ref name=ogburn/> == रोगको कारण तथा विकास == प्रजनन प्रणालीको तल्लो भाग—पाठेघर, [[पाठेघरको मुख]] वा [[योनि]]—मा अवरोध वा जन्मजात बन्द हुने अवस्था सृजना हुँदा हेमाटोमेट्रा विकसित हुन्छ। सामान्य अवस्थामा यसै मार्गबाट महिनावारीको रगत बाहिर जाने गर्दछ, तर अवरोधका कारण रगत बाहिर निस्कन नपाई पाठेघरभित्रै भरिएर त्यो फुल्न थाल्छ।<ref name=havens/> यो समस्या मुख्यतया [[जन्मजात विकार|जन्मजात असामान्यताहरू]]का कारणले हुन्छ, जसमा [[छिद्रहीन योनिच्छद]] , [[अन्तर-योनि सेफ्टम]] वा योनि पूर्ण रूपमा विकास नहुने अवस्था पर्दछन्। [[पाठेघरको मुख खुम्चिने समस्या]], पाठेघरभित्र जालो पर्ने समस्या, [[पाठेघरको क्यान्सर]] र पाठेघरको मुखको क्यान्सर सहित यसका अन्य कारणहरू पछि विकसित हुने प्रकृतिका हुन्छन्।<ref name=netter/> यसका साथै, पाठेघर वा पाठेघरको मुखको शल्यक्रियाको जटिलताका रूपमा पनि हेमाटोमेट्रा हुन सक्छ। यस्तो शल्यक्रियापछि पाठेघरको भित्री तहमा दाग वा खत बस्दा इन्डोमेट्रियल ग्रन्थि र तन्तुहरूका केही भागहरू थुनिन पुग्छन्, जसले गर्दा पाठेघरको गहिराइमा रगत जम्मा हुन थाल्छ।<ref name=bradley/> यो समस्या [[गर्भपतन]]<ref name=ogburn/> र [[प्रसूति]] पछि पनि देखिन सक्छ। त्यस्तै, [[महिला यौनाङ्ग कर्तन]]का कारणले पनि यो अवस्था सिर्जना हुन सक्छ। == निदान == बिरामीको महिनावारी रोकिने इतिहास, आवधिक रूपमा हुने पेटको दुखाइ र शारीरिक परीक्षणका क्रममा श्रोणि क्षेत्रमा ठूलो डल्लो वा गाँठो महसुस गरेकै आधारमा पनि हेमाटोमेट्राको पहिचान गर्न सकिन्छ। यद्यपि, यसको निश्चित निदान [[अल्ट्रासाउन्ड]] मार्फत गर्न सकिन्छ, जसले पाठेघरमा रगत जम्मा भएको र पाठेघरको गहिराइ बढेको स्पष्ट रूपमा देखाउँछ।<ref name=ogburn/><ref name=lentz>{{cite book|title=Comprehensive Gynecology|url=https://books.google.com/books?id=X5KT_w6Nye8C&pg=PA406|pages=406&ndash;407|edition=6th|first=Gretchen M.|last=Lentz|first2=Rogerio A. |last2=Lobo|first3=David M.|last3=Gershenson|first4= Vern L. |last4=Katz|year=2012|publisher=[[Elsevier]]|isbn=9780323091312}}</ref> हेमाटोमेट्रा हुनुको मुख्य कारण कुनै [[जन्मजात विकार]] हुन सक्ने शङ्का लागेमा त्यसको पहिचानका लागि पाइलोग्राम वा [[लाप्रास्कोपी]]को सहयोग लिन सकिन्छ।<ref name=havens/> == व्यवस्थापन == हेमाटोमेट्राको उपचार सामान्यतया पाठेघरमा जम्मा भएको रगत बाहिर निकाल्नका लागि शल्यक्रिया मार्फत [[पाठेघरको मुख फैलाउने प्रक्रिया]] गरेर गरिन्छ।<ref name=netter/> अन्य उपचारहरू हेमाटोमेट्रा गराउने मुख्य कारणलाई लक्षित गरेर गरिन्छन्; उदाहरणका लागि, अघिल्लो शल्यक्रियापछि पाठेघरभित्र बनेका जालो वा टाँसिएका तन्तुहरूलाई हटाउनका लागि [[हिस्टेरोस्कोपी]]को आवश्यकता पर्न सक्छ।<ref name=bradley/> यदि हेमाटोमेट्रा हुनुको कारण अस्पष्ट छ भने, पाठेघरको भित्री तहको तन्तुको टुक्रा निकाली जैविक परीक्षण गरेर ट्युमर वा क्यान्सरको उपस्थिति जाँच गर्न सकिन्छ।<ref name=lentz/> सङ्क्रमण हुन सक्ने सम्भावनालाई रोक्नका लागि रोकथामका रूपमा एन्टिबायोटिक्स औषधिहरू दिन सकिन्छ।<ref name=netter/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:प्रसूति]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] g9etz3ef3lr55493ogd6e8ed84zecdw 0 150719 1365238 1365125 2026-07-08T03:17:27Z Nabin K. Sapkota 13090 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] जोडियो 1365238 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|कम तौल भएका शिशुहरूको जन्मसम्बन्धी जटिलता}} [[File:Nina_wcześniak.jpg|thumb|[[समय अगावै जन्म]] हुनु कम तौल हुनुको एउटा कारण हुन सक्छ।]] '''कम जन्म तौल''' भन्नाले [[विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन]]का अनुसार [[गर्भको अवधि]] जतिसुकै भए पनि [[शिशु]]को [[जन्मँदाको तौल]] {{convert|2499|g|lboz|abbr=on}} वा सोभन्दा कम हुनु हो।<ref>{{Cite web |title=ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics: KA21.2 Low birth weight of newborn |url=https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en#2041060050 |access-date=2024-05-05 |website=icd.who.int}}</ref> शिशु समय अगावै जन्मिनु, वातावरणीय कारणहरू वा गर्भावस्थामा आमाको स्वास्थ्य अवस्था जस्ता कारकहरू कम जन्म तौल हुनुका पछाडि विभिन्न कारणहरू हुन्।<ref name=":5">{{Cite journal |last=SHAH |first=PRAKESH S. |date=July 2010 |title=Parity and low birth weight and preterm birth: a systematic review and meta-analyses |url=https://obgyn.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.3109/00016349.2010.486827 |journal=Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica |language=en |volume=89 |issue=7 |pages=862–875 |doi=10.3109/00016349.2010.486827 |pmid=20583931 |issn=0001-6349 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414040611/https://obgyn.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.3109/00016349.2010.486827 |archive-date=2021-04-14|url-access=subscription }}</ref><ref name=":6">{{Cite journal |last1=Giurgescu |first1=Carmen |last2=McFarlin |first2=Barbara L. |last3=Lomax |first3=Jeneen |last4=Craddock |first4=Cindy |last5=Albrecht |first5=Amy |date=July 2011 |title=Racial Discrimination and the Black-White Gap in Adverse Birth Outcomes: A Review |journal=Journal of Midwifery & Women's Health |language=en |volume=56 |issue=4 |pages=362–370 |doi=10.1111/j.1542-2011.2011.00034.x |issn=1526-9523 |pmc=5388001 |pmid=21733107}}</ref> यस्ता शिशुहरूमा थप स्वास्थ्य जोखिमहरू हुने भएकाले विशेष व्यवस्थापनको आवश्यकता पर्दछ, जसका लागि धेरैजसो अवस्थामा [[नवजात शिशु सघन उपचार कक्ष]]मा राख्नुपर्ने हुन्छ। कम जन्म तौल भएका शिशुहरूको व्यवस्थापनमा शरीरको तापक्रम नियन्त्रण, तरल पदार्थको सन्तुलन, पोषण र कतिपय अवस्थामा रक्तसम्बन्धी उपचार समावेश हुन्छन्। उनीहरूमा दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्याहरूको जोखिम समेत बढी हुने हुनाले समय-समयमा फलो-अप गरिरहनु पर्दछ।<ref name=":8">{{cite journal |vauthors=Stevens-Simon C, Orleans M |date=Sep 1999 | title = Low-birthweight prevention programs: the enigma of failure | journal = Birth | volume = 26 | issue = 3| pages = 184–91 | doi=10.1046/j.1523-536x.1999.00184.x|pmid=10655819 }}</ref> कम जन्म तौलका कारण जन्मिएको केही हप्ताभित्रै शिशुको मृत्यु हुने सम्भावना उच्च रहनुका साथै [[स्नायु विकाससम्बन्धी विकार]]हरू देखिने जोखिम पनि रहन्छ। विशेष गरी [[दक्षिण एसिया]] र उप-सहारा अफ्रिका जस्ता बढी प्रभावित क्षेत्रहरूमा कम जन्म तौलको दरलाई कम गर्नु एक विश्वव्यापी पहलका रूपमा रहेको छ।<ref name=":1" /> == वर्गीकरण == जन्मँदाको तौल भन्नाले शिशु जन्मिएको समयमा वा जन्मिए लगत्तैको तौललाई बुझाउँछ। आदर्श रूपमा यो जन्मिएको पहिलो केही घण्टाभित्र नापिएको पहिलो तौल हो।