विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 3571 1393102 1384604 2026-10-25T01:48:08Z ~2026-56912-06 81574 1393102 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = खस जाति | image = Nepali woman 1900.jpg | caption = एक खस महिला | population = '''१.६ करोड''' | regions = [[नेपाल]], [[भारत]], [[भुटान]], [[तिब्बत]] | languages = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | rels = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] }} '''खस जाति''' [[आर्य जाति|आर्य मुल]]का तत्कालिन [[विशाल नेपाल]] – अहिलेको [[नेपाल]], अहिलेको चीन [[ल्हासा तिब्बती|तिब्बती]] भुभाग, अहिलेको [[भुटान]] र वर्तमान [[भारत]]मा पर्ने -[[उत्तराखण्ड]], [[हिमाचल प्रदेश]] र [[जम्मु र कश्मीर|जम्मु कश्मीर]] र पाकिस्तानमा बसोबास गर्छन। पश्चिमी र उत्तरपश्चिमी [[हिमालय]]बाट मध्य हिमालयमा यस जनजातिको प्रवासलाई [[नेपाली भाषा]]सँग सम्बन्धित प्रारम्भिक भाषिक प्रमाणहरूले प्रमाणित गरेको छ। २०७२ को संविधान अन्तर्गत खस आर्यका प्रमुख समुदायहरू [[ब्राह्मण|बाहुन]], [[क्षेत्री]], [[ठकुरी]], [[सन्न्यास|सन्न्यासी]], [[विश्वकर्मा जाति|कामी]], [[दमाई जाति|दमाई]], [[सार्की जाति|सार्की]], [[गन्धर्व]], र [[राउटे जाति|राउटे]] पर्छन भने धेरै पछि मात्र नेपाल मा [[वैदिक आर्य]] हरूको आगमन पश्चात खस जाति लाइ गोत्र र जनाइ दिएर बाहुन, क्षेत्रि, ठकुरी र दलित जाति मा परिणत गरेको पाइन्छ। खस जाति लाइ चिन मा साइ जनजाति पनि भनिन्छ भने तिब्बत तिर याचे भन्ने गरेको पाइन्छ। नेपाली समाज [[वैदिक आर्य]] , खस आर्य समुदायको मिश्रण भएको समाज हो। यो समाजको अन्तर सम्बन्ध अध्ययन गर्दा धेरै कुराहरु थाहा हुन् सक्छ। यिनीहरु इशापूर्व प्रथम सहस्राब्दिमा भारत बर्षमा प्रवेश गरेका थिए। खश राजाहरु पनि तिब्बती बौद्धहरुको सम्पर्कमा आएपछि बौद्धधर्ममा दीक्षित भएको उल्लेख छ। <ref name="">खश साम्राज्यको इतिहास पृष्ट २३,१४० प्रा डा सुर्यमणि अधिकारी , ( पहिलो सस्करण २०६१ ,भुडी पुराण प्रकाशन ) </ref> == मूल == खस जाति प्राचीन [[हिन्दु धर्म|सिन्दु साहित्य]]मा उल्लेख गरिएका [[खश]]हरूसँग जोडिएका छन्।<ref>{{cite book|author=Dor Bahadur Bista|author-link=Dor Bahadur Bista|title=Fatalism and Development: Nepal's Struggle for Modernization|url=https://books.google.com/books?id=JzFROpFVYRAC&pg=PA48|year=1991|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-0188-1}}</ref> इतिहासकार [[बाबुराम आचार्य]]को अनुमान छ कि खस ऐडाको उप-वंश हो, एक "[[आर्य]]" वंश जुन इदवृत (आधुनिक [[कश्मीर]] देखि [[नेपाल]]) प्रवेश भएको थियो।<ref name=":0">{{citation|last=Acharya|first=Baburam|editor-last=Bhandari|editor-first=Devi Prasad|title=Itihas Kaalbhanda Pahile|journal=Purnima|volume=8|issue=1|location=Kathmandu|date=1975|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_08_04.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20240513014151/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_08_04.pdf|access-date=2023-05-17|archive-date=2024-05-13}}</ref> खस ईसापूर्व तेस्रो सहस्राब्दीमा इडावरिटमा बस्दै आएका थिएँ र खस शब्दको मूल अर्थ [[राजा|शुरविर र पराक्रमी]] थियो।<ref name=":0" /> उनले थप अनुमान गरेका छन् कि कश्मीरलाई स्थानीय बासिन्दाहरूबाट खसमिर नाम दिइएको थियो।<ref>{{cite book|author=John T Hitchcock|contribution=An Additional Perspective on the Nepali Caste System|editor=James F. Fisher|title=Himalayan Anthropology: The Indo-Tibetan Interface|url=https://books.google.com/books?id=B0C-IhEKrSEC&pg=PA113|year=1978|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-90-279-7700-7}}</ref> इतिहासकार ([[बालकृष्ण पोखरेल]] आर्य नभई [[गुर्जर]], [[दराडा]], [[शक]] र [[पल्लव वंश|पल्लव]] जस्ता त्यस पूर्व का आर्यहरू भएको दाबी गर्छन्।<ref name=":1">{{citation|last=Pokharel|first=Balkrishna|title=Ancient Khas Culture|journal=Regmi Research Series|volume=5|issue=12|pages=229–236|date=December 1, 1973|orig-year=1962|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_05.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625172610/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_05.pdf|access-date=May 17, 2023|archive-date=June 25, 2024}}</ref> उनले थप दाबी गरे कि उत्तर-लुटेर आर्यहरू भाषा र संस्कृतिको गणितले वैदिक आर्यहरू जस्तै थिएँ।<ref name=":1" /> एक भाषाविद्ले [[संस्कृत]] र [[आर्य इरानेली भाषा परिवार|इरानी भाषा]] भाषिक सम्बन्ध भएका खसहरू "आर्य मूलका [[क्षत्रिय]] लडाकु जनजाति हुन् भनी दाबी गरे, जसले इतिहासमा युद्ध कैशलका अनुपम नमुना दर्शाएका थिए <ref>{{cite book|first=George Abraham|last=Grierson|author-link=George Abraham Grierson|title=Linguistic Survey of India, Volume 9, Part 4|volume=9|publisher=Office of the superintendent of government printing, India|year=1916|isbn=|url=https://books.google.com/books?id=mYtPAQAAMAAJ&q=attacori+thuni}}</ref> कर्णाली प्रदेशमी मध्यकालीन [[डोटी राज्य|डोटी]] राज्यका लेखक तथा नेपालका इतिहास विभाग निर्देशक डा. राजाराम सुवेदीका अनुसार कुलदेवता, मष्टो, भवानी, वराह, वन्दी गणका देवी देवता पूज्ने सबै खश हुन। आजकाल तागाधारण गर्ने [[क्षत्रिय]]हरु ठकुरीहरु भारतीय राजपूत भएको दावा गर्दछन् । आजकालका ब्राह्मणहरु कान्यकुञ्ज रे गौड देशका सपना देख्छन तर ती सबै [[खस जाति|खस]]संस्कृतिबाटी पैदा भएका जाति हुन । नेपालका बाइसी चौवीसी राजाहरु रे तिनका गुरु पुरोहितहरु पनि सोझै खशसँग सम्बन्धित छन् । प्रा.डा.सूर्यमणि अधिकारी, बाइसे राज्यको इतिहास पृष्ठ २७५ मी उल्लेख भए अनुसार बाइसे राज्यका शासकहरु ठकुरी परिवार आफ्नो पूर्खेउली भारतका राजपूतहरूसँग लगेर जोड्न खोज्दछन् तर उनीहरूको दावी सिद्ध गर्नसक्ने कुनै प्रमाण पाइएको छैन् । यसै पुस्तकको पृष्ठ २७४ मी के उल्लेख छ भने राजसत्ता प्राप्त गरेका [[खस जाति|खस]]हरूले पनि आफ्नोलाई ठकुरीको समकक्षमी स्थापित गरिसकेका थिए । [[खस जाति|खस]]हरूले राजालाई रिझाएर अथवा ब्राह्मण पूरोहितलाई दान दिएर जनै धारण गर्ने चलन पूर्वकालमी पनि थियो ।<ref name="प्रा.डा.सूर्यमणि अधिकारी">बाइसे राज्यको इतिहास पृष्ठ २७५</ref> तिनीहरु हिन्दूधर्मको सम्पर्कमी आउनु अघि शुद्र सरहका मतवाली थिए । हिन्दू परम्परामी आवद्ध हुनु अघि जनै लगाउँदैनथे, धामी धर्म मान्दथे बाह् मध्येका कुनै एक मष्टा रे नौ भवानी लाई पुज्दथे । [[खस जाति|खस]] भनेको ब्राह्मणबाटी खसेको भन्ने आजको धारणा पनि सत्य छैन । कारण [[खस जाति|खस]]भन्नाले त्यस जाति भित्र ब्राह्मण समेत पर्दछन् । कर्णाली अञ्चलमी अहिले पनि मतवाली क्षेत्री वा [[खस जाति|खस]]हरु छँदैछन् जसको थर आजका क्षेत्री, ठकुरी र ब्राह्मणसँग ठ्यामै मिल्दछन । पहिले मध्यकालमी यिनीहरु नै स–साना राज्य (ठकुराई) का राजा भएका वखत राज परिवार जति ठकुरी जाति तथा उनिहरुका भारदारहरु जति क्षेत्री जाति भएर आफुलाई [[खस जाति|खस]] जाति भन्दा उच्चकोटीका क्षेत्री ठान्न थालेकाहुन् । <ref name="खगेन्द्र निरौला-1">खगेन्द्र निरौला-2 रत्न पुस्तक भण्डार भोटाहिटी काठमाण्डौ द्वारा प्रकाशित प्रथम संस्करण २०४८ को नेपाल परिचय, पेज नं ११९</ref> इतिहासकार तथा इतिहास खोजकर्ताहरुका यस्ता भनाई छन् | यी भनाईले गर्दा मष्टो देवता कुलदेवता मान्नेहरु पनि आफ्नो कुलदेवता मष्टो होइन् भन्न सक्छन | डोटी क्षेत्रको बोगटान ,डडेल्धुरा बैतडी रे दार्चुलामी मष्टा देवताको प्रभाव न्यून छ | भने डोटी सेतीनदी पूर्व, तेलेको लेक उत्तर , अछाम , बझांग ,बाजुरा ,कालिकोट सहित कर्णाली भेगमी मष्टा देवताको बिगबिगी छ | त्यहाँका ठकुरी, ब्राहमण, छेत्री, वैश्य रे दलित भनिनेहरुका कुलदेवता विभिन्न नामका मष्टा रे मष्टा अन्तर्गतका स्त्रिरूपहरु भेटिन्छन | कुमाऊबाटी डोटी प्रवेश गर्ने कार्तिकेयपुरी [[कत्युरी राजवंश|कत्युरी नरेश]] वंशजसंग मष्टो देवता सम्बन्धित भेटिदैन तर जुम्ला दुल्लुबाटी डोटी पाल राजा बिजय गर्ने जुम्लाको रैका मल्ल राजा का कुलदेवता बिभिना नामका मष्टो रे मष्टासंग सम्बन्धित स्त्रिरूपहरु छन् |<ref name="डा. राजाराम सुवेदीका">कर्णाली प्रदेशमा मध्यकालीन डोटी राज्यका लेखक तथा नेपालका इतिहास विभाग निर्देशक</ref> ==कश्मीरका खसहरू== {{See|लोहार वंश|खख राजपुत}} [[चित्र:Kashmir-sat-nasa.jpg|thumb|पीर पन्जालदेखि पश्चिम तथा दक्षिण भागका क्षेत्रहरू खसहरूको बाहुल्यता रहेको कुरा निलमत पुराण तथा राजतरङ्गिणी]] छैटौँ शताब्दीको निलमत पुराण तथा १२औँ शताब्दीको राजतरङ्गिणीका अनुसार कश्मीरमा खसहरू शासन रह्यो। पीर पन्जालदेखि पश्चिम तथा दक्षिण भागका क्षेत्रहरू खसहरूको बाहुल्यता रहेको कुरा निलमत पुराण तथा राजतरङ्गिणीमा उल्लेखित छ। आइरिस इतिहासकार सर मार्क औरल स्टाइनले पण्डित कल्हणको १२औँ शताब्दीको राजतरङ्गिणीको अनुवाद गरेका थिएँँ। उक्त अनुवादमा "राजापुरी (वर्तमान [[राजौरी]])को शासक [[खस जाति|खस]]हरूको मुखिया हो..." भन्ने वाक्य वर्णित थियो। राजौरीको शासकले [[कश्मीर]]को शासकहरूसँग बिहाबारी गरेको तथा [[लोहार वंश|लोहार]]का शासकले [[काबुल]]को [[हिन्दु शाही वंश|हिन्दु शाही]]की राजकुमारीसँग विवाह गरेको वर्णित छ।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=KzxTkI9iAxkC&pg=PA433&dq=Khasa+tribe+rajatarangini&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjDgJbg0ZHfAhUD9YMKHawYAdIQ6AEIKjAA#v=onepage&q=Khasa%20tribe%20rajatarangini&f=false | title=Kalhana's Rajatarangini: a chronicle of the kings of Kasmir | volume=2 | isbn=9788120803701 | author=Kalhana | page=433 | accessdate=4 March 2019 }}</ref> इतिहासकार स्टाइनका अनुसार [[राजौरी]]का २०औँ शताब्दीसम्मका शासक खस उद्गमका थिएँँ र [[इस्लाम धर्म|हिन्दु]] धर्म परिवर्तन गरी [[मुसलमान राजपुत|राजपुत]] भनेका थिएँँ। इतिहासकार सर मार्क औरल स्टाइनको राजतरङ्गिणीको अनुवादमा वर्तमान [[खख]] (वा खख राजपुत) जातिलाई खससँग जोडिएको थियो। त्यस्तै [[लोहार वंश]]लाई पनि खस जातिको भनी वर्णित छ। इतिहासकार जोनराजका अनुसार कश्मीरको प्रथम मुसलमान वंश, [[शाह मीर वंश]], पनि खस जातिको थियो। लोहार राज्यका खस शासक सिंहराजका छोरी दिद्दाले कश्मीरको राजा क्षेमगुप्तसँग विवाह गरेकी थिइन्। दिद्दाका भतिजा सङ्ग्रामराज ईश्वी १००३ मा कश्मीरको प्रथम लोहार वंशका शासक बन्न पुगे। लोहार वंशका हर्ष वा हर्षदेव कश्मीरको प्रसिद्ध शासक बने। ==खस जातिका थरहरू = * ==खस भाषा== {{main|खस भाषा}} बेबिलोनियाको अभिलेखबाट कस वा खस भाषाका ३०० जति शब्द र कसहरूले पुज्ने गरेका ३० वटा देव देविका नाम जानकारीमा आएको बताईको छ। कस अर्थात् खसहरू {{Citation needed}} बाल्लीक प्रदेशमा आइपुग्दा उनीहरूले बोल्ने भाषा बाल्हीकी नामले प्रसिद्ध भएको बुझिएको छ। ख्याती प्राप्त भाषा शास्त्री जी.ए. ग्रियसर्नले बाल्हीकीजन्य खस भाषालाई पहाडी भाषाको संज्ञा दिएर पश्चिमी पहाडी, पूर्वीय पहाडी र केन्द्रीय पहाडी गरी ३ भागमा बाँडेका छन्। पूर्वी पहाडी भनेर सिञ्जालीलाई दिएको छ। खस साम्राज्यमा सिञ्जाली (जुम्ली) राजकाजको माध्यम बनाई राज्य भाषाको स्थान दिइएकाले यसको उत्तरोत्तर विकास भयो। पछि गएर सबै बाहिसे र अधिकांश चौविसे राज्यको राज्य भाषा नेपाली हुन गयो। यो खस वा हालको नेपाली भाषा विश्वका एक दर्जन सजिला र वैज्ञानिक भाषा भित्र पर्दछ। यो भाषाको विकास पनि निकै द्रुत गतिमा भएको देखिन्छ। आज हामीले नेपाली भाषाका रूपमा बोलिने भाषाकाे मुल आधार खस भाषा, पालिभाषा र सँस्कृत भाषा हाे। यी तीन भाषाकाे मिश्रितरुप नेपाली भाषा हाे। साहित्य, संस्कृति र कलाको क्षेत्रमा समेत समृद्ध हुंदै गएको नेपाली भाषा पश्चिम नेपालबाटै फैलिंदै, परिमार्आजित हुँदै असम र वर्मा तथा [[भुटान|भुटान]]सम्म फैलिएको छ। खस, पाली र सँस्कृत भाषा मिश्रित भए पनि नेपाली भाषाकाे मुल आधार भने खस कुरा (भाषा) नै हाे। यद्यपि ठेट खस भाषा सुदुर पश्चिम नेपालका सुदुर पश्चिम र कर्णाली प्रदेशका वासिन्दाले वाहेक अरुलाई बुझ्न गाह्राे हुन्छ। छिटाे विकास भएको र सजिलो भाषा हुनाले र नेपालमा खस राज्यको साम्राज्य कायम भएको हुनाले पनि यो भाषालाई अन्य भाषा भाषीहरूले ग्रहण गरेका र विस्तार भएको देखिन्छ। २०५८को जनजणना अनुसार ४८.६१ प्रतिशत नेपाली जनताले आफ्नो मातृभाषा नेपाली बताएका छन्। अन्य मातृभाषा बोल्ने जनजातिहरूले पनि नेपाली भाषालाई कामकाजी र दोस्रो भाषा बनाएका छन्। यसबाट नेपाली भाषा देशका बहुसङ्ख्यक जनताले बुझ्ने राष्ट्र भाषाका रूपमा स्थपित भएको छ। नेपाली भाषा विस्तारै स्थापित हुनुमा खस साम्राज्यको भाषिक आधिपत्यका कारण हो। यसको लागि पंचायती साशन सम्म पंचवर्षीय योजनामा अरु भाषाहरूको प्रयोग न्युनिकरण गर्न सरकारी कोष प्रयोग हुन्थ्यो। प्रजातन्त्र स्थापना भैसक्दा पनि नेपालको कुनै पनि सरकारी कामकाजमा नेपाली बाहेक अरु भाषा प्रयोग गर्न गैह्र कानुनी हुने सर्वोच्च न्यायालयले फैसला गरेको थियो, जुन दिनलाई अन्य भाषीहरूले कालोदिनको रूपमा अहिलेसम्म मनाउंछन्। लोकतन्त्र स्थापना पछि पनि, अहिले सम्मको [[नेपालमा बजेट|नेपाल सरकारको बजेट]] र नेपालको शिक्षा प्रणालीमा सरलीकरण लगायतका अन्य भाषालाई प्रोत्साहन गर्ने कार्यक्रम ल्याइएको छैन। ==नेपालको खस अङ्ग== नेपाल एउटा बहुराष्ट्रिय, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक र बहुजातीय मुलुक हो। नेपाली समाजका विविध अङ्गहरू छन्। जस्तै मधेसी, थारू, कोचे, लिम्बू, याखा राई, हायु र सुनुवार, झै, किराँतहरू, मगर, थामी, चेपाङ, लाप्चे, कुसुण्डा र राजी, झ्र, लाङघालीहरू, नेवार, तामाङ, गुरुङ र थारू झै हिमाली,जिरेल,राव, तराइलीहरू। यी अनेकौँ अङ्गहरू मध्ये खस विशेष पनि एक हो ।<ref>[ बालकृष्ण पोखरेल, खस जातिको इतिहास, उदात्त अनुसन्धान अड्डी, बिराटनगर, २०६५ पृष्ठ ६३४ २०]</ref> नेपालको एकिकरण राष्ट्रिय एकता तथा अङ्ग्रेजी साम्राज्यवादका विरूद्धको सङ्घर्षमा नेपालका खसस जातीको ठूलो भुमिका रहेको छ ।। नेपालको इतिहासमा राणा शासन स्थापना, कोत पर्व, भण्डारखाल पर्व, पंचायती व्यवस्था, साथै नेपालको वर्गीय मुक्ति आन्दोलन, सामाजिक मुक्ति आन्दोलनमा पनि खस जाति मुख्य भूमिकामा रहेको देखिन्छ। वर्गीय समाजमा इतिहासको शासक यो जाति मात्रै हो। साथै, शासित र उत्पीडित रैतीका रूपमा, भाषिक शोसन बाहेक, अन्य उत्पीडनमा अन्य जातिहरू झैँ यो जाती रहेको छ । अर्काथरीले खसहरू मध्य एसियामा शकहरू हुन र उनिहरूलाई नै खस भनिएकाे पनि भनिन्छ। {{Citation needed}} खसहरू सिन्दु र बौद्ध दुबै धर्ममा आस्था राख्दथे। राजा भारदार र सामान्य प्रजा समेत दुबै धर्ममा प्रवल आस्था राख्थे।<ref>[प्रा.डा.सूर्यमणि अधिकारी, खस साम्राज्यको इतिहास, भूँडीपूराण प्रकाशन, काठमाडौँ प्रथम संस्करण, २०६१, पृष्ठ १९७]</ref> तिब्बती लामाहरूका दृष्टिमा खसहरू बोधिसत्वतार नै थिएँँ भने कुमाउँ र गढवालका हिन्दुहरूका अगाडि खसहरूले आफुलाई संस्कारका भक्तका रूपमा उभ्याउँथे। खसहरूमा कुनै धार्मिक वा रिवाजमा कट्टरता थिएँँन। त्यसैले अवैदिक आर्य भइकन पनि खसहरूलाई वैदिक आर्य बन्न वा हिन्दुकरण हुन असहज नभएको देखिन्छ। कुनै पनि धार्मिक वा साम्प्रदायिक जड्ता नभएको र संस्काकारमा समेत उदार हुनाले कर्णालीका जातिले नेपालमा प्रचलित रहेका। {{Citation needed}} अहिले वर्णाश्रम र खानपानमा समेत मानव सभ्यताको आधुनिकतासँगै यो जातिले आफुलाई समय सापेक्ष बाटोमा सहजै ढाल्दै लगेको देखिन्छ। प्राचीन ऐतिहासिक कालदेखि नै नेपालमा मानव जातिको बसोबास भएको थियो।<ref>[प्रा.डा. प्रेमरमण उप्रेती, प्रा. डा. कृष्णबहादुर थापा, नेपालको सङ्क्षिप्त सामाजिक आर्थिक तथा कुटनैतिक इतिहास, साझा प्रकाशन, काठमाडौँ २०५३ पृष्ठ १]</ref> नेपाली संस्कृति कुनै जातिको प्रवेशले अर्को जातिको सङ्घर्ष नेपालमा भएन।<ref>[प्रा.डा. प्रेमरमण उप्रेती, प्रा. डा. कृष्णबहादुर थापा, नेपालको सङ्क्षिप्त सामाजिक आर्थिक तथा कुटनैतिक इतिहास, साझा प्रकाशन, काठमाडौँ २०५३ पृष्ठ १]</ref> खसहरूले नेपालमा सह जाती मङ्गोलियनहरूलाई लखेटेर जातीय राज्य खडा गर्ने काम गरेनन्। {{Citation needed}} यहाँका आर्य र मङ्गोलियनका बीचमा ठुलो मात्रामा जातीय सङ्घर्ष भएन। दुवै जातिले प्रारम्भकाल देखि नै एक अर्काको अस्तित्व स्वीकारर्दै मेलमिलाप गरेर बसेको देखिन्छ।<ref>[प्रा.डा. प्रेमरमण उप्रेती, प्रा. डा. कृष्णबहादुर थापा, नेपालको सङ्क्षिप्त सामाजिक आर्थिक तथा कुटनैतिक इतिहास, साझा प्रकाशन, काठमाडौँ २०५३ पृष्ठ १]</ref> नेपालका यी जातिहरूका बचिमा र अन्य जातिहरूका बीचमा पनि सांस्कृतिक आदानप्रदान रहनसहनको लेनदेन तथा सद्भाव रहंदै आएको छ। नेपालको सामाजिक इतिहासमा यो सांस्कृति व्यावहारिक तथा मनोवैज्ञानिक सङ्गमलाई नेपाली सामाजिक सभ्यताका रूपमा अरूले पनि मूल्याङ्कन गर्ने गरेका छन्। '''<big>खस जातिमा कत्युरी वंशकाे प्रभाव</big>''' खस जातिमा कत्युरी वंशकाे प्रभाव पनि छ। कतिपयले त कत्युरी वंशलाई समेत खस जाति भनेर भन्दछन्। यथार्थमा त्याे सत्य हाेईन। कत्युरी वंश भनेकाे चन्द्र गुप्त (द्वतिय) बिक्रमादित्यकाे वंशकाे एक शाखा हाे। यसले छैटाे शताव्दिमा राजा कात्तिकेलाई प्रथम राजा मानेर कुमाउ गढवालका खसहरूका स-साना राज्यहरूमाथि नियन्त्रण गरेर राज्य स्थापना गरियाे। त्यसकाे प्रमुख राजधानी कुमाउ गढवाल (जाेशिमठ) उपत्यकामा स्थापना गरियाे। कात्तिके राजाले स्थापना गरेकाे राजधानीकाे नाम कात्तिकेपुरी र त्यहाँ शासन गर्ने वंशलाई कत्युरी वंश भनिएकाे हाे। कत्युरी वंशका वाेलिचाली भाषा पालि भए पनि राज्य भाषा सँस्कृत थियाे। जात व्यवस्था कत्युरी राज्यमा सुरु देखि नै थियाे। याे राज्य १० ओं शताव्दि तिर विस्तार गर्दै डाेटि सम्म पुगेकाे थियाे। वैशाख सुक्ल माेहनी एकादशीका दिन देवताकाेरुपमाराजा कात्तिकेलाई पुजा गर्दै आएकाे याे कत्युरीवंशले देवताकाे पुजा गर्ने शाखा डाेटिमा विस्तार गरेकाले कात्तिकेराजालाई माेहन्याल देवता भनिन्छ। कत्युरिवंशले खसहरूले मष्टलाई प्रमुख देवता माने जस्तै माेहन्याल देवतालाई आफ्नाे प्रमुख देवता मान्दछन्। माेहन्याल पुजा गर्नेहरू खस नभएर बिक्रमादित्यका वंशका शाखा कत्युरीवंश हुन। वि.सं.१२८० मा खस राजा क्राचल्लले कत्युरी राज्य पुरै आफ्नाे मातहतमा लगेर खस राज्य पुन: फिर्ता लगेका थिए। कत्युरी समुदायकाे बाहुल्यता भएकाे ठाउँमा मष्ट माडाैं समेत बाहिर राख्न दिदैनन्। जवकि मष्ट माडाै घर भित्र वा मन्दिरमा राखिदैन। खसला आकाशमुनी राखिन मष्ट माडाैंलाई कत्युरीवंशकाे ज्यादतिका कारण सुदुर पश्कचिम प्रदेशका कतिपय ठाउँमा खस जातिले मष्ट माडाैं घर भित्र राख्न बाध्य छन्। जुनसुकै जातमा विभाजन गरे पनि खस जातिले अरु सव छाेड्न सक्छ। तरफ मष्ट पुजा गर्न छाेड्दैन। त्यसकारण हामी पूरा दावीका साथ भन्न सक्छाैं- मष्ट पुजा गर्नेहरू जुनसुकै जातका भए पनि खसहरू हुन। '''<big>खसजातिमा भ्रम र वास्तविकता</big>''' खसजातिमा एउटा भ्रम के रहेकाे छ भने केहीले क्षेत्री भरी सवै खस हुन्। याे कुरा निकै गलत छ। नेपालका क्षेत्री जातिहरू खस, वैदिक आर्य, लिच्छिवीवंश, कत्युरीवंश आदिका पर्दछन्। यसरी दुई तिहाई सङ्ख्य गैर खसहरू खस जातिका हुन्छन्। त्यसकारण याे पुरै गलत छ। कतिपयले बाहुनवाट नझरेका झर्रा क्षेत्रीहरू मात्र खस हुन भन्दछन्। याे पनि सहि तर्क हाेईन। खस जातिमा कत्युरीवंश वा वैदिक आर्य जातिमा जस्ताे जातप्रथा वा व्यवस्था थिएन। जातिय विभेद वा छुवाछुत मुक्त खस सभ्यता थियाे। खस समुदायमा जातिय विभेद र छुवाछुत प्रणाली थिएन। जातप्रथाले खस सभ्यताली समुदायलाई जातमा विभाजन गरेकाे हाे। खस जातिलाई क्षेत्री वनाउने व्यवस्था/प्रथाले बाहुन्, ठकुरी, मतवाली र दलित किन वनाउदैन? त्यसकारण हामीले जाेडताेडले भन्न सक्छाैं कि मष्ट देवता पुजा गर्नेहरू सवै खस जाति हुन्। '''<big>सभ्यताकाे जननी सँस्कृति हाे</big>''' कुनै पनि सभ्यताकाे आधार (जग) त्याे सभ्यताकाे सँस्कृति हुन्छ। खस सभ्यताकाे जननी खस सँस्कृति हाे। खस सँस्कृति भनेकाे मष्ट सँस्कृति हाे। यसैका आधारमा खस सभ्यताकाे जन्म भएकाे हाे। मष्ठ सँस्कृतिलाई कतिपयले परमपरा भन्छन्। त्याे यथार्थमा गलत हाे। मष्ट संस्कृति भनेकाे प्रकृति पुजक सँस्कृति हाे। मष्ट देवतालाई अर्काे भाषामा माटे देवता पनि भनिन्छ। माटाे प्रकृति हाे। प्रकृति (मष्ट) पुजामा वलिप्रथा छ। प्रथा परम्पारा वा सँस्कार हाे। सँस्कृति समग्र हाे। संस्कार सँस्कृतिकाे अंश हाे। समग्र गुणात्मक र अंश मात्रात्मक विकास वा परिवर्तन हुने गर्दछ। यसकारण सँस्कार छिनछिनमै बदलिन्छ। सँस्कृति ढिलाे विकास वा परिवर्तन हुन्छ। 'मष्ठ सँस्कृति' सँस्कार वा परम्पारा हाेईन। खसहरू ती हुन्-जसले मष्ट सँस्कृति आदिमकाल देखि अङ्गाल्दै आएका छन्। ==='''<big>आजको समयमा खस</big>'''=== [[चित्र:Nepali Hindu groom.jpg|thumb|आधुनिक खस जाति, पर्वते हिन्दु]] आजको समयमा पनि केही खस संस्कारहरू जीवितै छन्। पूर्ण रूपले सिन्दुकृत भएका खसहरूले [[हिन्दु धर्म|सिन्दु]] धर्मसँगै खस संस्कारहरू पालना गर्छन्। खसको मूलभूत चिह्नहरूमध्ये [[देवाली|मष्टो पुजा]] वा [[देवाली]] एक हो। आज पनि खस [[केही बाहुन]],[[ठकुरि]] र [[क्षेत्री]] समुदायहरू १२ [[मष्टो देवता]]का पुजा गर्छन्। अन्य सिन्दु जातिहरूसँग भिन्न रहने मष्टो पुजा प्राचीन खस सँस्कृति हो। पर्वते सिन्दु समुदायको अर्को चिनारी [[नेपाली भाषा|खस भाषा]] हो। यो एक [[भारोपेली भाषा परिवार]] को एक शाखा हो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} साभार : (शशिधर भण्डारी) हाक साप्ताहिक ==पुस्तक== *{{Citation|first=डोरबहादुर|last=विष्ट|title= फ्याटालिजम एण्ड डेभलपमेन्ट: नेपाल्स स्ट्रगल फर मोर्डनाइजेसन|year=1991|location=नेपाल|ISBN=|publisher=ओरियन्ट ब्लायक स्वान|url=https://books.google.com.np/books?id=JzFROpFVYRAC&source=gbs_navlinks_s}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[शक]] *[[हुण]] *[[कम्बोज]] *[[कुषाण साम्राज्य|कुशान साम्राज्य]] ==बाहिरी स्रोत== * [http://blogs.navbharattimes.indiatimes.com/nbteditpage/khasiya-rajput-of-uttarakhand1/ जीवट के धनी हैं उत्तराखण्ड के खसिया: गोविन्द सिंह] *[http://nepalihimal.com/article/498 भेटिएन 'खसान', 'जडान' : डा. रमेशकुमार ढुङ्गेल] [[श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू]] [[श्रेणी:खस जाति| ]] rsvepbtjz2t24mjup16zmf9bub54r42 1393103 1393102 2026-10-25T01:49:23Z ~2026-56912-06 81574 /* खस भाषा */ 1393103 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = खस जाति | image = Nepali woman 1900.jpg | caption = एक खस महिला | population = '''१.६ करोड''' | regions = [[नेपाल]], [[भारत]], [[भुटान]], [[तिब्बत]] | languages = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | rels = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] }} '''खस जाति''' [[आर्य जाति|आर्य मुल]]का तत्कालिन [[विशाल नेपाल]] – अहिलेको [[नेपाल]], अहिलेको चीन [[ल्हासा तिब्बती|तिब्बती]] भुभाग, अहिलेको [[भुटान]] र वर्तमान [[भारत]]मा पर्ने -[[उत्तराखण्ड]], [[हिमाचल प्रदेश]] र [[जम्मु र कश्मीर|जम्मु कश्मीर]] र पाकिस्तानमा बसोबास गर्छन। पश्चिमी र उत्तरपश्चिमी [[हिमालय]]बाट मध्य हिमालयमा यस जनजातिको प्रवासलाई [[नेपाली भाषा]]सँग सम्बन्धित प्रारम्भिक भाषिक प्रमाणहरूले प्रमाणित गरेको छ। २०७२ को संविधान अन्तर्गत खस आर्यका प्रमुख समुदायहरू [[ब्राह्मण|बाहुन]], [[क्षेत्री]], [[ठकुरी]], [[सन्न्यास|सन्न्यासी]], [[विश्वकर्मा जाति|कामी]], [[दमाई जाति|दमाई]], [[सार्की जाति|सार्की]], [[गन्धर्व]], र [[राउटे जाति|राउटे]] पर्छन भने धेरै पछि मात्र नेपाल मा [[वैदिक आर्य]] हरूको आगमन पश्चात खस जाति लाइ गोत्र र जनाइ दिएर बाहुन, क्षेत्रि, ठकुरी र दलित जाति मा परिणत गरेको पाइन्छ। खस जाति लाइ चिन मा साइ जनजाति पनि भनिन्छ भने तिब्बत तिर याचे भन्ने गरेको पाइन्छ। नेपाली समाज [[वैदिक आर्य]] , खस आर्य समुदायको मिश्रण भएको समाज हो। यो समाजको अन्तर सम्बन्ध अध्ययन गर्दा धेरै कुराहरु थाहा हुन् सक्छ। यिनीहरु इशापूर्व प्रथम सहस्राब्दिमा भारत बर्षमा प्रवेश गरेका थिए। खश राजाहरु पनि तिब्बती बौद्धहरुको सम्पर्कमा आएपछि बौद्धधर्ममा दीक्षित भएको उल्लेख छ। <ref name="">खश साम्राज्यको इतिहास पृष्ट २३,१४० प्रा डा सुर्यमणि अधिकारी , ( पहिलो सस्करण २०६१ ,भुडी पुराण प्रकाशन ) </ref> == मूल == खस जाति प्राचीन [[हिन्दु धर्म|सिन्दु साहित्य]]मा उल्लेख गरिएका [[खश]]हरूसँग जोडिएका छन्।<ref>{{cite book|author=Dor Bahadur Bista|author-link=Dor Bahadur Bista|title=Fatalism and Development: Nepal's Struggle for Modernization|url=https://books.google.com/books?id=JzFROpFVYRAC&pg=PA48|year=1991|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-0188-1}}</ref> इतिहासकार [[बाबुराम आचार्य]]को अनुमान छ कि खस ऐडाको उप-वंश हो, एक "[[आर्य]]" वंश जुन इदवृत (आधुनिक [[कश्मीर]] देखि [[नेपाल]]) प्रवेश भएको थियो।<ref name=":0">{{citation|last=Acharya|first=Baburam|editor-last=Bhandari|editor-first=Devi Prasad|title=Itihas Kaalbhanda Pahile|journal=Purnima|volume=8|issue=1|location=Kathmandu|date=1975|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_08_04.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20240513014151/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_08_04.pdf|access-date=2023-05-17|archive-date=2024-05-13}}</ref> खस ईसापूर्व तेस्रो सहस्राब्दीमा इडावरिटमा बस्दै आएका थिएँ र खस शब्दको मूल अर्थ [[राजा|शुरविर र पराक्रमी]] थियो।<ref name=":0" /> उनले थप अनुमान गरेका छन् कि कश्मीरलाई स्थानीय बासिन्दाहरूबाट खसमिर नाम दिइएको थियो।<ref>{{cite book|author=John T Hitchcock|contribution=An Additional Perspective on the Nepali Caste System|editor=James F. Fisher|title=Himalayan Anthropology: The Indo-Tibetan Interface|url=https://books.google.com/books?id=B0C-IhEKrSEC&pg=PA113|year=1978|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-90-279-7700-7}}</ref> इतिहासकार ([[बालकृष्ण पोखरेल]] आर्य नभई [[गुर्जर]], [[दराडा]], [[शक]] र [[पल्लव वंश|पल्लव]] जस्ता त्यस पूर्व का आर्यहरू भएको दाबी गर्छन्।<ref name=":1">{{citation|last=Pokharel|first=Balkrishna|title=Ancient Khas Culture|journal=Regmi Research Series|volume=5|issue=12|pages=229–236|date=December 1, 1973|orig-year=1962|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_05.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625172610/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_05.pdf|access-date=May 17, 2023|archive-date=June 25, 2024}}</ref> उनले थप दाबी गरे कि उत्तर-लुटेर आर्यहरू भाषा र संस्कृतिको गणितले वैदिक आर्यहरू जस्तै थिएँ।<ref name=":1" /> एक भाषाविद्ले [[संस्कृत]] र [[आर्य इरानेली भाषा परिवार|इरानी भाषा]] भाषिक सम्बन्ध भएका खसहरू "आर्य मूलका [[क्षत्रिय]] लडाकु जनजाति हुन् भनी दाबी गरे, जसले इतिहासमा युद्ध कैशलका अनुपम नमुना दर्शाएका थिए <ref>{{cite book|first=George Abraham|last=Grierson|author-link=George Abraham Grierson|title=Linguistic Survey of India, Volume 9, Part 4|volume=9|publisher=Office of the superintendent of government printing, India|year=1916|isbn=|url=https://books.google.com/books?id=mYtPAQAAMAAJ&q=attacori+thuni}}</ref> कर्णाली प्रदेशमी मध्यकालीन [[डोटी राज्य|डोटी]] राज्यका लेखक तथा नेपालका इतिहास विभाग निर्देशक डा. राजाराम सुवेदीका अनुसार कुलदेवता, मष्टो, भवानी, वराह, वन्दी गणका देवी देवता पूज्ने सबै खश हुन। आजकाल तागाधारण गर्ने [[क्षत्रिय]]हरु ठकुरीहरु भारतीय राजपूत भएको दावा गर्दछन् । आजकालका ब्राह्मणहरु कान्यकुञ्ज रे गौड देशका सपना देख्छन तर ती सबै [[खस जाति|खस]]संस्कृतिबाटी पैदा भएका जाति हुन । नेपालका बाइसी चौवीसी राजाहरु रे तिनका गुरु पुरोहितहरु पनि सोझै खशसँग सम्बन्धित छन् । प्रा.डा.सूर्यमणि अधिकारी, बाइसे राज्यको इतिहास पृष्ठ २७५ मी उल्लेख भए अनुसार बाइसे राज्यका शासकहरु ठकुरी परिवार आफ्नो पूर्खेउली भारतका राजपूतहरूसँग लगेर जोड्न खोज्दछन् तर उनीहरूको दावी सिद्ध गर्नसक्ने कुनै प्रमाण पाइएको छैन् । यसै पुस्तकको पृष्ठ २७४ मी के उल्लेख छ भने राजसत्ता प्राप्त गरेका [[खस जाति|खस]]हरूले पनि आफ्नोलाई ठकुरीको समकक्षमी स्थापित गरिसकेका थिए । [[खस जाति|खस]]हरूले राजालाई रिझाएर अथवा ब्राह्मण पूरोहितलाई दान दिएर जनै धारण गर्ने चलन पूर्वकालमी पनि थियो ।<ref name="प्रा.डा.सूर्यमणि अधिकारी">बाइसे राज्यको इतिहास पृष्ठ २७५</ref> तिनीहरु हिन्दूधर्मको सम्पर्कमी आउनु अघि शुद्र सरहका मतवाली थिए । हिन्दू परम्परामी आवद्ध हुनु अघि जनै लगाउँदैनथे, धामी धर्म मान्दथे बाह् मध्येका कुनै एक मष्टा रे नौ भवानी लाई पुज्दथे । [[खस जाति|खस]] भनेको ब्राह्मणबाटी खसेको भन्ने आजको धारणा पनि सत्य छैन । कारण [[खस जाति|खस]]भन्नाले त्यस जाति भित्र ब्राह्मण समेत पर्दछन् । कर्णाली अञ्चलमी अहिले पनि मतवाली क्षेत्री वा [[खस जाति|खस]]हरु छँदैछन् जसको थर आजका क्षेत्री, ठकुरी र ब्राह्मणसँग ठ्यामै मिल्दछन । पहिले मध्यकालमी यिनीहरु नै स–साना राज्य (ठकुराई) का राजा भएका वखत राज परिवार जति ठकुरी जाति तथा उनिहरुका भारदारहरु जति क्षेत्री जाति भएर आफुलाई [[खस जाति|खस]] जाति भन्दा उच्चकोटीका क्षेत्री ठान्न थालेकाहुन् । <ref name="खगेन्द्र निरौला-1">खगेन्द्र निरौला-2 रत्न पुस्तक भण्डार भोटाहिटी काठमाण्डौ द्वारा प्रकाशित प्रथम संस्करण २०४८ को नेपाल परिचय, पेज नं ११९</ref> इतिहासकार तथा इतिहास खोजकर्ताहरुका यस्ता भनाई छन् | यी भनाईले गर्दा मष्टो देवता कुलदेवता मान्नेहरु पनि आफ्नो कुलदेवता मष्टो होइन् भन्न सक्छन | डोटी क्षेत्रको बोगटान ,डडेल्धुरा बैतडी रे दार्चुलामी मष्टा देवताको प्रभाव न्यून छ | भने डोटी सेतीनदी पूर्व, तेलेको लेक उत्तर , अछाम , बझांग ,बाजुरा ,कालिकोट सहित कर्णाली भेगमी मष्टा देवताको बिगबिगी छ | त्यहाँका ठकुरी, ब्राहमण, छेत्री, वैश्य रे दलित भनिनेहरुका कुलदेवता विभिन्न नामका मष्टा रे मष्टा अन्तर्गतका स्त्रिरूपहरु भेटिन्छन | कुमाऊबाटी डोटी प्रवेश गर्ने कार्तिकेयपुरी [[कत्युरी राजवंश|कत्युरी नरेश]] वंशजसंग मष्टो देवता सम्बन्धित भेटिदैन तर जुम्ला दुल्लुबाटी डोटी पाल राजा बिजय गर्ने जुम्लाको रैका मल्ल राजा का कुलदेवता बिभिना नामका मष्टो रे मष्टासंग सम्बन्धित स्त्रिरूपहरु छन् |<ref name="डा. राजाराम सुवेदीका">कर्णाली प्रदेशमा मध्यकालीन डोटी राज्यका लेखक तथा नेपालका इतिहास विभाग निर्देशक</ref> ==कश्मीरका खसहरू== {{See|लोहार वंश|खख राजपुत}} [[चित्र:Kashmir-sat-nasa.jpg|thumb|पीर पन्जालदेखि पश्चिम तथा दक्षिण भागका क्षेत्रहरू खसहरूको बाहुल्यता रहेको कुरा निलमत पुराण तथा राजतरङ्गिणी]] छैटौँ शताब्दीको निलमत पुराण तथा १२औँ शताब्दीको राजतरङ्गिणीका अनुसार कश्मीरमा खसहरू शासन रह्यो। पीर पन्जालदेखि पश्चिम तथा दक्षिण भागका क्षेत्रहरू खसहरूको बाहुल्यता रहेको कुरा निलमत पुराण तथा राजतरङ्गिणीमा उल्लेखित छ। आइरिस इतिहासकार सर मार्क औरल स्टाइनले पण्डित कल्हणको १२औँ शताब्दीको राजतरङ्गिणीको अनुवाद गरेका थिएँँ। उक्त अनुवादमा "राजापुरी (वर्तमान [[राजौरी]])को शासक [[खस जाति|खस]]हरूको मुखिया हो..." भन्ने वाक्य वर्णित थियो। राजौरीको शासकले [[कश्मीर]]को शासकहरूसँग बिहाबारी गरेको तथा [[लोहार वंश|लोहार]]का शासकले [[काबुल]]को [[हिन्दु शाही वंश|हिन्दु शाही]]की राजकुमारीसँग विवाह गरेको वर्णित छ।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=KzxTkI9iAxkC&pg=PA433&dq=Khasa+tribe+rajatarangini&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjDgJbg0ZHfAhUD9YMKHawYAdIQ6AEIKjAA#v=onepage&q=Khasa%20tribe%20rajatarangini&f=false | title=Kalhana's Rajatarangini: a chronicle of the kings of Kasmir | volume=2 | isbn=9788120803701 | author=Kalhana | page=433 | accessdate=4 March 2019 }}</ref> इतिहासकार स्टाइनका अनुसार [[राजौरी]]का २०औँ शताब्दीसम्मका शासक खस उद्गमका थिएँँ र [[इस्लाम धर्म|हिन्दु]] धर्म परिवर्तन गरी [[मुसलमान राजपुत|राजपुत]] भनेका थिएँँ। इतिहासकार सर मार्क औरल स्टाइनको राजतरङ्गिणीको अनुवादमा वर्तमान [[खख]] (वा खख राजपुत) जातिलाई खससँग जोडिएको थियो। त्यस्तै [[लोहार वंश]]लाई पनि खस जातिको भनी वर्णित छ। इतिहासकार जोनराजका अनुसार कश्मीरको प्रथम मुसलमान वंश, [[शाह मीर वंश]], पनि खस जातिको थियो। लोहार राज्यका खस शासक सिंहराजका छोरी दिद्दाले कश्मीरको राजा क्षेमगुप्तसँग विवाह गरेकी थिइन्। दिद्दाका भतिजा सङ्ग्रामराज ईश्वी १००३ मा कश्मीरको प्रथम लोहार वंशका शासक बन्न पुगे। लोहार वंशका हर्ष वा हर्षदेव कश्मीरको प्रसिद्ध शासक बने। ==खस भाषा== {{main|खस भाषा}} बेबिलोनियाको अभिलेखबाट कस वा खस भाषाका ३०० जति शब्द र कसहरूले पुज्ने गरेका ३० वटा देव देविका नाम जानकारीमा आएको बताईको छ। कस अर्थात् खसहरू {{Citation needed}} बाल्लीक प्रदेशमा आइपुग्दा उनीहरूले बोल्ने भाषा बाल्हीकी नामले प्रसिद्ध भएको बुझिएको छ। ख्याती प्राप्त भाषा शास्त्री जी.ए. ग्रियसर्नले बाल्हीकीजन्य खस भाषालाई पहाडी भाषाको संज्ञा दिएर पश्चिमी पहाडी, पूर्वीय पहाडी र केन्द्रीय पहाडी गरी ३ भागमा बाँडेका छन्। पूर्वी पहाडी भनेर सिञ्जालीलाई दिएको छ। खस साम्राज्यमा सिञ्जाली (जुम्ली) राजकाजको माध्यम बनाई राज्य भाषाको स्थान दिइएकाले यसको उत्तरोत्तर विकास भयो। पछि गएर सबै बाहिसे र अधिकांश चौविसे राज्यको राज्य भाषा नेपाली हुन गयो। यो खस वा हालको नेपाली भाषा विश्वका एक दर्जन सजिला र वैज्ञानिक भाषा भित्र पर्दछ। यो भाषाको विकास पनि निकै द्रुत गतिमा भएको देखिन्छ। आज हामीले नेपाली भाषाका रूपमा बोलिने भाषाकाे मुल आधार खस भाषा, पालिभाषा र सँस्कृत भाषा हाे। यी तीन भाषाकाे मिश्रितरुप नेपाली भाषा हाे। साहित्य, संस्कृति र कलाको क्षेत्रमा समेत समृद्ध हुंदै गएको नेपाली भाषा पश्चिम नेपालबाटै फैलिंदै, परिमार्आजित हुँदै असम र वर्मा तथा [[भुटान|भुटान]]सम्म फैलिएको छ। खस, पाली र सँस्कृत भाषा मिश्रित भए पनि नेपाली भाषाकाे मुल आधार भने खस कुरा (भाषा) नै हाे। यद्यपि ठेट खस भाषा सुदुर पश्चिम नेपालका सुदुर पश्चिम र कर्णाली प्रदेशका वासिन्दाले वाहेक अरुलाई बुझ्न गाह्राे हुन्छ। छिटाे विकास भएको र सजिलो भाषा हुनाले र नेपालमा खस राज्यको साम्राज्य कायम भएको हुनाले पनि यो भाषालाई अन्य भाषा भाषीहरूले ग्रहण गरेका र विस्तार भएको देखिन्छ। २०५८को जनजणना अनुसार ४८.६१ प्रतिशत नेपाली जनताले आफ्नो मातृभाषा नेपाली बताएका छन्। अन्य मातृभाषा बोल्ने जनजातिहरूले पनि नेपाली भाषालाई कामकाजी र दोस्रो भाषा बनाएका छन्। यसबाट नेपाली भाषा देशका बहुसङ्ख्यक जनताले बुझ्ने राष्ट्र भाषाका रूपमा स्थपित भएको छ। नेपाली भाषा विस्तारै स्थापित हुनुमा खस साम्राज्यको भाषिक आधिपत्यका कारण हो। यसको लागि पंचायती साशन सम्म पंचवर्षीय योजनामा अरु भाषाहरूको प्रयोग न्युनिकरण गर्न सरकारी कोष प्रयोग हुन्थ्यो। प्रजातन्त्र स्थापना भैसक्दा पनि नेपालको कुनै पनि सरकारी कामकाजमा नेपाली बाहेक अरु भाषा प्रयोग गर्न गैह्र कानुनी हुने सर्वोच्च न्यायालयले फैसला गरेको थियो, जुन दिनलाई अन्य भाषीहरूले कालोदिनको रूपमा अहिलेसम्म मनाउंछन्। लोकतन्त्र स्थापना पछि पनि, अहिले सम्मको [[नेपालमा बजेट|नेपाल सरकारको बजेट]] र नेपालको शिक्षा प्रणालीमा सरलीकरण लगायतका अन्य भाषालाई प्रोत्साहन गर्ने कार्यक्रम ल्याइएको छैन। ==नेपालको खस अङ्ग== नेपाल एउटा बहुराष्ट्रिय, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक र बहुजातीय मुलुक हो। नेपाली समाजका विविध अङ्गहरू छन्। जस्तै मधेसी, थारू, कोचे, लिम्बू, याखा राई, हायु र सुनुवार, झै, किराँतहरू, मगर, थामी, चेपाङ, लाप्चे, कुसुण्डा र राजी, झ्र, लाङघालीहरू, नेवार, तामाङ, गुरुङ र थारू झै हिमाली,जिरेल,राव, तराइलीहरू। यी अनेकौँ अङ्गहरू मध्ये खस विशेष पनि एक हो ।<ref>[ बालकृष्ण पोखरेल, खस जातिको इतिहास, उदात्त अनुसन्धान अड्डी, बिराटनगर, २०६५ पृष्ठ ६३४ २०]</ref> नेपालको एकिकरण राष्ट्रिय एकता तथा अङ्ग्रेजी साम्राज्यवादका विरूद्धको सङ्घर्षमा नेपालका खसस जातीको ठूलो भुमिका रहेको छ ।। नेपालको इतिहासमा राणा शासन स्थापना, कोत पर्व, भण्डारखाल पर्व, पंचायती व्यवस्था, साथै नेपालको वर्गीय मुक्ति आन्दोलन, सामाजिक मुक्ति आन्दोलनमा पनि खस जाति मुख्य भूमिकामा रहेको देखिन्छ। वर्गीय समाजमा इतिहासको शासक यो जाति मात्रै हो। साथै, शासित र उत्पीडित रैतीका रूपमा, भाषिक शोसन बाहेक, अन्य उत्पीडनमा अन्य जातिहरू झैँ यो जाती रहेको छ । अर्काथरीले खसहरू मध्य एसियामा शकहरू हुन र उनिहरूलाई नै खस भनिएकाे पनि भनिन्छ। {{Citation needed}} खसहरू सिन्दु र बौद्ध दुबै धर्ममा आस्था राख्दथे। राजा भारदार र सामान्य प्रजा समेत दुबै धर्ममा प्रवल आस्था राख्थे।<ref>[प्रा.डा.सूर्यमणि अधिकारी, खस साम्राज्यको इतिहास, भूँडीपूराण प्रकाशन, काठमाडौँ प्रथम संस्करण, २०६१, पृष्ठ १९७]</ref> तिब्बती लामाहरूका दृष्टिमा खसहरू बोधिसत्वतार नै थिएँँ भने कुमाउँ र गढवालका हिन्दुहरूका अगाडि खसहरूले आफुलाई संस्कारका भक्तका रूपमा उभ्याउँथे। खसहरूमा कुनै धार्मिक वा रिवाजमा कट्टरता थिएँँन। त्यसैले अवैदिक आर्य भइकन पनि खसहरूलाई वैदिक आर्य बन्न वा हिन्दुकरण हुन असहज नभएको देखिन्छ। कुनै पनि धार्मिक वा साम्प्रदायिक जड्ता नभएको र संस्काकारमा समेत उदार हुनाले कर्णालीका जातिले नेपालमा प्रचलित रहेका। {{Citation needed}} अहिले वर्णाश्रम र खानपानमा समेत मानव सभ्यताको आधुनिकतासँगै यो जातिले आफुलाई समय सापेक्ष बाटोमा सहजै ढाल्दै लगेको देखिन्छ। प्राचीन ऐतिहासिक कालदेखि नै नेपालमा मानव जातिको बसोबास भएको थियो।<ref>[प्रा.डा. प्रेमरमण उप्रेती, प्रा. डा. कृष्णबहादुर थापा, नेपालको सङ्क्षिप्त सामाजिक आर्थिक तथा कुटनैतिक इतिहास, साझा प्रकाशन, काठमाडौँ २०५३ पृष्ठ १]</ref> नेपाली संस्कृति कुनै जातिको प्रवेशले अर्को जातिको सङ्घर्ष नेपालमा भएन।<ref>[प्रा.डा. प्रेमरमण उप्रेती, प्रा. डा. कृष्णबहादुर थापा, नेपालको सङ्क्षिप्त सामाजिक आर्थिक तथा कुटनैतिक इतिहास, साझा प्रकाशन, काठमाडौँ २०५३ पृष्ठ १]</ref> खसहरूले नेपालमा सह जाती मङ्गोलियनहरूलाई लखेटेर जातीय राज्य खडा गर्ने काम गरेनन्। {{Citation needed}} यहाँका आर्य र मङ्गोलियनका बीचमा ठुलो मात्रामा जातीय सङ्घर्ष भएन। दुवै जातिले प्रारम्भकाल देखि नै एक अर्काको अस्तित्व स्वीकारर्दै मेलमिलाप गरेर बसेको देखिन्छ।<ref>[प्रा.डा. प्रेमरमण उप्रेती, प्रा. डा. कृष्णबहादुर थापा, नेपालको सङ्क्षिप्त सामाजिक आर्थिक तथा कुटनैतिक इतिहास, साझा प्रकाशन, काठमाडौँ २०५३ पृष्ठ १]</ref> नेपालका यी जातिहरूका बचिमा र अन्य जातिहरूका बीचमा पनि सांस्कृतिक आदानप्रदान रहनसहनको लेनदेन तथा सद्भाव रहंदै आएको छ। नेपालको सामाजिक इतिहासमा यो सांस्कृति व्यावहारिक तथा मनोवैज्ञानिक सङ्गमलाई नेपाली सामाजिक सभ्यताका रूपमा अरूले पनि मूल्याङ्कन गर्ने गरेका छन्। '''<big>खस जातिमा कत्युरी वंशकाे प्रभाव</big>''' खस जातिमा कत्युरी वंशकाे प्रभाव पनि छ। कतिपयले त कत्युरी वंशलाई समेत खस जाति भनेर भन्दछन्। यथार्थमा त्याे सत्य हाेईन। कत्युरी वंश भनेकाे चन्द्र गुप्त (द्वतिय) बिक्रमादित्यकाे वंशकाे एक शाखा हाे। यसले छैटाे शताव्दिमा राजा कात्तिकेलाई प्रथम राजा मानेर कुमाउ गढवालका खसहरूका स-साना राज्यहरूमाथि नियन्त्रण गरेर राज्य स्थापना गरियाे। त्यसकाे प्रमुख राजधानी कुमाउ गढवाल (जाेशिमठ) उपत्यकामा स्थापना गरियाे। कात्तिके राजाले स्थापना गरेकाे राजधानीकाे नाम कात्तिकेपुरी र त्यहाँ शासन गर्ने वंशलाई कत्युरी वंश भनिएकाे हाे। कत्युरी वंशका वाेलिचाली भाषा पालि भए पनि राज्य भाषा सँस्कृत थियाे। जात व्यवस्था कत्युरी राज्यमा सुरु देखि नै थियाे। याे राज्य १० ओं शताव्दि तिर विस्तार गर्दै डाेटि सम्म पुगेकाे थियाे। वैशाख सुक्ल माेहनी एकादशीका दिन देवताकाेरुपमाराजा कात्तिकेलाई पुजा गर्दै आएकाे याे कत्युरीवंशले देवताकाे पुजा गर्ने शाखा डाेटिमा विस्तार गरेकाले कात्तिकेराजालाई माेहन्याल देवता भनिन्छ। कत्युरिवंशले खसहरूले मष्टलाई प्रमुख देवता माने जस्तै माेहन्याल देवतालाई आफ्नाे प्रमुख देवता मान्दछन्। माेहन्याल पुजा गर्नेहरू खस नभएर बिक्रमादित्यका वंशका शाखा कत्युरीवंश हुन। वि.सं.१२८० मा खस राजा क्राचल्लले कत्युरी राज्य पुरै आफ्नाे मातहतमा लगेर खस राज्य पुन: फिर्ता लगेका थिए। कत्युरी समुदायकाे बाहुल्यता भएकाे ठाउँमा मष्ट माडाैं समेत बाहिर राख्न दिदैनन्। जवकि मष्ट माडाै घर भित्र वा मन्दिरमा राखिदैन। खसला आकाशमुनी राखिन मष्ट माडाैंलाई कत्युरीवंशकाे ज्यादतिका कारण सुदुर पश्कचिम प्रदेशका कतिपय ठाउँमा खस जातिले मष्ट माडाैं घर भित्र राख्न बाध्य छन्। जुनसुकै जातमा विभाजन गरे पनि खस जातिले अरु सव छाेड्न सक्छ। तरफ मष्ट पुजा गर्न छाेड्दैन। त्यसकारण हामी पूरा दावीका साथ भन्न सक्छाैं- मष्ट पुजा गर्नेहरू जुनसुकै जातका भए पनि खसहरू हुन। '''<big>खसजातिमा भ्रम र वास्तविकता</big>''' खसजातिमा एउटा भ्रम के रहेकाे छ भने केहीले क्षेत्री भरी सवै खस हुन्। याे कुरा निकै गलत छ। नेपालका क्षेत्री जातिहरू खस, वैदिक आर्य, लिच्छिवीवंश, कत्युरीवंश आदिका पर्दछन्। यसरी दुई तिहाई सङ्ख्य गैर खसहरू खस जातिका हुन्छन्। त्यसकारण याे पुरै गलत छ। कतिपयले बाहुनवाट नझरेका झर्रा क्षेत्रीहरू मात्र खस हुन भन्दछन्। याे पनि सहि तर्क हाेईन। खस जातिमा कत्युरीवंश वा वैदिक आर्य जातिमा जस्ताे जातप्रथा वा व्यवस्था थिएन। जातिय विभेद वा छुवाछुत मुक्त खस सभ्यता थियाे। खस समुदायमा जातिय विभेद र छुवाछुत प्रणाली थिएन। जातप्रथाले खस सभ्यताली समुदायलाई जातमा विभाजन गरेकाे हाे। खस जातिलाई क्षेत्री वनाउने व्यवस्था/प्रथाले बाहुन्, ठकुरी, मतवाली र दलित किन वनाउदैन? त्यसकारण हामीले जाेडताेडले भन्न सक्छाैं कि मष्ट देवता पुजा गर्नेहरू सवै खस जाति हुन्। '''<big>सभ्यताकाे जननी सँस्कृति हाे</big>''' कुनै पनि सभ्यताकाे आधार (जग) त्याे सभ्यताकाे सँस्कृति हुन्छ। खस सभ्यताकाे जननी खस सँस्कृति हाे। खस सँस्कृति भनेकाे मष्ट सँस्कृति हाे। यसैका आधारमा खस सभ्यताकाे जन्म भएकाे हाे। मष्ठ सँस्कृतिलाई कतिपयले परमपरा भन्छन्। त्याे यथार्थमा गलत हाे। मष्ट संस्कृति भनेकाे प्रकृति पुजक सँस्कृति हाे। मष्ट देवतालाई अर्काे भाषामा माटे देवता पनि भनिन्छ। माटाे प्रकृति हाे। प्रकृति (मष्ट) पुजामा वलिप्रथा छ। प्रथा परम्पारा वा सँस्कार हाे। सँस्कृति समग्र हाे। संस्कार सँस्कृतिकाे अंश हाे। समग्र गुणात्मक र अंश मात्रात्मक विकास वा परिवर्तन हुने गर्दछ। यसकारण सँस्कार छिनछिनमै बदलिन्छ। सँस्कृति ढिलाे विकास वा परिवर्तन हुन्छ। 'मष्ठ सँस्कृति' सँस्कार वा परम्पारा हाेईन। खसहरू ती हुन्-जसले मष्ट सँस्कृति आदिमकाल देखि अङ्गाल्दै आएका छन्। ==='''<big>आजको समयमा खस</big>'''=== [[चित्र:Nepali Hindu groom.jpg|thumb|आधुनिक खस जाति, पर्वते हिन्दु]] आजको समयमा पनि केही खस संस्कारहरू जीवितै छन्। पूर्ण रूपले सिन्दुकृत भएका खसहरूले [[हिन्दु धर्म|सिन्दु]] धर्मसँगै खस संस्कारहरू पालना गर्छन्। खसको मूलभूत चिह्नहरूमध्ये [[देवाली|मष्टो पुजा]] वा [[देवाली]] एक हो। आज पनि खस [[केही बाहुन]],[[ठकुरि]] र [[क्षेत्री]] समुदायहरू १२ [[मष्टो देवता]]का पुजा गर्छन्। अन्य सिन्दु जातिहरूसँग भिन्न रहने मष्टो पुजा प्राचीन खस सँस्कृति हो। पर्वते सिन्दु समुदायको अर्को चिनारी [[नेपाली भाषा|खस भाषा]] हो। यो एक [[भारोपेली भाषा परिवार]] को एक शाखा हो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} साभार : (शशिधर भण्डारी) हाक साप्ताहिक ==पुस्तक== *{{Citation|first=डोरबहादुर|last=विष्ट|title= फ्याटालिजम एण्ड डेभलपमेन्ट: नेपाल्स स्ट्रगल फर मोर्डनाइजेसन|year=1991|location=नेपाल|ISBN=|publisher=ओरियन्ट ब्लायक स्वान|url=https://books.google.com.np/books?id=JzFROpFVYRAC&source=gbs_navlinks_s}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[शक]] *[[हुण]] *[[कम्बोज]] *[[कुषाण साम्राज्य|कुशान साम्राज्य]] ==बाहिरी स्रोत== * [http://blogs.navbharattimes.indiatimes.com/nbteditpage/khasiya-rajput-of-uttarakhand1/ जीवट के धनी हैं उत्तराखण्ड के खसिया: गोविन्द सिंह] *[http://nepalihimal.com/article/498 भेटिएन 'खसान', 'जडान' : डा. रमेशकुमार ढुङ्गेल] [[श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू]] [[श्रेणी:खस जाति| ]] c7owyz1ydk1fdnw31pkacswvrwu5lxx 0 8818 1393099 1325312 2026-10-25T01:07:08Z ~2026-56912-06 81574 /* */ 1393099 wikitext text/x-wiki '''अर्याल''' भनेको [[आत्रेय गोत्र]]को बाहुन र खत्री बाहुनमा पाईने एक थर हो। पहिला [[अर्ज्याल]] भनिनेमा हाल समय अनुसार अर्याल भएको हो। अर्याल जाति ब्राहम्ण मात्रै नभएर खत्री क्षेत्रहरू पनि छ्न । यिनिहरू को मुल थलो [[गुल्मी जिल्ला]] मालिका गाउँपालिका को अर्जै भन्ने ठाउँमा हो भन्ने पछिल्लो अध्ययन ले देखाएको छ । अर्यालहरु आफ्ना कुल देवता बराह देव र काला मष्टलाई मान्दछन्।{{हिन्दू धर्म सूचना मंजूषा}} ==परिचय र इतिहास== '''अर्याल''' थर नेपालको [[ब्राह्मण|बाहुन]] परिवारमा पाइन्छ। अर्यालहरूको [[गोत्र]] [[आत्रेय ऋषि|आत्रेय]] भएबाट उनीहरू आफू [[अत्रि ऋषि]]का सन्तान भएको विश्वास गर्दछन्। अर्याल थर को साथै [[नहर्की]], [[दुवाडी]]/ [[द्विवेदी]], [[सिग्देल]],पानी [[पोखरेल]]/[[पोखरेल|पोख्रेल]], [[पौडेल]], [[दुलाल]], [[थापा]],-: [[पुवार]], [[खुलाल]], [[कालिकोटे]], [[बगाले (स्पष्टता)|बगाले]] र [[खड्का]] हरूको [[गोत्र]] पनि '''आत्रेय''' हो । यस समूहमा आत्रेय, अर्चना, श्यावाश्व, श्यावाश्वि, अत्रि, भूरि, छन्दि, अर्चिसन्, श्यामवान् उद्दालक, गौरिवीति स्वात्ति, दत्त, पतञ्जल, माहुलि, वल्गुत, निष्ठुर, पूर्वातिथि, कुमार, वसुश्रुत, इय, गय, सुतम्भर, पुरु, सृतवाह, वध्रि, पयस्वन्त, सस, विस्वसामा, विश्वचर्षणि, वसुयव, बभ्रु, गातु, सदापृत, प्रतीक्ष्ण, प्रतिभानु, प्रतिप्रभ, श्रुत्वित्, रातहव्य,यजत, उरुचक्रि, बाहुपृक्त, पौर, सप्तवध्रि, सत्यश्रवा, मरुत् इषात्रेय, भौमात्रेय, कृष्णात्रेय आदि चौरानब्बे भन्दा अधिक ऋषि रहेकाछन् । यिनीहरू धेरैको प्रवर आत्रेय, अर्चनानस, श्यावाश्व हो । यसका गोत्रकर्ता ऋषि अत्रि हुन् । <ref>सिग्देल, आनन्दप्रसाद (२०७२), '''आत्रेय वंशसूत्र''', झापा : लीलादेवी सिग्देल</ref> ==उल्लेखनीय अर्यालहरु == * [[उपेन्द्रकान्त अर्याल|उपेन्द्र कान्त अर्याल]] [[नेपाल प्रहरी]] पुर्व [[नेपाल प्रहरी महानिरीक्षक|आइजिपी]] * [[प्रकाश अर्याल]] * [[पद्मकुमारी अर्याल]] * [[शक्तिबल्लभ अर्याल]] * राधाबल्लभ अर्याल * [[भैरव अर्याल|भैरव अर्य]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[लामिछाने]] * [[कोइराला]] * [[सूत्र]] {{गोत्र}} {{थर गोत्रावली}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:गोत्र]] [[श्रेणी:खस जातिका थरहरू]] {{stub}} [[श्रेणी:थरहरू]] a8uu1ihe3ysht9sh9r2to5kdky293p7 1393108 1393099 2026-10-25T02:16:23Z ~2026-56912-06 81574 /* */ 1393108 wikitext text/x-wiki '''अर्याल''' भनेको [[आत्रेय गोत्र]]को बाहुन र खत्री बाहुनमा पाईने एक थर हो। पहिला [[अर्ज्याल]] भनिनेमा हाल समय अनुसार अर्याल भएको हो। अर्याल जाति ब्राहम्ण मात्रै नभएर खत्री क्षेत्रहरू पनि छ्न । यिनिहरू को मुल थलो [[गुल्मी जिल्ला]] मालिका गाउँपालिका को अर्जै भन्ने ठाउँमा हो भन्ने पछिल्लो अध्ययन ले देखाएको छ । अर्यालहरु आफ्ना कुल देवता बराह देव र काला [[मष्टो|मष्ट]]लाई मान्दछन्। ==परिचय र इतिहास== '''अर्याल''' थर नेपालको [[ब्राह्मण|बाहुन]] परिवारमा पाइन्छ। अर्यालहरूको [[गोत्र]] [[आत्रेय ऋषि|आत्रेय]] भएबाट उनीहरू आफू [[अत्रि ऋषि]]का सन्तान भएको विश्वास गर्दछन्। अर्याल थर को साथै [[नहर्की]], [[दुवाडी]]/ [[द्विवेदी]], [[सिग्देल]],पानी [[पोखरेल]]/[[पोखरेल|पोख्रेल]], [[पौडेल]], [[दुलाल]], [[थापा]],-: [[पुवार]], [[खुलाल]], [[कालिकोटे]], [[बगाले (स्पष्टता)|बगाले]] र [[खड्का]] हरूको [[गोत्र]] पनि '''आत्रेय''' हो । यस समूहमा आत्रेय, अर्चना, श्यावाश्व, श्यावाश्वि, अत्रि, भूरि, छन्दि, अर्चिसन्, श्यामवान् उद्दालक, गौरिवीति स्वात्ति, दत्त, पतञ्जल, माहुलि, वल्गुत, निष्ठुर, पूर्वातिथि, कुमार, वसुश्रुत, इय, गय, सुतम्भर, पुरु, सृतवाह, वध्रि, पयस्वन्त, सस, विस्वसामा, विश्वचर्षणि, वसुयव, बभ्रु, गातु, सदापृत, प्रतीक्ष्ण, प्रतिभानु, प्रतिप्रभ, श्रुत्वित्, रातहव्य,यजत, उरुचक्रि, बाहुपृक्त, पौर, सप्तवध्रि, सत्यश्रवा, मरुत् इषात्रेय, भौमात्रेय, कृष्णात्रेय आदि चौरानब्बे भन्दा अधिक ऋषि रहेकाछन् । यिनीहरू धेरैको प्रवर आत्रेय, अर्चनानस, श्यावाश्व हो । यसका गोत्रकर्ता ऋषि अत्रि हुन् । <ref>सिग्देल, आनन्दप्रसाद (२०७२), '''आत्रेय वंशसूत्र''', झापा : लीलादेवी सिग्देल</ref> ==उल्लेखनीय अर्यालहरु == * [[उपेन्द्रकान्त अर्याल|उपेन्द्र कान्त अर्याल]] [[नेपाल प्रहरी]] पुर्व [[नेपाल प्रहरी महानिरीक्षक|आइजिपी]] * [[प्रकाश अर्याल]] * [[पद्मकुमारी अर्याल]] * [[शक्तिबल्लभ अर्याल]] * राधाबल्लभ अर्याल * [[भैरव अर्याल|भैरव अर्य]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[लामिछाने]] * [[कोइराला]] * [[सूत्र]] {{गोत्र}} {{थर गोत्रावली}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:गोत्र]] [[श्रेणी:खस जातिका थरहरू]] {{stub}} [[श्रेणी:थरहरू]] gtf7ossug9rdc9fbdqbfvm19bf76njw 1393110 1393108 2026-10-25T02:24:32Z ~2026-56912-06 81574 /* */ 1393110 wikitext text/x-wiki '''अर्याल''' भनेको [[आत्रेय गोत्र]]को खस बाहुन र खत्रीमा पाईने एक थर हो। पहिला [[अर्ज्याल]] भनिनेमा हाल समय अनुसार अर्याल भएको हो। अर्याल जाति ब्राहम्ण मात्रै नभएर खत्री क्षेत्रहरू पनि छ्न । यिनिहरू को मुल थलो [[गुल्मी जिल्ला]]को अर्जै गाउँपालिका भन्ने ठाउँ हो भन्ने पछिल्लो अध्ययन ले देखाएको छ । अर्यालहरु आफ्ना कुल देवता बराह देव र काला [[मष्टो|मष्ट]]लाई मान्दछन्। ==परिचय र इतिहास== '''अर्याल''' थर नेपालको [[ब्राह्मण|बाहुन]] परिवारमा पाइन्छ। अर्यालहरूको [[गोत्र]] [[आत्रेय ऋषि|आत्रेय]] भएबाट उनीहरू आफू [[अत्रि ऋषि]]का सन्तान भएको विश्वास गर्दछन्। अर्याल थर को साथै [[नहर्की]], [[दुवाडी]]/ [[द्विवेदी]], [[सिग्देल]],पानी [[पोखरेल]]/[[पोखरेल|पोख्रेल]], [[पौडेल]], [[दुलाल]], [[थापा]],-: [[पुवार]], [[खुलाल]], [[कालिकोटे]], [[बगाले (स्पष्टता)|बगाले]] र [[खड्का]] हरूको [[गोत्र]] पनि '''आत्रेय''' हो । यस समूहमा आत्रेय, अर्चना, श्यावाश्व, श्यावाश्वि, अत्रि, भूरि, छन्दि, अर्चिसन्, श्यामवान् उद्दालक, गौरिवीति स्वात्ति, दत्त, पतञ्जल, माहुलि, वल्गुत, निष्ठुर, पूर्वातिथि, कुमार, वसुश्रुत, इय, गय, सुतम्भर, पुरु, सृतवाह, वध्रि, पयस्वन्त, सस, विस्वसामा, विश्वचर्षणि, वसुयव, बभ्रु, गातु, सदापृत, प्रतीक्ष्ण, प्रतिभानु, प्रतिप्रभ, श्रुत्वित्, रातहव्य,यजत, उरुचक्रि, बाहुपृक्त, पौर, सप्तवध्रि, सत्यश्रवा, मरुत् इषात्रेय, भौमात्रेय, कृष्णात्रेय आदि चौरानब्बे भन्दा अधिक ऋषि रहेकाछन् । यिनीहरू धेरैको प्रवर आत्रेय, अर्चनानस, श्यावाश्व हो । यसका गोत्रकर्ता ऋषि अत्रि हुन् । <ref>सिग्देल, आनन्दप्रसाद (२०७२), '''आत्रेय वंशसूत्र''', झापा : लीलादेवी सिग्देल</ref> ==उल्लेखनीय अर्यालहरु == * [[उपेन्द्रकान्त अर्याल|उपेन्द्र कान्त अर्याल]] [[नेपाल प्रहरी]] पुर्व [[नेपाल प्रहरी महानिरीक्षक|आइजिपी]] * [[प्रकाश अर्याल]] * [[पद्मकुमारी अर्याल]] * [[शक्तिबल्लभ अर्याल]] * राधाबल्लभ अर्याल * [[भैरव अर्याल|भैरव अर्य]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[लामिछाने]] * [[कोइराला]] * [[सूत्र]] {{गोत्र}} {{थर गोत्रावली}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:गोत्र]] [[श्रेणी:खस जातिका थरहरू]] {{stub}} [[श्रेणी:थरहरू]] hpl2hlxeljtpzalnvab13xwzp6wbua1 0 13311 1393104 1386983 2026-10-25T01:54:55Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393104 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox Airline | airline = नेपाल वायुसेवा | logo = Nepal Airlines logo.png | logo_size = 200 | fleet_size = ७ | destinations = [[#गन्तव्यहरू|३६]] | IATA = आरए | ICAO = आरएनए | callsign = शाही नेपाल | parent = [[नेपाल सरकार]] | company_slogan = | founded = २०१५ असार १७; {{small|शाही नेपाल वायुसेवाको रूपमा}} | headquarters = कान्तिपथ, [[काठमाडौँ]] | key_people = सुशील घिमिरे {{small|(अध्यक्ष)}}<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पूर्वसचिव सुशील घिमिरे नेपाल वायुसेवा निगमको अध्यक्षमा नियुक्त|युआरएल=https://www.setopati.com/kinmel/business/203935|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=सेतोपाटी|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२ जुन २०२१}}</ref><br>दिमप्रसाद पौडेल {{small|(प्रबन्ध निर्देशक)}} | hubs = {{nowrap|[[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]]}} | focus_cities = | website = {{url|http://www.nepalairlines.com.np|आधिकारिक वेबसाइट}} }} '''नेपाल वायुसेवा निगम''' [[नेपाल]]को राष्ट्रिय ध्वजावाहक विमान सेवा कम्पनी हो। २०१५ सालमा शाही नेपाल वायुसेवा निगमका रूपमा स्थापित निगम नेपालको सबैभन्दा पुरानो विमान सेवा प्रदायक हो। यसले [[काठमाडौँ]]स्थित [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]]बाट आन्तरिक सहित अन्तर्राष्ट्रिय मध्यम दूरीका कुल ३६ गन्तव्यहरूमा निगमले नियमित उडान सञ्चालन गर्दछ। डगलस डिसी-३ 'डकोटा' विमानबाट आन्तरिक र [[भारत]]का केही गन्तव्यमा उडान सुरु गरेको निगमले वि.सं २०२८ मा आफ्नो पहिलो जेट विमान, बोइङ ७२७ लाई सेवामा ल्याएको थियो। २०७७ असार २९ सम्ममा निगमद्वारा कुल ७ विमान सेवामा प्रयोग गरिएको छ। वि.सं २०६९ देखि निगम लगायत नेपालका सबै वायुसेवा प्रदायक [[युरोपेली सङ्घ]]द्वारा प्रतिबन्धित वायुसेवाका सूचीमा समावेश छन्।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=ईयूले नेपाली हवाई सेवामा लगाएको प्रतिबन्ध नहट्नुमा 'असुरक्षित हेलिकप्टर उडान' मुख्य कारण|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news-49471264.amp|कार्य=|प्रकाशक=बीबीसी नेपाली|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२ जुन २०२१}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=नेपाली वायुसेवामाथि इयूकाे प्रतिबन्ध पुनः लम्बियाे|युआरएल=https://nepallive.com/story/248765|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल लाइभ|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२ जुन २०२१}}</ref> == इतिहास == === वि.सं २०१३ देखि २०२२ सम्म: सुरुवाती वर्षहरू === [[चित्र:Royal_Nepal_Airlines_Logo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Royal_Nepal_Airlines_Logo.jpg|right|thumb|शाही नेपाल वायुसेवाको तत्कालीन लोगो]] वि.सं २०१३ मा शाही नेपाल वायुसेवाका रूपमा एउटा डगलस डिसी-३ विमानका साथ निगमको स्थापना भएको थियो। सुरुमा निगमको सेवा आन्तरिकतर्फ [[जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका|सिमरा]] र [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] तथा भारतका पटना, कोलकाता र [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]सम्म मात्र सीमित थियो। वि.सं २०१७ मा पिलाटस पोर्टर र २०१९ मा १२ यात्रु क्षमता भएको चिनियाँ फेङ सोउ-२ हार्वेस्टर विमानलाई प्रयोगमा ल्याएपश्चात् देशका दुर्गम क्षेत्रलाई विमान सेवा सञ्जालमा जोडिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=नेपाल वायुसेवा निगम ६२ वर्षमा प्रवेश : गर्विलो इतिहास, बोझिलो वर्तमान|युआरएल=https://www.khabarkura.com/2020/07/14124/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=खबर कुरा|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२ जुन २०२१}}</ref> नेपालको भू-राजनीतिक परिस्थितीका कारण निगमका जहाजहरू खासगरी जहाज निर्माता मुलुकहरूबाट अनुदानका रूपमा उपलब्ध गराइएका थिए। वि.सं २०१४ र २०२० का बीच थप ७ डगलस डिसी-३ विमान भित्रिएको थिए। त्यसैगरी, [[चीन]]द्वारा दुईवटा फेङ सोउ-२ हार्वेस्टर विमान प्रदान गरिएता पनि ती विमानहरू नियमित सेवामा भने प्रयोग गरिएको थिएन। [[सिङ्गापुर]]बाट चार्टर उडानका निम्ति बेल हेलिकप्टर पनि भाडामा ल्याइएको थिए। [[रुस]]बाट पनि दुर्गम भेगमा नियमित उडानका लागि दुईवटा एमआई-४ हेलिकप्टर ल्याइएको थिए। आन्तरिक उडानको सञ्जाल व्यापक रूपमा विस्तार हुँदै गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय तर्फ पनि तत्कालिन [[पूर्वी पाकिस्तान|पूर्व पाकिस्तान]]को [[ढाका]]मा उडानको सुरुवात गरिएको थियो।<ref name="Fundinguniverse.com">{{cite web|url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/royal-nepal-airline-corporation-history/|title=History of Nepal Airline Corporation – FundingUniverse|date=|publisher=Fundinguniverse.com|accessdate=16 February 2014}}</ref> २०२२ मा फोक्कर एफ२७ टर्बोप्रप विमानलाई सेवामा प्रवेश गराइएको थियो। === २०२४ देखि २०४५; जेट युग र आर्थिक समृद्धि === [[चित्र:HS_748_2A_9N-AAU_Nepal_Dum_Dum_080974_edited-3.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:HS_748_2A_9N-AAU_Nepal_Dum_Dum_080974_edited-3.jpg|right|thumb|वि.सं २०३० मा [[कोलकाता]]को दम दम विमानस्थलमा शाही नेपाल वायुसेवाको एचएस ७४८ विमान]] २०२६ मा शाही नेपाल वायुसेवा निगमले आफ्नो पहिलो हकर सिड्डली एचएस ७४८ विमान सेवामा प्रवेश गराएको थियो। यसपश्चात् २०२७ मा ट्विन अटर र २०२८ मा बोइङ ७२७ विमानहरू सेवामा ल्याइएका थिए। २०४३ मा बोइङ ७५७ ले बोइङ ७२७ लाई प्रतिस्थापित गरेको थियो। २०४१ मा नेपाल भित्रिएका कुल १८१,००० पर्यटकमध्ये ८० प्रतिशत हवाइ मार्गबाट आएका थिए। शाही नेपाल वायुसेवाले तीमध्ये ३८ प्रतिशत यात्रुलाई सेवा दिएको थियो। तर यो सङ्ख्या २०३५ को उच्चतम ५० प्रतिशत बजार हिस्साभन्दा निकै काम थियो। शा.ने.वा.नि.को मुख्य प्रतिस्पर्धी इन्डियन एयरलाइन्स थियो, तर यसबाहेक सिङ्गापुर एयरलाइन्स र [[लुफ्थान्सा]] जस्ता वायुसेवा प्रदायक पनि नेपाली बजारमा प्रवेश गरिसकेका थिए। लुफ्थान्साले २०४३ मा काठमाडौँ र फ्रान्कफर्ट बीच सिधा उडान थाले पश्चात् अन्य वायुसेवाहरू पनि नेपालमा आफ्नो बजार बढाउन इच्छुक बनेका थिए।[[चित्र:Royal Nepal Airlines Boeing 727-100 King.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Royal Nepal Airlines Boeing 727-100 King.jpg|right|thumb|२०४२ मा [[बैङ्कक]]को डन मुआङ विमानस्थलमा शाही नेपाल वायुसेवाको बोइङ ७२७-१०० विमान]]त्यस समयमा शाही नेपाल वायुसेवाको सञ्जाल ३८ आन्तरिक र १० अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यमा फैलिएको थियो। सन् १९८८ मा शा.ने.वा.नि.ले बेलायती सेनामा कार्यरत गोर्खालीहरू बसोबास गर्ने [[हङकङ]]मा बोइङ ७५७बाट सिधा उडानको थालनी गरेको थियो भने पछि शा.ने.वा.नि. र चीनको नागरिक उड्डयन प्रशासनको सहकार्यमा काठमाडौँ र चीनको स्वशासित क्षेत्र [[तिब्बत]]को [[ल्हासा]] बीच सिधा उडान सुरु गरिएको थियो।<ref name="Fundinguniverse.com" /> वि.सं २०४४-४५ मा ५.४३ करोड अमेरिकी डलरको कारोबार भएको निगमले १.७ करोड अमेरिकी डलरको नाफा कमाएको थियो। २,२०० कर्मचारीलाई रोजगार प्रदान गरेको निगम देशकै सबैभन्दा ठुलो रोजगारदाताका साथसाथै विदेशी मुद्रा कमाउने सबैभन्दा ठूलो संस्था थियो। निगमले करिब १.५ करोड डलर विदेशबाट भित्र्याएको थियो। निगमका कुल यात्रुमध्ये ७५ प्रतिशत विदेशी थिए। त्यस समयमा [[लन्डन]], [[दुबई]], [[कराची]] र [[मुम्बई]] पनि उडान सञ्जालमा जोडिएका थिए।<ref name="Fundinguniverse.com" /> === २०४६ देखि २०६६ ; भ्रष्टाचार === २०४८ मा हवाई सेवा निजी क्षेत्रका लागि खुला गरिएको थियो, र तत्पश्चात ने.वा.नि.को प्रतिस्पर्धाको रूपमा नेकोन एयर, कस्मिक एयर, एभरेष्ट एयर, [[बुद्ध एयर]], [[यति एयरलाइन्स|यती एयरलाइन्स]] र सिता एयर जस्ता वायुसेवा कम्पनीको उदय भएको थियो। नेपाल वायुसेवाको बोइङ ७२७ को अन्तिम उडान २०४८ मा भएको थियो। २०५३ सम्ममा यी चार प्रतिस्पर्धीले नेपाली आकाशमा ७० प्रतिशत बजार हिस्सा ओगटेका थिए।<ref>R.E.G. Davies, Airlines of Asia Since 1920</ref> नयाँं सहस्राब्दि नजिकिदैँ गर्दा निगम भित्र भ्रष्टाचारका आरोपहरू पनि बढ्दै गएको थियो। त्यस्तै एक भ्रष्टाचारको मुद्दामा दिनेश धमिजा संलग्न थिए, जो पछि गएर इ-बुकर्स नामक इन्टरनेट यात्रा वेबसाइट संस्थापक भएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भ्रष्टाचारले बदनाम राजनीति : यी हुन् चर्चित भ्रष्टाचार काण्ड|युआरएल=https://www.ratopati.com/story/70239|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=रातोपाटी|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२ जुन २०२१}}</ref> धमिजालाई निगमको युरोपेली सञ्चालन विभागको निर्देशकको पद तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]सँगको घनिष्ठताका कारण प्राप्त गरेको आरोप लगाइएको थियो। यी आरोपहरू विरुद्ध निकै ठूलो अदालती कार्वाही पश्चात् धमिजाले निगमसँग ठोस सम्झौता सहित मुद्दा जितेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=जहाज खरिदसँग जोडिएका चर्चित ६ वटा भ्रष्टाचार काण्ड|युआरएल=https://www.safalkhabar.com/news/18144|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=सफल खबर|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२ जुन २०२१}}</ref> २०५६ अस्ट्रियाको लाउडा एयरको बोइङ ७६७ विमान भाडामा लिए पश्चात् एक ठूलो घोटाला भएको थियो<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=लाउडा काण्ड : १९ वर्षदेखि अदालत घुमेको भ्रष्टाचार मुद्दा कहिल्यै लागेन किनारा|युआरएल=https://nepallive.com/story/109811|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल लाइभ|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२ जुन २०२१}}</ref>, र सो विमान वायुसेवाका कर्मचारी तथा सरकारी अधिकारीहरूद्वारा विरोध गरिएतापनि सेवामा प्रवेश गराइएको थियो। सरकारका अनुसार नेपाल वायुसेवाले भइरहेका दुई बोइङ ७५७ को अधिकतम प्रयोग गर्न नसकिरहेको बेलामा यो सम्झौता अनावश्यक थियो। यसका अतिरिक्त लाउडा एयरको विमानको प्रतीघन्टा शुल्क ५००० अमेरिकी डलर थियो, जुन करारपत्रमा तोकिएकोभन्दा ११५० डलर बढी थियो। शा.ने.वा.नि.