<ref name=":4">{{Cite journal |last1=Cutland |first1=Clare L. |last2=Lackritz |first2=Eve M. |last3=Mallett-Moore |first3=Tamala |last4=Bardají |first4=Azucena |last5=Chandrasekaran |first5=Ravichandran |last6=Lahariya |first6=Chandrakant |last7=Nisar |first7=Muhammed Imran |last8=Tapia |first8=Milagritos D. |last9=Pathirana |first9=Jayani |last10=Kochhar |first10=Sonali |last11=Muñoz |first11=Flor M. |last12=Brighton Collaboration Low Birth Weight Working Group |date=2017-12-04 |title=Low birth weight: Case definition & guidelines for data collection, analysis, and presentation of maternal immunization safety data |journal=Vaccine |volume=35 |issue=48 Pt A |pages=6492–6500 |doi=10.1016/j.vaccine.2017.01.049 |issn=1873-2518 |pmc=5710991 |pmid=29150054}}</ref> जन्मँदाको तौललाई निम्न अनुसार वर्गीकरण गर्न सकिन्छ:<ref name="titleeMedicine - Extremely Low Birth Weight Infant: Article by KN Siva Subramanian, MD">{{cite web |url=http://www.emedicine.com/ped/topic2784.htm |title=eMedicine - Extremely Low Birth Weight Infant: Article by KN Siva Subramanian, MD |access-date=2007-11-28 }}</ref> * उच्च जन्म तौल: {{convert|4200|g|lboz|abbr=on}} भन्दा बढी * सामान्य जन्म तौल: {{convert|2500|–|4200|g|lboz|abbr=on}} * कम जन्म तौल: {{convert|2500|g|lboz|abbr=on}} भन्दा कम ** धेरै कम जन्म तौल: {{convert|1500|g|lboz|abbr=on}} भन्दा कम ** अत्यधिक कम जन्म तौल: {{convert|1000|g|lboz|abbr=on}} भन्दा कम == कारणहरू == कम जन्म तौल कि त [[समय अगावै जन्म]] (अर्थात् जन्मँदा [[गर्भको अवधि]] कम हुनु, जसलाई सामान्यतया ३७ हप्ताभन्दा कमको गर्भ अवधिका रूपमा परिभाषित गरिन्छ) वा शिशु [[गर्भ अवधिको तुलनामा सानो]] हुनु (अर्थात् [[शिशुको जन्मपूर्वको विकास दर]] सुस्त हुनु) वा यी दुवैको संयुक्त मिश्रणका कारणले हुने गर्दछ।<ref name=":4" /> सामान्यतया, कम जन्म तौल हुनुमा योगदान पुर्‍याउने आमाका जोखिमपूर्ण कारकहरूमा सानो उमेर, बहुगर्भ (एकभन्दा बढी बच्चा पेटमा हुनु), पहिले पनि कम तौल भएका शिशुहरू जन्मिएको इतिहास, कुपोषण, मुटुको रोग वा [[उच्च रक्तचाप]], उपचार नगरिएको [[सिलियक रोग]], [[नशालु पदार्थको लत]], [[अत्यधिक मदिरा सेवन]], र अपर्याप्त [[प्रसवपूर्व हेरचाह]] पर्दछन्। यो समस्या [[प्रसव पीडा सुरु हुनु अगावै पानीको थैली फुट्ने समस्या]]का कारणले पनि हुन सक्छ।<ref>{{Cite journal|last1=Rizzo|first1=Nicola|last2=Simonazzi|first2=Giuliana|last3=Curti|first3=Alessandra|date=2015-09-24|title=Obstetrical risk factors of ELBW|journal=Italian Journal of Pediatrics|volume=41|issue=Suppl 1|pages=A35|doi=10.1186/1824-7288-41-S1-A35|issn=1824-7288|pmc=4595176 |doi-access=free }}</ref> वातावरणीय जोखिमका कारकहरूमा धुम्रपान, सिसाको संसर्ग, र अन्य प्रकारका वायु प्रदूषणहरू समावेश छन्।<ref>{{cite web |url=http://www.umm.edu/pregnancy/000142.htm |title=Labor and delivery - Low Birth Weight |publisher=Umm.edu |date=2008-10-22 |access-date=2011-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820234857/http://www.umm.edu/pregnancy/000142.htm |archive-date=2011-08-20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101127065403/http://www.umm.edu/pregnancy/000142.htm |date=2010-11-27 }}</ref><ref name="TersigniCastellani2014">{{cite journal|last1=Tersigni|first1=C.|last2=Castellani|first2=R.|last3=de Waure|first3=C.|last4=Fattorossi|first4=A.|last5=De Spirito|first5=M.|last6=Gasbarrini|first6=A.|last7=Scambia|first7=G.|last8=Di Simone|first8=N.|title=Celiac disease and reproductive disorders: meta-analysis of epidemiologic associations and potential pathogenic mechanisms|journal=Human Reproduction Update|volume=20|issue=4|year=2014|pages=582–593|issn=1355-4786|doi=10.1093/humupd/dmu007|pmid=24619876|doi-access=free|hdl=10807/56796|hdl-access=free}}</ref><ref name=SacconeBerghella2015>{{cite journal|vauthors=Saccone G, Berghella V, Sarno L, Maruotti GM, Cetin I, Greco L, Khashan AS, McCarthy F, Martinelli D, Fortunato F, Martinelli P|title=Celiac disease and obstetric complications: a systematic review and metaanalysis |journal=Am J Obstet Gynecol |volume=214 |issue=2 |pages= 225–34|date= Oct 9, 2015 |pmid=26432464|doi=10.1016/j.ajog.2015.09.080|hdl=11369/330101 |hdl-access=free }}</ref> == महामारी विज्ञानमा == {{owidslider |start = 2020 |list = Template:OWID/Share of low birthweight babies born#gallery |location = commons |caption = |title = |language = ne |file = [[File:Share of low birthweight babies born, World, 2020 (cropped).svg|link=|thumb|upright=1.6|right|कम जन्म तौल भएका शिशुहरूको जन्मको हिस्सा]] |startingView = World }} [[विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन]]का अनुसार सन् २०१४ सम्ममा विश्वभर कम जन्म तौलको दर १५% रहेको अनुमान गरिएको थियो, जुन क्षेत्रअनुसार फरक-फरक छ: उप-सहारा अफ्रिकामा १३%, दक्षिण एसियामा २८%, पूर्वी एसिया र प्रशान्त क्षेत्रमा ६%, तथा ल्याटिन अमेरिका र क्यारिबियन क्षेत्रमा ९%।<ref name=":1">{{Cite web|title=Global nutrition targets 2025: low birth weight policy brief|url=https://www.who.int/publications-detail-redirect/WHO-NMH-NHD-14.5|access-date=2020-11-04|website=www.who.int|language=en}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]द्वारा परिभाषित अति कम विकसित देशहरूमा कम जन्म तौलको कुल दर १३% रहेको छ।<ref>{{Cite web|title=UNSD — Methodology: Standard country or area codes for statistical use (M49)|url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/|access-date=2020-11-04|website=unstats.un.org}}</ref><ref name=":1" /> विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले प्रसवपूर्व हेरचाहमा सुधार र महिला शिक्षा जस्ता जनस्वास्थ्यका प्रयासहरू मार्फत विश्वभर कम जन्म तौलको दरलाई ३०% ले घटाउने लक्ष्य राखेको छ।<ref name=":1" /> गर्भवती महिलाको सामाजिक सहयोग संयन्त्रलाई बढावा दिने कार्यक्रमहरूले कम जन्म तौलको दरलाई उल्लेख्य रूपमा घटाएको नदेखिए तापनि, यस्ता कार्यक्रमहरूले शल्यक्रिया मार्फत हुने जन्मदर र प्रसवपूर्व अस्पताल भर्ना हुनुपर्ने अवस्थालाई कम गरेको पाइएको छ।<ref>{{Cite journal |last1=East |first1=Christine E |last2=Biro |first2=Mary A |last3=Fredericks |first3=Suzanne |last4=Lau |first4=Rosalind |date=2019 |title=Support during pregnancy for women at increased risk of low birthweight babies |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |volume=2019 |language=en |issue=4 |article-number=CD000198 |doi=10.1002/14651858.CD000198.pub3 |pmid=30933309 |pmc=6443020 |issn=1465-1858 }}</ref> संयुक्त राज्य अमेरिकामा, [[रोग नियन्त्रण र रोकथाम केन्द्र]]को प्रतिवेदन अनुसार सन् २०१८ मा ३,१३,७५२ शिशुहरू कम तौलका जन्मिएका थिए, जुन कुल जन्मको ८.२८% हो।<ref>{{Cite web|date=2020-08-04|title=FastStats - Birthweight and Gestation|url=https://www.cdc.gov/nchs/fastats/birthweight.htm|access-date=2020-11-04|website=www.cdc.gov|language=en-us}}</ref> यो संख्या सन् २०११ मा [[स्वास्थ्य सेवा अनुसन्धान तथा गुणस्तर एजेन्सी]]ले अनुमान गरेको ६.१% को दरभन्दा बढी हो।<ref name=":2">Kowlessar N.M., Jiang H.J., and Steiner C. Hospital Stays for Newborns, 2011. HCUP Statistical Brief #163. October 2013. Agency for Healthcare Research and Quality, Rockville, MD. [https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb163.jsp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220818022705/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb163.jsp|date=2022-08-18}}</ref> सिडिसी ले सन् २०१८ मा धेरै कम जन्म तौलको दर १.३८% रहेको उल्लेख गरेको थियो, जुन सन् २०११ को एएचआरक्यूको अनुमानसँग मिल्दोजुल्दो छ।