का अध्यक्ष हरिभक्त श्रेष्ठ लगायत अन्य पदाधिकारीलाई अनुसन्धानका निम्ती निलम्बित गरिएको थियो भने नेपालका [[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री]] तारिणीदत्त चटौतले पनि केही समयमा रजिनामा गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=गिरिजा जोडिएको लाउडा काण्ड- तात्कालिन मन्त्रीलाई सफाइ, कार्यकारी अध्यक्ष र सञ्चालकमा मत बाझियो|युआरएल=https://www.bizmandu.com/content/-25348.html|कार्य=|प्रकाशक=बिजमाडौँ|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२ जुन २०२१}}</ref> २०६० मा नेपाल सरकारले नेपाल वायुसेवाको ४९ प्रतिशत सेयर निजी क्षेत्रलाई बेची कम्पनीको व्यवस्थापन पनि जिम्मा लगाउने र आफुले बाँँकीको ५१ प्रतिशत सेयर राख्ने खबर बाहिरिएको थियो। यसो गर्दा वायुसेवालाई बढ्दो ऋणबाट जोगाउन चाहिने लगानी उठाउन सरकारलाई मद्दत पुग्ने अनुमान गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20041112/biz.htm|title=Nepal airlines offers stake to Indian operators|date=11 November 2004|publisher=Tribune India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041204060455/http://www.tribuneindia.com/2004/20041112/biz.htm#5|archivedate=4 December 2004}}</ref> २०६८ भदौ २९ मा, नेपाल वायुसेवाका पूर्व अध्यक्ष रामाज्ञाप्रसाद चतुर्वेदीलाई भ्रष्टाचारको मुद्दामा जेल चलान गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=२० प्रतिशत सजाय छुटमा वायुसेवा निगमका पूर्वअध्यक्ष चतुर्वेदी जेल गए|युआरएल=https://www.arghakhanchi.com/index.php?action=news&id=PUVETjVRVE0=&page=6|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अर्घाखाँची खबर|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२ जुन २०२१}}</ref> [[चित्र:Headquarter of Nepal Airlines Corporation-8101.jpg|left|thumb|नेपाल वायुसेवा निगमको प्रधान कार्यालय]] २०६४ भदौ १९ निगमद्वारा जारी एक विज्ञप्तीमा जहाजमा रहेका केही प्राविधिक खराबीका कारण देवतालाई खुशी पार्न दुईवटा बाख्राको बलि चढाइएको कुराको पुष्टि गरिएको थियो। निगमका अनुसार ती जनवरको बलि त्रिभुवन विमानस्थलमा राखिएको एक बोइङ ७५७ जहाजका अगाडि चढाइएको थियो। निगमका अनुसार यस समारोह पश्चात् सो जहाजले [[हङकङ]]का लागि सफल उडान गरेको थियो। निगमका प्रवक्ताले, "विमानमा रहेका खराबी ठीक भई जहाजले उडान सुचारु गरिसकेको बताएका थिए"। निगमले प्राविधिक खराबीका बारेमा केही नबताएपनि स्थानिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार जहाजमा केही विद्युतीय खराबी थियो।<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6979292.stm|title=Goats sacrificed to fix Nepal jet|date=2007-09-05|publisher=बीबीसी|accessdate=30 May 2020}}</ref> २०४६ देखि २०६६ का बीच निगमका विमान कुनै पनि दुर्घटनामा परेन। निगमको इतिहासमै कुनै पनि घटना नभएको यो सबैभन्दा लामो समयावधि थियो। ==== भ्रष्टाचारका केही घटनाहरूको सूची ==== * [[धमिजा काण्ड]] * [[चेज एअर काण्ड|चेज एयर काण्ड]] * [[चाइना साउथवेष्ट काण्ड]] * [[लाउडा एअर काण्ड|लाउडा एयर काण्ड]] * [[एयरबस काण्ड]] * वाइडबडी काण्ड === २०६६ देखि हालसम्म; एयरबस जहाजको आगमन === [[चित्र:Nepal_Airlines_Boeing_757-2F8M_Wedelstaedt.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Nepal_Airlines_Boeing_757-2F8M_Wedelstaedt.jpg|thumb| नेपाल वायुसेवाको बोइङ ७५७-२०० विमान]] २०६६ निगमले मध्यपूर्व र दक्षिण-पूर्वी एसियामा उडान गर्ने योजनासहित [[एयरबस]]सँग दुईवटा एयरबस ए३२०-२०० विमान खरिद गर्ने सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो।<ref>[http://www.atwonline.com/news/story.html?storyID=18512 ATW Daily News Dubai Airshow News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091119214515/http://www.atwonline.com/news/story.html?storyID=18512|date=19 November 2009}} 18 November 2009</ref> २०७० सालमा, निगमले चीनको एभिआइसी कम्पनीबाट उपहार स्वरूप एक सियान एमए-६० जहाजको डेलिभरी लिएपछि नयाँं पोशाक अनावरण गरेको थियो। रातो र नीलो धर्का भएको पुरानो पोशाकलाई [[नेपालको झन्डा|नेपालको झण्डा]]सँग मेल खाने पोशाकद्वारा प्रतिस्थापन गरिएको थियो। २०७१ माघ २५ नेपाल वायुसेवाले आफ्नो पहिलो एयरबस ए३२० जहाज 'सगरमाथा' प्राप्त गरेको थियो। २०७२ वैशाख १७ मा निगमको दोस्रो एयरबस ए३२० जहाज 'लुम्बिनी' काठमाडौँमा अवतरण गरेको थियो। सो विमान [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|वि.सं. २०७२ को महाभूकम्प]]को उद्दारकार्यका लागि प्रयोग गरिने ५ टन राहत सामग्रीसहित एयरबसको [[हामबुर्ग|ह्यम्बर्ग]]स्थित कारखानाबाट सिधा काठमाडौँ आएको थियो। दुबै विमान निगमको नयाँं पोशाक रङाइएका थिए। सोही वर्षमा, नेपाल वायुसेवामार्फत २५३,५६८ यात्रुले यात्रा गरेका थिए, जुन पछिल्लो वर्षको २०६,४३० यात्रुभन्दा २२.८७ प्रतिशत बढी थियो।<ref>{{cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-04-05/intl-passenger-traffic-drops-for-first-time-in-13-years.html|title=Int'l passenger traffic drops for first time in 13 years|last1=Prasai|first1=Sangam|date=4 April 2016|accessdate=15 April 2016|publisher=The Kathmandu Post}}</ref> त्यसैगरी, निगमले ४२,५३५ यात्रुलाई आन्तरिकतर्फ सेवा प्रदान गरेको थियो, जुन पछिल्लो वर्षभन्दा २१.६० प्रतिशतले बढी थियो।<ref>{{cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-04-09/air-passenger-movement-falls-for-4th-straight-year.html|title=Air passenger movement falls for 4th straight year|date=9 April 2016|accessdate=15 April 2016|publisher=The Kathmandu Post}}</ref> २०७३ मा निगमको एक बोइङ ७५७-२०० (९एन-एसीए, कर्णाली) लाई निरन्तर तीन दशकको सेवा पश्चात् नाफारहित सञ्चालन र उच्च मर्मतखर्चका कारण बीबी एयरवेजलाई बेचिएको थियो। २०७४ साउन १ मा निगमले अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि अन्लाइन बुकिङको सेवा सुरु गरेको थियो। २०७५ मा नेपाल वायुसेवाले हाई फ्लाई र एएआर निगम मार्फत् दुईवटा एयरबस ए३३०-२०० विमानलाई सेवामा भित्राएको थियो। ती दुई विमान सोही वर्षको असार १४<ref>{{Cite news|url=https://thehimalayantimes.com/business/nepal-airlines-new-airbus-a330-200-to-arrive-today/|title=Nepal Airlines' new Airbus A330-200 lands at TIA|date=28 June 2018|work=The Himalayan Times|access-date=5 July 2018|language=en-US}}</ref> र जुलाई २६<ref>{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/2nd-wide-body-aircraft-of-nac-arrives/|title=2nd wide-body aircraft of NAC arrives|date=26 July 2018|publisher=The Himalayan Times|accessdate=31 August 2018}}</ref> मा काठमाडौँमा अवतरण गरिएको थियो। यी दुई वाईड-बडी विमानबाट निगमले [[सियोल|सियोल-इन्चेन]], [[टोकियो]] र [[सिड्नी]] जस्ता सहरमा सिधा उडान विस्तार गर्ने योजना बनाएको थियो। २०७५ कात्तिक २६ आएको एक खबर अनुसार नेपाल वायुसेवाले आफ्नो पुनर्गठनपूर्व इथियोपियाली एयरलाइन्ससँग रणनीतिक साझेदारी गर्ने योजना बनाएको थियो।<ref name="ET_strat">{{cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-11-12/ethiopian-carrier-woos-nepal-airlines-with-tie-up-offer.html|title=Ethiopian carrier woos Nepal Airlines with tie-up offer|last1=Giri|first1=Anil|date=12 November 2018|work=काठमाडौ पोस्ट|accessdate=12 November 2018|last2=Prasain|first2=Sangam}}</ref> सोही वर्षको फागुन महिनामा, निगमले आफ्नो बाँकी रहेको बोइङ ७५७-२००एम विमानलाई तीन दशकको सेवा पश्चात् प्रतिस्थापन गरी एयरबस विमान मात्र रहने गरी आफ्नो सेवा विस्तार गर्ने योजना बनाएको थियो।<ref name="Boeing 757 retired2">{{cite web|url=https://www.aviationnepal.com/end-of-an-era-nac-retires-boeing-757-aviation-enthusiasts-show-dismay-over-no-retirement-flight-for-boeing757/|title=End of an Era!! NAC retires Boeing 757; Aviation Enthusiasts show dismay over no retirement flight for Boeing757|last1=Shrestha|first1=Biju|date=21 March 2019|publisher=Aviation Nepal}}</ref> निगमले अहिले आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय उडान दुई एयरबस ए३२०-२०० र दुई एयरबस ए३३०-२००बाट सञ्चालन गरिरहेको छ। २०७६ चैत देखि नेपालमा जारी [[२०१९-२० कोरोना भाइरस प्रकोप|कोरोना विषाणु महामारी]]का कारण निगमले आफ्नो सबै नियमित उडान अनिश्चितकालका लागि बन्द गरेपनि उद्दार तथा चार्टर उडान भने सञ्चालन गरिआएको छ।<ref>{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/business/nac-and-himalaya-airlines-suspend-flights-to-doha/|title=NAC and Himalaya Airlines suspend flights to Doha|date=2020-03-11|website=The Himalayan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20200331131329/https://thehimalayantimes.com/business/nac-and-himalaya-airlines-suspend-flights-to-doha/|archive-date=31 March 2020|access-date=2020-03-24|url-status=live}}</ref> २०७७ साउन ३ मा, निगमका चीनबाट प्राप्त एमए-६० र हार्बिन वाई-१२ विमानलाई नेपालमा उडानका लागि अनुपयुक्त भएको भन्दै सेवाबाट हटाइएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://simpleflying.com/nepal-airlines-grounds-chinese-aircraft/|title=Nepal Airlines Grounds Its Chinese Built Aircraft|last1=Begum|first1=Haneesa|date=15 July 2020|publisher=Simple Flying|accessdate=18 July 2020}}</ref> == गन्तव्यहरू == नेपालमा जारी कोरोनाभाइरसको प्रकोपका कारण [[नेपाल सरकार]]द्वारा सबै आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय उडान २०७७ साउन ३२ सम्मका लागि रद्द गरिएको छ। यसभन्दा पहिले नेपाल वायुसेवाले १० अन्तर्राष्ट्रिय तथा धेरै आन्तरिक गन्तव्यहरूमा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट उडान गर्दथ्यो। निगमले [[विराटनगर विमानस्थल|विराटनगर]], [[नेपालगन्ज विमानस्थल|नेपालगन्ज]] र [[पोखरा विमानस्थल|पोखरा]]स्थित आफ्नो क्षेत्रीय विमानस्थल पनि नियमित आन्तरिक उडान सञ्चालन गर्दछ। <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="5" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |- style="background:#CB0326;color:white;" !देश !सहर !आइएटिए !आइसिएओ !विमानस्थल !कैफियत !सन्दर्भ |- style="background:#CB0326;color:white;" ! colspan="7" class="unsortable" |अन्तर्राष्ट्रिय |- |[[अस्ट्रिया]] |[[भिएना|भियना]] |VIE |LOWW |भियना अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त | |- |[[बङ्गलादेश]] |[[ढाका]] |DAC |VGHS |[[शाहजलाल अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]] |style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त | |- | rowspan="2" |[[चीन]] |[[ग्वाङझाउ|ग्वाङ्झोउ]] |CAN |ZGGG |ग्वाङ्झोउ बाइयुन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल | |<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288480/nepal-airlines-adds-guangzhou-flights-from-march-2020/|title=Nepal Airlines adds Guangzhou flights from March 2020|publisher=Routes Online|access-date=3 January 2020}}</ref> |- |[[साङ्घाई]] |PVG |ZSPD |साङ्घाई पुडोङ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त | |- |[[फ्रान्स]] |[[पेरिस]] |CDG |LFPG |चार्ल्स डे गल विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त | |- |[[जर्मनी]] |फ्रान्कफर्ट |FRA |EDDF |फ्रान्कफर्ट विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त | |- |[[हङकङ]] |हङकङ |HKG |VHHH |हङकङ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल | | |- | rowspan="5" |[[भारत]] |[[बेङ्गलोर]] |BLR |VOBL |केम्पेगौडा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल | | |- |[[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]] |DEL |VIDP |इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल | | |- |[[कोलकाता]] |CCU |VECC |नेताजी सुभाषचन्द्र बोस अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | रुट समाप्त | |- |[[मुम्बई]] |BOM |VABB |छत्रपति शिवाजी महाराज अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल | | |- |[[पटना]] |PAT |VEPT |जयप्रकाश नारायण विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त | |- | rowspan="2" |[[जापान]] |[[ओसाका]] |KIX |RJBB |कन्साई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त |<ref>https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284243/nepal-airlines-schedules-july-2019-osaka-service-resumption/</ref><ref name="NACMAR02">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288479/nepal-airlines-adds-tokyo-service-from-march-2020/|title=Nepal Airlines adds Tokyo service from March 2020|publisher=Routes Online|access-date=3 January 2020}}</ref> |- |[[टोकियो]] |NRT |RJAA |[[नारिता अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]] | |<ref name="NACMAR02" /> |- |[[मलेसिया]] |[[क्वालालम्पुर]] |KUL |WMKK |कुवालालम्पुर अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल | | |- |[[नेपाल]] |[[काठमाडौँ]] |KTM |VNKT |[[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]] |style="background: #FFE6BD; color: black;" | मुख्य आधार | |- |[[नेदरल्यान्ड]] |[[आम्स्टर्डम|एम्स्टर्डम]] |AMS |EHAM |एम्स्टर्डम विमानस्थल शिपोल |style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त | |- |[[पाकिस्तान]] |[[कराची]] |KHI |OPKC |जिनाह अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त | |- |[[कतार]] |[[दोहा]] |DOH |OTHH |हमाद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल | | |- |[[सिङ्गापुर]] |सिङ्गापुर |SIN |WSSS |[[चाङ्गी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|सिङ्गापुर चाङ्गी विमानस्थल]] |style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त | |- |[[श्रीलङ्का]] |[[कोलम्बो]] |CMB |VCBI |बन्दरानाइके अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | रुट समाप्त | |- |[[थाइल्यान्ड]] |[[बैङ्कक]] |BKK |VTBS |सुवर्णभूमि विमानस्थल | | |- | rowspan="2" |[[संयुक्त अरब इमिरेट्स]] | rowspan="2" |[[दुबई]] |DXB |OMDB |दुबई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल | |<ref name="Schedule 2019">{{cite web|url=http://www.nepalairlines.com.np/home/notice/revised-international-schedule-wef-01-april-till-30-june-2019|title=Revised International Schedule wef 01 April till 30 June 2019|publisher=Nepal Airlines|accessdate=14 March 2019}}</ref> |- |DWC |OMDW |अल मकतूम अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त |<ref name="Schedule 2019" /> |- |[[संयुक्त अधिराज्य]] |[[लन्डन]] |LGW |EGKK |ग्याटविक विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | रुट समाप्त | |- style="background:#CB0326;color:white;" ! colspan="7" class="unsortable" |आन्तरिक |- | rowspan="29" |[[नेपाल]] |[[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] |BGL |VNBL |बाग्लुङ विमानस्थल | | |- |[[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] |BJH |VNBG |बझाङ विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | रुट समाप्त | |- |[[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] |BJU |VNBR |बाजुरा विमानस्थल | | |- |[[भद्रपुर नगरपालिका|भद्रपुर]] |BDP |VNCG |[[भद्रपुर विमानस्थल]] | | |- |[[भद्रपुर नगरपालिका|भद्रपुर]] ([[मेघौली]]) |MEY |VNMG |मेघौली विमानस्थल | | |- |[[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर]] |BHP |VNBJ |भोजपुर विमानस्थल | | |- |[[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] |BIR |VNVT |[[विराटनगर विमानस्थल]] | | |- |[[चौरजहारी नगरपालिका|चौरजहारी]] |RUK |VNCJ |चौरजहारी विमानस्थल | | |- |[[धनगढी उपमहानगरपालिका|धनगढी]] |DHI |VNDH |[[धनगढी विमानस्थल]] | | |- |[[दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका|दिक्तेल]] |KDN |VNKD |मनमाया विमानस्थल | | |- |[[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] |DOP |VNDP |डोल्पा विमानस्थल | | |- |[[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] |GKH |VNGK |पालुङ्गटार विमानस्थल |style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त |<ref>{{cite web|url=https://www.aviationnepal.com/airports/|title=Airports|date=12 May 2016|publisher=Aviation Nepal|accessdate=1 May 2018}}</ref> |- |[[जोमसोम]] |JMO |VNJS |[[जोमसोम विमानस्थल]] | | |- |[[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] |JUM |VNJL |[[जुम्ला विमानस्थल]] | | |- |[[खोटेहाङ गाउँपालिका|खोटेहाङ]] | - |VNTH |थामखर्क विमानस्थल | | |- |[[लामिडाँडा]] |LDN |VNLD |लामिडाँडा विमानस्थल | | |- |लुक्ला |LUA |VNLK |[[तेन्जिङ-हिलारी विमानस्थल]] | | |- |[[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] |NGX |VNMA |मनाङ विमानस्थल | style="background: #EDF; color: black;" | उडान समाप्त | |- |[[मुसिकोट नगरपालिका, पश्चिम रुकुम|मुसिकोट]] | - |VNSL |रुकुम सल्ले विमानस्थल | | |- |[[नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका|नेपालगञ्ज]] |KEP |VNNG |[[नेपालगन्ज विमानस्थल|नेपालगञ्ज विमानस्थल]] | | |- |[[फाप्लु विमानस्थल|फाप्लु]] |PPL |VNPL |फाप्लु विमानस्थल | | |- |[[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] |PKR |VNPK |[[पोखरा विमानस्थल]] | | |- |[[राराताल|रारा]] | - |VNRR |ताल्चा विमानस्थल | | |- |[[रुम्जाटार]] |RUM |VNRT |रुम्जाटार विमानस्थल | | |- |[[सिद्धार्थनगर नगरपालिका|सिद्धार्थनगर]] |BWA |VNBW |[[गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|गौतम बुद्ध विमानस्थल]] | | |- |[[जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका|सिमरा]] |SIF |VNSI |[[सिमरा विमानस्थल]] | | |- |[[सिमीकोट]] |IMK |VNST |सिमीकोट विमानस्थल | | |- |[[तुलसीपुर उपमहानगरपालिका|तुल्सीपुर]] |DNP |VNDG |[[तुल्सीपुर विमानस्थल|दाङ विमानस्थल]] | | |- |तुम्लिङ्टार |TMI |VNTR |तुम्लिङ्टार विमानस्थल | | |} </center> == विमानका प्रकार == [[चित्र:Nepal Airlines A330-200 (9N-ALY) @ HKG, Oct 2018 (02).jpg|thumb|नेपाल वायुसेवा निगम ए३३०-२००]] [[चित्र:9N-AKX (21841451260).jpg|thumb|नेपाल वायुसेवा निगम ए३२०-२००]] [[चित्र:9N-ABT.jpg|thumb|right|नेपाल वायुसेवा निगम ट्विन अटर]] [[चित्र:Nepal Airlines Xian MA60 in new livery on approach into Kathmandu.jpg|thumb|नेपाल वायुसेवा निगम सियान एमए-६०]] [[चित्र:9N-AKV Nepal Airlines Harbin Y-12E. (40265583881).jpg|thumb|right|नेपाल वायुसेवा निगम हार्बिन वाई-१२]] === वर्तमान === सन् २०१९ जुन १ सम्ममा नेपाल वायुसेवाको विमानका प्रकार निम्नानुसार छ:<ref>{{cite web|url=https://www.airfleets.net/flottecie/Nepal%20Airlines.htm|title=Nepal Airlines fleet details|publisher=Airfleets|access-date=31 August 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.planespotters.net/airline/Nepal-Airlines|title=Nepal Airlines Fleet Details and History|publisher=Planespotters|accessdate=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230323155840/https://www.planespotters.net/airline/Nepal-Airlines|archive-date=23 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/business/nac-calls-tender-for-auction-of-boeing-aircraft/|title=NAC calls tender for auction of Boeing aircraft|date=27 June 2019|publisher=The Himalayan Times|accessdate=27 June 2019}}</ref> <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="5" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |- style="background:#CB0326;color:white;" ! rowspan="2" |जहाज ! rowspan="2" |सेवामा ! rowspan="2" |अर्डर ! colspan="3" |यात्रु सङ्ख्या ! rowspan="2" |सन्दर्भ |- style="background:#CB0326;color:white;" !बिजनेस क्लास !इकोनोमी क्लास !कुल |- |एयरबस ए३३०-२०० |२ |— |१८ |२५६ |२७४ |<ref>{{cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/ampnews/2018-07-26/nacs-second-wide-body-aircraft-arrives-in-photos.html|title=NAC's second wide-body aircraft arrives (In photos)|publisher=The Kathmandu Post|accessdate=31 August 2018}}</ref> |- |एयरबस ए३२०-२०० |२ |— |८ |१५० |१५८ | |- |डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर |३ |— |— |१९ |१९ | |- !कुल !७ !— ! colspan="4" | |} </center> === ऐतिहासिक === <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="5" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |-style="background:#CB0326;color:white;" !जहाज !सेवामा प्रवेश !सेवाबाट बाहिरिएको !कैफियत !सन्दर्भ |- |एयरबस ए३१० |सन् १९९३ |सन् १९९६ |लिजमा |<ref name="FormerFleet">{{cite web|url=http://aerobernie.bplaced.net/Royal%20Nepal%20Airlines.html|title=Royal Nepal Airlines|accessdate=30 May 2020}}</ref> |- |बोइङ ७०७ |सन् १९८३ |सन् १९८३ |लिजमा | |- |बोइङ ७२७-१०० |सन् १९७२ |सन् १९९३ | | |- |बोइङ ७५७-२०० |सन् १९८७ |सन् २०१७ | | |- |बोइङ ७५७-२००एम |सन् १९८७ |सन् २०१९ | |<ref name="Boeing 757 retired2"/> |- |बोइङ ७६७-३०० |सन् २००० |सन् २००१ |लिजमा |<ref name="FormerFleet" /> |- |डगलस डीसी-३ |सन् १९५८ |सन् १९७३ | | |- |फोक्कर एफ२७ फ्रेन्डशीप |सन् १९६६ |सन् १९७० | | |- |फेङ शोउ-२ हार्वेस्टर |सन् १९६३ |सन् १९६५ | | |- |हार्बिन वाई-१२ |सन् २०१४ |सन् २०२० | |<ref name="NPLend">{{cite news|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/93228-nepal-airlines-retires-ma-60s-y12es|title=Nepal Airlines retires MA-60s, Y12Es|date=17 July 2020|publisher=Ch-Aviation}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nepalairflight.com/nepal_news58.htm|title=Nepal Airlines Corporation, Chinese company sign six aircraft deal, Aircraft in Nepal, Nepal Aircraft, Local Airlines, Nepal Airlines – Nepal Tours Destination|publisher=|accessdate=24 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712083216/http://www.nepalairflight.com/nepal_news58.htm|archive-date=12 July 2017}}</ref> |- |हकर सिड्डली एचएस-७४८ |सन् १९७० |सन् १९९६ | | |- |पिलाटस पोर्टर |सन् १९६१ |सन् १९९८ | | |- |सियान एमए-६० |सन् २०१४ |सन् २०२० | |<ref name="NPLend" /><ref>{{cite web|url=http://aviationnepal.com/nepal-airline-9n-akr-new-aircraft-landed-tribhuvan-international-airport-photo-feature/|title=Nepal Airline 9N-AKR New aircraft landed at tribhuvan international airport (Photo Feature)|publisher=Aviation Nepal|accessdate=31 August 2018}}</ref> |} </center> == क्याबिन र उडानमा प्रदान गरिने सेवाहरू == === अन्तर्राष्ट्रिय === ==== शान्ग्री-ला क्लास ==== शान्ग्री-ला क्लास नेपाल वायुसेवाको सबै अन्तर्राष्ट्रिय उडानको बिजनेस क्लास हो। शान्ग्री-ला क्लासअन्तर्गत एयरबस ए३३० विमानमा ६ सिट बराबरको कन्फिगरेसनमा कुल १८ सिट छन् भने एयरबस ए३२० विमानमा ४ सिट बराबरको कन्फिगरेसनमा कुल ८ सिट छन्। शान्ग्री-ला क्लासमा यात्रा गर्ने यात्रुलाई उत्तम भोजन प्रदान गरिन्छ। साथै यात्रुलाई स्वयम रोज्नका लागि वाइन, ककटेल, भोड्का र सफ्ट ड्रिन्क लगायत पेय पदार्थ पनि प्रदान गरिन्छ।<ref>{{cite web|url=http://www.nepalairlines.com.np/home/page/services/business-class|title=Business Class|publisher=Nepal Airlines|accessdate=31 August 2018}}</ref> ==== इकोनोमी क्लास ==== नेपाल वायुसेवाको इकोनोमी क्लासबाट यात्रा गर्ने यात्रुलाई माछा, चिकन वा मटनको विकल्पसहित भोजन प्रदान गरिन्छ। यात्रुले बुकिङको समयमा शाकाहारी भोजनका लागि पनि अनुरोध गर्न सक्छन्।<ref>{{cite web|url=http://nepalairlines.com.np/home/page/services/economy-class|title=Economy Class|publisher=Nepal Airlines|accessdate=31 August 2018}}</ref> एयरबस ए३३० विमानको इकोनोमी क्लासमा इन-फ्लाईट एन्टर्टेन्मेन्टको सुविधा पनि छ, जसमा ४० एसियाली सिनेमा, ३० टिभी प्रोग्राम र २० म्युजिक आल्बम सम्मिलित छन्। === आन्तरिक === ==== इकोनोमी क्लास ==== नेपाल वायुसेवाका सबै आन्तरिक उडान गर्ने जहाजहरूमा इकोनोमी क्लास मात्र हुन्छ। धेरैजसो आन्तरिक उडान औसतमा एक घण्टाभन्दा कम समयको हुने भएकाले यात्रुहरूलाई कम्प्लिमेन्टरी चकलेट र कानमा लगाउने कपास मात्र प्रदान गरिन्छ। == घटना र दुर्घटनाहरू == * सन् १९६० नोवेम्बर ५ - शाही नेपाल वायुसेवाको डगलस सी-४७ए-८०-डीएल (९एन-एएडी) विमानमा [[गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|भैरहवा विमानस्थल]]बाट उडानका क्रममा दुर्घटना भई आगो लाग्यो। चालक दलका सबै ४ सदस्यको निधन भयो भने उडानमा कुनै यात्रु सवार थिएनन्।<ref name="AS">"[http://aviation-safety.net/database/dblist.php?sorteer=datekey_desc&kind=%&cat=%&page=1&field=Operatorkey&var=5478 Aviation Safety Network]". Retrieved 18 November 2006.</ref> * सन् १९६२ अगस्त १ - शाही नेपाल वायुसेवाको डगलस सी-४७ए-८०-डीएल (९एन-एएएच) विमानमा [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|काठमाडौँ-गौचर विमानस्थल]]बाट नयाँं दिल्ली उडानका क्रममा रेडियो सम्पर्क टुटेपछि सो विमान तुलाचन धुरी निर दुर्घटना भयो। ९ दिनपछि सो विमानका अवशेश ११,२०० फिटको उचाइंमा भेटिएको थियो। विमानमा सवार चालक दलका ४ र ६ यात्रु सबैको मृत्‍यु भयो।<ref name="AS" /> * सन् १९६९ जुलाई १२ - शाही नेपाल वायुसेवाको डगलस डिसी-३डी (९एन-एएपी) विमान [[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]] नजिकै ७,३०० फिटको उचाइंमा बादलले छेकिएको चट्टानमा ठोकिन पुग्दा विमानमा सवार चालक दलका ४ र ३१ यात्रु सबैको मृत्‍यु भयो।<ref name="AS" /> * सन् १९७० जनवरी २५ - शाही नेपाल वायुसेवाको फोक्कर एफ२७-२०० (९एन-एएआर) विमान काठमाडौँबाट उडानपश्चात [[इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|दिल्लीको पालम विमानस्थल]]मा अवतरण गर्ने क्रममा आँधीको चपेटमा परी धावनमार्ग नपुग्दै दुर्घटनाग्रस्त भयो। विमानमा सवार चालक दलका ५ र १८ यात्रुमध्ये चालक दलका १ सदस्यको मृत्‍यु भायो।<ref name="AS" /> * सन् १९७३ जुन १० - [[२०३० को नेपाल विमान अपहरण|वि.सं. २०३० को विमान अपहरण]]: शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीबी) विमानलाई [[विराटनगर विमानस्थल|विराटनगर]]बाट काठमाडौँ उडानका क्रममा नेपाली कांग्रेसका तीन अपहरणकारीद्वारा विमानमा बोकिएको पैसाको माग राख्दै भारतको बिहार राज्यको फारबिसगंजमा अवतरण गराइयो। विमानमा सवार चालक दलका ३ र १८ यात्रुमध्ये कसैलाई केही भएन।<ref name="AS2">"[http://stats.kkk.com.np/nepal/article/?id=982 Nepal Magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302011758/http://stats.kkk.com.np/nepal/article/?id=982|date=2 March 2014}}". Retrieved 18 November 2006.</ref> * सन् १९७३ अक्टोबर १५ - शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीजी) विमान [[तेन्जिङ-हिलारी विमानस्थल|लुक्ला विमानस्थल]]मा मर्मत गर्न नसक्ने गरी क्षतिग्रस्त भयो। विमानमा सवार चालक दलका ३ र ३ यात्रुमध्ये कसैलाई केही भएन।<ref name="AS" /> * सन् १९७५ मार्च ३१ - शाही नेपाल वायुसेवाको पिलाटस पिसी-६ पोर्टर विमान काठमाडौँबाट फाप्लुतर्फ जाँदै गर्दा उडान लगत्तै दुर्घटनाग्रस्त भयो।<ref name="NYT">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1975/04/01/archives/hillarys-kin-killed-0in-nepal-plane-crash.html|title=Hillary's Kin Killed In Nepal Plane Crash|date=1 April 1975|work=The New York Times|accessdate=30 May 2020}}</ref> सो विमान [[एडमन्ड हिलारी|सर एडमण्ड हिलारी]]द्वारा त्यहाँ एक अस्पातल निर्माण गरिरहेका<ref name="LizHawley">{{cite book|last1=McDonald|first1=Bernadette|first2=Sir Edmund|last2=Hillary|title=Keeper of the Mountains|isbn=978-1927330159|publisher=RMB|date=October 2012|pages=113}}</ref> उनकी श्रीमती लुइज र छोरी बेलिन्डालाई फाप्लुबाट ल्याउनका लागि चार्टर गरिएको थियो। * सन् १९८१ नोवेम्बर १९ - शाही नेपाल वायुसेवाको पिलाटस पिसी-६ पोर्टर विमान विराटनगरबाट काठमाडौँका लागि उडे लगत्तै दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा सवार सबै १० जनाको मृत्‍यु भयो।<ref name="Report">{{cite web|url=http://caanepal.gov.np/storage/app/media/aviation-safety-report-2019.pdf|title=Aviation Safety Report 2019|publisher=Civil Aviation Authority Nepal|location=Kathmandu|pages=32–33|accessdate=30 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.baaa-acro.com/crash/crash-pilatus-pc-6-turbo-porter-biratnagar-10-killed|title=CRASH OF A PILATUS PC-6 TURBO PORTER IN BIRATNAGAR: 10 KILLED|publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives|accessdate=30 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200703045652/http://www.baaa-acro.com/crash/crash-pilatus-pc-6-turbo-porter-biratnagar-10-killed|archive-date=3 July 2020}}</ref> * सन् १९८४ डिसीएम्बेर २२ - शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीएच) विमान तुम्लिङ्टारबाट काठमाडौँ आउंदै गर्दा भोजपुरमा खराब मौसम र चालकको त्रुटिका कारण दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा सवार चालक दलका ३ र २० यात्रुमध्ये १२ को मृत्‍यु भयो।<ref name="AS" /> * सन् १९९१ जुन ९ - शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीए) विमान काठमाडौँबाट लुक्ला आउंदै गर्दा अवतरणका क्रममा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा चालक दलका ३ सहित १४ यात्रुको निधन भयो।<ref name="AS" /> * सन् १९९२ जुलाई ५ - शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीबी) विमान [[जुम्ला विमानस्थल|जुम्ला]]बाट सुर्खेतका लागि उड्दा अनियन्त्रित हुन पुगी धावनमार्गबाट बहिर पुग्यो। विमानमा सवार चालक दलका ३ सदस्यलाई केही भएन भने उडानमा कोही यात्रु सवार थिएनन्।<ref name="AS" /> * सन् १९९५ जनवरी १७ - शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीआइ) विमान काठमाडौँबाट रुम्जाटारका लागि उड्न लाग्दा प्राविधिक खराबीका कारण नजिकैको खेतमा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा सवार चालक दलका ३ र २१ यात्रुमध्ये १ चालक दलका सदस्य र १ यात्रुको मृत्‍यु भयो।<ref name="AS" /> * सन् १९९६ अप्रिल २५ - शाही नेपाल वायुसेवाको बिएई ७४८ सिरिज २बी (९एन-एबीआर) विमान काठमाडौँबाट उडानपश्चात मेघौलीमा अवतरण गर्ने क्रममा घांसे धावनमार्गमा चिप्लिंदा विमानको अगाडिको पाङ्ग्रा भांचिन पुग्यो। विमानमा सवार चालक दलका ४ र छु यात्रु कसैलाई केही भएन।<ref name="AS" /> * सन् १९९८ नोवेम्बर १९ - शाही नेपाल वायुसेवाको पिलाटस पिसी-६ पोर्टर विमान काठमाडौँबाट [[स्याङबोचे विमानस्थल|स्याङ्बोचे]] जाँदै गर्दा फाक्दिङमा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा सवार एकको मृत्‍यु भयो।<ref name="Report" /><ref>{{cite web|url=http://www.baaa-acro.com/crash/crash-pilatus-pc-6-turbo-porter-namche-bazar-1-killed|title=CRASH OF A PILATUS PC-6 TURBO PORTER IN NAMCHE BAZAR: 1 KILLED|publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives|accessdate=30 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630033331/http://www.baaa-acro.com/crash/crash-pilatus-pc-6-turbo-porter-namche-bazar-1-killed|archive-date=30 June 2020}}</ref> * सन् २००० जुलाई २७ - शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीपी) विमान बझाङबाट [[धनगढी विमानस्थल|धनगढी]] जाँदै गर्दा ४३०० फिटको जरायखली पहाडमा ठोकिँदा विमानमा सवार चालक दलका ३ र २२ यात्रु सबैको मृत्‍यु भयो।<ref name="AS" /> * सन् २०१० अप्रिल १९ - नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीएक्स) विमान काठमाडौँबाट फाप्लुको उडानका क्रममा फाप्लुमा अवतरण गर्न नसकेर कङ्गेलडाँडामा अवतरण गर्ने क्रममा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानको अगाडिको भागमा केही क्षति हुन पुगेको थियो।<ref name="AS" /> * सन् २०१३ अप्रिल १६ - [[नेपाल वायुसेवा निगम विमान दुर्घटना २ जेठ २०७०|नेपाल वायुसेवा उडान सङ्ख्या ५५५]]: नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीओ) विमान [[पोखरा विमानस्थल|पोखरा]]बाट उडेर [[जोमसोम विमानस्थल|जोमसोम]]मा अवतरण गर्ने क्रममा धावनमार्गबाट चिप्लिएर बायाँतर्फ कालीगण्डकी नदीको किनारामा पुगी रोकियो। विमानमा सवार चालक दलका ३ र ४ यात्रुलाई गम्भिर चोट लागेपनि बाँकीका १५ यात्रुलाई भने केही भएन। सो विमान भने मर्मत गर्न नसक्ने गरी क्षतिग्रस्त भयो।<ref name="AVH-RA-555">{{cite web|url=http://avherald.com/h?article=46259f57&opt=0|title=Accident: Nepal DHC6 at Jomsom on May 16th 2013, runway excursion|date=16 May 2013|publisher=AVHerald|accessdate=16 May 2013}}</ref> * सन् २०१४ फेब्रुअरी १६ - [[नेपाल वायुसेवा निगम विमान दुर्घटना ४ फागुन २०७०|नेपाल वायुसेवा उडान सङ्ख्या १८३]]: नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीबी) विमानको पोखराबाट १८ जनासहित जुम्ला तर्फको उडानका क्रममा टावरसँग सम्पर्क विच्छेद भयो। सो विमानको अवशेश केही दिनपछि अर्घाखाँचीमा भेटिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://avherald.com/h?article=47016e9c&opt=0|title=Crash: Nepal DHC6 near Khidim on Feb 16th 2014, aircraft impacted terrain|date=|publisher=Avherald.com|accessdate=16 February 2014}}</ref> ==सन्दर्भहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू == {{कमन्स|Nepal Airlines|नेपाल वायुसेवा निगम}} * {{Official website|http://www.nepalairlines.com.np/}} == यो पनि हेर्नुहोस == {{नेपालका विमानसेवाहरू}} [[श्रेणी:नेपाली विमानसेवा कम्पनी]] [[श्रेणी:आन्तरिक उडान]] [[श्रेणी:नेपालका सार्वजनिक संस्थानहरू]] 570hb4d0wg449yi66os70gyly1d39if 0 15396 1393113 1318898 2026-10-25T04:45:24Z Bishaldev100 28807 1393113 wikitext text/x-wiki [[Image:Clothes.jpg|thumb|विभिन्न ऐतिहासिक कपडाहरू]] '''कपडा''' ( ''बस्त्र'' वा ''लुगा'') भन्नाले मानिसले शरीरमा लगाउने वा शरीर छोप्न प्रयोग गर्ने वस्तुलाई जनाउँछ । कपडा लगाउनु विशेषत [[मानिस|मानव]] विशेषता तथा लगभग सम्पूर्ण मानव [[समुदाय]]को विशेषता हो । कपडाको प्रयोग सामान्यतया मनिसको [[गुप्ताङ्ग]] मात्र छोप्न देखि लिएर शरीरलाई जाडोबाट जोगाउनको लागि गरिएको पाइन्छ । == प्रयोग र उपयोगिताहरू== ===अन्य प्रयोगहरू=== ====ज्ञानको स्रोत==== ==== कथात्मक कला (आख्यान कला)==== ====सजावटी कला==== ====वास्तुकला कपडा (आर्किटेक्सटाइल)==== ==== मुद्रा==== ====भाकल/धार्मिक चढावा (भोटिभ अफरिङ)==== ==रेशा== ===विश्वव्यापी खपत=== === फाइबरका स्रोतहरू == प्रकारहरू === फाइबरका गुणहरू ====मिश्रणहरू (मिश्रित कपडाहरू) ====बनावट/संरचना == विभिन्न फाइबरहरूको प्रयोग === प्राकृतिक फाइबर ====वनस्पति ==== जनावर/पशु ====सूक्ष्मजीव (माइक्रोब्स) ====खनिज === कृत्रिम (सिन्थेटिक) ==उत्पादन विधिहरू ==सन्दर्भ सामाग्री== {{reflist}} {{stub}} [[श्रेणी:मानिस]] nc9j2nf2rpy4d9wo70ppn2vmrwmxe38 1393114 1393113 2026-10-25T04:47:57Z Bishaldev100 28807 /* विश्वव्यापी खपत */ 1393114 wikitext text/x-wiki [[Image:Clothes.jpg|thumb|विभिन्न ऐतिहासिक कपडाहरू]] '''कपडा''' ( ''बस्त्र'' वा ''लुगा'') भन्नाले मानिसले शरीरमा लगाउने वा शरीर छोप्न प्रयोग गर्ने वस्तुलाई जनाउँछ । कपडा लगाउनु विशेषत [[मानिस|मानव]] विशेषता तथा लगभग सम्पूर्ण मानव [[समुदाय]]को विशेषता हो । कपडाको प्रयोग सामान्यतया मनिसको [[गुप्ताङ्ग]] मात्र छोप्न देखि लिएर शरीरलाई जाडोबाट जोगाउनको लागि गरिएको पाइन्छ । == प्रयोग र उपयोगिताहरू== ===अन्य प्रयोगहरू=== ====ज्ञानको स्रोत==== ==== कथात्मक कला (आख्यान कला)==== ====सजावटी कला==== ====वास्तुकला कपडा (आर्किटेक्सटाइल)==== ==== मुद्रा==== ====भाकल/धार्मिक चढावा (भोटिभ अफरिङ)==== ==रेशा== ===विश्वव्यापी खपत=== === फाइबरका स्रोतहरू=== == प्रकारहरू== === फाइबरका गुणहरू=== ====मिश्रणहरू (मिश्रित कपडाहरू)==== ====बनावट/संरचना==== == विभिन्न फाइबरहरूको प्रयोग==== === प्राकृतिक फाइबर ==== ====वनस्पति==== ==== जनावर/पशु==== ====सूक्ष्मजीव (माइक्रोब्स)==== ====खनिज==== === कृत्रिम (सिन्थेटिक)==== ==उत्पादन विधिहरू== ==सन्दर्भ सामाग्री== {{reflist}} {{stub}} [[श्रेणी:मानिस]] k73ag4qo5khz2gh49kpjmioaz1in1nj 1393115 1393114 2026-10-25T04:55:26Z Bishaldev100 28807 /* वनस्पति */ 1393115 wikitext text/x-wiki [[Image:Clothes.jpg|thumb|विभिन्न ऐतिहासिक कपडाहरू]] '''कपडा''' ( ''बस्त्र'' वा ''लुगा'') भन्नाले मानिसले शरीरमा लगाउने वा शरीर छोप्न प्रयोग गर्ने वस्तुलाई जनाउँछ । कपडा लगाउनु विशेषत [[मानिस|मानव]] विशेषता तथा लगभग सम्पूर्ण मानव [[समुदाय]]को विशेषता हो । कपडाको प्रयोग सामान्यतया मनिसको [[गुप्ताङ्ग]] मात्र छोप्न देखि लिएर शरीरलाई जाडोबाट जोगाउनको लागि गरिएको पाइन्छ । == प्रयोग र उपयोगिताहरू== ===अन्य प्रयोगहरू=== ====ज्ञानको स्रोत==== ==== कथात्मक कला (आख्यान कला)==== ====सजावटी कला==== ====वास्तुकला कपडा (आर्किटेक्सटाइल)==== ==== मुद्रा==== ====भाकल/धार्मिक चढावा (भोटिभ अफरिङ)==== ==रेशा== ===विश्वव्यापी खपत=== === फाइबरका स्रोतहरू=== == प्रकारहरू== === फाइबरका गुणहरू=== ====मिश्रणहरू (मिश्रित कपडाहरू)==== ====बनावट/संरचना==== == विभिन्न फाइबरहरूको प्रयोग==== === प्राकृतिक फाइबर ==== ====वनस्पति==== * घाँस, बाबियो/खर (rush), गाँजा/भाङ (hemp), र सिसल (sisal) सबै डोरी बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=URbaUVdk1NwC&dq=Grass,+rush,+hemp,+and+sisal+are+all+used+in+making+rope.&pg=PR41 |title=The Atlas of the World Commerce Maps, Text and Diagrams |date=1907 |publisher=Newnes |page=xli |language=en |access-date=2023-05-28 |archive-date=2023-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528130716/https://books.google.com/books?id=URbaUVdk1NwC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PR41&dq=Grass,+rush,+hemp,+and+sisal+are+all+used+in+making+rope.&hl=en |url-status=live }}</ref> पहिलो दुईवटामा सिङ्गो बिरुवा नै यस प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्छ भने पछिल्ला दुईवटामा बिरुवाबाट निकालिएका फाइबर (रेशा) मात्र प्रयोग गरिन्छ। नरिवलको सुतली/जटा (Coir) डोरी बनाउनका साथै भुइँमा ओछ्याउने म्याट, ढोकाका म्याट (doormats), ब्रस, डसना (mattresses), भुइँको टायल र बोरा (sacking) बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * पराल र बाँस दुवै टोपी बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * काठको गुदा (pulpwood) दिने रुख, कपास, धान (धानको भुस/पराल), गाँजा/भाङ र सिस्नो (nettle) का फाइबरहरू कागज बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * कपास, आलस (flax), जुट, गाँजा/भाङ, मोडल (modal), केरा, बाँस, कमल, मसला (eucalyptus), काभ्रो/किम्बु (mulberry) र उखु सबै कपडा बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref name=TH_1>{{cite web| title=Tiare Hawaiʻi Is Making Ultra-Cute Dresses from Pineapple, Banana and Eucalyptus| author=Thalmann, B.| url=https://www.honolulumagazine.com/tiare-hawaii-is-making-ultra-cute-dresses-from-pineapple-banana-and-eucalyptus| website=[[Honolulu Magazine]]| date=30 August 2022| access-date=1 February 2024}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hendrickx |first1=Katrien |url={{google books |plainurl=y |id=ULyu8dNqS1sC|page=188}} |title=The Origins of Banana-fibre Cloth in the Ryukyus, Japan |publisher=Leuven University Press |year=2007 |isbn=978-90-5867-614-6 |page=188 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327155254/https://books.google.com/books?id=ULyu8dNqS1sC&pg=PA188&dq=banana%20textile#v=onepage&q=banana%20textile |archive-date=27 March 2018 |url-status=live}}</ref><ref name=BS_1>{{cite web| title=Banana Saris, Lotus Shawls, Bamboo Jeans: How Desi Fashion Is Going Green!| author=Kadapa-Bose, S.| url=https://www.thebetterindia.com/262318/sustainable-fashion-designers-clothes-plant-fabric-banana-bamboo-cloth| website=the better india| date=15 September 2021| access-date=1 February 2024}}</ref> [[Piña]] ([[pineapple]] fibre) and [[ramie]] are also fibres used in clothing, generally with a blend of other fibres such as cotton. Nettles have also been used to make a fibre and fabric very similar to hemp or flax. The use of milkweed stalk fibre has also been reported, but it tends to be somewhat weaker than other fibres like hemp or flax. * The inner bark of the [[Lagetta lagetto|lacebark tree]] is a fine netting that has been used to make clothing and accessories as well as utilitarian articles such as rope. * [[cellulose acetate|Acetate]] is used to increase the shininess of certain fabrics such as silks, [[velvet]]s, and [[taffeta]]s. * [[Seaweed]] is used in the production of textiles: a water-soluble fibre known as [[Alginic acid|alginate]] is produced and is used as a holding fibre; when the cloth is finished, the alginate is dissolved, leaving an open area. * [[Rayon]] is a manufactured fibre derived from plant pulp.<ref>{{Cite book |last=Anstey |first=H. (Helen) |url=http://archive.org/details/ansteywestonguid0000anst |title=The Anstey Weston guide to textile terms |date=1997 |location=Great Britain |publisher= Weston |isbn=978-0-9530130-0-5}}</ref> Different types of rayon can imitate [[Hand feel|feel]] and texture of silk, cotton, wool, or linen. Fibres from the stalks of plants, such as hemp, flax, and nettles, are also known as 'bast' fibres. Hemp fibre is yellowish-brown fibre made from the hemp plant. The fibre characteristics are coarser, harsher,{{clarify|coarser and harsher than what?|date=September 2023}} strong and lightweight. Hemp fibre is used primary to make twine, rope and cordage.<ref>{{cite book |last1=Cohen |first1=Allen |title=J.J. Pizzuto's Fabric Science |date=11 November 2011 |publisher=Fairchild Books |isbn=978-1-60901-380-6 |edition=tenth |page=41}}</ref> ==== जनावर/पशु==== ====सूक्ष्मजीव (माइक्रोब्स)==== ====खनिज==== === कृत्रिम (सिन्थेटिक)==== ==उत्पादन विधिहरू== ==सन्दर्भ सामाग्री== {{reflist}} {{stub}} [[श्रेणी:मानिस]] elrfizhw8ku23aqb07lsvjk4tlbfkj8 1393116 1393115 2026-10-25T05:01:32Z Bishaldev100 28807 /* वनस्पति */ 1393116 wikitext text/x-wiki [[Image:Clothes.jpg|thumb|विभिन्न ऐतिहासिक कपडाहरू]] '''कपडा''' ( ''बस्त्र'' वा ''लुगा'') भन्नाले मानिसले शरीरमा लगाउने वा शरीर छोप्न प्रयोग गर्ने वस्तुलाई जनाउँछ । कपडा लगाउनु विशेषत [[मानिस|मानव]] विशेषता तथा लगभग सम्पूर्ण मानव [[समुदाय]]को विशेषता हो । कपडाको प्रयोग सामान्यतया मनिसको [[गुप्ताङ्ग]] मात्र छोप्न देखि लिएर शरीरलाई जाडोबाट जोगाउनको लागि गरिएको पाइन्छ । == प्रयोग र उपयोगिताहरू== ===अन्य प्रयोगहरू=== ====ज्ञानको स्रोत==== ==== कथात्मक कला (आख्यान कला)==== ====सजावटी कला==== ====वास्तुकला कपडा (आर्किटेक्सटाइल)==== ==== मुद्रा==== ====भाकल/धार्मिक चढावा (भोटिभ अफरिङ)==== ==रेशा== ===विश्वव्यापी खपत=== === फाइबरका स्रोतहरू=== == प्रकारहरू== === फाइबरका गुणहरू=== ====मिश्रणहरू (मिश्रित कपडाहरू)==== ====बनावट/संरचना==== == विभिन्न फाइबरहरूको प्रयोग==== === प्राकृतिक फाइबर ==== ====वनस्पति==== * घाँस, बाबियो/खर (rush), गाँजा/भाङ (hemp), र सिसल (sisal) सबै डोरी बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=URbaUVdk1NwC&dq=Grass,+rush,+hemp,+and+sisal+are+all+used+in+making+rope.&pg=PR41 |title=The Atlas of the World Commerce Maps, Text and Diagrams |date=1907 |publisher=Newnes |page=xli |language=en |access-date=2023-05-28 |archive-date=2023-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528130716/https://books.google.com/books?id=URbaUVdk1NwC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PR41&dq=Grass,+rush,+hemp,+and+sisal+are+all+used+in+making+rope.&hl=en |url-status=live }}</ref> पहिलो दुईवटामा सिङ्गो बिरुवा नै यस प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्छ भने पछिल्ला दुईवटामा बिरुवाबाट निकालिएका फाइबर (रेशा) मात्र प्रयोग गरिन्छ। नरिवलको सुतली/जटा (Coir) डोरी बनाउनका साथै भुइँमा ओछ्याउने म्याट, ढोकाका म्याट (doormats), ब्रस, डसना (mattresses), भुइँको टायल र बोरा (sacking) बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * पराल र बाँस दुवै टोपी बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * काठको गुदा (pulpwood) दिने रुख, कपास, धान (धानको भुस/पराल), गाँजा/भाङ र सिस्नो (nettle) का फाइबरहरू कागज बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * कपास, आलस (flax), जुट, गाँजा/भाङ, मोडल (modal), केरा, बाँस, कमल, मसला (eucalyptus), काभ्रो/किम्बु (mulberry) र उखु सबै कपडा बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref name=TH_1>{{cite web| title=Tiare Hawaiʻi Is Making Ultra-Cute Dresses from Pineapple, Banana and Eucalyptus| author=Thalmann, B.| url=https://www.honolulumagazine.com/tiare-hawaii-is-making-ultra-cute-dresses-from-pineapple-banana-and-eucalyptus| website=[[Honolulu Magazine]]| date=30 August 2022| access-date=1 February 2024}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hendrickx |first1=Katrien |url={{google books |plainurl=y |id=ULyu8dNqS1sC|page=188}} |title=The Origins of Banana-fibre Cloth in the Ryukyus, Japan |publisher=Leuven University Press |year=2007 |isbn=978-90-5867-614-6 |page=188 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327155254/https://books.google.com/books?id=ULyu8dNqS1sC&pg=PA188&dq=banana%20textile#v=onepage&q=banana%20textile |archive-date=27 March 2018 |url-status=live}}</ref><ref name=BS_1>{{cite web| title=Banana Saris, Lotus Shawls, Bamboo Jeans: How Desi Fashion Is Going Green!| author=Kadapa-Bose, S.| url=https://www.thebetterindia.com/262318/sustainable-fashion-designers-clothes-plant-fabric-banana-bamboo-cloth| website=the better india| date=15 September 2021| access-date=1 February 2024}}</ref> भुइँकटरको फाइबर (Piña) र रमी (ramie) पनि कपडामा प्रयोग हुने फाइबर हुन्, जसलाई प्रायः कपास जस्ता अन्य फाइबरहरूसँग मिसाएर (blend) प्रयोग गरिन्छ। सिस्नोको प्रयोग गाँजा वा आलस (flax) सँग मिल्दोजुल्दो फाइबर र कपडा बनाउन पनि गरिएको छ। दुधिला (milkweed) को डाँठको फाइबर प्रयोग गरिएको पनि पाइएको छ, तर यो गाँजा वा आलस जस्ता अन्य फाइबरको तुलनामा केही कमजोर हुने गर्दछ। * लेसबार्क' (lacebark) रुखको भित्री बोक्रा एउटा मसिनो जाली जस्तो हुन्छ, जसको प्रयोग कपडा र कपडाका सामानका साथै डोरी जस्ता व्यावहारिक/उपयोगी वस्तुहरू बनाउन गरिएको छ। * एसिटेट (Acetate) को प्रयोग रेशम (silks), मखमल (velvets), र टाफेटा (taffetas) जस्ता केही खास कपडाहरूको टलक/चमक बढाउन गरिन्छ। *सामुद्रिक झार (Seaweed) को प्रयोग कपडा उत्पादनमा गरिन्छ: 'अल्जिनेट' (alginate) नामको पानीमा घुल्ने फाइबर उत्पादन गरिन्छ र यसलाई अड्याउने फाइबरका रूपमा प्रयोग गरिन्छ; कपडा तयार भइसकेपछि अल्जिनेट पखालिन्छ/घुल्छ, जसले गर्दा खाली/खुल्ला भाग रहन्छ। * रेयान (Rayon) बिरुवाको गुदा (plant pulp) बाट तयार पारिने एक निर्मित फाइबर हो।<ref>{{Cite book |last=Anstey |first=H. (Helen) |url=http://archive.org/details/ansteywestonguid0000anst |title=The Anstey Weston guide to textile terms |date=1997 |location=Great Britain |publisher= Weston |isbn=978-0-9530130-0-5}}</ref> रेयानका विभिन्न प्रकारहरूले रेशम, कपास, ऊन, वा सुती (linen) को अनुभव र बनावटको नक्कल गर्न सक्छन्। गाँजा, आलस, र सिस्नो जस्ता बिरुवाका डाँठहरूबाट निकालिने फाइबरहरूलाई 'बास्ट' (bast) फाइबर पनि भनिन्छ। गाँजाको फाइबर गाँजाको बिरुवाबाट बनाइने पहेँलो-पहेंलो खैरो रङको फाइबर हो। यस फाइबरका विशेषताहरू केही खस्रो, कडा, बलियो र हल्का हुनु हुन्।{{clarify|coarser and harsher than what?|date=September 2023}} strong and lightweight. Hemp fibre is used primary to make twine, rope and cordage.<ref>{{cite book |last1=Cohen |first1=Allen |title=J.J. Pizzuto's Fabric Science |date=11 November 2011 |publisher=Fairchild Books |isbn=978-1-60901-380-6 |edition=tenth |page=41}}</ref> ==== जनावर/पशु==== ====सूक्ष्मजीव (माइक्रोब्स)==== ====खनिज==== === कृत्रिम (सिन्थेटिक)==== ==उत्पादन विधिहरू== ==सन्दर्भ सामाग्री== {{reflist}} {{stub}} [[श्रेणी:मानिस]] ab3bu9aipvywupas0zqiam8kuhruyg5 1393117 1393116 2026-10-25T05:02:44Z Bishaldev100 28807 /* वनस्पति */ 1393117 wikitext text/x-wiki [[Image:Clothes.jpg|thumb|विभिन्न ऐतिहासिक कपडाहरू]] '''कपडा''' ( ''बस्त्र'' वा ''लुगा'') भन्नाले मानिसले शरीरमा लगाउने वा शरीर छोप्न प्रयोग गर्ने वस्तुलाई जनाउँछ । कपडा लगाउनु विशेषत [[मानिस|मानव]] विशेषता तथा लगभग सम्पूर्ण मानव [[समुदाय]]को विशेषता हो । कपडाको प्रयोग सामान्यतया मनिसको [[गुप्ताङ्ग]] मात्र छोप्न देखि लिएर शरीरलाई जाडोबाट जोगाउनको लागि गरिएको पाइन्छ । == प्रयोग र उपयोगिताहरू== ===अन्य प्रयोगहरू=== ====ज्ञानको स्रोत==== ==== कथात्मक कला (आख्यान कला)==== ====सजावटी कला==== ====वास्तुकला कपडा (आर्किटेक्सटाइल)==== ==== मुद्रा==== ====भाकल/धार्मिक चढावा (भोटिभ अफरिङ)==== ==रेशा== ===विश्वव्यापी खपत=== === फाइबरका स्रोतहरू=== == प्रकारहरू== === फाइबरका गुणहरू=== ====मिश्रणहरू (मिश्रित कपडाहरू)==== ====बनावट/संरचना==== == विभिन्न फाइबरहरूको प्रयोग==== === प्राकृतिक फाइबर ==== ====वनस्पति==== * घाँस, बाबियो/खर (rush), गाँजा/भाङ (hemp), र सिसल (sisal) सबै डोरी बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=URbaUVdk1NwC&dq=Grass,+rush,+hemp,+and+sisal+are+all+used+in+making+rope.&pg=PR41 |title=The Atlas of the World Commerce Maps, Text and Diagrams |date=1907 |publisher=Newnes |page=xli |language=en |access-date=2023-05-28 |archive-date=2023-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528130716/https://books.google.com/books?id=URbaUVdk1NwC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PR41&dq=Grass,+rush,+hemp,+and+sisal+are+all+used+in+making+rope.&hl=en |url-status=live }}</ref> पहिलो दुईवटामा सिङ्गो बिरुवा नै यस प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्छ भने पछिल्ला दुईवटामा बिरुवाबाट निकालिएका फाइबर (रेशा) मात्र प्रयोग गरिन्छ। नरिवलको सुतली/जटा (Coir) डोरी बनाउनका साथै भुइँमा ओछ्याउने म्याट, ढोकाका म्याट (doormats), ब्रस, डसना (mattresses), भुइँको टायल र बोरा (sacking) बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * पराल र बाँस दुवै टोपी बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * काठको गुदा (pulpwood) दिने रुख, कपास, धान (धानको भुस/पराल), गाँजा/भाङ र सिस्नो (nettle) का फाइबरहरू कागज बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * कपास, आलस (flax), जुट, गाँजा/भाङ, मोडल (modal), केरा, बाँस, कमल, मसला (eucalyptus), काभ्रो/किम्बु (mulberry) र उखु सबै कपडा बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref name=TH_1>{{cite web| title=Tiare Hawaiʻi Is Making Ultra-Cute Dresses from Pineapple, Banana and Eucalyptus| author=Thalmann, B.| url=https://www.honolulumagazine.com/tiare-hawaii-is-making-ultra-cute-dresses-from-pineapple-banana-and-eucalyptus| website=[[Honolulu Magazine]]| date=30 August 2022| access-date=1 February 2024}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hendrickx |first1=Katrien |url={{google books |plainurl=y |id=ULyu8dNqS1sC|page=188}} |title=The Origins of Banana-fibre Cloth in the Ryukyus, Japan |publisher=Leuven University Press |year=2007 |isbn=978-90-5867-614-6 |page=188 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327155254/https://books.google.com/books?id=ULyu8dNqS1sC&pg=PA188&dq=banana%20textile#v=onepage&q=banana%20textile |archive-date=27 March 2018 |url-status=live}}</ref><ref name=BS_1>{{cite web| title=Banana Saris, Lotus Shawls, Bamboo Jeans: How Desi Fashion Is Going Green!| author=Kadapa-Bose, S.| url=https://www.thebetterindia.com/262318/sustainable-fashion-designers-clothes-plant-fabric-banana-bamboo-cloth| website=the better india| date=15 September 2021| access-date=1 February 2024}}</ref> भुइँकटरको फाइबर (Piña) र रमी (ramie) पनि कपडामा प्रयोग हुने फाइबर हुन्, जसलाई प्रायः कपास जस्ता अन्य फाइबरहरूसँग मिसाएर (blend) प्रयोग गरिन्छ। सिस्नोको प्रयोग गाँजा वा आलस (flax) सँग मिल्दोजुल्दो फाइबर र कपडा बनाउन पनि गरिएको छ। दुधिला (milkweed) को डाँठको फाइबर प्रयोग गरिएको पनि पाइएको छ, तर यो गाँजा वा आलस जस्ता अन्य फाइबरको तुलनामा केही कमजोर हुने गर्दछ। * लेसबार्क' (lacebark) रुखको भित्री बोक्रा एउटा मसिनो जाली जस्तो हुन्छ, जसको प्रयोग कपडा र कपडाका सामानका साथै डोरी जस्ता व्यावहारिक/उपयोगी वस्तुहरू बनाउन गरिएको छ। * एसिटेट (Acetate) को प्रयोग रेशम (silks), मखमल (velvets), र टाफेटा (taffetas) जस्ता केही खास कपडाहरूको टलक/चमक बढाउन गरिन्छ। *सामुद्रिक झार (Seaweed) को प्रयोग कपडा उत्पादनमा गरिन्छ: 'अल्जिनेट' (alginate) नामको पानीमा घुल्ने फाइबर उत्पादन गरिन्छ र यसलाई अड्याउने फाइबरका रूपमा प्रयोग गरिन्छ; कपडा तयार भइसकेपछि अल्जिनेट पखालिन्छ/घुल्छ, जसले गर्दा खाली/खुल्ला भाग रहन्छ। * रेयान (Rayon) बिरुवाको गुदा (plant pulp) बाट तयार पारिने एक निर्मित फाइबर हो।<ref>{{Cite book |last=Anstey |first=H. (Helen) |url=http://archive.org/details/ansteywestonguid0000anst |title=The Anstey Weston guide to textile terms |date=1997 |location=Great Britain |publisher= Weston |isbn=978-0-9530130-0-5}}</ref> रेयानका विभिन्न प्रकारहरूले रेशम, कपास, ऊन, वा सुती (linen) को अनुभव र बनावटको नक्कल गर्न सक्छन्। गाँजा, आलस, र सिस्नो जस्ता बिरुवाका डाँठहरूबाट निकालिने फाइबरहरूलाई 'बास्ट' (bast) फाइबर पनि भनिन्छ। गाँजाको फाइबर गाँजाको बिरुवाबाट बनाइने पहेँलो-पहेंलो खैरो रङको फाइबर हो। यस फाइबरका विशेषताहरू केही खस्रो, कडा, बलियो र हल्का हुनु हुन्। गाँजाको फाइबर मुख्यतया सुतली, डोरी र धागो/डोरीका सामानहरू (cordage) बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref>{{cite book |last1=Cohen |first1=Allen |title=J.J. Pizzuto's Fabric Science |date=11 November 2011 |publisher=Fairchild Books |isbn=978-1-60901-380-6 |edition=tenth |page=41}}</ref> ==== जनावर/पशु==== ====सूक्ष्मजीव (माइक्रोब्स)==== ====खनिज==== === कृत्रिम (सिन्थेटिक)==== ==उत्पादन विधिहरू== ==सन्दर्भ सामाग्री== {{reflist}} {{stub}} [[श्रेणी:मानिस]] nvfdddh6fia70k57tt2ov6kjoi8qvq0 1393118 1393117 2026-10-25T05:21:48Z Bishaldev100 28807 /* प्रयोग र उपयोगिताहरू */ 1393118 wikitext text/x-wiki [[Image:Clothes.jpg|thumb|विभिन्न ऐतिहासिक कपडाहरू]] '''कपडा''' ( ''बस्त्र'' वा ''लुगा'') भन्नाले मानिसले शरीरमा लगाउने वा शरीर छोप्न प्रयोग गर्ने वस्तुलाई जनाउँछ । कपडा लगाउनु विशेषत [[मानिस|मानव]] विशेषता तथा लगभग सम्पूर्ण मानव [[समुदाय]]को विशेषता हो । कपडाको प्रयोग सामान्यतया मनिसको [[गुप्ताङ्ग]] मात्र छोप्न देखि लिएर शरीरलाई जाडोबाट जोगाउनको लागि गरिएको पाइन्छ । == प्रयोग र उपयोगिताहरू== {| class="wikitable" |+ !वाणिज्यिक कपडा / घरेलु कपडा !अन्तिम प्रयोग !प्राविधिक कपडा / औद्योगिक प्रयोजन !अन्तिम प्रयोग |- |लुगाफाटो |पुरुष, महिला र बालबालिकाका पहिरनहरू। सुत्ने बेला लगाउने कपडा, खेलकुदका कपडा, अन्डरवियर, स्विमसुट। टोपी, छाता, मोजा, पन्जा र ह्यान्डब्याग जस्ता सामानहरू।{{sfn|Elsasser|2005|p={{page needed|date=January 2025}}}}<ref name="Abisch-1975">{{Cite book |last1=Abisch |first1=Roz |url=http://archive.org/details/textiles00abis |title=Textiles |last2=Kaplan |first2=Boche |date=1975 |location=New York |publisher= Watts |isbn=978-0-531-00824-9 |pages=1, 2}}</ref> |कृषि-कपडा |कृषि, बागवानी, माछापालन (एक्वाकल्चर), ल्यान्डस्केप बगैंचा र वनविज्ञानमा प्रयोग गरिन्छ। मुख्यतया बाली सुरक्षा, बाली विकास (जस्तै छाया पार्ने जाली, ताप इन्सुलेशन र सनस्क्रिन सामग्री, हावा छेक्ने जाली, चराबाट बचाउने जाली), पशुपक्षीको सुरक्षा, झारपात नियन्त्रण र किरा नियन्त्रणका लागि।<ref>{{Cite book |last=Annapoorani |first=Grace S. |url=https://books.google.com/books?id=ckqoDwAAQBAJ&q=Technical+textiles+can+be+divided+into+many+categories,+depending+on+their+end+use.&pg=PA3 |title=Agro Textiles and Its Applications |date=2018 |publisher=Woodhead Publishing |isbn=978-93-85059-89-6 |language=en |access-date=2022-05-22 |archive-date=2022-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531180223/https://books.google.com/books?id=ckqoDwAAQBAJ&q=Technical+textiles+can+be+divided+into+many+categories,+depending+on+their+end+use.&pg=PA3 |url-status=live }}</ref> |- |फर्निचर र सजावट |सोफा वा कुर्सीका खोलहरू (Upholstery), पर्दाहरू, ड्रिपरी, कार्पेट, तौलिया.{{sfn|Elsasser|2005|p={{page needed|date=January 2025}}}}<ref name="Abisch-1975" /> |जियोटेक्सटाइल (भू-कपडा) |सिभिल इन्जिनियरिङ, सडक, विमानस्थल, रेलवे, बाँध, टेवा दिने संरचनाहरू, जलाशय, नहरहरू, नदी किनारको सुरक्षा, तटीय इन्जिनियरिङ, निर्माण स्थलका गाद रोक्ने बारहरू (silt fences) र पग्लिरहेका हिमनदीहरूको संरक्षणमा प्रयोग हुने प्राविधिक कपडाहरू।<ref>{{Cite web |title=Italian glaciers tell the tale of climate change; lost 1/3rd of its volume – World News |url=https://www.wionews.com/videos/italian-glaciers-tell-the-tale-of-climate-change-lost-13rd-of-its-volume-307503/amp |access-date=2022-05-22 |website=www.wionews.com |archive-date=2022-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531224302/https://www.wionews.com/videos/italian-glaciers-tell-the-tale-of-climate-change-lost-13rd-of-its-volume-307503/amp |url-status=live }}</ref> |- |ओछ्याउने सामग्री | ओछ्याउने तन्ना, खेस, कम्बल, सिरानीहरू।{{sfn|Elsasser|2005|p={{page needed|date=January 2025}}}}<ref name="Abisch-1975" /> |सवारी साधनसम्बन्धी कपडा) |एयरब्याग, सिट बेल्ट, गाडीको छानाका भित्री भाग (headliners), सिटको खोल, कारका कार्पेट र ढोकाका प्याडहरू।.<ref>{{Cite book |last=Shishoo |first=Roshan |url=https://books.google.com/books?id=6aajAgAAQBAJ |title=Textile Advances in the Automotive Industry |date=20 October 2008 |publisher=Elsevier |isbn=978-1-84569-504-0 |language=en |access-date=2022-05-24 |archive-date=2022-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602124140/https://books.google.com/books?id=6aajAgAAQBAJ |url-status=live }}</ref> |- |अन्य | | चिकित्सासम्बन्धी कपडा) |इम्प्लान्टहरू, सिलाउने धागो (sutures), ड्रेसिङ, ब्यान्डेज, चिकित्सकले लगाउने गाउन, फेस मास्कहरू।{{sfn|Elsasser|2005|p={{page needed|date=January 2025}}}} |- | | |औद्योगिक कपडा |कन्भेयर बेल्ट, ड्राइभ बेल्ट, डोरी र सुतलीहरू, फिल्टर गर्ने उत्पादनहरू, ग्लास ब्याट्री सेपरेटरहरू, डिसाइजिंग र बोल्टिङ कपडा, एजीएम (Absorption Glass Mat) प्लाज्मा स्क्रिनहरू, कोटेड एब्रेसिभ्स, कम्पोजिट सामग्री, छापिएको सर्किट बोर्ड (PCB), प्रिन्टरको रिबन, सिल, ग्यास्केट, कागज बनाउने कपडाहरू।<ref name="Horrocks-2000" /> |} ===अन्य प्रयोगहरू=== ====ज्ञानको स्रोत==== ==== कथात्मक कला (आख्यान कला)==== ====सजावटी कला==== ====वास्तुकला कपडा (आर्किटेक्सटाइल)==== ==== मुद्रा==== ====भाकल/धार्मिक चढावा (भोटिभ अफरिङ)==== ==रेशा== ===विश्वव्यापी खपत=== === फाइबरका स्रोतहरू=== == प्रकारहरू== === फाइबरका गुणहरू=== ====मिश्रणहरू (मिश्रित कपडाहरू)==== ====बनावट/संरचना==== == विभिन्न फाइबरहरूको प्रयोग==== === प्राकृतिक फाइबर ==== ====वनस्पति==== * घाँस, बाबियो/खर (rush), गाँजा/भाङ (hemp), र सिसल (sisal) सबै डोरी बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=URbaUVdk1NwC&dq=Grass,+rush,+hemp,+and+sisal+are+all+used+in+making+rope.&pg=PR41 |title=The Atlas of the World Commerce Maps, Text and Diagrams |date=1907 |publisher=Newnes |page=xli |language=en |access-date=2023-05-28 |archive-date=2023-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528130716/https://books.google.com/books?id=URbaUVdk1NwC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PR41&dq=Grass,+rush,+hemp,+and+sisal+are+all+used+in+making+rope.&hl=en |url-status=live }}</ref> पहिलो दुईवटामा सिङ्गो बिरुवा नै यस प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्छ भने पछिल्ला दुईवटामा बिरुवाबाट निकालिएका फाइबर (रेशा) मात्र प्रयोग गरिन्छ। नरिवलको सुतली/जटा (Coir) डोरी बनाउनका साथै भुइँमा ओछ्याउने म्याट, ढोकाका म्याट (doormats), ब्रस, डसना (mattresses), भुइँको टायल र बोरा (sacking) बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * पराल र बाँस दुवै टोपी बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * काठको गुदा (pulpwood) दिने रुख, कपास, धान (धानको भुस/पराल), गाँजा/भाङ र सिस्नो (nettle) का फाइबरहरू कागज बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * कपास, आलस (flax), जुट, गाँजा/भाङ, मोडल (modal), केरा, बाँस, कमल, मसला (eucalyptus), काभ्रो/किम्बु (mulberry) र उखु सबै कपडा बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref name=TH_1>{{cite web| title=Tiare Hawaiʻi Is Making Ultra-Cute Dresses from Pineapple, Banana and Eucalyptus| author=Thalmann, B.| url=https://www.honolulumagazine.com/tiare-hawaii-is-making-ultra-cute-dresses-from-pineapple-banana-and-eucalyptus| website=[[Honolulu Magazine]]| date=30 August 2022| access-date=1 February 2024}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hendrickx |first1=Katrien |url={{google books |plainurl=y |id=ULyu8dNqS1sC|page=188}} |title=The Origins of Banana-fibre Cloth in the Ryukyus, Japan |publisher=Leuven University Press |year=2007 |isbn=978-90-5867-614-6 |page=188 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327155254/https://books.google.com/books?id=ULyu8dNqS1sC&pg=PA188&dq=banana%20textile#v=onepage&q=banana%20textile |archive-date=27 March 2018 |url-status=live}}</ref><ref name=BS_1>{{cite web| title=Banana Saris, Lotus Shawls, Bamboo Jeans: How Desi Fashion Is Going Green!| author=Kadapa-Bose, S.| url=https://www.thebetterindia.com/262318/sustainable-fashion-designers-clothes-plant-fabric-banana-bamboo-cloth| website=the better india| date=15 September 2021| access-date=1 February 2024}}</ref> भुइँकटरको फाइबर (Piña) र रमी (ramie) पनि कपडामा प्रयोग हुने फाइबर हुन्, जसलाई प्रायः कपास जस्ता अन्य फाइबरहरूसँग मिसाएर (blend) प्रयोग गरिन्छ। सिस्नोको प्रयोग गाँजा वा आलस (flax) सँग मिल्दोजुल्दो फाइबर र कपडा बनाउन पनि गरिएको छ। दुधिला (milkweed) को डाँठको फाइबर प्रयोग गरिएको पनि पाइएको छ, तर यो गाँजा वा आलस जस्ता अन्य फाइबरको तुलनामा केही कमजोर हुने गर्दछ। * लेसबार्क' (lacebark) रुखको भित्री बोक्रा एउटा मसिनो जाली जस्तो हुन्छ, जसको प्रयोग कपडा र कपडाका सामानका साथै डोरी जस्ता व्यावहारिक/उपयोगी वस्तुहरू बनाउन गरिएको छ। * एसिटेट (Acetate) को प्रयोग रेशम (silks), मखमल (velvets), र टाफेटा (taffetas) जस्ता केही खास कपडाहरूको टलक/चमक बढाउन गरिन्छ। *सामुद्रिक झार (Seaweed) को प्रयोग कपडा उत्पादनमा गरिन्छ: 'अल्जिनेट' (alginate) नामको पानीमा घुल्ने फाइबर उत्पादन गरिन्छ र यसलाई अड्याउने फाइबरका रूपमा प्रयोग गरिन्छ; कपडा तयार भइसकेपछि अल्जिनेट पखालिन्छ/घुल्छ, जसले गर्दा खाली/खुल्ला भाग रहन्छ। * रेयान (Rayon) बिरुवाको गुदा (plant pulp) बाट तयार पारिने एक निर्मित फाइबर हो।<ref>{{Cite book |last=Anstey |first=H. (Helen) |url=http://archive.org/details/ansteywestonguid0000anst |title=The Anstey Weston guide to textile terms |date=1997 |location=Great Britain |publisher= Weston |isbn=978-0-9530130-0-5}}</ref> रेयानका विभिन्न प्रकारहरूले रेशम, कपास, ऊन, वा सुती (linen) को अनुभव र बनावटको नक्कल गर्न सक्छन्। गाँजा, आलस, र सिस्नो जस्ता बिरुवाका डाँठहरूबाट निकालिने फाइबरहरूलाई 'बास्ट' (bast) फाइबर पनि भनिन्छ। गाँजाको फाइबर गाँजाको बिरुवाबाट बनाइने पहेँलो-पहेंलो खैरो रङको फाइबर हो। यस फाइबरका विशेषताहरू केही खस्रो, कडा, बलियो र हल्का हुनु हुन्। गाँजाको फाइबर मुख्यतया सुतली, डोरी र धागो/डोरीका सामानहरू (cordage) बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref>{{cite book |last1=Cohen |first1=Allen |title=J.J. Pizzuto's Fabric Science |date=11 November 2011 |publisher=Fairchild Books |isbn=978-1-60901-380-6 |edition=tenth |page=41}}</ref> ==== जनावर/पशु==== ====सूक्ष्मजीव (माइक्रोब्स)==== ====खनिज==== === कृत्रिम (सिन्थेटिक)==== ==उत्पादन विधिहरू== ==सन्दर्भ सामाग्री== {{reflist}} {{stub}} [[श्रेणी:मानिस]] 0nkkn45czbbyryxubaelfmnaop9486n 1393119 1393118 2026-10-25T05:42:51Z Bishaldev100 28807 /* वनस्पति */ 1393119 wikitext text/x-wiki [[Image:Clothes.jpg|thumb|विभिन्न ऐतिहासिक कपडाहरू]] '''कपडा''' ( ''बस्त्र'' वा ''लुगा'') भन्नाले मानिसले शरीरमा लगाउने वा शरीर छोप्न प्रयोग गर्ने वस्तुलाई जनाउँछ । कपडा लगाउनु विशेषत [[मानिस|मानव]] विशेषता तथा लगभग सम्पूर्ण मानव [[समुदाय]]को विशेषता हो । कपडाको प्रयोग सामान्यतया मनिसको [[गुप्ताङ्ग]] मात्र छोप्न देखि लिएर शरीरलाई जाडोबाट जोगाउनको लागि गरिएको पाइन्छ । == प्रयोग र उपयोगिताहरू== {| class="wikitable" |+ !वाणिज्यिक कपडा / घरेलु कपडा !अन्तिम प्रयोग !प्राविधिक कपडा / औद्योगिक प्रयोजन !अन्तिम प्रयोग |- |लुगाफाटो |पुरुष, महिला र बालबालिकाका पहिरनहरू। सुत्ने बेला लगाउने कपडा, खेलकुदका कपडा, अन्डरवियर, स्विमसुट। टोपी, छाता, मोजा, पन्जा र ह्यान्डब्याग जस्ता सामानहरू।{{sfn|Elsasser|2005|p={{page needed|date=January 2025}}}}<ref name="Abisch-1975">{{Cite book |last1=Abisch |first1=Roz |url=http://archive.org/details/textiles00abis |title=Textiles |last2=Kaplan |first2=Boche |date=1975 |location=New York |publisher= Watts |isbn=978-0-531-00824-9 |pages=1, 2}}</ref> |कृषि-कपडा |कृषि, बागवानी, माछापालन (एक्वाकल्चर), ल्यान्डस्केप बगैंचा र वनविज्ञानमा प्रयोग गरिन्छ। मुख्यतया बाली सुरक्षा, बाली विकास (जस्तै छाया पार्ने जाली, ताप इन्सुलेशन र सनस्क्रिन सामग्री, हावा छेक्ने जाली, चराबाट बचाउने जाली), पशुपक्षीको सुरक्षा, झारपात नियन्त्रण र किरा नियन्त्रणका लागि।<ref>{{Cite book |last=Annapoorani |first=Grace S. |url=https://books.google.com/books?id=ckqoDwAAQBAJ&q=Technical+textiles+can+be+divided+into+many+categories,+depending+on+their+end+use.&pg=PA3 |title=Agro Textiles and Its Applications |date=2018 |publisher=Woodhead Publishing |isbn=978-93-85059-89-6 |language=en |access-date=2022-05-22 |archive-date=2022-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531180223/https://books.google.com/books?id=ckqoDwAAQBAJ&q=Technical+textiles+can+be+divided+into+many+categories,+depending+on+their+end+use.&pg=PA3 |url-status=live }}</ref> |- |फर्निचर र सजावट |सोफा वा कुर्सीका खोलहरू (Upholstery), पर्दाहरू, ड्रिपरी, कार्पेट, तौलिया.{{sfn|Elsasser|2005|p={{page needed|date=January 2025}}}}<ref name="Abisch-1975" /> |जियोटेक्सटाइल (भू-कपडा) |सिभिल इन्जिनियरिङ, सडक, विमानस्थल, रेलवे, बाँध, टेवा दिने संरचनाहरू, जलाशय, नहरहरू, नदी किनारको सुरक्षा, तटीय इन्जिनियरिङ, निर्माण स्थलका गाद रोक्ने बारहरू (silt fences) र पग्लिरहेका हिमनदीहरूको संरक्षणमा प्रयोग हुने प्राविधिक कपडाहरू।<ref>{{Cite web |title=Italian glaciers tell the tale of climate change; lost 1/3rd of its volume – World News |url=https://www.wionews.com/videos/italian-glaciers-tell-the-tale-of-climate-change-lost-13rd-of-its-volume-307503/amp |access-date=2022-05-22 |website=www.wionews.com |archive-date=2022-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531224302/https://www.wionews.com/videos/italian-glaciers-tell-the-tale-of-climate-change-lost-13rd-of-its-volume-307503/amp |url-status=live }}</ref> |- |ओछ्याउने सामग्री | ओछ्याउने तन्ना, खेस, कम्बल, सिरानीहरू।{{sfn|Elsasser|2005|p={{page needed|date=January 2025}}}}<ref name="Abisch-1975" /> |सवारी साधनसम्बन्धी कपडा) |एयरब्याग, सिट बेल्ट, गाडीको छानाका भित्री भाग (headliners), सिटको खोल, कारका कार्पेट र ढोकाका प्याडहरू।.<ref>{{Cite book |last=Shishoo |first=Roshan |url=https://books.google.com/books?id=6aajAgAAQBAJ |title=Textile Advances in the Automotive Industry |date=20 October 2008 |publisher=Elsevier |isbn=978-1-84569-504-0 |language=en |access-date=2022-05-24 |archive-date=2022-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602124140/https://books.google.com/books?id=6aajAgAAQBAJ |url-status=live }}</ref> |- |अन्य | | चिकित्सासम्बन्धी कपडा) |इम्प्लान्टहरू, सिलाउने धागो (sutures), ड्रेसिङ, ब्यान्डेज, चिकित्सकले लगाउने गाउन, फेस मास्कहरू।{{sfn|Elsasser|2005|p={{page needed|date=January 2025}}}} |- | | |औद्योगिक कपडा |कन्भेयर बेल्ट, ड्राइभ बेल्ट, डोरी र सुतलीहरू, फिल्टर गर्ने उत्पादनहरू, ग्लास ब्याट्री सेपरेटरहरू, डिसाइजिंग र बोल्टिङ कपडा, एजीएम (Absorption Glass Mat) प्लाज्मा स्क्रिनहरू, कोटेड एब्रेसिभ्स, कम्पोजिट सामग्री, छापिएको सर्किट बोर्ड (PCB), प्रिन्टरको रिबन, सिल, ग्यास्केट, कागज बनाउने कपडाहरू।<ref name="Horrocks-2000" /> |} ===अन्य प्रयोगहरू=== ====ज्ञानको स्रोत==== ==== कथात्मक कला (आख्यान कला)==== ====सजावटी कला==== ====वास्तुकला कपडा (आर्किटेक्सटाइल)==== ==== मुद्रा==== ====भाकल/धार्मिक चढावा ==== ==रेशा== ===विश्वव्यापी खपत=== === फाइबरका स्रोतहरू=== == प्रकारहरू== === फाइबरका गुणहरू=== ====मिश्रणहरू (मिश्रित कपडाहरू)==== ====बनावट/संरचना==== == विभिन्न फाइबरहरूको प्रयोग== === प्राकृतिक फाइबर === ====वनस्पति==== * घाँस, [[बाबियो]]/[[खर]] (rush), [[गाँजा (वनस्पति)|गाँजा]]/[[भाङ]] (hemp), र [[सिसल]] (sisal) सबै डोरी बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=URbaUVdk1NwC&dq=Grass,+rush,+hemp,+and+sisal+are+all+used+in+making+rope.&pg=PR41 |title=The Atlas of the World Commerce Maps, Text and Diagrams |date=1907 |publisher=Newnes |page=xli |language=en |access-date=2023-05-28 |archive-date=2023-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528130716/https://books.google.com/books?id=URbaUVdk1NwC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PR41&dq=Grass,+rush,+hemp,+and+sisal+are+all+used+in+making+rope.&hl=en |url-status=live }}</ref> पहिलो दुईवटामा सिङ्गो बिरुवा नै यस प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्छ भने पछिल्ला दुईवटामा बिरुवाबाट निकालिएका फाइबर (रेशा) मात्र प्रयोग गरिन्छ। नरिवलको सुतली/जटा (Coir) डोरी बनाउनका साथै भुइँमा ओछ्याउने म्याट, ढोकाका म्याट (doormats), ब्रस, डसना (mattresses), भुइँको टायल र बोरा (sacking) बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * पराल र बाँस दुवै टोपी बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * काठको गुदा (pulpwood) दिने रुख, कपास, धान (धानको भुस/पराल), गाँजा/भाङ र सिस्नो (nettle) का फाइबरहरू कागज बनाउन प्रयोग गरिन्छ। * [[कपास]], [[आलस]] (flax), जुट, गाँजा/भाङ, मोडल (modal), केरा, बाँस, कमल, मसला (eucalyptus), काभ्रो/किम्बु (mulberry) र उखु सबै कपडा बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref name=TH_1>{{cite web| title=Tiare Hawaiʻi Is Making Ultra-Cute Dresses from Pineapple, Banana and Eucalyptus| author=Thalmann, B.| url=https://www.honolulumagazine.com/tiare-hawaii-is-making-ultra-cute-dresses-from-pineapple-banana-and-eucalyptus| website=[[Honolulu Magazine]]| date=30 August 2022| access-date=1 February 2024}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hendrickx |first1=Katrien |url={{google books |plainurl=y |id=ULyu8dNqS1sC|page=188}} |title=The Origins of Banana-fibre Cloth in the Ryukyus, Japan |publisher=Leuven University Press |year=2007 |isbn=978-90-5867-614-6 |page=188 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327155254/https://books.google.com/books?id=ULyu8dNqS1sC&pg=PA188&dq=banana%20textile#v=onepage&q=banana%20textile |archive-date=27 March 2018 |url-status=live}}</ref><ref name=BS_1>{{cite web| title=Banana Saris, Lotus Shawls, Bamboo Jeans: How Desi Fashion Is Going Green!| author=Kadapa-Bose, S.| url=https://www.thebetterindia.com/262318/sustainable-fashion-designers-clothes-plant-fabric-banana-bamboo-cloth| website=the better india| date=15 September 2021| access-date=1 February 2024}}</ref> भुइँकटरको फाइबर (पिना, Piña) र रमी (ramie) पनि कपडामा प्रयोग हुने फाइबर हुन्, जसलाई प्रायः कपास जस्ता अन्य फाइबरहरूसँग मिसाएर (blend) प्रयोग गरिन्छ। सिस्नोको प्रयोग गाँजा वा आलस (flax) सँग मिल्दोजुल्दो फाइबर र कपडा बनाउन पनि गरिएको छ। दुधिला (milkweed) को डाँठको फाइबर प्रयोग गरिएको पनि पाइएको छ, तर यो गाँजा वा आलस जस्ता अन्य फाइबरको तुलनामा केही कमजोर हुने गर्दछ। * लेसबार्क' (lacebark) रुखको भित्री बोक्रा एउटा मसिनो जाली जस्तो हुन्छ, जसको प्रयोग कपडा र कपडाका सामानका साथै डोरी जस्ता व्यावहारिक/उपयोगी वस्तुहरू बनाउन गरिएको छ। * एसिटेट (Acetate) को प्रयोग रेशम (silks), मखमल (velvets), र टाफेटा (taffetas) जस्ता केही खास कपडाहरूको टलक/चमक बढाउन गरिन्छ। *सामुद्रिक झार (Seaweed) को प्रयोग कपडा उत्पादनमा गरिन्छ: 'अल्जिनेट' (alginate) नामको पानीमा घुल्ने फाइबर उत्पादन गरिन्छ र यसलाई अड्याउने फाइबरका रूपमा प्रयोग गरिन्छ; कपडा तयार भइसकेपछि अल्जिनेट पखालिन्छ/घुल्छ, जसले गर्दा खाली/खुल्ला भाग रहन्छ। * रेयान (Rayon) बिरुवाको गुदा (plant pulp) बाट तयार पारिने एक निर्मित फाइबर हो।<ref>{{Cite book |last=Anstey |first=H. (Helen) |url=http://archive.org/details/ansteywestonguid0000anst |title=The Anstey Weston guide to textile terms |date=1997 |location=Great Britain |publisher= Weston |isbn=978-0-9530130-0-5}}</ref> रेयानका विभिन्न प्रकारहरूले रेशम, कपास, ऊन, वा सुती (linen) को अनुभव र बनावटको नक्कल गर्न सक्छन्। गाँजा, आलस, र सिस्नो जस्ता बिरुवाका डाँठहरूबाट निकालिने फाइबरहरूलाई 'बास्ट' (bast) फाइबर पनि भनिन्छ। गाँजाको फाइबर गाँजाको बिरुवाबाट बनाइने पहेँलो-पहेंलो खैरो रङको फाइबर हो। यस फाइबरका विशेषताहरू केही खस्रो, कडा, बलियो र हल्का हुनु हुन्। गाँजाको फाइबर मुख्यतया सुतली, डोरी र धागो/डोरीका सामानहरू (cordage) बनाउन प्रयोग गरिन्छ।<ref>{{cite book |last1=Cohen |first1=Allen |title=J.J. Pizzuto's Fabric Science |date=11 November 2011 |publisher=Fairchild Books |isbn=978-1-60901-380-6 |edition=tenth |page=41}}</ref> ==== जनावर/पशु==== ====सूक्ष्मजीव (माइक्रोब्स)==== ====खनिज==== === कृत्रिम (सिन्थेटिक)=== ==उत्पादन विधिहरू== ==सन्दर्भ सामाग्री== {{reflist}} {{stub}} [[श्रेणी:मानिस]] f8vo7fx00s88o4iyjbm4yf9fys390h7 0 23188 1393097 1105675 2026-10-25T00:30:51Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393097 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=निम्की|image=Namak paray made at home.jpg|image_size=350px|caption=|alternate_name=निम्किन|country=|region=[[भारतीय उपमहाद्वीप]]|creator=|type=|served=|main_ingredient=|variations=|calories=|other=}}'''निम्की''' वा '''निम्किन''', [[भारतीय उपमहाद्वीप|भारतीय उपमहाद्वीपमा]] खाइने कुर्कुरे स्वादिष्ट खाजा हो।<ref>{{Cite web|url=http://nepalmediaonline.com/Nmedia/archives/18776|title=घरमानै खाजाकोलागि बनाउनुहोस निम्की|last=Online|first=Nepal Media|date=2021-06-01|website=Nepal Media|language=en-US|accessdate=2022-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207170223/http://nepalmediaonline.com/Nmedia/archives/18776|archive-date=2022-12-07}}</ref> यसलाई प्राय: नेपाल, भारत, पकिस्तान र बङ्गलादेश मा बनाइने गरिन्छ। निम्की बनाउन मैदाको पिठोमा ज्वानो र नून हलेर डल्लो बनाइन्छ र तेस्लाई पातलो गरेर बेलेर इट्टाको आकारम काटिन्छ। अनि त्यसलाई घिउ वा तेलामा तरिन्छ। यसलाई तयार गर्न लगभग १० मिनेट र पकाउन २० मिनेट चाहिन्छ। रूप, स्वाद र बनावटलाई [[समोसा|समोसाको]] बाहिरी भाग सँग तुलना गर्न सकिन्छ। यसमा अन्य मसलाहरू पनि थप्न सकिन्छ, जस्तै [[मेथी|मेथीको]] सुकेको पात, सुकेको [[पुदिना]]को पात आदि। पूर्वी नेपाल खासगरी [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]] शहरमा निम्कीमा आलु दम हालेर आलु-निम्की भन्ने खानेकुरा बनाएर खाने गरिन्छ । == बनाउने विधि == === सामग्री === * मैदा ३ कप * नुन २ चम्चा * घिउ १ कप * जिराका दाना १ चम्चा * कालो तिल-डेढ चम्चा * खानयोग्य सुन्तला रंग अलिकति * तेल वा घिउ तार्न आवश्यकता अनुसार === विधि === # एउटा भाँडामा मैदा राख्ने, त्यसमा नुन, तिल, जिरा, रंग, घिउ र पानी हालेर मज्जाले मुछ्ने। # यस्तो पीठो नरम हुनुपर्छ। # त्यसपछि स-साना गोला काट्ने। # त्यसलाई पातलो गोलो बनाई बेल्ने र आधा पट्याउने। # फेरि तीन चुच्चा तीन पत्र हुने गरी पट्याउने। # त्यसपछि पान आकारमा ठूलो हुने गरी बेल्ने। # यसलाई तातो घिउमा दुवै साइड पकाएर निकाल्ने। == सन्दर्भहरू == [[श्रेणी:परिकार]] [[श्रेणी:नेपाली खाना]] dptwar7zcj25korr1gfj4fmahdrdt6y 0 23312 1393112 1384655 2026-10-25T03:23:07Z Omnathpokh1 20435 /* */ Added details 1393112 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = पूर्व गाविस |motto = <!-- चित्र र नक्सा--> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = <!-- NepalJhapaDistrictmap.png --> |mapsize = 300px |map_caption = |pushpin_map = झापा जिल्ला (गाविस तह)#मेची अञ्चल#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = <!-- अवस्थिति --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[झापा जिल्ला]] <!-- राजनीति --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- क्षेत्रफल --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 =51.26 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- जनसङ्ख्या --> |population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं २०६८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = 15031 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank2_title = Religions <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|26.7|87.95|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन]] अनुसार, [[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र|पूर्वाञ्चल]] विकास क्षेत्रको [[मेची अञ्चल]], [[झापा जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]] थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]मा यहाँको जनसङ्ख्या १५०३१ रहेको थियो जसमध्ये ७०११ पुरुष र ८०२० महिला रहेका थिए भने यहाँ ३४५७ घरधुरी रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|शीर्षक=राष्ट्रिय जनगणना २०६८| प्रकाशक=[[नेपाल सरकार]] '''केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग'''|प्रारूप=पिडिएफ |कार्य=राष्ट्रिय योजना आयोग सचिवालय}}</ref><ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)">{{cite news|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)|url=http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf|accessdate=नोभेम्बर २०१२|agency=नेपाल सरकार|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]|date=नोभेम्बर २०१२|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304223834/http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf|archive-date=2016-03-04}}</ref> स्थानीय [[कुमाल]] भाषामा 'खुदु' को अर्थ [[कोदो]] र 'ना' को अर्थ 'नफल्ने' भएकाले यस स्थानको नाम खुदुनाबारी रहन गएको हो। यो हाल [[अर्जुनधारा नगरपालिका]]मा पर्दछ। यसको साविकका १,२ नम्बर वडाहरू अर्जुनधारा नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ३,४,५ नम्बर वडाहरू वडा नम्बर २ र ६,७,८,९ नम्बर वडाहरू वडा नम्बर ३ हो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ढाँचा:झापा जिल्लाका गाविसहरू}} [[श्रेणी:झापा जिल्लाका ठाउँहरू]] ozuv3q1lvpuqs8s12v237uqv9le0vcx 4 32488 1393122 1355145 2026-10-25T06:22:14Z Bishaldev100 28807 /* प्रविधि एवं आविष्कार (en:Technology and en:invention) */ 1393122 wikitext text/x-wiki प्रत्येक भाषाका विकिपिडियामा हुनुपर्ने यी आधारभूत शीर्षकका लेखहरू हुन्। == मूलभूत सिद्धान्त == # [[मानिस]] ## [[पुरुष]] ## [[स्त्री]] ## [[बालक]] ## [[केटा]] ## [[केटी]] # [[वस्तु]] # [[पशु]] # [[वनस्पति]] # [[खनिज]] == [[दर्शन]] == # [[मन]] # [[शरीर]] # [[आत्मा]] # [[मुक्त कर्म]] ## [[कर्म]] # [[वास्तविकता]] # [[सत्य]] # [[चेतना]] # [[तत्त्वज्ञान]] # [[नैतिकता]] # [[प्रमाणशास्त्र]] # [[अलङ्कार]] वा [[सौन्दर्यशास्त्र]] == [[जीवनी]] ([[:en:Biography]]) == प्रमुख ऐतिहासिक व्यक्तिहरूमाथि कम से कम तीन वाक्य अवश्य हुनुपर्दछ। === [[संगीतकार]] ([[:en:Musician]]s) === # [[वोल्फगान्क आमडेयुस मोत्सार्ट]] ([[:en:Wolfgang Amadeus Mozart]]) # [[योहान सेबास्तियन बाख]] ([[:en:Johann Sebastian Bach]]) === [[अन्वेषक]] ([[:en:Explorer]]s) === # [[तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा]] ([[:en:Tenzing Norgay]]) # [[ज्याक कार्टिअर]] ([[:en:Jacques Cartier]]) # [[क्रिस्टोफर कोलम्बस]] ([[:en:Christopher Columbus]]) # [[मार्को पोलो]] ([[:en:Marco Polo]]) # [[हर्नान कोर्टस]] ([[:en:Hernán Cortés]]) # [[भास्को दा गामा]] ([[:en:Vasco da Gama]]) # [[फर्डिनान्ड म्यागलन]] ([[:en:Ferdinand Magellan]]) # [[फ्रान्सिस ड्रेक]] ([[:en:Francis Drake]]) # [[रोआल्ड एमन्डसन]] ([[:en:Roald Amundsen]]) # [[एडमण्ड हिलारी]] ([[:en:Edmund Hillary]]) === [[वैज्ञानिक]] ([[:en:Scientist]]s) र [[आविष्कारक]] ([[:en:inventor]]s) === ==== वैज्ञानिक (Scientists) ==== # [[अल्बर्ट आइनस्टाइन]] ([[:en:Albert Einstein]]) # [[चार्ल्स डार्विन]] ([[:en:Charles Darwin]]) # [[आइज्याक न्यूटन]] ([[:en:Isaac Newton]]) # [[ग्यालिलियो ग्यालिली]] ([[:en:Galileo Galilei]]) ==== भारतीय वैज्ञानिक ( Indian Scientist) ==== # [[आर्यभट्ट]] ([[:en:Aryabhatt]]) # [[श्रीनिवास रामानुजन|रामानुजन]] ([[:en:Ramanujan]]) # [[चन्द्रशेखर वेङ्कट रामन|सी. वी. रमन]] ([[:en:C. V. Raman]]) # [[डा. जगदीश चन्द्र बोस]] ([[:en:Jagdish Chandra Bose]]) # [[सत्येन्द्र नाथ बोस]] ([[:en:Satyendra Nath Bose]]) # [[बीरबल साहनी|प्रो. बीरबल साहनी]] ([[:en:Pro.Beerbal Sahni]]) ==== आविष्कारक (Inventors) ==== # [[हेनरी फोर्ड]] ([[:en:Henry Ford|Henry Ford]]) # [[जोन गुटेन्बर्ग]] ([[:en:Johann Gutenberg|Johann Gutenberg]]) # [[राइट दाजुभाइ]] ([[:en:Wright Brothers|Wright Brothers]]) # [[लियोनार्दो दा भिन्ची]] ([[:en:Leonardo Da Vinci|Leonardo Da Vinci]]) # [[थोमस एल्वा एडिसन]] ([[:en:Thomas Alva Edison|Thomas Alva Edison]]) # [[बिल गेट्स]] ([[:en:Bill Gates|Bill Gates]]) # [[लिनस टोरभाल्ड्स]] ([[:en:Linus Torvalds|Linus Torvalds]]) === [[लेखक]] ([[:en:Writer]]s) र विचारक (thinkers) === # [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]] # [[लेखनाथ पौड्याल]] # [[मुन्शी प्रेमचन्द]] ([[:en:Munshi Premchand]]) # [[प्लेटो]] ([[:en:Plato]]) # [[अरस्तू]] ([[:en:Aristotle]]) # [[मार्टिन लूथर]] ([[:en:Martin Luther]]) # [[एडम स्मिथ]] ([[:en:Adam Smith]]) # [[कार्ल मार्क्स]] ([[:en:Karl Marx]]) # [[विलियम शेक्सपियर]] ([[:en:William Shakespeare]]) # [[योहान वोल्फगान्क भान गोटे]] ([[:en:Johann Wolfgang von Goethe]]) # [[सुकरात]] ([[:en:Socrates]]) # [[पाइथागोरस]] ([[:en:Pythagoras]]) # [[दान्ते ऐलिगिरी]] ([[:en:Dante Alighieri]]) # [[म्यारी वुलस्टोनक्राफ्ट]] ([[:en:Mary Wollstonecraft]]) # [[रोजा लक्सेम्बर्ग]] ([[:en:Rosa Luxemburg]]) # [[जर्ज अरवेल]] ([[:en:George Orwell]]) # [[जे. आर. आर. टोल्कियन]] ([[:en:J. R. R. Tolkien]]) ## [[द लर्ड अफ द रिङ्ग्स]] ([[:en:The Lord of the Rings]]) # [[जे. के. रोलिंग]] ([[:en:J. K. Rowling]] ) # [[इम्मानुएल कांट]] ([[:en:Immanuel Kant]]) # [[लाओ जू]] ([[:en:Lao Tzu]]) # [[होमर]] ([[:en:Homer]]) # [[हेरोडोटस]] ([[:en:Herodotus]]) # [[हिप्पोक्रेटीस]] ([[:en:Hippocrates]]) # [[भर्जिल]] ([[:en:Virgil]]) # [[जेमि]] ([[:en:Zeami]]) # [[भिक्टर ह्यूगो]] ([[:en:Victor Hugo]]) # [[रने देकार्त]] ([[:en:René Descartes]]) # [[मलिएर]] ([[:en:Molière]]) # [[भोल्टेर]] ([[:en:Voltaire]]) === राजनीतिज्ञ (Political persons) === # [[चाणक्य]] ([[:en:Chanakya]]) # [[अकवर]] ([[:en:Akbar the Great]]) # [[लिओन ट्रोट्स्की]] ([[:en:Trotsky]]) # [[तमेरलेन]] ([[:en:Tamerlane]]) # [[जंगेज खाँ]] ([[:en:Genghis Khan]]) # [[जूलियस सिजर]] ([[:en:Julius Caesar]]) # [[सिजर अगस्टस]] ([[:en:Caesar Augustus]]) # [[महात्मा गान्धी]] ([[:en:Mahatma Gandhi]]) # [[सिटिङ बुल]] ([[:en:Sitting Bull]]) # [[क्वामे न्क्रुमा]] ([[:en:Kwame Nkrumah]]) # [[चार्ल्स द गल]] ([[:en:Charles de Gaulle]]) # [[ओट्टो बिस्मार्क|ओट्टो भान बिस्मार्क]] ([[:en:Otto von Bismarck]]) # [[पिटर महान|पिटर महान (रूस)]] ([[:en:Peter the Great]]) (of Russia) # [[साइमन बोलीवार]] ([[:en:Simón Bolívar]]) # [[लेनिन]] ([[:en:Lenin]]) # [[नेपोलियन बोनापार्ट]] ([[:en:Napoléon Bonaparte]]) # [[अलेक्जेन्डर महान]] ([[:en:Alexander the Great]]) # [[सलाउद्दीन]] ([[:en:Saladin]]) # [[जोसेफ स्टालिन]] ([[:en:Josef Stalin]]) # [[हिटलर|एडल्फ हिटलर]] ([[:en:Adolf Hitler]]) # [[बेनितो मुसोलिनी]] ([[:en:Benito Mussolini]]) # [[विन्स्टन चर्चिल]] ([[:en:Winston Churchill]]) # [[फ्र्याङ्क्लिन डी. रुजबेल्ट]] ([[:en:Franklin Delano Roosevelt]]) # [[ह्यारी एस ट्रुम्यान]] ([[:en:Harry Truman]]) # [[माओ त्से तुङ्]] ([[:en:Mao Tse-tung]]) # [[शाका जूलू]] ([[:en:Shaka Zulu]]) # [[पोल पट]] ([[:en:Pol Pot]]) # [[हिरोहितो|हिरोहितो, जापानको सम्राट]] ([[:en:Hirohito, Emperor of Japan]]) # [[फ्रान्ज फर्डिनान्ड]] ([[:en:Franz Ferdinand]]) # [[शार्लेमन्य]] ([[:en:Charlemange]]) # [[महारानी भिक्टोरिया]] ([[:en:Queen Victoria]] (UK) ) # [[सम्राट विल्हेम द्वितीय (जर्मनी)]] ([[:en:Emperor Wilhelm II]] (Germany) ) # [[क्लियोपेट्रा]] ([[:en:Cleopatra]]) === आधुनिक अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिज्ञ र नेता (Modern international politicans & leaders) === # [[गिरिजा प्रसाद कोइराला]] # [[माधव कुमार नेपाल]] # [[पुष्प कमल दाहाल]] # [[अटल बिहारी वाजपेयी]] (Atal Bihari Vajapeyi) # [[जर्ज बुश|जर्ज बुश जुनियर]] ([[:en:George W. Bush]]) # [[गेर्हार्ड श्रोडर]] ([[:en:Gerhard Schröder]]) # [[ज्याक शिराक]] ([[:en:Jacques Chirac]]) # [[कोफी अन्नान]] ([[:en:Kofi Annan]]) # [[नेल्सन मण्डेला]] ([[:en:Nelson Mandela]]) # [[टोनी ब्लेयर]] ([[:en:Tony Blair]]) # [[बिल क्लिन्टन]] ([[:en:Bill Clinton]]) # [[हिलारी क्लिन्टन]] ([[:en:Hillary Clinton]]) === अन्य (Others) === # [[सावित्री बाई खानोलकर]] (Savitri Bai Khanolakar) # [[मार्टिन लुथर किङ, जुनियर|मार्टिन लूथर किङ]] ([[:en:Martin Luther King]]) # [[गव्रिलो प्रिंत्सीप]] ([[:en:Gavrilo Princip]]) # [[परमहन्स योगानन्द]] ([[:en:Paramhansa Yogananda]]) == [[साहित्य]] ([[:en:Literature]]) == # [[रामायण]] ([[:en: Ramayana]]) # [[एक हजार एक रात]] ([[:en: One Thousand and One Nights]]) # [[कुरान]] ([[:en:Qur'an]]) # [[बाइबल]] ([[:en:Bible]]) # [[डन क्विजोट]] ([[:en:Don Quixote]]) # [[ओडेसी]] ([[:en:Odyssey]]/ [[इलियाड]] ([[:en:Iliad]]) # प्लेटोको [[गणराज्य (प्लेटो)]] (Plato's ''[[The Republic]]'' ) # [[म्याकियावेली]]को [[द प्रिन्स]] (Machiavelli's ''[[:En:The Prince]]'') # [[जे. के. रोलिंग]] ## [[ह्यारी पोटर]] ## [[ह्यारी पोटर र पारस पत्थर]] ## [[ह्यारी पोटर र रहस्यमयी तहखाना]] ## [[ह्यारी पोटर र अज्कबानको कैदी]] ## [[ह्यारी पोटर र आगोको कटौरो]] ## [[ह्यारी पोटर र फीनिक्सको श्रेणी]] ## [[ह्यारी पोटर र आधा-रगत राजकुमार]] == [[देश]]हरू ([[:en:Country|Countries]]) == # [[देशहरूको सूची]] ([[:en:List_of_countries ]]) ## [[नेपाल]] ## [[चीन]] ## [[भारत]] =नेपाली भाषामा हुनु पर्ने प्रारम्भिक लेखहरू= === नेपालका विकासक्षेत्रहरू === # [[पूर्वाञ्चल]] # [[मध्यमाञ्चल]] # [[पश्चिमाञ्चल]] # [[मध्यपश्चिमाञ्चल]] # [[सुदुरपश्चिमाञ्चल]] === नेपालका अञ्चल तथा जिल्ला हरू === # [[मेची अञ्चल|मेची]] ## [[झापा जिल्ला|झापा]] ## [[इलाम जिल्ला|इलाम]] ## [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] ## [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] # [[कोशी अञ्चल|कोशी]] ## [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] ## [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] ## [[भोजपुर जिल्ला|भोजपुर]] ## [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] ## [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] ## [[संखुवासभा जिल्ला|संखुवासभा]] # [[सगरमाथा अञ्चल|सगरमाथा]] ## [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] ## [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] ## [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] ## [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] ## [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] ## [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] # [[जनकपुर अञ्चल|जनकपुर]] ## [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] ## [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] ## [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] ## [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] ## [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] ## [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] # [[बागमती अञ्चल|बाग्मती]] ## [[काठमाडौं जिल्ला|काठमाडौं]] ## [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] ## [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] ## [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] ## [[काभ्रेपलान्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] ## [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] ## [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] ## [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] # [[नारायणी अञ्चल|नारायणी]] ## [[बारा जिल्ला|बारा]] ## [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] ## [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] ## [[चितवन जिल्ला|चितवन]] ## [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] # [[गण्डकी अञ्चल|गण्डकी]] ## [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] ## [[कास्की जिल्ला|कास्की]] ## [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] ## [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] ## [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] ## [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] # [[लुम्बिनी अञ्चल|लुम्बिनी]] ## [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] ## [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] ## [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] ## [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] ## [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] ## [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] # [[धवलागिरी अञ्चल|धवलागिरी]] ## [[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]] ## [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] ## [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] ## [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] # [[राप्ती अञ्चल|राप्ती]] ## [[दाङ जिल्ला|दाङ]] ## [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] ## [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] ## [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] ## [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] # [[भेरी अञ्चल|भेरी]] ## [[बाँके जिल्ला|बाँके]] ## [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] ## [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] ## [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] ## [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] # [[कर्णाली अञ्चल|कर्णाली]] ## [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] ## [[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] ## [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] ## [[कालीकोट जिल्ला|कालीकोट]] ## [[मुगु जिल्ला|मुगु]] # [[सेती अञ्चल|सेती]] ## [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] ## [[अछाम जिल्ला|अछाम]] ## [[डोटी जिल्ला|डोटी]] ## [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] ## [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] # [[महाकाली अञ्चल|महाकाली]] ## [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] ## [[डडेलधुरा जिल्ला|डडेलधुरा]] ## [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] ## [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] === नेपालका प्रमूख शहरहरू === # [[काठमाण्डौ]] # [[ललितपुर]] # [[पोखरा]] # [[विरगञ्ज]] # [[बिराटनगर]] # [[नेपालगञ्ज]] # [[हेटौडा]] == घरेलू उपकरण (Domestic matters) == === [[खाद्यपदार्थ]] ([[:en:Food]]) === # [[रोटी]] ([[:en:Bread]]) # [[कफी]] ([[:en:Coffee]]) # [[मकै]] ([[:en:Maize]]) # [[कपास]] ([[:en:Cotton]]) # [[भटमास]] ([[:en:Soya bean]]) # [[गहूँ]] ([[:en:Wheat]]) # [[जौ]] ([[:en:Barley]]) # [[जई]] ([[:en:Oats]]) # [[फल]] ([[:en:Fruit]]) # [[तरकारी]] वा [[सागसब्जी]] ([[:en:Vegetable]]) # [[सुर्ती]] ([[:en:Tobacco]]) # [[छुर्पी]] ([[:en:Cheese]]) # [[रक्सी]] ([[:en:Alcohol]]) # [[चिया]] ([[:en:Tea]]) # [[धान]] ([[:en:Rice]]) === [[पेयपदार्थ]] ([[:en:Drinks]]) === # [[पानी]] ([[:en:Water]]) # [[बियर]] ([[:en:Beer]]) # [[वाइन]] ([[:en:Wine]]) # [[कोका कोला]] ([[:en:Coca Cola]]) # [[भोड्का]] ([[:en:Vodka]]) # [[पेप्सी]] ([[:en:Pepsi]]) # [[शर्वत]] ([[:en:Sharbat]]) # [[दूध]] ([[:en:Milk]]) === [[भाँडाकुडा]] === * [[नेपाली खाना बनाउनमा प्रयोग हुने भाँडाहरू]] यस लेखमा सबै भाडाहरूको सूची छ। == [[भूगोल]] ([[:en:Geography]]) == सभी [[महाद्वीप|महाद्वीप]] हरूको बारेमा कम्तीमा तीन वाक्य- # [[अफ्रिका]] ([[:en:Africa]]) # [[अंटार्कटिका]] ([[:en:Antarctica]]) # [[एशिया]] ([[:en:Asia]]) # [[ओशिनिया]] ([[:en:Oceania]]) # [[यूरोप]] ([[:en:Europe]]) # [[उत्तर अमेरिका]] ([[:en:North America]]) # [[दक्षिण अमेरिका]] ([[:en:South America]]) === अन्य क्षेत्र (Other Regions) === # [[मध्य पूर्व]] ([[:en:Middle East]]) # [[ल्याटिन अमेरिका]] ([[:en:Latin America]]) === अन्य (Other) === # [[सहारा मरुभूमी|सहारा]] ([[:en:Sahara]]) # [[एन्डिज]] ([[:en:Andes]]) # [[अमेजन नदी]] ([[:en:Amazon River]]) # [[नाइल नदी]] ([[:en:Nile River]]) # [[एटलान्टिक महासागर]] ([[:en:Atlantic Ocean]]) # [[हिन्द महासागर]] ([[:en:Indian Ocean]]) # [[प्रशान्त महासागर]] ([[:en:Pacific Ocean]]) # [[अन्टार्क्टिक महासागर]] ([[:en:Southern Ocean]]) # [[आर्कटिक महासागर]] ([[:en:Arctic Ocean]]) # [[भूमध्य सागर]] ([[:en:Mediterranean Sea]]) # [[काला सागर]] ([[:en:Black Sea]]) # [[उत्तरी सागर]] ([[:en:North Sea]]) # [[बाल्टिक सागर]] ([[:en:Baltic Sea]]) # [[ज्वालामुखी]] ([[:en:Volcano]]) # [[हिमालय]] ([[:en:Himalayas]]) # [[एल्प्स]] ([[:en:Alps]]) # [[ग्रान्ड क्यान्यन]] ([[:en:Grand Canyon]]) # [[ग्रेट ब्यारियर रीफ]] ([[:en:Great Barrier Reef]]) # [[मिसिसिपी नदी]] ([[:en:Mississippi River]]) # [[नायगरा फल्स]] ([[:en:Niagara falls]]) # [[तान्गानियाका ताल]] ([[:en:Lake Tanganyika]]) # [[टिटीकाका ताल]] ([[:en:Lake Titicaca]]) # [[विशाल ताल]] ([[:en:Great Lakes]]) === [[शहर]] ([[:en:City|Cities]]) === संसारका प्रमुख नगर, जुन ऐतिहासिक महत्वका छन्, अधिक जनसंख्या भएका वा अधिक क्षेत्रफल भएका छन्। # [[लण्डन]] ([[:en:London]]) # [[पेरिस]] ([[:en:Paris]]) # [[बर्लिन]] ([[:en:Berlin]]) # [[इस्तानबुल]] ([[:en:Istanbul]] (formerly [[Constantinople]])) # [[सेन्ट पिटर्सबर्ग]] ([[:en:St. Petersburg]]) # [[मस्को]] ([[:en:Moscow]]) # [[जेरुसेलम]] ([[:en:Jerusalem]]) # [[मक्का]] ([[:en:Mecca]]) # [[टोकियो]] ([[:en:Tokyo]]) # [[एथेन्स]] ([[:en:Athens]]) # [[रोम]] ([[:en:Rome]]) # [[शाङ्घाई]] ([[:en:Shanghai]]) # [[बेइजिङ]] ([[:en:Beijing]]) # [[न्यूयोर्क शहर]] ([[:en:New York City]]) # [[वासिङ्टन डिसी]] ([[:en:Washington D.C.]]) # [[तेनोखतित्लान]] ([[:en:Tenochtitlan]]) # [[मुम्बई]] ([[:en:Bombay]] (Mumbai)) # [[बुएनोस आइरेस]] ([[:en:Buenos Aires]]) # [[सियोल]] ([[:en:Seoul]]) # [[जाकार्ता]] ([[:en:Jakarta]]) # [[कराँची]] ([[:en:Karachi]]) # [[मनिला]] ([[:en:Manila]]) # [[साओ पाउलो]] ([[:en:Sao Paulo]]) # [[मेक्सिको सिटी]] ([[:en:Mexico City]]) # [[ढाका]] ([[:en:Dhaka]]) # [[लागोस]] ([[:en:Lagos]]) # [[काइरो]] ([[:en:Cairo]]) # [[तेहरान]] ([[:en:Tehran]]) # [[लिमा]] ([[:en:Lima]]) # [[बोगोटा]] ([[:en:Bogota]]) # [[बैङ्कक]] ([[:en:Bangkok]]) # [[किन्शासा]] ([[:en:Kinshasa]]) # [[रियो दी जेनेरियो]] ([[:en:Rio de Janeiro]]) # [[बगदाद]] ([[:en:Baghdad]]) # [[कोलकाता]] ([[:en:Calcutta]] (Kolkata)) # [[बेंगलोर]] ([[:en:Bangalore]]) # [[तिआन्जिन]] ([[:en:Tianjin]]) # [[ओसाका]] ([[:en:Osaka]]) # [[लस एन्जलस]] ([[:en:Los Angeles]]) # [[हङकङ]] ([[:en:Hong Kong]]) == [[इतिहास]] ([[:en:History]]) == ''टिप्पणी: निम्नलिखित सूची प्राय: अंग्रेज-केन्द्रित छ एवं "पश्चिमी सभ्यता"को वर्णन छ। यस कारण यसमा अन्य सभ्यताहरूको विषयमा लेख सम्मिलित गरिनु पर्छ।" निम्नलिखितमाथि कम से कम पाँच वाक्य- # [[डायनोसर]] ([[:en:Dinosaur]]) # [[मानवको विकास]] ([[:en:Human evolution]]) # [[प्रागैतिहासिक काल]] ([[:en:Prehistory]]) # [[पुरात्वशास्त्र]] ([[:en:Archaeology]]) # [[पाषाण युग]] ([[:en:Stone Age]]) # [[काँस्य युग]] ([[:en:Bronze Age]]) # [[सूमेर सभ्यता]] ([[:en:Sumer]]) ## [[बाबिली सभ्यता]] # [[प्राचीन मिस्रको सभ्यता]] ([[:en:Ancient Egypt]]) # [[प्राचीन चीनी सभ्यता]] ([[:en:History of China|Ancient Chinese Civilization]]) # [[लौह युग]] ([[:en:Iron Age]]) # [[प्राचीन यूनानी सभ्यता]] ([[:en:Classical Greece]]) # [[रोमन साम्राज्य]] ([[:en:Roman Empire]]) ## [[प्राचीन रोम सभ्यता]] # [[अन्धकार युग]] ([[:en:Dark Age]]) # [[वाइकिङ]] ([[:en:Vikings]]) # [[क्रूसेड]] ([[:en:Crusades]]) # [[धार्मिक महाविच्छेद]] ([[:en:Great Schism|The Great Shism]]) # [[कालो मृत्यु]] ([[:en:Black Death]]) # [[पुनर्जागरण]] ([[:en:Renaissance]]) # [[धर्मसुधार आन्दोलन]] ([[:en:Reformation]]) # [[अमेरिकाको खोज]] ([[:en:Discovery of the Americas]]) # [[स्पेनी धर्माधिकरण]] ([[:en:Spanish Inquisition]]) # [[पवित्र रोम साम्राज्य]] ([[:en:Holy Roman Empire]]) # [[अंग्रेजी गृहयुद्ध]] ([[:en:English Civil War]]) # [[दासता]] ([[:en:Slavery]]) # [[ज्ञानवर्धन]] the [[:en:Enlightenment]]) # [[फ्रान्सेली क्रान्ति]] ([[:en:French Revolution]]) # [[औद्योगिक क्रान्ति]] ([[:en:Industrial Revolution]]) # [[अमेरिकी गृहयुद्ध]] ([[:en:American Civil War]]) # [[अफ्रिकाको लिये हातापाई]] ([[:en:Scramble for Africa]]) # [[प्रथम विश्वयुद्ध]] ([[:en:World War I]]) # [[रूसी क्रान्ति]] ([[:en:Russian Revolution]]) # [[रूसी गृहयुद्ध]] ([[:en:Russian Civil War]]) # [[स्पेनी गृहयुद्ध]] ([[:en:Spanish Civil War]]) # [[द्वितीय विश्वयुद्ध]] ([[:en:World War II]]) # [[यहूदी अग्निकान्ड]] ([[:en:Holocaust]]) # [[शीतयुद्ध|शीत युद्ध]] ([[:en:Cold War]]) # [[भियतनाम युद्ध]] ([[:en:Vietnam War]]) # [[रंगभेद]] ([[:en:Apartheid]]) # [[नेपालको इतिहास]] ## [[लिच्छविकाल]] ## [[मल्लवंश]] ## [[शाहवंश]] ## [[राणा शासन]] ## [[नेपालको प्रजातन्त्र]] ## [[नेपालको बहुदलीय प्रजातन्त्र]] ## [[नेपालको जनयुद्ध]] ([[:en:Nepalese Civil War|Nepalese Civil War]]) # [[भारतको इतिहास]] ([[:en:History of India]]) ## [[सिन्धु घाटी सभ्यता]] ([[:en:Indus Valley Civilization]]) ## [[आर्यहरूको प्रवासको अवधारणा]] ## [[वैदिक सभ्यता]] ## [[अयोध्या वंश]] ## [[मौर्य वंश]] ## [[गुप्त वंश]] ## [[राजपूत काल]] ## [[शिशुनाग वंश]] ([[:en:Shishunaga dynasty]]) ## [[चोल वंश]] ## [[भारतमा इस्लामी शासन]] (Islamic rule of India) ## [[मुगल साम्राज्य]] ([[:en:Mughal Empire]]) ## [[मराठा साम्राज्य]] ## [[ब्रिटिश राज]] ([[:en:British Raj]]) ## [[भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम]] ([[:en:Indian independence]]) ## [[भारतको विभाजन]] ([[:en:Partition of India]]) # [[चीनको इतिहास]] ([[:en:History of China]]) ## [[युआन वंश]] ([[:en:Yuan Dynasty]]) ## [[मिङ वंश]] [[:en:Ming Dynasty]]) ## [[क्विङ वंश]] [[:en:Qing Dynasty]]) ## [[चीनियाँ गृहयुद्ध]] [[:en:Chinese Civil War]]) # [[जापानको इतिहास]] ([[:en:History of Japan]]) ## [[मेइजी पुनर्स्थापन]] ([[:en:Meiji Restoration]]) # [[अस्ट्रेलियाको इतिहास]] ([[:en:History of Australia]]) # [[रूसको इतिहास]] ([[:en:History of Russia]]) ## [[रूसी साम्राज्य]] ([[:en:Imperial Russia]]) # [[अफ्रिकाको इतिहास]] ([[:en:History of Africa]]) # [[इजराइलको इतिहास]] ([[:en:History of Israel]]) विभिन्न धर्म/संस्कृतिहरूको इतिहास- # [[हिन्दू धर्मको इतिहास]] ([[:en:History of Hinduism]]) # [[इसलामको इतिहास]] ([[:en:History of Islam]]) # [[यहूदी धर्मको इतिहास]] ([[:en:History of Judaism]]) # [[इसाई धर्मको इतिहास]] ([[:en:History of Christianity]]) # [[बौद्ध धर्मको इतिहास]] ([[:en:History of Buddhism]]) # [[सिख धर्मको इतिहास]] ([[:en:History of Sikhism]]) # [[जैन धर्मको इतिहास]] ([[:en:History of Jainism]]) as well as a ''thorough'' history of all countries where the language of the particular Wikipedia is spoken as a native language. == [[राजनीति]] ([[:en:Politics]]) == # [[अराजकता]] या [[अशासन]] ([[:en:Anarchy]]) # [[साम्यवाद]] ([[:en:Communism]]) # [[फासीवाद]] ([[:en:Fascism]]) # [[प्रजातन्त्र]] ([[:en:Democracy]]) # [[राजतन्त्र]] ([[:en:Monarchy]]) # [[तानाशाही]] ([[:en:Dictatorship]]) # [[राष्ट्रवाद]] ([[:en:Nationalism]]) # [[वैश्वीकरण]] ([[:en:Globalisation]]) # [[समाजवाद]] ([[:en:Socialism]]) # [[समाजवादी प्रजातंत्र]] ([[:en:Social Democracy]]) # [[औदार्यवाद]] ([[:en:Liberalism]]) # [[लिबेर्तवाद]] ([[:en:Libertarianism]]) # [[पूँजीवाद]] ([[:en:Capitalism]]) # [[साम्राज्यवाद]] ([[:en:Imperialism]]) # [[रंगभेद]] ([[:en:Racism]]) # [[स्त्रीवाद]] ([[:en:Feminism]]) # [[धार्मिक रुढिवाद]] ([[:en:Religious Fundamentalism]]) == मानवीय मुद्दाहरू (Human issues) == # [[मानवाधिकार]] ([[:en:Human rights]]) # [[लिङ्गवाद]] ([[:en:Sexism]]) # [[नस्लवाद]] ([[:en:Racism]]) # [[मृत्युदण्ड]] ([[:en:Capital punishment]]) # [[गर्भपतन]] ([[:en:Abortion]]) # [[गर्भनिरोध]] ([[:en:Birth control]]) # [[युद्ध]] ([[:en:War]]) # [[शान्ति]] ([[:en:Peace]]) # [[समलैङ्गिकता]] ([[:en:Homosexuality]]) # [[इच्छा मृत्यु]] वा [[यूथेनेजिया]] ([[:en:Euthanasia]]) == अन्तरराष्ट्रिय (International) == # [[संयुक्त राष्ट्र]] ([[:en:United Nations]]) # [[नोबेल पुरस्कार]] ([[:en:Nobel Prize]]) # [[अरब लीग]] ([[:en:Arab League]]) # [[नेटो]] ([[:en:NATO]]) # [[यूरोपेली संघ]] ([[:en:European Union]]) # [[ओलम्पिक खेल]] ([[:en:Olympic Games]]) # [[ओपेक]] वा [[ओ.पी.ई.सी]] ([[:en:OPEC]]) # [[कूटनीति]] ([[:en:Diplomacy]]) # [[स्वतन्त्रता]] ([[:en:Freedom]]) # [[रेड क्रस]] ([[:en:Red Cross]]/[[:en:Red Crescent]]) # [[विश्व स्वास्थ्य संगठन]] ([[:en:World Health Organization]]) == [[धर्म]] ([[:en:Religion|Religions]] == At least a five-sentence introduction to the religions: # [[ईश्वर]] ([[:en:God]]) # [[देवता]] ([[:en:Gods]]) # [[आत्मा (देवता)]] ([[:en:Spirits]]) # [[बहाई धर्म]] ([[:en:Baha'i]]) ## [[बाब]] ([[:en:The Báb]]) ## [[बहाउल्लाह]] ([[:en:Bahá'u'lláh]]) # [[बौद्ध धर्म]] ([[:en:Buddhism]]) ## [[गौतम बुद्ध]] ([[:en:Gautama Buddha]]) # [[ईसाई धर्म]] ([[:en:Christianity]]) ## [[ईसा मसीह]] ([[:en:Jesus Christ]]) ## [[पोप]] ([[:en:Pope]]) ## [[बाइबल]] ([[:en:Bible]]) ## [[चर्च]] ([[:en:Church]]) ## [[शैतान]] # [[कन्फ्युशियस धर्म]] ([[:en:Confucianism]]) ## [[कन्फ्यूशियस]] ([[:en:Confucius]]) # [[हिन्दू धर्म]] ([[:en:Hinduism]]) ## [[वेद]] ## [[उपनिषद्]] ## [[पुराण]] ## [[भगवद्गीता]] ## [[राम]] ## [[कृष्ण]] ## [[शिव]] ## [[ब्रह्म]] # [[इसलाम]] ([[:en:Islam]]) ## [[मुहम्मद]] ([[:en:Muhammad]]) ## [[कुरान]] ([[:en:Qur'an]]) ## [[मस्जिद]] ([[:en:Mosque]]) # [[जैन धर्म]] ([[:en:Jainism]]) # [[यहूदी धर्म]] ([[:en:Judaism]]) ## [[इब्राहिम]] ([[:en:Abraham]]) ## [[मूसा]] ([[:en:Moses]]) ## [[तोरा]] ([[:en:Torah]]) ## [[यहूदी मंदिर]] ([[:en:Synagogue]]) # [[शिन्तो धर्म]] ([[:en:Shinto]]) # [[सिख धर्म]] ([[:en:Sikhism]]) ## [[सिखहरूका दश गुरु]] ([[:en:the Ten Gurus]]) ## [[गुरु ग्रन्थ साहिब]] Sri [[:en:Guru Granth Sahib]]) # [[ताओ धर्म]] ([[:en:Taoism]]) ## [[लाओ-त्सू]] ([[:en:Lao Tsu]]) ## [[ताओ-ते-चिंग]] ([[:en:Tao Te Ching]]) # [[पारसी धर्म]] ([[:en:Zoroastrianism]]) ## [[जरथुश्त्र]] ([[:en:Zoroaster]]) # [[वूडू]] ([[:en:Voodoo]]) # [[शैतानी धर्म]] अनि सम्प्रदायहीनताको पनि उल्लेख जरूरी छ। # [[नास्तिकता]] ([[:en:Atheism]]) # [[अज्ञेयवाद]] ([[:en:Agnosticism]]) # [[मानवतावाद]] ([[:en:Humanism]]) == आधुनिक समाजका मनोरंजन (Popular Culture) == At least three sentences on: # [[टेलिभिजन]] ([[:en:Television]]) # [[रेडियो]] ([[:en:Radio]]) # [[चलचित्र]] ([[:en:Film]]) # [[नाटक]] ([[:en:Theatre ]]) # [[साहित्य]] ([[:en:Literature]]) # [[नृत्य]] ([[:en:Dance]]) # [[कला]] ([[:en:Art]]) # [[संगीत]] ([[:en:Music]]) ## [[पप]] ([[:en:Pop]]) ## [[रक]] ([[:en:Rock]]) ## [[पारम्परिक]] ([[:en:Traditional]]) ##कला ([[पाश्चात्य शास्त्रीय संगीत|पाश्चात्य शास्त्रीय]] / [[जाज संगीत|जाज]]) (Art ([[:en:Western classical music|Western classical]]/[[:en:Jazz]])) # [[कमिक्स]] ([[:en:Comics]]) # [[द बीटल्स|बीटल्स]] ([[:en:The Beatles]]) # [[खेल]] ([[:en:Games]]) ## [[चेस]] ([[:en:Chess]]) ## [[बदूक]] ([[:en:Go (board game)|Go]]) ## [[मन्काला]] ([[:en:Mancala]]) ## [[चेक्कर्स]] ([[:en:Checkers]]) ## [[नर्द]] ([[:en:Backgammon]])) ## [[ताश]] ([[:en:Playing cards]]) ## [[जुवा]] ([[:en:Dice]]) == [[विज्ञान]] ([[:en:Science]]) == मुख्य विषयहरूको कम्तीमा पाँच वाक्यमा वर्णन। === [[भौतिक विज्ञान]] ([[:en:Physics]]) === '''मूल संकल्पनाहरू''' (Basic concepts): # [[ताप]] ([[:en:Heat]]) # [[विद्युत]] ([[:en:Electricity]]) # [[चुम्बकत्व]] ([[:en:Magnetism]]) # [[गुरुत्वाकर्षण]] ([[:en:Gravity]]) # [[मात्रा]] या [[पिण्ड]] ([[:en:Mass]]) # [[बल]] ([[:en:Force]]) # [[समय]] ([[:en:Time]]) # [[लम्बाई]] ([[:en:Length]]) # [[क्षेत्रफल]] ([[:en:Area]]) # [[वेग]] ([[:en:Velocity]]) # [[त्वरण]] या [[प्रवेग]] ([[:en:Acceleration]]) # [[परमाणु]] ([[:en:Atom]]) # [[इलेक्ट्रोन]] ([[:en:Electron]]) # [[प्रोटोन]] ([[:en:Proton]]) # [[न्यूट्रोन]] ([[:en:Neutron]]) # [[फोटोन]] ([[:en:Photon]]) # [[क्वार्क]] ([[:en:Quark]]) '''उच्चतर स्तर''' (Higher level): # [[न्युटनको गतिका नियमहरू|न्यूटनका गतिको नियम]] ([[:en:Newton's laws of motion]]) # [[उष्मागतिकी]] ([[:en:Thermodynamics]]) # [[परमाणु सिद्धान्त]] ([[:en:Atomic theory]]) # [[मूल कणहरूको भौतिकी]] ([[:en:Particle physics]]) # [[सापेक्षिकताको सिद्धान्त]] ([[:en:Theory of relativity]]) # [[क्वान्टम सिद्धान्त]] ([[:en:Quantum theory]]) === [[रसायन शास्त्र]] ([[:en:Chemistry]]) === # [[तत्व]] ([[:en:Chemical element]]) ## [[आवर्त सारणी]] ([[:en:Periodic table]]) ## an article on every one of the [[:en:chemical element|chemical elements]], with the properties table data # [[रासायनिक अभिक्रिया]] ([[:en:Chemical reaction]]) # [[अणु]] ([[:en:Molecule]]) # [[अम्ल]] ([[:en:Acid]]) # [[क्षार]] ([[:en:Alkali]]) # [[पीएच मान]] ([[:en:pH]]) # [[लवण]] ([[:en:Salt]]) # [[यौगिक]] ([[:en:Compound]]) # [[कार्बनिक रसायन]] ([[:en:Organic chemistry]]) === [[जीव विज्ञान]] ([[:en:Biology]]) === # [[कोशिका]] ([[:en:cell]]) # [[जीवाणु]] ([[:en:Bacterium]]) # [[पूर्वजीवाणु]] ([[:en:Archaea]]) # [[प्रोटिस्ट]] ([[:en:Protist]]) # [[ढुसी]] ([[:en:Fungus]]) # [[बिरुवा]] ([[:en:Plant]]) ## [[रुख]] ([[:en:Tree]]) ## [[फूल]] ([[:en:Flower]]) # [[प्राणी]] ([[:en:Animal]]) ## [[चरा]] ([[:en:Bird]]) ## [[माछा]]) ([[:en:Fish]]) ## [[घोडा]] ([[:en:Horse]]) ## [[किरा]] ([[:en:Insect]]) ## [[स्तनधारी]] ([[:en:Mammal]]) ## [[सरिसृप]] या [[सर्पणशील]] ([[:en:Reptile]]) ## [[सर्प]] ([[:en:Snake]]) ## [[हात्ती]] ([[:en:Elephant]]) ## [[उँट]] ([[:en:Camel]]) ## [[पशु]] ([[:en:Cattle]]) ## [[भेडा]] ([[:en:Sheep]]) ## [[कुकुर]] ([[:en:Dog]]) ## [[बिरालो]] ([[:en:Cat]]) ## [[सिंह]] ([[:en:Lion]]) ## [[बाज]] ([[:en:Eagle]]) ## [[भालु]] ([[:en:Bear]]) ## [[ड्र्यागन]] ([[:en:Dragon]]) # [[भूविज्ञान]] ([[:en:Geology]]) # [[परिस्थिति-विज्ञान]] ([[:en:Ecology]]) === [[खगोल शास्त्र]] ([[:en:Astronomy]]) === # [[सौर्य परिवार]] ([[:en:Solar system]]) ## [[सूर्य]] ([[:en:Sun]]) ## [[पृथ्वी]] ([[:en:Earth]]) ### [[चन्द्रमा]] ([[:en:Moon]]) ## [[बुध]] ([[:en:Mercury]]) ## [[शुक्रग्रह]] ([[:en:Venus]]) ## [[मंगलग्रह]] ([[:en:Mars]]) ## [[गुरु]] ([[:en:Jupiter]]) ## [[शनिग्रह]] ([[:en:Saturn]]) ## [[अरुणग्रह]] ([[:en:Uranus]]) ## [[वरुणग्रह]] ([[:en:Neptune]]) ## [[यमग्रह]] ([[:en:Pluto]]) # [[मंदाकिनी]] ([[:en:Galaxy]]) # [[आकाश गंगा]] ([[:en:Milky Way]]) # [[बिग बैंग]] ([[:en:Big Bang]]) === [[खनिज]] ([[:en:Mineral]]s) === # [[लवण]] ([[:en:Salt]]) # [[हिरा]] ([[:en:Diamond]]) # [[चूना]] ([[:en:Chalk]]) # [[ग्रेनाइट]] ([[:en:Granite]]) # [[चकमक]] ([[:en:Flint]]) # [[बलुवा ढुङ्गा]] ([[:en:Sandstone]]) # [[क्वार्टज]] ([[:en:Quartz]]) === दैनिक उपयोगका [[धातु|धातुहरू]] (Elemantal [[:en:metal]]s in common use) === # [[सुन]] ([[:en:Gold]]) # [[चाँदी]] ([[:en:Silver]]) # [[फलाम]] ([[:en:Iron]]) # [[तामा]] ([[:en:Copper]]) # [[जस्ता]] ([[:en:Zinc]]) # [[टीन]] ([[:en:Tin]]) # [[एल्युमिनियम]] ([[:en:Aluminium]]) === उपयोगी [[मिश्रधातु]] ([[:en:Alloy]]s in common use) === # [[काँस (मिश्रधातु)|काँस]] ([[:en:Bronze]]) # [[पित्तल]] ([[:en:Brass]]) # [[स्पात]] वा [[स्टिल]] ([[:en:Steel]]) === [[खनिज तेल]] ([[:en:Oil]]) === === [[मौसम विज्ञान]] ([[:en:Meteorology]]) === # [[वर्षा]] ([[:en:Rain]]) # [[बादल]] ([[:en:Cloud]]) # [[हिउँ]] ([[:en:Snow]]) # [[असिना]] ([[:en:Hail]]) # [[चक्रवात]] ([[:en:Hurricane]]) # [[विश्वव्यापी तापमानमा वृद्धि]] ([[:en:Global warming]]) # [[एल-नीनो]] ([[:en:El Niño]]) # [[एल-नीना]] ([[:en:La Niña]]) == [[प्रविधि]] एवं [[आविष्कार]] ([[:en:Technology]] and [[:en:invention]]) == # [[कृषि]] ([[:en:Agriculture]]) # मानव द्वारा [[आगो]]को उपयोग (Human use of [[:en:fire|fire]]) # [[धातु विज्ञान]] ([[:en:Metallurgy]]) # [[लेखन]] ([[:en:Writing]]) # [[वर्णमाला]] ([[:en:Alphabet]]) # [[जहाज]] ([[:en:Ship]]) # [[पाल]] ([[:en:Sail]]) # [[छड्के सतह]] ([[:en:Inclined plane]]) # [[पाङ्ग्रा]] ([[:en:Wheel]]) # [[घिर्नी]] ([[:en:Pulley]]) # [[उत्तोलक]] ([[:en:Lever]]) # [[पेच]] ([[:en:Screw]]) # [[फान]] वा पच्चरी ([[:en:Wedge]]) # [[शस्त्र]] ([[:en:Weapon]]) ## [[बन्दुक]] ([[:en:Gun]]) ## [[बञ्चरो]] ([[:en:Axe]]) ## [[तरवार]] ([[:en:Sword]]) ## [[धनु]] ([[:en:Longbow]]) # [[विस्फोटक पदार्थ]] ([[:en:Explosives]]) # [[बारूद]] ([[:en:Gunpowder]]) # [[साइकल]] ([[:en:Bicycle]]) # [[बाष्प इन्जिन]] ([[:en:Steam engine]]) # [[रेल]] ([[:en:Train]]) # [[गाडी]] ([[:en:Automobile]]) # [[विद्युत]] ([[:en:Electricity]]) # [[इलेक्ट्रोनिक्स]] ([[:en:Electronics]]) # [[विद्युतीय मोटर]] ([[:en:Electric motor]]) # [[रेडियो]] ([[:en:Radio]]) # [[टेलिभिजन]] ([[:en:Television]]) # [[टेलिफोन]] ([[:en:Telephone]]) # [[वायुयान]] वा [[विमान]] ([[:en:Aircraft]]) # [[कम्प्युटर]] ([[:en:Computer]]) ## [[लिनक्स]] ([[:en:Linux]]) ## [[माइक्रोसफ्ट विन्डोज]] ([[:en:Microsoft Windows]]) ## [[म्याक]] ([[:en:MacOS]]) # [[लेजर]] ([[:en:Laser]]) # [[इन्टरनेट]] ([[:en:Internet]]) == [[भाषा]] ([[:en:Language]]s) == # [[नेपाली]]([[:en:Nepalese language]]) # [[सरल अंग्रेजी]] ([[:en:Simple English]]) # [[अंग्रेजी भाषा]] ([[:en:English Language]]) # [[चीनी भाषा]] ([[:en:Mandarin]]) # [[क्यान्टोनी भाषा]] ([[:en:Cantonese]]) # [[अरबी]] ([[:en:Arabic]]) # [[जर्मनी भाषा]] ([[:en:German]]) # [[बहासा इन्डोनेशिया]] ([[:en:Bahasa Indonesia]]) # [[रूसी भाषा]] ([[:en:Russian]]) # [[स्पेनी भाषा]] ([[:en:Spanish]]) # [[फ्रान्सेली भाषा]] ([[:en:French Language]]) # [[एस्पेरान्तो]] ([[:en:Esperanto]]) # [[ल्याटिन]] ([[:en:Latin]]) # [[आधुनिक यूनानी भाषा]] ([[:en:Modern Greek language]]) # [[प्राचीन यूनानी भाषा]] ([[:en:Classical Greek language]]) # [[जापानी भाषा]] ([[:en:Japanese language]]) # [[कोरियाली भाषा]] ([[:en:Korean language]]) # [[थाई भाषा]] ([[:en:Thai language]]) # [[भियतनामी भाषा]] ([[:en:Vietnamese language]]) # [[पोर्चुगली भाषा]] ([[:en:Portuguese language]]) # [[इटाली भाषा]] ([[:en:Italian language]]) # [[डच भाषा]] ([[:en:Dutch language|Dutch]]) # [[हिन्दी]] ([[:en:Hindi]]) === नेपालमा बोलिने भाषाहरू === # [[नेपाली]]([[:en:Nepalese language]]) # [[संस्कृत]] ([[:en:Sanskrit language]]) # [[नेवारी भाषा]] वा [[नेपाल भाषा]] # [[मैथली भाषा]] # [[तामाङ भाषा]] # [[मगर भाषा]] # [[गुरुङ भाषा]] # [[लिम्बु भाषा]] # [[भोजपुरी भाषा]] # [[हिन्दी]] ([[:en:Hindi]]) # [[उर्दू]] ([[:en:Urdu]]) == [[वास्तुकला]] ([[:en:Architecture]]) == # [[पिरामिड]] ([[:en:Pyramids]]) # [[ग्रेटवाल]] ([[:en:Great Wall of China]]) # [[गुम्बज]] ([[:en:Arch]]) # [[चैत्य]] ([[:en:Dome]]) # [[पुल]] ([[:en:Bridge]]) # [[किला]] ([[:en:Nail]]) # [[विश्वका सात आश्चर्य]] ([[:en:The seven wonders of the world]]) # [[ताज महल]] ([[:en:Taj Mahal]]) == [[गणित]] ([[:en:Mathematics]]) == # [[संख्या]] ([[:en:Number]]) ## [[प्राकृतिक संख्या]] ([[:en:Natural number]]) ## [[पूर्ण संख्या]] ([[:en:Integer]]) ## [[परिमेय संख्या]] ([[:en:Rational number]]) ## [[वास्तविक संख्या]] ([[:en:Real number]]) ## [[समिश्र संख्या]] ([[:en:Complex number]]) # [[ज्यामिति]] ([[:en:Geometry]]) # [[बीजगणित]] ([[:en:Algebra]]) ## [[समीकरण]] ([[:en:Equation]]) ## [[चर]] ([[:en:Variable]]) ## [[सिद्धि]] या [[प्रमाण]] ([[:en:Proof]]) # [[कलन शास्त्र]] ([[:en:Calculus]]) # [[त्रिकोणमिति]] ([[:en:Trigonometry]]) # [[पंचांग]] ([[:en:Calendar]]) # [[समुच्चय सिद्धान्त]] ([[:en:Set theory]]) # [[तर्कशास्त्र]] ([[:en:Logic]]) === [[गणितज्ञ]] ([[:en:Mathematician]]s) === # [[आर्किमिडिज]] ([[:en:Archimedes]]) # [[पायथागोरस]] ([[:en:Pythagoras]]) # [[फिबोन्नाची]] ([[:en:Fibonnacci]]) # [[ब्लेज पास्कल]] ([[:en:Blaise Pascal]]) # [[रने डेकार्ट]] # [[कार्ल गस]] ([[:en:Karl Gauss]]) # [[आइजक न्यूटन]] ([[:en:Isaac Newton]]) # [[निकोलाय लोबाचेव्स्की]] # [[अल्बर्ट आइनस्टाइन]] ([[:en:Albert Einstein]]) == [[शारीरिक]] ([[:en:Anatomy]]) == # [[मुटु]] ([[:en:Heart]]) # [[फोक्सो]] ([[:en:Lungs]]) # [[योनि]] ([[:en:Vulva]]) # [[शिश्न]] वा [[लिङ्ग]]([[:en:Penis]]) # [[मिर्गौला]] ([[:en:Kidneys]]) # [[आमाशय]] ([[:en:Stomach]]) # [[कलेजो]] ([[:en:Liver]]) # [[फियो]] ([[:en:Spleen]]) # [[आन्द्रा]] ([[:en:Intestines]]) # [[कंकाल]] ([[:en:Skeleton]]) # [[स्तन]] ([[:en:Breast]]) # [[छाला]] ([[:en:Skin]]) # [[टाउको]]([[:en:Head]]) ## [[आँखा]] ([[:en:Eye]]) ## [[मुख]] ([[:en:Mouth]]) ## [[कान]] ([[:en:Ear]]) ## [[मस्तिष्क]] ([[:en:Brain]]) # [[पाखुरा]] ([[:en:Arm]]) ## [[कुहिना]] ([[:en:Elbow]]) ## [[नाडी]] ([[:en:Wrist]]) ## [[हात]] ([[:en:Hand]]) ## [[हत्केला]] ([[:en:Palm]]) ### [[औंला]] ([[:en:Finger]]) ### [[बुढी औला]] ([[:en:Thumb]]) # [[गोडा]] ([[:en:Leg]]) ## [[घुँडा]] ([[:en:Knee]]) ## [[कुर्कुच्चा]] ([[:en:Ankle]]) ## [[पैताला]] ([[:en:Foot]]) ### [[गोडाको औंला]] ([[:en:Toe]]) ==== प्रजनन (Reproduction) ==== # [[गर्भावस्था]] ([[:en:Pregnancy]]) ## [[भ्रूण]] ([[:en:Fetus]]) ## [[सालनाल]] ([[:en:Placenta]]) == रोग र चिकित्सा ([[:en:Medicine]]) == === [[रोग]] ([[:en:Illness]]) === # [[अन्धोपन]] ([[:en:Blindness]]) # [[बहिरोपन]] ([[:en:Deafness]]) # [[सरुवा रोग]]([[:en:Infectious disease]]) # [[मानसिक रोग]] ([[:en:Mental illness]]) # [[हृदय रोग]] ([[:en:Heart disease]]) # [[कर्कट रोग]] ([[:en:Cancer]]) # [[कुपोषण]]([[:en:Malnutrition]]) # [[भोकमरी]]([[:en:Starvation]]) # [[अपच]] ([[:en:Obesity]]) # [[हैजा]] ([[:en:Cholera]]) # [[क्षयरोग]] ([[:en:Tuberculosis]]) # [[एड्स]] ([[:en:AIDS]]) # [[बिफर]]([[:en:Smallpox]]) # [[औलो]] ([[:en:Malaria]]) # [[आउँ]]([[:en:Dysentery]]) # [[पखाला]]([[:en:Diarrhea]]) # [[कुष्ठरोग]] ([[:en:Leprosy]]) === चिकित्सा (Medical treatment) === # [[चिकित्सा]] ([[:en:Medication]]) # [[खोप]] ([[:en:Vaccination]]) # [[शल्यचिकित्सा]] ([[:en:Surgery]]) == खेल (Sport) == # ''[[फुटबल खेल|फुटबल]]'' ([[:en:Soccer]]) # [[क्रिकेट]] ([[:en:Cricket]]) # [[बेसबल]] ([[:en:Baseball]]) # [[अमेरिकन फुटबल]] ([[:en:American football]]) # [[एथलेटिक्स]] ([[:en:Athletics]]) # [[पौडी]] ([[:en:Swimming]]) == प्रकोपहरू ([[:en:Disaster]]s) == # [[भूकम्प]] ([[:en:Earthquake]]) # [[ज्वालामुखी]] ([[:en:Volcano]]) # [[तूफान]] ([[:en:Hurricane]]) # [[बाढी]] ([[:en:Flood]]) # [[हिमपहिरो]] ([[:en:Avalanche]]) # [[नाभिकीय गलाव]] ([[:en:Nuclear meltdown]]) # [[समुन्द्री आँधी]] ([[:en:Tornado]]) # [[सूनामी]] ([[:en:Tsunami]]) == [[रंग]] ([[:en:Color]]s) == # [[निलो]] ([[:en:Blue]]) # [[रातो]] ([[:en:Red]]) # [[हरियो]] ([[:en:Green]]) # [[पहेंलो]] ([[:en:Yellow]]) # [[केसरी]] ([[:en:Saffron]]) # [[कालो]] ([[:en:Black]]) # [[सेतो]] ([[:en:White]]) # [[सुन्तला (रङ)|सुन्तला]] ([[:en:Orange (colour)|Orange]]) # [[खैरो]] ([[:en:Brown]]) == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[विक्सनरी:केहि प्रारम्भिक लेख]] जो कि प्रत्येक भाषाको विक्सनरीमा हुनुपर्छ। * [[विकिपिडिया:अनुरोधित लेख]] (Requested articles) [[श्रेणी:विकिपिडिया नयाँ लेखको अनुरोध]] gr7j1nbg5k2clncul4ihe2bdorzahm2 1393131 1393122 2026-10-25T08:27:14Z Bishaldev100 28807 /* अन्तरराष्ट्रिय (International) */ 1393131 wikitext text/x-wiki प्रत्येक भाषाका विकिपिडियामा हुनुपर्ने यी आधारभूत शीर्षकका लेखहरू हुन्। == मूलभूत सिद्धान्त == # [[मानिस]] ## [[पुरुष]] ## [[स्त्री]] ## [[बालक]] ## [[केटा]] ## [[केटी]] # [[वस्तु]] # [[पशु]] # [[वनस्पति]] # [[खनिज]] == [[दर्शन]] == # [[मन]] # [[शरीर]] # [[आत्मा]] # [[मुक्त कर्म]] ## [[कर्म]] # [[वास्तविकता]] # [[सत्य]] # [[चेतना]] # [[तत्त्वज्ञान]] # [[नैतिकता]] # [[प्रमाणशास्त्र]] # [[अलङ्कार]] वा [[सौन्दर्यशास्त्र]] == [[जीवनी]] ([[:en:Biography]]) == प्रमुख ऐतिहासिक व्यक्तिहरूमाथि कम से कम तीन वाक्य अवश्य हुनुपर्दछ। === [[संगीतकार]] ([[:en:Musician]]s) === # [[वोल्फगान्क आमडेयुस मोत्सार्ट]] ([[:en:Wolfgang Amadeus Mozart]]) # [[योहान सेबास्तियन बाख]] ([[:en:Johann Sebastian Bach]]) === [[अन्वेषक]] ([[:en:Explorer]]s) === # [[तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा]] ([[:en:Tenzing Norgay]]) # [[ज्याक कार्टिअर]] ([[:en:Jacques Cartier]]) # [[क्रिस्टोफर कोलम्बस]] ([[:en:Christopher Columbus]]) # [[मार्को पोलो]] ([[:en:Marco Polo]]) # [[हर्नान कोर्टस]] ([[:en:Hernán