<ref name=":2" /> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:महिलाको स्वास्थ्य]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 2t4rnfqxfuuijr51h0ooh9kh59vntns 0 150721 1365230 1365135 2026-07-07T17:39:54Z ~2026-38481-91 79702 1365230 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple |name=अस्सी घाट |image=Assi Ghat Varanasi morning Aarti.jpg |caption=अस्सी घाटमा बिहानको [[आरती]] |coordinates={{coord|25|17|19.132|N|83|0|24.342|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} |state=[[उत्तर प्रदेश]] |country=[[भारत]] }} [[चित्र:City_older_than_the_history.jpg|अङ्गुठाकार|देव दीपावलीको समयमा अस्सी घाट।]] [[चित्र:Sri_Lakshminarayan_Temple_at_Assi_Ghat,_Varanasi,_Uttar_Pradesh,_India_(2012).jpg|अङ्गुठाकार|अस्सी घाट]] '''अस्सी घाट''' भारतको [[बनारस|वाराणसी]] सबैभन्दा दक्षिणी घाट हो।.<ref name="Ede2015">{{cite book|author=Piers Moore Ede|title=Kaleidoscope City: A Year in Varanasi|url=https://books.google.com/books?id=XplEBQAAQBAJ&pg=PT6|date=26 February 2015|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1-4088-3542-5|pages=6–}}</ref> वाराणसीका अधिकांश आगन्तुकहरू लागि, यो लामो समयसम्म विदेशी विद्यार्थी, शोधकर्ताहरू र पर्यटकहरू बस्ने ठाउँको रूपमा परिचित छ।.<ref name="ex">{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/In-the-new-world/748064/|title=In the new world|date=11 February 2011|work=Indian Express}}</ref> घाटले बिहान सांस्कृतिक र आध्यात्मिक कार्यक्रम सुबाह-ए-बनारसको आयोजना गर्दछ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/subahebanaras-a-hit-as-assi-ghat-gets-a-makeover/article7021059.ece|title=Subah-e-Banaras a hit as Assi ghat gets a makeover|date=2015-03-22|work=The Hindu|access-date=2024-06-01}}</ref> == पर्यटन == [[चित्र:Assi_Ghat-Varanasi_India-Andres_Larin.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|सन् 2022 मा अस्सी घाटको ड्रोन सट]] अस्सी घाट वाराणसीको सबैभन्दा दक्षिणी घाट हो। यो वाराणसीको सबैभन्दा ठुलो घाटहरू मध्ये एक हो।<ref>{{Cite web |title=Assi Ghat {{!}} Varanasi, Uttar Pradesh {{!}} Attractions |url=https://www.lonelyplanet.com/india/uttar-pradesh/varanasi/attractions/assi-ghat/a/poi-sig/1321882/356519 |access-date=2024-06-02 |website=Lonely Planet}}</ref> अस्सी र [[गङ्गा नदी|गङ्गा]] नदी अस्सी घाटमा मिल्छन्।<ref>{{Cite book|last=|first=|url=https://books.google.com/books?id=MEoyDwAAQBAJ&dq=assi+ghat&pg=PA206|title=DK Eyewitness Travel Guide India|date=2017-10-17|publisher=Penguin|isbn=978-1-4654-7253-3|pages=206|language=en}}</ref> वाराणसीमा धेरै आगन्तुकहरूका लागि, यो लामो समयसम्म विदेशी विद्यार्थी, शोधकर्ताहरू र पर्यटकहरू बस्ने ठाउँका रूपमा परिचित छ। अस्सी घाट प्रायः मनोरञ्जन र चाडपर्वहरूमा भ्रमण गर्ने घाटहरू मध्ये एक हो। सामान्य दिनहरूमा घाटमा आउने अधिकांश मानिसहरू नजिकैको [[काशी हिन्दु विश्वविद्यालय|बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]] विद्यार्थीहरू हुन्। घाटमा लगभग २२,५०० मानिस बस्छन्।<ref>{{cite web |author=John McKim Malville and Rana P. B. Singh |title=Time and the Ganga River at Asi Ghat, Pilgrimage and Ritual Landscape |url=http://www.sasnet.lu.se/EASASpapers/46JohnMalville.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110124131559/http://www.sasnet.lu.se/EASASpapers/46JohnMalville.pdf |archive-date=24 January 2011 |access-date=20 December 2010}}</ref> प्रतिष्ठित देव दीपावली पर्वको समयमा, ६,००,००० भन्दा बढी पर्यटकहरू घाटमा आउँछन्। [[चित्र:An_evening_at_Assi_Ghat.JPG|अङ्गुठाकार|अस्सी घाटमा साँझमा समूह च्याटमा वृद्धहरू]] हिन्दूहरू विश्वास गर्छन् कि [[तुलसीदास]] अस्सी घाटमा आफ्नो स्वर्गीय निवासमा छोडेका थिए। सन् २०१० को वाराणसी बम विस्फोटपछि सहरले पर्यटकहरूलाई हुन सक्ने समस्याहरू छिटो समाधान गर्न अस्सी घाट छिमेकमा अतिरिक्त पुलिस नियुक्त गऱ्यो।<ref>{{Cite web |date=11 Dec 2010 |title=New measures to perk up vigil in city |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/New-measures-to-perk-up-vigil-in-city/articleshow/7084370.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104065123/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-12-11/varanasi/28271739_1_ghats-spos-temples |archive-date=4 November 2012 |access-date=20 December 2010 |website=[[The Times of India]] |publisher=[[The Times Group]]}}</ref> === ''सुबाह-ए-बनारस'' === सुबह-ए-बनारस, उत्तर प्रदेश सरकार राज्यमन्त्रीद्वारा सन् २०१४ मा सुरु भएको बिहानको सत्र। आध्यात्मिक विकासका लागि ''''सुबाह-ए-बनारस'''' आकाशीय क्षणहरूको महिमा र प्रचार गर्न समिति गठन गरिएको छ। जीवनको सबै क्षेत्रका मानिसहरूले सर्वशक्तिमान र प्रकृतिको भव्यताको अस्तित्वमा महसुस गर्ने प्रारम्भिक घण्टाको प्रयासलाई निरन्तरता दिन हात मिलाएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Subah-e-Banaras |url=http://www.subahebanaras.net/ |access-date=30 August 2020 |website=SubaheBanaras}}</ref> यो दैनिक सत्र हो जुन २ घण्टासम्म रहन्छ र लागत मुक्त छ।<ref>{{Cite news|url=https://optimatravels.com/varanasi-uttar-pradesh/subah-e-banaras-varanasi-uttar-pradesh-india.aspx|title=Subah-e-Banaras|work=Optima Travels|access-date=30 August 2020}}</ref> ==== गतिविधिहरू ==== # बिहान [[वेद|वैदिक]] मनमोहक र प्रकृतिको स्वागत <ref>{{Cite web |title=Vedic Recitations at Assi Ghat, Varanasi (Subah-e-Banaras): the Paper of Natalia Korneeva (video) |url=https://iocs.hse.ru/en/news/268281343.html |access-date=2022-01-19 |website=iocs.hse.ru |language=en}}</ref> # वैदिक यज्ञ। # जीवनका पाँच तत्त्वलाई श्रद्धाञ्जलि, पञ्च तत्त्व। # सङ्गीत-विशेषज्ञ कलाकारहरूद्वारा मार्निङ [[राग]], शास्त्रीय/अर्ध शास्त्रीय। # [[योग]] कक्षा-शारीरिक र आध्यात्मिक रूपमा पूर्ण रूपमा आकार दिन। <ref>{{Cite web |title=Daily Schedule of Subah-e-Baranas |url=http://www.subahebanaras.net/index.php?id=DailySchedule |access-date=30 August 2020 |website=SuabaheBaranas}}</ref> == लोकप्रिय संस्कृतिमा == * काशीनाथ सिंहको हिन्दी उपन्यास ''काशी का अस्सी'' घाट नजिकैको मोहल्लामा सेट गरिएको छ। यो उपन्यास २०१८ मा सनी देओल अभिनीत र चन्द्र प्रकाश द्विवेदी द्वारा निर्देशित [[बलिउड]] फिल्म मोहल्ला अस्सीमा रूपान्तरण गरिएको थियो, जुन अस्सी घाट वरपरको मोहल्ला (इलाका) मा सेट गरिएको छ।<ref name="ex">{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/In-the-new-world/748064/|title=In the new world|date=11 February 2011|work=Indian Express}}</ref><ref name="nd">{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?section=Movies&Id=ENTEN20110169087&keyword=bollywood&subcatg=MOVIESINDIA&nid=84318 |title=Sunny Deol to play a pandit in Mohalla Assi |publisher=[[NDTV]] Movies |access-date=2011-02-11 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110212163510/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?section=Movies&Id=ENTEN20110169087&keyword=bollywood&subcatg=MOVIESINDIA&nid=84318 |archive-date=12 February 2011 }}</ref> * सन् २०१३ को चलचित्र राञ्जना, जुन [[बनारस|वाराणसी]] आधारित कथा पनि हो, यसमा "अस्सी घाट" का दृश्यहरू पनि छन्। * नीरज घायवानद्वारा निर्देशित सन् २०१५ को ड्रामा फिल्म मसान अस्सी घाटको वाटिका क्याफेका दृश्यहरू छन्। == सन्दर्भहरू == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == बाह्य लिङ्कहरू == * {{Wikiversity-inline|The Varanasi Heritage Dossier/Asi Ghat Area|Assi Ghat}} {{वाराणसी}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{कमन्सश्रेणी|Assi Ghat}} [[श्रेणी:Coordinates on Wikidata]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] 5fe7z00h20zxbfg26rvwjbxegcuy61i 0 150733 1365242 1365182 2026-07-08T03:18:21Z Nabin K. Sapkota 13090 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] जोडियो 1365242 wikitext text/x-wiki [[File:ASC Leiden - Coutinho Collection - C 27 - Life in Sara, Guinea-Bissau - Women cooking - 1974 (cropped).jpg|thumb|300px|खाना पकाउँदै गर्दा पाइपबाट धुम्रपान गरिरहेकी महिला। [[गिनी-बिसाउ]], १९७४]] [[सुर्ती|सुर्तीजन्य]] धुम्रपानले शरीरमा गम्भीर [[सुर्तीका स्वास्थ्य प्रभावहरू|नकारात्मक प्रभाव]] पार्छ। विभिन्न प्रकारका रोग तथा चिकित्सकीय अवस्थाहरूले महिला र पुरुषलाई फरक-फरक रूपमा असर गर्छन्, र यही कुरा सुर्तीका प्रभावहरूमा पनि लागू हुन्छ। सुर्तीको प्रयोग व्यापक रूपमा फैलिन थालेदेखि धेरै संस्कृतिहरूले धुम्रपानलाई पुरुषसँग सम्बन्धित दुर्व्यसनका रूपमा हेरेका छन्। त्यसैले सुर्तीका प्रभावका सन्दर्भमा महिला र पुरुषबीचका विशिष्ट भिन्नताबारे गरिएको अधिकांश अनुसन्धान हालका वर्षहरूमा मात्र गहन रूपमा अध्ययन गरिएको छ। == सामान्य स्वास्थ्य प्रभावहरू == {{Main|सुर्तीका स्वास्थ्य प्रभावहरू}} रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्रका अनुसार, चुरोट सेवन संयुक्त राज्य अमेरिकामा रोकथाम गर्न सकिने मृत्युको प्रमुख कारण हो र यसले समाजमा स्वास्थ्यसम्बन्धी उल्लेखनीय आर्थिक लागत उत्पन्न गर्छ।<ref>"Annual Smoking-Attributable Mortality, Years of Potential Life Lost, and Economic Costs – United States, 1995—1999", MMWR: Morbidity and Mortality Weekly Report 51, no. 14 (April 12, 2002): 300-3</ref> सन् १९९५ देखि १९९९ सम्मको अवधिमा धुम्रपानका कारण प्रत्येक वर्ष करिब ४४०,००० समयअघि हुने मृत्यु भएका थिए र करिब १५७ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको "स्वास्थ्यसम्बन्धी आर्थिक क्षति" भएको थियो। धुम्रपानले विभिन्न प्रतिकूल स्वास्थ्य प्रभावहरूको जोखिम बढाउने र तिनसँग सम्बन्धित हुने कुरा प्रमाणित भएको छ। उदाहरणका लागि, "चुरोट सेवनले सबै प्रकारका क्यान्सरमध्ये करिब एकतिहाइ, साथै फोक्सोको क्यान्सरका ९० प्रतिशत घटनामा योगदान पुर्‍याउँछ। [धुम्रपानले] दीर्घकालीन ब्रोन्काइटिस र एम्फिसेमा जस्ता फोक्सोका रोगहरू पनि निम्त्याउँछ, [र] स्ट्रोक, हृदयाघात, रक्तनलीसम्बन्धी रोग तथा एन्युरिज्म लगायतका मुटुसम्बन्धी रोगहरूको जोखिम बढाउन सक्छ।"<ref>Institute on Drug Abuse, "Cigarettes and Other Tobacco Products", June 2009, [https://web.archive.org/web/20090626040733/http://www.nida.nih.gov/pdf/infofacts/Tobacco09.pdf]</ref> सन् २००४ मा प्रकाशित "The Health Consequences of Smoking" शीर्षकको सर्जन जनरलको प्रतिवेदनअनुसार, धुम्रपानका अन्य प्रभावहरूमा मोतिबिन्दुको जोखिम बढ्नु, प्रतिअक्सिकारक पदार्थहरू, विशेषगरी भिटामिन सी, को स्तर घट्नु, सूजन बढ्नु तथा पेरियोडोन्टाइटिस हुनु समावेश छन्।<ref>U.S. Department of Health and Human Services. The Health Consequences of Smoking: A Report of the Surgeon General. Atlanta: U.S. Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Office on Smoking and Health, 2004</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[अण्डाशयको क्यान्सर]]<ref>{{cite web|url= http://quitsmoking.about.com/od/cancer/a/ovariancancer.htm|title= Smoking and the Risk of Ovarian Cancer: New Evidence Suggests a Link Between Smoking and Ovarian Cancer|author= Terry Martin|date= 2006-04-04|work= Smoking Cessation|publisher= [[About.com]]|access-date= 2012-05-16|archive-date= 2012-01-05|archive-url= https://web.archive.org/web/20120105064209/http://quitsmoking.about.com/od/cancer/a/ovariancancer.htm|url-status= dead}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:धुम्रपान]] [[श्रेणी:समाजमा महिलाहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] pf1fuk5zqv7ofbykt88947fthuyk8df 3 150740 1365212 2026-07-07T12:30:11Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1365212 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Debendra dhamiज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,८८०]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Debendra dhami|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:१५, ७ जुलाई २०२६ (नेपाली समय) 7emzde5z2u8vhshlwnd2ulaqb7j4awq 1 150741 1365220 2026-07-07T13:42:06Z पर्वत सुवेदी 31224 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1365220 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve 0 150742 1365222 2026-07-07T14:21:29Z पर्वत सुवेदी 31224 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|नेपालको एक सुल्झन नसकेको अपराध}} {{Infobox event | name = नमिता सुनिता हत्याकाण्ड | image = | image_size = | image_caption = | date = वि.सं. २०३८ जेठ | time = | location = [[पोखरा]], [[नेपाल]] | coordinates = | also_known_as... 1365222 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक सुल्झन नसकेको अपराध}} {{Infobox event | name = नमिता सुनिता हत्याकाण्ड | image = | image_size = | image_caption = | date = वि.सं. २०३८ जेठ | time = | location = [[पोखरा]], [[नेपाल]] | coordinates = | also_known_as = | cause = | organisers = | first_reporter = | filmed_by = | participants = | outcome = | deaths = ३ स्कुले बालिकाहरू र १ प्रत्यक्षदर्शी | injuries = | missing = | property_damage = | burial = | inquiries = | inquest = | coroner = | arrests = | suspects = तत्कालीन राजपरिवारका सदस्यहरू तथा उच्चपदस्थ व्यक्तिहरू | accused = | convicted = छैन | charges = | verdict = | convictions = | publication_bans = | litigation = | awards = | footage = | custom_label = | custom_data = | custom_label1 = | custom_data1 = | custom_label2 = | custom_data2 = | website = | notes = }} '''नमिता सुनिता हत्याकाण्ड''' एक विवादास्पद र सुल्झन नसकेको जबर्जस्ती करणी तथा हत्याको एक घटना हो, जुन वि.सं. २०३८ जेठमा घटेको थियो। नेपालको [[पोखरा]]मा तीन जना बालिकाहरू—नमिता भण्डारी, सुनिता भण्डारी र नीरा पराजुलीको [[बलात्कार]] पछि [[हत्या]] गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://shilapatra.com/detail/138195|title=नमीता–सुनीता हत्याकाण्ड : ४३ वर्षअघिको त्यो कालो दिन (भिडियाेसहित)|publisher=शिलापत्र|date=२०८१ जेठ २४|accessdate=२०८३ असार २४|language=नेपाली|author=ध्रुव सिम्खडा}}</ref> यस घटनाका एकमात्र प्रत्यक्षदर्शी चुडामणि अधिकारीले पछि सरकारी प्रतिवेदन अनुसार आत्महत्या गरेका थिए र यो काण्ड कहिल्यै सुल्झन सकेन।<ref>{{Cite web |title=सत्ताको शक्तिमा दबाइएको ‘नमिता–सुनिता’ हत्याकाण्ड |url=https://ekantipur.com/koseli/2025/11/22/en/namita-sunita-murder-case-suppressed-by-the-power-of-the-government-52-22.html |access-date=२०८३ असार २४ |website=कान्तिपुर|language=नेपाली}}</ref> तत्कालीन [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत काल]]मा घटेको यस घटनामा राजपरिवारका सदस्यहरूको संलग्नता रहेको आशंका गरिएको हुनाले सरकारले शक्तिको आडमा यसलाई दबाएको आरोप लाग्ने गरेको छ। == पृष्ठभूमि == वि.सं. २०३८ जेठ १८, नमिता र सुनिता भण्डारी नामका दिदीबहिनी आफ्नो विद्यालयको बिदा मनाउन बस चढेर [[पोखरा]] आएका थिए। विन्ध्यवासिनीकी आफ्नी आफन्त नीरा पराजुली सहित नमिता र सुनिता [[सेती नदी]]को किनार घुम्न गएका थिए। नमिता र सुनिताको शव सेती नदीको किनारमा भेटिएको थियो भने नीराको अवस्था भने हालसम्म पनि अज्ञात रहेको छ। == घटना पश्चात् == वि.