Cortés]]) # [[भास्को दा गामा]] ([[:en:Vasco da Gama]]) # [[फर्डिनान्ड म्यागलन]] ([[:en:Ferdinand Magellan]]) # [[फ्रान्सिस ड्रेक]] ([[:en:Francis Drake]]) # [[रोआल्ड एमन्डसन]] ([[:en:Roald Amundsen]]) # [[एडमण्ड हिलारी]] ([[:en:Edmund Hillary]]) === [[वैज्ञानिक]] ([[:en:Scientist]]s) र [[आविष्कारक]] ([[:en:inventor]]s) === ==== वैज्ञानिक (Scientists) ==== # [[अल्बर्ट आइनस्टाइन]] ([[:en:Albert Einstein]]) # [[चार्ल्स डार्विन]] ([[:en:Charles Darwin]]) # [[आइज्याक न्यूटन]] ([[:en:Isaac Newton]]) # [[ग्यालिलियो ग्यालिली]] ([[:en:Galileo Galilei]]) ==== भारतीय वैज्ञानिक ( Indian Scientist) ==== # [[आर्यभट्ट]] ([[:en:Aryabhatt]]) # [[श्रीनिवास रामानुजन|रामानुजन]] ([[:en:Ramanujan]]) # [[चन्द्रशेखर वेङ्कट रामन|सी. वी. रमन]] ([[:en:C. V. Raman]]) # [[डा. जगदीश चन्द्र बोस]] ([[:en:Jagdish Chandra Bose]]) # [[सत्येन्द्र नाथ बोस]] ([[:en:Satyendra Nath Bose]]) # [[बीरबल साहनी|प्रो. बीरबल साहनी]] ([[:en:Pro.Beerbal Sahni]]) ==== आविष्कारक (Inventors) ==== # [[हेनरी फोर्ड]] ([[:en:Henry Ford|Henry Ford]]) # [[जोन गुटेन्बर्ग]] ([[:en:Johann Gutenberg|Johann Gutenberg]]) # [[राइट दाजुभाइ]] ([[:en:Wright Brothers|Wright Brothers]]) # [[लियोनार्दो दा भिन्ची]] ([[:en:Leonardo Da Vinci|Leonardo Da Vinci]]) # [[थोमस एल्वा एडिसन]] ([[:en:Thomas Alva Edison|Thomas Alva Edison]]) # [[बिल गेट्स]] ([[:en:Bill Gates|Bill Gates]]) # [[लिनस टोरभाल्ड्स]] ([[:en:Linus Torvalds|Linus Torvalds]]) === [[लेखक]] ([[:en:Writer]]s) र विचारक (thinkers) === # [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]] # [[लेखनाथ पौड्याल]] # [[मुन्शी प्रेमचन्द]] ([[:en:Munshi Premchand]]) # [[प्लेटो]] ([[:en:Plato]]) # [[अरस्तू]] ([[:en:Aristotle]]) # [[मार्टिन लूथर]] ([[:en:Martin Luther]]) # [[एडम स्मिथ]] ([[:en:Adam Smith]]) # [[कार्ल मार्क्स]] ([[:en:Karl Marx]]) # [[विलियम शेक्सपियर]] ([[:en:William Shakespeare]]) # [[योहान वोल्फगान्क भान गोटे]] ([[:en:Johann Wolfgang von Goethe]]) # [[सुकरात]] ([[:en:Socrates]]) # [[पाइथागोरस]] ([[:en:Pythagoras]]) # [[दान्ते ऐलिगिरी]] ([[:en:Dante Alighieri]]) # [[म्यारी वुलस्टोनक्राफ्ट]] ([[:en:Mary Wollstonecraft]]) # [[रोजा लक्सेम्बर्ग]] ([[:en:Rosa Luxemburg]]) # [[जर्ज अरवेल]] ([[:en:George Orwell]]) # [[जे. आर. आर. टोल्कियन]] ([[:en:J. R. R. Tolkien]]) ## [[द लर्ड अफ द रिङ्ग्स]] ([[:en:The Lord of the Rings]]) # [[जे. के. रोलिंग]] ([[:en:J. K. Rowling]] ) # [[इम्मानुएल कांट]] ([[:en:Immanuel Kant]]) # [[लाओ जू]] ([[:en:Lao Tzu]]) # [[होमर]] ([[:en:Homer]]) # [[हेरोडोटस]] ([[:en:Herodotus]]) # [[हिप्पोक्रेटीस]] ([[:en:Hippocrates]]) # [[भर्जिल]] ([[:en:Virgil]]) # [[जेमि]] ([[:en:Zeami]]) # [[भिक्टर ह्यूगो]] ([[:en:Victor Hugo]]) # [[रने देकार्त]] ([[:en:René Descartes]]) # [[मलिएर]] ([[:en:Molière]]) # [[भोल्टेर]] ([[:en:Voltaire]]) === राजनीतिज्ञ (Political persons) === # [[चाणक्य]] ([[:en:Chanakya]]) # [[अकवर]] ([[:en:Akbar the Great]]) # [[लिओन ट्रोट्स्की]] ([[:en:Trotsky]]) # [[तमेरलेन]] ([[:en:Tamerlane]]) # [[जंगेज खाँ]] ([[:en:Genghis Khan]]) # [[जूलियस सिजर]] ([[:en:Julius Caesar]]) # [[सिजर अगस्टस]] ([[:en:Caesar Augustus]]) # [[महात्मा गान्धी]] ([[:en:Mahatma Gandhi]]) # [[सिटिङ बुल]] ([[:en:Sitting Bull]]) # [[क्वामे न्क्रुमा]] ([[:en:Kwame Nkrumah]]) # [[चार्ल्स द गल]] ([[:en:Charles de Gaulle]]) # [[ओट्टो बिस्मार्क|ओट्टो भान बिस्मार्क]] ([[:en:Otto von Bismarck]]) # [[पिटर महान|पिटर महान (रूस)]] ([[:en:Peter the Great]]) (of Russia) # [[साइमन बोलीवार]] ([[:en:Simón Bolívar]]) # [[लेनिन]] ([[:en:Lenin]]) # [[नेपोलियन बोनापार्ट]] ([[:en:Napoléon Bonaparte]]) # [[अलेक्जेन्डर महान]] ([[:en:Alexander the Great]]) # [[सलाउद्दीन]] ([[:en:Saladin]]) # [[जोसेफ स्टालिन]] ([[:en:Josef Stalin]]) # [[हिटलर|एडल्फ हिटलर]] ([[:en:Adolf Hitler]]) # [[बेनितो मुसोलिनी]] ([[:en:Benito Mussolini]]) # [[विन्स्टन चर्चिल]] ([[:en:Winston Churchill]]) # [[फ्र्याङ्क्लिन डी. रुजबेल्ट]] ([[:en:Franklin Delano Roosevelt]]) # [[ह्यारी एस ट्रुम्यान]] ([[:en:Harry Truman]]) # [[माओ त्से तुङ्]] ([[:en:Mao Tse-tung]]) # [[शाका जूलू]] ([[:en:Shaka Zulu]]) # [[पोल पट]] ([[:en:Pol Pot]]) # [[हिरोहितो|हिरोहितो, जापानको सम्राट]] ([[:en:Hirohito, Emperor of Japan]]) # [[फ्रान्ज फर्डिनान्ड]] ([[:en:Franz Ferdinand]]) # [[शार्लेमन्य]] ([[:en:Charlemange]]) # [[महारानी भिक्टोरिया]] ([[:en:Queen Victoria]] (UK) ) # [[सम्राट विल्हेम द्वितीय (जर्मनी)]] ([[:en:Emperor Wilhelm II]] (Germany) ) # [[क्लियोपेट्रा]] ([[:en:Cleopatra]]) === आधुनिक अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिज्ञ र नेता (Modern international politicans & leaders) === # [[गिरिजा प्रसाद कोइराला]] # [[माधव कुमार नेपाल]] # [[पुष्प कमल दाहाल]] # [[अटल बिहारी वाजपेयी]] (Atal Bihari Vajapeyi) # [[जर्ज बुश|जर्ज बुश जुनियर]] ([[:en:George W. Bush]]) # [[गेर्हार्ड श्रोडर]] ([[:en:Gerhard Schröder]]) # [[ज्याक शिराक]] ([[:en:Jacques Chirac]]) # [[कोफी अन्नान]] ([[:en:Kofi Annan]]) # [[नेल्सन मण्डेला]] ([[:en:Nelson Mandela]]) # [[टोनी ब्लेयर]] ([[:en:Tony Blair]]) # [[बिल क्लिन्टन]] ([[:en:Bill Clinton]]) # [[हिलारी क्लिन्टन]] ([[:en:Hillary Clinton]]) === अन्य (Others) === # [[सावित्री बाई खानोलकर]] (Savitri Bai Khanolakar) # [[मार्टिन लुथर किङ, जुनियर|मार्टिन लूथर किङ]] ([[:en:Martin Luther King]]) # [[गव्रिलो प्रिंत्सीप]] ([[:en:Gavrilo Princip]]) # [[परमहन्स योगानन्द]] ([[:en:Paramhansa Yogananda]]) == [[साहित्य]] ([[:en:Literature]]) == # [[रामायण]] ([[:en: Ramayana]]) # [[एक हजार एक रात]] ([[:en: One Thousand and One Nights]]) # [[कुरान]] ([[:en:Qur'an]]) # [[बाइबल]] ([[:en:Bible]]) # [[डन क्विजोट]] ([[:en:Don Quixote]]) # [[ओडेसी]] ([[:en:Odyssey]]/ [[इलियाड]] ([[:en:Iliad]]) # प्लेटोको [[गणराज्य (प्लेटो)]] (Plato's ''[[The Republic]]'' ) # [[म्याकियावेली]]को [[द प्रिन्स]] (Machiavelli's ''[[:En:The Prince]]'') # [[जे. के. रोलिंग]] ## [[ह्यारी पोटर]] ## [[ह्यारी पोटर र पारस पत्थर]] ## [[ह्यारी पोटर र रहस्यमयी तहखाना]] ## [[ह्यारी पोटर र अज्कबानको कैदी]] ## [[ह्यारी पोटर र आगोको कटौरो]] ## [[ह्यारी पोटर र फीनिक्सको श्रेणी]] ## [[ह्यारी पोटर र आधा-रगत राजकुमार]] == [[देश]]हरू ([[:en:Country|Countries]]) == # [[देशहरूको सूची]] ([[:en:List_of_countries ]]) ## [[नेपाल]] ## [[चीन]] ## [[भारत]] =नेपाली भाषामा हुनु पर्ने प्रारम्भिक लेखहरू= === नेपालका विकासक्षेत्रहरू === # [[पूर्वाञ्चल]] # [[मध्यमाञ्चल]] # [[पश्चिमाञ्चल]] # [[मध्यपश्चिमाञ्चल]] # [[सुदुरपश्चिमाञ्चल]] === नेपालका अञ्चल तथा जिल्ला हरू === # [[मेची अञ्चल|मेची]] ## [[झापा जिल्ला|झापा]] ## [[इलाम जिल्ला|इलाम]] ## [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] ## [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] # [[कोशी अञ्चल|कोशी]] ## [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] ## [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] ## [[भोजपुर जिल्ला|भोजपुर]] ## [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] ## [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] ## [[संखुवासभा जिल्ला|संखुवासभा]] # [[सगरमाथा अञ्चल|सगरमाथा]] ## [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] ## [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] ## [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] ## [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] ## [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] ## [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] # [[जनकपुर अञ्चल|जनकपुर]] ## [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] ## [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] ## [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] ## [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] ## [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] ## [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] # [[बागमती अञ्चल|बाग्मती]] ## [[काठमाडौं जिल्ला|काठमाडौं]] ## [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] ## [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] ## [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] ## [[काभ्रेपलान्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] ## [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] ## [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] ## [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] # [[नारायणी अञ्चल|नारायणी]] ## [[बारा जिल्ला|बारा]] ## [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] ## [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] ## [[चितवन जिल्ला|चितवन]] ## [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] # [[गण्डकी अञ्चल|गण्डकी]] ## [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] ## [[कास्की जिल्ला|कास्की]] ## [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] ## [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] ## [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] ## [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] # [[लुम्बिनी अञ्चल|लुम्बिनी]] ## [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] ## [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] ## [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] ## [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] ## [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] ## [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] # [[धवलागिरी अञ्चल|धवलागिरी]] ## [[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]] ## [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] ## [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] ## [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] # [[राप्ती अञ्चल|राप्ती]] ## [[दाङ जिल्ला|दाङ]] ## [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] ## [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] ## [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] ## [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] # [[भेरी अञ्चल|भेरी]] ## [[बाँके जिल्ला|बाँके]] ## [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] ## [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] ## [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] ## [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] # [[कर्णाली अञ्चल|कर्णाली]] ## [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] ## [[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] ## [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] ## [[कालीकोट जिल्ला|कालीकोट]] ## [[मुगु जिल्ला|मुगु]] # [[सेती अञ्चल|सेती]] ## [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] ## [[अछाम जिल्ला|अछाम]] ## [[डोटी जिल्ला|डोटी]] ## [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] ## [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] # [[महाकाली अञ्चल|महाकाली]] ## [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] ## [[डडेलधुरा जिल्ला|डडेलधुरा]] ## [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] ## [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] === नेपालका प्रमूख शहरहरू === # [[काठमाण्डौ]] # [[ललितपुर]] # [[पोखरा]] # [[विरगञ्ज]] # [[बिराटनगर]] # [[नेपालगञ्ज]] # [[हेटौडा]] == घरेलू उपकरण (Domestic matters) == === [[खाद्यपदार्थ]] ([[:en:Food]]) === # [[रोटी]] ([[:en:Bread]]) # [[कफी]] ([[:en:Coffee]]) # [[मकै]] ([[:en:Maize]]) # [[कपास]] ([[:en:Cotton]]) # [[भटमास]] ([[:en:Soya bean]]) # [[गहूँ]] ([[:en:Wheat]]) # [[जौ]] ([[:en:Barley]]) # [[जई]] ([[:en:Oats]]) # [[फल]] ([[:en:Fruit]]) # [[तरकारी]] वा [[सागसब्जी]] ([[:en:Vegetable]]) # [[सुर्ती]] ([[:en:Tobacco]]) # [[छुर्पी]] ([[:en:Cheese]]) # [[रक्सी]] ([[:en:Alcohol]]) # [[चिया]] ([[:en:Tea]]) # [[धान]] ([[:en:Rice]]) === [[पेयपदार्थ]] ([[:en:Drinks]]) === # [[पानी]] ([[:en:Water]]) # [[बियर]] ([[:en:Beer]]) # [[वाइन]] ([[:en:Wine]]) # [[कोका कोला]] ([[:en:Coca Cola]]) # [[भोड्का]] ([[:en:Vodka]]) # [[पेप्सी]] ([[:en:Pepsi]]) # [[शर्वत]] ([[:en:Sharbat]]) # [[दूध]] ([[:en:Milk]]) === [[भाँडाकुडा]] === * [[नेपाली खाना बनाउनमा प्रयोग हुने भाँडाहरू]] यस लेखमा सबै भाडाहरूको सूची छ। == [[भूगोल]] ([[:en:Geography]]) == सभी [[महाद्वीप|महाद्वीप]] हरूको बारेमा कम्तीमा तीन वाक्य- # [[अफ्रिका]] ([[:en:Africa]]) # [[अंटार्कटिका]] ([[:en:Antarctica]]) # [[एशिया]] ([[:en:Asia]]) # [[ओशिनिया]] ([[:en:Oceania]]) # [[यूरोप]] ([[:en:Europe]]) # [[उत्तर अमेरिका]] ([[:en:North America]]) # [[दक्षिण अमेरिका]] ([[:en:South America]]) === अन्य क्षेत्र (Other Regions) === # [[मध्य पूर्व]] ([[:en:Middle East]]) # [[ल्याटिन अमेरिका]] ([[:en:Latin America]]) === अन्य (Other) === # [[सहारा मरुभूमी|सहारा]] ([[:en:Sahara]]) # [[एन्डिज]] ([[:en:Andes]]) # [[अमेजन नदी]] ([[:en:Amazon River]]) # [[नाइल नदी]] ([[:en:Nile River]]) # [[एटलान्टिक महासागर]] ([[:en:Atlantic Ocean]]) # [[हिन्द महासागर]] ([[:en:Indian Ocean]]) # [[प्रशान्त महासागर]] ([[:en:Pacific Ocean]]) # [[अन्टार्क्टिक महासागर]] ([[:en:Southern Ocean]]) # [[आर्कटिक महासागर]] ([[:en:Arctic Ocean]]) # [[भूमध्य सागर]] ([[:en:Mediterranean Sea]]) # [[काला सागर]] ([[:en:Black Sea]]) # [[उत्तरी सागर]] ([[:en:North Sea]]) # [[बाल्टिक सागर]] ([[:en:Baltic Sea]]) # [[ज्वालामुखी]] ([[:en:Volcano]]) # [[हिमालय]] ([[:en:Himalayas]]) # [[एल्प्स]] ([[:en:Alps]]) # [[ग्रान्ड क्यान्यन]] ([[:en:Grand Canyon]]) # [[ग्रेट ब्यारियर रीफ]] ([[:en:Great Barrier Reef]]) # [[मिसिसिपी नदी]] ([[:en:Mississippi River]]) # [[नायगरा फल्स]] ([[:en:Niagara falls]]) # [[तान्गानियाका ताल]] ([[:en:Lake Tanganyika]]) # [[टिटीकाका ताल]] ([[:en:Lake Titicaca]]) # [[विशाल ताल]] ([[:en:Great Lakes]]) === [[शहर]] ([[:en:City|Cities]]) === संसारका प्रमुख नगर, जुन ऐतिहासिक महत्वका छन्, अधिक जनसंख्या भएका वा अधिक क्षेत्रफल भएका छन्। # [[लण्डन]] ([[:en:London]]) # [[पेरिस]] ([[:en:Paris]]) # [[बर्लिन]] ([[:en:Berlin]]) # [[इस्तानबुल]] ([[:en:Istanbul]] (formerly [[Constantinople]])) # [[सेन्ट पिटर्सबर्ग]] ([[:en:St. Petersburg]]) # [[मस्को]] ([[:en:Moscow]]) # [[जेरुसेलम]] ([[:en:Jerusalem]]) # [[मक्का]] ([[:en:Mecca]]) # [[टोकियो]] ([[:en:Tokyo]]) # [[एथेन्स]] ([[:en:Athens]]) # [[रोम]] ([[:en:Rome]]) # [[शाङ्घाई]] ([[:en:Shanghai]]) # [[बेइजिङ]] ([[:en:Beijing]]) # [[न्यूयोर्क शहर]] ([[:en:New York City]]) # [[वासिङ्टन डिसी]] ([[:en:Washington D.C.]]) # [[तेनोखतित्लान]] ([[:en:Tenochtitlan]]) # [[मुम्बई]] ([[:en:Bombay]] (Mumbai)) # [[बुएनोस आइरेस]] ([[:en:Buenos Aires]]) # [[सियोल]] ([[:en:Seoul]]) # [[जाकार्ता]] ([[:en:Jakarta]]) # [[कराँची]] ([[:en:Karachi]]) # [[मनिला]] ([[:en:Manila]]) # [[साओ पाउलो]] ([[:en:Sao Paulo]]) # [[मेक्सिको सिटी]] ([[:en:Mexico City]]) # [[ढाका]] ([[:en:Dhaka]]) # [[लागोस]] ([[:en:Lagos]]) # [[काइरो]] ([[:en:Cairo]]) # [[तेहरान]] ([[:en:Tehran]]) # [[लिमा]] ([[:en:Lima]]) # [[बोगोटा]] ([[:en:Bogota]]) # [[बैङ्कक]] ([[:en:Bangkok]]) # [[किन्शासा]] ([[:en:Kinshasa]]) # [[रियो दी जेनेरियो]] ([[:en:Rio de Janeiro]]) # [[बगदाद]] ([[:en:Baghdad]]) # [[कोलकाता]] ([[:en:Calcutta]] (Kolkata)) # [[बेंगलोर]] ([[:en:Bangalore]]) # [[तिआन्जिन]] ([[:en:Tianjin]]) # [[ओसाका]] ([[:en:Osaka]]) # [[लस एन्जलस]] ([[:en:Los Angeles]]) # [[हङकङ]] ([[:en:Hong Kong]]) == [[इतिहास]] ([[:en:History]]) == ''टिप्पणी: निम्नलिखित सूची प्राय: अंग्रेज-केन्द्रित छ एवं "पश्चिमी सभ्यता"को वर्णन छ। यस कारण यसमा अन्य सभ्यताहरूको विषयमा लेख सम्मिलित गरिनु पर्छ।" निम्नलिखितमाथि कम से कम पाँच वाक्य- # [[डायनोसर]] ([[:en:Dinosaur]]) # [[मानवको विकास]] ([[:en:Human evolution]]) # [[प्रागैतिहासिक काल]] ([[:en:Prehistory]]) # [[पुरात्वशास्त्र]] ([[:en:Archaeology]]) # [[पाषाण युग]] ([[:en:Stone Age]]) # [[काँस्य युग]] ([[:en:Bronze Age]]) # [[सूमेर सभ्यता]] ([[:en:Sumer]]) ## [[बाबिली सभ्यता]] # [[प्राचीन मिस्रको सभ्यता]] ([[:en:Ancient Egypt]]) # [[प्राचीन चीनी सभ्यता]] ([[:en:History of China|Ancient Chinese Civilization]]) # [[लौह युग]] ([[:en:Iron Age]]) # [[प्राचीन यूनानी सभ्यता]] ([[:en:Classical Greece]]) # [[रोमन साम्राज्य]] ([[:en:Roman Empire]]) ## [[प्राचीन रोम सभ्यता]] # [[अन्धकार युग]] ([[:en:Dark Age]]) # [[वाइकिङ]] ([[:en:Vikings]]) # [[क्रूसेड]] ([[:en:Crusades]]) # [[धार्मिक महाविच्छेद]] ([[:en:Great Schism|The Great Shism]]) # [[कालो मृत्यु]] ([[:en:Black Death]]) # [[पुनर्जागरण]] ([[:en:Renaissance]]) # [[धर्मसुधार आन्दोलन]] ([[:en:Reformation]]) # [[अमेरिकाको खोज]] ([[:en:Discovery of the Americas]]) # [[स्पेनी धर्माधिकरण]] ([[:en:Spanish Inquisition]]) # [[पवित्र रोम साम्राज्य]] ([[:en:Holy Roman Empire]]) # [[अंग्रेजी गृहयुद्ध]] ([[:en:English Civil War]]) # [[दासता]] ([[:en:Slavery]]) # [[ज्ञानवर्धन]] the [[:en:Enlightenment]]) # [[फ्रान्सेली क्रान्ति]] ([[:en:French Revolution]]) # [[औद्योगिक क्रान्ति]] ([[:en:Industrial Revolution]]) # [[अमेरिकी गृहयुद्ध]] ([[:en:American Civil War]]) # [[अफ्रिकाको लिये हातापाई]] ([[:en:Scramble for Africa]]) # [[प्रथम विश्वयुद्ध]] ([[:en:World War I]]) # [[रूसी क्रान्ति]] ([[:en:Russian Revolution]]) # [[रूसी गृहयुद्ध]] ([[:en:Russian Civil War]]) # [[स्पेनी गृहयुद्ध]] ([[:en:Spanish Civil War]]) # [[द्वितीय विश्वयुद्ध]] ([[:en:World War II]]) # [[यहूदी अग्निकान्ड]] ([[:en:Holocaust]]) # [[शीतयुद्ध|शीत युद्ध]] ([[:en:Cold War]]) # [[भियतनाम युद्ध]] ([[:en:Vietnam War]]) # [[रंगभेद]] ([[:en:Apartheid]]) # [[नेपालको इतिहास]] ## [[लिच्छविकाल]] ## [[मल्लवंश]] ## [[शाहवंश]] ## [[राणा शासन]] ## [[नेपालको प्रजातन्त्र]] ## [[नेपालको बहुदलीय प्रजातन्त्र]] ## [[नेपालको जनयुद्ध]] ([[:en:Nepalese Civil War|Nepalese Civil War]]) # [[भारतको इतिहास]] ([[:en:History of India]]) ## [[सिन्धु घाटी सभ्यता]] ([[:en:Indus Valley Civilization]]) ## [[आर्यहरूको प्रवासको अवधारणा]] ## [[वैदिक सभ्यता]] ## [[अयोध्या वंश]] ## [[मौर्य वंश]] ## [[गुप्त वंश]] ## [[राजपूत काल]] ## [[शिशुनाग वंश]] ([[:en:Shishunaga dynasty]]) ## [[चोल वंश]] ## [[भारतमा इस्लामी शासन]] (Islamic rule of India) ## [[मुगल साम्राज्य]] ([[:en:Mughal Empire]]) ## [[मराठा साम्राज्य]] ## [[ब्रिटिश राज]] ([[:en:British Raj]]) ## [[भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम]] ([[:en:Indian independence]]) ## [[भारतको विभाजन]] ([[:en:Partition of India]]) # [[चीनको इतिहास]] ([[:en:History of China]]) ## [[युआन वंश]] ([[:en:Yuan Dynasty]]) ## [[मिङ वंश]] [[:en:Ming Dynasty]]) ## [[क्विङ वंश]] [[:en:Qing Dynasty]]) ## [[चीनियाँ गृहयुद्ध]] [[:en:Chinese Civil War]]) # [[जापानको इतिहास]] ([[:en:History of Japan]]) ## [[मेइजी पुनर्स्थापन]] ([[:en:Meiji Restoration]]) # [[अस्ट्रेलियाको इतिहास]] ([[:en:History of Australia]]) # [[रूसको इतिहास]] ([[:en:History of Russia]]) ## [[रूसी साम्राज्य]] ([[:en:Imperial Russia]]) # [[अफ्रिकाको इतिहास]] ([[:en:History of Africa]]) # [[इजराइलको इतिहास]] ([[:en:History of Israel]]) विभिन्न धर्म/संस्कृतिहरूको इतिहास- # [[हिन्दू धर्मको इतिहास]] ([[:en:History of Hinduism]]) # [[इसलामको इतिहास]] ([[:en:History of Islam]]) # [[यहूदी धर्मको इतिहास]] ([[:en:History of Judaism]]) # [[इसाई धर्मको इतिहास]] ([[:en:History of Christianity]]) # [[बौद्ध धर्मको इतिहास]] ([[:en:History of Buddhism]]) # [[सिख धर्मको इतिहास]] ([[:en:History of Sikhism]]) # [[जैन धर्मको इतिहास]] ([[:en:History of Jainism]]) as well as a ''thorough'' history of all countries where the language of the particular Wikipedia is spoken as a native language. == [[राजनीति]] ([[:en:Politics]]) == # [[अराजकता]] या [[अशासन]] ([[:en:Anarchy]]) # [[साम्यवाद]] ([[:en:Communism]]) # [[फासीवाद]] ([[:en:Fascism]]) # [[प्रजातन्त्र]] ([[:en:Democracy]]) # [[राजतन्त्र]] ([[:en:Monarchy]]) # [[तानाशाही]] ([[:en:Dictatorship]]) # [[राष्ट्रवाद]] ([[:en:Nationalism]]) # [[वैश्वीकरण]] ([[:en:Globalisation]]) # [[समाजवाद]] ([[:en:Socialism]]) # [[समाजवादी प्रजातंत्र]] ([[:en:Social Democracy]]) # [[औदार्यवाद]] ([[:en:Liberalism]]) # [[लिबेर्तवाद]] ([[:en:Libertarianism]]) # [[पूँजीवाद]] ([[:en:Capitalism]]) # [[साम्राज्यवाद]] ([[:en:Imperialism]]) # [[रंगभेद]] ([[:en:Racism]]) # [[स्त्रीवाद]] ([[:en:Feminism]]) # [[धार्मिक रुढिवाद]] ([[:en:Religious Fundamentalism]]) == मानवीय मुद्दाहरू (Human issues) == # [[मानवाधिकार]] ([[:en:Human rights]]) # [[लिङ्गवाद]] ([[:en:Sexism]]) # [[नस्लवाद]] ([[:en:Racism]]) # [[मृत्युदण्ड]] ([[:en:Capital punishment]]) # [[गर्भपतन]] ([[:en:Abortion]]) # [[गर्भनिरोध]] ([[:en:Birth control]]) # [[युद्ध]] ([[:en:War]]) # [[शान्ति]] ([[:en:Peace]]) # [[समलैङ्गिकता]] ([[:en:Homosexuality]]) # [[इच्छा मृत्यु]] वा [[यूथेनेजिया]] ([[:en:Euthanasia]]) == अन्तरराष्ट्रिय (International) == # [[संयुक्त राष्ट्र]] ([[:en:United Nations]]) # [[नोबेल पुरस्कार]] ([[:en:Nobel Prize]]) # [[अरब लिग]] ([[:en:Arab League]]) # [[नेटो]] ([[:en:NATO]]) # [[यूरोपेली संघ]] ([[:en:European Union]]) # [[ओलम्पिक खेल]] ([[:en:Olympic Games]]) # [[ओपेक]] वा [[ओ.पी.ई.सी]] ([[:en:OPEC]]) # [[कूटनीति]] ([[:en:Diplomacy]]) # [[स्वतन्त्रता]] ([[:en:Freedom]]) # [[रेड क्रस]] ([[:en:Red Cross]]/[[:en:Red Crescent]]) # [[विश्व स्वास्थ्य संगठन]] ([[:en:World Health Organization]]) == [[धर्म]] ([[:en:Religion|Religions]] == At least a five-sentence introduction to the religions: # [[ईश्वर]] ([[:en:God]]) # [[देवता]] ([[:en:Gods]]) # [[आत्मा (देवता)]] ([[:en:Spirits]]) # [[बहाई धर्म]] ([[:en:Baha'i]]) ## [[बाब]] ([[:en:The Báb]]) ## [[बहाउल्लाह]] ([[:en:Bahá'u'lláh]]) # [[बौद्ध धर्म]] ([[:en:Buddhism]]) ## [[गौतम बुद्ध]] ([[:en:Gautama Buddha]]) # [[ईसाई धर्म]] ([[:en:Christianity]]) ## [[ईसा मसीह]] ([[:en:Jesus Christ]]) ## [[पोप]] ([[:en:Pope]]) ## [[बाइबल]] ([[:en:Bible]]) ## [[चर्च]] ([[:en:Church]]) ## [[शैतान]] # [[कन्फ्युशियस धर्म]] ([[:en:Confucianism]]) ## [[कन्फ्यूशियस]] ([[:en:Confucius]]) # [[हिन्दू धर्म]] ([[:en:Hinduism]]) ## [[वेद]] ## [[उपनिषद्]] ## [[पुराण]] ## [[भगवद्गीता]] ## [[राम]] ## [[कृष्ण]] ## [[शिव]] ## [[ब्रह्म]] # [[इसलाम]] ([[:en:Islam]]) ## [[मुहम्मद]] ([[:en:Muhammad]]) ## [[कुरान]] ([[:en:Qur'an]]) ## [[मस्जिद]] ([[:en:Mosque]]) # [[जैन धर्म]] ([[:en:Jainism]]) # [[यहूदी धर्म]] ([[:en:Judaism]]) ## [[इब्राहिम]] ([[:en:Abraham]]) ## [[मूसा]] ([[:en:Moses]]) ## [[तोरा]] ([[:en:Torah]]) ## [[यहूदी मंदिर]] ([[:en:Synagogue]]) # [[शिन्तो धर्म]] ([[:en:Shinto]]) # [[सिख धर्म]] ([[:en:Sikhism]]) ## [[सिखहरूका दश गुरु]] ([[:en:the Ten Gurus]]) ## [[गुरु ग्रन्थ साहिब]] Sri [[:en:Guru Granth Sahib]]) # [[ताओ धर्म]] ([[:en:Taoism]]) ## [[लाओ-त्सू]] ([[:en:Lao Tsu]]) ## [[ताओ-ते-चिंग]] ([[:en:Tao Te Ching]]) # [[पारसी धर्म]] ([[:en:Zoroastrianism]]) ## [[जरथुश्त्र]] ([[:en:Zoroaster]]) # [[वूडू]] ([[:en:Voodoo]]) # [[शैतानी धर्म]] अनि सम्प्रदायहीनताको पनि उल्लेख जरूरी छ। # [[नास्तिकता]] ([[:en:Atheism]]) # [[अज्ञेयवाद]] ([[:en:Agnosticism]]) # [[मानवतावाद]] ([[:en:Humanism]]) == आधुनिक समाजका मनोरंजन (Popular Culture) == At least three sentences on: # [[टेलिभिजन]] ([[:en:Television]]) # [[रेडियो]] ([[:en:Radio]]) # [[चलचित्र]] ([[:en:Film]]) # [[नाटक]] ([[:en:Theatre ]]) # [[साहित्य]] ([[:en:Literature]]) # [[नृत्य]] ([[:en:Dance]]) # [[कला]] ([[:en:Art]]) # [[संगीत]] ([[:en:Music]]) ## [[पप]] ([[:en:Pop]]) ## [[रक]] ([[:en:Rock]]) ## [[पारम्परिक]] ([[:en:Traditional]]) ##कला ([[पाश्चात्य शास्त्रीय संगीत|पाश्चात्य शास्त्रीय]] / [[जाज संगीत|जाज]]) (Art ([[:en:Western classical music|Western classical]]/[[:en:Jazz]])) # [[कमिक्स]] ([[:en:Comics]]) # [[द बीटल्स|बीटल्स]] ([[:en:The Beatles]]) # [[खेल]] ([[:en:Games]]) ## [[चेस]] ([[:en:Chess]]) ## [[बदूक]] ([[:en:Go (board game)|Go]]) ## [[मन्काला]] ([[:en:Mancala]]) ## [[चेक्कर्स]] ([[:en:Checkers]]) ## [[नर्द]] ([[:en:Backgammon]])) ## [[ताश]] ([[:en:Playing cards]]) ## [[जुवा]] ([[:en:Dice]]) == [[विज्ञान]] ([[:en:Science]]) == मुख्य विषयहरूको कम्तीमा पाँच वाक्यमा वर्णन। === [[भौतिक विज्ञान]] ([[:en:Physics]]) === '''मूल संकल्पनाहरू''' (Basic concepts): # [[ताप]] ([[:en:Heat]]) # [[विद्युत]] ([[:en:Electricity]]) # [[चुम्बकत्व]] ([[:en:Magnetism]]) # [[गुरुत्वाकर्षण]] ([[:en:Gravity]]) # [[मात्रा]] या [[पिण्ड]] ([[:en:Mass]]) # [[बल]] ([[:en:Force]]) # [[समय]] ([[:en:Time]]) # [[लम्बाई]] ([[:en:Length]]) # [[क्षेत्रफल]] ([[:en:Area]]) # [[वेग]] ([[:en:Velocity]]) # [[त्वरण]] या [[प्रवेग]] ([[:en:Acceleration]]) # [[परमाणु]] ([[:en:Atom]]) # [[इलेक्ट्रोन]] ([[:en:Electron]]) # [[प्रोटोन]] ([[:en:Proton]]) # [[न्यूट्रोन]] ([[:en:Neutron]]) # [[फोटोन]] ([[:en:Photon]]) # [[क्वार्क]] ([[:en:Quark]]) '''उच्चतर स्तर''' (Higher level): # [[न्युटनको गतिका नियमहरू|न्यूटनका गतिको नियम]] ([[:en:Newton's laws of motion]]) # [[उष्मागतिकी]] ([[:en:Thermodynamics]]) # [[परमाणु सिद्धान्त]] ([[:en:Atomic theory]]) # [[मूल कणहरूको भौतिकी]] ([[:en:Particle physics]]) # [[सापेक्षिकताको सिद्धान्त]] ([[:en:Theory of relativity]]) # [[क्वान्टम सिद्धान्त]] ([[:en:Quantum theory]]) === [[रसायन शास्त्र]] ([[:en:Chemistry]]) === # [[तत्व]] ([[:en:Chemical element]]) ## [[आवर्त सारणी]] ([[:en:Periodic table]]) ## an article on every one of the [[:en:chemical element|chemical elements]], with the properties table data # [[रासायनिक अभिक्रिया]] ([[:en:Chemical reaction]]) # [[अणु]] ([[:en:Molecule]]) # [[अम्ल]] ([[:en:Acid]]) # [[क्षार]] ([[:en:Alkali]]) # [[पीएच मान]] ([[:en:pH]]) # [[लवण]] ([[:en:Salt]]) # [[यौगिक]] ([[:en:Compound]]) # [[कार्बनिक रसायन]] ([[:en:Organic chemistry]]) === [[जीव विज्ञान]] ([[:en:Biology]]) === # [[कोशिका]] ([[:en:cell]]) # [[जीवाणु]] ([[:en:Bacterium]]) # [[पूर्वजीवाणु]] ([[:en:Archaea]]) # [[प्रोटिस्ट]] ([[:en:Protist]]) # [[ढुसी]] ([[:en:Fungus]]) # [[बिरुवा]] ([[:en:Plant]]) ## [[रुख]] ([[:en:Tree]]) ## [[फूल]] ([[:en:Flower]]) # [[प्राणी]] ([[:en:Animal]]) ## [[चरा]] ([[:en:Bird]]) ## [[माछा]]) ([[:en:Fish]]) ## [[घोडा]] ([[:en:Horse]]) ## [[किरा]] ([[:en:Insect]]) ## [[स्तनधारी]] ([[:en:Mammal]]) ## [[सरिसृप]] या [[सर्पणशील]] ([[:en:Reptile]]) ## [[सर्प]] ([[:en:Snake]]) ## [[हात्ती]] ([[:en:Elephant]]) ## [[उँट]] ([[:en:Camel]]) ## [[पशु]] ([[:en:Cattle]]) ## [[भेडा]] ([[:en:Sheep]]) ## [[कुकुर]] ([[:en:Dog]]) ## [[बिरालो]] ([[:en:Cat]]) ## [[सिंह]] ([[:en:Lion]]) ## [[बाज]] ([[:en:Eagle]]) ## [[भालु]] ([[:en:Bear]]) ## [[ड्र्यागन]] ([[:en:Dragon]]) # [[भूविज्ञान]] ([[:en:Geology]]) # [[परिस्थिति-विज्ञान]] ([[:en:Ecology]]) === [[खगोल शास्त्र]] ([[:en:Astronomy]]) === # [[सौर्य परिवार]] ([[:en:Solar system]]) ## [[सूर्य]] ([[:en:Sun]]) ## [[पृथ्वी]] ([[:en:Earth]]) ### [[चन्द्रमा]] ([[:en:Moon]]) ## [[बुध]] ([[:en:Mercury]]) ## [[शुक्रग्रह]] ([[:en:Venus]]) ## [[मंगलग्रह]] ([[:en:Mars]]) ## [[गुरु]] ([[:en:Jupiter]]) ## [[शनिग्रह]] ([[:en:Saturn]]) ## [[अरुणग्रह]] ([[:en:Uranus]]) ## [[वरुणग्रह]] ([[:en:Neptune]]) ## [[यमग्रह]] ([[:en:Pluto]]) # [[मंदाकिनी]] ([[:en:Galaxy]]) # [[आकाश गंगा]] ([[:en:Milky Way]]) # [[बिग बैंग]] ([[:en:Big Bang]]) === [[खनिज]] ([[:en:Mineral]]s) === # [[लवण]] ([[:en:Salt]]) # [[हिरा]] ([[:en:Diamond]]) # [[चूना]] ([[:en:Chalk]]) # [[ग्रेनाइट]] ([[:en:Granite]]) # [[चकमक]] ([[:en:Flint]]) # [[बलुवा ढुङ्गा]] ([[:en:Sandstone]]) # [[क्वार्टज]] ([[:en:Quartz]]) === दैनिक उपयोगका [[धातु|धातुहरू]] (Elemantal [[:en:metal]]s in common use) === # [[सुन]] ([[:en:Gold]]) # [[चाँदी]] ([[:en:Silver]]) # [[फलाम]] ([[:en:Iron]]) # [[तामा]] ([[:en:Copper]]) # [[जस्ता]] ([[:en:Zinc]]) # [[टीन]] ([[:en:Tin]]) # [[एल्युमिनियम]] ([[:en:Aluminium]]) === उपयोगी [[मिश्रधातु]] ([[:en:Alloy]]s in common use) === # [[काँस (मिश्रधातु)|काँस]] ([[:en:Bronze]]) # [[पित्तल]] ([[:en:Brass]]) # [[स्पात]] वा [[स्टिल]] ([[:en:Steel]]) === [[खनिज तेल]] ([[:en:Oil]]) === === [[मौसम विज्ञान]] ([[:en:Meteorology]]) === # [[वर्षा]] ([[:en:Rain]]) # [[बादल]] ([[:en:Cloud]]) # [[हिउँ]] ([[:en:Snow]]) # [[असिना]] ([[:en:Hail]]) # [[चक्रवात]] ([[:en:Hurricane]]) # [[विश्वव्यापी तापमानमा वृद्धि]] ([[:en:Global warming]]) # [[एल-नीनो]] ([[:en:El Niño]]) # [[एल-नीना]] ([[:en:La Niña]]) == [[प्रविधि]] एवं [[आविष्कार]] ([[:en:Technology]] and [[:en:invention]]) == # [[कृषि]] ([[:en:Agriculture]]) # मानव द्वारा [[आगो]]को उपयोग (Human use of [[:en:fire|fire]]) # [[धातु विज्ञान]] ([[:en:Metallurgy]]) # [[लेखन]] ([[:en:Writing]]) # [[वर्णमाला]] ([[:en:Alphabet]]) # [[जहाज]] ([[:en:Ship]]) # [[पाल]] ([[:en:Sail]]) # [[छड्के सतह]] ([[:en:Inclined plane]]) # [[पाङ्ग्रा]] ([[:en:Wheel]]) # [[घिर्नी]] ([[:en:Pulley]]) # [[उत्तोलक]] ([[:en:Lever]]) # [[पेच]] ([[:en:Screw]]) # [[फान]] वा पच्चरी ([[:en:Wedge]]) # [[शस्त्र]] ([[:en:Weapon]]) ## [[बन्दुक]] ([[:en:Gun]]) ## [[बञ्चरो]] ([[:en:Axe]]) ## [[तरवार]] ([[:en:Sword]]) ## [[धनु]] ([[:en:Longbow]]) # [[विस्फोटक पदार्थ]] ([[:en:Explosives]]) # [[बारूद]] ([[:en:Gunpowder]]) # [[साइकल]] ([[:en:Bicycle]]) # [[बाष्प इन्जिन]] ([[:en:Steam engine]]) # [[रेल]] ([[:en:Train]]) # [[गाडी]] ([[:en:Automobile]]) # [[विद्युत]] ([[:en:Electricity]]) # [[इलेक्ट्रोनिक्स]] ([[:en:Electronics]]) # [[विद्युतीय मोटर]] ([[:en:Electric motor]]) # [[रेडियो]] ([[:en:Radio]]) # [[टेलिभिजन]] ([[:en:Television]]) # [[टेलिफोन]] ([[:en:Telephone]]) # [[वायुयान]] वा [[विमान]] ([[:en:Aircraft]]) # [[कम्प्युटर]] ([[:en:Computer]]) ## [[लिनक्स]] ([[:en:Linux]]) ## [[माइक्रोसफ्ट विन्डोज]] ([[:en:Microsoft Windows]]) ## [[म्याक]] ([[:en:MacOS]]) # [[लेजर]] ([[:en:Laser]]) # [[इन्टरनेट]] ([[:en:Internet]]) == [[भाषा]] ([[:en:Language]]s) == # [[नेपाली]]([[:en:Nepalese language]]) # [[सरल अंग्रेजी]] ([[:en:Simple English]]) # [[अंग्रेजी भाषा]] ([[:en:English Language]]) # [[चीनी भाषा]] ([[:en:Mandarin]]) # [[क्यान्टोनी भाषा]] ([[:en:Cantonese]]) # [[अरबी]] ([[:en:Arabic]]) # [[जर्मनी भाषा]] ([[:en:German]]) # [[बहासा इन्डोनेशिया]] ([[:en:Bahasa Indonesia]]) # [[रूसी भाषा]] ([[:en:Russian]]) # [[स्पेनी भाषा]] ([[:en:Spanish]]) # [[फ्रान्सेली भाषा]] ([[:en:French Language]]) # [[एस्पेरान्तो]] ([[:en:Esperanto]]) # [[ल्याटिन]] ([[:en:Latin]]) # [[आधुनिक यूनानी भाषा]] ([[:en:Modern Greek language]]) # [[प्राचीन यूनानी भाषा]] ([[:en:Classical Greek language]]) # [[जापानी भाषा]] ([[:en:Japanese language]]) # [[कोरियाली भाषा]] ([[:en:Korean language]]) # [[थाई भाषा]] ([[:en:Thai language]]) # [[भियतनामी भाषा]] ([[:en:Vietnamese language]]) # [[पोर्चुगली भाषा]] ([[:en:Portuguese language]]) # [[इटाली भाषा]] ([[:en:Italian language]]) # [[डच भाषा]] ([[:en:Dutch language|Dutch]]) # [[हिन्दी]] ([[:en:Hindi]]) === नेपालमा बोलिने भाषाहरू === # [[नेपाली]]([[:en:Nepalese language]]) # [[संस्कृत]] ([[:en:Sanskrit language]]) # [[नेवारी भाषा]] वा [[नेपाल भाषा]] # [[मैथली भाषा]] # [[तामाङ भाषा]] # [[मगर भाषा]] # [[गुरुङ भाषा]] # [[लिम्बु भाषा]] # [[भोजपुरी भाषा]] # [[हिन्दी]] ([[:en:Hindi]]) # [[उर्दू]] ([[:en:Urdu]]) == [[वास्तुकला]] ([[:en:Architecture]]) == # [[पिरामिड]] ([[:en:Pyramids]]) # [[ग्रेटवाल]] ([[:en:Great Wall of China]]) # [[गुम्बज]] ([[:en:Arch]]) # [[चैत्य]] ([[:en:Dome]]) # [[पुल]] ([[:en:Bridge]]) # [[किला]] ([[:en:Nail]]) # [[विश्वका सात आश्चर्य]] ([[:en:The seven wonders of the world]]) # [[ताज महल]] ([[:en:Taj Mahal]]) == [[गणित]] ([[:en:Mathematics]]) == # [[संख्या]] ([[:en:Number]]) ## [[प्राकृतिक संख्या]] ([[:en:Natural number]]) ## [[पूर्ण संख्या]] ([[:en:Integer]]) ## [[परिमेय संख्या]] ([[:en:Rational number]]) ## [[वास्तविक संख्या]] ([[:en:Real number]]) ## [[समिश्र संख्या]] ([[:en:Complex number]]) # [[ज्यामिति]] ([[:en:Geometry]]) # [[बीजगणित]] ([[:en:Algebra]]) ## [[समीकरण]] ([[:en:Equation]]) ## [[चर]] ([[:en:Variable]]) ## [[सिद्धि]] या [[प्रमाण]] ([[:en:Proof]]) # [[कलन शास्त्र]] ([[:en:Calculus]]) # [[त्रिकोणमिति]] ([[:en:Trigonometry]]) # [[पंचांग]] ([[:en:Calendar]]) # [[समुच्चय सिद्धान्त]] ([[:en:Set theory]]) # [[तर्कशास्त्र]] ([[:en:Logic]]) === [[गणितज्ञ]] ([[:en:Mathematician]]s) === # [[आर्किमिडिज]] ([[:en:Archimedes]]) # [[पायथागोरस]] ([[:en:Pythagoras]]) # [[फिबोन्नाची]] ([[:en:Fibonnacci]]) # [[ब्लेज पास्कल]] ([[:en:Blaise Pascal]]) # [[रने डेकार्ट]] # [[कार्ल गस]] ([[:en:Karl Gauss]]) # [[आइजक न्यूटन]] ([[:en:Isaac Newton]]) # [[निकोलाय लोबाचेव्स्की]] # [[अल्बर्ट आइनस्टाइन]] ([[:en:Albert Einstein]]) == [[शारीरिक]] ([[:en:Anatomy]]) == # [[मुटु]] ([[:en:Heart]]) # [[फोक्सो]] ([[:en:Lungs]]) # [[योनि]] ([[:en:Vulva]]) # [[शिश्न]] वा [[लिङ्ग]]([[:en:Penis]]) # [[मिर्गौला]] ([[:en:Kidneys]]) # [[आमाशय]] ([[:en:Stomach]]) # [[कलेजो]] ([[:en:Liver]]) # [[फियो]] ([[:en:Spleen]]) # [[आन्द्रा]] ([[:en:Intestines]]) # [[कंकाल]] ([[:en:Skeleton]]) # [[स्तन]] ([[:en:Breast]]) # [[छाला]] ([[:en:Skin]]) # [[टाउको]]([[:en:Head]]) ## [[आँखा]] ([[:en:Eye]]) ## [[मुख]] ([[:en:Mouth]]) ## [[कान]] ([[:en:Ear]]) ## [[मस्तिष्क]] ([[:en:Brain]]) # [[पाखुरा]] ([[:en:Arm]]) ## [[कुहिना]] ([[:en:Elbow]]) ## [[नाडी]] ([[:en:Wrist]]) ## [[हात]] ([[:en:Hand]]) ## [[हत्केला]] ([[:en:Palm]]) ### [[औंला]] ([[:en:Finger]]) ### [[बुढी औला]] ([[:en:Thumb]]) # [[गोडा]] ([[:en:Leg]]) ## [[घुँडा]] ([[:en:Knee]]) ## [[कुर्कुच्चा]] ([[:en:Ankle]]) ## [[पैताला]] ([[:en:Foot]]) ### [[गोडाको औंला]] ([[:en:Toe]]) ==== प्रजनन (Reproduction) ==== # [[गर्भावस्था]] ([[:en:Pregnancy]]) ## [[भ्रूण]] ([[:en:Fetus]]) ## [[सालनाल]] ([[:en:Placenta]]) == रोग र चिकित्सा ([[:en:Medicine]]) == === [[रोग]] ([[:en:Illness]]) === # [[अन्धोपन]] ([[:en:Blindness]]) # [[बहिरोपन]] ([[:en:Deafness]]) # [[सरुवा रोग]]([[:en:Infectious disease]]) # [[मानसिक रोग]] ([[:en:Mental illness]]) # [[हृदय रोग]] ([[:en:Heart disease]]) # [[कर्कट रोग]] ([[:en:Cancer]]) # [[कुपोषण]]([[:en:Malnutrition]]) # [[भोकमरी]]([[:en:Starvation]]) # [[अपच]] ([[:en:Obesity]]) # [[हैजा]] ([[:en:Cholera]]) # [[क्षयरोग]] ([[:en:Tuberculosis]]) # [[एड्स]] ([[:en:AIDS]]) # [[बिफर]]([[:en:Smallpox]]) # [[औलो]] ([[:en:Malaria]]) # [[आउँ]]([[:en:Dysentery]]) # [[पखाला]]([[:en:Diarrhea]]) # [[कुष्ठरोग]] ([[:en:Leprosy]]) === चिकित्सा (Medical treatment) === # [[चिकित्सा]] ([[:en:Medication]]) # [[खोप]] ([[:en:Vaccination]]) # [[शल्यचिकित्सा]] ([[:en:Surgery]]) == खेल (Sport) == # ''[[फुटबल खेल|फुटबल]]'' ([[:en:Soccer]]) # [[क्रिकेट]] ([[:en:Cricket]]) # [[बेसबल]] ([[:en:Baseball]]) # [[अमेरिकन फुटबल]] ([[:en:American football]]) # [[एथलेटिक्स]] ([[:en:Athletics]]) # [[पौडी]] ([[:en:Swimming]]) == प्रकोपहरू ([[:en:Disaster]]s) == # [[भूकम्प]] ([[:en:Earthquake]]) # [[ज्वालामुखी]] ([[:en:Volcano]]) # [[तूफान]] ([[:en:Hurricane]]) # [[बाढी]] ([[:en:Flood]]) # [[हिमपहिरो]] ([[:en:Avalanche]]) # [[नाभिकीय गलाव]] ([[:en:Nuclear meltdown]]) # [[समुन्द्री आँधी]] ([[:en:Tornado]]) # [[सूनामी]] ([[:en:Tsunami]]) == [[रंग]] ([[:en:Color]]s) == # [[निलो]] ([[:en:Blue]]) # [[रातो]] ([[:en:Red]]) # [[हरियो]] ([[:en:Green]]) # [[पहेंलो]] ([[:en:Yellow]]) # [[केसरी]] ([[:en:Saffron]]) # [[कालो]] ([[:en:Black]]) # [[सेतो]] ([[:en:White]]) # [[सुन्तला (रङ)|सुन्तला]] ([[:en:Orange (colour)|Orange]]) # [[खैरो]] ([[:en:Brown]]) == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[विक्सनरी:केहि प्रारम्भिक लेख]] जो कि प्रत्येक भाषाको विक्सनरीमा हुनुपर्छ। * [[विकिपिडिया:अनुरोधित लेख]] (Requested articles) [[श्रेणी:विकिपिडिया नयाँ लेखको अनुरोध]] qdct49tamnwx8p18q7unu35ahn41l6z 0 34113 1393137 1392435 2026-10-25T10:18:00Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393137 wikitext text/x-wiki {{short description|अमेरिकी गायिका, गीतकार, रेकर्ड निर्माता र अभिनेत्री}} {{Infobox person | name = बियोन्से | image = Beyoncé at The Lion King European Premiere 2019.png | alt = बियोन्सेको तस्वीर | caption = सन् २०१९ मा ''[[द लायन किङ (२०१९ चलचित्र)|द लायन किङ]]''को प्रथम युरोपेली प्रदर्शनमा बियोन्से | birth_name = बियोन्से जिजेल नोल्स | birth_date = {{birth date and age|1981|9|4}}<ref>{{cite web|url=https://www.india.com/entertainment/beyonce-knowles-birthday-the-sexy-singer-turns-34-today-533312/|title=Beyonce Knowles Birthday: The sexy singer turns 34 today!|trans-title=बियोन्से नोल्सको जन्मदिन: गायिका आज ३४ वर्ष पुगिन् !|publisher=इन्डिया डट कम}}</ref> | birth_place = [[ह्युस्टन]], [[टेक्सस]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] | other_names = {{plainlist| * बी * थर्ड वार्ड ट्रिल * साशा फियर्स }} | occupation = {{plainlist| * गायिका * गीतकार * नायिका * रेकर्ड निर्माता * नर्तकी * उद्यमी }} | organization = {{plainlist| * [[आइभी पार्क]] * [[पार्कवुड इन्टरटेनमेन्ट]] }} | years_active = सन् १९९७ - अहिलेसम्म | net_worth = $४० करोड<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/beyonce-knowles/|title=Beyoncé Knowles|trans-title=बियोन्से नोल्स|website=फोर्ब्स}}</ref> | spouse = {{marriage|[[जे–जी (गायक)|जे-जी]]|April 4, 2008}} | children = ३ | parents = {{plainlist| * [[म्याथ्यू नोल्स]] * [[टिना नोल्स]] }} | relatives = [[सोलान्ज नोल्स]] (बहिनी) | awards = {{plainlist| * [[अमेरिकी सङ्गीत पुरस्कार]] * [[बिबिसी सङ्गीत पुरस्कार]] * [[बिलबोर्ड सङ्गीत पुरस्कार]] * [[ग्रामी पुरस्कार]] }} | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | background = solo_singer | genre = {{plainlist| * [[आर एन्ड बी]] * [[पप सङ्गीत]] * [[हिप हप सङ्गीत]] }} | instrument = स्वर | label = {{plainlist| * [[म्यूजिक वर्ल्ड इन्टरटेन्मेन्ट]] * [[पार्कवुड इन्टरटेनमेन्ट]] * [[कोलम्बिया रेकर्ड्स]] }} | associated_acts = {{plainlist| * [[डेस्टिनीज चाइल्ड]] * [[जे–जी (गायक)|जे-जी]] * [[द कार्टर्ज]] }} | website = {{URL|beyonce.com/}} }} }} '''बियोन्से जिजेल नोल्स-कार्टर''' ({{भाषा-अङ्ग्रेजी|Beyoncé Giselle Knowles-Carter}}) (जन्म: सेप्टेम्बर ४, १९८१)<ref>{{cite news|url=https://www.boston.com/ae/celebrity/articles/2009/12/23/beyonce_knowles_name_change/|title=Beyoncé Knowles' name change|trans-title=बियोन्से नोल्सको नाम परिवर्तन|newspaper=द बोस्टन ग्लोब|date=डिसेम्बर २३, २००९|archive-url=https://web.archive.org/web/20130321085731/http://www.boston.com/ae/celebrity/articles/2009/12/23/beyonce_knowles_name_change/|archive-date=2013-03-21|access-date=2020-07-19}}</ref> एक अमेरिकी गायिका, गीतकार, रेकर्ड निर्माता, नर्तकी, अभिनेत्री र चलचित्र निर्देशिका हुन् । सङ्गीत, नृत्य र फेसनको क्षेत्रमा उनले दिएका प्रभावकारी योगदानका कारणले उनी विश्वप्रख्यात छिन् ।<ref>{{Cite web|last=ओक्वोडु|first=जनेल|title=Beyoncé’s Style Evolution From Destiny’s Child to Mrs. Carter {{!}} Vogue|trans-title=डेस्टिनीज चाइल्ड देखि मिसेस कार्टर सम्ममा बियोन्सेको फेशन शैलीमा परिवर्तन {{!}} भोग|url=https://www.vogue.com/article/beyonce-style-evolution-destinys-child-solo-superstar|access-date=सेप्टेम्बर ८, २०२०|website=भोग}}</ref><ref>{{Cite web|title=Beyoncé Is More Than Just A Singer, Superstar & Icon: She Is An Outspoken Humanitarian {{!}} Hollywood Insider – News Entertainment & Culture|trans-title=बियोन्से गायिका, कलाकार र प्रेरणाकी स्रोत मात्रै होइनन्: उनी मानवतावाद पनि हुन् {{!}} इनसाइडर न्यूज - मनोरञ्जन र संस्कृति|url=https://www.hollywoodinsider.com/beyonce-humanitarian/amp/|access-date=2020-09-08|website=हलिउड इनसाइडर}}</ref><ref>{{Cite web|last=डेभिस|first=क्याट्रियोना|title=Inside Beyonce's business empire: How she became a global brand|trans-title=बियोन्सेको व्यवसाय साम्राज्य भित्र: उनी कसरी एक विश्वप्रख्यात ब्र्यान्ड बनिन्|url=http://edition.cnn.com/2013/05/02/business/beyonce-business-global-brand/index.html|access-dateअगस्ट ८, २०२०|website=सिएनएन|language=अमेरिकी अङ्ग्रेजी}}</ref> [[ह्युस्टन]], [[टेक्सस]]मा जन्मेकी र हुर्केकी बियोन्सेले सानैदेखि विभिन्न नाँचगान प्रतियोगिताहरूमा भाग लिने गरेकी थिइन् । सन् १९९० तिर [[डेस्टिनीज चाइल्ड]]को प्रमुख गायिकाको रूपमा उनले चर्चा बटुलेकी हुन् । डेस्टिनीज चाइल्डको अन्तरालमा बियोन्सेले सन् २००२ मा अमेरिकामा सर्वाधिक कमाई गर्ने चलचित्र ''[[अस्टिन पावर्स इन गोल्डमेम्बर]]''मा आफ्नो अभिनय कला देखाउँदै सन् २००३ मा आफ्नो पहिलो एकल गीति सङ्गालो ''[[डेन्जरस्ली इन लभ]]'' सार्वजनिक गरेकी थिइन् जसले अमेरिकाको [[बिलबोर्ड २००]] तालिकामा शीर्ष स्थान हासिल गरेको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/7350372/beyonce-earns-sixth-no-1-album-on-billboard-200-chart-with-lemonade|title=Beyonce Earns Sixth No. 1 Album on Billboard 200 Chart With 'Lemonade'|trans-title='लेमनेड' बियोन्सेको छैटौँ नम्बर १ एल्बम बन्न पुग्यो|last=कौलफील्ड|first=कीथ|work=बिलबोर्ड|accessdate=मे ३१, २०१८}}</ref> यस एल्बममा [[बिलबोर्ड हट १००]] मा पहिलो स्थानमा पर्ने "क्रेजी इन लभ" र "बेबी बोइ" पनि समावेश गरिएको थियो । सन् २००६ मा डेस्टिनीज चाइल्डबाट छुट्टिएपछि उनले आफ्नो दोस्रो एकल गीति सङ्गालो ''बिडे'' सार्वजनिक गरिन्, जुन अमेरिकामा पहिलो स्थानमा परेको गीत "इरिप्लेसेबल" तथा बेलायतमा पहिलो स्थानमा परेका गीतहरू "डेजा भु" र "ब्युटिफुल लायर" पनि समावेश थियो । बियोन्सेले सन् २००६ को ''[[द पिङ्क प्यान्थर (२००६ चलचित्र)|द पिङ्क प्यान्थर]]'' र ''[[ड्रिमगर्ल्स]]'' तथा सन् २००९ को ''[[अब्सेस्ड]]''मा आफ्नो अभिनयलाई निरन्तरता दिएकी थिइन् । [[जे–जी (गायक)|जे-जी]]सँगको उनको विवाह र ''[[क्याडिल्याक रेकर्ड्स]]''मा [[एटा जेम्स]]को भूमिका खेलेकोले उनको सन् २००८ मा सार्वजनिक गरिएको तेस्रो गीति सङ्गालो ''[[आइ एम...सासा फियर्स]]''लाई प्रभावित गरेको थियो जसले सन् २०१० मा ६ वटा [[ग्रामी पुरस्कार]] प्राप्त गरेको थियो । यस एल्बममा बेलायतमा पहिलो स्थानमा परेको गीत "इफ आइ वर अ बोइ" र अमेरिकामा पहिलो स्थानमा परेको गीत "सिङ्गल लेडिज (पुट अ रिङ अन इट)" समावेश गरिएको थियो । यसमा बियोन्सेको सर्वोत्कृष्ट एकल "हेलो" पनि समावेश गरिएको थियो । सन् २०१० मा आफ्नो व्यवस्थापक र बुबा म्याथ्यु नोल्ससँग छुट्टिएपछि बियोन्सेले सन् २०११ मा ''[[४ (एल्बम)|४]]'' सार्वजनिक गरेकी थिइन् । सन् २०१३ मा कुनै विज्ञापन र घोषणा नगरी सार्वजनिक गरिएको ''[[बियोन्से (एल्बम)|बियोन्से]]''ले गर्दा उनले झन् बढी ख्याती प्राप्त गरेकी थिइन् । सन् २०१६ मा सार्वजनिक गरिएको नारीवाद र बेवफाइका विषयवस्तुलाई केन्द्रिकृत गरिएको ''[[लेमनेड]]'' त्यो सालको सबैभन्दा बढी बिक्री भएको साङ्गीतिक सङ्गालो बन्न सफल भएको थियो । सन् २०१८ मा आफ्नो श्रीमान [[जे–जी (गायक)|जे-जी]]सँग [[द कार्टर्स]] नामक समूहको स्थापना गरी ''[[एभ्रिथिङ इज लभ]]'' निकालेकी थिइन् । सन् २०१७ मा [[एड सिरन]]को "पर्फेक्ट" र सन् २०२० मा [[मेगन दी स्ट्यालियन]]को "स्यभेज" मा प्रमुख कलाकारको रूपमा बियोन्से [[बिलबोर्ड हट १००]] मा सूचिकृत भएकी थिइन् । सन् २०२० मा [[डिज्नी+]] मा ''[[ब्ल्याक इज किङ]]'' नामक साङ्गीतिक चलचित्र सार्वजनिक गरी बियोन्सेले सकारात्मक आलोचनात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गरेकी थिइन् । विश्वभर १० करोड भन्दा बढी रेकर्ड बिक्री गरेकी बियोन्से विश्वव्यापी रूपमा प्रख्यात छिन् ।<ref>{{cite news|last=व्यक्सम्यान|first=ओलिभिया|title=Beyoncé and Destiny's Child to Release Original Track for First Time in Eight Years|trans-title=बियोन्से र डेस्टिनीज चाइल्डले ८ वर्षमा पहिलो पटक मौलिक ट्र्याक सार्वजनिक गरिने|url=http://entertainment.time.com/2013/01/11/beyonce-and-destinys-child-to-release-original-track-for-first-time-in-eight-years/|work=टाइम|date=जनवरी ११, २०१३|archive-url=https://web.archive.org/web/20190622022958/http://entertainment.time.com/2013/01/11/beyonce-and-destinys-child-to-release-original-track-for-first-time-in-eight-years/|archive-date=2019-06-22|access-date=2020-08-21}}</ref> उनको कार्यलाई ''[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]'' र [[रेकर्डिङ इन्डस्ट्री असोसिएसन अफ अमेरिका]]द्वारा सम्मान गरिएको छ ।<ref name="RadioSongsArtist">{{cite web|url=https://www.billboard.com/charts-decade-end/hot-100-songs?year=2009&begin=41&order=position#/charts-decade-end/radio-songs-artists?year=2009|title=Radio Songs Artists of the Decade|trans-title=दशकका रेडियो गायकहरू|website=बिलबोर्ड|accessdate=अक्टोबर २०, २०१२|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120915045919/http://www.billboard.com/charts-decade-end/hot-100-songs?year=2009&begin=41&order=position|archivedate=सेप्टेम्बर १५, २०१२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915045919/http://www.billboard.com/charts-decade-end/hot-100-songs?year=2009&begin=41&order=position#/charts-decade-end/radio-songs-artists?year=2009 |date=2012-09-15 }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.billboard.com/articles/news/266420/artists-of-the-decade|title=Artist of the Decade|trans-title=दशकको कलाकार|work=बिलबोर्ड|date=मार्च १२, २०१३}}</ref> बियोन्से [[ग्रामी पुरस्कार]]को इतिहासकै सबैभन्दा बढी नामाङ्कित कलाकार हुन् र २२ चोटी विजयी भएकी बियोन्से इतिहासकै सबैभन्दा बढी पुरस्कृत व्यक्तिहरूको सूचीमा दोस्रो स्थानमा पर्छिन् ।<ref name=":1">{{Cite web|title=Beyoncé Knowles|trans-title=बियोन्से नोल्स|url=https://www.grammy.com/grammys/news/who-are-top-grammy-awards-winners-all-time-who-has-most-grammys|accessdate=अगस्ट १९, २०२०|website=ग्रामी|publisher=नेशनल एकेडेमी अफ रेकर्डिङ आर्ट्स एन्ड सायन्सेस}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[माइकल ज्याक्सन भिडियो भ्यानगार्ड पुरस्कार]] लगायत २४ वटा [[एमटिभी म्यूजिक भिडियो पुरस्कार]] जितेकी बियोन्से यो श्रेणीमा पनि सबैभन्दा बढी पुरस्कृत भएकी छिन् ।<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.co.uk/beyonce/news/beyonce-wins-michael-jackson-vanguard-vma-2014-full-winners-list|title=Beyoncé wins Michael Jackson vanguard vma – see full winners list here|trans-title=बियोन्सेले माइकल ज्याक्सन भ्यानगार्ड पुरस्कार जितिन्|publisher=एमटिभी|date=अगस्ट २५, २०१४}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pitchfork.com/news/67878-mtv-vmas-2016-beyonce-breaks-record-for-all-time-vma-wins/|title=MTV VMA 2016: Beyoncé Breaks Record for All-Time VMA Wins|trans-title=एमटिभी भिएमए - बियोन्सेले सबैभन्दा बढी पुरस्कार पाई रेकर्ड तोडिन् |website=पिचफोर्क|first=शेल्डन|last=पियर्स|date=अगस्ट २९, २०१६}}</ref> सन् २०१४ मा बियोन्से संसारकै सबैभन्दा धनी अफ्रिकी मूलको सङ्गीतकार बनिन् । त्यही साल उनी दोस्रो वर्ष ''[[टाइम (पत्रिका)|टाइम]]'' पत्रिकाको सबैभन्दा प्रभावकारी व्यक्तिहरूको सूचीमा सूचिकृत भइन् ।<ref name="highestearn2">{{cite news|url=http://www.mtv.co.uk/beyonce/news/beyonce-named-highestearning-black-artist-of-all-time|title=Beyoncé Named Highest-Earning Black Artist Of All Time|trans-title=बियोन्से संसारकै सबैभन्दा धनी अफ्रिकी मूलको कलाकार|date=अप्रिल २९, २०१४|publisher=एमटिभी}}</ref> ''[[फोर्ब्स]]''ले सन् २०१५ र सन् २०१७ मा उनलाई मनोरञ्जन क्षेत्रमा लागेका प्रभावकारी महिलाहरूको सूचीमा सूचिकृत गर्यो । ''टाइम''ले सन् २०१६ मा बियोन्सेलाई "वर्षको व्यक्ति" मा छैटौँ स्थानमा राख्यो र सन् २०२० मा अघिल्लो शताब्दी परिभाषित गर्ने १०० महिलाहरूमा सूचिकृत गर्यो ।<ref>{{cite news|url=http://time.com/time-person-of-the-year-2016-beyonce-runner-up/|title=Beyoncé: TIME Person of the Year Runner-up|trans-title=बियोन्से: टाइम वर्षको व्यक्ति|last=ह्यारिस-पेरी|first=मेल्लिसा|work=टाइम|accessdate=डिसेम्बर ११, २०१६}}</ref><ref>{{cite news|url=https://time.com/5793791/beyonce-100-women-of-the-year/|title=Beyoncé: TIME 100 Women of the Year - 2014: Beyoncé Knowles-Carter|trans-title=टाइम वर्षका १०० महिलाहरू - २०१४: बियोन्से नोल्स-कार्टर|last=कूपर|first=ब्रिट्नी|work=टाइम|accessdate=मार्च ५, २०२०|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211027/https://time.com/5793791/beyonce-100-women-of-the-year/|archive-date=2021-10-27}}</ref> मनोरञ्जन क्षेत्रमा बियोन्सेले पुर्याएका योगदानका लागि उनलाई सन् २०१९ मा ''[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]''को १०० महिलाहरूमा सूचिकृत गरिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.britannica.com/explore/100women/the-women/profiles|title=100 Women, Encyclopædia Britannica|trans-title=१०० महिलाहरू, इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका|work=इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका|accessdate=मार्च ३१, २०२०}}</ref> ==प्रारम्भिक र कार्य जीवन== ===सन् १९८१ - सन् १९९६: प्रारम्भिक जीवन=== बियोन्से जिसेल नोल्सको जन्म [[ह्युस्टन]], [[टेक्सस]]मा केशप्रशाधक [[टिना नोल्स]] र [[जीरक्स]] बिक्री प्रबन्धक [[म्याथ्यू नोल्स]]को छोरीको रूपमा भएको थियो ।<ref>{{cite news|title=The Family Business|trans-title=पारिवारिक पेसा|url=http://www.mtv.com/bands/p/parent_managers_041115/index3.jhtml|publisher=MTV News|accessdate=जून ६, २०१३|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907214159/http://www.mtv.com/bands/p/parent_managers_041115/index3.jhtml|archivedate=सेप्टेम्बर ७, २०१४}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140907214159/http://www.mtv.com/bands/p/parent_managers_041115/index3.jhtml |date=2014-09-07 }}</ref> बियोन्सेको नाम उनकी आमाको माइतीको थरको सम्मानमा राखिएको थियो ।<ref name="FOX">{{cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,204978,00.html?sPage=fnc/entertainment/beyonce|title=Beyoncé Knowles' Biography|trans-title=बियोन्से नोल्सको जीवनी|publisher=फक्स न्यूज च्यानल|date=अप्रिल १५, २००८|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080307175108/http://www.foxnews.com/story/0,2933,204978,00.html?sPage=fnc%2Fentertainment%2Fbeyonce|archivedate=मार्च ७, २००८|accessdate=नोभेम्बर ६, २०१८}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080307175108/http://www.foxnews.com/story/0,2933,204978,00.html?sPage=fnc%2Fentertainment%2Fbeyonce |date=2008-03-07 }}</ref> बियोन्सेकी बहिनी [[सोलान्ज नोल्स]] पनि एक चर्चित गायिका र [[डेस्टिनीज चाइल्ड]]की भूतपूर्व पृष्ठभूमि नर्तकी हुन् । सोलान्ज र बियोन्से पहिलो स्थानमा एल्बम भएका प्रथम दिदीबहिनी हुन् ।<ref>{{cite web|url=http://www.etonline.com/music/199983_beyonce_and_solange_knowles_become_first_sisters_to_have_number_1_albums/|title=Beyoncé and Solange Knowles Become First Sisters to Land No. 1 Albums|trans-title=बियोन्से र सोलान्ज पहिलो स्थानमा एल्बम हुने पहिलो दिदीबहिनीको जोडी बने|publisher=ईटी अनलाइन|accessdate=अक्टोबर १२, २०१६}}</ref> म्याथ्यू [[अफ्रिकी-अमेरिकी]] हुन् भने टिना [[लुइजियाना क्रियोल]] (फ्रान्सेली, अमेरिकी मूल निवासी र अफ्रिकी) मूलको साथमा यहूदी, स्पेनी, चिनियाँ र इन्डोनेसियाई वंशकी हुन् ।<ref name="FOX" /><ref name=smol1>{{cite news|last=स्मोल्न्याक|first=मेगन|url=https://huffingtonpost.com/megan-smolenyak-smolenyak/a-peek-into-blue-ivy-cart_b_1200346.html|title=A Peek into Blue Ivy Carter's Past|trans-title=ब्लू आइभीका भूतपूर्व कार्यका झलकहरू|work=हफपोस्ट|date=जनवरी १२, २०१२|accessdate=जनवरी ३०, २०१२}}</ref><ref name="nanews">{{cite web|title=Beyonce Touts L'Oreal Cosmetics That 'Match' Your Native American Shade|trans-title=अमेरिकी मूल निवासी चर्मको रङ्गको कस्मेटिक प्रोडक्ट बेच्न थालिन् बियोन्सेले|url=https://newsmaven.io/indiancountrytoday/archive/beyonce-touts-l-oreal-cosmetics-that-match-your-native-american-shade-6e1XWfaJnkie2VOZIFeamw/|website=इन्डियन कन्ट्री टुडे - डिजिटल इन्डीजिनस न्यूज|publisher=इन्डियन कन्ट्री टुडे|accessdate=जनवरी २७, २०१९|date=जनवरी १९, २०१२}}</ref> आमाको पट्टिबाट बियोन्से [[अकादियन]] नेता [[जोसेफ ब्रूसार्ड]] र [[जोन-भिन्सेन्ट डबाडी द सेन्ट-कास्टिन]]का प्रत्यक्ष वंशज हुन् ।<ref name=smol1/><ref>{{cite web|title=Ancestry of Beyoncé|trans-title=बियोन्सेको वंशज|url=https://famouskin.com/ahnentafel.php?name=26983+beyoncé}}</ref> सन् २०१८ मा बियोन्सेले आफ्नो वंशजको अनुसन्धान गरी आफू दास मालिकहरूसँग सम्बन्धित भएको खुलासा गरिन् ।<ref>{{cite web|title= Beyoncé in Her Own Words: Her Life, Her Body, Her Heritage|trans-title=बियोन्से आफ्नै शब्दमा: उनको जीवन, उनको शरीर, उनको विरासत|url=https://www.vogue.com/article/beyonce-september-issue-2018|website=भोग|date=अगस्ट ६, २०१८|quote=हालै मैले आफ्नो वंशजको अनुसन्धान गरी म एक दासीसँग प्रेममा परी विवाह गरेका दस मालिकको वंशज हुँ भन्ने थापा पाए ।}}</ref> बियोन्से सेन्ट मेरीज मोन्टेसरी स्कूल जान्थिन्, जहाँ उनले नृत्य सिक्न थालिन् । एक दिन उनकी नृत्य प्रशिक्षक डार्लेट जोनसनले गीत गाइरहँदा बियोन्सेले त्यो गीत पूरा गरी उच्च नोट गाउँदा उनको गायन क्षमता पत्ता लागिएको थियो ।<ref name="danceclasses">{{cite web|title=Beyoncé Thrilled By First Dance Teacher|trans-title=आफ्नो पहिलो नृत्य प्रशिक्षकलाई देख्दा बियोन्से उत्साहित|url=http://www.contactmusic.com/news/beyonce-thrilled-by-first-dance-teacher_1007391|publisher=कन्ट्याक्ट म्यूजिक|date=सेप्टेम्बर ६, २००६}}</ref> सात वर्षको उमेरमा विद्यालयमा आयोजित प्रतिभा कार्यक्रममा [[जोन लेनन]]को "इम्याजिन" गाई १५ वर्षका गायकहरूलाई पराजित गरे पछि बियोन्सेको सङ्गीतमा रुचि बढ्यो ।<ref name="Biography Today">{{cite book|title=Biography Today|trans-title=बायोग्राफी टुडे|year=सन् २०१०|page=[https://archive.org/details/biographytodayge0000unse_h7i3/page/10 10]|publisher=ओम्नीग्राफिक्स|isbn=978-0-7808-1058-7|url-access=दर्ता|url=https://archive.org/details/biographytodayge0000unse_h7i3/page/10}}</ref><ref name="People">{{cite web|title=Beyoncé Knowles: Biography – Part 1|trans-title=बियोन्से नोल्स: जीवनी - भाग १|url=http://www.people.com/people/beyonce_knowles/biography|website=पीपल|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070426055053/http://www.people.com/people/beyonce_knowles/biography|archivedate=अप्रिल २६, २००७|url-status=सक्रिय}}</ref> सन् १९९० को शरदमा बियोन्से पार्कर एलिमेन्ट्री स्कूल नामक ह्युस्टनमा अवस्थित सङ्गीत विद्यालयमा भर्ना भइन्, जहाँ उनी समूहमा गाउँथिन् ।<ref name="contactbio">{{cite web|title=Beyoncé Knowles Biography|trans-title=बियोन्से नोल्सको जीवनी|url=http://www.contactmusic.com/info/beyonce_knowles|publisher=कन्ट्याक्ट म्यूजिक|accessdate=अगस्ट २८, २०१३}}</ref> उनी [[हाइ स्कूल फर द पर्फोमिङ एन्ड भिजुअल आर्ट्स]]मा र पछि [[अलीफ एल्सिक हाइ स्कूल]]मा पनि भर्ना भइन् ।<ref name="FOX" /><ref>{{cite web|last=मौहन|first=जेनिफर|url=http://www.life123.com/arts-culture/pop-stars/beyonce/beyonce-knowles-childhood.shtml|title=Beyoncé Knowles Childhood|trans-title=बियोन्से नोल्सको बाल्यकाल|publisher=लाइफ १२३|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713204458/http://www.life123.com/arts-culture/pop-stars/beyonce/beyonce-knowles-childhood.shtml|archivedate=जुलाई १३, २०११|url-status=निष्क्रिय}}</ref><ref>{{cite web|url=http://elsikalumni.com/FamousAlumni.asp|title=Famous Alumni|trans-title=प्रसिद्ध विद्यार्थीहरू|publisher= एल्सिक हाइ स्कूल|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040814182317/http://www.elsikalumni.com/FamousAlumni.asp|archivedate=अगस्ट १४, २००४|url-status=सक्रिय}}</ref> बियोन्सेले दुई वर्षको लागि सेन्ट जोन्स युनाइटेड मेथोडिस्ट चर्चको गायन दलमा एकल गायिकाको भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|title=Cameo: Fat Joe Interviews Beyoncé and Mike Epps|trans-title=क्यमियो: बियोन्से र माइक एप्ससँग फ्याट जोको अन्तर्वार्ता|url=http://www.mtv.com/onair/moviehouse/cameo/16/index.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080224081629/http://www.mtv.com/onair/moviehouse/cameo/16/index.jhtml|archivedate=फेब्रुअरी २४, २००८}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224081629/http://www.mtv.com/onair/moviehouse/cameo/16/index.jhtml |date=2008-02-24 }}</ref> ८ वर्षको उमेरमा बियोन्से र उनका साथी [[केल्ली रोल्यान्ड|केली रोल्यान्ड]] महिला मनोरञ्जन समूहको प्रतिस्पर्धी छनोट गर्न जाँदा [[लटेभिया रबर्सन]]सँग चिनजान भयो ।<ref name="Kaufman">{{cite news|last=कौफम्यान|first=गिल|title=Destiny's Child's Long Road To Fame (The Song Isn't Called "Survivor" For Nothing)|trans-title=डेस्टिनीज चाइल्डको ख्यातीको बाटो|url=http://www.mtv.com/news/articles/1504044/20050613/destinys_child.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|date=जून १३, २००५|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110624084104/http://www.mtv.com/news/articles/1504044/destinys-childs-long-road-fame.jhtml|archivedate=जून २४, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919165930/http://www.mtv.com/news/articles/1504044/20050613/destinys_child.jhtml |date=2008-09-19 }}</ref> उनीहरूलाई तीन जना अन्य केटीहरूसँग ह्युस्टनको [[पप सङ्गीत]] र [[र्याप]] समूह [[डेस्टिनीज चाइल्ड|गर्ल्स टाइम]]मा राखिएको थियो ।<ref>{{cite news|title=Kelly Rowland|trans-title=केली रोल्यान्ड|url=http://articles.cnn.com/2006-02-27/travel/houston.kellyrowland_1_kelly-rowland-destiny-s-child-second-album?