सं २०५८ जेठ १९ मा, [[दरबार हत्याकाण्ड]] भएर तात्कालीन राजा वीरेन्द्रको वंश नाश भएको थियो र [[ज्ञानेन्द्र]] नयाँ राजाको रूपमा शपथ ग्रहण गरेका थिए। उनको स्वर्गारोहण भएको १० दिन पछि मात्र प्रहरीलाई मुद्दा बन्द गर्न भनिएपछि मुद्दा शङ्कास्पद बनेको थियो। २००३ मा मुद्दा अनिश्चितकालका लागि बन्द भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=३८ वर्षसम्म हत्यारा पत्ता नलागेको नमिता-सुनिता हत्याकाण्ड (भाग १) |url=https://www.reportersnepal.com/2019/08/337883/ |access-date=२०८३ असार २४ |website=रिपोटर्स नेपाल|language=नेपाली}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालमा बलात्कार]] [[श्रेणी:नेपालमा महिला विरुद्धको हिंसा]] kipi4nczi4a4hmuejmbonr1q4m3uql5 1365223 1365222 2026-07-07T14:22:34Z पर्वत सुवेदी 31224 1365223 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक सुल्झन नसकेको अपराध}} {{Infobox event | name = नमिता सुनिता हत्याकाण्ड | image = | image_size = | image_caption = | date = वि.सं. २०३८ जेठ | time = | location = [[पोखरा]], [[नेपाल]] | coordinates = | also_known_as = | cause = | organisers = | first_reporter = | filmed_by = | participants = | outcome = | deaths = ३ स्कुले बालिकाहरू र १ प्रत्यक्षदर्शी | injuries = | missing = | property_damage = | burial = | inquiries = | inquest = | coroner = | arrests = | suspects = तत्कालीन राजपरिवारका सदस्यहरू तथा उच्चपदस्थ व्यक्तिहरू | accused = | convicted = छैन | charges = | verdict = | convictions = | publication_bans = | litigation = | awards = | footage = | custom_label = | custom_data = | custom_label1 = | custom_data1 = | custom_label2 = | custom_data2 = | website = | notes = }} '''नमिता सुनिता हत्याकाण्ड''' एक विवादास्पद र सुल्झन नसकेको जबर्जस्ती करणी तथा हत्याको एक घटना हो, जुन वि.सं. २०३८ जेठमा घटेको थियो। नेपालको [[पोखरा]]मा तीन जना बालिकाहरू—नमिता भण्डारी, सुनिता भण्डारी र नीरा पराजुलीको [[बलात्कार]] पछि [[हत्या]] गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://shilapatra.com/detail/138195|title=नमीता–सुनीता हत्याकाण्ड : ४३ वर्षअघिको त्यो कालो दिन (भिडियाेसहित)|publisher=शिलापत्र|date=२०८१ जेठ २४|accessdate=२०८३ असार २४|language=नेपाली|author=ध्रुव सिम्खडा}}</ref> यस घटनाका एकमात्र प्रत्यक्षदर्शी चुडामणि अधिकारीले पछि सरकारी प्रतिवेदन अनुसार आत्महत्या गरेका थिए र यो काण्ड कहिल्यै सुल्झन सकेन।<ref>{{Cite web |title=सत्ताको शक्तिमा दबाइएको ‘नमिता–सुनिता’ हत्याकाण्ड |url=https://ekantipur.com/koseli/2025/11/22/en/namita-sunita-murder-case-suppressed-by-the-power-of-the-government-52-22.html |access-date=२०८३ असार २४ |website=कान्तिपुर|language=नेपाली}}</ref> तत्कालीन [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत काल]]मा घटेको यस घटनामा राजपरिवारका सदस्यहरूको संलग्नता रहेको आशंका गरिएको हुनाले सरकारले शक्तिको आडमा यसलाई दबाएको आरोप लाग्ने गरेको छ। == पृष्ठभूमि == वि.सं. २०३८ जेठ १८, नमिता र सुनिता भण्डारी नामका दिदीबहिनी आफ्नो विद्यालयको बिदा मनाउन बस चढेर [[पोखरा]] आएका थिए। विन्ध्यवासिनीकी आफ्नी आफन्त नीरा पराजुली सहित नमिता र सुनिता [[सेती नदी]]को किनार घुम्न गएका थिए। नमिता र सुनिताको शव सेती नदीको किनारमा भेटिएको थियो भने नीराको अवस्था भने हालसम्म पनि अज्ञात रहेको छ। == घटना पश्चात् == वि.सं २०५८ जेठ १९ मा, [[दरबार हत्याकाण्ड]] भएर तात्कालीन राजा वीरेन्द्रको वंश नाश भएको थियो र [[ज्ञानेन्द्र शाह|ज्ञानेन्द्र]] नयाँ राजाको रूपमा शपथ ग्रहण गरेका थिए। उनको स्वर्गारोहण भएको १० दिन पछि मात्र प्रहरीलाई मुद्दा बन्द गर्न भनिएपछि मुद्दा शङ्कास्पद बनेको थियो। २००३ मा मुद्दा अनिश्चितकालका लागि बन्द भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=३८ वर्षसम्म हत्यारा पत्ता नलागेको नमिता-सुनिता हत्याकाण्ड (भाग १) |url=https://www.reportersnepal.com/2019/08/337883/ |access-date=२०८३ असार २४ |website=रिपोटर्स नेपाल|language=नेपाली}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालमा बलात्कार]] [[श्रेणी:नेपालमा महिला विरुद्धको हिंसा]] 991isozgjs7a7gg47mjcdaehh1r8npf 1365224 1365223 2026-07-07T14:23:07Z पर्वत सुवेदी 31224 1365224 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक सुल्झन नसकेको अपराध}} {{Infobox event | name = नमिता सुनिता हत्याकाण्ड | image = | image_size = | image_caption = | date = वि.सं. २०३८ जेठ | time = | location = [[पोखरा]], [[नेपाल]] | coordinates = | also_known_as = | cause = | organisers = | first_reporter = | filmed_by = | participants = | outcome = | deaths = ३ स्कुले बालिकाहरू र १ प्रत्यक्षदर्शी | injuries = | missing = | property_damage = | burial = | inquiries = | inquest = | coroner = | arrests = | suspects = तत्कालीन राजपरिवारका सदस्यहरू तथा उच्चपदस्थ व्यक्तिहरू | accused = | convicted = छैन | charges = | verdict = | convictions = | publication_bans = | litigation = | awards = | footage = | custom_label = | custom_data = | custom_label1 = | custom_data1 = | custom_label2 = | custom_data2 = | website = | notes = }} '''नमिता सुनिता हत्याकाण्ड''' एक विवादास्पद र सुल्झन नसकेको जबर्जस्ती करणी तथा हत्याको एक घटना हो, जुन वि.सं. २०३८ जेठमा घटेको थियो। नेपालको [[पोखरा]]मा तीन जना बालिकाहरू—नमिता भण्डारी, सुनिता भण्डारी र नीरा पराजुलीको [[बलात्कार]] पछि [[हत्या]] गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://shilapatra.com/detail/138195|title=नमीता–सुनीता हत्याकाण्ड : ४३ वर्षअघिको त्यो कालो दिन (भिडियाेसहित)|publisher=शिलापत्र|date=२०८१ जेठ २४|accessdate=२०८३ असार २४|language=नेपाली|author=ध्रुव सिम्खडा}}</ref> यस घटनाका एकमात्र प्रत्यक्षदर्शी चुडामणि अधिकारीले पछि सरकारी प्रतिवेदन अनुसार आत्महत्या गरेका थिए र यो काण्ड कहिल्यै सुल्झन सकेन।<ref>{{Cite web |title=सत्ताको शक्तिमा दबाइएको ‘नमिता–सुनिता’ हत्याकाण्ड |url=https://ekantipur.com/koseli/2025/11/22/en/namita-sunita-murder-case-suppressed-by-the-power-of-the-government-52-22.html |access-date=२०८३ असार २४ |website=कान्तिपुर|language=नेपाली}}</ref> तत्कालीन [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत काल]]मा घटेको यस घटनामा राजपरिवारका सदस्यहरूको संलग्नता रहेको आशंका गरिएको हुनाले सरकारले शक्तिको आडमा यसलाई दबाएको आरोप लाग्ने गरेको छ। == पृष्ठभूमि == वि.सं. २०३८ जेठ १८, नमिता र सुनिता भण्डारी नामका दिदीबहिनी आफ्नो विद्यालयको बिदा मनाउन बस चढेर [[पोखरा]] आएका थिए। विन्ध्यवासिनीकी आफ्नी आफन्त नीरा पराजुली सहित नमिता र सुनिता [[सेती नदी]]को किनार घुम्न गएका थिए। नमिता र सुनिताको शव सेती नदीको किनारमा भेटिएको थियो भने नीराको अवस्था भने हालसम्म पनि अज्ञात रहेको छ। == घटना पश्चात् == वि.सं २०५८ जेठ १९ मा, [[दरबार हत्याकाण्ड]] भएर तात्कालीन राजा वीरेन्द्रको वंश नाश भएको थियो र [[ज्ञानेन्द्र शाह|ज्ञानेन्द्र]] नयाँ राजाको रूपमा शपथ ग्रहण गरेका थिए। उनको स्वर्गारोहण भएको १० दिन पछि मात्र प्रहरीलाई मुद्दा बन्द गर्न भनिएपछि मुद्दा शङ्कास्पद बनेको थियो। वि.सं २०५९ मा मुद्दा अनिश्चितकालका लागि बन्द गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=३८ वर्षसम्म हत्यारा पत्ता नलागेको नमिता-सुनिता हत्याकाण्ड (भाग १) |url=https://www.reportersnepal.com/2019/08/337883/ |access-date=२०८३ असार २४ |website=रिपोटर्स नेपाल|language=नेपाली}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालमा बलात्कार]] [[श्रेणी:नेपालमा महिला विरुद्धको हिंसा]] qinq4mpkck9ctay4h2ocn9254k970vo 1365226 1365224 2026-07-07T14:25:24Z पर्वत सुवेदी 31224 /* घटना पश्चात् */ 1365226 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक सुल्झन नसकेको अपराध}} {{Infobox event | name = नमिता सुनिता हत्याकाण्ड | image = | image_size = | image_caption = | date = वि.सं. २०३८ जेठ | time = | location = [[पोखरा]], [[नेपाल]] | coordinates = | also_known_as = | cause = | organisers = | first_reporter = | filmed_by = | participants = | outcome = | deaths = ३ स्कुले बालिकाहरू र १ प्रत्यक्षदर्शी | injuries = | missing = | property_damage = | burial = | inquiries = | inquest = | coroner = | arrests = | suspects = तत्कालीन राजपरिवारका सदस्यहरू तथा उच्चपदस्थ व्यक्तिहरू | accused = | convicted = छैन | charges = | verdict = | convictions = | publication_bans = | litigation = | awards = | footage = | custom_label = | custom_data = | custom_label1 = | custom_data1 = | custom_label2 = | custom_data2 = | website = | notes = }} '''नमिता सुनिता हत्याकाण्ड''' एक विवादास्पद र सुल्झन नसकेको जबर्जस्ती करणी तथा हत्याको एक घटना हो, जुन वि.सं. २०३८ जेठमा घटेको थियो। नेपालको [[पोखरा]]मा तीन जना बालिकाहरू—नमिता भण्डारी, सुनिता भण्डारी र नीरा पराजुलीको [[बलात्कार]] पछि [[हत्या]] गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://shilapatra.com/detail/138195|title=नमीता–सुनीता हत्याकाण्ड : ४३ वर्षअघिको त्यो कालो दिन (भिडियाेसहित)|publisher=शिलापत्र|date=२०८१ जेठ २४|accessdate=२०८३ असार २४|language=नेपाली|author=ध्रुव सिम्खडा}}</ref> यस घटनाका एकमात्र प्रत्यक्षदर्शी चुडामणि अधिकारीले पछि सरकारी प्रतिवेदन अनुसार आत्महत्या गरेका थिए र यो काण्ड कहिल्यै सुल्झन सकेन।<ref>{{Cite web |title=सत्ताको शक्तिमा दबाइएको ‘नमिता–सुनिता’ हत्याकाण्ड |url=https://ekantipur.com/koseli/2025/11/22/en/namita-sunita-murder-case-suppressed-by-the-power-of-the-government-52-22.html |access-date=२०८३ असार २४ |website=कान्तिपुर|language=नेपाली}}</ref> तत्कालीन [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत काल]]मा घटेको यस घटनामा राजपरिवारका सदस्यहरूको संलग्नता रहेको आशंका गरिएको हुनाले सरकारले शक्तिको आडमा यसलाई दबाएको आरोप लाग्ने गरेको छ। == पृष्ठभूमि == वि.सं. २०३८ जेठ १८, नमिता र सुनिता भण्डारी नामका दिदीबहिनी आफ्नो विद्यालयको बिदा मनाउन बस चढेर [[पोखरा]] आएका थिए। विन्ध्यवासिनीकी आफ्नी आफन्त नीरा पराजुली सहित नमिता र सुनिता [[सेती नदी]]को किनार घुम्न गएका थिए। नमिता र सुनिताको शव सेती नदीको किनारमा भेटिएको थियो भने नीराको अवस्था भने हालसम्म पनि अज्ञात रहेको छ। == घटना पश्चात् == वि.सं २०५८ जेठ १९ मा, [[दरबार हत्याकाण्ड]] भएर तात्कालीन राजा वीरेन्द्रको वंश नाश भएको थियो र [[ज्ञानेन्द्र शाह|ज्ञानेन्द्र]] नयाँ राजाको रूपमा शपथ ग्रहण गरेका थिए। उनको स्वर्गारोहण भएको १० दिन पछि मात्र प्रहरीलाई मुद्दा बन्द गर्न भनिएपछि मुद्दा शङ्कास्पद बनेको थियो। वि.सं २०५९ मा मुद्दा अनिश्चितकालका लागि बन्द गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=३८ वर्षसम्म हत्यारा पत्ता नलागेको नमिता-सुनिता हत्याकाण्ड (भाग १) |url=https://www.reportersnepal.com/2019/08/337883/ |access-date=२०८३ असार २४ |website=रिपोटर्स नेपाल|language=नेपाली}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[निर्मला पन्त बलात्कार र हत्या]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालमा बलात्कार]] [[श्रेणी:नेपालमा महिला विरुद्धको हिंसा]] 4hk67jgcul3byayc8yd2jo4py75c5qt 1365239 1365226 2026-07-08T03:17:57Z Nabin K. Sapkota 13090 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] जोडियो 1365239 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक सुल्झन नसकेको अपराध}} {{Infobox event | name = नमिता सुनिता हत्याकाण्ड | image = | image_size = | image_caption = | date = वि.सं. २०३८ जेठ | time = | location = [[पोखरा]], [[नेपाल]] | coordinates = | also_known_as = | cause = | organisers = | first_reporter = | filmed_by = | participants = | outcome = | deaths = ३ स्कुले बालिकाहरू र १ प्रत्यक्षदर्शी | injuries = | missing = | property_damage = | burial = | inquiries = | inquest = | coroner = | arrests = | suspects = तत्कालीन राजपरिवारका सदस्यहरू तथा उच्चपदस्थ व्यक्तिहरू | accused = | convicted = छैन | charges = | verdict = | convictions = | publication_bans = | litigation = | awards = | footage = | custom_label = | custom_data = | custom_label1 = | custom_data1 = | custom_label2 = | custom_data2 = | website = | notes = }} '''नमिता सुनिता हत्याकाण्ड''' एक विवादास्पद र सुल्झन नसकेको जबर्जस्ती करणी तथा हत्याको एक घटना हो, जुन वि.सं. २०३८ जेठमा घटेको थियो। नेपालको [[पोखरा]]मा तीन जना बालिकाहरू—नमिता भण्डारी, सुनिता भण्डारी र नीरा पराजुलीको [[बलात्कार]] पछि [[हत्या]] गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://shilapatra.com/detail/138195|title=नमीता–सुनीता हत्याकाण्ड : ४३ वर्षअघिको त्यो कालो दिन (भिडियाेसहित)|publisher=शिलापत्र|date=२०८१ जेठ २४|accessdate=२०८३ असार २४|language=नेपाली|author=ध्रुव सिम्खडा}}</ref> यस घटनाका एकमात्र प्रत्यक्षदर्शी चुडामणि अधिकारीले पछि सरकारी प्रतिवेदन अनुसार आत्महत्या गरेका थिए र यो काण्ड कहिल्यै सुल्झन सकेन।<ref>{{Cite web |title=सत्ताको शक्तिमा दबाइएको ‘नमिता–सुनिता’ हत्याकाण्ड |url=https://ekantipur.com/koseli/2025/11/22/en/namita-sunita-murder-case-suppressed-by-the-power-of-the-government-52-22.html |access-date=२०८३ असार २४ |website=कान्तिपुर|language=नेपाली}}</ref> तत्कालीन [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत काल]]मा घटेको यस घटनामा राजपरिवारका सदस्यहरूको संलग्नता रहेको आशंका गरिएको हुनाले सरकारले शक्तिको आडमा यसलाई दबाएको आरोप लाग्ने गरेको छ। == पृष्ठभूमि == वि.सं. २०३८ जेठ १८, नमिता र सुनिता भण्डारी नामका दिदीबहिनी आफ्नो विद्यालयको बिदा मनाउन बस चढेर [[पोखरा]] आएका थिए। विन्ध्यवासिनीकी आफ्नी आफन्त नीरा पराजुली सहित नमिता र सुनिता [[सेती नदी]]को किनार घुम्न गएका थिए। नमिता र सुनिताको शव सेती नदीको किनारमा भेटिएको थियो भने नीराको अवस्था भने हालसम्म पनि अज्ञात रहेको छ। == घटना पश्चात् == वि.सं २०५८ जेठ १९ मा, [[दरबार हत्याकाण्ड]] भएर तात्कालीन राजा वीरेन्द्रको वंश नाश भएको थियो र [[ज्ञानेन्द्र शाह|ज्ञानेन्द्र]] नयाँ राजाको रूपमा शपथ ग्रहण गरेका थिए। उनको स्वर्गारोहण भएको १० दिन पछि मात्र प्रहरीलाई मुद्दा बन्द गर्न भनिएपछि मुद्दा शङ्कास्पद बनेको थियो। वि.