_s=PM:TRAVEL|publisher=सिएनएन|date=फेब्रुअरी २७, २००६|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130227180947/http://articles.cnn.com/2006-02-27/travel/houston.kellyrowland_1_kelly-rowland-destiny-s-child-second-album?_s=PM:TRAVEL|archivedate=फेब्रुअरी २७, २०१३|url-status=निष्क्रिय}}</ref> चर्चित [[आर एन्ड बी]] रेकर्ड निर्माता आर्ने फ्रेजरले गर्ल्स टाइमलाई [[क्यालिफोर्निया|उत्तर क्यालिफोर्निया]]को स्टुडियोमा बोलाई ''[[स्टार सर्च]]''को लागि दर्ता गराए । दुर्भाग्यवश, उनीहरू पराजित भए जुन बियोन्से अनुसार नराम्रो गीतको छनोट थियो ।<ref name="Farley">{{cite news|last=फार्ली|first=क्रिस्टोफर जोन|title=Music: Call Of The Child|trans-title=सङ्गीत: चाइल्डको बुलावा|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,998976,00.html|work=टाइम|date=जनवरी १५, २००१|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071130020409/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,998976,00.html|archivedate=नोभेम्बर ३०, २००७|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128192900/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,998976,00.html |date=2012-01-28 }}</ref><ref name="J.R.">{{cite news|last=रेनोल्ड्स|first=जे. आर.|title=All Grown Up|trans-title=सबै हुर्किसके|url=http://music.yahoo.com/read/interview/12027658|publisher=याहू ! म्यूजिक|date=मार्च ३, १९९८|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216031102/http://music.yahoo.com/read/interview/12027658|archivedate=डिसेम्बर १६, २००८}}</ref> सन् १९९५ मा बियोन्सेको बुबाले समूहको व्यवस्थापन गर्ने कामबाट राजिनामा दिए ।<ref>{{cite news|last=टाइरेन्जियल|first=जश|title=Destiny's Adult|trans-title=डेस्टिनीज अडल्ट|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1005114,00.html|work=टाइम|date=जून १३, २००३|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216031053/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1005114,00.html|archivedate=डिसेम्बर १६, २००८|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120130074739/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1005114,00.html |date=2012-01-30 }}</ref> यसले गर्दा बियोन्सेको परिवारको आय आधा भई उनका आमाबुबा छुट्टाछुट्टै अपार्टमेन्टमा बस्न बाध्य भएका थिए ।<ref name="FOX" /> म्याथ्यूले, फलस्वरूप, समूहबाट २ जनालाई निष्काशन गरे र बाँकी सदस्यलाई अन्य प्रचलित आर एन्ड बी समूहको कन्सर्टमा सहयोगीको रूपमा गाउन लगाए ।<ref name="Kaufman" /> बियोन्से र उनका साथीहरूलाई [[इलेक्ट्रा रेकर्ड्स]]ले छान्नु भन्दा अगाडि उनीहरूले टन्नै रेकर्ड लेबलका लागि प्रस्तुति पेश गरेका थिए । पछि [[एट्लान्टा रेकर्ड्स]]ले एउटा गीत रेकर्ड गरेपछि साझेदारी रद्द गर्यो ।<ref name="FOX" /> यसले गर्दा परिवारमा अझै तनाव पर्यो र बियोन्सेका आमाबुबा छुट्टिए । अक्टोबर ५, १९९५ मा [[ड्वेन विगिन्स]]को ग्रासरूट्स इन्टरटेनमेन्टले उनीहरूसँग साझेदारी गर्यो । सन् १९९६ मा उनीहरूले सोनी म्यूजिकको साझेदारीमा आफ्नो पहिलो गीति एल्बम सार्वजनिक गरे, नोल्स परिवारको पुनर्मिलन भयो र उनीहरूले [[कोलम्बिया रेकर्ड्स]]सँग साझेदारी गरे ।<ref name="Biography Today" /> ===सन् १९९७ - सन् २००२: डेस्टिनीज चाइल्ड=== {{Main|डेस्टिनीज चाइल्ड}} [[File:Destiny&#039;s Child Tour.jpg|thumb|बियोन्से (बीच) सन् २००५ मा [[डेस्टिनी फुल्फिल्ड]]मा प्रस्तुति दिँदै]] सन् १९९६ मा आइजेयाको पुस्तकमा आधारित भई उनको समूहको नाम डेस्टिनीज चाइल्ड राखियो ।<ref>{{cite news|last=डेकेल-डक्स|first=ट्याल|title=Ten Things About ... Destiny's Child|trans-title=डेस्टिनीज चाइल्डको बारेमा थाहा पाउनुपर्ने १० कुराहरू|url=http://www.digitalspy.co.uk/showbiz/news/a454691/ten-things-about-destinys-child.html|work=डिजिटल स्पाई|date=जनवरी २९, २०१३|accessdate=मार्च २२, २०१३}}</ref> सन् १९९७ मा ''[[मेन इन ब्ल्याक]]''को साउन्डट्र्याकमा उनीहरूले आफ्नो प्रथम रेकर्ड लेबलको गीत "किलिङ टाइम" सार्वजनिक गरे ।<ref name="J.R." /> नोभेम्बरमा उनीहरूले आफ्नो प्रथम लोकप्रिय गीत "नो, नो, नो" सार्वजनिक गरे । फेब्रुअरी १९९८ मा उनीहरूले ''[[डेस्टिनीज चाइल्ड (एल्बम)|डेस्टिनीज चाइल्ड]]'' नामक एल्बम सार्वजनिक गरे जसले गर्दा उनीहरूको लोकप्रियता बढ्यो । सन् १९९९ मा उनीहरूले आफ्नो मल्टि-प्लेटिनम दोस्रो एल्बम ''[[द राइटिङ्स अन द वाल]]'' सार्वजनिक गरे जसमा "बिल्स, बिल्स, बिल्स", समूहको पहिलो प्रथम स्थानमा परेको गीत "जम्पिङ, जम्पिङ, जम्पिङ" र उनीहरूको सबैभन्दा चर्चित एकल "से माइ नेम" समावेश गरिएको थियो । "से माइ नेम" ४३ औँ ग्रामी पुरस्कारमा सर्वोत्कृष्ट आर एन्ड बी गीत र समूहमा गाइएको सर्वोत्कृष्ट आर एन्ड बी गीतको श्रेणीमा विजयी भएको थियो ।<ref name="Kaufman" /> विश्वव्यापी स्तरमा ''द राइटिङ्स अन द वाल''को ८० लाख भन्दा बढी प्रति बेचिए ।<ref name="Farley" /> यस बेला बियोन्सेले [[बोइज टु मेन]]का सदस्य [[मार्क नेल्सन]]सँग ''[[द बेस्ट म्यान]]'' नामक चलचित्रका लागि "आफ्टर अल इज सेड एन्ड डन" गाएकी थिइन् ।<ref>{{cite web|title=The Best Man – Original Soundtrack|trans-title=द बेस्ट म्यान: साउन्डट्र्याक एल्बम|url=https://www.allmusic.com/album/the-best-man-mw0000256182|publisher=अल म्यूजिक|accessdate=अगस्ट २८, २०१३ }}</ref> म्याथ्यूले समूहको व्यवस्थापन गरेकोले असन्तुष्ट भएका [[लटोया लकेट]] र रबर्सनलाई [[फेरा फ्रयाङ्क्लिन]] र [[मिशेल विलियम्स (गायिका)|मिशेल विलियम्स]]द्वारा प्रतिस्थापित गरिएको थियो ।<ref name="Kaufman" /> सामाजिक सञ्जालमा लकेट र रबर्सनको प्रतिस्थापनको प्रत्यक्ष कारण बियोन्से भएको हल्ला फैलिएका कारण बियोन्सेको मानसिक स्थिति बिग्रिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=http://www.contactmusic.com/news.nsf/article/beyonce%20i%20was%20depressed%20at%2019_1088171|title=Beyoncé: 'I was depressed at 19'|trans-title=बियोन्से: '१९ वर्षको उमेरमा मेरो मानसिक स्थिति खासै राम्रो थिएन'|publisher=कन्ट्याक्ट म्यूजिक|date=डिसेम्बर १, २००८|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403064353/http://www.contactmusic.com/news/beyonce-i-was-depressed-at-19_1088171|archivedate=अप्रिल ३, २०१२|url-status=सक्रिय}}</ref> यही बेला उनका प्रेमीले उनलाई छोडेका थिए ।<ref>{{cite web|url=http://www.accesshollywood.com/beyonce-speaks-about-her-past-depression_article_3131|title=Beyoncé Speaks About Her Past Depression|trans-title=बियोन्सेले आफ्नो मानसिक स्थितिको बारेमा कुरा गर्छिन्|date=डिसेम्बर १५, २००६|website=एक्सेस हलिउड|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216084348/http://www.accesshollywood.com/beyonce-speaks-about-her-past-depression_article_3131|archivedate=डिसेम्बर १६, २००८|url-status=सक्रिय}}</ref> उनको मानसिक स्वास्थ्य समस्याले गर्दा उनलाई खाने विकार पनि भएको थियो । यो विकार र उनको मानसिक स्वास्थ्य ठिक हुन दुई-तीन वर्ष लाग्यो ।<ref name="Depression">{{cite news|last=Johnson|first=Caitlin A.|url=https://www.cbsnews.com/stories/2006/12/13/entertainment/main2258069.shtml|title=Beyoncé On Love, Depression, and Reality|trans-title=माया, मानसिक स्वास्थ्य र वास्तविकता प्रति बियोन्सेको सोच|publisher=सिबिएस न्यूज|date=डिसेम्बर १३, २००६|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081208151348/http://www.cbsnews.com/stories/2006/12/13/entertainment/main2258069.shtml|archivedate=डिसेम्बर ८, २००८|url-status=सक्रिय}}</ref> बियोन्सेको मानसिक स्वास्थ्य समस्या र डिप्रेसनको बेला डेस्टिनीज चाइल्डले आफ्नो पहिलो [[ग्रामी पुरस्कार]] जितेका हुनाले उनले यसको बारेमा सार्वजनिक रूपमा आवाज उठाउन ठिक मानिनन् ।<ref>{{cite news|url=http://www.femalefirst.co.uk/celebrity/BEYONCE+KNOWLES-12915.html|title=Beyoncé Knowles Opens Up About Depression|trans-title=बियोन्से नोल्स डिप्रेसन र मानसिक स्वास्थ्यको बारेमा कुरा गर्छिन्|date=डिसेम्बर १८, २००६|work=फीमेल फर्स्ट|publisher=सिबिएस इन्टरएक्टिभ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216031451/http://www.femalefirst.co.uk/celebrity/BEYONCE+KNOWLES-12915.html|archivedate=डिसेम्बर १६, २००८|url-status=सक्रिय}}</ref> यस्तो स्थितिमा उनकी आमा उनको सहारा बनेकी थिइन् ।<ref name="Depression" /> फ्रयाङ्क्लिनलाई पछि समूहबाट हटाइयो र अन्ततः बियोन्से, रोल्यान्ड र विलियम्स मात्रै बाँकी रहे ।<ref name="DunnDate">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/theobserver/2001/jun/10/life1.lifemagazine5|title=Date with destiny|trans-title=डेस्टिनीसँग अन्तर्वार्ता|last=डन|first=जेन्सी|date=जून १०, २००१|work=दी अब्जर्भर|accessdate=फेब्रुअरी २७, २००९|location=लन्डन}}</ref> बाँकी रहेका सदस्यहरूले सन् २००० को चलचित्र ''[[चार्लीज एन्जल्स]]''का लागि "इन्डिपेन्डेन्ट विमेन पार्ट १" रेकर्ड गरे जुन [[बिलबोर्ड हट १००]] मा ११ हप्ता प्रथम स्थानमा रही समूहको सबैभन्दा लोकप्रिय गीत बन्यो ।<ref name="Kaufman" /> डेस्टिनीज चाइल्डले आफ्नो तेस्रो एल्बममा काम गरिरहँदा बियोन्सेले [[मेकई फाइफर]]सँग ''[[कार्मेन: अ हिप हपरा]]''मा प्रमुख भूमिका निर्वाह गर्ने अवसर प्राप्त गरिन् । [[फिलाडेल्फिया]]मा परिवेश रहेको यो चलचित्र फ्रान्सेली सङ्गीतज्ञ [[जोर्ज बिजेट]]को ''[[कार्मेन]]'' नामक गीति नाटकमा आधारित छ ।<ref name="carmen">{{cite news|last=ब्याशम|first=डेभिड|title=Beyoncé To Star In "Carmen" Remake|trans-title=बियोन्सेले "कार्मेन" को आधिकारिक रूपान्तरणमा प्रमुख भूमिका निर्वाह गर्ने|url=http://www.mtv.com/news/articles/1438067/20010118/destinys_child.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|date=जनवरी १८, २००१|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110624083717/http://www.mtv.com/news/articles/1438067/beyonceacute-star-carmen-remake.jhtml|archivedate=जून २४, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100428064707/http://www.mtv.com/news/articles/1438067/20010118/destinys_child.jhtml |date=2010-04-28 }}</ref> मे २००१ मा डेस्टिनीज चाइल्डको तेस्रो एल्बम ''[[सर्भाइभर]]'' सार्वजनिक गरिएपछि लकेट र रबर्सनले उनीहरू माथि मुद्दा हाले ।<ref name="Kaufman" /> चार्टमा प्रथम स्थानमा परेको "बूटिलिशियस" र ग्रामी पुरस्कार विजेता "सर्भाइभर" समावेश गरिएको र [[बिलबोर्ड २००]] मा प्रथम स्थानमा परेको यस एल्बमको सार्वजनिकीकरणको एक हप्तामा नै ६,६३,००० प्रति बेचिएको थियो ।<ref name="Martens3">{{cite news|last=टड|first=मार्टेन्स|title=Beyoncé, Branch Albums Storm The Chart|trans-title=बियोन्से, एल्बम चार्टको प्रथम स्थानमा|url=https://www.billboard.com/articles/news/70145/beyonce-branch-albums-storm-the-chart|work=बिलबोर्ड|date=जुलाई ३, २००३|accessdate=अप्रिल १, २००८}}</ref> अक्टोबर २००१ मा ''[[८ डेज अफ क्रिसमस]]'' सार्वजनिक गरेपछि समूहको सार्वजनिकीकरण भई सबै सदस्यले एकल कार्य जीवनको सुरुवात गरे ।<ref name="Kaufman" /> बियोन्सेले जुलाई २००२ मा अमेरिकामा सर्वाधिक कमाई गर्ने चलचित्र ''[[अस्टिन पावर्स इन गोल्डमेम्बर]]''मा आफ्नो अभिनय कला देखाई प्रशंसा बटुलेकी थिइन् ।<ref>{{cite news|title=Austin Powers in Goldmember|trans-title=अस्टिन पावर्स इन गोल्डमेम्बर|work=शिकागो सन टाइम्स|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20020726/REVIEWS/207260301/1023|first=रोजर|last=एबर्ट|date=जुलाई २६, २००२|accessdate=फेब्रुअरी २५, २०११|archive-url=https://web.archive.org/web/20120914170515/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20020726%2FREVIEWS%2F207260301%2F1023|archive-date=2012-09-14}}</ref><ref>{{cite web|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=austinpowers3.htm|title=Austin Powers in Goldmember|trans-title=अस्टिन पावर्स इन गोल्डमेम्बर|website=बक्स अफिस मोजो|accessdate=अक्टोबर २३, २०१२}}</ref> यो चलचित्रको साउन्डट्र्याक एल्बममा समावेश गरिएको "वर्क इट आउट" बेलायत, नर्वे र बेल्जियममा सर्वोत्कृष्ट गीतको सूचीमा सूचिकृत भएको थियो ।<ref>{{cite news|last=Moss|first=Corey|title=Beyoncé, Britney Serve Up First Singles From 'Goldmember'|trans-title=बियोन्से, ब्रिट्नीद्वारा गाइएका 'गोल्डमेम्बर' गीतहरू|url=http://www.mtv.com/news/articles/1454495/beyonce-premiere-goldmember-single.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|date=मे २३, २००२|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110624084148/http://www.mtv.com/news/articles/1454495/beyonce-premiere-goldmember-single.jhtml|archivedate=जून २४, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131024193348/http://www.mtv.com/news/articles/1454495/beyonce-premiere-goldmember-single.jhtml |date=2013-10-24 }}</ref> सन् २००३ मा बियोन्से [[क्युबा गुडिङ जुनियर]]का साथ ''[[द फाइटिङ टेम्प्टेशन्स]]''मा लिलीको भूमिकामा देखिएकी थिइन् ।<ref>{{cite web|last=टोबी|first=म्याथ्यू|url=https://allmovie.com/work/the-fighting-temptations-282766|title=The Fighting Temptations|trans-title=द फाइटिङ टेम्प्टेशन्स|website=अल मूभी|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}}</ref> यो चलचित्रमा सकारात्मक र नकारात्मक, दुबै प्रकारका आलोचनात्मक प्रतिक्रिया आए पनि संयुक्त राज्यमा $३ करोड कमायो ।<ref>{{cite web|url=https://metacritic.com/movie/the-fighting-temptations|title=The Fighting Temptations|trans-title=द फाइटिङ टेम्प्टेशन्स|publisher=मेटाक्रिटिक]|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२|archive-url=https://web.archive.org/web/20140411223338/http://www.metacritic.com/movie/the-fighting-temptations|archive-date=अप्रिल ११, २०१४|url-status=निष्क्रिय}}</ref><ref>{{cite web|url=https://boxofficemojo.com/movies/?page=&country=AU&id=fightingtemptations.htm&sort=rank&order=ASC&p=.htm|title=The Fighting Temptations (2003)|trans-title=द फाइटिङ टेम्प्टेशन्स (सन् २००३)|website=बक्स अफिस मोजो|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}}</ref> बियोन्सेले [[मिसी एलियट]], [[एमसी लाइट]] र [[फ्री]]को सहयोगमा चलचित्रको साउन्डट्र्याकमा समावेश गरिएको "फाइटिङ टेम्प्टेशन" सार्वजनिक गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|url=https://slantmagazine.com/music/review/the-fighting-temptations-original-soundtrack/318|title=The Fighting Temptations Original Soundtrack|trans-title=द फाइटिङ टेम्प्टेशन्सको साउन्डट्र्याक|first=एड|last=गोन्जालेज|website=स्ल्यान्ट|date=सेप्टेम्बर १४, २००३|accessdate=मार्च २२, २०११}}</ref> साउन्डट्र्याकमा समावेश गरिएको बियोन्सेको "समरटाइम" नामक अर्को गीत चार्टमा समावेश गरिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://books.google.com/books?id=GREEAAAAMBAJ&pg=PA20|title=Beyoncé Tempts Fans With More Movie Songs|trans-title=बियोन्सेका नयाँ गीतहरू सुनेर प्रशंसकहरू उत्साहित|work=बिलबोर्ड|date=अक्टोबर ११, २००३|accessdate=अगस्ट २८, २०१३}}</ref> ===सन् २००३ - सन् २००५: ''डेन्जरस्ली इन लभ'' र ''डेस्टिनी फुल्फिल्ड''=== सन् २००२ मा एकल गायिकाको रूपमा जे-जीको "'०३ बोनी एन्ड क्लाइड" गाएकी बियोन्से [[बिलबोर्ड हट १००]] मा चौथो स्थानमा सूचिकृत भएकी थिइन् ।<ref>{{cite news|url=https://www.billboard.com/song/beyonce/03-bonnie-clyde/4313277#/song/beyonce/03-bonnie-clyde/4313277|title='03 Bonnie & Clyde|trans-title='०३ बोनी एन्ड क्लाइड|work=बिलबोर्ड|accessdate=अप्रिल २९, २०११|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623084134/http://www.billboard.com/song/beyonce/03-bonnie-clyde/4313277|archivedate=जून २३, २०११}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110623084134/http://www.billboard.com/song/beyonce/03-bonnie-clyde/4313277#/song/beyonce/03-bonnie-clyde/4313277 |date=2011-06-23 }}</ref> जून १४, २००३ मा बियोन्सेको पहिलो एकल प्रस्तुति र कन्सर्टको बेला उनले आफ्नो प्रथम एकल एल्बम ''डेन्जरस्ली इन लभ''को घोषणा गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|title=Beyoncé Knowles: Dangerously in Love|trans-title=बियोन्से नोल्स: डेन्जरस्ली इन लभ|url=https://www.theguardian.com/music/2003/jun/27/popandrock.artsfeatures8|date=जून २६, २००३|newspaper=द गार्डियन}}</ref> जून २४, २००३ मा मिशेल विलियम्स र केली रोल्यान्डले आ-आफ्ना एकल गीत सार्वजनिक गरेपछि बियोन्सेले आफ्नो एल्बम सार्वजनिक गरिन् ।<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/dangerously-in-love-mw0000598421|title=Dangerously in Love – Beyoncé|trans-title=डेन्जरस्ली इन लभ - बियोन्से|publisher=अल म्यूजिक|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}}</ref> सार्वजनिकीकरणको पहिलो हप्तामा नै ३,१७,००० प्रति बिक्री गरी बिलबोर्ड २०० मा प्रथम स्थानमा सूचिकृत भएको यो एल्बमले यो एल्बमको विश्वभर १ करोड भन्दा बढी प्रति बेचिएका छन् ।<ref>{{cite news|last=टड|first=मार्टेन्स|title=Beyoncé, Branch Albums Storm The Chart|trans-title=बियोन्से, एल्बम चार्टको प्रथम स्थानमा|url=https://www.billboard.com/articles/news/70145/beyonce-branch-albums-storm-the-chart|work=बिलबोर्ड|date=जुलाई २, २००३|accessdate=मे ८, २००८}}</ref> [[जे–जी (गायक)|जे-जी]]लाई सहयोगी कलाकारको रूपमा राखिएको यस एल्बमको प्रमुख एकल गीत "क्रेजी इन लभ" संयुक्त राज्यमा प्रथम स्थानमा समावेश भएको बियोन्सेको एकल साङ्गीतिक कार्य जीवनको प्रथम गीत थियो ।<ref>{{cite news|last=चान्ड्लर|first=डी. एल.|url=http://rapfix.mtv.com/2011/04/05/jay-z-and-beyonce-celebrate-three-years-of-wedded-bliss/|title=Jay-Z And Beyoncé Celebrate Three Years Of Wedded Bliss|trans-title=जे-जी र बियोन्से विवाहको ३ वर्ष मनाउँछन्|publisher=एमटिभी र्यापफिक्स, भायकम|date=अप्रिल ५, २०११|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110408000429/http://rapfix.mtv.com/2011/04/05/jay-z-and-beyonce-celebrate-three-years-of-wedded-bliss/|archivedate=अप्रिल ८, २०११|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151019030701/http://rapfix.mtv.com/2011/04/05/jay-z-and-beyonce-celebrate-three-years-of-wedded-bliss/ |date=2015-10-19 }}</ref><ref>{{cite news|last=मार्टेन्स|first=टड|title=Beyoncé, Jay-Z: 'Crazy' As Ever|trans-title=बियोन्से, जे-जी: सधैँझैँ 'क्रेजी'|url=https://www.billboard.com/articles/news/69469/beyonce-jay-z-crazy-as-ever|work=बिलबोर्ड|date=अगस्ट २१, २००३|accessdate=फेब्रुअरी १०, २०११}}</ref> उनको एकल "बेबी बोइ" पनि प्रथम स्थानमा सूचिकृत भएको थियो भने "मि, माइसेल्फ एन्ड आइ" र "नटी गर्ल" पाँचौँ स्थानमा सूचिकृत भएका थिए ।<ref name="BabyBoy1">{{cite news|last=मार्टेन्स|first=टड|title='Stand Up' Ends 'Baby Boy' Reign|trans-title='स्ट्यान्ड अप' द्वारा 'बेबी बोइ' को शासनको अन्त्य|url=https://www.billboard.com/articles/news/67981/stand-up-ends-baby-boy-reign|work=बिलबोर्ड|date=नोभेम्बर २८, २००३|accessdate=अप्रिल २, २००८}}</ref><ref name="beyoncehot100">{{cite web|url={{BillboardURLbyName|artist=beyonce|chart=Hot 100}}|title=Beyoncé Album and Song Chart History: Hot 100|trans-title=बियोन्से एल्बम र गीति चार्ट इतिहास: हट १००|website=बिलबोर्ड|accessdate=जून २३, २०११|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117015500/https://www.billboard.com/music/|archive-date=2021-11-17}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211117015500/https://www.billboard.com/music/ |date=2021-11-17 }}</ref> यो एल्बमले ५ ओटा वर्गमा ग्रामी पुरस्कार जितेर इतिहास बनाएको थियो । पुरस्कार समारोहमा उनले [[प्रिन्स]]सँग गीत गाएकी थिइन् ।<ref name="2004 Grammys">{{cite news|last=पटेल|first=जोसेफ|url=http://www.mtv.com/news/articles/1484884/beyonce-wins-most-50-shut-out-at-grammys.jhtml|title=Beyoncé Wins Most, Outkast Shine, 50 Cent Shut Out at Grammys|trans-title=बियोन्सेले आउटकास्ट र ५० सेन्टलाई पराजित गरी एकै चोटी सबैभन्दा धेरै ग्रामी पाउने कलाकार बन्छिन्|publisher=एमटिभी न्यूज|date=फेब्रुअरी ४, २००४|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110220032646/http://www.mtv.com/news/articles/1484884/beyonce-wins-most-50-shut-out-at-grammys.jhtml|archivedate=फेब्रुअरी २०, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110220032646/http://www.mtv.com/news/articles/1484884/beyonce-wins-most-50-shut-out-at-grammys.jhtml |date=2011-02-20 }}</ref> नोभेम्बर २००३ मा [[डेन्जरस्ली इन लभ टूर]]मा युरोपमा प्रदर्शनी प्रस्तुत गरेकी बियोन्सेले पछि मिसी एलियट र [[एलिसिया किज]]का साथ [[भेराइजन लेडिज फर्स्ट टूर]]मा प्रस्तुति दिएकी थिइन् ।<ref>{{cite news|last=पटेल|first=जोसेफ|url=http://www.mtv.com/news/articles/1484659/beyonce-alicia-missy-plan-spring-tour.jhtml|title=Beyoncé, Alicia Keys And Missy Elliott Plan Spring Tour|trans-title=बियोन्से, एलिसिया किज र मिसी एलियटको वसन्त टूरको योजना|date=जनवरी २८, २००४|publisher=एमटिभी न्यूज|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121107140505/http://www.mtv.com/news/articles/1484659/beyonce-alicia-missy-plan-spring-tour.jhtml|archivedate=नोभेम्बर ७, २०१२|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107140505/http://www.mtv.com/news/articles/1484659/beyonce-alicia-missy-plan-spring-tour.jhtml |date=2012-11-07 }}</ref> फेब्रुअरी १, २००४ मा बियोन्सेले [[ह्युस्टन]], [[टेक्सस]]मा अवस्थित रिलायन्ट स्टेडियममा आयोजित [[सुपर बोल]]मा अमेरिकी राष्ट्र गान गाएकी थिइन् ।<ref>{{cite news|last=अलेक्सिस|first=नादेस्का|url=http://www.mtv.com/news/articles/1695649/beyonce-super-bowl-xlvii-performance.jhtml|title=Beyoncé To Perform at Super Bowl XLVII Halftime Show|trans-title=सुपर बोलमा बियोन्सेको प्रस्तुति|publisher=एमटिभी न्यूज|date=अक्टोबर १६, २०१२|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Cite web |url=http://www.mtv.com/news/1695649/beyonce-super-bowl-xlvii-performance/ |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2026-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519122521/http://www.mtv.com/news/1695649/beyonce-super-bowl-xlvii-performance/ |archive-date=2020-05-19}}</ref> ''डेन्जरस्ली इन लभ''को सार्वजनिकीकरण पछि दोस्रो एल्बम बनाउने योजना गरेकी बियोन्सेले डेस्टिनीज चाइल्डको अन्तिम स्टुडियो एल्बम, ''[[डेस्टिनी फुल्फिल्ड]]''को रेकर्डिङका लागि पछि सारेकी थिइन् ।<ref name="JPatel">{{cite news|last=पटेल|first=जोसेफ|title=Beyoncé Puts Off Second Solo LP To Reunite Destiny's Child|trans-title=डेस्टिनीज चाइल्डको पुनर्मिलनका लागि बियोन्सेले आफ्नो दोस्रो एल्बमको योजनालाई पछि सारिन्|url=http://www.mtv.com/news/articles/1484202/20040107/knowles_beyonce.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|date=जनवरी १, २००४|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080115070521/http://www.mtv.com/news/articles/1484202/20040107/knowles_beyonce.jhtml|archivedate=जनवरी १५, २००८}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080115070521/http://www.mtv.com/news/articles/1484202/20040107/knowles_beyonce.jhtml |date=2008-01-15 }}</ref> नोभेम्बर १५, २००४ मा संयुक्त राज्यमा सार्वजनिक गरिएको र बिलबोर्ड २०० मा दोस्रो स्थानमा परेको यो एल्बममा बिलबोर्ड हट १०० मा परेका "लूज माइ ब्रेथ" र "सोल्जर" जस्ता गीतहरू समावेश गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/destiny-fulfilled-mw0000261084|title=Destiny Fulfilled – Destiny's Child|trans-title=डेस्टिनी फुल्फिल्ड - डेस्टिनीज चाइल्ड|publisher=अल म्यूजिक|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}}</ref><ref>{{cite news|last=विटमायर|first=मार्गो|url=https://www.billboard.com/articles/news/65514/eminem-thankful-to-remain-no-1|title=Eminem Thankful To Remain No. 1|trans-title=प्रथम स्थानमा रहेकोमा एमिनेम कृतज्ञ|newspaper=बिलबोर्ड|date=नोभेम्बर २४, २००४|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}}</ref><ref name="riaadestinyschild">{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH_RESULTS|title=Gold and Platinum – Destiny's Child|trans-title=गोल्ड र प्लेटिनम - डेस्टिनीज चाइल्ड|publisher=रेकर्डिङ असोसिएसन अफ अमेरिका|accessdate=नोभेम्बर १३, २००८|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070626051113/http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH_RESULTS|archivedate=जून २६, २००७}}</ref><ref>{{cite web|url={{BillboardURLbyName|artist=destiny's child|chart=all}}|title=Destiny's Child Album and Song Chart History|trans-title=डेस्टिनीज चाइल्ड एल्बम र गीति चार्ट इतिहास|website=बिलबोर्ड|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117015500/https://www.billboard.com/music/|archive-date=2021-11-17}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211117015500/https://www.billboard.com/music/ |date=2021-11-17 }}</ref> म्याकडोनल्ड्सद्वारा प्रायोजित [[डेस्टिनी फुल्फिल्ड...लभिङ इट]]मा डेस्टिनीज चाइल्डले "नो, नो, नो", "सर्भाइभर", "से माइ नेम", "इन्डिपेन्डेन्ट विमेन" र "लूज माइ ब्रेथ" जस्ता लोकप्रिय गीतहरू गाए ।<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=Destiny's Child Debuts World Children's Day(TM) at McDonald's(R) Anthem|trans-title=विश्व बाल दिवसको अवसरमा डेस्टिनीज चाइल्डद्वारा म्याकडोनल्ड्सको लागि प्रस्तुति|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/destinys-child-debuts-world-childrens-daytm-at-mcdonaldsr-anthem-55593902.html|location=Los Angeles|agency=पिआर न्यूजवायर|date=नोभेम्बर १५, २००५|accessdate=नोभेम्बर १५, २०१३|archive-url=https://web.archive.org/web/20141016203209/http://www.prnewswire.com/news-releases/destinys-child-debuts-world-childrens-daytm-at-mcdonaldsr-anthem-55593902.html|archive-date=अक्टोबर १६, २०१४|url-status=निष्क्रिय}}</ref> यसका साथै उनीहरूले ''डेन्जरस्ली इन लभ'' र अन्य एकल गीतहरू पनि गाए । जून २५, २०११ मा [[बार्सिलोना]]मा हुँदा समूहको विघटनको घोषणा गरियो ।<ref>{{cite news|last=कोहेन|first=जोनाथन|title=Destiny's Child To Split After Fall Tour|trans-title=टूर पछि डेस्टिनीज चाइल्डको विघटन हुने रे|url=https://www.billboard.com/articles/news/62619/destinys-child-to-split-after-fall-tour|work=बिलबोर्ड|date=जून १५, २००५|accessdate=अप्रिल १, २००८}}</ref> अक्टोबर २५, २००५ मा समूहले संयुक्त राज्यमा आफ्नो पहिलो गीत सङ्ग्रहको सार्वजनिकीकरण गरे र मार्च २००६ मा [[हलिउड वक अफ फेम]]मा स्थान स्वीकार गरे ।<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/1s-mw0000178918|title=Number 1's – Destiny's Child|trans-title=नम्बर वान्स - डेस्टिनीज चाइल्ड|publisher=अल म्यूजिक|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}}</ref><ref>{{cite web|url=http://today.msnbc.msn.com/id/12064273/ns/today-entertainment/|title=Destiny's Child gets Walk of Fame star|trans-title=डेस्टिनीज चाइल्डको वक अफ फेम तारा|date=मार्च २९, २००६|website=टुडे|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623072011/http://today.msnbc.msn.com/id/12064273/ns/today-entertainment/|archivedate=जून २३, २०११|url-status=निष्क्रिय|accessdate=जनवरी ९, २०११}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110623072011/http://today.msnbc.msn.com/id/12064273/ns/today-entertainment/ |date=2011-06-23 }}</ref> डेस्टिनीज चाइल्डले विश्वव्यापी स्तरमा ६ करोड रेकर्ड बेचेका छन् ।<ref>{{cite journal|last1=हफम्यान|first1=मेलोडी के.|title='Ms. Kelly' Takes Charge Sings About Healing And Heartbreak in New Music|trans-title='मिस केली' हिलिङ र हार्टब्रेकको बारेमा|journal=जेट|date=जुलाई २, २००७|page=६१|url=https://books.google.com/books?id=CjsDAAAAMBAJ&pg=PA61|accessdate=जुलाई १८, २०१४}}</ref><ref>{{cite magazine|first=एन्डी|last=वेल्च|title=Destiny's Child reunite on new Michelle Williams song 'Say Yes' – listen|trans-title=मिशेल विलियम्सको 'से येस' मा डेस्टिनीज चाइल्डको पुनर्मिलन|url=https://www.nme.com/news/destinys-child/77452|magazine=एनएमइ|date=मे २२, २०१४|accessdate=जुलाई १८, २०१४}}</ref> ===सन् २००६ - सन् २००७: ''बीडे''=== [[File:Beyonce.jpg|thumb|left|150px|सन् २००७ मा बियोन्से [[द बियोन्से एक्स्पीरियन्स]] टूरमा प्रस्तुति दिइरहेको|alt=माइक्रोफोन समातेकी महिला]] बियोन्सेको दोस्रो एकल गीति एल्बम ''बीडे'' उनको पच्चीसौँ जन्मदिनको दिन सेप्टेम्बर ४, २००६ मा सार्वजनिक गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/bday-mw0000542181|title=''B'day'' – Beyoncé|trans-title=''बीडे'' - बियोन्से|publisher=अल म्यूजिक|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}}</ref> सार्वजनिकीकरणको पहिलो हप्तामा नै ५,४१,००० प्रति बिक्री भई बिलबोर्ड २०० मा सूचिकृत यो एल्बम बियोन्सेको अमेरिकी चार्टमा प्रथम स्थानमा पर्ने दोस्रो एल्बम बनेको थियो ।<ref>{{cite web|last=हेस्टी|first=केटी|title=Beyoncé's ''B-Day'' Makes Big Bow at No.&nbsp;1|trans-title=बियोन्सेको ''बीडे'' पहिलो नम्बरमा|url=https://www.billboard.com/articles/news/57265/beyonces-b-day-makes-big-bow-at-no-1|website=बिलबोर्ड|date=सेप्टेम्बर १३, २००६|accessdate=जनवरी ५, २००८}}</ref> जे-जीलाई सहयोगी कलाकारको भूमिकामा राखिएको यो एल्बमको प्रमुख एकल "डेजा भू" बिलबोर्ड हट १०० मा पाँचौँ स्थानमा सूचिकृत भएको थियो ।<ref name="beyoncehot100"/> अस्ट्रेलिया, हङ्गेरी, आयरल्यान्ड, न्यूजिल्यान्ड र संयुक्त राज्यमा पहिलो स्थानमा एल्बमको दोस्रो अन्तर्राष्ट्रिय एकल "इरिप्लेसेबल" विश्वव्यापी रूपमा लोकप्रिय बनेको थियो ।<ref name="beyoncehot100"/><ref>{{cite web|url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Beyonc%E9&titel=Irreplaceable&cat=s |archive-url=https://archive.today/20120707024726/http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Beyonc%E9&titel=Irreplaceable&cat=s |url-status=निष्क्रिय |archive-date=जुलाई ७, २०१२|title=Beyoncé – Irreplaceable|trans-title=बियोन्से - इरिप्लेसेबल|publisher=अस्ट्रेलियन चार्ट्स|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}}</ref> ''बीडे''मा "रिङ दी अलार्म", "गेट मी बडीड" र संयुक्त अधिराज्यमा मात्रै सार्वजनिक गरिएको "ग्रीन लाइट" समावेश गरिएको थियो जसले गर्दा उनी [[ग्रामी पुरस्कार]]मा पाँच श्रेणीमा नामाङ्कित भएकी थिइन् ।<ref>{{Cite news|last=होप|first=क्लोभर|title=Timberlake's 'Sexy' Fends Off Fergie For No. 1|trans-title=टिम्बरलेकको 'सेक्सी' द्वारा फर्जीलाई पहिलो स्थानबाट हटाइयो|url=https://www.billboard.com/articles/news/57249/timberlakes-sexy-fends-off-fergie-for-no-1|work=बिलबोर्ड|date=सेप्टेम्बर १४, २००६|accessdate=फेब्रुअरी ३, २००८}}</ref><ref>{{cite web|title=Get Me Bodied|trans-title=गेट मी बडीड|url=https://www.billboard.com/bbcom/discography/more.jsp?tp=singles&pid=317670&aid=984115|website=बिलबोर्ड|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090205185505/http://www.billboard.com/bbcom/discography/more.jsp?tp=singles&pid=317670&aid=984115|archivedate=फेब्रुअरी ५, २००९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205185505/http://www.billboard.com/bbcom/discography/more.jsp?tp=singles&pid=317670&aid=984115 |date=2009-02-05 }}</ref><ref>{{cite web|title=Green Light the next single|trans-title=अर्को एकललाई ग्रीन लाइट|url=http://www.sonybmgmusic.co.uk/artists/Beyonce/6091/25/|publisher=सोनी बिएमजी म्यूजिक इन्टरटेनमेन्ट (संयुक्त अधिराज्य)|date=जुलाई २७, २००७|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090116021619/http://www.sonybmgmusic.co.uk/artists/Beyonce/6091/25/|archivedate=जनवरी १६, २००९}}</ref><ref name="49thGr">{{cite web|title=49th Annual Grammy Awards Winners List|trans-title=४९ औँ ग्रामी पुरस्कार विजेताको सूची|url=http://www.grammy.com/GRAMMY_Awards/49th_Show/list.aspx |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20061220160454/http://www.grammy.com/GRAMMY_Awards/49th_Show/list.aspx |url-status=निष्क्रिय |archive-date=डिसेम्बर २०, २००६|publisher=ग्रामी पुरस्कार|accessdate=जनवरी १०, २००८}}</ref> आगामी वर्ष बियोन्सेले ''बीडे''का लागि दुई नामाङ्कन र ''[[ड्रीमगर्ल्स: म्यूजिक फ्रम द मोशन पिक्चर]]''का लागि एउटा नामाङ्कन प्राप्त गरिन् ।<ref name="50thGr">{{cite web|title=50th Annual Grammy Award Winners List|trans-title=५० औँ ग्रामी पुरस्कार विजेताको सूची|url=http://www.grammy.com/GRAMMY_Awards/50th_show/list.aspx|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080404005333/http://www.grammy.com/GRAMMY_Awards/50th_show/list.aspx|archivedate=अप्रिल ४, २००८|publisher=ग्रामी पुरस्कार|accessdate=अप्रिल २१, २००८}}</ref> सन् २००६ मा बियोन्से [[स्टिभ मार्टिन]]को साथमा ''[[द पिङ्क प्यान्थर (२००६ चलचित्र)|द पिङ्क प्यान्थर]]'' नामक हास्य नाटकमा देखिएकी थिइन्, जसले विश्वव्यापी स्तरमा $१५ करोड ८८ लाखको कमाइ भित्र्यायो ।<ref>{{cite web|last=अटो|first=जेफ|title=Interview: Beyoncé Knowles|trans-title=अन्तर्वार्ता: बियोन्से नोल्स|url=http://movies.ign.com/articles/686/686598p1.html|website=आइजिएन|date=फेब्रुअरी ८, २००६|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721081911/http://au.movies.ign.com/articles/686/686598p1.html|archivedate=जुलाई २१, २०११|url-status=सक्रिय}}</ref><ref>{{cite web|url=https://boxofficemojo.com/movies/?page=main&id=pinkpanther05.htm|title=The Pink Panther (2006)|trans-title=द पिङ्क प्यान्थर (सन् २००६)|website=बक्स अफिस मोजो|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}}</ref> उनको दोस्रो चलचित्र ''[[ड्रीमगर्ल्स]]'' सन् १९८१ मा प्रदर्शित ब्रोडवे गीति नाटकको आधिकारिक रूपान्तरण थियो, जसले विश्वव्यापी स्तरमा $१५ करोड ४० लाख कमायो ।<ref>{{cite web|url=http://www.ibdb.com/production.php?id=4152|title=Dreamgirls|trans-title=ड्रीमगर्ल्स|publisher=इन्टरनेट ब्रोडवे डाटाबेस|accessdate=अप्रिल २५ , २०१३}}</ref><ref>{{cite web|url=https://metacritic.com/movie/dreamgirls|title=Dreamgirls|trans-title=ड्रीमगर्ल्स|publisher=मेटाक्रिटिक|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024035105/http://www.metacritic.com/movie/dreamgirls|archive-date=अक्टोबर २४, २०१२|url-status=निष्क्रिय}}</ref><ref>{{cite web|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=dreamgirls.htm|title=Dreamgirls (2006)|trans-title=ड्रीमगर्ल्स (सन् २००६)|website=बक्स अफिस मोजो|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}}</ref><ref>{{cite web|title=Dreamgirls (2006) – Daily Box Office – Box Office Mojo|trans-title=ड्रीमगर्ल्स (सन् २००६) - दैनिक बक्स अफिस - बक्स अफिस मोजो|url=https://boxofficemojo.com/movies/?page=daily&id=dreamgirls.htm|website=बक्स अफिस मोजो|accessdate=मे १९, २०१३}}</ref> [[जेनिफर हड्सन]], [[जेमी फक्स]] र [[एडी मर्फी]] भएका यस चलचित्रमा बियोन्सेले [[डायना रस]]को भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite AV media|people=कन्डन, बिल - निर्देशक|date=डिसेम्बर १५, २००६|title=Dreamgirls|trans-title=ड्रीमगर्ल्स|medium=चलचित्र|publisher=ड्रीमवर्क्स एसकेजी|location=संयुक्त राज्य}}</ref> चलचित्रको प्रचारका लागि बियोन्सेले [[ड्रीमगर्ल्स: म्यूजिक फ्रम द मोशन पिक्चर|साउन्डट्र्याक एल्बम]]को प्रमुख एकल "लिसन" सार्वजनिक गरिन् ।<ref>{{cite web|title=Dreamgirls (Music from the Motion Picture)|trans-title=ड्रीमगर्ल्स (म्यूजिक फ्रम द मोशन पिक्चर)|url=https://www.allmusic.com/album/dreamgirls-music-from-the-motion-picture-mw0000444397|publisher=अल म्यूजिक|accessdate=अगस्ट २८, २०१३}}</ref> अप्रिल २००७ मा बियोन्सेले आफ्नो प्रथम कन्सर्ट भ्रमण [[द बियोन्से एक्स्पीरियन्स]]को सुरुवात गरिन् जसले गर्दा उनले ९७ स्थलबाट $२ करोड ४० लाख कमाइन् ।<ref>{{cite news|first=डिएन|last=विटफिल्ड|url=http://www.thejakartapost.com/news/2007/10/27/malaysia039s-loss-indonesia039s-gain-beyonce-knowles-play-jakarta.html-0|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110705143856/http://www.thejakartapost.com/news/2007/10/27/malaysia039s-loss-indonesia039s-gain-beyonce-knowles-play-jakarta.html-0|archivedate=July 5, 2011|title=Malaysia's loss is Indonesia's gain: Beyoncé Knowles to play Jakarta|trans-title=मलेसियाको घाटा फेरि इन्डोनेसिया: बियोन्से नोल्सको जकार्तामा प्रत्यक्ष प्रस्तुति|work=द जकार्ता पोस्ट|date=अक्टोबर २७, २००४|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110705143856/http://www.thejakartapost.com/news/2007/10/27/malaysia039s-loss-indonesia039s-gain-beyonce-knowles-play-jakarta.html-0 |date=July 5, 2011 }}</ref><ref name="total">{{cite news|url=https://books.google.com/books?id=EX4yD1pJCxUC&pg=RA1-PA38&q=The%20Beyonc%C3%A9%20Experience%20tour%20boxscore|title=Taking It Onstage|trans-title=मञ्चमा लाग्दै|work=बिलबोर्ड|first=मेरियल|last=कन्सेप्सियन|page=३८|volume=१२१|number=३९|date=अक्टोबर ३, २००९|issn=0006-2510|accessdate=जून ८, २०१३}}</ref> बियोन्सेले प्रत्यक्ष प्रस्तुति अघि आफ्नो पादरी सेन्ट जोन र [[फीडिङ अमेरिका]]को सहयोगमा खाद्य सामग्री दान गरेकी थिइन् । यही बेला बियोन्सेले [[सकिरा|शकिरा]]सँगको "ब्यूटिफुल लायर" लगायत अन्य ४ गीत समावेश गरी ''बीडे''को डिलक्स संस्करण सार्वजनिक गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/release/bday-deluxe-edition-mr0002778311|title=''B'Day'' (Deluxe Edition) – Beyoncé|trans-title=''बीडे'' (डिलक्स संस्करण) - बियोन्से|publisher=अल म्यूजिक|accessdate=अक्टोबर २४, २०१२}}</ref> ===सन् २००८ - सन् २०१०: ''आइ एम...साशा फियर्स''=== [[File:Beyonce vancouver 10.jpg|thumb|upright|बियोन्से [[आइ एम...वर्ल्ड टूर]]मा "सिङ्गल लेडिज (पुट अ रिङ अन इट)" प्रस्तुत गर्दै|alt=भीडलाई हेरिरहेकी महिला]] ''आइ एम...साशा फियर्स'' संयुक्त राज्यमा नोभेम्बर १८, २००८ मा सार्वजनिक गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/i-amsasha-fierce-mw0000801448|title=I Am ... Sasha Fierce|trans-title=आइ एम...साशा फियर्स|publisher=अल म्यूजिक|accessdate=अक्टोबर २२, २०१२}}</ref> बियोन्सेको वैकल्पिक अहम साशाको अवधारणा सन् २००३ मा सार्वजनिक गरिएको "क्रेजी इन लभ" भिडियोको निर्माणको बेला नै सिर्जना भए पनि उनको पहिचान यो एल्बमको साथमा भएको थियो । समीक्षक र आलोचकहरूले खासै राम्रो समीक्षा नदिए पनि यो एल्बमले सार्वजनिकीकरणको पहिलो हप्तामा नै ४,८२,००० प्रति बिक्री गरी बिलबोर्ड २०० मा पहिलो स्थान पाउने तेस्रो एल्बम बनेको थियो ।<ref>{{cite web|date=अप्रिल १२, २००९|url=http://www.news.com.au/national/is-beyonce-beyond-her-best/story-e6frfkp9-1225697057494|title=Is Beyoncé beyond her best?|trans-title=के बियोन्सेले आफ्नो सर्वोत्कृष्ट प्रस्तुतिलाई पनि पार गरेकी छिन् ?|website=न्यूज डट कम अस्ट्रेलिया|accessdate=सेप्टेम्बर १५, २०१६|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211027/http://www.news.com.au/national/is-beyonce-beyond-her-best/story-e6frfkp9-1225697057494|archive-date=2021-10-27}}</ref><ref>{{cite news|last=जोनाथन|first=कोहेन|date=नोभेम्बर २६, २००८|title=Beyoncé Starts 'Fierce' Atop Album Chart|trans-title=एल्बम चार्टको प्रथम स्थानमा रहेकी बियोन्से अब 'फियर्स'|work=बिलबोर्ड|url=https://www.billboard.com/articles/news/266192/beyonce-starts-fierce-atop-album-chart|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202232608/http://www.billboard.com/bbcom/news/beyonce-starts-fierce-atop-album-chart-1003916959.story|archivedate=डिसेम्बर २, २००८|url-status=सक्रिय}}</ref> यस एल्बममा बेलायतमा पहिलो स्थानमा परेको गीत "इफ आइ वर अ बोइ" र अमेरिकामा पहिलो स्थानमा परेको गीत "सिङ्गल लेडिज (पुट अ रिङ अन इट)" समावेश गरिएको थियो । यसमा बियोन्सेको सर्वोत्कृष्ट एकल "हेलो" पनि समावेश गरिएको थियो ।<ref name="beyoncehot100" /><ref>{{cite news|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/genre/randb-hip-hop/beyonce-starts-2009-atop-the-hot-100-1003926428.story|title=Beyoncé Starts 2009 Atop The Hot 100|trans-title=हट १०० को पहिलो स्थानबाट बियोन्सेको सन् २००९ को सुरुवात|last=कोहेन|first=जोनाथन|date=जनवरी १, २००९|work=बिलबोर्ड|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110813005523/http://www.billboard.biz/bbbiz/genre/randb-hip-hop/beyonce-starts-2009-atop-the-hot-100-1003926428.story|archivedate=अगस्ट १३, २०११|url-status=सक्रिय}}</ref><ref>{{cite web|url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Beyonc%E9&titel=Halo&cat=s |archive-url=https://archive.today/20130117083746/http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Beyonc%E9&titel=Halo&cat=s |url-status=निष्क्रिय |archive-date=जनवरी १७, २०१३|title=Beyoncé – Halo|trans-title=बियोन्से - हेलो|publisher=अस्ट्रेलियन चार्ट्स|accessdate=अक्टोबर २२, २०१२}}</ref> बियोन्सेको कार्य जीवनमा नै सबैभन्दा लामो समयसम्म हट १०० मा सूचिकृत भएको "हेलो" को सफलताले बियोन्सेलाई त्यो दशककै सबैभन्दा सफल गायिका बनायो ।<ref>{{cite news|url={{BillboardURLbyName|artist=beyoncé|chart=Hot 100}}|title=Beyoncé: Chart History by Weeks on Chart|trans-title=बियोन्से: चार्टमा बिताइएको समय अनुसार चार्ट इतिहास|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117015500/https://www.billboard.com/music/|archive-date=2021-11-17|access-date=2020-08-26}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211117015500/https://www.billboard.com/music/ |date=2021-11-17 }}</ref><ref>{{cite journal|title=Don Omar: The Reggaeton Starts Plugs In For Digital Sales With 'IDon' And An iPhone App|date=अप्रिल २५, २००९|trans-title=डन ओमार: आइफोन अनुप्रयोग र आइडनको घोषणाले रेगेटनको डिजिटल बिक्रीवितरण|journal=बिलबोर्ड|issn=0006-2510|volume=१२१|issue=१६|page=४१}}</ref> यो एल्बममा "स्वीट ड्रीम्स", "डिभा", "इगो", "ब्रोकन-हार्टेड गर्ल" र "भिडियो फोन" पनि समावेश गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Beyonc%E9&titel=Sweet+Dreams&cat=s|title=Beyoncé – Sweet Dreams|trans-title=बियोन्से - स्वीट ड्रीम्स|publisher=अस्ट्रेलियन चार्ट्स|accessdate=अक्टोबर २२, २०१२}}</ref> "सिङ्गल लेडिज" को भिडियोलाई विश्वभर इन्टरनेटमा प्यारोडी बनाइएको छ जसले गर्दा ''[[टोरन्टो स्टार]]''ले भने अनुसार नयाँ इन्टरनेट नाँचको चलन चल्तीमा आएको थियो ।<ref name="First dance craze">{{Cite news|last=क्रफोर्ड|first=ट्रिश|title=Beyoncé's single an anthem for women|work=टोरन्टो स्टार|trans-title=बियोन्सेको एकल महिलाका लागि राष्ट्रिय गानझैँ|date=जनवरी २३, २००९|url=https://www.thestar.com/living/article/575705|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090202114052/http://www.thestar.com/living/article/575705|archivedate=फेब्रुअरी २, २००९|url-status=सक्रिय}}</ref> उक्त भिडियोले सन् २००९ मा [[एमटिभी युरोप सङ्गीत पुरस्कार]], [[मोबो पुरस्कार]] र [[बिइटी पुरस्कार]] लगायत टन्नै पुरस्कार प्राप्त गरेको छ ।<ref>{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music-arts/beyonce-wows-racy-red-costume-mtv-europe-music-awards-article-1.414356|title=Beyoncé wows in racy red costume at MTV Europe Music Awards|trans-title=एमटिभी युरोप सङ्गीत पुरस्कारमा बियोन्सेले रातो लुगा लगाई सबैलाई आश्चर्यचकित बनाइन्|work=डेली न्यूज|location=न्यू योर्क|date=नोभेम्बर ६, २००९|accessdate=डिसेम्बर २७, २०११|first=ओलिभिया|last=स्मिथ}}</ref><ref>{{cite news|last=सिंह|first=अनिता|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/music/music-news/6095726/Mobo-Awards-2009-nominations-unveiled.html|title=Mobo Awards 2009 nominations unveiled|trans-title=मोबो पुरस्कार २००९ को नामाङ्कन सूची सार्वजनिक गरियो|work=द डेली टेलिग्राफ|date=अगस्ट २६, २००९|accessdate=डिसेम्बर १५, २०१०|location=लन्डन}}</ref><ref>{{cite web|url=http://randb.about.com/od/musicawardsshows/a/2009BETAwards.htm|title=2009 BET Awards|trans-title=२००९ बिइटी पुरस्कार|publisher=अबाउट|first=मार्क एडवार्ड|last=नेरो|accessdate=फेब्रुअरी २८, २०११|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304102344/http://randb.about.com/od/musicawardsshows/a/2009BETAwards.htm|archive-date=2016-03-04}}</ref> २००९ [[एमटिभी भिडियो सङ्गीत पुरस्कार]]मा उपर्योक्त भिडियो ९ ओटा श्रेणीमा नामाङ्कित भएको थियो जसमध्ये ३ श्रेणीमा विजयी भयो ।<ref name="VMA" /> सर्वोकृष्ट महिला भिडियोको श्रेणीमा यो भिडियोको सट्टा [[टेलर स्विफ्ट]]को "यू बिलङ टु मि" ले जित्दा [[कान्ये वेस्ट]]ले कार्यक्रमको अवरोध गरेका थिए । फलस्वरूप बियोन्सेले आफ्नो स्वीकृति भाषणको बेला स्विफ्टलाई बोल्ने अवसर दिएकी थिइन् ।<ref name="VMA">{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1621389/kanye-west-crashes-vma-stage-during-taylor-swifts-award-speech.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|title=Kanye West Crashes VMA Stage During Taylor Swift's Award Speech|trans-title=कान्ये वेस्टद्वारा टेलर स्विफ्टको पुरस्कार भाषणको अवरोध|first1=जेसन|last1=रोड्रिगेज|first2=जेम्स|last2=मन्टगोमेरी|first3=शाहीम|last3=रीड|date=सेप्टेम्बर १३, २००९|accessdate=जून ६, २०११|archive-url=https://web.archive.org/web/20110111142920/http://www.mtv.com/news/articles/1621389/kanye-west-crashes-vma-stage-during-taylor-swifts-award-speech.jhtml|archive-date=2011-01-11}}</ref> मार्च २००९ मा बियोन्सेले आफ्नो दोस्रो प्रत्यक्ष प्रस्तुति [[आइ एम...वर्ल्ड टूर]]को सुरुवात गरिन्, जसले १०८ प्रस्तुतिबाट $११ करोड ९५ लाखको कमाइ भित्र्यायो ।<ref>{{cite news|last=क्यासर्ली|first=मेगन|url=https://www.forbes.com/sites/meghancasserly/2012/12/10/beyonce-knowles-50-million-pepsi-deal-takes-creative-cues-from-jay-z/|title=Beyoncé's $50&nbsp;Million Pepsi Deal Takes Creative Cues From Jay-Z|trans-title=बियोन्सेको $५ करोड पेप्सी साझेदारीको जे-जीद्वारा व्यवस्थापन|newspaper=फोर्ब्स|date=डिसेम्बर १०, २०१२|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121210211310/http://www.forbes.com/sites/meghancasserly/2012/12/10/beyonce-knowles-50-million-pepsi-deal-takes-creative-cues-from-jay-z/|archivedate=डिसेम्बर १०, २०१२|url-status=सक्रिय}}</ref> सन् २००८ मा ''[[क्याडिल्याक रेकर्ड्स]]''मा [[एटा जेम्स]]को भूमिका निर्वाह गरेकी बियोन्सेले आफ्नो प्रस्तुतिका लागि सकारात्मक आलोचनात्मक प्रतिक्रिया पाएकी थिइन् ।<ref name="masterson">{{cite news|last=मास्टरटन|first=लरी|url=http://www.dailytelegraph.com.au/entertainment/insider/is-beyonce-beyond-her-best/story-e6frewt9-1225697057494|title=Is Beyoncé Beyond Her Best?|trans-title=के बियोन्सेले आफ्नो सर्वोत्कृष्ट प्रस्तुतिलाई पनि पार गरेकी छिन् ?|work=द डेली टेलिग्राफ|date=अप्रिल १२, २००९ |accessdate=अक्टोबर २१, २०१२}}</ref> जेम्सको चित्रणका लागि बियोन्सेले [[स्याटलाइट पुरस्कार]] र [[एनएएसिपी]] लगायत अन्य पुरस्कारका लागि नामाङ्कन प्राप्त गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|url=http://www.pressacademy.com/satawards/awards2008.shtml|title=2008 13th Annual Satellite Awards Nominees|trans-title=२००८ स्याटलाइट पुरस्कार नामाङ्कन|publisher=इन्टरनेशनल प्रेस एकेडेमी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035312/http://www.pressacademy.com/satawards/awards2008.shtml|archivedate=डिसेम्बर २, २००८}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090117060158/http://www.pressacademy.com/satawards/awards2008.shtml |date=2009-01-17 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.naacpimageawards.net/40/nom_movies.php|title=The 40th NAACP Image Awards|trans-title=४० औँ एनएएसिपी इमेज पुरस्कार|publisher=एनएएसिपी इमेज पुरस्कार|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090211235604/http://www.naacpimageawards.net/40/nom_movies.php|archivedate=फेब्रुअरी ११, २०१९}}</ref> बियोन्सेले यो चलचित्रबाट कमाएकी सबै आम्दानी लागु पदार्थ दुर्व्यसनीमा लागेका व्यक्तिको सहयोग गर्ने फीनिक्स हाउसमा दान गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|url=http://www.bet.com/Music/News/musicnews_beyoncedonatesalary_1.05.09.htm|title=Beyoncé Donates Movie Salary To Drug Treatment Centers|trans-title=बियोन्सेले आफ्नो तलब लागु पदार्थ दुर्व्यसनीमा परेका मान्छेहरूलाई सहयोग गर्ने संस्थामा दान गरिन्|last=हार्लिङ|first=ड्यानिएल|date=जनवरी ५, २००७|publisher=ब्ल्याक इन्टरटेनमेन्ट टेलिभिजन|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090509164144/http://www.bet.com/Music/News/musicnews_beyoncedonatesalary_1.05.09.htm|archivedate=मे ९, २००९|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090509164144/http://www.bet.com/Music/News/musicnews_beyoncedonatesalary_1.05.09.htm |date=2009-05-09 }}</ref> जनवरी २०, २००९ मा बियोन्सेले [[बाराक ओबामा|बराक]] र [[मिसेल ओबामा|मिशेल ओबामा]]को पहिलो बलमा जेम्सको "एट लास्ट" प्रस्तुत गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|last=कफम्यान|first=गिल|url=http://www.mtv.com/news/articles/1602866/beyonce-sing-obamas-first-dance-at-inaugural-ball.jhtml|title=Beyoncé To Sing For Obamas' First Dance at Inaugural Ball|trans-title=ओबामाको पहिलो बलमा बियोन्सेको प्रस्तुति|publisher=एमटिभी न्यूज|date=जनवरी १६, २००९|accessdate=जून १३, २०११|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202225747/http://www.mtv.com/news/articles/1602866/beyonce-sing-obamas-first-dance-at-inaugural-ball.jhtml|archive-date=2013-12-02}}</ref> बियोन्से [[एली लार्टर]] र [[इड्रिस एल्बा]]सँग ''[[अब्सेस्ड]]''मा देखिएकी थिइन् जसमा उनी श्यारन चार्ल्सको भूमिका निर्वाह गर्छिन् । खासै राम्रो आलोचनात्मक प्रतिक्रिया नपाए पनि यस चलचित्रले $२ करोडको लगानीमा $६ करोड ८० लाख कमायो ।<ref>{{cite web|first=हिलरी|last=लुइस|url=http://articles.businessinsider.com/2009-04-25/entertainment/29979486_1_slow-weekend-movies-opening-million-weekend|archive-url=https://archive.today/20130118143013/http://articles.businessinsider.com/2009-04-25/entertainment/29979486_1_slow-weekend-movies-opening-million-weekend|url-status=निष्क्रिय|archive-date=जनवरी १८, २०१३|title=Box Office Preview: Audience ''Obsessed'' With Beyoncé|trans-title=बक्स अफिस प्रीभ्यू: दर्शक बियोन्सेसँग ''अब्सेस्ड''|website=बिजनेस इन्साइदर|date=अप्रिल २५, २००९|accessdate=अक्टोबर २२, २०१२}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20130118143013/http://articles.businessinsider.com/2009-04-25/entertainment/29979486_1_slow-weekend-movies-opening-million-weekend |date=2013-01-18 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=cadillacrecords.htm|title=Cadillac Records|trans-title=क्याडिल्याक रेकर्ड्स|website=बक्स अफिस मोजो|accessdate=अप्रिल २९, २०१३}}</ref><ref>{{cite web|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=obsessed.htm|website=बक्स अफिस मोजो|accessdate=अप्रिल २९, २०१३|title=Obsessed|trans-title=अब्सेस्ड}}</ref> चलचित्रको अन्तिम दृश्यमा श्यारन र एली लार्टरको पात्रको बीचमा भएको झगडाले [[एमटिभी मूभी पुरस्कार]] जितेको थियो ।<ref>{{cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1640890/2010-mtv-movie-awards-complete-winners-list.jhtml|title=2010 MTV Movie Awards: Complete Winners List|trans-title=२०१० एमटिभी चलचित्र पुरस्कार: विजेताहरूको सूची|publisher=एमटिभी न्यूज|first=जश|last=विग्लर|date=जून ६, २०१०|accessdate=जुलाई १७, २०११|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514074439/http://www.mtv.com/news/articles/1640890/2010-mtv-movie-awards-complete-winners-list.jhtml|archive-date=2013-05-14}}</ref> बियोन्सेले ५२ औँ वार्षिक ग्रामी पुरस्कारमा १० नामाङ्कन प्राप्त गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/news/266527/beyonce-taylor-swift-peas-lead-grammy-award-nominations|title=Beyoncé, Taylor Swift, Peas Lead Grammy Award Nominations|trans-title=बियोन्से, टेलर स्विफ्ट र पीज ग्रामी नामाङ्कनको अगुवाईमा|last=डोनाह्यु|first=एन|date=डिसेम्बर २०, २००९|website=बिलबोर्ड|accessdate=डिसेम्बर ३, २००९}}</ref> एकै वर्षमा सबैभन्दा बढी नामाङ्कन प्राप्त गरेकी गायिकाको रूपमा बियोन्से र [[लरिन हिल]] एउटै पदमा पर्छन् ।<ref>{{cite web|last=ल्याम्ब|first=बिल|url=http://top40.about.com/b/2009/12/04/beyonce-tied-with-lauryn-hill-for-most-grammy-nominations-in-a-single-year-by-a-female-artist.htm|title=Beyoncé Tied With Lauryn Hill For Most Grammy Nominations in a Single Year by a Female Artist|trans-title=बियोन्से र लरिन हिल सबैभन्दा धेरै ग्रामीका लागि नामाङ्कित|publisher=अबाउट|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091207090310/http://top40.about.com/b/2009/12/04/beyonce-tied-with-lauryn-hill-for-most-grammy-nominations-in-a-single-year-by-a-female-artist.htm|archivedate=डिसेम्बर ७, २००९|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207090310/http://top40.about.com/b/2009/12/04/beyonce-tied-with-lauryn-hill-for-most-grammy-nominations-in-a-single-year-by-a-female-artist.htm |date=2009-12-07 }}</ref> ती १० नामाङ्कन मध्ये ६ मा विजयी भई बियोन्सेले आफ्नो सन् २००४ को रेकर्ड तोडेकी थिइन् । सन् २०१० मा बियोन्से [[लेडी गागा]]को एकल "टेलिफोन" मा सहयोगी कलाकारको रूपमा देखिएकी थिइन् ।<ref name="UKChartHistory">{{cite web|url=http://www.officialcharts.com/artist/_/beyonce/|title=Artist Chart History – Beyoncé|trans-title=कलाकार चार्ट इतिहास - बियोन्से|publisher=ओफिशियल चार्ट्स कम्पनी|accessdate=अक्टोबर २२, २०१२|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022203652/http://www.officialcharts.com/artist/_/beyonce/|archivedate=अक्टोबर २२, २०१२2}}</ref><ref>{{cite web|url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Lady+GaGa+feat%2E+Beyonc%E9&titel=Telephone&cat=s|title=Lady Gaga feat. Beyoncé – "Telephone"|trans-title=लेडी गागा र बियोन्से - "टेलिफोन"|publisher=अस्ट्रेलियन चार्ट्स|accessdate=अक्टोबर २१, २०१२}}</ref> यो गीत संयुक्त राज्यको पप चार्टमा पहिलो स्थानमा सूचिकृत भई दुबै बियोन्से र लेडी गागाको छैटौँ प्रथम स्थानमा परेको गीत बनेको थियो । यसले गर्दा बियोन्से र लेडी गागा सन् १९९२ मा नीलसेन टप ४० चार्टको स्थापना देखि सबैभन्दा बढी एकल पहिलो स्थानमा भएको कलाकारको रूपमा [[मारिया केरी|मराया केरी]]को स्तरमा पुगेका थिए ।<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/news/958963/lady-gaga-beyonce-match-mariahs-record|title=Lady Gaga, Beyoncé Match Mariah's Record|date=मार्च १५, २०१०|trans-title=लेडी गागा, बियोन्से मराया केरीको स्तरमा|accessdate=मार्च १८, २०१०|website=बिलबोर्ड|last=ट्रस्ट|first=गेरी}}</ref> "टेलिफोन" ले सर्वोत्कृष्ट स्वर पप सहयोगको श्रेणीमा ग्रामी पुरस्कारमा नामाङ्कित भएको थियो ।<ref>{{cite news|last=डिक्रो|first=जेसन|url=https://www.usatoday.com/life/music/awards/grammys/2010-12-01-grammy-nominations-list_N.htm|title=Nominations list for the 53rd Annual Grammy Awards|trans-title=५३ औँ ग्रामी पुरस्कारको नामाङ्कन सूची|work=यूएसए टुडे|date=डिसेम्बर १, २०१०|accessdate=डिसेम्बर २, २०१०}}</ref> जनवरी २०१० मा आफ्नी आमाको सुझाव मानी बियोन्सेले आफ्नो व्यक्तिगत जीवनमा ध्यान केन्द्रित गर्न सङ्गीतबाट विश्राम लिने घोषणा गरिन् ।<ref name="hiatus">{{cite web|last=स्पर्लिङ|first=ड्यानिएल|title=Beyoncé: 'Career break saved my sanity'|trans-title=बियोन्से: 'सङ्गीतबाट विश्राम लिएको कारणले मेरो मानसिक स्थिति बिग्रिन सकेन'|url=http://www.digitalspy.co.uk/showbiz/news/a332509/beyonce-career-break-saved-my-sanity.html|website=डिजिटल स्पाइ|accessdate=फेब्रुअरी २३, २०१३}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/life/music/news/2010-01-11-beyonce_N.htm|title=Beyoncé is poised to take a well-deserved break in 2010|trans-title=सन् २०१० मा बियोन्सेले योग्य विश्राम लिने रे|first=एलिसा|last=गार्डनर|accessdate=अगस्ट १, २०११|date=जनवरी २८, २०१०|work=यूएसए टुडे}}</ref> यो समयमा उनी र उनका बुबाले व्यवसायिक साझेदारको भूमिका निर्वाह गर्न बन्द गरे ।<ref>{{cite news|last=केनेडी|first=गेरिक डी.|url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2011/03/beyonce-severes-ties-management-ties-with-father.html|title=Beyoncé Severs Management Ties with Father|trans-title=बियोन्सेले व्यवस्थापनको कामबाट बुबालाई विदा गरिन्|work=लस एन्जलस टाइम्स|date=मार्च २८, २०११|accessdate=अगस्ट १, २०११}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1666719/beyonce-year-of-4.jhtml|title=Beyoncé Shrugs Off 'Fear' In 'Year Of 4'|trans-title=बियोन्सेले 'यर अफ ४' मा 'फियर' लाई विदा गरिन्|first=जस्लिन|last=भेना|publisher=एमटिभी न्यूज|date=जून २८, २०११|accessdate=अगस्ट १, २०११|archive-url=https://web.archive.org/web/20140327041809/http://www.mtv.com/news/articles/1666719/beyonce-year-of-4.jhtml|archive-date=2014-03-27}}</ref> यस बेला उनी [[चीनको विशाल पर्खाल]], [[मिश्रका पिरामिडहरू]], अस्ट्रेलिया, अमेरिकी र बेलायती सङ्गीत उत्सव, सङ्ग्रहालय र ब्याले प्रस्तुति हेर्न गएकी थिइन् ।<ref name="hiatus" /><ref>{{cite web|last=नोल्स|first=बियोन्से|title=Eat, Play, Love|trans-title=खाऊ, खेल, माया गर|url=http://www.essence.com/2012/05/03/beyonce-knowles-nyabj-award-essence-article-eat-play-love/|website=एसेन्स|accessdate=जून ३, २०१३}}</ref> ===सन् २०११ - सन् २०१३: ''४'' र वृत्तचित्र=== [[File:Beyonce (New York 2011).jpg|left|thumb|upright|सन् २०११ मा सार्वजनिक गरिएको ''[[४ (एल्बम)|४]]'' अगस्ट २०११ मा बियोन्सेले [[४ इन्टिमेट नाइट्स विथ बियोन्से]]मा प्रस्तुत गर्दै|alt=माइक्रोफोनमा गीत गाइरहेकी महिला]] जून २६, २०११ मा बियोन्से [[ग्लास्टनबेरी उत्सव]]को २० वर्षको अवधिमा प्रमुख पिरामिड मञ्चमा प्रस्तुति दिने पहिलो एकल गायिका बनेकी थिइन् ।<ref>{{cite press release|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/beyonce-to-headline-glastonbury-festival-115756999.html|title=Beyoncé to Headline Glastonbury Festival|trans-title=ग्लास्टनबेरी उत्सवमा बियोन्सेले प्रस्तुति दिने|publisher=कोलम्बिया रेकर्ड्स|date=फेब्रुअरी १०, २०११|accessdate=फेब्रुअरी १२, २०११}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/the-womens-blog-with-jane-martinson/2011/jun/28/beyonce-headlining-glastonbury-girl-power|title=Beyoncé headlining at Glastonbury was a great girl power moment|trans-title=ग्लास्टनबेरी उत्सवमा बियोन्सेको प्रस्तुतिमा महिला सशक्तिकरणको विषयवस्तु समावेश|newspaper=द गार्डियन|location=लन्डन|first=सेरा|last=फिलिप्स|date=जून २८, २०११}}</ref> उनको चौथो स्टुडियो एल्बम ''[[४ (एल्बम)|४]]'' दुई दिन पछि संयुक्त राज्यमा सार्वजनिक गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/4-mw0002136254|title=''4'' – Beyoncé|trans-title=''४'' - बियोन्से|publisher=अल म्यूजिक|accessdate=अक्टोबर २२, २०१२}}</ref> "रन द वर्ल्ड (गर्ल्स)" र "बेस्ट थिङ आइ नेभर ह्याड" समावेश गरिएको ''४'' को सार्वजनिकीकरणको पहिलो हप्तामा नै ३,१०,००० प्रति बिक्री भयो र बिलबोर्ड २०० मा प्रथम स्थानमा पर्ने बियोन्सेको चौथो एल्बम बन्यो ।