सं २०५९ मा मुद्दा अनिश्चितकालका लागि बन्द गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=३८ वर्षसम्म हत्यारा पत्ता नलागेको नमिता-सुनिता हत्याकाण्ड (भाग १) |url=https://www.reportersnepal.com/2019/08/337883/ |access-date=२०८३ असार २४ |website=रिपोटर्स नेपाल|language=नेपाली}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[निर्मला पन्त बलात्कार र हत्या]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालमा बलात्कार]] [[श्रेणी:नेपालमा महिला विरुद्धको हिंसा]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 9wqsmc3yu4t6malqhzqoybd806sx88k 1 150743 1365227 2026-07-07T14:25:46Z पर्वत सुवेदी 31224 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1365227 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve 0 150744 1365244 2026-07-08T04:43:31Z Bishaldev100 28807 "[[:en:Special:Redirect/revision/1358602220|Prince Narendra of Nepal]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1365244 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" ! colspan="2" class="infobox-above fn" style="background-color: #cbe; color:inherit; font-size: 125%" |राजकुमार नरेन्द्र |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |''नेपालका राजकुमार'' |- | colspan="2" class="infobox-image photo" |[[File:Prince-Narendra-Bikram.png|फ्रेमहीन]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |जन्म | class="infobox-data" |डिसेम्बर 1848-हनुमान ढोका दरबार, काठमाडौँ, नेपाल अधिराज्य |- ! class="infobox-label" scope="row" |मृत्यु | class="infobox-data" | |- ! class="infobox-label" scope="row" |सन्तान | class="infobox-data" |राजकुमार रतिन्द्र राजकुमार देवेन्द्र राजकुमार रबेन्द्र राजकुमारी ईश्वरी |- ! class="infobox-label" scope="row" |वंश | class="infobox-data" |[[Shah dynasty|शाह वंश]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |बाबु | class="infobox-data" |[[Surendra of Nepal|राजा सुरेन्द्र]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |आमा | class="infobox-data" |[[Trailokya Rajya Lakshmi Devi|त्रिलोक्य राज्य लक्ष्मी देवी]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |धर्म | class="infobox-data" |[[Hinduism|हिन्दू धर्म]] |} [[चित्र:Shree_"Gorkha"_Mahila_Shahebjyu_Prince_General_Narendra_Bikram_Shah.png|पाठ=Gorkha Mahila Shahebjyu, Prince General, Narendra Bikram Shah|अङ्गुठाकार|श्री "गोर्खा" महिला साहेबजु राजकुमार जनरल नरेन्द्र बिक्रम शाह]] जनरल साहेबज्यू नरेन्द्र बिक्रम शाह [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]]का दोस्रो छोरा थिए। राजकुमारलाई [[३८ सालको पर्व|३८ साल पर्व]]को षड्यन्त्रमा संलग्न भएको कारण [[भारत]] निर्वासित गरिएको थियो। == जीवन == हनुमानढोका दरबारमा जन्ममिएका थिए। उनी राजा सुरेन्द्र र उनकी दोस्रो पत्नी, रानी [[त्रैलोक्य राज्य लक्ष्मी|त्रैलोक्य]]का छोरा थिए। त्यतिबेला राजासँग नाम मात्रको शक्ति थियो। राजनीतिक नेतृत्व र प्रभुत्व राणाको परिवारमा केन्द्रित थियो। राजकुमार नरेन्द्रका जेठा दाजु युवराज [[त्रैलोक्य वीरविक्रम शाह|त्रैलोक्य]] राणा शासकबाट अधिकार फिर्ता लिने अभियानमा थिए, तर १९३४ मा उनको शंकास्पद मृत्यु भयो। त्रैलोक्यको मृत्युपछि, नरेन्द्रले राणा शासक विरुद्धको षड्यन्त्रमा नेतृत्व सम्हाले। उनी जंगबहादुरका दुई छोराहरूसँगै यस षड्यन्त्रमा संलग्न थिए। १९३८ मा, [[३८ सालको पर्व|राणा शासक विरुद्ध षड्यन्त्र]]को आरोपमा धेरै मानिसहरूलाई पक्राउ गरियो। पक्राउ परेका मध्ये एक जनाले राजकुमार नरेन्द्र र जंग बहादुरका दुई छोराहरू रणोद्दीप र धीर शमशेर विरुद्ध षड्यन्त्रमा संलग्न भएको खुलासा गरे। तीनै जनालाई निर्वासन गरियो।<ref name="JoshiRose1966">{{cite book|author1=Bhuwan Lal Joshi|author2=Leo E. Rose|title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation|url=https://books.google.com/books?id=MX22o4PJ3Q0C|year=1966|publisher=University of California Press|id=GGKEY:5N30S3HU9BC}}</ref> राजकुमार नरेन्द्रलाई भारतको चुनारमा कैदमा पठाइयो। १९४१ मा, राजकुमार र जगतजगलाई माफी दिइयो र काठमाडौं फर्कन अनुमति दिइयो। यद्यपि, १९४२ मा ४२ सालको पर्वमा तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री रणोदीप सिंह कुँवरलाई उनका शमशेर भतिजाहरूले हत्या गरे। यो घटनापछि, राजकुमार नरेन्द्र गोरखाको तल्लो दरबारमा बस्थे जुन अहिले गोरखा संग्रहालयको रूपमा चिनिन्छ। उनका सन्तानहरू आज पनि त्यहाँ छन्। उनका पनाति श्री मुख्य साहेबज्यू दीपक विक्रम शाहले [[दरबार हत्याकाण्ड|२०५८ जेठ]]मा मा राजा [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र]] र रानी [[रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह|ऐश्वर्य]]को चितामा दागबत्ती दिएका थिए। [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजकुमारहरू]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] 97as57b6o1ghe8k3zw2ipv68w2rgtg0 1365245 1365244 2026-07-08T04:43:56Z Bishaldev100 28807 1365245 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" ! colspan="2" class="infobox-above fn" style="background-color: #cbe; color:inherit; font-size: 125%" |राजकुमार नरेन्द्र |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |''नेपालका राजकुमार'' |- | colspan="2" class="infobox-image photo" |[[File:Prince-Narendra-Bikram.png|फ्रेमहीन]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |जन्म | class="infobox-data" |डिसेम्बर 1848-हनुमान ढोका दरबार, काठमाडौँ, नेपाल अधिराज्य |- ! class="infobox-label" scope="row" |मृत्यु | class="infobox-data" | |- ! class="infobox-label" scope="row" |सन्तान | class="infobox-data" |राजकुमार रतिन्द्र राजकुमार देवेन्द्र राजकुमार रबेन्द्र राजकुमारी ईश्वरी |- ! class="infobox-label" scope="row" |वंश | class="infobox-data" |[[Shah dynasty|शाह वंश]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |बाबु | class="infobox-data" |[[Surendra of Nepal|राजा सुरेन्द्र]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |आमा | class="infobox-data" |[[Trailokya Rajya Lakshmi Devi|त्रिलोक्य राज्य लक्ष्मी देवी]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |धर्म | class="infobox-data" |[[Hinduism|हिन्दू धर्म]] |} [[चित्र:Shree_"Gorkha"_Mahila_Shahebjyu_Prince_General_Narendra_Bikram_Shah.png|पाठ=Gorkha Mahila Shahebjyu, Prince General, Narendra Bikram Shah|अङ्गुठाकार|श्री "गोर्खा" महिला साहेबजु राजकुमार जनरल नरेन्द्र बिक्रम शाह]] जनरल साहेबज्यू नरेन्द्र बिक्रम शाह [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]]का दोस्रो छोरा थिए। राजकुमारलाई [[३८ सालको पर्व|३८ साल पर्व]]को षड्यन्त्रमा संलग्न भएको कारण [[भारत]] निर्वासित गरिएको थियो। == जीवन == हनुमानढोका दरबारमा जन्ममिएका थिए। उनी राजा सुरेन्द्र र उनकी दोस्रो पत्नी, रानी [[त्रैलोक्य राज्य लक्ष्मी|त्रैलोक्य]]का छोरा थिए। त्यतिबेला राजासँग नाम मात्रको शक्ति थियो। राजनीतिक नेतृत्व र प्रभुत्व राणाको परिवारमा केन्द्रित थियो। राजकुमार नरेन्द्रका जेठा दाजु युवराज [[त्रैलोक्य वीरविक्रम शाह|त्रैलोक्य]] राणा शासकबाट अधिकार फिर्ता लिने अभियानमा थिए, तर १९३४ मा उनको शंकास्पद मृत्यु भयो। त्रैलोक्यको मृत्युपछि, नरेन्द्रले राणा शासक विरुद्धको षड्यन्त्रमा नेतृत्व सम्हाले। उनी जंगबहादुरका दुई छोराहरूसँगै यस षड्यन्त्रमा संलग्न थिए। १९३८ मा, [[३८ सालको पर्व|राणा शासक विरुद्ध षड्यन्त्र]]को आरोपमा धेरै मानिसहरूलाई पक्राउ गरियो। पक्राउ परेका मध्ये एक जनाले राजकुमार नरेन्द्र र जंग बहादुरका दुई छोराहरू रणोद्दीप र धीर शमशेर विरुद्ध षड्यन्त्रमा संलग्न भएको खुलासा गरे। तीनै जनालाई निर्वासन गरियो।