<ref name="beyoncehot100" /><ref name="UKChartHistory" /><ref>{{cite web|url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Beyonc%E9&titel=Run+The+World+%28Girls%29&cat=s|title=बियोन्से - रन द वर्ल्ड (गर्ल्स)|publisher=अस्ट्रेलियन चार्ट्स|accessdate=अक्टोबर २२, २०१२}}</ref> उनको चौथो एकल "लभ अन टप" ले हट आर एन्ड बी गीति चार्टको पहिलो स्थानमा ७ हप्ता बितायो भने बिलबोर्ड हट १०० को बीसौँ स्थानमा सूचिकृत भयो ।<ref>"Love on Top" ["लभ अन टप"]: *{{cite web|url=http://music.yahoo.com/blogs/chart-watch/week-ending-march-4-2012-songs-song-tv-010205864.html|title=Week Ending March 4, 2012. Songs: The Song That TV Made Famous|trans-title=मार्च ४, २०१२ मा यो सप्ताहको अन्त्य हुँदै । गीतहरू: टिभीले लोकप्रिय बनाएका गीतहरू|publisher=याहू ! म्यूजिक|first=पौल|last=ग्रीन|date=मार्च ७, २०१२|accessdate=जून २०, २०१२}} *{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/columns/the-juice/502582/chart-juice-mary-j-blige-notches-record-extending-top-10-single|title=Chart Juice: Mary J. Blige Notches Record-Extending Top 10 Single|website=बिलबोर्ड|trans-title=चार्ट जूस: मेरी जे. ब्लाइजको रेकर्ड तोड्ने एकल|first=करिना|last=सान्टिआगो|date=मार्च ९, २०१२|accessdate=जून २०, २०१२}} *{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/columns/the-juice/47178/chart-juice-rihanna-usher-roar-into-top-10|title=Chart Juice: Rihanna, Usher Roar Into Top 10|trans-title=चार्ट जूस: रिहाना, अशर टप १० मा|website=बिलबोर्ड|first=करिना|last=सान्टिआगो|date=मार्च १६, २०१२|accessdate=जून २०, २०१२}} *{{cite web|url=http://music.yahoo.com/blogs/chart-watch/week-ending-march-18-2012-songs-80s-party-004336988.html|title=Week Ending March 18, 2012. Songs: Your '80s Party Mix-Tape|trans-title=मार्च १८, २०१२ मा यो सप्ताहको अन्त्य हुँदै । गीतहरू: ८० दशकको पार्टी मिक्सटेप|publisher=याहू ! म्यूजिक|first=पौल|last=ग्रीन|date=मार्च २१, २०१२|accessdate=जून २०, २०१२}} *{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/columns/the-juice/498685/chart-juice-loverance-rises-up-to-top-10|title=Chart Juice: LoveRance Rises 'Up!' to Top 10|trans-title=चार्ट जूस: लभरान्स टप १० मा|website=बिलबोर्ड|first=करिना|last=सान्टिआगो|date=मार्च ३०, २०१२|accessdate=जून २०, २०१२}} *{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/columns/the-juice/497070/chart-juice-melanie-fiona-notches-first-no-1-on-rbhip-hop-albums|title=Chart Juice: Melanie Fiona Notches First No. 1 on R&B/Hip-Hop Albums|trans-title=चार्ट जूस: मेलनी फिओना आर एन्ड बी र हिप हप श्रेणीमा पहिलो नम्बरमा |website=बिलबोर्ड|first=करिना|last=सान्टिआगो|date=अप्रिल ६, २०१२|accessdate=जून २०, २०१२}} *{{cite web|url=https://www.billboard.com/charts/2012-04-21/r-b-hip-hop-songs|title=R&B/Hip-Hop Songs: Week of April 21, 2012|trans-title=आर एन्ड बी र हिप हप गीतहरू: अप्रिल २१, २०१२ को सप्ताह|website=बिलबोर्ड|accessdate=अप्रिल २१, २०१२}}</ref> ''४'' मा "पार्टी", "काउन्टडाउन", "आइ केर" र "एन्ड अफ टाइम" पनि समावेश गरिएको थियो । बियोन्सेले आफ्नो सन् २०१० को साङ्गीतिक जीवनबाट लिएको विश्रामको वर्णन गर्दै ''[[एसेन्स]]'' पत्रिकाको लागि लेखेको "ईट, प्ले, लभ" का लागि [[न्यू योर्क असोसिएसन अफ ब्ल्याक जर्नलिस्ट्स]]बाट लेखन पुरस्कार पाएकी थिइन् ।<ref>{{cite news|last=डिलन|first=नेन्सी|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music-arts/beyonce-set-win-writing-award-york-association-black-journalists-article-1.1071559|title=Beyoncé set to win a writing award from the New York Association of Black Journalists|trans-title=न्यू योर्क असोसिएसन अफ ब्ल्याक जर्नलिस्ट्सद्वारा बियोन्से पुरस्कृत|work=डेली न्यूज|date=मे २, २०१२|accessdate=मे ८, २०१२}}</ref> सन् २०११ को पछिल्लो भागमा बियोन्सेले न्यू योर्कको रोजल्यान्ड बलरूममा ४ इन्टिमेट नाइट्स विथ बियोन्से कन्सर्टमा ४ रात प्रत्यक्ष प्रस्तुति दिइन् ।<ref name="beyonceonline1">{{cite web|url=http://www.beyonceonline.com/us/news/beyonc%C3%A9-perform-4-intimate-nights-beyonc%C3%A9-concert-series-new-yorks-roseland-ballroom|title=Beyoncé To Perform '4 Intimate Nights With Beyoncé' At New York's Roseland Ballroom|trans-title=बियोन्सेद्वारा रोजल्यान्ड बलरूममा '४ इन्टिमेट नाइट्स विथ बियोन्से' प्रस्तुति|publisher=बियोन्से|date=अगस्ट ५, २०११|accessdate=अगस्ट २८, २०१३|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120217062541/http://www.beyonceonline.com/us/news/beyonc%C3%A9-perform-4-intimate-nights-beyonc%C3%A9-concert-series-new-yorks-roseland-ballroom|archivedate=फेब्रुअरी १७, २०१२}}</ref> ''४'' को १० लाख प्रति बिक्री भएको उपलक्ष्यमा अगस्ट १, २०११ मा [[रेकर्डिङ इन्डस्ट्री असोसिएसन अफ अमेरिका]]ले उक्त एल्बमलाई प्लेटिनमको दर्जा दिएको थियो ।<ref>{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH_RESULTS&artist=Beyonce&format=ALBUM&go=Search&perPage=50/|title=Beyoncé's 4 Certified Platinum|trans-title=बियोन्सेको ४ अब प्लेटिनम एल्बम|website=र्याप-अप|date=अगस्ट १, २०११|accessdate=अगस्ट २, २०११|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070626051113/http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH_RESULTS|archivedate=जून २६, २००७}}</ref> डिसेम्बर २०१५ भित्र संयुक्त राज्यमा यो एल्बमको १५ लाख प्रति बिक्री भैसकेको थियो ।<ref name="4 US Sales">{{cite web|url=https://music.yahoo.com/blogs/chart-watch/chart-watch-ed-sheerans-transatlantic-1-202342797.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714231425/https://music.yahoo.com/blogs/chart-watch/chart-watch-ed-sheerans-transatlantic-1-202342797.html|archivedate=जुलाई १४, २०१४|title=Chart Watch: Ed Sheeran's Transatlantic #1|trans-title=चार्ट वाच: एड शिरनको ट्रान्सएटलान्टिक नम्बर १|publisher=याहू ! म्यूजिक|first=पौल|last=ग्रीन|date=जुलाई २, २०१४|accessdate=जुलाई २, २०१४}}</ref> फेब्रुअरी ८, २०१५ भित्र यो एल्बमलाई [[स्पोटिफाई|स्पटिफाई]]मा १० करोड चोटी सुनिएको थियो जसले गर्दा बियोन्से ३ ओटा एल्बममा १० करोड सुनाई पुग्ने पहिलो गायिका बनेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.co.uk/beyonce/news/beyonce-breaks-spotify-record-as-4-hits-a-billion-streams|title=Beyoncé Breaks Spotify Record as '4' Hits a Billion Streams|trans-title='४' मा १० करोड सुनाई पुगेपछि बियोन्सेले स्पटिफाईको रेकर्ड तोडिन्|publisher=एमटिभी|first=स्याम|last=प्रान्स|date=फेब्रुअरी ५, २०११|accessdate=फेब्रुअरी ६, २०११}}</ref> जून २०१२ मा [[रेभल एटलान्टिक सिटी]]को उद्घाटन मनाउन बियोन्सेले त्यहाँ [[रेभल प्रिजेन्ट्स: बियोन्से लाइभ|चार रातका लागि प्रस्तुति दिएकी थिइन्]] जुन उनले आफ्नी छोरी जन्माए पछिको प्रथम प्रत्यक्ष प्रस्तुति थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.beyonce.com/news/fourth-show-added-at-revel|title=Fourth Show Added at Revel|trans-title=रेभलमा चौथो प्रस्तुति थपियो|publisher=बियोन्से|date=मे ७, २०१२|accessdate=मे ८, २०१२|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120510025938/http://www.beyonce.com/news/fourth-show-added-at-revel|archivedate=मे १०, २०१२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510025938/http://www.beyonce.com/news/fourth-show-added-at-revel |date=2012-05-10 }}</ref><ref>{{cite news|last=माकारेची|first=किया|url=https://huffingtonpost.com/2012/05/25/beyonce-revel-concert-new-atlantic-city_n_1545181.html|title=Beyoncé, Revel: Singer's Atlantic City Concerts Mark First Return To Stage Since Blue Ivy Carter Was Born|trans-title=बियोन्से, रेभल: ब्लू आइभीको जन्म पछि बियोन्सेको प्रथम प्रत्यक्ष प्रस्तुति|work=हफपोस्ट|date=मे २५, २०१२|accessdate=अक्टोबर २२, २०१२}}</ref> जनवरी २०१३ मा डेस्टिनीज चाइल्डले आफ्ना पुराना एल्बमहरूमा भएका प्रेम प्रसङ्गयुक्त गीतका साथै "न्युक्लियर" नामक गीत समावेश गरी आफ्नो तेस्रो सङ्ग्रहित एल्बम ''[[लभ सङ्स]]'' सार्वजनिक गरे ।<ref>{{cite news|last=ग्यारीबल्डी|first=क्रिस्टिना|url=http://www.mtv.com/news/articles/1700073/destinys-child-nuclear-single.jhtml|title=Destiny's Child Drop New Single 'Nuclear'|trans-title=डेस्टिनीज चाइल्डद्वारा 'न्युक्लियर' को सार्वजनिकीकरण|publisher=एमटिभी न्यूज|date=जनवरी ११, २०१३|accessdate=जनवरी १३, २०१३|archive-url=https://web.archive.org/web/20130114031230/http://www.mtv.com/news/articles/1700073/destinys-child-nuclear-single.jhtml|archive-date=2013-01-14}}</ref> बियोन्सेले पहिले देखि रेकर्ड गरिएको ट्र्याकको प्रयोग गरी वाशिङटन डिसीमा आयोजित राष्ट्रपति ओबामाको दोस्रो उद्घाटनमा अमेरिकी राष्ट्रिय गान गाएकी थिइन् ।<ref name="secondinauguration">{{cite news|last=रिचार्ड्स|first=क्रिस|url=https://www.washingtonpost.com/national/inauguration/beyonce-to-sing-the-star-spangled-banner-at-inauguration/2013/01/09/f343e4e4-5a75-11e2-88d0-c4cf65c3ad15_story.html|title=Beyoncé to sing 'The Star-Spangled Banner' at inauguration|trans-title=बियोन्सेले उद्घाटनमा राष्ट्रिय गान गाउने|work=द वाशिङटन पोस्ट|date=जनवरी १०, २०१३|accessdate=जनवरी ११, २०१३}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news/arts/story/2013/01/31/beyonce-super-bowl-halftime.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130201002813/http://www.cbc.ca/news/arts/story/2013/01/31/beyonce-super-bowl-halftime.html|archivedate=फेब्रुअरी १, २०१३|title=Beyoncé answers lip-sync critics at Super Bowl presser|trans-title=बियोन्सेले लिप सिङ्क गरेको आलोचनाको जवाफ दिन्छिन्|agency=असोसिएटेड प्रेस|date=जनवरी ३१, २०१३|accessdate=फेब्रुअरी १, २०१३|publisher=सिबिसी न्यूज}}</ref> अर्को महिना, बियोन्सेले [[न्यू ओर्लीन्स]]मा आयोजित [[सुपर बोल]]मा प्रस्तुति दिइन् ।<ref>{{cite magazine|url=http://www.rap-up.com/2012/10/16/report-beyonce-to-perform-at-super-bowl-halftime-show/|title=Beyoncé to Perform at Super Bowl Halftime Show|trans-title=बियोन्सेले सुपर बोलमा प्रस्तुति दिने|magazine=र्याप-अप|date=अक्टोबर १६, २०१२|accessdate=अक्टोबर १७, २०१२|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818061122/https://www.rap-up.com/2012/10/16/report-beyonce-to-perform-at-super-bowl-halftime-show/|archive-date=2020-08-18|access-date=2020-08-27}}</ref> एक मिनेटमा २,६८,००० ट्विटको दरमा राखिएको यो प्रस्तुति [[ट्विटर]]को इतिहासमा नै दोस्रो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण घटना बनेको छ ।<ref>{{cite web|url=https://www.mtv.com/news/articles/1713119/vma-ratings-record.jhtml|title=2013 VMAs Shatter Twitter Records|trans-title=२०१३ भिएमएद्वारा ट्विटरको रेकर्ड तोडियो|date=अगस्ट २६, २०१३|accessdate=अक्टोबर २९, २०१३|archive-url=https://web.archive.org/web/20140321052029/http://www.mtv.com/news/articles/1713119/vma-ratings-record.jhtml|archive-date=2014-03-21}}</ref> ५५ औँ वार्षिक [[ग्रामी पुरस्कार]]मा बियोन्सेले "लभ अन टप" को लागि पुरस्कार पाइन् ।<ref>{{cite magazine|url=http://www.rap-up.com/2013/02/10/55th-annual-grammy-awards-list-of-winners/|title=List of winners at the 55th Grammy Awards|trans-title=५५ औँ वार्षिक ग्रामी पुरस्कार विजेताहरूको सूची|magazine=र्याप-अप|date=फेब्रुअरी १०, २०१३|accessdate=फेब्रुअरी ११, २०१३}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> फेब्रुअरी १६, २०१३ मा [[एचबिओ|एचबीओ]]मा पहिलो पटक प्रसारण गरिएको उनको वृत्तचित्र ''[[लाइफ इज बट अ ड्रीम]]''को निर्देशनमा बियोन्सेले पनि सहयोग गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite magazine|url=http://www.rap-up.com/2013/01/11/beyonce-reveals-herself-in-life-is-but-a-dream-hbo-documentary-trailer/|title=Beyoncé Reveals Herself in 'Life Is But a Dream' HBO Documentary (Trailer)|trans-title=एचबीओ वृत्तचित्र 'लाइफ इज बट अ ड्रीम' को ट्रेलरमा बियोन्सेले आफ्नो असलियतको खुलासा गर्छिन्|magazine=र्याप-अप|date=जनवरी ११, २०१३|accessdate=जनवरी १२, २०१३}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/hbos-thoughts-on-beyonce-co-directing-her-documentary-2013-1|title=HBO Wasn't 'Crazy in Love' With Beyoncé Co-Directing Her Documentary|trans-title=बियोन्से आफ्नो एचबीओ वृत्तचित्रको निर्देशनसँग खासै मायामा परेकी थिइनन्|last=अकुना|first=क्रिस्टेन|website=बिजनेस इन्साइडर|date=जनवरी २३, २०१३|accessdate=मे २०, २०१७}}</ref> ==कलाकारिता== ===स्वर र साङ्गीतिक शैली=== {{quote box |quote = "सिङ्गल लेडिज" सार्वजनिक गरिएको बेला मेरो हालसालै विवाह भएको थियो र मान्छेहरूको दिनदिनै बिहे भइरहेको हुन्छ । त्यसपछि [[जस्टिन टिम्बरलेक]]ले ''[[स्याटरडे नाइट लाइभ]]''मा भिडियोको पुनर्निर्माण गरे । त्यही वर्ष [[युट्युब]] पनि लोकप्रिय भयो । "इरिप्लेसेबल" मा प्रयोग गरेको अकुस्टिक गिटार र ८०८ ड्रमको मिश्रण नयाँ किसिमको थियो, जसले गर्दा गीतको शैली पनि नवीन बन्यो । "क्रेजी इन लभ" पनि आशा नगरिएको ढङ्गले पप सङ्गीत जगतमा लोकप्रिय भयो । मेरो एल्बम सार्वजनिकीकरणको लागि पठाउने केही समय अघि नै मैले जे-जीलाई त्यो गीतमा सहयोग गर्न आग्रह गरेकी थिए । धन्न जे-जीले निसङ्कोच मानिहाले । त्यो गीत कहिल्यै नि पुरानो हुने छैन । मैले जति चोटी गाए पनि त्यो गीत चाहिँ पुरानो हुँदैन ।|source= — बियोन्से<ref name="billboard q&a">{{cite web|title=Beyoncé Q&A: The Billboard Music Awards Millennium Artist Discusses Her Career And New Album|trans-title=बियोन्से प्रश्नोत्तर: बिलबोर्ड सङ्गीत पुरस्कार मिलेनियम कलाकारले आफ्नो कार्य जीवन र नयाँ एल्बमको बारेमा बातचित गर्छिन्|website=बिलबोर्ड|first=रे|last=रोजर्स|url=https://www.billboard.com/articles/news/471650/beyonce-qa-the-billboard-music-awards-millennium-artist-discusses-her-career|date=मे ११, २०११|accessdate=मे १०, २०१२}}</ref> |align = right |width = 35% |border = 1px |fontsize = 90% }} [[जोडी रोजेन]]ले "लोकसङ्गीतमा प्रयोग गर्न सकिने सर्वोत्कृष्ट वाद्ययन्त्र" भनी बियोन्सेको स्वर र लयको प्रशंसा गरेका छन् ।<ref name=rosen2014>{{cite news|last1=रोजेन|first1=जोडी|title=The Woman on Top of the World|trans-title=विश्वको सर्वोत्कृष्ट महिला|url=https://tmagazine.blogs.nytimes.com/2014/06/03/beyonce-the-woman-on-top-of-the-world/?_php=true&_type=blogs|accessdate=जून २०, २०१४|work=द न्यू योर्क टाइम्स|date=जून ३, २०१४}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनको स्वर र गायनको कारणले नै उनी डेस्टिनीज चाइल्डकी प्रमुख गायिकाको रूपमा प्रख्यात छिन् ।<ref>{{cite news|last=कार्डवेल|first=डायान|title=Fame; In Sync|trans-title=ख्याती; सिङ्कमा|url=https://www.nytimes.com/2001/09/09/magazine/fame-in-sync.html|work=द न्यू योर्क टाइम्स|date=सेप्टेम्बर ९, २००१|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110426105048/http://www.nytimes.com/2001/09/09/magazine/fame-in-sync.html|archivedate=अप्रिल २६, २०११|url-status=सक्रिय}}</ref> ''[[द न्यू योर्क टाइम्स]]''का जोन परेलेसले उनको स्वरको वर्णन गर्दा "मखमली र टार्टको सम्मिश्रण, आक्रामक तथापि लोभ्याउने" भनेका छन् ।<ref name="Pareles">{{cite news|last=परेलेस|first=जोन|title=Empowerment, Allure and a Runway's Flair|trans-title=सशक्तिकरण, आकर्षण र प्रतिभा|url=https://www.nytimes.com/2005/08/01/arts/music/01dest.html|work=द न्यू योर्क टाइम्स|date=अगस्ट १, २००५|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130227235347/http://www.nytimes.com/2005/08/01/arts/music/01dest.html|archivedate=फेब्रुअरी २७, २०१३|url-status=सक्रिय}}</ref> रोजेनले बियोन्सेको सङ्गीतलाई आधुनिक र परम्परागतको सुमधुर सम्मिश्रण भनेका छन् ।<ref name="rosen2014"/> बियोन्सेको स्वर र कलाको प्रशंसा गर्ने कयौँ आलोचक र समीक्षक मध्ये ''[[द वाशिङटन पोस्ट]]''का क्रिस रिचार्ड्स अनुसार बियोन्सेले कुनै पनि धुनलाई आफ्नो सुमधुर स्वर र शक्तिशाली गर्जनले सामञ्जस्यपूर्ण बनाउन सक्छिन् ।<ref>{{cite news|title=Beyoncé's 'B'Day' Is Nothing to Celebrate|trans-title=बियोन्सेको 'बीडे' मनाउन योग्य छैन|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/05/AR2006090501475.html|work=द वाशिङटन पोस्ट|date=सेप्टेम्बर ६, २००६|first=क्रिस|last=रिचार्ड्स|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121104070148/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/05/AR2006090501475.html|archivedate=नोभेम्बर ४, २०१२|url-status=सक्रिय}}</ref> बियोन्सेको सङ्गीतमा सामान्यतया [[आर एन्ड बी]], [[पप सङ्गीत|पप]] र [[हिप हप सङ्गीत|हिप हप]] शैलीका प्रयोग हुने भए पनि धेरै गीतहरूमा [[सोल सङ्गीत|सोल]] र [[फङ्क सङ्गीत|फङ्क]]को प्रयोग गरिएको पाइन्छ ।<ref name="AllMusic12">{{cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/beyonc%C3%A9-mn0000761179|title=Beyoncé, the Bio|trans-title=बियोन्से, जीवनी|first=एन्डी|last=केलम्यान|publisher=अल म्यूजिक|accessdate=अगस्ट २८, २०१८}}</ref><ref name="AllMusic12"/><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/music-review-behold-beyonc-the-cybernetic-goddess-of-rb-8590792.html|title=Music review: Behold Beyoncé, the cybernetic goddess of R&B|trans-title=सङ्गीत समिक्षा: बियोन्से, आर एन्ड बीकी देवी|first=निक|last=हेस्टेड|work=दी इन्डिपेन्डेन्ट|date=अप्रिल २६, २०१३|accessdate=जुलाई २६, २०१३|location=लन्डन}}</ref><ref>{{cite news|last=पेट्रिडिस|first=अलेक्सिस|title=Pop review: Beyoncé, I Am ... Sasha Fierce|trans-title=पप समीक्षा: बियोन्से, आइ एम...साशा फियर्स|url=https://www.theguardian.com/music/2008/nov/14/beyonce-i-am-sasha-fierce|work=द गार्डियन|accessdate=नोभेम्बर २, २०१२|location=लन्डन|date=नोभेम्बर १३, २००८}}</ref><ref name="JayZ&BeyonceTheKing&QueenofHipHop">{{cite web|url=http://www.goodtimes.com.pk/jay-z-beyonce-the-king-queen-of-hip-hop/|title=Jay Z & Beyoncé the King & Queen of Hip Hop|trans-title=जे-जी र बियोन्से हिप हपका राजारानी|work=गुड टाइम्स|last=लोन|first=मलिया|date=जून ३०, २०१७|accessdate=जनवरी १, २०१९}}</ref> ''४'' मा बियोन्सेले अन्य स्टुडियो एल्बममा भन्दा बढी सन् १९९० को दशकको आर एन्ड बी, सोल र हिप हपको प्रयोग गरेकी थिइन् ।<ref name="billboard q&a" /> प्रायः अङ्ग्रेजी गीत निकाल्ने बियोन्सेले अमेरिकी रेकर्ड निर्माता रूडी पेरेजको सहयोगमा ''बीडे''को पुनः सर्वजनिकीकरणको बेला आफ्नो विस्तृत एल्बम ''[[इर्रेम्प्लाजाब्ले]]''मा स्पेनी भाषामा गीत गएकी थिइन् ।<ref name="Vineyard1">{{cite web|last=भिनयार्ड|first=जेनिफर|title=Beyoncé: Behind The B'Day Videos 1|trans-title=बियोन्से: बीडे भिडियोहरूको पर्दा पछाडि १|url=http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/videos_07/news_feature_040207/index.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070407000656/http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/videos_07/news_feature_040207/index.jhtml|archivedate=अप्रिल ७, २००७|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819020647/http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/videos_07/news_feature_040207/index.jhtml |date=2016-08-19 }}</ref> ===गीत रचना र विवाद=== बियोन्सेले डेस्टिनीज चाइल्डको भाग हुँदा सार्वजनिक गरेको धेरैजसो गीत रचना गरेको श्रेय पाएकी छिन् ।<ref name="Kaufman" /> आफ्नो एकल साङ्गीतिक कार्य जीवनमा निकालेको सबै गीतमा उनले रचनाको श्रेय पाए पनि पूर्ण श्रेय भने पाएकी छैनन् ।<ref name="Fallon"/> उनका पुराना गीतहरूमा व्यक्तिगत धारणाको प्रचुरता देखिन्थ्यो र "इन्डिपेन्डेन्ट विमेन" तथा "सर्भाइभर" जस्ता गीतहरूले उनको नारीवादी विचार धारणाको पुष्टि गर्दछ । यद्यपि, उनले जे-जीसँग प्रेम सम्बन्ध सुरु गरेपछि उनका गीतहरूमा पनि प्रेम प्रसङ्ग सुनिन थालिए । यसको प्रमुख उदाहरणको रूपमा उनको गीत "केटर फोर यू" लाई लिन सकिन्छ ।<ref name="Vineyard">{{cite web|last=भिनयार्ड|first=जेनिफर|title=Beyoncé Shoots Down Jay-Z Marriage Rumors in Vanity Fair Interview|trans-title=भ्यानिटी फेयरमा बियोन्सेद्वारा जे-जीसँगको विवाहको हल्ला अस्वीकार|url=http://www.mtv.com/news/articles/1510890/beyonce-shoots-down-marriage-rumors-mag.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|date=अक्टोबर ४, २००५|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110624083943/http://www.mtv.com/news/articles/1510890/beyonce-shoots-down-marriage-rumors-mag.jhtml|archivedate=जून ४, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140203131656/http://www.mtv.com/news/articles/1510890/beyonce-shoots-down-marriage-rumors-mag.jhtml |date=2014-02-03 }}</ref> बियोन्सेले ''डेन्जरस्ली इन लभ''को ताल आफैँ निर्माण नगरे तापनि लय निर्माणमा सहयोग गरेको हुनाले उनले सो एल्बमको सह-निर्माताको श्रेय पाएकी छिन् ।<ref>{{cite web|last=मस|first=कोरी|title=Beyoncé: Genuinely in Love – Part 2|trans-title=बियोन्से: साँच्चिकै प्रेममा - भाग २|url=http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/news_feature_062703/index2.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030704031430/http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/news_feature_062703/index2.jhtml|archivedate=जुलाई ४, २००३|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150517193403/http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/news_feature_062703/index2.jhtml |date=2015-05-17 }}</ref> सन् २००१ मा बियोन्से वर्षको पप सङ्गीतकारको श्रेणीमा [[अमेरिकन सोसाइटी अफ कम्पोजर्स, अथर्स एन्ड पब्लिशर्स]] पप सङ्गीत पुरस्कार जित्ने प्रथम अफ्रिकी-अमेरिकी महिला र दोस्रो महिला सङ्गीतकार भएकी थिइन् ।<ref name="FOX" /><ref name="CBS">{{cite news|last=नील|first=रोम|title=Beyoncé Tries For Timeless|trans-title=कालजेयी बियोन्से|url=https://www.cbsnews.com/stories/2003/07/08/earlyshow/leisure/music/main562232.shtml|publisher=सिबिएस न्यूज|date=फेब्रुअरी ११, २००९|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030814230342/http://www.cbsnews.com/stories/2003/07/08/earlyshow/leisure/music/main562232.shtml|archivedate=अगस्ट १४, २००३|url-status=सक्रिय}}</ref> सन् १९७१ मा [[क्यारोल किङ]] र सन् १९९१ मा मराया केरी पछि ३ प्रथम स्थानमा सूचिकृत भएका गीतहरूको लेखन र रचनाको श्रेय पाउने तेस्रो महिला भएकी थिइन् बियोन्से । प्रथम स्थानमा सूचिकृत गीतहरू गनी ९ गीत रचना श्रेय भएकी बियोन्सेलाई धेरैले [[डायान वारेन]]सँग तुलना गरेका छन् ।<ref>{{cite web|last=ब्रन्सन|first=फ्रेड|title=Chart Beat Chat|trans-title=चार्ट बीट गफ|url=https://www.billboard.com/articles/news/56489/chart-beat-chat|website=बिलबोर्ड|date=डिसेम्बर ६, २००६|accessdate=मार्च २९, २०११}}</ref> बियोन्सेले पछि ''४'' को लागि [[सेप्टेम्बर ११ को हमला]]बाट प्रभावित भई "आइ वज हियर" लेखेकी थिइन् ।<ref name="DianeWarren">{{cite news|last=वीजलम्यान|first=ज्यारेट|url=http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/diane_warren_MvOyezmG2CwASoj6TUO1xL|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110603064442/http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/diane_warren_MvOyezmG2CwASoj6TUO1xL|archivedate=जून ३, २०११|title=Diane Warren talks greatest hits, Beyoncé & Due Voci|trans-title=डायान वारेनले आफ्ना सर्वोत्कृष्ट गानाहरू, बियोन्से र ड्यू भोचीको बारेमा कुरा गर्छिन्|work=न्यू योर्क पोस्ट|date=जून १, २०११|accessdate=अगस्ट २, २०११}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110603064442/http://www.nypost.com/p/blogs/popwrap/diane_warren_MvOyezmG2CwASoj6TUO1xL |date=2011-06-03 }}</ref> मे २०११ मा ''बिलबोर्ड''ले बियोन्सेलाई बिलबोर्ड हट १०० मा परेका ८ एकल गीतहरू लेखेको हुनाले सर्वोत्कृष्ट २० हट १०० गीतकारहरूको सुचीमा सत्रौँ स्थानमा सूचिकृत गरेको थियो । त्यो सूचीमा बियोन्से, [[एलिसिया किज]] र [[टेलर स्विफ्ट]] गरी तीन महिलाहरू मात्रै सूचिकृत भएका थिए ।<ref>{{cite web|last1=कौलफिल्ड|first1=कीथ|last2=ट्रस्ट|first2=गेरी|url=https://www.billboard.com/articles/list/471171/top-20-hot-100-songwriters-2000-2011|title=Top 20 Hot 100 Songwriters Performance|trans-title=सर्वोत्कृष्ट २० हट १०० गीतकारहरूको प्रस्तुति|website=बिलबोर्ड|date=मे २३, २०११|accessdate=सेप्टेम्बर १३, २०११}}</ref> बियोन्सेको गीत रचनाको श्रेयमा धेरै पत्रकार र सङ्गीतकारले प्रश्न उठाएका छन् ।<ref name="Fallon"/> आफूले गीतको लेखनमा सानो भूमिका निभाए वा सहयोग मात्र गरे तापनि बियोन्सेले प्रमुख गीतकारको श्रेय पाउने कुरालाई लिएर धेरै विवाद भएको छ ।<ref name="Fallon"/><ref name="Kritselis"/> सन् २००५ को ''[[भ्यानिटी फेयर (पत्रिका)|भ्यानिटी फेयर]]''को प्रमुख लेखमा उनले डेस्टिनीज चाइल्डको कयौँ पहिलो स्थानमा परेका गीतहरू लेखेको बताएकी थिइन्, जसमा उनलाई सहयोगीको रूपमा श्रेय दिइएको थियो ।<ref name="Kritselis">{{cite news|last=क्रिटसेलिस|first=एलेक्स|date=मे ४, २०१४|url=https://www.pressreader.com/south-africa/the-sunday-independent/20140504/282235188670231|title=Beyonce is great, but... she steals from other artists|trans-title=बियोन्से राम्री छिन् तर...उनी अरू कलाकारहरूको श्रेय लिन्छिन्|newspaper=सन्डे इन्डिपेन्डेन्ट|accessdate=अगस्ट २४, २०२०|via=प्रेस रीडर डट कम}}</ref> सन् २००७ मा [[बार्बरा वाल्टर्स]]सँग अन्तर्वार्ता गर्दा बियोन्सेले डेस्टिनीज चाइल्डको "बूटिलिशियस" गीतको धुन बनाएको दाबी गरेकी थिइन् जसले गर्दा उक्त गीतको निर्माता [[रब फुसारी]]ले बियोन्सेका पिता र तत्काल प्रबन्धक म्याथ्यू नोल्सको विरोधमा आवाज उठाएका थिए ।<ref>{{cite web|url=https://theboombox.com/beyonce-bootylicious/|title=Beyonce Accused of Stealing Credit for 'Bootylicious'|trans-title=बियोन्से माथि 'बूटिलिशियस' को श्रेय चोरेको आरोप|website=द बूमबक्स|accessdate=अगस्ट २७, २०२०}}</ref><ref>{{cite magazine|last=मार्क्स|first=क्रेग|date=फेब्रुअरी २४, २०१०|url=https://www.billboard.com/articles/news/959293/producer-rob-fusari-dishes-on-lady-gaga-beyonce|title=Producer Rob Fusari Dishes on Lady Gaga, Beyoncé|trans-title=निर्माता रब फुसारीले लेडी गागा, बियोन्सेका बारेमा कुरा गर्छन्|magazine=बिलबोर्ड|accessdate=अगस्ट २१, २०२०}}</ref> यद्यपि, सन् २०१६ मा ''इन्टरटेनमेन्ट वीक्ली''सँगको अन्तर्वार्तामा फुसारीले बियोन्सेलाई नै "बूटिलिशियस" को अवधारणा रचना गरेको श्रेय दिए ।<ref>{{Cite web|title=Inside the making of Destiny's Child's 'Bootylicious' 15 years later|trans-title=१५ वर्ष पछि डेस्तिनीज चाइल्डको 'बूटिलिशियस' को निर्माण प्रक्रिया|url=https://ew.com/article/2016/05/20/destinys-child-bootylicious-15th-anniversary/|access-date=अगस्ट २४, २०२०|website=इन्टरटेनमेन्ट वीक्ली|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २००७ मा [[एकेडेमी अफ मोशन पिक्चर्स एन्ड सायन्सेस]]ले सर्वोकृष्ट मौलिक गीतको श्रेणीमा मनोनित ''ड्रीमगर्ल्स''को "लिसन" बाट बियोन्सेलाई गीतकारको रूपमा मनोनित गरेन । त्यो बेला भर्खर अपनाइएको ३ गीतकारको सीमा भएकोले बियोन्सेको सो गीतको लेखनमा रहेको भूमिकालाई अरूहरूको भूमिका भन्दा कम महत्त्वपूर्ण मानिएको थियो ।<ref name="Fallon"/> सन् २००९ मा रायन टेडरको "हेलो" गीतको मौलिक डेमो सार्वजनिक भएको थियो जसको धुन बियोन्सेले श्रेय पाएको "हेलो" सँग मिल्दोजुल्दो थियो । ''द गार्डियन''सँगको अन्तर्वार्तामा टेडरले बियोन्सेले गीतको अन्तरामा परिवर्तन गरेको हुनाले श्रेय पाउनु स्वभाविक नै थियो भने ।<ref name="Kritselis"/> सन् २०१४ मा गीतकार [[लिन्डा पेरी]]ले धेरैजसो गायकहरू जस्तै बियोन्सेले पनि गीतको एक-दुई शब्द परिवर्तन गर्न साथै गीतकारको श्रेय खोज्छिन् भनिन्, जसको समर्थन [[फ्र्याङ्क ओशन]]ले पनि गरे ।<ref name="Kritselis"/><ref>{{cite web|last=वेबर|first=लिन्ड्जी|date=जुलाई १६, २०१४|url=https://www.vulture.com/2014/07/linda-perry-comments-on-beyonces-songwriting.html|title=Linda Perry Is Not Impressed with Beyoncé's 'Songwriting'|trans-title=लिन्डा पेरी बियोन्सेको 'गीत रचना' देखेर खुसी छैनन्|website=भल्चर|accessdate=अगस्ट २४, २०२०}}</ref> सन् २०१४ मा ''[[सन्डे इन्डिपेन्डेन्ट (आयरल्यान्ड)|सन्डे इन्डिपेन्डेन्ट]]''का पत्रकार अलेक्सिस क्रिटसेलिसले यो गीत रचनासँग सम्बन्धित विवादमा आधारित भई बियोन्सेका प्रशंसकहरू कुन हदसम्म उनको माया र सम्मानमा अन्धो छन् भन्ने कुरामा प्रकाश पार्न खोजेकी थिइन् ।<ref name="Kritselis"/> पप संस्कृतिको आलोचक [[रोजर फ्रीडम्यान]] र ''[[द डेली बीस्ट]]''का केभिन फ्यालनले पनि पप सङ्गीतको जगतमा गायकको प्रसिद्धिको श्रेणी गायकको स्वरका साथै उनका गीतकारलाई पनि दिनुपर्ने भनेका छन् ।<ref name="Fallon">{{cite web|last=फ्यालन|first=केभिन |date=अप्रिल १३, २०१७|url=https://www.thedailybeast.com/does-beyonce-write-her-own-music-and-does-it-really-matter|title=Does Beyoncé Write Her Own Music? And Does It Really Matter?|trans-title=के बियोन्सेले आफ्ना गीतहरू आफैँ लेख्छिन् ? र के यो महत्त्वपूर्ण छ ?|website=द डेली बीस्ट|accessdate=अगस्ट २१, २०२०}}</ref> ''भ्यानिटी फेयर''का जेम्स एस. मर्फीले भनेझैँ बियोन्से आफ्नो गीत लेखन र रचनाको लागि लोकप्रिय नभए पनि तर [[फ्र्याङ्क सिनाट्रा]] र [[बिली होलिडे]] जस्तै आफूलाई दिइएका शब्दहरूमा भावना ल्याउन सक्ने क्षमताको कारणले प्रसिद्ध छिन् ।<ref>{{cite magazine|last=मर्फी|first=जेम्स एस.|date=अप्रिल २५, २०१६|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2016/04/beyonce-songwriters|title=Here's Why Criticizing Beyoncé for Working with Songwriters Is Ignorant|trans-title=बियोन्सेलाई गीतकारहरूसँग काम गरेकोमा आलोचना दिनु किन समयको बर्बादी मात्रै हो|magazine=भ्यानिटी फेयर|accessdate=अगस्ट २४, २०२०}}</ref> ===प्रभाव=== बियोन्सेले [[माइकल ज्याक्सन]]लाई आफ्नो प्रमुख साङ्गीतिक प्रभाव मान्छिन् ।<ref>{{cite web|title=Beyoncé, Top Stars Tip Their Hats to Michael Jackson|trans-title=बियोन्से, प्रमुख कलाकारहरूद्वारा माइकल ज्याक्सनलाई श्रद्धाञ्जली|url=http://www.people.com/people/package/article/0,,20287787_20288067,00.html|website=पीपल|date=जून २७, २००९|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090630051828/http://www.people.com/people/package/article/0,,20287787_20288067,00.html|archivedate=जून ३०, २००९|url-status=सक्रिय}}</ref> पाँच वर्षको उमेरमा बियोन्सेले पहिलो पटक ज्याक्सनको प्रत्यक्ष प्रस्तुति हेर्न गई आफू पनि गायिका बन्ने सोच राखेकी थिइन् ।<ref>{{cite news|title=One-on-one with the great Beyoncé transcript|trans-title=महान् बियोन्सेसँग अन्तर्वार्ता|url=https://au.news.yahoo.com/sunday-night/transcripts/a/10444014/one-on-one-with-the-great-beyoncae-transcript/|accessdate=जून ७, २०१४|publisher=याहू !|date=अक्टोबर ११, २०११|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714113707/https://au.news.yahoo.com/sunday-night/transcripts/a/10444014/one-on-one-with-the-great-beyoncae-transcript/|archive-date=जुलाई १४, २०१४|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714113707/https://au.news.yahoo.com/sunday-night/transcripts/a/10444014/one-on-one-with-the-great-beyoncae-transcript/ |date=2014-07-14 }}</ref> सन् २००६ मा ज्याक्सनलाई [[विश्व सङ्गीत पुरस्कार]]ले सम्मानित गर्दा बियोन्सेले ज्याक्सन नभएको भए उनी कहिल्यै सङ्गीतमा नलाग्ने खुलासा गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite news|title=Michael Jackson returns to stage|trans-title=माइकल ज्याक्सन मञ्चमा फिर्ता|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6152976.stm|accessdate=जून ७, २०१४|work=बिबिसी न्यूज|date=नोभेम्बर १६, २००६}}</ref> उनी [[डायना रस]]लाई सर्वोत्कृष्ट मनोरञ्जकको रूपमा सम्मान गर्छिन् ।<ref name="Beyonce's Inspirations">{{cite news|last=वाट्सन|first=मार्गो|title=Influences: Beyoncé|trans-title=प्रभावहरू: बियोन्से|url=https://ew.com/ew/article/0,,1449204,00.html|work=इन्टरटेनमेन्ट वीक्ली|date=अगस्ट २९, २००६|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070107160746/http://www.ew.com/ew/article/0,,1449204,00.html|archivedate=जनवरी ७, २००७|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107160746/http://www.ew.com/ew/article/0,,1449204,00.html |date=2007-01-07 }}</ref> आफ्नो शक्तिलाई स्त्रीलिङ्गी र मोहक बनाउने [[टिना टर्नर]] र उनलाई आफ्नो काममा सधैँ प्रेरणा दिने [[ह्विट्नी ह्यूस्टन|ह्विट्नी ह्युस्टन]]लाई बियोन्सेले खुब मन पराउँछिन् ।<ref>{{cite news|first=रेबेका|last=कडवेल|url=https://quotefancy.com/quote/1277761/Beyonc-Knowles-Tina-Turner-is-someone-that-I-admire-because-she-made-her-strength|title=Beyoncé Knowles, "Tina Turner is someone that I admire"|trans-title=बियोन्से नोल्स, "म टिना टर्नरलाई सम्मान गर्छु"|work=क्वोटफेन्सी|accessdate=डिसेम्बर ८, २०१८}}</ref><ref>{{cite news|first=रेबेका|last=कडवेल|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/destinys-child/article22400636/|title=Destiny's Child|trans-title=डेस्टिनीज चाइल्ड|work=द ग्लोब एन्ड मेल|publisher=द वुडब्रिज कम्पनी |location=टोरन्टो, ओन्टारियो, क्यानडा|date=जुलाई २१, २००१|accessdate=मे ९, २०१८|page=आर १}}</ref> उनले बाल्यकालमा [[मारिया केरी|मराया केरी]]को "भिजन अफ लभ" सुनी गीत गाउनमा अझै बढी समय लगानी गरेकी हुन् ।<ref>{{cite web|url=http://www.complex.com/music/2014/07/best-r-and-b-albums-of-the-90s/mariah-carey|title=The 50 Best R&B Albums of the '90s|trans-title=सन् १९९० दशकका ५० सर्वोत्कृष्ट आर एन्ड बी एल्बमहरू|website=कम्प्लेक्स]|accessdate=जुलाई २४, २०१४|archive-url=https://web.archive.org/web/20151218205049/http://www.complex.com/music/2014/07/best-r-and-b-albums-of-the-90s/mariah-carey|archive-date=2015-12-18}}</ref><ref name="new yorker">{{Cite news|url=https://www.newyorker.com/archive/2006/04/03/060403crmu_music|title=Mariah Carey's record-breaking career|trans-title=मराया केरीको रेकर्ड तोड्ने कार्य जीवन|last=फ्रियर-जोन्स|first=साशा|date=अप्रिल ३, २००६|accessdate=जुलाई २५, २०१०|work=द न्यू योर्कर}}</ref> उनका अन्य साङ्गीतिक प्रभावमा [[प्रिन्स (सङ्गीतकार)|प्रिन्स]], [[लरिन हिल]], [[शाडे अडु]], [[डना समर]], [[मेरी जे. ब्लाइज]], [[अनिटा बेकर]] र [[रशेल फेरेल]] पर्छन् ।<ref>{{cite web|url=http://giantmag.com/culture/music/giant-magazine-staff/exclusive-beyonce-talks-prince-i-was-so-scared/|title=Exclusive: Beyoncé Talks Prince: "I Was So Scared!"|trans-title=अनन्य: बियोन्सेले प्रिन्सको बारेमा बोल्छिन्: "म अत्यन्तै तर्सेकी थिए !"|website=जायन्ट|publisher=रेडियो वान|date=जून ७, २०१०|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100616104428/http://giantmag.com/culture/music/giant-magazine-staff/exclusive-beyonce-talks-prince-i-was-so-scared/|archivedate=जून १६, २०१०|url-status=सक्रिय}}</ref><ref name="Beyonce's Inspirations" /><ref>{{cite web|last=बिकेल|first=ब्रिट|url=http://1037litefm.radio.com/2012/04/06/beyonc-shares-personal-family-photos-thanks-sade-on-new-website/|title=Beyoncé Shares Personal Family Photos, Thanks Sade On New Website|trans-title=बियोन्सेले परिवारका तस्वीरहरू सार्वजनिक गर्छिन्, नयाँ वेबसाइटमा शाडे अडुलाई धन्यवाद दिन्छिन्|publisher=सिबिएस रेडियो|date=अप्रिल ६, २०१२|accessdate=अप्रिल ९, २०१२|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120413151056/http://1037litefm.radio.com/2012/04/06/beyonc-shares-personal-family-photos-thanks-sade-on-new-website/|archivedate=अप्रिल १३, २०१२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413151056/http://1037litefm.radio.com/2012/04/06/beyonc-shares-personal-family-photos-thanks-sade-on-new-website/ |date=2012-04-13 }}</ref><ref>{{cite news|last=बेन|first=बेकी|title=Beyoncé Pays Tribute To Donna Summer: "She Was An Honest And Gifted Singer"|trans-title=बियोन्सेद्वारा डना समरलाई श्रद्धाञ्जली: "उनी असल र प्रतिभाशाली गायिका थिइन्"|url=http://idolator.com/6487442/beyonce-pays-tribute-to-donna-summer|accessdate=जुलाई १५, २०१३|newspaper=आइडलेटर|date=मे १८, २०१३}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20140913172802/http://www.idolator.com/6487442/beyonce-pays-tribute-to-donna-summer |date=2014-09-13 }}</ref><ref>{{cite web|author1=गिब्सन, क्रिस्टिना|author2=एश्ली फल्ट्ज|lastauthoramp=yes|url=http://au.eonline.com/uberblog/hwood_party_girl/b220436_which_famous_friends_b-day_did_jay-z.html|title=Which Famous Friend's B-Day Did Jay-Z and Beyoncé Celebrate?|trans-title=जे-जी र बियोन्सेले कुन प्रख्यात साथीको जन्मदिन मनाए ?|publisher=ई !|date=जनवरी १४, २०११|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110805073410/http://www.eonline.com/news/hwood_party_girl/which_famous_friends_b-day_did_jay-z/220436|archivedate=अगस्ट ५, २०११|url-status=सक्रिय}}</ref> उनको दोस्रो एकल एल्बम ''बीडे''मा प्रदर्शित नारीवाद र महिला सशक्तिकरणका विषयवस्तुहरूका प्रेरणा उनको चलचित्र ''ड्रीमगर्ल्स'' र [[जोसेफिन बेकर]] थिए ।<ref>{{cite web|first=शाहीम|last=रीड|title=Beyoncé Asks Women To Battle Over Her For Backing-Band Roles|trans-title=बियोन्सेको ब्यान्डका लागि महिलाहरूको छनोट|url=http://www.mtv.com/news/articles/1534575/20060619/knowles_beyonce.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|date=जुलाई १९, २००६|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623191046/http://www.mtv.com/news/articles/1534575/beyonce-wants-women-battle-over-her.jhtml|archivedate=जून २३, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110623191046/http://www.mtv.com/news/articles/1534575/beyonce-wants-women-battle-over-her.jhtml |date=2011-06-23 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://abcnews.go.com/GMA/SummerConcert/story?id=2404367&page=1|title=Beyoncé Hits Milestone|trans-title=बियोन्सेको नयाँ उपलब्धि|publisher=एबिसी न्यूज|date=सेप्टेम्बर ७, २००६|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070218205021/http://abcnews.go.com/GMA/SummerConcert/story?id=2404367&page=1|archivedate=फेब्रुअरी १८, २००७|url-status=निष्क्रिय}}</ref> सन् २००६ को फेशन रक्स कन्सर्टमा "डेजा भू" बियोन्सेले बेकरको प्रसिद्ध नक्कली केरा टाँसिएको हुला जामा लगाई बेकरलाई सम्मान गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|first=फेरा|last=वाइनस्टाइन|title=Beyoncé, Jay-Z, Christina Put The Rock in Fashion Rocks Concert|trans-title=बियोन्से, जे-जी, क्रिस्टिना फेशन रक्स कन्सर्टमा|url=http://www.mtv.com/news/articles/1540510/beyonce-jayz-christina-rock-fashion-rocks-concert.jhtml?headlines=true|publisher=एमटिभी न्यूज|date=सेप्टेम्बर ८, २००६|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623191004/http://www.mtv.com/news/articles/1540510/beyonce-jayz-christina-rock-fashion-rocks-concert.jhtml?headlines=true|archivedate=जून २३, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110623191004/http://www.mtv.com/news/articles/1540510/beyonce-jayz-christina-rock-fashion-rocks-concert.jhtml?headlines=true |date=2011-06-23 }}</ref> बियोन्सेको तेस्रो एकल एल्बम ''आइ एम...साशा फियर्स'' जे-जी र विशेष गरी एटा जेम्सद्वारा प्रभावित भएको थियो जसको आँटले बियोन्सेलाई नयाँ साङ्गीतिक शैलीमा गीत रचना गर्ने हौसला प्रदान गर्यो ।<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1596573/beyonce-releases-two-tracks-from-i.jhtml|title=Beyoncé Releases Two Tracks From 'I Am ... ', Inspired By Jay-Z And Etta James|trans-title=बियोन्सेले जे-जी र एटा जेम्सद्वारा प्रभावित 'आइ एम...' को दुई ट्र्याक सार्वजनिक गरिन्|first=जेनिफर|last=भिनयार्ड|date=अक्टोबर ९, २००८|publisher=एमटिभी न्यूज|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111025174726/http://www.mtv.com/news/articles/1596573/beyonce-releases-two-tracks-from-i.jhtml|archivedate=अक्टोबर २५, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120619051814/http://www.mtv.com/news/articles/1596573/beyonce-releases-two-tracks-from-i.jhtml |date=2012-06-19 }}</ref> बियोन्सेको चौथो स्टुडियो एल्बम ''४'' [[फेला कुटी]], [[आर एन्ड बी|सन् १९९० दशकको आर एन्ड बी]], [[अर्थ, विन्ड एन्ड फायर]], [[डेबार्ज]], [[लायनेल रिची]], [[टिना मरी]], [[द ज्याक्सन ५]], [[न्यू एडिशन]], [[फ्लोरेन्स एन्ड द मशिन]] र [[प्रिन्स (सङ्गीतकार)|प्रिन्स]]द्वारा प्रभावित थियो ।<ref name="billboard q&a" /> बियोन्सेले [[मिसेल ओबामा|मिशेल ओबामा]] र [[ओपरा विनफ्रे|ओपरा विनफ्री]] प्रति आफ्नो आदर र सम्मान व्यक्त गरेकी छिन् ।<ref>{{cite magazine|url=http://www.rap-up.com/2011/02/25/beyonce-inspired-by-michelle-obama/|title=Beyoncé Inspired by Michelle Obama|trans-title=बियोन्से मिशेल ओबामाद्वारा प्रेरित|magazine=र्याप-अप|date=फेब्रुअरी २५, २०११|accessdate=जून १२, २०११}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Beyonce's Inspirations" /> उनले जे-जीलाई आफ्नो सङ्गीत र व्यक्तिगत जीवनमा पनि निरन्तर प्रेरणाको स्रोत भनेकी छिन् ।<ref>{{cite web|url=http://www.complex.com/music/2011/07/beyonce-2011-cover-story-gallery|title=Beyoncé: Mighty Fly (2011 Cover Story & Gallery)|trans-title=बियोन्से: माइटी फ्लाइ (सन् २०११ आवरण कथा र तस्वीर)|first=गेब्रियल|last=आल्वरेज|website=कम्प्लेक्स|date=जुलाई १९, २०११|accessdate=अगस्ट १, २०११}}</ref> बियोन्सेले [[जँ-मिशेल बास्क्या]]को सङ्गीतको पनि निकै प्रशंसा गरेकी छिन् ।<ref>{{cite web|title=Basquiat|trans-title=बास्क्या|url=http://www.beyonce.com/news/basquiat|publisher=बियोन्से|accessdate=जून ७, २०१३|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130605063759/http://www.beyonce.com/news/basquiat|archivedate=जून ५, २०१३}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130605063759/http://www.beyonce.com/news/basquiat |date=2013-06-05 }}</ref><ref>{{cite web|first=क्रिसी|last=माह्लमाइस्टर|title=Beyoncé Wears Custom Jean-Michel Basquiat-Inspired Minx Nails|trans-title=बियोन्सेद्वारा जँ-मिशेल बास्क्याद्वारा प्रेरित नङको पहिरन|url=http://style.mtv.com/2013/01/14/beyonce-jean-michel-basquiat-nails/|publisher=एमटिभी स्टाइल|accessdate=जून ७, २०१३|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211027/http://style.mtv.com/2013/01/14/beyonce-jean-michel-basquiat-nails/|archive-date=2021-10-27}}</ref> फेब्रुअरी २०१३ मा बियोन्सेले [[म्याडोना (मनोरञ्जनकर्मी)|मडोना]]ले उनलाई आफ्नो कार्य जीवन आफ्नो नियन्त्रणमा लिन प्रेरित गरेको खुलासा गरिन् ।<ref name="Beyoncé and Madonna">{{Cite news|first=लुइस|last=कोर्नर|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a460040/beyonce-there-are-not-enough-independent-women-like-madonna.html|title=Beyoncé: 'There are not enough independent women like Madonna'|trans-title=बियोन्से: 'मडोना जस्तै स्वतन्त्र महिला धेरै छैनन्'|work=डिजिटल स्पाइ|location=लन्डन, इङ्ल्यान्ड|date=फेब्रुअरी १९, २०१३|accessdate=अप्रिल ११, २०१३}}</ref> बियोन्सेले [[शेर]]लाई आफ्नो फेशनको प्रेरणा भनेकी छिन् ।<ref>{{cite web|website=टुडे|title=Cher, Diana Ross inspire Beyoncé's fashions|trans-title=शेर, डायना रसले बियोन्सेको फेशनलाई प्रेरणा दिन्छन्|url=https://www.today.com/popculture/cher-diana-ross-inspire-beyonce-s-fashions-wbna27326595|date=अक्टोबर २२, २००८|accessdate=अगस्ट २३, २०२०|url-status=सक्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190227060138/https://www.today.com/popculture/cher-diana-ross-inspire-beyonce-s-fashions-wbna27326595|archivedate=फेब्रुअरी २७, २०१९}}</ref> ===सङ्गीत भिडियो र मञ्च=== [[File:Beyonce MTV EMA 2009.png|thumb|right|upright=1.2|बियोन्से २००९ एमटिभी युरोप सङ्गीत पुरस्कारमा प्रस्तुति दिँदै]] सन् २००६ मा बियोन्सेले आफ्नो महिला ब्यान्ड शुग मामाको परिचय दिएकी थिइन्, जसमा बेस वाधक, ड्रम वाधक, कीबोर्ड वाधक र पर्कशन वाधक समावेश गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|title=For The Record: Quick News On Beyoncé, Madonna, Michael Jackson, Taylor Hicks, JC Chasez, Beth Orton, Slayer & More|trans-title=रेकर्डको लागि: बियोन्से, मडोना, माइकल ज्याक्सन, टेलर हिक्स, जेसी चासेज, बेथ ओर्टन, स्लेयर र थपका समाचार|url=http://www.mtv.com/news/articles/1533901/beyonce-seeks-allgirl-band.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|date=जून ८, २००६|accessdate=मार्च १२, २०१३|archive-url=https://web.archive.org/web/20120209075505/http://www.mtv.com/news/articles/1533901/beyonce-seeks-allgirl-band.jhtml|archive-date=2012-02-09}}</ref> उनका पृष्ठभूमि गायक, जसलाई द मामाज भनिन्छ, अन्तर्गत मोन्टिना कापर-डोनल, क्रिस्टल कलिन्स र टिफनी मोनिके रिड्डिक पर्छन् । २००६ बिइटी पुरस्कारमा प्रथम पटक देखिएको यो ब्यान्डले पछि "इरिप्लेसेबल" र "ग्रीन लाइट" प्रस्तुत गर्न मञ्चमा फर्केका थिए ।<ref name="Vineyard1" /> यस ब्यान्डले द बियोन्से एक्स्पीरियन्स (सन् २००७), आइ एम...वर्ल्ड टूर (सन् २००९ - सन् २०१०), द मिसेस कार्टर शो वर्ल्ड टूर (सन् २०१३ - सन् २०१४) र द फोर्मेशन वर्ल्ड टूर (सन् २०१६) लगायत अन्य प्रत्यक्ष प्रस्तुतिहरूमा बियोन्सेको सहयोग गरेको छ । प्रत्यक्ष प्रस्तुतिमा बियोन्सेको मञ्चमा उपलब्धि र स्वरको निकै प्रशंसा गरिएको छ । ''[[न्यू योर्क पोस्ट]]''का ज्यारेट वीजलम्यानले पाँच सर्वोत्कृष्ट गायक/नर्तकहरूको सूचीमा बियोन्सेलाई पहिलो स्थानमा सूचिकृत गरेका थिए ।<ref>{{cite news|last=वीजलम्यान|first=ज्यारेट|title=पाँच सर्वोत्कृष्ट गायक/नर्तकहरू|url=http://pagesix.com/2011/03/04/the-five-best-singerdancers/|work=न्यू योर्क पोस्ट|date=मार्च ४, २०११|accessdate=जून ६, २०१६}}</ref> ''द गार्डियन''की बार्बरा एलेन ''[[दी इन्डिपेन्डेन्ट]]''की एलिस जोनेसले बियोन्सेलाई मञ्चमा देखेको सबैभन्दा जोशिलो मनोरञ्जनकर्मीको दर्जा दिएका छन् ।<ref>{{cite news|last=एलेन|first=बार्बरा|url=https://www.theguardian.com/music/2009/may/24/beyonce|title=She's a woman of two-halves|trans-title=उनी दुई भागकी महिला हुन्|newspaper=द गार्डियन|date=मे २४, २००९|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090528123108/http://www.guardian.co.uk/music/2009/may/24/beyonce|archivedate=मे २८, २००९|location=लन्डन|url-status=सक्रिय}}</ref><ref>{{cite news|last=जोन्स|first=एलिस|title=Beyoncé, 02 Arena, London: Diva who answers the call of booty|trans-title=बियोन्से, ०२ अरिना, लन्डन: बूटी कलको जवाफ दिने डिभा|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/beyonc-02-arena-london-1691069.html|work=दी इन्डिपेन्डेन्ट|date=मे २७, २००९|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090528232659/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/beyonc-02-arena-london-1691069.html|archivedate=मे २८, २००९|url-status=सक्रिय}}</ref> [[डेफ जाम रेकर्डिङ्ज|डेफ जाम]]का भूतपूर्व अध्यक्ष [[एल.ए. रीड]]ले बियोन्सेलाई सर्वश्रेष्ठ जीवित मनोरञ्जनकर्मी भनेका छन् ।<ref>{{cite web|title=Music exec: 'Beyoncé is greatest entertainer alive'|trans-title=सङ्गीत अध्यक्ष: बियोन्से सर्वश्रेष्ठ जीवित मनोरञ्जनकर्मी हुन्|url=http://www.today.com/video/today/50692653|publisher=एमएसएन|accessdate=अगस्ट ३१, २०१३}}</ref> ''[[डेली न्यूज (न्यू योर्क)|डेली न्यूज]]''का जिम फार्बर र ''[[द स्टार फीनिक्स]]''की स्टेफनी क्लासेनले उनको शक्तिशाली आवाज र मञ्चमा उपलब्धिको प्रशंसा गरेका छन् ।<ref>{{cite news|last=फार्बर|first=जिम|title=Beyoncé shows 'Fierce' and softer sides in tour kickoff at the Garden|trans-title=गार्डेन टूरमा बियोन्सेले आफ्नो 'फियर्स' र नरम पक्ष देखाउँछिन्|url=http://articles.nydailynews.com/2009-06-22/entertainment/17925311_1_fierce-character-tour|work=डेली न्यूज|location=न्यू योर्क|date=जून २१, २००९|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110311022417/http://articles.nydailynews.com/2009-06-22/entertainment/17925311_1_fierce-character-tour|archivedate=मार्च ११, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111124155949/http://articles.nydailynews.com/2009-06-22/entertainment/17925311_1_fierce-character-tour |date=2011-11-24 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://thestarphoenix.com/Entertainment/REVIEW+Beyonce+ordinary+performer/1438494/story.html|title=Beyoncé no ordinary performer|trans-title=बियोन्से कुनै साधारण प्रस्तुतकर्ता होइनन्|date=मार्च २८, २००९|accessdate=मार्च ३१, २००९|last=क्लासेन|first=स्टेफनी|website=द स्टार फीनिक्स}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> बियोन्सेले मञ्चमा लगाउने लुगा छोटो भएको हुनाले मलेसियाको लुगा सम्बन्धि कडा नियमले गर्दा उनले केही प्रस्तुतिहरू स्थगित वा रद्द गर्नुपरेको थियो ।<ref>{{Cite web|url=https://ew.com/news/celebs-banned-from-other-countries/beyonce-malaysia|title=24 Celebs Who Were Banned From Other Countries|trans-title=अन्य देशहरूबाट प्रतिबन्धित २४ हस्तीहरू|accessdate=अप्रिल ७, २०२०|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211027/https://ew.com/news/celebs-banned-from-other-countries/beyonce-malaysia|archive-date=2021-10-27}}</ref> बियोन्सेले आफ्ना गीतहरूको भिडियो बनाउने क्रममा [[मेलिना मात्सूकस]], [[जोनस एकर्ल्यान्ड]] र [[जेक नाभा]] लगायत कयौँ चर्चित निर्देशकहरूसँग काम गरेकी छिन् । ''[[ब्यूटी एन्ड द बीस्ट (२०१७ चलचित्र)|ब्यूटी एन्ड द बीस्ट]]''का निर्देशक [[बिल कन्डन]]ले उक्त चलचित्रको लागि बियोन्सेको ''लेमनेड''बाट प्रेरणा लिएको खुलासा गरेका छन् ।<ref>{{cite web|url=https://screenrant.com/beauty-and-the-beast-la-la-land-musical/|title=How La La Land Helped Live-Action Beauty and the Beast Remake|trans-title=ला ला ल्यान्डले कसरी ब्यूटी एन्ड द बीस्टको छायाङ्कनमा सहयोग गर्यो|date=मार्च १८, २०१७}}</ref> ===वैकल्पिक अहम=== मञ्चमा प्रस्तुति दिँदा "मोहक र उत्तेजक" भनिएको बियोन्सेले आफ्नो असल पहिचान र मञ्चको पहिचानलाई अलग राख्न "साशा फियर्स" नामक वैकल्पिक अहमको सिर्जना गरेको बताइन् । उनले साशालाई आक्रामक, बलवान र मोहक भनी उनी असलमा त्यस्तो छैनन् भन्ने स्पष्ट पारिन् ।<ref name="Depression" /> साशाको अवधारणा "क्रेजी इन लभ" भिडियोको निर्माणको बेला नै सिर्जना भए पनि उनको पहिचान सन् २००८ मा सार्वजनिक गरिएको एल्बम ''आइ एम...साशा फियर्स''को घोषणासँगै भएको थियो । फेब्रुअरी २०१० मा बियोन्सेले आफूसँग खुसी भई साशा फियर्सको आवश्यकता नपरेको ''[[अलोर]]'' पत्रिकालाई खुलासा गरिन् ।<ref>{{cite web|last=क्रस्ली|first=हिलरी|url=http://www.mtv.com/news/articles/1632774/beyonce-killed-sasha-fierce.jhtml|title=Beyoncé Says She 'Killed' Sasha Fierce|trans-title=बियोन्सेले साशा फियर्सको हत्या गरिन् रे|publisher=एमटिभी न्यूज|date=फेब्रुअरी २६, २०१०|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604063547/http://www.mtv.com/news/articles/1632774/beyonce-killed-sasha-fierce.jhtml|archivedate=जून ४, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140424041851/http://www.mtv.com/news/articles/1632774/beyonce-killed-sasha-fierce.jhtml |date=2014-04-24 }}</ref> मे २०१२ मा आगामी महिना आयोजित [[रेभल प्रिजेन्ट्स: बियोन्से लाइभ]]का लागि साशा फियर्सलाई फिर्ता ल्याउने घोषणा गरियो ।<ref>{{cite magazine|url=http://www.rap-up.com/2012/05/25/beyonce-prepares-for-revel-concerts-part-2/|title=Beyoncé Prepares for Revel Concerts (Part 2)|trans-title=रेभल कन्सर्टहरू (भाग २) का लागि बियोन्सेको तयारी|magazine=र्याप-अप|date=मे २५, २०१२|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818061103/https://www.rap-up.com/2012/05/25/beyonce-prepares-for-revel-concerts-part-2/|archive-date=2020-08-18|access-date=2020-08-22}}</ref> ==प्रसिद्धि== [[File:Beyonce Dreamgirls cropped.jpg|thumb|upright|left|सन् २००६ मा ''ड्रीमगर्ल्स''को प्रथम प्रदर्शनमा बियोन्से|alt=रातो गलैँचामा उभिएकी महिला जनतालाई सम्बोधन गर्दै]] बियोन्सेलाई मोहक र उत्तेजक भनी वर्णन गरिने गरिन्छ र सङ्गीत पत्रकार [[टूरे]] अनुसार ''डेन्जरस्ली इन लभ''को सार्वजनिकीकरण देखि उनी प्रणय प्रतीक बनेकी छन् ।<ref>{{cite web|author=टूरे|title=Cover Story: A Woman Possessed|trans-title=प्रमुख कथा: एक महिलाको अधीन|url=https://www.rollingstone.com/news/coverstory/beyonce_a_woman_possessed|website=रोलिङ स्टोन|date=मार्च ४, २००४|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090502172205/http://www.rollingstone.com/news/coverstory/beyonce_a_woman_possessed|archivedate=मे २, २००९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029050220/http://www.rollingstone.com/news/coverstory/beyonce_a_woman_possessed |date=2007-10-29 }}</ref> बियोन्सेलाई राम्रो र उत्तेजक लुगा लगाउन मन लागे पनि उनले मञ्चमा लगाउने लुगाहरू मञ्चको लागि मात्रै हो भन्ने उनले स्पष्ट पारेकी छिन् ।<ref>{{cite web|title=Beyoncé Knowles|trans-title=बियोन्से नोल्स|url=http://www.glamourmagazine.co.uk/g-girls/default.aspx?id=32726|website=ग्ल्यामर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080303102819/http://www.glamourmagazine.co.uk/g-girls/default.aspx?id=32726|archivedate=मार्च ३, २००८}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080303102819/http://www.glamourmagazine.co.uk/g-girls/default.aspx?id=32726 |date=2008-03-03 }}</ref> बियोन्सेको बक्ररेखाका कारणले उनको वर्णन गर्दा सन् २००० को दशकमा मिडियाले "बूटिलिशियस" शब्दको प्रयोग गर्थ्यो ।<ref>{{cite web|last=बार्लेट|first=लियम|url=http://sixtyminutes.ninemsn.com.au/stories/liambartlett/259493/bootylicious-beyonce|title=Bootylicious Beyoncé|trans-title=बूटिलिशियस बियोन्से|publisher=६० मिनेट्स|date=मार्च ११, २००७|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810145056/http://sixtyminutes.ninemsn.com.au/stories/liambartlett/259493/bootylicious-beyonce|archivedate=अगस्ट १०, २०११|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306032636/http://sixtyminutes.ninemsn.com.au/stories/liambartlett/259493/bootylicious-beyonce |date=2012-03-06 }}</ref><ref>{{cite news|last=एसिञ्जर|first=एमी|url=http://www.nydailynews.com/gossip/2009/05/22/2009-05-22_bootylicious_beyonce_says_its_sexier_to_stay_out_of_the_gym.html|title='Bootylicious' Beyoncé says it's 'sexier' to stay out of the gym|trans-title='बूटिलिशियस' बियोन्सेले व्यायाम केन्द्रमा नजानु मोहक हुन्छ रे|work=डेली न्यूज|date=मे २२, २००९|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111124144010/http://articles.nydailynews.com/2009-05-22/gossip/17923090_1_sports-club-gym-jay-z|archivedate=नोभेम्बर २४, २०११|location=न्यू योर्क|url-status=सक्रिय}}</ref> "बूटी" ({{translation|"[[पुट्ठा]]"}}) र "डिलिशियस" ({{translation|"स्वादिलो"}}) शब्दको संयोजन गरी बनेको यो शब्द डेस्टिनीज चाइल्डको त्यही नामको एकल गीतले गर्दा चलन चल्तीमा आएको हो । सन् २००६ मा यसलाई [[अक्सफोर्ड अङ्ग्रेजी शब्दकोश]]मा थपिएको थियो ।<ref>{{cite web|last=ल्याम्ब|first=बिल|url=http://top40.about.com/b/2006/03/17/beyonce-and-destinys-child-enter-the-dictionary-with-bootylicious.htm|title=Beyoncé and Destiny's Child Enter the Dictionary With Bootylicious|trans-title=बूटिलिशियसको साथमा बियोन्से र डेस्टिनीज चाइल्डको शब्दकोशमा प्रवेश|publisher=अबाउट|date=मार्च १७, २००६|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071204033252/http://top40.about.com/b/2006/03/17/beyonce-and-destinys-child-enter-the-dictionary-with-bootylicious.htm|archivedate=डिसेम्बर ४, २००७|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111110012502/http://top40.about.com/b/2006/03/17/beyonce-and-destinys-child-enter-the-dictionary-with-bootylicious.htm |date=2011-11-10 }}</ref> सेप्टेम्बर २०१० मा बियोन्सेले [[टम फोर्ड]]को वसन्त/गृष्म २०११ फेशन शोमा प्रथम पटक रनवेमा मोडलिङ गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|last=ट्यालरिको|first=ब्रिट्नी|url=http://www.okmagazine.com/2011/01/watch-beyonce-julianne-moore-strut-down-tom-ford-catwalk/|title=WATCH: Beyoncé, Julianne Moore Strut Down Tom Ford Catwalk|trans-title=हेर्नुहोस्: बियोन्से, जुलियान मोर टम फोर्डको क्याटवकमा |website=ओके !|date=जनवरी ४, २०११|accessdate=जनवरी १२, २०११}}</ref> उनलाई ''[[पीपल (अमेरिकी पत्रिका)|पीपल]]''द्वारा "संसारको सबैभन्दा सुन्दर महिला" र सन् २०१२ मा ''[[कम्प्लेक्स (पत्रिका)|कम्प्लेक्स]]''द्वारा "इतिहासकै सर्वोत्कृष्ट गायिका" घोषणा गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/package/article/0,,20360857_20589758,00.html|title=Motherhood Makes Beyoncé Feel 'More Beautiful Than Ever'|trans-title=मातृत्वले बियोन्सेलाई पहिला भन्दा सुन्दर महसुस गराउँछ|website=पीपल|date=अप्रिल २५, २०१२|first=अलेक्सिस|last=चिली|accessdate=मार्च ८, २०१३}}</ref><ref>{{cite web|last2=प्याटरसन|first2=जुलियन|last1=नोस्ट्रो|first1=लरेन|url=http://www.complex.com/music/2012/12/the-100-hottest-female-singers-of-all-time/beyonce|title=1. Beyoncé – The 100 Hottest Female Singers of All Time|trans-title=१. बियोन्से: इतिहासकै १०० सर्वोत्कृष्ट गायिकाहरू|website=कम्प्लेक्स|date=डिसेम्बर १०, २०१२|accessdate=डिसेम्बर १२, २०१२}}</ref> जनवरी २०१३ मा ''[[जीक्यू]]''ले बियोन्सेलाई "२१ औँ शताब्दीको सबैभन्दा मोहक १०० महिलाहरू" को सूचीमा प्रथम स्थानमा सूचिकृत गरेको थियो ।<ref name="GQstory">{{cite web|last=Wallace|first=Amy|url=https://www.gq.com/women/photos/201301/beyonce-cover-story-interview-gq-february-2013?currentPage=1|title=Miss Millennium: Beyoncé|trans-title=मिस मिलेनियम: बियोन्से|page=१|website=जीक्यू|date=जनवरी ९, २०१३|accessdate=जनवरी १९, २०१३|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116133617/http://www.gq.com/women/photos/201301/beyonce-cover-story-interview-gq-february-2013?currentPage=1|archive-date=2013-01-16}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gq.com/blogs/the-feed/2013/01/beyonce-gq-cover-february-2013.html|title=The Real Version of the Cover Everyone Is Talking About|trans-title=सबैले कुरा गरिरहेको आवरणको सक्कली संस्करण|website=जीक्यू|date=जनवरी ९, २०१३|accessdate=जनवरी १९, २०१३|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211027/https://www.gq.com/blogs/the-feed/2013/01/beyonce-gq-cover-february-2013.html|archive-date=2021-10-27}}</ref> [[भिएच १]] ले उनलाई १०० सर्वोत्कृष्ट कलाकारहरूको सूचीमा प्रथम स्थानमा सूचिकृत गरेको थियो ।<ref>{{cite web|last=भिएरा|first=बेने|title=VH1's 100 Sexiest Artists [Complete List]|trans-title=भिएच १ का १०० सर्वोत्कृष्ट कलाकारहरू [पूर्ण सूची] |url=http://www.vh1.com/music/tuner/2013-03-05/vh1-100-sexiest-artists-complete-list/100/|publisher=भिएच १|accessdate=मार्च १०, २०१३|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130313090007/http://www.vh1.com/music/tuner/2013-03-05/vh1-100-sexiest-artists-complete-list/100|archivedate=मार्च १३, २०१३}}</ref> न्यू योर्क, वाशिङटन डिसी, [[आम्स्टर्डम]], [[बैङ्कक]], हलिउड र सिड्नी लगायत अन्य प्रख्यात सहरहरूमा अवस्थित [[म्याडम टूसाड्स मैन सङ्ग्रहालय]]मा बियोन्सेका मैनका मूर्तिहरू सङ्ग्रह गरिएका छन् ।<ref>{{cite web|url=http://www.madametussauds.com/NewYork/OurFigures/PopMusic/Beyonce/Default.aspx|title=Beyoncé's wax figure at Madame Tussauds New York|trans-title=म्याडम टूसाड्स न्यू योर्कमा बियोन्सेको मैनको मूर्ति|publisher=म्याडम टूसाड्स|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080813223454/http://www.madametussauds.com/NewYork/OurFigures/PopMusic/Beyonce/Default.aspx|archivedate=अगस्त १३, २००८|url-status=निष्क्रिय|accessdate=जनवरी १०, २०११}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080813223454/http://www.madametussauds.com/NewYork/OurFigures/PopMusic/Beyonce/Default.aspx |date=2008-08-13 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.madametussauds.com/Washington/OurFigures/PopMusic/Beyonce/Default.aspx|title=Beyoncé wax figure at Madame Tussauds Washington D.C|trans-title=म्याडम टूसाड्स वाशिङटन डिसीमा बियोन्सेको मैनको मूर्ति|publisher=म्याडम टूसाड्स|publisher=म्याडम टूसाड्स|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080815040524/http://www.madametussauds.com/Washington/OurFigures/PopMusic/Beyonce/Default.aspx|archivedate=अगस्ट १५, २००८|url-status=निष्क्रिय|accessdate=जनवरी १०, २०११}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.madametussauds.com/Amsterdam/OnzeBeelden/PopulaireMuzikanten/Beyonce/Default.aspx|title=Beyoncé wax figure at Amsterdam|trans-title=म्याडम टूसाड्स आम्स्टर्डममा बियोन्सेको मैनको मूर्ति|publisher=म्याडम टूसाड्स|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090302005740/http://www.madametussauds.com/Amsterdam/OnzeBeelden/PopulaireMuzikanten/Beyonce/Default.aspx|archivedate=मार्च २, २००९|url-status=निष्क्रिय}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.madametussauds.com/Bangkok/en/OurFigures/PopStars/BeyoncéKnowles.aspx|title=Beyoncé Knowles' wax figure at Madame Tussauds Bangkok|trans-title=म्याडम टूसाड्स बैङ्ककमा बियोन्से नोल्सको मैनको मूर्ति|publisher=म्याडम टूसाड्स|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110208211506/http://www.madametussauds.com/Bangkok/en/OurFigures/PopStars/Beyonc%C3%A9Knowles.aspx|archivedate=फेब्रुअरी ८, २०११|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208211506/http://www.madametussauds.com/Bangkok/en/OurFigures/PopStars/Beyonc%C3%A9Knowles.aspx |date=2011-02-08 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.madametussauds.com/Hollywood/OurFigures/PopStars/Beyonce.aspx|title=Beyoncé's wax figure at Madame Tussauds Hollywood|trans-title=म्याडम टूसाड्स हलिउडमा बियोन्सेको मैनको मूर्ति|publisher=म्याडम टूसाड्स|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090629171933/http://www.madametussauds.com/Hollywood/OurFigures/PopStars/Beyonce.aspx|archivedate=जून २९, २००९|url-status=सक्रिय}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ph.news.yahoo.com/photos/madame-tussauds-employee-moves-wax-figure-singer-beyonce-photo-001215917.html |archive-url=https://archive.today/20130412054732/http://ph.news.yahoo.com/photos/madame-tussauds-employee-moves-wax-figure-singer-beyonce-photo-001215917.html|url-status=निष्क्रिय |archive-date=अप्रिल १२, २०१३|title=A Madame Tussauds employee moves a wax figure of Beyoncé at the international airport in Sydney|trans-title=सिड्नी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा म्याडम टूसाड्स कर्मचारीद्वारा बियोन्सेको मूर्तिको आयात|publisher=याहू ! न्यूज (फिलिपिन्स)|date=फेब्रुअरी २८, २०१३|accessdate=मार्च १, २०१३}}</ref> इटालियन फेशन डिजाइनर [[रोबेर्टो काभाली]]ले भने अनुसार बियोन्सेले आफ्नो सङ्गीतलाई प्राण दिनका लागि विभिन्न लुगा र फेशनको प्रयोग गर्छिन् ।<ref>{{cite news|title=Beyoncé wearing one of my dresses is harmony|trans-title=बियोन्सेले मैले बनाएको लुगा लगाउनु मेरो लागि ठूलो कुरा हो|url=http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/fashion/article2216732.ece|work=द टाइम्स|date=अगस्ट ८, २००७|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615200050/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/fashion/article2216732.ece|archivedate=जून १५, २०११|first1=प्याट्रिक|last1=होस्किङ|first2=डेभिड|last2=वाइटन|location=लन्डन}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615200050/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/fashion/article2216732.ece |date=2011-06-15 }}</ref> उनकी आमाले सन् २००२ मा ''डेस्टिनीज स्टाइल'' नामक पुस्तक लेख्न सहयोग गरेकी थिइन्, जसमा उनले फेशनले कसरी त्रयको सफलतामा प्रभाव पर्यो भनेर वर्णन गरेकी थिइन् ।<ref>{{Cite book|title=Destiny's Style: Bootylicious Fashion, Beauty and Lifestyle Secrets From Destiny's Child|trans-title=डेस्टिनीज स्टाइल: डेस्टिनीज चाइल्डबाट बूटिलिशियस फेशन, सौन्दर्य र जीवनशैलीका कुराहरू|isbn=978-0756793517|last1=नोल्स|first1=टिना|last2=एलेक्जेन्डर|first2=जोई|date=जून २००५}}</ref><ref>{{cite web|title=Book Excerpt: Destiny's Style|trans-title=पुस्तक सारांश: डेस्टिनीज स्टाइल|url=https://abcnews.go.com/GMA/WinterConcert/story?id=125692|publisher=एबिसी न्यूज|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060305014254/http://abcnews.go.com/GMA/WinterConcert/story?id=125692|archivedate=मार्च ५, २००६|url-status=सक्रिय}}</ref> ''[[बीडे एन्थोलोजी भिडियो एल्बम]]''मा पनि उनीहरूको फेशनको बारेमा विस्तृत रूपमा छलफल गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|last=भिनयार्ड|first=जेनिफर|title=Beyoncé: Behind The B'Day Videos 3|trans-title=बियोन्से: बीडे भिडियोहरूको पर्दा पछाडि ३|url=http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/videos_07/news_feature_040207/index3.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070418081601/http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/videos_07/news_feature_040207/index3.jhtml|archivedate=अप्रिल १८, २००७|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120619051652/http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/videos_07/news_feature_040207/index3.jhtml |date=2012-06-19 }}</ref> सन् २००७ मा ''[[स्पोर्ट्स इलस्ट्रेटेड]]''को स्विमसूट संस्करणको आवरणमा छापिएकी बियोन्से उक्त पत्रिकामा छापिने [[टायरा ब्याङ्क्स]] पछिको दोस्रो अफ्रिकी-अमेरिकी महिला बनेकी थिइन् ।<ref name="People2">{{cite web|title=Beyoncé Knowles: Biography – Part 2|trans-title=बियोन्से नोल्स: जीवनी - भाग २|url=http://www.people.com/people/beyonce_knowles/biography/0,,20004431_10,00.html|website=पीपल|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070504090034/http://www.people.com/people/beyonce_knowles/biography/0,,20004431_10,00.html|archivedate=मे ४, २००७|url-status=सक्रिय}}</ref> त्यही वर्ष ''पीपल'' पत्रिकाले उनलाई सबैभन्दा राम्रो लुगाहरू लगाउने हस्ती घोषणा गरेको थियो ।<ref>{{cite news|last=गोल्डस्मिथ|first=बेलिन्डा|title=Beyoncé tops fashion list|trans-title=बियोन्से फेशन सूचीको पहिलो नम्बरमा|url=http://uk.reuters.com/article/entertainmentNews/idUKN1228002320070913?feedType=RSS&feedName=entertainmentNews|agency=रूटर्स|date=सेप्टेम्बर १३, २००७|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110624050922/http://uk.reuters.com/article/2007/09/13/uk-celebrities-idUKN1228002320070913?feedType=RSS&feedName=entertainmentNews|archivedate=जून २४, २०११|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110624050922/http://uk.reuters.com/article/2007/09/13/uk-celebrities-idUKN1228002320070913?feedType=RSS&feedName=entertainmentNews |date=2011-06-24 }}</ref> बियोन्सेका प्रशंसकहरूलाई "बिहाइभ" भनिन्छ । पहिले उनका प्रशंसकहरूलाई "बियोन्से" र "अन्टूराज" ({{translation|"टोली"}}) शब्दका संयोजन गरी "बियोन्टूराज" भनिन्थ्यो । प्रशंसकहरूलाई "बिहाइभ" भन्ने निर्णय [[ट्विटर]]मा आयोजित चुनावबाट सफल भएको थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.beyonceonline.com/us/news/video-premiere-i-was-here-live-roseland|title=Video Premiere: 'I Was Here (Live At Roseland)'|trans-title='आइ वज हियर' (रोजल्यान्डमा प्रत्यक्ष प्रस्तुति): भिडियोको प्रथम प्रदर्शन|publisher=बियोन्से|date=नोभेम्बर १६, २०११|accessdate=जून १९, २०१२|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120503015331/http://www.beyonceonline.com/us/news/video-premiere-i-was-here-live-roseland|archivedate=मे ३, २०१२}}</ref> सन् २००६ मा उनको फेशन लाइन [[हाउस अफ डेरेअन]]मा भुवाको प्रयोग गरेको हुनाले [[पीटा|पशुसँग नैतिक व्यवहारको पक्षमा मानिसहरू]]ले बियोन्सेको आलोचना गरेका थिए ।<ref name="PETA">{{cite web|url=http://today.msnbc.msn.com/id/13370421/ns/today-entertainment/|title=PETA surprises Beyoncé at New York dinner|trans-title=पीटाले न्यू योर्क भोज कार्यक्रममा बियोन्सेलाई छक्क पार्छ|publisher=असोसिएटेड प्रेस, टुडे|date=जून १६, २००६|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110609062631/http://today.msnbc.msn.com/id/13370421/ns/today-entertainment|archivedate=जून ९, २०११|url-status=निष्क्रिय|accessdate=जनवरी ११, २०११}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609062631/http://today.msnbc.msn.com/id/13370421/ns/today-entertainment |date=2011-06-09 }}</ref> सन् २०११ मा उनी फ्रेन्च फेशन पत्रिका ''[[लोफिशिएल]]''मा आदिवासी शृङ्गारमा देखिएकी थिइन्, जसले गर्दा उनले मिडियाबाट प्रतिकूल प्रतिक्रिया पाएकी थिइन् । पत्रिकाको प्रवक्ताद्वारा सार्वजनिक गरिएको विज्ञप्तिमा बियोन्सेले आदिवासी शृङ्गारद्वारा उनको अफ्रिकी मूल झल्काउने प्रयास गरेको खुलासा गरेका थिए ।<ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/news/beyonce-criticized-for-blackface-photo-shoot-20110224|title=Beyoncé Criticized for 'Blackface' Photo Shoot|trans-title=आदिवासी शृङ्गारका लागि बियोन्से प्रति प्रतिकूल प्रतिक्रिया|website=रोलिङ स्टोन|date=फेब्रुअरी २४, २०११|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110227070817/http://www.rollingstone.com/music/news/beyonce-criticized-for-blackface-photo-shoot-20110224|archivedate=फेब्रुअरी २७, २०११|url-status=सक्रिय}}</ref> बियोन्सेको हल्का रङ्ग र लुगाले गर्दा उनले अफ्रिकी-अमेरिकी समुदायबाट पनि प्रतिकूल प्रतिक्रिया पाएकी छिन् ।<ref name="Jones" /> नर्थइस्टर्न विश्वविद्यालयमा सङ्गीत प्राध्यापकको रूपमा काम गर्ने एमेट प्राइसले बियोन्सेको वर्णको कारणले गर्दा पनि उनले यस्तो नकारात्मक आलोचना पाएको हुन सक्छ भनेका छन् । बियोन्सेले जस्तै लुगा लगाउने कति गोरा जातका गायिकाहरूले प्रशंसा पाएको कुरामा पनि उनले प्रकाश परेका छन् ।<ref name="Jones">{{cite news|last=जोन्स|first=भनेसा इ.|title=Bewitched. Bothered. Beyoncé.|trans-title=मन्त्रमुग्ध । चिन्तित । बियोन्से ।|url=https://www.boston.com/ae/music/articles/2007/08/05/bewitched_bothered_beyonc/?page=1|work=द बोस्टन ग्लोब|date=अगस्ट ५, २००७|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205071344/http://www.boston.com/ae/music/articles/2007/08/05/bewitched_bothered_beyonc/?page=1|archivedate=डिसेम्बर ५, २००८|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205071344/http://www.boston.com/ae/music/articles/2007/08/05/bewitched_bothered_beyonc/?page=1 |date=2008-12-05 }}</ref> सन् २००८ मा [[लोरियाल]] माथि [[फेरिया]]को दिन सार्वजनिक गरिएको केश रङ्गको विज्ञापनमा बियोन्सेलाई गोरो बनाएको आरोप लागेको थियो, जसलाई उक्त कम्पनीले अस्वीकार गरेको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/media/2008/aug/08/advertising.usa|title=Beyoncé Knowles: L'Oreal accused of 'whitening' singer in cosmetics ad|trans-title=बियोन्से नोल्स: कस्मेटिक विज्ञापनमा गायिकालाई गोरो बनाएको आरोपमा लोरियाल|work=द गार्डियन|location=लन्डन|first=मार्क|last=स्वीनी|date=अगस्ट ८, २००८}}</ref><ref>{{cite news|url=http://thegrio.com/2012/02/10/beyonce-describes-herself-as-african-american-native-american-french-in-new-loreal-ad/#s:beyonce-true-match-loreal-ad-jpg|title=Beyoncé L'Oreal ad controversy inspires black community backlash|trans-title=बियोन्सेको लोरियाल विज्ञापनको विवादको अफ्रिकी-अमेरिकी समुदायमा आलोचना|publisher=एनबिसी न्यूज}}</ref> सन् २०१३ मा बियोन्सेले आफैँ एच एन्ड एमले उनको सम्पादित प्रचारक तस्वीरहरूको प्रयोग गरेकोमा गुनासो गरेकी थिइन् र ''[[भोग (पत्रिका)|भोग]]''मा छापिए अनुसार उनले सम्पादन गरिएका तस्वीरहरू प्रकाशन नगर्ने अनुरोध गरेकी छिन् ।<ref>{{cite web|title=H&M For All: A Healthy Start|trans-title=सबैका लागि एच एन्ड एम: एक स्वस्थ सुरुवात |url=http://www.vogue.co.uk/news/2013/05/30/hm-pledges-to-only-use-healthy-models---beyonce-rumours|accessdate=मे ३०, २०१३|last=एलेक्जेन्डर|first=एला|website=भोग}}</ref> बियोन्सेले [[ब्ल्याक लाइभ्स म्याटर]] आन्दोलनमा आफ्नो समर्थन जनाएकी छिन् । सन् २०१६ मा सुपर बोलमा उनले दिएको "फोर्मेशन" को प्रत्यक्ष प्रस्तुतिमा केही राजनीतिज्ञ र प्रहरीले प्रतिकूल प्रतिक्रिया दिएका थिए । केही प्रहरीहरूले बियोन्सेको फोर्मेशन वर्ल्ड टूरको सामाजिक बहिष्कार गर्न खोजेका थिए ।<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/arts-and-entertainment/wp/2016/07/10/beyonce-is-a-powerful-voice-for-black-lives-matter-some-people-hate-her-for-it/|title=Beyoncé is a powerful voice for Black Lives Matter. Some people hate her for it.|trans-title=बियोन्से ब्ल्याक लाइभ्स म्याटरको महत्त्वपूर्ण व्यक्ति हुन् । केही मानिसहरू उनलाई यसकारण मन पराउँदैनन् ।|newspaper=द वाशिङटन पोस्ट |accessdate=डिसेम्बर ३, २०१८}}</ref> बियोन्से प्रहरीहरूको विरोधमा नभई प्रहरी क्रूरताको विरोधमा भएको उनले स्पष्ट पारेकी छिन् ।<ref>{{Cite web|url=http://time.com/4282452/beyonce-anyone-who-perceives-my-message-as-anti-police-is-completely-mistaken/|title=Beyoncé: 'Anyone Who Perceives My Message as Anti-Police Is Completely Mistaken'|trans-title=बियोन्से: 'मेरो सन्देशलाई प्रहरी विरोधी भन्ने मानिसहरू गलत हुन्'|website=टाइम|accessdate=डिसेम्बर ३, २०१८|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405215730/http://time.com/4282452/beyonce-anyone-who-perceives-my-message-as-anti-police-is-completely-mistaken/|archive-date=2016-04-05}}</ref> ==व्यक्तिगत जीवन== ===विवाह र सन्तान=== सन् २००२ मा [[जे–जी (गायक)|जे-जी]]को एल्बम ''[[द ब्लूप्रिन्ट २: द गिफ्ट एन्ड द कर्स]]''को सातौँ ट्र्याकमा परेको "'०३ बोनी एन्ड क्लाइड" मा सहयोग गरेपछि बियोन्सेले जे-जीसँग प्रेमको सम्बन्ध गाँसिन् ।<ref>{{cite web|url=http://www.capitalfm.com/artists/beyonce-knowles/photos/jay-z-relationship-best-moments/dating/|title=When Did Beyoncé and Jay-Z Start Dating?|trans-title=बियोन्से र जे-जीले कहिले आफ्नो सम्बन्ध सुरु गरे ?|website=क्यापिटल एफएम|accessdate=मे ८, २०१४|archive-url=https://web.archive.org/web/20180521130800/http://www.capitalfm.com/artists/beyonce-knowles/photos/jay-z-relationship-best-moments/dating/|archive-date=मे २१, २०१८|url-status=निष्क्रिय}}</ref><ref>{{cite web|last=च्यान्ड्लर|first=डी. एल.|title=Jay-Z and Beyoncé Celebrate Three Years of Wedded Bliss|trans-title=जे-जी र बियोन्से विवाहको तीन वर्ष मनाउँछन्|url=http://rapfix.mtv.com/2011/04/05/jay-z-and-beyonce-celebrate-three-years-of-wedded-bliss/|publisher=एमटिभी र्यापफिक्स|accessdate=मार्च २८, २०१३|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110408000429/http://rapfix.mtv.com/2011/04/05/jay-z-and-beyonce-celebrate-three-years-of-wedded-bliss/|archivedate=अप्रिल ८, २०११}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151019030701/http://rapfix.mtv.com/2011/04/05/jay-z-and-beyonce-celebrate-three-years-of-wedded-bliss/ |date=2015-10-19 }}</ref> बियोन्से सो गीतको भिडियोमा जे-जीको प्रेमिकाको भूमिकामा देखिइन्, जसले गर्दा उनीहरूको सम्बन्धको अनुमान जताततै मिडियामा गरियो ।<ref>{{cite web|title=Beyoncé Knowles Biography|trans-title=बियोन्से नोल्सको जीवनी|url=http://www.people.com/people/beyonce_knowles/biography|website=पीपल|accessdate=मार्च २८, २०१३}}</ref> अप्रिल ४, २००८ मा कुनै पूर्व घोषणा नगरी बियोन्से र जे-जीले विवाह गरे ।<ref name="marriage">{{cite news|last=हेल्लिङ|first=स्टिभ|title=Beyoncé and Jay-Z File Signed Marriage License|trans-title=बियोन्से र जे-जीको विवाह|url=http://www.people.com/people/article/0,,20194030,00.html|work=पीपल|date=अप्रिल २२, २००८|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080422232922/http://www.people.com/people/article/0,,20194030,00.html|archivedate=अप्रिल २२, २००८|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016221552/http://www.people.com/people/article/0,,20194030,00.html |date=2015-10-16 }}</ref> अप्रिल २०१४ को तथ्याङ्क अनुसार बियोन्से र जे-जीले कुल ३० करोड रेकर्ड बिक्री गरिसकेका थिए ।<ref name="joint tour">{{cite news|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/on-the-run-tour-beyonce-and-jay-z-256964531.html|title=On The Run Tour: Beyoncé and Jay-Z|trans-title=अन द रन टूर: बियोन्से र जे-जी|work=लाइभ नेशन इन्टरटेनमेन्ट|agency=पिआर न्यूजवायर|date=अप्रिल २९, २०१४|accessdate=मे ८, २०१४}}</ref> आफ्नो सम्बन्ध निजी राख्ने हुनाले चासोको विषय भइरहने भए तापनि उनीहरूले हालै आफ्नो सम्बन्धको बारेमा खुला रूपमा बोल्न सुरु गरेका छन् ।<ref>{{cite news|first=युयोङ|last=ली|title=Beyoncé, Jay-Z Go On Date in New York, Watch ''Iron Man 3''|trans-title=बियोन्से, जे-जी सँगै ''आयरन म्यान ३'' हेर्न जान्छन्|url=https://huffingtonpost.com/2013/06/03/beyonce-jay-z-date_n_3377546.html|work=हफपोस्ट|accessdate=जून ६, २०१३|date=जून ३, २०१३}}</ref> जे-जीले विवाहबाहक सम्बन्ध राखेर उनीहरूको सम्बन्धमा आएको समस्याका बारेमा दुबै जनाले खुला रूपमा बोलेका छन् ।<ref>{{cite news|first=अलिस्सा|last=बेली|url=https://www.elle.com/culture/celebrities/a19700877/jay-z-on-cheating-on-beyonce-david-letterman-interview/|title=Jay-Z on Overcoming Cheating: Beyoncé 'Knew I'm Not the Worst of What I've Done'|trans-title=विवाहबाहक सम्बन्धमा जे-जी: बियोन्सेलाई मेरो असलियत थाहा थियो|work=एल|publisher=हाशेट फिलिपाची मिडिया|location=न्यू योर्क सहर|date=अप्रिल ६, २०१८|accessdate=मे ९, २०१८}}</ref><ref>{{cite news|first=अनिका|last=रीड|url=https://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2017/11/29/jay-z-talks-infidelity-confirms-joint-album-beyonce-exists/906452001/|title=Jay-Z talks infidelity, confirms a joint album with Beyoncé exists|trans-title=जे-जीले व्यभिचारको बारेमा कुरा गर्छन्, बियोन्सेसँगको एल्बम पक्का गर्छन्|work=यूएसए टुडे|date=नोभेम्बर २९, २०१७|accessdate=मे ९, २०१८}}</ref> सन् २०१०/११ तिर बियोन्सेको गर्भपतन भयो, जसलाई उनले आफ्नो जीवनको सबैभन्दा दुखद घटना मान्छिन् ।<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/beyonc-documentary-describing-pain-and-trauma-of-miscarriage-airs-on-bbc-8495450.html|title=Beyoncé documentary describing 'pain and trauma' of miscarriage airs on BBC – News – TV & Radio|trans-title='दु:ख र आघात' वर्णन गर्ने बियोन्सेको वृत्तचित्र बिबिसीमा प्रसारण हुने - समाचार - टिभी र रेडियो|work=दी इन्डिपेन्डेन्ट|accessdate=सेप्टेम्बर २७, २०१४}}</ref> यो पीडाबाट मुक्त हुन उनले स्टुडियो फर्की गीत रचना गर्न थालिन् । अप्रिल २०११ मा ''४'' को एल्बम आवरणको लागि तस्वीर खिच्न पेरिस जाँदा उनी अचानक गर्भवती भइन् ।<ref>{{cite news|last=माथुर|first=अदिति|title=You don't yet know what swag is / But you was made in Paris / And mama woke up the next day / And shot her album package.|trans-title=तिमीलाई अहिलेसम्म 'स्व्याग' को अर्थ थाहा छैन / तर तिमी पेरिसमा बनेकी थियौ / र तिम्री आमा अर्को बिहान उठिन् / र आफ्नो एल्बम प्याकेज खिचिन् ।|url=http://www.ibtimes.com/baby-blue-ivy-carter-was-conceived-paris-beyonce-jay-z-officially-announce-birth-girl-video-glory|work=इन्टरनेशनल बिजनेस टाइम्स|accessdate=अप्रिल १०, २०१३}}</ref> त्यही साल अगस्ट महिनामा बियोन्सेले एमटिभी भिडियो सङ्गीत पुरस्कारमा "लभ अन टप" प्रस्तुत गरेपछि आफ्नो गर्भ संसारसामु पेश गरिन् ।<ref name="mtv2011">{{cite web|last=कौफम्यान|first=गिल|title=Beyoncé Puts 'Love On Top' At VMAs, Reveals Pregnancy|trans-title=बियोन्सेले भिएमएजमा 'लभ अन टप' गाइसकेर गर्भवती भएको घोषणा गर्छिन्|url=http://www.mtv.com/news/articles/1669858/beyonce-vma-performance.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|accessdate=अप्रिल १०, २०१३|archive-url=https://web.archive.org/web/20110923145926/http://www.mtv.com/news/articles/1669858/beyonce-vma-performance.jhtml|archive-date=2011-09-23}}</ref> बियोन्सेको प्रस्तुतिले १ करोड २४ लाख दर्शक बटुली एमटिभीको इतिहासमा नै सर्वाधिक हेरिएको कार्यक्रम बन्यो ।<ref name="Mitchell">{{cite web|url=http://newsroom.mtv.com/2011/08/30/beyonce-pregnant-vmas-love-on-top-album-sales-surge/?xrs=share_twitter|title=Beyoncé's Album Sees Sales Surge After VMA Performance Of 'Love On Top'|date=August 30, 2011|trans-title='लभ अन टप' को भिएमए प्रस्तुति पछि बियोन्सेको एल्बमको बिक्रीमा वृद्धि|first=जोन|last=मिचेल|publisher=एमटिभी न्यूजरूम|accessdate=अगस्ट ३१, २०११|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927020025/http://newsroom.mtv.com/2011/08/30/beyonce-pregnant-vmas-love-on-top-album-sales-surge/?xrs=share_twitter|archivedate=सेप्टेम्बर २७, २०११}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927020025/http://newsroom.mtv.com/2011/08/30/beyonce-pregnant-vmas-love-on-top-album-sales-surge/?xrs=share_twitter |date=September 27, 2011 }}</ref> प्रति सेकेन्ड ८,८६८ ट्विटको दरमा पोस्ट राखिएको यो घोषणालाई ''[[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स]]''मा "एकल घटनाको लागि रेकर्ड गरिएको सर्वाधिक ट्विट गरिएको पोस्ट" भनी प्रकाशित गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|title=Beyoncé pregnancy announcement at MTV VMA's sparks Twitter world record|trans-title=एमटिभी भिएमएमा बियोन्सेको घोषणाले ट्विटर रेकर्ड तोड्यो|url=http://www.guinnessworldrecords.com/news/beyonce-pregnancy-announcement-at-mtv-vmas-sparks-twitter-world-record/|publisher=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स|accessdate=मार्च २३, २०१३}}</ref><ref>{{cite news|url=https://huffingtonpost.com/2011/08/29/beyonce-pregnancy-twiter-record-mtv-vmas_n_941064.html|title=Beyoncé Pregnancy: New Twitter Record Set At MTV VMAs|trans-title=बियोन्सेको गर्भधारण: एमटिभी भिएमएजमा नयाँ ट्विटर रेकर्ड बन्यो |work=हफपोस्ट|date=अगस्ट २९, २०११|accessdate=अगस्ट ३०, २०११|first=क्याथरिन|last=स्मिथ}}</ref> अगस्ट २९, २०११ मा गूगलले सार्वजनिक गरिएको तथ्याङ्क अनुसार "बियोन्से गर्भवती" सप्ताहको सर्वाधिक खोज गरिएको विषय थियो ।<ref>{{cite web|url=http://ph.news.yahoo.com/news-beyonc-pregnancy-grips-google-users-us-open-125354734.html|title=News of Beyoncé's pregnancy grips Google users, US Open, ESPN popular|trans-title=बियोन्सेको गर्भधारणको घोषणाले गूगल प्रयोगकर्ताहरूलाई छक्क पार्छ|date=सेप्टेम्बर ५, २०११|publisher=याहू ! न्यूज (फिलिपिन्स)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029205652/http://ph.news.yahoo.com/news-beyonc-pregnancy-grips-google-users-us-open-125354734.html|archivedate=अक्टोबर २९, २०१३|url-status=सक्रिय}}</ref> जनवरी ७, २०१२ मा बियोन्सेले न्यू योर्क सहरको [[लेनोक्स हिल अस्पस्तल]]मा आफ्नी छोरी [[ब्लू आइभी कार्टर]]लाई जन्म दिइन् ।<ref name=BlueBirth>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/01/10/nyregion/after-birth-by-beyonce-patients-protest-celebrity-security-at-lenox-hill-hospital.html|title=After Beyoncé Gives Birth, Patients Protest Celebrity Security at Lenox Hill Hospital|trans-title=बियोन्सेले जन्म दिएको खबर सुनी हस्ती सुरक्षाका लागि मानिसहरू लेनोक्स हिल अस्पतालको विरोध गर्दै|date=जनवरी ९, २०१२|work=द न्यू योर्क टाइम्स|first=निना|last=बर्नस्टीन}}</ref> सन् २०१६ मा ''[[लेमनेड]]''को सार्वजनिकीकरण पछि सो एल्बममा रहेको "सरी" गीतले गर्दा [[जे–जी (गायक)|जे-जी]]ले "बेक्की" को छद्मनामले बोलाइएको महिलासँग विवाहबाहक सम्बन्ध राखेको अनुमान गरिएको थियो । ''[[द न्यू योर्क टाइम्स]]''का [[जोन परेलेस]]ले बियोन्सेले ''लेमनेड''मा बियोन्सेले जे-जी माथि आरोप लगाएको स्पष्टिकरण गरेका थिए ।<ref name="pareles">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/04/25/arts/music/beyonce-lemonade.html|title=Review: Beyoncé Makes 'Lemonade' Out of Marital Strife|trans-title=समीक्षा: बियोन्सेको 'लेमनेड' वैवाहिक समस्यामा आधारित|work=द न्यू योर्क टाइम्स|first=जोन|last=परेलेस|date=अप्रिल २५, २०१६|accessdate=जून २४, २०१६}}</ref> त्यसैगरी ''रोलिङ स्टोन''का रब शेफील्डले पनि "सक अन माइ बल्स, आइ ह्याभ ह्याड इनफ" ({{translation|"मैले धेरै सहिसके, मेरो गेडा चुस"}}) जस्ता पङ्क्तिले पनि जे-जीको व्यभिचारलाई सङ्केत गर्ने अनुमान गरेका थिए ।<ref>{{Cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/lemonade-204663/|title=Beyonce ''Lemonade'' Album Review|trans-title=बियोन्से ''लेमनेड'' एल्बम समीक्षा|last=शेफील्ड|first=रब|date=अप्रिल २५, २०१६|website=रोलिङ स्टोन|accessdate=सेप्टेम्बर १, २०१९}}</ref> फेब्रुअरी १, २०१७ मा बियोन्सेले जुम्ल्याहा बालबालिका जन्माउने भन्दै आफ्नो गर्भवती भएको तस्वीर इन्स्टाग्राममा सार्वजनिक गरेकी थिइन् । उनको तस्वीरले आठ घण्टामा ६ करोड ३० लाख लाइक पाई त्यसबेलाको इन्स्टाग्रामको सर्वाधिक लाइक पाएको पोस्ट बनेको थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.guinnessworldrecords.com/news/2017/2/beyonces-pregnancy-announcement-shatters-world-record-for-most-liked-image-on-in-460816|title=Beyoncé's pregnancy announcement shatters world record for the Most liked image on Instagram|trans-title=बियोन्सेको गर्वधरणको घोषणा इन्स्टाग्रामको सर्वाधिक लाइक पाएको पोस्ट|first=क्रिस्टेन|last=अट|website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स|date=फेब्रुअरी २, २०१७|accessdate=फेब्रुअरी ४, २०१७}}</ref> जुलाई १३, २०१७ मा एक महिना अगाडि जून १३, २०१७ को दिन उनका छोरा सर कार्टर र छोरी रुमी कार्टरको जन्म भएको घोषणा गर्दै त्रयको तस्वीर सार्वजनिक गरेकी थिइन्, जुन इन्स्टाग्रामको दोस्रो सर्वाधिक लाइक पाएको पोस्ट बन्न पुगेको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/music/2017/jul/14/beyonce-photo-twins-instagram-sir-carter-rumi|title=Beyoncé publishes photo of her twins on Instagram|trans-title=बियोन्सेद्वारा आफ्ना जुम्ल्याहा सन्तानको तस्वीर इन्स्टाग्राममा प्रकाशित|first=स्टेफ|last=हार्मन|newspaper=द गार्डियन|date=जुलाई १४, २०१७|accessdate=जुलाई १४, २०१७}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.buzzfeed.com/kristinharris/heres-the-top-ten-most-liked-instagram-photos-of-2017|title=Here Are The Top 10 Most-Liked Instagram Photos Of 2017|trans-title=सन् २०१७ का सर्वाधिक लाइक पाएका इन्स्टाग्राम तस्वीरहरू|first=क्रिस्टिन|last=ह्यारिस|website=बजफीड|accessdate=अप्रिल २७, २०१९}}</ref> बियोन्सेका जुम्ल्याहा सन्तान क्यालिफोर्नियास्थित [[रोनाल्ड रेगन यूसीएलए मेडिकल सेन्टर]]मा जन्मेका थिए । उनले आफ्नो गर्भावस्था र त्यसका असरहरूको बारेमा ''[[भोग (पत्रिका)|भोग]]''को सेप्टेम्बर २०१८ संस्करणमा लेखेकी थिइन्, जसको आवरण तस्वीर बियोन्सेको निर्देशनमा [[ह्यामरवुड पार्क]]मा छायाचित्रकार [[टाइलर मिचेल]]द्वारा खिचिएको थियो । <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-45082773|title=Beyonce in Vogue: 'I've been through hell and back'|trans-title=भोगमा बियोन्से: 'म नर्क पुगेर फर्केकी छु'|date=अगस्ट ६, २०१८|work=बिबिसी न्यूजबीट|accessdate=अगस्ट ६, २०१८}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.vogue.com/article/tyler-mitchell-beyonce-photographer-vogue-september-issue|title=Meet Tyler Mitchell, the Photographer Who Shot Beyoncé For Vogue's September Issue|trans-title=भोगको सेप्टेम्बर संस्करणमा बियोन्सेको तस्वीर खिच्ने छायाचित्रकार टाइलर मिचेललाई भेट्नुहोस्|work=भोग|accessdate=अगस्ट १३, २०१८}}</ref> ===सम्पत्ति=== जून २००७ देखि जून २००८ को अवधिमा बियोन्सेले आफ्नो सङ्गीत, चलचित्र र फेशन ब्र्यान्डबाट $८ करोड कमाई सबैभन्दा बढी धनी महिला मनोरञ्जनकर्मीको पदबाट [[म्याडोना (मनोरञ्जनकर्मी)|मडोना]] र [[सेलिन डियोन]]लाई प्रतिस्थापन गरेको ''[[फोर्ब्स]]''ले सन् २००८ मा अनुमान गरेको थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.co.uk/artists/beyonce/news/90756-beyonce-jay-z-top-earning-couple|title=Beyoncé & Jay-Z Top Earning Couple|trans-title=बियोन्से र जे-जी सबैभन्दा धनी दम्पति|publisher=एमटिभी न्यूज|date=नोभेम्बर २१, २००८|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121021150454/http://www.mtv.co.uk/news/beyonce/90756-beyonce-jay-z-top-earning-couple|archivedate=अक्टोबर २१, २०१२|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090829184931/http://www.mtv.co.uk/artists/beyonce/news/90756-beyonce-jay-z-top-earning-couple |date=2009-08-29 }}</ref><ref name="Forb">{{cite news|url=https://www.forbes.com/lifestyle/2008/09/19/music-beyonce-timberlake-forbeslife-cx_lr_0922lifestyle.html|title=World's Best-Paid Music Stars|trans-title=विश्वका सबैभन्दा धनी सङ्गीत कलाकारहरू|last=रोज|first=लेसी|date=सेप्टेम्बर २२, २००८|work=फोर्ब्स|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090407042329/http://www.forbes.com/2008/09/19/music-beyonce-timberlake-forbeslife-cx_lr_0922lifestyle.html|archivedate=अप्रिल ७, २००९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090407042329/http://www.forbes.com/2008/09/19/music-beyonce-timberlake-forbeslife-cx_lr_0922lifestyle.html |date=2009-04-07 }}</ref> यसले गर्दा उनी सन् २००९ मा [[सिलेब्रिटी १००]] मा चौथो स्थान र सन् २०१० मा "विश्वका सबैभन्दा शक्तिशाली महिलाहरू" मा नवौँ स्थानमा सूचिकृत भइन् ।<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/forbes/2009/0622/celebrity-09-jay-z-sasha-fierce-inside-beyonce-empire.html|title=Inside Beyoncé's Entertainment Empire|trans-title=बियोन्सेको मनोरञ्जन साम्राज्य भित्र|work=फोर्ब्स|date=जून ३, २००९|first=लेसी|last=रोज|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090606100829/http://www.forbes.com/forbes/2009/0622/celebrity-09-jay-z-sasha-fierce-inside-beyonce-empire.html|archivedate=जून ६, २००९|url-status=सक्रिय}}</ref><ref>{{cite web|last=कप्सी|first=रोबर्ट|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a280865/gaga-beyonce-among-most-powerful-women.html|title=GaGa, Beyoncé among most powerful women|trans-title=सबैभन्दा शक्तिशाली महिलाहरू मध्ये गागा, बियोन्से|website=डिजिटल स्पाइ|date=अक्टोबर ७, २०१०|accessdate=जून १८, २०११}}</ref> त्यो वर्ष आफ्नो फेशन ब्य्रान्ड र संयुक्त उपक्रमहरूबाट $३ करोड ५० लाख कमाएकी बियोन्से आगामी वर्ष उनी "३० वर्ष मुनिका सबैभन्दा बढी धनी हस्तीहरू" मा आठौँ स्थानमा परेकी थिइन् । सन् २०११ मा $४ करोड कमाए पनि बियोन्सेलाई सन् २०१२ को "सिलेब्रिटी १००" सूचीमा सोह्रौँ स्थानमा राखिएको थियो, जुन ३ वर्ष अगाडिको सूची भन्दा १२ स्थान तल थियो ।<ref>{{cite news|last=आइज्याक|first=शेरिल|url=https://www.forbes.com/sites/worldviews/2012/05/18/5-personal-branding-lessons-learned-from-forbes-celebrity-100-women/2/|title=6 Personal Branding Lessons From Forbes Celebrity 100 Women|trans-title=फोर्ब्स सिलेब्रिटी १०० का महिलाहरूबाट लिनुपर्ने ६ व्यक्तिगत ब्र्यान्डिङ शिक्षा|work=फोर्ब्स|date=मे १८, २०१२|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120523234157/http://www.forbes.com/sites/worldviews/2012/05/18/5-personal-branding-lessons-learned-from-forbes-celebrity-100-women/2/|archivedate=मे २३, २०१२|url-status=सक्रिय}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/profile/beyonce-knowles/|title=Profile: Beyoncé Knowles|trans-title=प्रोफाइल: बियोन्से नोल्स|work=फोर्ब्स|accessdate=मे २०, २०१२}}</ref> त्यही वर्ष बियोन्से र जे-जीले कुल $७ करोड ८० लाख कमाई "संसारकै सबैभन्दा धनी हस्तीको जोडी" मा पहिलो स्थानमा परेका थिए ।<ref>{{cite news|last=एन्ट्यून्स |first=एन्डरसन|url=https://www.forbes.com/sites/andersonantunes/2012/08/06/the-worlds-highest-paid-celebrity-couples-2/|title=The World's Highest-Paid Celebrity Couples|trans-title=संसारकै सबैभन्दा धनी हस्तीको जोडी|work=फोर्ब्स|date=अगस्ट ६, २०१२|accessdate=अगस्ट १२, २०१२}}</ref> सन् २००९ मा कुल $१२ करोड २० लाख कमाएका बियोन्से र जे-जीलाई गत वर्ष ''गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स''मा "सबैभन्दा बढी धनी प्रभावकारी जोडी" घोषणा गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.essence.com/2010/09/20/jay-z-and-beyonce-guinness-book-of-world-records/|title=Beyoncé and Jay-Z Are Guinness Book's 'Power Couple'|trans-title=बियोन्से र जे-जी गिनिज बुकका प्रभावकारी जोडी हुन्|website=एसेन्स|date=सेप्टेम्बर २०, २०१०|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121027140109/http://www.essence.com/2010/09/20/jay-z-and-beyonce-guinness-book-of-world-records/|archivedate=अक्टोबर २७, २०१२|url-status=सक्रिय}}</ref> सन् २००९ देखि सन् २०११ को अन्तरालमा औसत $७ करोड प्रति वर्ष कमाएकी बियोन्सेले सन् २०१२ मा केवल $४ करोड कमाइन् ।<ref>{{cite news|first=ज्याक|last=ओम्याली ग्रीनबर्ग|date=फेब्रुअरी १, २०१३|accessdate=जून ३०, २०१३|url=https://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2013/02/01/why-beyonce-isnt-getting-paid-for-her-super-bowl-halftime-gig/|title=Why Beyoncé Isn't Getting Paid For Her Super Bowl Halftime Gig|trans-title=बियोन्सेले किन आफ्नो सुपर बोल प्रस्तुतिको लागि पैसा पाइनन्|work=फोर्ब्स}}</ref> सन् २०१३ का बियोन्सेको [[पेप्सी]] र एचएनएमका संयुक्त उपक्रमले गर्दा उनी र बियोन्से सङ्गीत उद्योगकै सर्वप्रथम अरबपति जोडी बने ।<ref>{{cite web|last=कर्माली|first=सेरा|title=Beyoncé and Jay-Z Are Music's First Billionaire Couple|trans-title=बियोन्से र जे-जी सङ्गीत उद्योगकै प्रथम अरबपति जोडी हुन्|url=http://www.vogue.co.uk/news/2013/04/17/beyonce-jay-z-billionaire-couple---total-earnings-from-mrs-carter-show|website=भोग|accessdate=मे ६, २०१३}}</ref> त्यही साल बियोन्से ''फोर्ब्स''को चौथो सबैभन्दा शक्तिशाली र प्रभावकारी हस्ती बनिन् ।<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/celebrities/list/|title=The World's Most Powerful Celebrities|trans-title=विश्वका सबैभन्दा शक्तिशाली हस्तीहरू|work=फोर्ब्स|date=सन् २०१३|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120518033904/http://www.forbes.com/celebrities/list/|archivedate=मे १८, २०१२|url-status=सक्रिय}}</ref> सन् २०१४ को अन्त्य भित्र बियोन्से इतिहासको नै सबैभन्दा धनी अफ्रिकी-अमेरिकी सङ्गीतकार हुन्छिन् भनेर एमटिभीले अनुमान गरेको थियो ।<ref>{{cite news|title=Beyoncé Set To Become Highest Paid Black Musician|trans-title=बियोन्से इतिहासकै सबैभन्दा धनी अफ्रिकी-अमेरिकी सङ्गीतकार हुने अनुमान|url=http://www.vibe.com/article/beyonce-set-become-highest-paid-black-musician|accessdate=अप्रिल १३, २०१४|newspaper=भाइब|date=फेब्रुअरी १७, २०१४}}</ref> यो अनुमान जून २०१४ मा सत्य भयो ।<ref name=highestearn>{{cite news|title=Beyoncé Named Highest-Earning Black Artist Of All Time|trans-title=बियोन्से इतिहासकै सबैभन्दा धनी अफ्रिकी-अमेरिकी कलाकार|url=http://www.mtv.co.uk/beyonce/news/beyonce-named-highestearning-black-artist-of-all-time|accessdate=अप्रिल २९, २०१४|publisher=एमटिभी|date=अप्रिल २९, २०१४}}</ref> जून २०१३ देखि जून २०१४ सम्ममा $११ करोड ५० लाख कमाएकी बियोन्सेलाई जून २०१४ मा "सिलेब्रिटी १००" मा पहिलो स्थानमा राखिएको थियो । यो साल बियोन्से पहिलो पटक सिलेब्रिटी १०० मा प्रथम स्थानमा सूचिकृत भएकी थिइन् ।<ref name=forbes14>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/dorothypomerantz/2014/06/30/beyonce-knowles-tops-the-forbes-celebrity-100-list/|title=Beyoncé Knowles Tops The FORBES Celebrity 100 List|trans-title=बियोन्से नोल्स फोर्ब्स सिलेब्रिटी १०० सूचीको पहिलो नम्बरमा|website=फोर्ब्स|first=डोरोथी|last=पोमेरान्ट्ज|date=जून ३०, २०१४|accessdate=जुलाई ११, २०१४}}</ref> सन् २०१६ मा बियोन्सेले $५ करोड ४० लाख मात्रै कमाएको हुनाले उनी सिलेब्रिटी १०० मा ३४ औँ स्थानमा सूचिकृत भइन् । यद्यपि, कुल $१० करोड ७५ लाख कमाएका जे-जी र बियोन्से सबैभन्दा धनी हस्ती दम्पतिको सूचीमा पहिलो स्थानमा परे ।<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2016/07/11/beyonce-and-jay-z-are-the-worlds-highest-paid-celebrity-couple-of-2016/|title=Beyoncé and Jay-Z Are The World's Highest-Paid Celebrity Couple Of 2016|trans-title=बियोन्से र जे-जी सन् २०१६ को सबैभन्दा धनी हस्ती दम्पति हुन्|website=फोर्ब्स|first=ज्याक|last=ओम्याली ग्रीनबर्ग|date=जुलाई ११, २०१६|accessdate=जुलाई ११, २०१६}}</ref> सन् २०१८ मा ''फोर्ब्स''ले बियोन्सेको जम्मा सम्पति $३५ करोड ५० लाख भएको अनुमान गरी त्यो वर्ष $६ करोड कमाएको हुनाले उनलाई सबैभन्दा धनी कलाकारहरूको सूचीको जून महिनाको संस्करणमा ३५ औँ स्थानमा सूचिकृत गर्यो । यो तथ्याङ्क अनुसार एकै वर्षमा दुई चोटी $१० करोड भन्दा बढी आय कमाउने कलाकारहरू मध्ये बियोन्से र मडोना एकै स्थानमा पर्छन् ।<ref name=ForbesBey>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/natalierobehmed/2017/05/17/americas-richest-female-celebrities-2017-oprah-judge-judy-and-beyonce-rule/|title=America's Richest Female Celebrities 2017: Oprah, Judge Judy And Beyoncé Rule|trans-title=सन् २०१७ का सबैभन्दा धनी अमेरिकी महिला हस्तीहरू: ओपरा, जज जूडी र बियोन्सेको राज|date=मे १७, २०१७|first=नटाली|last=रोबेह्मेद|website=फोर्ब्स|accessdate=मे १७, २०१७}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/natalierobehmed/2017/06/12/celebrity-100-the-worlds-highest-paid-celebrities-of-2017/|title=Celebrity 100: The World's Highest-Paid Celebrities Of 2017|trans-title=सिलेब्रिटी १००: सन् २०१७ का सबैभन्दा धनी हस्तीहरू|website=फोर्ब्स|first=नटाली|last=रोबेह्मेद|date=जून १२, २०१७|accessdate=जून ७, २०१७}}</ref> दम्पति बियोन्से र जे-जीको जम्मा सम्पति $१ अर्ब १६ करोड रहेको छ ।<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2017/05/17/beyonce-and-jay-z-are-officially-a-billion-dollar-couple/|title=Beyoncé and Jay-Z Are Officially A Billion-Dollar Couple|trans-title=बियोन्से र जे-जी आधिकारिक रूपमा अरबपति दम्पति हुन्|first=ज्याक|last=ओम्याली ग्रीनबर्ग|website=फोर्ब्स|date=मे १७, २०१७|accessdate=मे १७, २०१७}}</ref> जुलाई २०१७ मा ''[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]''ले सन् २०१६ मा $६ करोड २१ लाख कमाएकी बियोन्से त्यो वर्षको सबैभन्दा धनी सङ्गीतकार भएको घोषणा गर्यो ।<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/photos/7865108/highest-paid-musicians-2016-money-makers|title=Billboard's Top 50 Money Makers of 2016|trans-title=बिलबोर्डको सन् २०१६ का सर्वोत्कृष्ट ५० धनी व्यक्तिहरू|magazine=बिलबोर्ड|date=जुलाई १३, २०१७|accessdate=जुलाई १४, २०१७}}</ref> ==व्यापार र उद्यम== सन् २०१० मा कोलम्बिया रेकर्ड्समा आधारित भई बियोन्सेले [[पार्कवुड इन्टरटेनमेन्ट]]को स्थापना गरिन्, जुन उनको चलचित्र र भिडियो निर्माण गर्ने प्रमुख मनोरञ्जन र व्यवस्थापन कम्पनी बन्यो । पार्कवुड इन्टरटेनमेन्ट पहिला बियोन्से बस्ने [[ह्युस्टन]]मा रहेको सडकको नाम पछि राखिएको हो ।<ref name="Music World Ent">{{cite web|url=http://musicworldent.com/artists/beyonce|title=Beyoncé|trans-title=बियोन्से|publisher=म्यूजिक वर्ल्ड इन्टरटेनमेन्ट|accessdate=अप्रिल ७, २०१२|archive-url=https://web.archive.org/web/20120331055639/http://musicworldent.com/artists/beyonce|archive-date=मार्च ३१, २०१२|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120331055639/http://musicworldent.com/artists/beyonce |date=2012-03-31 }}</ref> न्यू योर्कमा प्रमुख कार्यालय रहेको यस कम्पनीले बियोन्सेको सङ्गीत, चलचित्र, भिडियो र फेशनसँग सम्बन्धित उद्यमको व्यवस्थापन गर्छ । पार्कवुड इन्टरटेनमेन्टका कर्मचारीहरू कला र मनोरञ्जनका साथै चलचित्र निर्माण, भिडियो उत्पादन, फेशन डिजाइन, अर्थशास्त्र र बजारशास्त्रमा पनि सिपालु छन् । बियोन्सेद्वारा सहनिर्मित र बियोन्सेले एटा जेम्सको भूमिका निर्वाह गरेको सन् २००८ मा सार्वजनिक गरिएको ''क्याडिल्याक रेकर्ड्स'' पार्कवुड इन्टरटेनमेन्टको प्रथम उत्पादन थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.allmovie.com/movie/cadillac-records-v429778|title=Cadillac Records (2008)|trans-title=क्याडिल्याक रेकर्ड्स (सन् २००८)|publisher=अल मूभी|first=जेसन|last=बुकानन}}</ref> सन् २०१३ देखि बियोन्सेका स्टुडियो एल्बमहरूको निर्माण र सार्वजनिकीकरण यही कम्पनीको अधीनमा भइरहेको छ । पार्कवुड अन्तर्गत बियोन्सेले [[क्लोई x ह्याली]]सँग पनि साझेदारी गरेकी छिन् । ===संयुक्त उपक्रम र साझेदारी=== सन् २००२ देखि [[पेप्सी]]सँग काम गरेकी बियोन्से सन् २००४ मा ब्रिट्नी स्पियर्स, [[पिङ्क (गायिका)|पिङ्क]] र [[एनर्रिके इग्लेसियास|एनरिके इग्लेसियास]]का साथ [[ग्ल्याडियेटर]]मा आधारित विज्ञापनमा देखिएकी थिइन् ।<ref>{{cite news|last=इवेस|first=न्याट|title=Pepsi Switches To a New Voice Of a Generation|trans-title=पेप्सी पुस्ताको नयाँ स्वरतर्फ लाग्छ|url=https://www.nytimes.com/2002/12/18/business/pepsi-switches-to-a-new-voice-of-a-generation.html|work=द न्यू योर्क टाइम्स|date=डिसेम्बर १८, २००२|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121116044537/http://www.nytimes.com/2002/12/18/business/pepsi-switches-to-a-new-voice-of-a-generation.html|archivedate=नोभेम्बर १६, २०१२|url-status=सक्रिय}}</ref><ref>{{cite news|title=Britney, Beyoncé, Pink star in Pepsi ad|trans-title=ब्रिट्नी, बियोन्से, पिङ्क पेप्सीको विज्ञापनमा|url=https://www.usatoday.com/life/music/news/2004-01-27-pepsi-ad_x.htm|work=यूएसए टुडे|date=जनवरी २७, २००४|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120628124843/http://www.usatoday.com/life/music/news/2004-01-27-pepsi-ad_x.htm|archivedate=जून २८, २०१२|url-status=सक्रिय}}</ref> सन् २०१२ मा बियोन्सेले पेप्सीको समर्थन गर्ने $५ करोडको साझेदारी गरिन् ।<ref name="pepsi2013">{{cite news|last=सिसारियो|first=बेन|url=https://www.nytimes.com/2012/12/10/business/media/in-beyonce-deal-pepsi-focuses-on-collaboration.html|title=In Beyoncé Deal, Pepsi Focuses on Collaboration|trans-title=बियोन्सेसँगको साझेदारी, पेप्सीद्वारा संयुक्त उपक्रममा ध्यान|work=द न्यू योर्क टाइम्स|date=डिसेम्बर ९, २०१२|accessdate=डिसेम्बर ११, २०१२}}</ref> संयुक्त राज्य अमेरिकाको सार्वजनिक हितमा विज्ञान केन्द्रले पेप्सीले गर्दा स्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव पर्ने हुनाले सो साझेदारी रद्द गर्न खुला पत्र सार्वजनिक गरेको थियो ।<ref name="rumugam">{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/nadiaarumugam/2013/01/20/white-house-removes-petition-demanding-pepsi-spokesperson-beyonce-ousted-from-inauguration-lineup/|title=White House Removes Petition Demanding Pepsi Spokesperson Beyoncé Ousted From Inauguration Lineup|trans-title=ह्वाइट हाउसद्वारा बियोन्सेको पेप्सी साझेदारी रद्द गर्ने आवेदन रद्द गरियो|work=फोर्ब्स|accessdate=डिसेम्बर १८, २०१३|first=नादिया|last=अरुमुगम|date=जनवरी २०, २०१३}}</ref> अप्रिल २०१३ मा सार्वजनिक गरिएको नेटबेसको तथ्याङ्क अनुसार बियोन्सेको पेप्सीको विज्ञापन सन् २०१३ को सबैभन्दा प्रख्यात विज्ञापन थियो, जसले ७०% दर्शकबाट सकारात्मक प्रतिक्रिया बटुल्यो ।<ref>{{cite web|title=Pepsi/Beyoncé and Chanel/Brad Pitt Battle for Most Celebrity Spokesperson Chatter: NetBase Evaluates Endorsement Buzz Winners|trans-title=हस्ती प्रवक्ताका लागि बियोन्से/पेप्सी र ब्राड पिट/शनेलको लडाइ: नेटबेसद्वारा तथ्याङ्क सार्वजनिक|url=http://www.marketwire.com/press-release/pepsi-beyonce-chanel-brad-pitt-battle-most-celebrity-spokesperson-chatter-netbase-evaluates-1777400.htm|publisher=मार्केट वायर्ड|date=अप्रिल १०, २०१३|accessdate=अप्रिल २२, २०१३|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530233917/http://www.marketwire.com/press-release/pepsi-beyonce-chanel-brad-pitt-battle-most-celebrity-spokesperson-chatter-netbase-evaluates-1777400.htm|archive-date=मे ३०, २०१३|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530233917/http://www.marketwire.com/press-release/pepsi-beyonce-chanel-brad-pitt-battle-most-celebrity-spokesperson-chatter-netbase-evaluates-1777400.htm |date=2013-05-30 }}</ref> बियोन्सेले ट्रू स्टार र ट्रू स्टार गोल्ड अत्तरहरूको निर्माण गर्न [[टमी हिल्फिगर]]सँग काम गरेकी छिन् ।<ref>{{cite web|author1=जेस्सेन, मोनिक|author2=सिल्भरम्यान, स्टिभन|lastauthoramp=yes|title=Beyoncé Launches New True Star Fragrance|trans-title=बियोन्सेले नयाँ ट्रू स्टार अत्तर सार्वजनिक गरिन्|url=http://www.people.com/people/article/0,,656036,00.html|website=पीपल|date=जून २२, २००४|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070513155821/http://www.people.com/people/article/0,,656036,00.html|archivedate=मे १३, २००७|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070513155821/http://www.people.com/people/article/0,,656036,00.html |date=2007-05-13 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1513363/lawsuit-against-britney-dismissed.jhtml|title=For The Record: Quick News On Britney Spears, Kevin Federline, Paris Hilton, Beyoncé, Beanie Sigel, Madonna & More|trans-title=रेकर्डको लागि: ब्रिट्नी स्पियर्स, केभिन फेडरलाइन, पेरिस हिल्टन, बियोन्से, बीनी सिगल, मडोना र थपका समाचार|publisher=एमटिभी न्यूज|date=नोभेम्बर ९, २००५|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110624084029/http://www.mtv.com/news/articles/1513363/lawsuit-against-britney-dismissed.jhtml|archivedate=जून २४, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110624084029/http://www.mtv.com/news/articles/1513363/lawsuit-against-britney-dismissed.jhtml |date=2011-06-24 }}</ref> सन् २००७ मा उनले [[अरमानी|एम्पिरियो अरमानी]]को डायमन्ड्स अत्तरको विज्ञापन गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/life/people/2007-08-08-beyonce-fragrance_N.htm|title=Beyoncé stars in new fragrance campaign|trans-title=बियोन्से नयाँ अत्तर अभियानमा|work=यूएसए टुडे|date=अगस्ट ८, २००७|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090208015433/http://www.usatoday.com/life/people/2007-08-08-beyonce-fragrance_N.htm|archivedate=फेब्रुअरी ८, २००९|url-status=सक्रिय}}</ref> सन् २०१० मा बियोन्सेले आफ्नो प्रथम आधिकारिक अत्तर [[हीट (अत्तर)|हीट]]को सार्वजनिकीकरण गरिन् ।<ref>{{cite web|url=http://stylenews.peoplestylewatch.com/2009/12/18/beyonc-launches-her-first-fragrance-beyonc-heat/|title=Beyoncé Launches Her First Fragrance: Beyoncé Heat|trans-title=बियोन्सेले आफ्नो प्रथम अत्तर सार्वजनिक गर्छिन्: बियोन्से हीट|date=डिसेम्बर १८, २००९|website=पीपल|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091219213657/http://stylenews.peoplestylewatch.com/2009/12/18/beyonc-launches-her-first-fragrance-beyonc-heat/|archivedate=डिसेम्बर १९, २००९|url-status=निष्क्रिय|accessdate=जून १८, २०११}}</ref> अत्तरको विज्ञापन, जसमा सन् १९५६ को "फीभर" गीतको प्रयोग गरिएको थियो र जसमा बियोन्से वस्त्रहीन हुन्छिन्, संयुक्त अधिराज्यमा केवल राति प्रसारण गरिने अनुमति दिइएको थियो ।<ref>{{cite news|last=पोल्टर|first=शौन|url=http://www.heraldsun.com.au/entertainment/confidential/beyonces-heat-perfume-advertisement-deemed-too-sexy-for-uk-daytime-tv/story-e6frf96o-1225955456076|title=Beyoncé's Heat perfume advertisement deemed too sexy for UK daytime TV|trans-title=बियोन्सेको हीट अत्तरको विज्ञापन संयुक्त अधिराज्यमा दैनिक टेलिभिजनको लागि अत्यन्तै मोहक मानियो|date=नोभेम्बर १८, २०१०|accessdate=जनवरी ११, २०११|work=हेराल्ड सन}}</ref> फेब्रुअरी २०११ मा बियोन्सेले आफ्नो दोस्रो अत्तर, [[हीट (अत्तर)|हीट रश]] निकालिन् ।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/beyonces-scents-have-jayzs-approval/758931/|title=Beyoncé's scents have Jay-Z's approval|trans-title=बियोन्सेको अत्तरमा जे-जीको स्वीकृति|work=दी इन्डियन एक्सप्रेस|date=मार्च ७, २०११|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121116005702/http://www.indianexpress.com/news/beyonces-scents-have-jayzs-approval/758931/|archivedate=नोभेम्बर १६, २०१२|url-status=सक्रिय}}</ref> बियोन्सेको तेस्रो अत्तर [[बियोन्से पल्स|पल्स]] सेप्टेम्बर २०११ मा सार्वजनिक गरियो ।<ref>{{Cite press release|title=Coty Beauty Introduces Beyoncé Pulse|trans-title=कोटी ब्यूटीद्वारा बियोन्से पल्सको परिचय|publisher=कोटी ब्यूटी|date=जून १६, २०११|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/coty-beauty-introduces-beyonce-pulse-123994334.html|accessdate=जून १८, २०११}}</ref> सन् २०१३ मा हीटको द मिसेस कार्टर शो सीमित संस्करण निकालिएको थियो ।<ref name="heatsales">{{cite news|last=कार्टर|first=हली|title=Beyoncé Has the No. 1 Selling Celebrity Fragrance Line – Let's Have a Dance Party!|trans-title=बियोन्सेको अत्तर सङ्ग्रह सबैभन्दा प्रख्यात हस्ती सङ्ग्रह|url=http://stylenews.peoplestylewatch.com/2013/08/09/beyonce-heat-pulse-fragrance/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130811155200/http://stylenews.peoplestylewatch.com/2013/08/09/beyonce-heat-pulse-fragrance/|url-status=निष्क्रिय|archive-date=अगस्ट ११, २०१३|accessdate=अगस्ट ८, २०१३|newspaper=पीपल|date=अगस्ट ८, २०१३}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130811155200/http://stylenews.peoplestylewatch.com/2013/08/09/beyonce-heat-pulse-fragrance/ |date=2013-08-11 }}</ref> $४० करोड माथिको नाफा कमाएका बियोन्सेका अत्तरहरू हस्तीहरूका अत्तरहरू मध्ये सबैभन्दा प्रख्यात छ ।<ref name="heatsales" /><ref>{{cite web|url=http://www.wwd.com/beauty-industry-news/fragrance/beyonc-wraps-tour-with-scent-success-7083541|title=Beyoncé Wraps Tour With Scent Success|website=विमेन्स वेयर डेली|publisher=फेयरचाइल्ड फेशन मिडिया|first=जूली|last=नटन|date=अगस्ट ९, २०१३|accessdate=अक्टोबर ९, २०१३}}</ref> गेटफाइभसँगको $१० करोडको साझेदारी रद्द गरी बियोन्सेले ''स्टारपावर: बियोन्से'' भिडियो खेलको सार्वजनिकीकरण रद्द गरेपछि उनले यो मुद्दा अदालतमा समाधान गर्नुपरेको थियो ।<ref name="GateFive">{{cite news|last=माइकल्स|first=शौन|url=https://www.theguardian.com/music/2011/apr/28/beyonce-sued-video-game-developer|title=Beyoncé sued for $100m by video game developer|trans-title=भिडियो खेल विकासकर्ताद्वारा बियोन्से माथि $१० करोडको मुद्दा|work=द गार्डियन|date=अप्रिल २८, २०११|accessdate=मे ६, २०११|location=लन्डन}}</ref> गीतफाइभले आफ्ना वित्तीय समर्थक हराएपछि बियोन्सेले उक्त साझेदारी रद्द गरेको उनका वकिलहरूले खुलासा गरे ।<ref>{{cite news|url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/entertainment/news/beyonc-knowles-settles-with-gaming-company-29347315|title=Beyoncé Knowles settles with gaming company|trans-title=बियोन्से नोल्सले भिडियो खेल कम्पनीसँगको मुद्दा समाधान गर्छिन्|accessdate=मे १५, २०१३}}</ref> बियोन्सेले १८ वर्षको उमेरमा लोरियालसँग साझेदारी गर्नुका साथै [[अमेरिकन एक्सप्रेस]] र [[निन्टेन्डो डीएस]]सँग पनि संयुक्त उपक्रम जारी गरेकी छिन् ।<ref name="Forb" /><ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/news/267200/beyonce-the-billboard-qa|title=Beyoncé: The Billboard Q&A|trans-title=बियोन्से: बिलबोर्ड प्रश्नोत्तर|last=मिचेल|first=गेल|date=अक्टोबर २, २००९|website=बिलबोर्ड|accessdate=अक्टोबर ८, २००९}}</ref><ref>{{cite web|last=टोटिलो|first=स्टिभन|url=http://www.mtv.com/news/articles/1607344/beyonce-promotes-nintendo-game-admits-weakness-super-mario.jhtml|title=Beyoncé Promotes Nintendo Game, Admits Weakness For 'Super Mario'|trans-title=बियोन्सेले निन्टेन्डो खेलको प्रवर्धन गर्छिन्, 'सुपर मारियो' खेल्न मन पराउने खुलासा गर्छिन्|publisher=एमटिभी न्यूज|date=मार्च १९, २००९|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110624084152/http://www.mtv.com/news/articles/1607344/beyonce-promotes-nintendo-game-admits-weakness-super-mario.jhtml|archivedate=जून २४, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110624084152/http://www.mtv.com/news/articles/1607344/beyonce-promotes-nintendo-game-admits-weakness-super-mario.jhtml |date=2011-06-24 }}</ref> मार्च २०१५ मा अन्य कलाकारहरूसँगै बियोन्से उच्च गुणस्तरीय श्रव्य साझेदारी मञ्च [[टाइडल]]की सहसंस्थापक र मालिक बनिन् । बियोन्सेका श्रीमान [[जे–जी (गायक)|जे-जी]]ले सन् २०१५ को पहिलो भागमा टाइडललाई नियन्त्रण गर्ने कम्पनी [[एस्पिरो]]को खरिद गरेका थिए ।<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/03/14/business/media/jay-z-buys-the-music-streaming-firm-aspiro.html|title=Jay-Z Buys the Music Streaming Firm, Aspiro|trans-title=जे-जीद्वारा श्रव्य साझेदारी मञ्च एस्पिरोको खरिद|newspaper=द न्यू योर्क टाइम्स|date=मार्च १३, २०१५|accessdate=मार्च ३१, २०१५}}</ref> बियोन्से र जे-जीको साथमा [[कान्ये वेस्ट]], [[रियाना|रिहाना]], [[म्याडोना (मनोरञ्जनकर्मी)|मडोना]], [[क्रिस मार्टिन]] र [[निकी मिनाज]] लगायत १६ जना कलाकारहरूले ३% धितोमा टाइडलको स्वामित्व प्राप्त गरेका छन् ।<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/news/6509498/jay-z-tidal-launch-artist-stakeholders|title=It's Official: Jay-Z's Historic Tidal Launches With 16 Artist Stakeholders|trans-title=जे-जीले १६ अन्य कलाकारहरूको सहयोगमा टाइडल सार्वजनिक गर्छन्|website=बिलबोर्ड|first=एन्ड्र्यू|last=फ्लानागन|date=मार्च ३०, २०१५|accessdate=मार्च ३१, २०१५}}</ref> यसरी धेरै कलाकारहरूको स्वामित्वमा रहेको श्रव्य साझेदारी मञ्चको सिर्जनाले सङ्गीत उद्योगमा छिटो परिवर्तन भइरहने मागको आपूर्तिमा सहयोग पुग्ने विश्वास राखिएको छ ।<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/03/31/business/media/jay-z-reveals-plans-for-tidal-a-streaming-music-service.html|title=Jay-Z Reveals Plans for Tidal, a Streaming Music Service|trans-title=जे-जीले श्रव्य साझेदारी मञ्च टाइडलका लागि आफ्नो योजनाको खुलासा गर्छन्|work=द न्यू योर्क टाइम्स|first=बेन|last=सिसारियो|date=मार्च ३०, २०१५|accessdate=मार्च ३१, २०१५}}</ref> ===फेशन लाइन=== बियोन्से र उनकी आमाले सन् २००५ मा महिलाहरूको लागि [[हाउस अफ डेरेअन]] नामक फेशन कम्पनीको स्थापना गरेका थिए ।<ref name="BusWire" /> बियोन्सेकी हजुरआमा एग्नेज डेरेअनको स्मृतिमा किशोरावस्था, व्यासक र प्रौढ गरी ३ पुस्ताका महिलालाई हुने खाले कपडा पाइन्थ्यो हाउस अफ डेरेअनमा ।<ref>{{cite web|last=सिल्भरम्यान|first=स्टिभन|title=Beyoncé Unveils Her New Fashion Line|trans-title=बियोन्सेको नयाँ फेशन लाइन|url=http://www.people.com/people/article/0,26334,1130999,00.html|website=पीपल|date=नोभेम्बर १६, २००५|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011062357/http://www.people.com/people/article/0,26334,1130999,00.html|archivedate=अक्टोबर ११, २००७|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011062357/http://www.people.com/people/article/0,26334,1130999,00.html |date=2007-10-11 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2011/09/22/living/celebrity-fashion-labels|title=Celebrity fashion labels: The good, the bad and the ugly|trans-title=हस्तीहरूको फेशन लाइनहरू: राम्रो, नराम्रो र कुरूप|publisher=सिएनएन|accessdate=डिसेम्बर १८, २००३|date=सेप्टेम्बर २६, २०११}}</ref> टिनाले भने अनुसार हाउस अफ डेरेअनको समग्र शैलीले उनको र बियोन्सेको फेशन शैलीलाई झल्काउथ्यो । हाउस अफ डेरेअनको कोषको रूपमा बियोन्से र उनकी आमाले बियोन्ड प्रोडक्शन्सको पनि स्थापना गरेका थिए ।<ref name="BusWire">{{cite press release|title=Beyoncé Fashion Diva Hits the Runway as the Most Stylish Game for Phones|trans-title=बियोन्से फेशन डिभा फोनको सबैभन्दा स्टाइलिश खेल|url=https://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS195809+15-Jan-2008+BW20080115|publisher=बिजनेस वायर|date=जनवरी १५, २००८|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120212191420/http://www.reuters.com/article/2008/01/15/idUS195809+15-Jan-2008+BW20080115|archivedate=फेब्रुअरी १२, २०१२|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120212191420/http://www.reuters.com/article/2008/01/15/idUS195809+15-Jan-2008+BW20080115 |date=2012-02-12 }}</ref> डेस्टिनीज चाइल्डको ''डेस्टिनी फुल्फिल्ड'' प्रत्यक्ष प्रस्तुतिमा हाउस अफ डेरेअनका लुगाहरू प्रदर्शन गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|last=एडेनिटाइर|first=एडेनाइक|title=Destiny's Child Put on a Fashion Show at U.K. Concert|trans-title=बेलायतको प्रत्यक्ष प्रदर्शनमा डेस्टिनीज चाइल्डको फेशन शो|url=http://www.mtv.com/news/articles/1503790/destinys-child-bring-fashion-humor-london.