<ref name="JoshiRose1966">{{cite book|author1=Bhuwan Lal Joshi|author2=Leo E. Rose|title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation|url=https://books.google.com/books?id=MX22o4PJ3Q0C|year=1966|publisher=University of California Press|id=GGKEY:5N30S3HU9BC}}</ref> राजकुमार नरेन्द्रलाई भारतको चुनारमा कैदमा पठाइयो। १९४१ मा, राजकुमार र जगतजगलाई माफी दिइयो र काठमाडौं फर्कन अनुमति दिइयो। यद्यपि, १९४२ मा ४२ सालको पर्वमा तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री रणोदीप सिंह कुँवरलाई उनका शमशेर भतिजाहरूले हत्या गरे। यो घटनापछि, राजकुमार नरेन्द्र गोरखाको तल्लो दरबारमा बस्थे जुन अहिले गोरखा संग्रहालयको रूपमा चिनिन्छ। उनका सन्तानहरू आज पनि त्यहाँ छन्। उनका पनाति श्री मुख्य साहेबज्यू दीपक विक्रम शाहले [[दरबार हत्याकाण्ड|२०५८ जेठ]]मा मा राजा [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र]] र रानी [[रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह|ऐश्वर्य]]को चितामा दागबत्ती दिएका थिए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजकुमारहरू]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] h1ck8m82j1qd8d536juy4jk7pde1mc3 1365246 1365245 2026-07-08T04:47:25Z Bishaldev100 28807 1365246 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | image = Prince-Narendra-Bikram.png | caption = | name = नरेन्द्र बिक्रम शाह<!--(in most common usage)--> | title =जनरल साहेबज्यू | suc_type = | full_name = | house = [[शाह वंश]] | type = Dynasty | father = [[राजा सुरेन्द्र]] | mother = [[त्रैलोक्य राज्य लक्ष्मी]] | spouse = | issue = राजकुमार रतिन्द्र<br />राजकुमार देवेन्द्र <br />राजकुमार रबेन्द्र <br />राजकुमारी ईश्वरी | birth_date = December 1848 | birth_place = [[हनुमान ढोका दरबार]], [[काठमाडौँ]], [[नेपाल अधिराज्य]] | death_date = | death_place = | religion = [[हिन्दू धर्म]] }} [[चित्र:Shree_"Gorkha"_Mahila_Shahebjyu_Prince_General_Narendra_Bikram_Shah.png|पाठ=Gorkha Mahila Shahebjyu, Prince General, Narendra Bikram Shah|अङ्गुठाकार|श्री "गोर्खा" महिला साहेबजु राजकुमार जनरल नरेन्द्र बिक्रम शाह]] जनरल साहेबज्यू नरेन्द्र बिक्रम शाह [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]]का दोस्रो छोरा थिए। राजकुमारलाई [[३८ सालको पर्व|३८ साल पर्व]]को षड्यन्त्रमा संलग्न भएको कारण [[भारत]] निर्वासित गरिएको थियो। == जीवन == हनुमानढोका दरबारमा जन्ममिएका थिए। उनी राजा सुरेन्द्र र उनकी दोस्रो पत्नी, रानी [[त्रैलोक्य राज्य लक्ष्मी|त्रैलोक्य]]का छोरा थिए। त्यतिबेला राजासँग नाम मात्रको शक्ति थियो। राजनीतिक नेतृत्व र प्रभुत्व राणाको परिवारमा केन्द्रित थियो। राजकुमार नरेन्द्रका जेठा दाजु युवराज [[त्रैलोक्य वीरविक्रम शाह|त्रैलोक्य]] राणा शासकबाट अधिकार फिर्ता लिने अभियानमा थिए, तर १९३४ मा उनको शंकास्पद मृत्यु भयो। त्रैलोक्यको मृत्युपछि, नरेन्द्रले राणा शासक विरुद्धको षड्यन्त्रमा नेतृत्व सम्हाले। उनी जंगबहादुरका दुई छोराहरूसँगै यस षड्यन्त्रमा संलग्न थिए। १९३८ मा, [[३८ सालको पर्व|राणा शासक विरुद्ध षड्यन्त्र]]को आरोपमा धेरै मानिसहरूलाई पक्राउ गरियो। पक्राउ परेका मध्ये एक जनाले राजकुमार नरेन्द्र र जंग बहादुरका दुई छोराहरू रणोद्दीप र धीर शमशेर विरुद्ध षड्यन्त्रमा संलग्न भएको खुलासा गरे। तीनै जनालाई निर्वासन गरियो।<ref name="JoshiRose1966">{{cite book|author1=Bhuwan Lal Joshi|author2=Leo E. Rose|title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation|url=https://books.google.com/books?id=MX22o4PJ3Q0C|year=1966|publisher=University of California Press|id=GGKEY:5N30S3HU9BC}}</ref> राजकुमार नरेन्द्रलाई भारतको चुनारमा कैदमा पठाइयो। १९४१ मा, राजकुमार र जगतजगलाई माफी दिइयो र काठमाडौं फर्कन अनुमति दिइयो। यद्यपि, १९४२ मा ४२ सालको पर्वमा तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री रणोदीप सिंह कुँवरलाई उनका शमशेर भतिजाहरूले हत्या गरे। यो घटनापछि, राजकुमार नरेन्द्र गोरखाको तल्लो दरबारमा बस्थे जुन अहिले गोरखा संग्रहालयको रूपमा चिनिन्छ। उनका सन्तानहरू आज पनि त्यहाँ छन्। उनका पनाति श्री मुख्य साहेबज्यू दीपक विक्रम शाहले [[दरबार हत्याकाण्ड|२०५८ जेठ]]मा मा राजा [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र]] र रानी [[रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह|ऐश्वर्य]]को चितामा दागबत्ती दिएका थिए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजकुमारहरू]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] 0zgc5lzg2yapixbisejyzkiw74dumqz 1365247 1365246 2026-07-08T04:48:03Z Bishaldev100 28807 /* जीवन */ 1365247 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | image = Prince-Narendra-Bikram.png | caption = | name = नरेन्द्र बिक्रम शाह<!--(in most common usage)--> | title =जनरल साहेबज्यू | suc_type = | full_name = | house = [[शाह वंश]] | type = Dynasty | father = [[राजा सुरेन्द्र]] | mother = [[त्रैलोक्य राज्य लक्ष्मी]] | spouse = | issue = राजकुमार रतिन्द्र<br />राजकुमार देवेन्द्र <br />राजकुमार रबेन्द्र <br />राजकुमारी ईश्वरी | birth_date = December 1848 | birth_place = [[हनुमान ढोका दरबार]], [[काठमाडौँ]], [[नेपाल अधिराज्य]] | death_date = | death_place = | religion = [[हिन्दू धर्म]] }} [[चित्र:Shree_"Gorkha"_Mahila_Shahebjyu_Prince_General_Narendra_Bikram_Shah.png|पाठ=Gorkha Mahila Shahebjyu, Prince General, Narendra Bikram Shah|अङ्गुठाकार|श्री "गोर्खा" महिला साहेबजु राजकुमार जनरल नरेन्द्र बिक्रम शाह]] जनरल साहेबज्यू '''नरेन्द्र बिक्रम शाह''' [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]]का दोस्रो छोरा थिए। राजकुमारलाई [[३८ सालको पर्व|३८ साल पर्व]]को षड्यन्त्रमा संलग्न भएको कारण [[भारत]] निर्वासित गरिएको थियो। == जीवन == हनुमानढोका दरबारमा जन्ममिएका थिए। उनी राजा सुरेन्द्र र उनकी दोस्रो पत्नी, रानी [[त्रैलोक्य राज्य लक्ष्मी|त्रैलोक्य]]का छोरा थिए। त्यतिबेला राजासँग नाम मात्रको शक्ति थियो। राजनीतिक नेतृत्व र प्रभुत्व राणाको परिवारमा केन्द्रित थियो। राजकुमार नरेन्द्रका जेठा दाजु युवराज [[त्रैलोक्य वीरविक्रम शाह|त्रैलोक्य]] राणा शासकबाट अधिकार फिर्ता लिने अभियानमा थिए, तर १९३४ मा उनको शंकास्पद मृत्यु भयो। त्रैलोक्यको मृत्युपछि, नरेन्द्रले राणा शासक विरुद्धको षड्यन्त्रमा नेतृत्व सम्हाले। उनी जंगबहादुरका दुई छोराहरूसँगै यस षड्यन्त्रमा संलग्न थिए। १९३८ मा, [[३८ सालको पर्व|राणा शासक विरुद्ध षड्यन्त्र]]को आरोपमा धेरै मानिसहरूलाई पक्राउ गरियो। पक्राउ परेका मध्ये एक जनाले राजकुमार नरेन्द्र र जंग बहादुरका दुई छोराहरू रणोद्दीप र धीर शमशेर विरुद्ध षड्यन्त्रमा संलग्न भएको खुलासा गरे। तीनै जनालाई निर्वासन गरियो।<ref name="JoshiRose1966">{{cite book|author1=Bhuwan Lal Joshi|author2=Leo E. Rose|title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation|url=https://books.google.com/books?id=MX22o4PJ3Q0C|year=1966|publisher=University of California Press|id=GGKEY:5N30S3HU9BC}}</ref> राजकुमार नरेन्द्रलाई भारतको चुनारमा कैदमा पठाइयो। १९४१ मा, राजकुमार र जगतजगलाई माफी दिइयो र काठमाडौं फर्कन अनुमति दिइयो। यद्यपि, १९४२ मा [[४२ सालको पर्व]]मा तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री रणोदीप सिंह कुँवरलाई उनका शमशेर भतिजाहरूले हत्या गरे। यो घटनापछि, राजकुमार नरेन्द्र गोरखाको तल्लो दरबारमा बस्थे जुन अहिले गोरखा संग्रहालयको रूपमा चिनिन्छ। उनका सन्तानहरू आज पनि त्यहाँ छन्। उनका पनाति श्री मुख्य साहेबज्यू दीपक विक्रम शाहले [[दरबार हत्याकाण्ड|२०५८ जेठ]]मा मा राजा [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र]] र रानी [[रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह|ऐश्वर्य]]को चितामा दागबत्ती दिएका थिए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजकुमारहरू]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] srw4tu8bdwhi2qpp44cbawkugvqvxh4 14 150745 1365261 2026-07-08T07:48:02Z Janak Bhatta 10885 जङ्गली भाले हात्ती 1365261 wikitext text/x-wiki जङ्गली भाले हात्ती 9dr51f2tdc5jbqs0tpg3zbo2ollnvpd