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|date=जून ८, २००५|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110624083824/http://www.mtv.com/news/articles/1503790/destinys-child-bring-fashion-humor-london.jhtml|archivedate=जून २४, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110624083824/http://www.mtv.com/news/articles/1503790/destinys-child-bring-fashion-humor-london.jhtml |date=2011-06-24 }}</ref><ref>{{cite web|last=मस|first=कोरी|title=Beyoncé In Talks For Potential 'Dream' Film Role|trans-title=बियोन्से सम्भव चलचित्र भूमिकाको कुरा गर्छिन्|url=http://www.mtv.com/news/articles/1499982/beyonce-talks-bigscreen-musical.jhtml|publisher=एमटिभी न्यूज|date=अप्रिल १२, २००५|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110624083955/http://www.mtv.com/news/articles/1499982/beyonce-talks-bigscreen-musical.jhtml|archivedate=जून २४, २०११|url-status=सक्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110624083955/http://www.mtv.com/news/articles/1499982/beyonce-talks-bigscreen-musical.jhtml |date=2011-06-24 }}</ref> उक्त सङ्ग्रह अन्तर्गत स्पोर्ट्सवेयर, भुवा भएको डेनिम, आउटरवेयर र गौण पर्दछन् जुन अमेरिकी र क्यानाडेली बजारमा उपलब्ध छन् ।<ref name="BusWire" /> सन् २००५ मा बियोन्सेले हाउस अफ डेरेअनका लागि जुत्ता र फुटवेयर निकाल्नका लागि हाउस अफ ब्र्यान्ड नामक फुटवेयर ब्र्यान्डसँग साझेदारी गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite news|last=बट्लर|first=मेरेडिथ|title=Rancho Bernardo company teams with singer|trans-title=रान्चो बर्नार्डो कम्पनीको गायिकासँग साझेदारी|url=http://www.nctimes.com/articles/2005/08/16/business/news/81505191949.txt|work=नोर्थ कन्ट्री टाइम्स|date=अगस्ट १५, २००५|archiveurl=https://www.webcitation.org/658aoN7hI?url=http://www.nctimes.com/business/rancho-bernardo-company-teams-with-singer/article_ac83a433-d59e-5d57-9f14-affcf7fc10e5.html|archivedate=फेब्रुअरी १, २०१२|url-status=सक्रिय}}</ref> जनवरी २००८ मा स्टारवेभ मोबाइलले हाउस अफ डेरेअनका लुगा र फेशनलाई प्रवर्धन गर्न बियोन्से फेशन डिभा नामक मोबाइल खेल सार्वजनिक गरेको थियो ।<ref name="BusWire" /> जुलाई २००९ मा बियोन्से र उनकी आमाले बालबालिकाका लागि हुने लुगा बिक्री गर्नका लागि साशा फियर्स फर डेरेअनको स्थापना गरे । उक्त सङ्ग्रहमा स्पोर्ट्सवेयर, आउटरवेयर, हातमा बोक्न मिल्ने झोला, जुत्ता, चश्मा, अधोवस्त्र र गौण उपलब्ध गराइएको थियो ।<ref name="Sasha Fierce clothing line">{{cite web|url=http://www.wwd.com/markets-news/beyonce-and-tina-knowles-launch-sasha-fierce-2199134?src=bblast/070109|title=Beyoncé and Tina Knowles Launch Sasha Fierce|trans-title=बियोन्से र टिना नोल्सद्वारा साशा फियर्सको सार्वजनिकीकरण|website=विमेन्स वेयर डेली|date=जुलाई १, २००९|last=क्याप्ल्यान|first=जूली|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806041556/http://www.wwd.com/markets-news/denim/beyonce-and-tina-knowles-launch-sasha-fierce-2199134|archivedate=अगस्ट ६, २०११|url-status=सक्रिय}}</ref> मे २७, २०१० मा डेरेअनले उत्पादन गरेका सामानहरू ब्राजिलमा बेच्नका लागि बियोन्सेले [[सी एन्ड एम]]सँग साझेदारी गरेकी थिइन् ।<ref name="fashion looks" /> उक्त सङ्ग्रहमा पनि विभिन्न प्रकारका लुगाहरू उपलब्ध गराइएको थियो ।<ref name="fashion looks">{{cite web|url=http://www.thefashionlooks.com/2010/06/dereon-by-beyonce-for-ca.html|title=Dereon by Beyoncé for C&A|trans-title=सी एन्ड एको लागि बियोन्सेको डेरेअन|publisher=फेशन लुक्स|date=जून २९, २०१०|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100817014502/http://www.thefashionlooks.com/2010/06/dereon-by-beyonce-for-ca.html|archivedate=अगस्ट १७, २०१०|url-status=निष्क्रिय|accessdate=जनवरी ११, २०११}}</ref> अक्टोबर २०१४ मा बियोन्सेले पार्कवुड इन्टरटेनमेन्टबाट [[टपशप]]सँग साझेदारी गरी एथ्लेटिक स्ट्रीटवेयरको निर्माण गर्न पार्कवुड टपशप एथ्लेटिक लिमिटेडको स्थापना गरिन् । दुबै कम्पनीले यो नयाँ ब्र्यान्डबाट आधा भाग पाउँछन् । आफ्नो कम्पनीको प्रवर्धन भइरहँदा साझेदारी गर्न टपशप बाहेक कुनै कम्पनी थाहा नभएको कुरा बियोन्सेले बताइन् ।<ref name="Topshop">{{cite web|url=http://www.vogue.co.uk/news/2014/10/27/beyonce-knowles-collaboration-topshop-athletic|title=CONFIRMED: Beyoncé And Topshop Launch Activewear|trans-title=पुष्टि गरिएको: बियोन्से र टपशपको एक्टिभवेयरको सार्वजनिकीकरण|work=भोग|first=लरेन|last=मिलिगन|date=अक्टोबर २७, २०१४}}</ref> नोभेम्बर २०१८ मा पार्कवुड इन्टरटेनमेन्टले सहसंस्थापक [[फिलिप ग्रीन]]को यौन दुर्व्यवहार र वर्णभेदको बारेमा थाहा पाएपछि आइभी पार्कको पूर्ण स्वामित्व प्राप्त गरेको खुलासा भयो । <ref>{{cite web |title=Beyoncé cuts ties with Philip Green|trans-title=बियोन्सेले फिलिप ग्रीनसँग कामको सम्बन्ध तोडिन्|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-46220057 |website=बिबिसी न्यूज|date=नोभेम्बर १५, २०१८}}</ref> अप्रिल ४, २०१९ मा बियोन्सेले आइभी पार्क र [[एडिडास]]को साझेदारीको घोषणा गरिन् ।<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/beyonce-partners-adidas-athleisure-ivy-park-2019-4|title=Beyoncé is partnering with Adidas to create new shoes and apparel and relaunch athleisure brand Ivy Park|trans-title=आइभी पार्कको पुनः सार्वजनिकीकरणको लागि बियोन्से र एडिडासको संयुक्त उपक्रम|last=टेलर|first=केट|website=बिजनेस इनसाइडर|date=अप्रिल ४, २०१९}}</ref> खुद्रा व्यापारी टपशपसँगको साझेदारी तोडिएपछि यो साझेदारीले आइभी पार्क पुनः सार्वजनिकीकरणको चिनो बन्यो । आइभी पार्कको आधिकारिक वेबसाइटमा प्रकाशित लेखमा बियोन्सेले एडिडास प्रति आभार व्यक्त गर्दै उनीहरूको साझेदारीको सफलताको कामना गरिन् ।<ref>{{Cite web|url=https://www.beyonce.com/ivypark/|title=Ivy Park|trans-title=आइभी पार्क|website=बियोन्से|language=अङ्ग्रेजी|date=अप्रिल ४, २०१९}}</ref> यो पुनः सार्वजनिकीकरणसँगै नयाँ जुत्ता, प्रदर्शन गियर र जीवनशैली पहिरन पनि उपलब्ध भए ।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2019/04/04/adidas-is-teaming-up-with-beyonce-on-sneakers-relaunch-of-ivy-park.html|title=Adidas is teaming with Beyonce on sneakers, relaunch of Ivy Park|trans-title=बियोन्से र एडिडासको संयुक्त उपक्रम, आइभी पार्कको पुनः सार्वजनिकीकरण|last=थोमस|first=लरेन|date=अप्रिल ४, २०१९|website=सिएनबिसी}}</ref> ===परोपकार=== [[File:Beyoncé Cosmetology Center.jpg|right|thumb|मार्च ५, २०१० मा आयोजित बियोन्से कस्मेटोलजी सेन्टरको उद्घाटनमा बियोन्से (बीच) र उनकी आमा [[टिना नोल्स|टिना]] (देब्रे)|alt=सेतो टेप पछाडि एउटी महिलाका साथ अन्य मानिसहरू]] सन् २००२ मा केली रोल्यान्ड र टिना नोल्सले डाउनटाउन ह्युस्टनमा युवाहरूका लागि नोल्स-रोल्यान्ड सेन्टरको स्थापना गरेका थिए । सन् २००५ को [[कट्रिना चक्रवात]]को प्रकोपमा परेका व्यक्तिहरूलाई घर निर्माण गर्नका लागि चाहिने रकमका साथै घर निर्माण प्रक्रिया चलिरहेको बेला बस्नका लागि आवश्यक छाप्रोको व्यवस्था मिलाउनका लागि बियोन्से र रोल्यान्डले मिलेर सर्भाइभर फाउन्डेशनको स्थापना गरेका थिए । यस फाउन्डेशनका लागि बियोन्सेले सुरुमा $२,५०,००० लगानी गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite web|url=http://www.thefreelibrary.com/The+Survivor+Foundation+Established+by+Knowles+and+Rowland+Families...-a0136271142|title=The Survivor Foundation Established by Knowles and Rowland Families to Provide Transitional Housing for Hurricane Evacuees|trans-title=नोल्स र रोल्यान्ड परिवारले स्थापना गरेको सर्भाइभर फाउन्डेशनले चक्रवातमा परेका मानिसहरूलाई अस्थायी घरको व्यवस्था गर्ने|publisher=बिजनेस वायर|year=सन् २००५|accessdate=डिसेम्बर १८, २०१३|archive-url=https://web.archive.org/web/20160419072910/http://www.thefreelibrary.com/The+Survivor+Foundation+Established+by+Knowles+and+Rowland+Families...-a0136271142|archive-date=2016-04-19}}</ref> त्यसबेला देखि यस फाउन्डेशनले अन्य परोपकारी संस्थाहरूसँग पनि काम गरेको छ ।<ref>{{cite web|url=http://musicworldent.com/philanthropy|archive-url=https://web.archive.org/web/20100817224546/http://musicworldent.com/philanthropy|url-status=निष्क्रिय|archive-date=अगस्ट १७, २०१०|title=Philanthropy|trans-title=परोपकार|publisher=म्यूजिक वर्ल्ड|accessdate=डिसेम्बर १८, २०१३3}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220040554/http://www.musicworldent.com/philanthropy |date=2016-12-20 }}</ref> ३ वर्ष पछि, सन् २००८ मा आएको [[आइक चक्रवात]]को बेला पनि सर्भाइभर फाउन्डेशनले राहत पुर्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो ।<ref name=“ike”>{{cite web|url=http://newsroom.mtv.com/2008/10/15/beyonces-survivor-foundation-helps-hurricane-ike-victims/|title=Beyoncé's Survivor Foundation Helps Hurricane Ike Victims|trans-title=बियोन्सेको सर्भाइभर फाउन्डेशनले आइक चक्रवातमा परेका व्यक्तिहरूलाई राहत दिन्छ|last=भिना|first=जोसलिन|date=अक्टोबर १५, २००८|publisher=एमटिभी न्यूजरूम|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081017121850/http://newsroom.mtv.com/2008/10/15/beyonces-survivor-foundation-helps-hurricane-ike-victims/|archivedate=अक्टोबर १७, २००८|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017121850/http://newsroom.mtv.com/2008/10/15/beyonces-survivor-foundation-helps-hurricane-ike-victims/ |date=2008-10-17 }}</ref> बियोन्सेले गल्फ कोस्ट आइक राहत कोषलाई पनि $१,००,००० दान गरेकी थिइन् ।<ref name=“ike”/> सन् २००७ मा ४३ घरबारविहीन व्यक्तिहरूलाई वासस्थानको व्यवस्था गर्न बियोन्सेले नोल्स-टेमेनोस प्लेस अपार्टमेन्ट्सको स्थापना गरेकी थिइन् । सन् २०१६ भित्र बियोन्सेले उक्त अपार्टमेन्टको मर्मतका लागि $७० लाख दान गरिसकेकी थिइन् ।<ref>{{Cite web|title=The 10 Not-So-Publicized Times Jay Z and Beyonce Gave Back|trans-title=जे-जी र बियोन्सेले समाजलाई फिर्ता दिएका १० अप्रकाशित समयहरू|url=https://www.essence.com/lifestyle/do-good-brothers/10-not-so-publicized-times-jay-z-and-beyonce-gave-back/|access-date=सेप्टेम्बर ३, २०२०|website=एसेन्स|language=अमेरिकी अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २००९ मा ''क्याडिल्याक रेकर्ड्स''मा एटा जेम्सको भूमिका निर्वाह गरेर कमाएको सबै आम्दानी लागु पदार्थ दुर्व्यसनीमा लागेका व्यक्तिको सहयोग गर्ने फीनिक्स हाउसमा दान गरेकी थिइन् । बियोन्से र उनकी आमाले पछि बियोन्से कस्मेटोलजी सेन्टरको स्थापना गरिन् जसले फीनिक्स हाउसमा भर्ना भएका व्यक्तिहरूलाई कस्मेटिक्स र सौन्दर्यको बारेमा सिकाई उनीहरूको सिपको वृद्धि गर्छ ।<ref>{{Cite web|title=Guest Blogger: Pop Superstar Beyoncé on Phoenix House's New Beyoncé Cosmetology Center {{!}} Phoenix House|trans-title=अतिथि ब्लगर: फीनिक्स हाउसको बियोन्से कस्मेटोलजी सेन्टरको बारेमा पप हस्ती बियोन्सेको भनाइ {{!}} फीनिक्स हाउस|url=https://www.phoenixhouse.org/news-and-views/our-perspectives/beyonce-cosmetology-center-2/,%20https://www.phoenixhouse.org/news-and-views/our-perspectives/beyonce-cosmetology-center-2/|access-date=सेप्टेम्बर ३, २०२०|language=अङ्ग्रेजी}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> जनवरी २०१० मा बियोन्सेले [[जोर्ग क्लूनी|जोर्ज क्लूनी]] र [[वाइक्लेफ जँ]]को ''[[होप फर हाईटी]]'' टेलिथनमा प्रशस्त मात्रामा सम्पत्ति दान गरेको हुनाले उनलाई [[थ्योरी]]को सीमित "फेशन फर हाईटी" टी-शर्टमा छापिएको थियो जसको बिक्रीबाट कुल $१०,००,००० उठ्यो ।<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/01/20/beyonce-added-to-haiti-telethon/|title=Beyoncé Added to Haiti Telethon|trans-title=हाईटी टेलिथनमा बियोन्से|website=र्याप-अप|date=जनवरी १०, २०१०|accessdate=अप्रिल ७, २०१०|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818060904/https://www.rap-up.com/2010/01/20/beyonce-added-to-haiti-telethon/|archive-date=2020-08-18}}</ref><ref>{{Cite web|title=Beyonce Donated a Ton of Money to a Houston Charity & Kept it Totally Under the Radar|trans-title=बियोन्सेले ह्युस्टन च्यारिटीमा टन्नै दान दिइन् र त्यसबारे केही ठूलो घोषणा गरिनन्|url=https://www.bustle.com/articles/31248-beyonce-donated-a-ton-of-money-to-a-houston-charity-kept-it-totally-under-the|access-date=सेप्टेम्बर ३, २०२०|website=बसल|language=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{cite web|last=ड्याली|first=ब्रिजेट|url=http://www.hollyscoop.com/style/beyonce/beyonce-named-face-of-fashion-for-haiti-t-shirt_1680.aspx|title=Beyoncé Named Face of Fashion for Haiti T-Shirt|trans-title=बियोन्से हाईटी शर्टमा छापिइन्|website=हलि स्कूप|date=फेब्रुअरी १०, २०१०|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111112072245/http://www.modamob.com/beyonce/beyonce-named-face-of-fashion-for-haiti-t-shirt.html|archivedate=नोभेम्बर १२, २०११|url-status=निष्क्रिय}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://cfda.com/the-latest/americas-fashion-industry-donates-1-million-to-the-clinton-bush-haiti-fund|title=CFDA|trans-title=सिएफडीए|website=सिएफडीए|access-date=2020-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925203631/https://cfda.com/the-latest/americas-fashion-industry-donates-1-million-to-the-clinton-bush-haiti-fund|archive-date=2020-09-25}}</ref> अप्रिल २०११ मा बियोन्सेले तत्कालिन राष्ट्रपतिकी श्रीमती [[मिसेल ओबामा|मिशेल ओबामा]] र नेशनल असोसिएसन अफ ब्रोडकास्टर्स फाउन्डेशनसँग साझेदारी गरी आफ्नो गीत "गेट मी बडीड" को प्रयोग गरी बच्चाहरूमा हुने मोटोपनलाई कम गराउने अभियानमा भाग लिएकी थिइन् ।<ref>{{cite web|url=https://abcnews.go.com/Health/beyonce-drops-music-video-fight-childhood-obesity/story?id=13482133|title=Beyoncé Joins Michelle Obama's Initiative To Fight Childhood Obesity|trans-title=मिशेल ओबामाको बच्चाहरूमा हुने मोटोपन कम गर्ने अभियानमा बियोन्सेको समर्थन |publisher=एबिसी|date=अप्रिल २९, २०११|first=माइकेला|last=कन्ली|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110502155310/http://abcnews.go.com/Health/beyonce-drops-music-video-fight-childhood-obesity/story?id=13482133|archivedate=मे २, २०११|url-status=सक्रिय}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://www.rap-up.com/2011/04/08/video-beyonce-wants-you-to-move-your-body/|title=Beyoncé Wants You to "Move Your Body"|trans-title=बियोन्सेले तपाईँले आफ्नो शरीर हल्लाएको हेर्न चाहन्छिन्|magazine=र्याप-अप|date=अप्रिल ८, २०११|accessdate=अप्रिल ९, २०११|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818061007/https://www.rap-up.com/2011/04/08/video-beyonce-wants-you-to-move-your-body/|archive-date=2020-08-18|access-date=2020-09-12}}</ref> [[ओसामा बिन लादेन]]को मृत्यु पछि बियोन्सेले [[ली ग्रीनवुड]]को "गड ब्लेस दी यूएसए" गीतलाई आफ्नो आवाजमा गएर सार्वजनिक गरिन् र यसबाट आएको सबै आय न्यू योर्कका प्रहरी तथा अग्नि नियन्त्रकका विधवा तथा बालबालिकालाई आर्थिक सहयोगको रूपमा दान गरेकी थिइन् ।<ref name="God Bless the USA">{{cite news|last=मार्टिन|first=ड्यान|url=https://www.theguardian.com/music/2011/may/06/beyonce-charity-single-god-bless-usa|title=Beyoncé debuts charity single God Bless the USA|trans-title=बियोन्सेद्वारा गड ब्लेस दी यूएसएको सार्वजनिकीकरण|newspaper=द गार्डियन|date=मे ६, २०११|accessdate=मे ६, २०११|location=लन्डन}}</ref> सन् २०१२ मा [[विश्व मानवता दिवस]]को अवसरमा बियोन्सेले [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]मा "आइ वज हियर" गीत प्रस्तुत गरिन् ।<ref name="WHD2012">{{cite web|last=हार्ट|first=टिना|url=http://www.musicweek.com/news/read/beyonce-helps-break-1bn-social-media-milestone-for-world-humanitarian-day/051440|title=Beyoncé helps break 1bn social media milestone for World Humanitarian Day|trans-title=विश्व मानवता दिवसको अवसरमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घलाई सामाजिक सञ्जालमा १० करोडको रेकर्ड तोड्नमा बियोन्सेको सहयोग|website=म्यूजिक वीक|date=अगस्ट २०, २०१२|accessdate=अगस्ट २२, २०१२}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.un.org/en/events/humanitarianday/events.shtml|title=World Humanitarian Day – 19 August|trans-title=विश्व मानवता दिवस - अगस्ट १९|publisher=मानव मामिलाको समन्वयका लागि कार्यालय|accessdate=जुलाई २९, २०१२|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120718152423/http://www.un.org/en/events/humanitarianday/events.shtml|archivedate=जुलाई १८, २०१२}}</ref> सन् २०१३ मा बियोन्सेले [[सलमा हायेक]] र [[फ्रीडा जियानिनी]]का साथमा [[गूची]]को महिला सशक्तिकरणसम्बन्धि अभियानमा भाग लिने घोषणा गरिएको थियो । फेब्रुअरी २८ मा सार्वजनिक गरिएको यस अभियानमा बियोन्सेका नयाँ गीतहरूको प्रयोग गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|last=कर्माली|first=सेरा|title=Beyoncé Leads New Gucci Empowerment Campaign|trans-title=बियोन्सेको नेतृत्वमा नयाँ गूची महिला सशक्तिकरण अभियान|url=http://www.vogue.co.uk/news/2013/02/28/beyonce-knowles-salma-hayek-gucci-chime-for-change-campaign-frida-giannini|website=भोग|date=फेब्रुअरी २८, २०१३|accessdate=मार्च १२, २०१३}}</ref> यस अभियानको लागि [[एली गोल्डिङ]], [[फ्लोरेन्स एन्ड द मशिन]] र [[रिता ओरा]]का साथमा बियोन्सेले लन्डनमा प्रत्यक्ष प्रस्तुति दिइन् ।<ref>{{cite web|last=टालरिको|first=ब्रिट्नी|title=Katy Perry, Blake Lively Join Beyoncé and Gucci to Empower Women|trans-title=केटी पेरी, ब्लेक लाइभलीद्वारा महिला सशक्तिकरणमा बियोन्से र गूचीलाई समर्थन|url=http://stylenews.peoplestylewatch.com/2013/04/17/katy-pery-blake-lively-beyonce-gucci-campaig/|website=पीपल|accessdate=अप्रिल २३, २०१३|date=अप्रिल १७, २०१३|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130424022452/http://stylenews.peoplestylewatch.com/2013/04/17/katy-pery-blake-lively-beyonce-gucci-campaig/|archivedate=अप्रिल २४, २०१३}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chimeforchange.org/concert|title=Line Up|trans-title=लाइनमा लागौँ|publisher=चाइम फर चेन्ज|accessdate=डिसेम्बर १८, २०१३|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131219115046/http://www.chimeforchange.org/concert|archivedate=डिसेम्बर १९, २०१३}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222004541/http://www.chimeforchange.org/concert |date=2014-02-22 }}</ref> प्रस्तुति भन्दा अगाडि मे १५, २०१३ मा सार्वजनिक गरिएको अभियानको भिडियोमा [[क्यामरुन डियाज|क्यामरन डियाज]], [[जोन लेजेन्ड]] र [[काइली मिनोग]]का साथ आ-आफ्नी आमा र अन्य महिला कलाकारहरूबाट प्राप्त प्रेरणाको बारेमा वर्णन गरे । बियोन्सेले आफ्नी आमा टिनाबाट मानिसहरूको राम्रो गुणमा ध्यान दिन सक्ने क्षमता प्राप्त गरेको बताइन् । क्याटापुल्ट नामक अनलाइन मञ्चबाट दर्शकहरूले महिला सशक्तिकरणमा आफूले चाहेको भूमिका निर्वाह गर्न सक्ने अवसर दिइएको थियो ।<ref>{{cite web|last=म्याकनाइट|first=जेनी|title=Beyoncé reveals her biggest inspiration is her mother as she sees the 'best qualities' in everybody|trans-title=बियोन्सेले सबैमा देख्ने 'सर्वोत्कृष्ट गुण' बारे वर्णन गर्छन्|url=http://metro.co.uk/2013/04/08/beyonce-reveals-her-biggest-inspiration-is-her-mother-as-she-sees-the-best-qualities-in-everybody-3587904/|website=मेट्रो न्यूज|accessdate=फेब्रुअरी १६, २०१५|date=अप्रिल ८, २०१३}}</ref><ref>{{cite web|url=http://dev.chimeforchange.org/wp-content/uploads/2014/02/Who_do_you_chime_for__PSA_Announcement_English.pdf|title=Cameron Diaz, Evan Rachel Wood, Florence Welch, Freida Pinto, Gwyneth Paltrow, Jada Pinkett Smith, John Legend, Julia Roberts, Kylie Minogue, Olivia Wilde, Ziggy Marley And Zoe Saldana Join Chime For Change Co Founders Beyoncé Knowles – Carter, Frida Giannini And Salma Hayek Pinault To Celebrate The Most Inspirational Girls And Women in Their Lives|trans-title=क्यामरन डियाज, एभन रेचल वुड, फ्लोरेन्स वेल्च, फ्रीडा पिन्टो, ग्विनेथ पाल्ट्रो, जेडा पिङ्केट स्मिथ, जोन लेजेन्ड, जुलिया रोबर्ट्स, काइली मिनोग, ओलिभिया वाइल्ड, जिगी मार्ली र जोई सल्डाना चाइम फर चेन्जका सहसंस्थापक बियोन्से नोल्स-कार्टर, फ्रीडा जियानानी र सलमा हायेक पिनौल्टका साथ|date=मे १५, २०१३|website=चाइम फर चेन्ज|location=लन्डन, संयुक्त अधिराज्य|accessdate=फेब्रुअरी १६, २०१५|archive-url=https://web.archive.org/web/20140725165140/http://dev.chimeforchange.org/wp-content/uploads/2014/02/Who_do_you_chime_for__PSA_Announcement_English.pdf|archive-date=जुलाई २५, २०१४|url-status=निष्क्रिय}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140725165140/http://dev.chimeforchange.org/wp-content/uploads/2014/02/Who_do_you_chime_for__PSA_Announcement_English.pdf |date=2014-07-25 }}</ref> बियोन्सेले "मिस अ मील" नामक खाद्य पदार्थ दान गर्ने अभियानमा भाग लिएकी थिइन् ।<ref>{{cite web|title=About: Miss A Meal|trans-title=हाम्रो बारेमा: मिस अ मील|url=http://www.missameal.net/#!/about-us/|publisher=मिस अ मील|accessdate=अप्रिल १५, २०१३}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20140914174359/http://www.missameal.net/%23!/about-us/#!/about-us/ |date=2014-09-14 }}</ref> बियोन्सेले युरोप र संयुक्त राज्यमा रोजगारी सिर्जना गर्नका लागि [[च्यारिटीबज]] नामक संस्थालाई सहयोग गरेकी थिइन् ।<ref>{{cite news|title=Beyoncé is Lending Her Voice for GOOD|trans-title=बियोन्सेले समाजसेवाको लागि आवाज उठाउँदै छिन्|url=https://www.reuters.com/article/2013/04/15/goodwill-beyonce-idUSnPnDC94242+160+PRN20130415|archive-url=https://web.archive.org/web/20130622061243/https://www.reuters.com/article/2013/04/15/goodwill-beyonce-idUSnPnDC94242%2B160%2BPRN20130415|url-status=निष्क्रिय|archive-date=जून २२, २०१३|agency=रूटर्स|accessdate=अप्रिल १५, २०१३|date=अप्रिल १५, २०१३}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622061243/https://www.reuters.com/article/2013/04/15/goodwill-beyonce-idUSnPnDC94242%2B160%2BPRN20130415 |date=2013-06-22 }}</ref><ref>{{cite web|title=charitybuzz|trans-title=च्यारिटीबज|url=http://www.beyonce.com/news/charity-buzz|publisher=बियोन्से|date=अप्रिल १५, २०१३|accessdate=अप्रिल १५, २०१३|url-status=निष्क्रिय|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130420012549/http://www.beyonce.com/news/charity-buzz|archivedate=अप्रिल २०, २०१३}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208220348/http://www.beyonce.com/news/charity-buzz |date=2014-02-08 }}</ref> डिसेम्बर २०१६ मा बियोन्सेलाई वर्षको सबैभन्दा परोपकारी हस्ती घोषणा गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/beyonce-named-most-charitable-celeb-2016-w457809|title=See Which Star Was Named Most Charitable Celeb of 2016|trans-title=सन् २०१६ को सबैभन्दा परोपकारी हस्ती हेर्नुहोस्|accessdate=अगस्ट १५, २०१७}}</ref> अप्रिल २०२० मा बियोन्सेले [[२०१९-२० कोरोना भाइरस प्रकोप]]को बेला मानसिक स्वास्थ्यका लागि $६० लाख दान गरेकी थिइन् । उनले स्थानीय तहमा काला जातिका समुदायलाई मास्क, स्वच्छ खानेपानी तथा सुद्ध खानेकुरा प्रदान गर्न विभिन्न संस्थाहरूसँग साझेदारी गरिन् ।<ref>{{Cite web|date=अप्रिल २४, २०२०|title=Beyonce donates $6million to 'communities of colour' amid coronavirus crisis|trans-title=कोरोना भाइरस प्रकोपको बेला बियोन्सेले कालो समुदायलाई $६० लाख दान गर्छिन्|url=https://metro.co.uk/2020/04/24/beyonce-6million-communities-colour-coronavirus-12605429/|access-date=सेप्टेम्बर ३, २०२०|website=मेट्रो|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> त्यही महिना बियोन्सेले [[मेगन दी स्ट्यालियन]]को "स्यभेज" मा प्रमुख कलाकारको भूमिकामा भाग लिई ब्रेड फर लाइफ ह्युस्टनलाई कोरोना भाइरस प्रकोपमा परेका व्यक्तिहरूलाई सहयोग गरेकी थिइन् ।<ref>{{Cite web|last=आर्मेसिन|first=क्याथरिन|date=अप्रिल ३०, २०२०|title=Beyoncé, Megan Thee Stallion Drop ‘Savage’ Remix For Houston Coronavirus Relief|trans-title=ह्युस्टन कोरोना भाइरस राहतका लागि बियोन्से, मेगन दी स्ट्यालियनद्वारा स्यभेज रिमिक्सको सार्वजनिकीकरण|url=https://www.ibtimes.com/beyonce-megan-thee-stallion-drop-savage-remix-houston-coronavirus-relief-2967423|access-date=सेप्टेम्बर ३, २०२०|website=इन्टरनेशनल बिजनेस टाइम्स}}</ref> मे २०२० मा अफ्रिकी-अमेरिकी समुदायमा कोरोना भाइरसको कारण धेरै जनाको मृत्यु भएपछि बियोन्सेले #ididmypart अभियान अन्तर्गत १,००० निःशुल्क टेस्ट किटका साथै १,००० निःशुल्क पञ्जा, मास्क, स्वच्छ खानेपानी तथा शुद्ध खानेकुरा, आवश्यक भिटामिन तथा घरेलु सामग्रीहरू दान गरिन् ।<ref>{{Cite web|last=स्पेनोस|first=ब्रिट्नी|date=मे ४, २०२०|title=Beyoncé's BeyGood, Tina Knowles Team Up for COVID-19 Testing Initiative|trans-title=बियोन्सेको बीगुड, टिना नोल्स कोरोना भाइरस टेस्ट किट अभियानमा अग्रसर|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/beyonces-beygood-tina-knowles-covid-19-testing-initiative-993488/|access-date=सेप्टेम्बर ३, २०२०|website=रोलिङ स्टोन|language=अमेरिकी अङ्ग्रेजी}}</ref> जुलाई २०२० मा [[जोर्ज फ्लोइड विरोधहरू]] पछि बियोन्सेले [[एनएएसिपी]]सँग साझेदारी गरी काला जातिले चलाएका व्यवसायलाई $१०,००० दान गर्ने उद्देश्यले "ब्ल्याक-ओन्ड स्मल बिजनेस इम्प्याक्ट फन्ड" को स्थापना गरिन् ।<ref>{{Cite web|date=जुलाई १०, २०२०|title=Beyonce teams up with NAACP to support black-owned businesses|trans-title=काला जातिले चलाएका व्यवसायको समर्थनमा बियोन्से र एनएएसिपीको साझेदारी|url=https://metro.co.uk/2020/07/10/beyonces-beygood-foundation-team-naacp-launch-grants-support-black-owned-businesses-12973730/|access-date=सेप्टेम्बर ३, २०२०|website=मेट्रो|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> बियोन्सेको एकल "ब्ल्याक परेड" बाट आएको सबै आम्दानी उक्त कोषमा जम्मा गरिएको थियो ।<ref>{{Cite web|last=क्रेप्स|first=ड्यानिएल|date=जून २०, २०२०|title=Beyoncé Drops Surprise New Song 'Black Parade' on Juneteenth|trans-title=जूनतीन्थको दिन बियोन्सेद्वारा अप्रत्याशित एकल 'ब्ल्याक परेड' सार्वजनिक |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/beyonce-new-song-black-parade-juneteenth-1018095/|access-date=सेप्टेम्बर ३, २०२०|website=रोलिङ स्टोन|language=अमेरिकी अङ्ग्रेजी}}</ref> सेप्टेम्बर २०२० मा बियोन्सेले उक्त कोषबाट विभिन्न लघु व्यवसायहरूमा $१० लाख दान गरेको घोषणा गरिन् ।<ref>{{Cite web|date=September 3, 2020|title=Beyoncé donates $1 million to small Black-owned businesses|trans-title=बियोन्सेले लघु व्यवसायलाई $१० लाख दान गरिन्|url=https://thegrio.com/2020/09/03/beyonce-million-black-business/|access-date=सेप्टेम्बर ३, २०२०|website=द ग्रियो|language=अमेरिकी अङ्ग्रेजी}}</ref> ==सङ्गीत== * ''[[डेन्जरस्ली इन लभ]]'' (सन् २००३) * ''[[बीडे]]'' (सन् २००६) * ''[[आइ एम...साशा फियर्स]]'' (सन् २००८) * ''[[४ (एल्बम)|४]]'' (सन् २०११) * ''[[बियोन्से (एल्बम)|बियोन्से]]'' (सन् २०१३) * ''[[लेमनेड]]'' (सन् २०१६) ==अभिनय== {{col-begin}} {{col-2}} '''बियोन्सेद्वारा भूमिका निर्वाह गरिएका चलचित्रहरू''' *''[[कार्मेन: अ हिप हपरा]]'' (सन् २००१) *''[[अस्टिन पावर्स इन गोल्डमेम्बर]]'' (सन् २००२) *''[[द फाइटिङ टेम्प्टेशन्स]]'' (सन् २००३) *''[[फेड टु ब्ल्याक (२००४ चलचित्र)|फेड टु ब्ल्याक]]'' (सन् २००४) *''[[द पिङ्क प्यान्थर (२००६ चलचित्र)|द पिङ्क प्यान्थर]]'' (सन् २००६) *''[[ड्रीमगर्ल्स]]'' (सन् २००६) *''[[क्याडिल्याक रेकर्ड्स]]'' (सन् २००८) *''[[अब्सेस्ड]]'' (सन् २००९) *''[[एपिक]]'' (सन् २०१३) *''[[द लायन किङ (२०१९ चलचित्र)|द लायन किङ]]'' (सन् २०१९) {{col-2}} '''बियोन्सेद्वारा निर्देशित चलचित्रहरू''' *''[[लाइफ इज बट अ ड्रीम]]'' (सन् २०१३) *''[[बियोन्से: लेमनेड]]'' (सन् २०१६) *''[[होमकमिङ (२०१९ चलचित्र)|होमकमिङ]]'' (सन् २०१९) *''[[ब्ल्याक इज किङ]]'' (सन् २०२०) {{col-end}} ==प्रत्यक्ष प्रस्तुति== '''प्रमुख कलाकारको रूपमा प्रस्तुति''' *[[डेन्जरस्ली इन लभ टूर]] (सन् २००३) *[[द बियोन्से एक्स्पीरियन्स]] (सन् २००७) *[[आइ एम...वर्ल्ड टूर]] (सन् २००९ - सन् २०१०) *[[द मिसेस कार्टर शो वर्ल्ड टूर]] (सन् २०१३ - सन् २०१४) *[[द फोर्मेशन वर्ल्ड टूर]] (सन् २०१६) '''सहायक कलाकारको रूपमा प्रस्तुति''' *[[भेराइजन लेडिज फर्स्ट टूर]] ([[एलिसिया किज]] र [[मिसी एलियट]]का साथमा) (सन् २००४) *[[अन द रन टूर]] ([[जे–जी (गायक)|जे-जी]]को साथमा) (सन् २०१४) *[[अन द रन २ टूर]] (जे-जीको साथमा) (सन् २०१८) '''प्रत्यक्ष प्रस्तुति''' *[[आइ एम...योर्स]] (सन् २००९) *[[४ इन्टिमेट नाइट्स विथ बियोन्से]] (सन् २०११) *[[रेभल प्रिजेन्ट्स: बियोन्से लाइभ]] (सन् २०१२) ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडी== {{Commons|Beyoncé|बियोन्से}} {{Sister project links |wikt=no |commons=Beyoncé |commonscat=yes |n=yes |q=yes |s=no |b=no |v=no |d=Q36153}} * {{Official website|https://beyonce.com/}} * {{Britannica|971634}} * {{Discogs artist|Beyoncé|बियोन्से}} * {{IMDb name|461498|बियोन्से}} [[श्रेणी:बियोन्से]] [[श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी आवाज अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अफ्रिकी-अमेरिकी अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अफ्रिकी-अमेरिकी गायिकाहरू]] [[श्रेणी:अफ्रिकी-अमेरिकी व्यापारीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी पप गायिकाहरू]] [[श्रेणी:ग्रामी पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका अमेरिकी अभिनेत्रीहरू]] mfjhy0pik0ym7g3r7hfvt0osr92j36y 0 43450 1393089 1384357 2026-10-24T21:16:12Z CommonsDelinker 144 Replacing Bcoulomb.png with [[File:Balance_de_Charles_Augustin_de_Coulomb.png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless one word name). 1393089 wikitext text/x-wiki [[चित्र:CoulombsLaw.svg|right|thumb|300px|कूलम्बका नियमको मूल संकल्पनालाई सम्झाउने वाला चित्र]] {{Electromagnetism}} '''कूलम्बको नियम''' (Coulomb's law) [[विद्युत आवेश]]हरुका बीच लागेका [[स्थिरविद्युत बल]]का बारेमा एक नियम छ जसलाई कूलम्ब नामक फ्रांसीसी वैज्ञानिकले १७८०का दशकमा प्रतिपादित गरेका थिए।<ref>{{Cite web |date=2023-05-13 |title=कूलाम का नियम (Kulam ka Niyam) {{!}} Coulomb's law in Hindi - Baai Foola |url=https://baaifoola.in/kulam-ka-niyam/ |access-date=2023-05-14 |language=hi-IN |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513122040/https://baaifoola.in/kulam-ka-niyam/ |archive-date=2023-05-13 }}</ref> यो नियम [[विद्युतचुम्बकत्व]]का सिद्धान्सम्मा विकासका लागि आधारको काम गरे। यो नियम अदिश रूपमा वा सदिश रूपमा व्यक्त गर्न सकिन्छ। अदिश रूपमा यो नियम निम्नलिखित रूपमा छ- : " दुइ बिन्दु आवेशहरुका बीच लागे वाला स्थिरविद्युत बलको मान ती आवेशहरुका गुणनफलका [[समानुपात|समानुपाती]] हुन्छ तथा ती आवेशहरुका बीचको दूरीका वर्गका [[व्युत्क्रमानुपात|व्युत्क्रमानुपाती]] हुन्छ।" == यी पनि हेर्नुहोस् == [[चित्र:Balance de Charles Augustin de Coulomb.png|right|thumb|300px|कूलम्बको ऐंठन (टॉर्शन) तुला]] * [[बायो-सावर्टको नियम]] * [[विद्युत क्षेत्र]] * [[कूलाम]] (Coulomb), - यो [[विद्युत आवेश|आवेश]]को इकाई / मात्रक हो। *[[विद्युतचुम्बकीय बल]] == बाह्य कडीहरू == * [http://www.physnet.org/modules/pdf_modules/m114.pdf ''Coulomb's Law''] on [http://www.physnet.org Project PHYSNET]. * [http://www.lightandmatter.com/html_books/4em/ch01/ch01.html Electricity and the Atom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221030155/http://www.lightandmatter.com/html_books/4em/ch01/ch01.html |date=2009-02-21 }} — a chapter from an online textbook * [http://mw.concord.org/modeler1.3/mirror/electrostatics/mazegame.html A maze game for teaching Coulomb's Law] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505080159/http://mw.concord.org/modeler1.3/mirror/electrostatics/mazegame.html |date=2009-05-05 }}—a game created by the Molecular Workbench software * [http://blazelabs.com/inversecubelaw.pdf The inverse cube law] The inverse cube law for dipoles (PDF file) by Eng. Xavier Borg * [http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Physics/8-02Electricity-and-MagnetismSpring2002/VideoAndCaptions/detail/embed01.htm Electric Charges, Polarization, Electric Force, Coulomb's Law] Walter Lewin, ''८.०२ Electricity and Magnetism, Spring २००२: Lecture १'' (video). MIT OpenCourseWare. License: Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike. [[श्रेणी:भौतिकी]] [[श्रेणी:विद्युत स्थैतिकी]] 6ek6ijza7qdkuair8go07zdopglen73 0 54122 1393134 1387566 2026-10-25T08:38:37Z Bishaldev100 28807 1393134 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader |type = पोप |honorific-prefix = |name = फ्रान्सिस <!--WARNING: Please make sure that any image you put here has a free license. Addition of any non-free images will be reverted on sight.--> |image = Pope_Francis_Korea_Haemi_Castle_19_(cropped).jpg |caption = अगस्त २०१४ मा पोप फ्रान्सिस |term_start = १३ मार्च २०१३ |term_end =२१ अप्रिल २०२५ |predecessor = [[पोप बेनेडिक्ट १६औं]] |successor = [[पोप लियो १४औं]] |ordination = १३ डिसेम्बर १९६९ |ordinated_by = [[रेमोन होजे कयास्टेललानो]] |consecration = २७ जुन १९९२ |consecrated_by = [[एन्टोनियो क्वाराकिनो]] |cardinal = २१ फेब्रुअरी २००१ |birth_name = जर्ज मारियो बर्गोग्लियो |birth_date = {{birth date|1936|12|17|df=y}} |birth_place = [[ब्युनस आयर्स]], [[अर्जेन्टिना]] |death_date = |death_place = |nationality = [[अर्जेन्टिनी]] र [[भ्याटिकन]] |previous_post = अर्जेन्टिनाका जिसस समुहका प्रादेशिक अतिथि {{small|(१९७३-१९७९)}}<br> अर्जेन्टिना बिशप सम्मेलनका अध्यक्ष {{small|(२००५-२०११)}} |motto = ''Miserando atque Eligendo''<ref>{{cite web |url=http://en.radiovaticana.va/news/2013/03/18/pope_francis_:_miserando_atque_eligendo.../en1-674605 |title=Pope Francis : "Miserando atque eligendo"... |author=Veronica Scarisbrick |date=18 March 2013 |work= |publisher=[[Vatican Radio]] |accessdate=19 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130705010045/http://en.radiovaticana.va/news/2013/03/18/pope_francis_%3A_miserando_atque_eligendo.../en1-674605 |archive-date=5 July 2013 }}</ref> |signature = |coat_of_arms = Coat of arms of Franciscus.svg }} '''फ्रान्सिस''' ({{lang-la|Franciscus}} {{IPA-la|franˈtʃiskus|}}; जन्म नाम: '''जर्ज मारियो बर्गोग्लियो''' (जन्म: १७ डिसेम्बर १९३६ - मृत्यु:२१ अप्रिल २०२५)मा [[भ्याटिकन सिटी]]मा रहेको [[क्याथोलिक चर्च]]का [[पोपहरूको सूची|२६६औं पोप]]का रूपमा १३ मार्च २०१३ देखि उनको मृत्यु सम्म कार्यरत्त थिए । अर्जेन्टिनाको राजधानी सहर ब्युनर्स आयर्समा जन्मिएका जर्ज मारियोलाई सन् १९६९मा पुजारीको रूपमा नियुक्त गरिएको थियो । उनले सन् १९७३ देखि १९७९ सम्म अर्जेन्टिनाको सोसाइटी अफ जिसस नामक संस्थाको नेतृत्व गरेका थिए । त्यसपछि सन् १९९८मा ब्युनर्स आयर्सकोआर्कबिसप हुँदै उनी सन् २००१मा पोपको चुनावमा मतदान गर्ने कार्डिनलको रूपमा चुनिए । सन् २०१३ फेब्रुअरी २८मा उनका अग्रज पोप बेनेडिक्ट सोर्हौंले राजीनामा दिएपछि पोप छनौटगर्न भ्याटिकन सिटीमा आयोजित एक गोप्य भेलाले उनलाई पोपको रूपमा चुन्यो । पोप चुनिएपछि जर्ज मारियोले प्राचिन सन्त फ्रान्सिस अफ असिसीको सम्मानमा आफ्नो नाम फ्रान्सिस प्रथमको रूपमा परिवर्तन गरे । सोसाइटी अफ जिससबाट पोप हुने प्रथम व्यक्ति पोप फ्रान्सिस, अमेरिकी मुल तथा दक्षिणी गोलार्द्धबाट पनि पहिलो [[पोप]] थिए । ==प्रारारम्भिक जीवन== जर्ज मारियो बर्गोग्लियोको जन्म ब्युनर्स आयर्सको फ्लोरेसमा भएको थियो । <ref>Claudio Iván Remeseira: [http://nbclatino.com/2013/03/14/pope-francis-a-humble-and-outspoken-man-and-technically-also-italian/ Pope Francis: A humble and outspoken man, and technically also Italian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141027154107/http://nbclatino.com/2013/03/14/pope-francis-a-humble-and-outspoken-man-and-technically-also-italian/ |date=2014-10-27 }} [[National Broadcasting Company|NBCLatino]], 14 March 2013</ref> उनी इटालियन आप्रवासी मारियो जोसे बर्गोग्लियो र उनकी पत्नी रेगिना मारिया सिभोरीका पाँच सन्तान मध्ये एक थिए । इटालीको पिडमन्ट क्षेत्रको पोर्टाकोमरोमा जन्मिएका मारियो जोसे एक रेलवे कामदार थिए । <ref>{{cite web|url=http://www.lanacion.com.ar/1564076-el-extasis-familiar-por-el-loco-de-la-guerra |title=La Nación newspaper: ... "Regina María Sívori, su mamá" ..., 17 March 2013 |publisher=Lanacion.com.ar |date= |accessdate=2013-03-19}}</ref> उनकी पत्नी रेगिना मारिया एक गृहणी थिइन् । रेगिनाको जन्म ब्युनर्स आयर्समा बस्दै आएको एक उत्तरी इटालियन आप्रवासी परिवारमा भएको थियो ।<ref>{{cite news|last=Stella|first=Gian Antonio|title=Tango e battesimo, fidanzata e vangelo l'alfabeto misto di Papa Francesco| url=http://www.corriere.it/esteri/speciali/2013/conclave/notizie/14-mar-papa-tango-fidanzata_1069e952-8c70-11e2-ab2c-711cc67f5f67.shtml|accessdate=14 March 2013 |newspaper=Corriere della Sera|date=14 March 2013|language=Italian|quote=Mio padre era di Portacomaro (Asti, ndr) e mia madre di Buenos Aires, con sangue piemontese e genovese}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/cardinali_biografie/cardinali_bio_bergoglio_jm_en.html |title=Bergoglio Card. Jorge Mario, S.I. |work=College of Cardinals Biographical notes |publisher=Vatican.va |date=9 November 2011 |accessdate=2013-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130316070111/http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/cardinali_biografie/cardinali_bio_bergoglio_jm_en.html |archivedate=16 March 2013}}</ref><ref name="guardian">{{cite news |last=Rice-Oxley|first=Mark|title=Pope Francis: the humble pontiff with practical approach to poverty |url=http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/13/jorge-mario-bergoglio-pope-poverty|accessdate=13 March 2013 |newspaper=The Guardian (UK)|date=13 March 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Donovan |first= Jeffrey |url=http://www.bloomberg.com/news/2013-03-13/argentina-s-cardinal-jorge-bergoglio-is-elected-pope-francis-i.html|title=Argentina's Cardinal Bergoglio Is Elected Pope Francis|publisher=Bloomberg|date=13 March 2013|accessdate=13 March 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/religion/the-pope/9928921/Pope-Francis-elected-leader-of-Catholic-Church-live.html|title=Pope Francis elected leader of Catholic Church: latest|author=Barney Henderson|newspaper=The Daily Telegraph|date=14 March 2013|accessdate=14 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130814225620/http://www.telegraph.co.uk/news/religion/the-pope/9928921/Pope-Francis-elected-leader-of-Catholic-Church-live.html|archive-date=14 August 2013}}</ref> जर्ज मारियोकी दिदी मारिया एलेनाका अनुसार उनीहरूका बुबाले [[इटाली]]मा भएको तानाशाही शासनले उनलाई देश छोड्न बाध्य बनाएको थियो भनेर पटक पटक भन्ने गरेका थिए । एलेना पोपकी एकमात्र जीवित एकै कोखकी आफन्त हुन् । बर्गोग्लियो बाल्यकालदेखि नै स्थानीय [[सान लरेन्जो डि अलमाग्रो]] नामक फुटबल क्लबका समर्थक हुन् । <ref>{{es}}{{cite web|url=http://www.sanlorenzo.com.ar/noticia.php?codigo=42 |title=Francisco, Socio de San Lorenzo, es el Nuevo Papa|date=13 March 2013|accessdate=14 March 2013|author=[[Club Atlético San Lorenzo de Almagro]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sanlorenzo.com.ar/noticia.php?codigo=45|title=Pope Francis is a card-carrying San Lorenzo supporter|date=14 March 2013|author=[[Club Atlético San Lorenzo de Almagro]]|access-date=30 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130318102441/http://www.sanlorenzo.com.ar/noticia.php?codigo=45|archive-date=18 March 2013}}</ref> उनी कलाकार [[टिटा मेरेलो]] अभिनित तथा नियोरियालिजम चलचित्रका प्रशंसक (फ्यान) हुन् भने [[अर्जेन्टिना]] र [[उरुग्वे|उरूग्वे]]मा प्रचलित [[मिलोङ्गा]] भनिने परम्परागत संगित उनलाई असाध्यै मनपर्छ ।<ref name=aicabio>{{es}} {{cite news|title=Bergoglio, sobre todo 'pastor', tanguero y simpatizante de San Lorenzo|url=http://www.aica.org/5517-bergoglio-sobre-todo-pastor-tanguero-simpatizante-de-san-lorenzo.html|accessdate=19 March 2013|newspaper=Agencia Informativa Católica Argentina|date=13 March 2013}}</ref> उनले राष्ट्रिय प्राविधिक संस्थान नामक प्राविधिक माध्यमिक विद्यालयमा अध्ययन गरेर <ref name="techniciandegree">{{cite journal |url=http://www.lanacion.com.ar/1562738-bergoglio-un-sacerdote-jesuita-de-carrera |journal=[[La Nación]] |title=Jorge Bergoglio, un sacerdote jesuita de carrera |trans_title=Jorge Bergoglio, a career Jesuit priest |date=13 March 2013 |language=Spanish |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216141857/https://www.lanacion.com.ar/1562738-bergoglio-un-sacerdote-jesuita-de-carrera |archive-date=16 December 2018 |access-date=30 March 2013 }}</ref> रसायन प्रविधिमा स्नातकसम्मको अध्ययन गरेकाछन् ।<ref name="bio">{{cite news|title=Biography: who is Jorge Mario Bergoglio?|url=http://www.news.va/en/news/biography-who-is-jorge-mario-bergoglio|accessdate=15 March 2013|newspaper=News.va|date=13 March 2013}}</ref> अध्ययन पश्चात बर्गोग्लियोले केही वर्ष हिकेदिअर ब्याचम्यान खाद्यप्रयोगशालामा रसायन प्रविधिकको रूपमा काम गरे ।<ref>{{cite news|title=Se etapa de laboratorista|url=http://contenidos2.clarin.com/edicion-electronica/20130317/index.html#/8/|accessdate=17 March 2013|newspaper=Clarin|date=17 March 2013}}</ref> केही स्रोतहरूका अनुसार उनले [[ब्युनर्स आयर्स विश्वविद्यालय]]बाट [[रसायन शास्त्र|रसायनशास्त्र]]मा [[स्नातकोत्तर]]सम्मको अध्ययन गरेकाछन् ।<ref>{{cite news |title=Intellect, pastoral skills seen as strength of Argentine primate|url=http://www.catholicnews.com/jpii/cardinals/0501841.htm|accessdate=15 March 2013|newspaper=Catholic News Service|date=1 April 2005}}</ref><ref>{{cite news |last=Rocca |first=Francis X.|title=Cardinal Jorge Bergoglio: a profile|url=http://www.catholicherald.co.uk/news/2013/03/13/cardinal-bergoglio-profile/|accessdate=15 March 2013 |newspaper=Catholic Herald|date=13 March 2013}}</ref> बर्गोग्लियो २१ वर्षको हुँदा उनलाई खतरनाक [[न्युमोनिया|निमोनिया]] भयो र उनको [[फोक्सो]]मा पानी जमेकोले फोक्सोको एक भाग शल्यक्रिया गरेर हटाइएको थियो ।<ref name=techniciandegree/><ref name="reuters">{{cite news|last=Lifschitz|first=Alejandro|title=Argentina's pope a modest man focused on the poor|url=http://www.reuters.com/article/2013/03/13/us-pope-succession-bergoglio-idUSBRE92C15X20130313|accessdate=14 March 2013|newspaper=Reuters|date=13 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004050810/http://www.reuters.com/article/2013/03/13/us-pope-succession-bergoglio-idUSBRE92C15X20130313|archive-date=4 October 2015}}</ref> बर्गोग्लियो स्पेनिस, ल्याटिन, इटालियन, जर्मनी<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/13/new-pope-thirteen-key-facts|title=Pope Francis: 13 key facts about the new pontiff|date=13 March 2013|work=The Guardian|accessdate=13 March 2013}}</ref> फ्रेन्च,<ref>{{cite news|url=http://www.news.va/it/news/briefing-di-padre-lombardi|title=Briefing di padre Lombardi|date=14 March 2013|work=News.va|accessdate=14 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018142947/http://www.news.va/it/news/briefing-di-padre-lombardi|archive-date=18 October 2017}}</ref> र अङ्ग्रेजी भाषामा संवाद गर्न सक्षम छन् ।<ref>{{cite web|author=Peter Walker, Paul Owen and David Batty |url=http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/14/pope-francis-first-day |title=Pope Francis, first day after election - live updates &#124; World news |publisher=guardian.co.uk |date=2013-03-14 |accessdate=2013-03-19}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{sisterlinks|commons=Franciscus|q=Pope Francis|n=Category:Pope Francis|b=no|s=no|v=no|voy=no|d=Q450675|wikt=no|species=no|mw=no}} {{टाइम वर्ष व्यक्ति}} [[श्रेणी:पोपहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३६ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०२५ मा मृत्यु]] gcrfyo3h98yqvt7us6m1fz9e39ydipp 0 69269 1393079 1349614 2026-10-24T13:41:59Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393079 wikitext text/x-wiki [[Image:गङ्गादशहरामा लागेको मेला.jpg|thumb|200px|गङ्गादशहरामा लागेको मेला]] [[Image:त्रिबेणी मन्दिर.jpg|thumb|200px|खप्तडको त्रिबेणी धाममा रहेको मन्दिर]] [[File:हिउँ परेको.jpg|thumb|200px|right|खप्तडमा हिउँ परेको ]] '''[[खप्तड बाबा|खप्तड]]''' सुदूरपश्चिमको प्रसिद्ध धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलका रूपमा रहेको छ। साथै [[खप्तड बाबा]]ले तपस्या गरेको पवित्र ठाउँ पनि हो। बाबाले खप्तडमा ५० वर्ष बिताउनुभएको थियो। खप्तड पुगेर हेर्नैपर्ने ठाउँ [[खप्तड बाबा]] आश्रम पनि हो। त्यहाँ बाबाको मूर्तिका साथै बाबाले प्रयोग गरेका केही सामान छन्। उहाँले योग र ध्यान गर्नुभयो र किताबहरु लेख्नुभयो। उहाँले [[धर्मविज्ञान]], [[विचार विज्ञान]], [[स्वास्थ्य विज्ञान]], [[म र मेरो कर्तव्य]], [[नारीधर्म]] र [[पुरुषधर्म]], [[आत्म ज्ञान]], [[योग विज्ञान]], [[वेदान्त विज्ञान]], [[आरोग्य विज्ञान]]लगायत पुस्तक लेख्नुभएको छ। यस क्षेत्र भित्र [[खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज]], नागढुंगा, खापर दह, सहस्र लिंग, त्रिवेणीधाम, पाटन, खप्तड दह(ताल), खप्तड बाबाको आश्रम तथा विभिन्न किसिमका वनस्पतीहरु र चराचुरुंगीहरु रहेका छन्। खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज पश्चिम नेपालको सेती अञ्चलका ४ पहाडी जिल्लाहरू [[बझाङ जिल्ला]], [[बाजुरा जिल्ला]], [[डोटी जिल्ला]] र [[अछाम जिल्ला]] संगम स्थलमा अवस्थित छ। यसको क्षेत्रफल २२५ बर्ग कि.मी. छ। समुद्र सतहबाट ३ हजार ५ सय मिटर सम्म उचाईमा रहेको [[खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज]] भित्र ५ सय ६७ थरिका वनस्पतीहरु र नेपालमा पाइने ८ सय ५० किसिमका चराचुरुंगी मध्ये २ सय ६० भन्दापनि बढी चराचुरुंगीहरु पाईन्छन्। खस्रेभ्यागुता र बझांगे पाहा गरी दुई प्रजातिका रैथाने उभयचर, बाघबुट्टे निगांलो पाइने यो नेपालको एक मात्र राष्ट्रिय निकुञ्ज हो । विश्वकै दुर्लभ जातिको हरियो छेपारो यहाँ पाइन्छ । बाह्रै महिना पानीको सतह एकै नासको हुने विशेषता रहेको १ सय ५० मिटर लम्बाई ५०मिटर चौडाई रहेको खप्तड दह छ भने ५२ वटा ताल(दह) रहेका छन्।<ref>[http://www.ekantipur.com/kantipur/news/news-detail.php?news_id=321316 खप्तड सौन्दर्य] इ कान्तिपुर </ref> == खप्तडमा रहेका महत्त्वपूर्ण ठाउँहरु == * '''त्रिबेणी''' * '''सहस्रलिंग''' * [[खप्तड ताल]] * '''खप्तड बाबाको कुटी''' * '''नागढुंगा''' * '''भिम घट्ट''' * '''माइस्थान''' * '''खापर मान्डू''' ==कसरी जाने== खप्तड पुग्ने धेरै बाटाहरू भए पनि चलनचल्तीमा डोटीको बाटो रहेको छ । [[काठमाडौँ|काठमाडौं]]बाट हवाईजहाज वा बसबाट पनि धनगढी पुग्न सकिन्छ । धनगढीदेखि [[डोटी जिल्ला]]को सदरमुकाम सिलगढीसम्म आठ घन्टा बस चढेपछि पैदल हिँड्नुपर्छ । अहिले भने बगलेगसम्म जिप पनि चल्न थालेको छ । सिलगढीबाट हिँडेको दोस्रो दिन खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज प्रवेश गर्न सकिन्छ । निकुन्ज प्रवेशसँगै यात्राको सबैभन्दा अप्ठ्यारो तथा निकै ठाडो उकालो आउँछ । दोस्रो दिन बिचपानीबाट हिँडेपछि ठुल्ठूला चट्टान र घना जगलको बाटो आउँछ । बाटोमा फुलेका रंगीचंगी फूलहरूको सौन्दर्यको आनन्द लिँदै साँझ त्रिवेणी मन्दिर पुगिन्छ । खप्तड जानुभन्दा अघि पाल, स्लिपिङ व्याग, खाना पकाउने सामानसँगै लिएर जानु बेस हुन्छ। साथै, चाउचाउ लगायतका ड्राइफुड पनि बोक्नु राम्रो। यहाँ बास बस्नका चार धर्मशाला भए पनि तिनको उचित व्यवस्थापनको अभाव छ। <ref>[http://nagariknews.com/nagarik-sanibar/story/12734/12734.html मनमोहक खप्तड] नागरिक दैनिक </ref> <ref>[http://nepalihimal.com/article/2669 खप्तडका तीन अनुहार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527185741/http://nepalihimal.com/article/2669 |date=2014-05-27 }} हिमाल खबरपत्रिका</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[खप्तड बाबा]] * [[खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> ==बाह्य कडीहरू== # [http://www.khaptadswami.com.np/Essential-of-Vedanta.php खप्तड आश्रमको वेवसाइट] # [http://brtnepal.com/literatures.php?pid=3644#sthash.y5NyUJlI.dpbs संस्मरण 'खप्तड दह'---शेखर ढुंगेल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140405142628/http://www.brtnepal.com/literatures.php?pid=3644#sthash.y5NyUJlI.dpbs |date=2014-04-05 }} # [http://paschimtoday.com/news-details/10510/2020-01-05?fbclid=IwAR02qGE7NjPn0RR6rNIB6US92oNidtd1mJHLk03Gf8x-dInzDkwgK9KQL_8 हिमपात भएपछि यस्तो देखियो खप्तड (फोटो फिचर) २०७६ पुस - पश्मिम टुडे अनलाइन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250427094403/https://paschimtoday.com/news-details/10510/2020-01-05?fbclid=IwAR02qGE7NjPn0RR6rNIB6US92oNidtd1mJHLk03Gf8x-dInzDkwgK9KQL_8 |date=2025-04-27 }} [[श्रेणी:नेपालका पर्यटकीय स्थलहरू]] [[श्रेणी:धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू]] s7gpb1i6fdrdavb9jo287dbdryw270p 0 87295 1393111 1392759 2026-10-25T02:34:19Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393111 wikitext text/x-wiki <nowiki>{{short description|नेपालका झरनाहरूलाई यहाँ सूचीवद्ध गरिएको छ। बाजुरा जिल्लामा अवस्थित झरना १.</nowiki>[[किम्नि छडा झरना]]-(१६० मि.)त्रिवेणि-५,बाजुरा २.[[बिरेखोला झरना]]-(१०३ मि) ३.[[बुढिन्नदा झरना]] ४.[[भुगिछडा झरना]]- (१४५ मि) कालिकोट जिल्लामा रहेको पचालझरना ३८१ मि अग्लो झरना == सूची == {| class="wikitable sortable" !नाम:घराखोला झरना !स्थान:कालिकोट नरहरिनाथ गा,पा रुप्सा ४ पाँङग्र !झर्ने उचाइ:320 (मिटर) !तस्विर !सन्दर्भ सामग्री |- |[[पाताले छाँगो]] |[[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] |१५० |[[चित्र:Davis_Fall-Sfxr.jpg|257x257px|width]] |<ref>{{Cite web|url=http://nepalihimal.com/article/5507|title=हराएको सगरमाथा बिलाएको पाताले छाँगो|website=nepalihimal.com|language=ne|access-date=2018-06-26}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[रूप्से झरना]] |[[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] |३०० |[[चित्र:Rupse_Fall_of_Myagdi.jpg|267x267px|width]] |<ref>http://www.nepalmountainnews.com/cms/2012/02/19/viewtowerin-rupse-falls/{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[तिनधारे झरना]] |[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] |३०० |[[चित्र:Tindhare_Waterfall_02.jpg|200x200px|width]] |<ref name="gorkhapatra">{{cite web|url=https://gorkhapatraonline.com/tourism/2020-09-18-22864|title=जाने हाेइन त हेर्न तीनधारे झरना|website=gorkhapatraonline.com|publisher=Gorkhapatra Online|language=Nepali|accessdate=21 September 2020}}</ref> |- |[[ह्यातुङ झरना]] |[[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] |२०० | |<ref name="thomas">{{cite web|url=http://nepalitimes.com/news.php?id=3642#.VSc0QJ_MvqB|title=Go East|last=Thomas|first=Samuel|date=2003|website=[[Nepali Times]]|publisher=Nepalitimes.com|accessdate=23 April 2015}}</ref> |- |[[नमस्ते झरना]] |[[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] |८० |[[चित्र:Namaste_Water_Falls_-_5.jpg|200x200px|width]] |<ref>{{cite web|url=http://ddcdhankuta.gov.np/app/webroot/index.php/content_pages/view/12|title=Namaste Falls|publisher=office of distrtrict development committee dhankuta|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224194027/http://ddcdhankuta.gov.np/app/webroot/index.php/content_pages/view/12|archivedate=2015-12-24|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151224194027/http://ddcdhankuta.gov.np/app/webroot/index.php/content_pages/view/12 |date=2015-12-24 }}</ref> |- |[[पचाल झरना]] |[[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] |३८१ |[[चित्र:पचाल.JPG|200x200px|width]] |<ref name="aa01">https://nepaltraveller.com/sidetrack/top-6-exotic-waterfalls-in-nepal</ref>, <ref>{{Cite web|url=http://annapurnapost.com/news/134036|title=ओझेलमा कालिकोटको पचाल झरना|work=ओझेलमा कालिकोटको पचाल झरना|accessdate=2020-12-10}}</ref> |- |[[पोकली झरना]] |[[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] |१३० |[[चित्र:Pokali_water_fall_.jpg|200x200px|width]] |<ref name="aa01" /> |- |[[नारच्याङ झरना]] |[[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] |३०० | |<ref>{{Cite web|url=https://risingnepaldaily.com/miscellany/a-beautiful-waterfall-at-the-top-of-narchyang-village-photo-feature|title=A beautiful waterfall at the top of Narchyang Village (Photo Feature)|accessdate=2020-12-17}}</ref> |- |[[झोर झरना]] |[[काठमाडौँ]] | |[[चित्र:Boudeshwor_Falls_of_Jhor,_Tokha.jpg|356x356px|width]] |<ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/temp/jhor-waterfall-a-cool-saturday-getaway/|title=Jhor Waterfall: A cool Saturday getaway|date=2019-07-27|work=The Himalayan Times|accessdate=2020-12-12}}</ref> |- |[[सिम्बा झरना]] |[[ललितपुर जिल्ला]], [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] |३०० | |<ref>{{Cite web|url=https://www.nepal-travel-guide.com/manikhel-simba-falls/|title=MANIKHEL-SIMBA FALLS-Sightseeing-Nepal|date=2020-05-31|work=Nepal Travel Guide|accessdate=2020-12-16}}</ref> |- |[[टोड्के झरना]] |इलाम |८५ |[[चित्र:Waterfall nearby Todke falls 1.jpg|301x301px|width]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.landnepal.com/details/446.html|title=Todke Waterfall|date=2020-05-19|work=Land Nepal|accessdate=2020-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201023205417/https://www.landnepal.com/details/446.html|archive-date=2020-10-23}}</ref> |- |[[पुरन्धारा झरना]] | | |[[चित्र:Purandhara_Waterfall.jpg|267x267px|width]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.traveldiarynepal.com/places-in-dang-of-nepal-visit/|title=10 Best Places to visit in Dang of Nepal Mid- Western region|last=says|first=Farid|work=Travel Diary Nepal|accessdate=2020-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204201652/https://www.traveldiarynepal.com/places-in-dang-of-nepal-visit/|archive-date=2020-12-04}}</ref> |- |[[लामो झरना]] |चितवन |६० |[[चित्र:Lamo_waterfall_jalbire.jpg|300x300px|width]] |<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/video/2018/12/25/15457516412939341.html?fbclid=IwAR2u02JLBRNwUmOMe9heCuXekpgsG7o3Akw_G9jbNi3L6-vIrYmuLRhL1oE|title=गन्तव्य लामो झरना|accessdate=2020-12-24}}</ref> |- |[[भोर्ले झरना]] | | |[[चित्र:Bhorley_waterfall_of_Dolakha_and_Tamakoshi_river_as_seen_from_above.jpg|200x200px|width]] | |- |[[बैतडी झरना]] | | |[[चित्र:Waterfall_from_Baitadi_NepAl.jpg|312x312px|width]] | |- |[[मनिखेल झरना]] | | |[[चित्र:Manikhel_Waterfall.jpg|356x356px|width]] | |- |रुपालीगाड झरना | | | | |- |आइना झरना | | |[[चित्र:Aaina jharna of Nepal 2014-06-28 13-17.jpg|200x200px|width]] | |- |[[कुशापानी झरना]] |[[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] | | | |- |[[धागे झरना]] |[[दाङ जिल्ला]] |१५० | | |- |[[पानावा झरना]] |[[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] |९० | | |- |[[सुलिगाँड झरना]] |[[डोल्पा जिल्ला]] |१६८ | | |- |[[अक्टोपस झरना]] |[[लमजुङ जिल्ला]] |१०० |[[File:Cars crossing waterfall - Annapurna Circuit, Nepal - panoramio.jpg|200x200px|width]] | |- |[[साइला झरना]] |[[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेलधुरा]] |३०० |[[चित्र:Rupal Dadeldhura.jpg|355x355px|width]] | |- |[[नौ छहरे झरना]] |[[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] | |[[चित्र:Nau chare jharana From humla.JPG|266x266px|width]] | |- |[[सुनछहरी झरना]] |[[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] |३०० |[[File:Sunchhari WaterFall Rolpa.jpg|200x200px|width]] | |- |[[गाईखुरे झरना]] |[[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] |१५० |[[चित्र:Gaikhure Jharana.jpg|266x266px|width]] |<ref>{{Cite web |url=https://thahakhabar.com/news/45998/ |title=पर्यटक लोभ्याउँदै गाईखुरे झरना |website=थाहा खबर |language=नेपाली |accessdate=2021-01-13}}</ref> |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{नेपालका झरनाहरू‎}} [[श्रेणी:नेपालका झरनाहरू]] fcn5vtgzrnb6xw9gpdecew01wn4squs 0 91274 1393124 1321508 2026-10-25T06:31:23Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393124 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = पाउँदुर |native_name = |other_name ‌‍‍‍= पाउदुर |settlement_type = नेपालका गाउँहरू |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |nickname = |motto = <!-- images and maps --> |image_map = |mapsize = |map_caption = | pushpin_map = Nepal Gandaki Province#Nepal |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_map_caption = नेपाल भित्रको स्थान <!-- Location --> |coordinates = {{coord|28.278230|83.833222|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{flag|Nepal}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरूl|जिल्ला]] |subdivision_type3 = गाउँ |subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] |subdivision_name2 = [[कास्की जिल्ला]] |subdivision_name3 = पाउँदुर <!-- Politics --> |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- Population --> |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |population_total = ३०९९ |population_as_of = बिसं २०६८ |population_footnotes = |population_density_km2 = |population_blank1_title = जातिहरू |population_blank2_title = धर्महरू <!-- General information --> |population_note = |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = ०६१ |website = |footnotes = |timezone = [[Nepal Time]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |blank_name = |blank_info = }} '''पाउँदुर''' [https://web.archive.org/web/20220614023910/https://annapurnamunkaski.gov.np/content/%E0%A5%A9-%E0%A4%A8%E0%A4%82-%E0%A4%B5%E0%A4%A1%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0] नेपालको गण्डकी प्रदेश अन्तर्गत कास्की जिल्लाको [[अन्नपूर्ण गाउँपालिका]] अन्तर्गत वडा न॔ ३ मा पर्ने एउटा गाउँ हो । संघीयता लागू हुन भन्दा पहिला यो गाउँ साविकको [[ढिकुरपोखरी]] गाबिसको वडा नं ८ मा अवस्थित थियो । करिब एक सय घरधुरी रहेको यस गाउँका प्रायः घरहरू ढुङ्गा र माटाले बनेका छन् भने पछिल्लो समयमा ढलान घरहरूको संख्या पनि बढ्दो छ । यस गाउँबाट माछापुच्छ्रे ,अन्नपूर्ण, धौलागिरी हिमालहरूका दृश्यहरू बडो लोभलाग्दो तरिकाले देखिन्छ । यो गाउँ पञ्चासेको रुटको रूपमा पनि महत्त्वपूर्ण छ। ==स्थान == यो गाउँ हाल अन्नपूर्ण गाउँपालिकाको बडा न॓ ३ मा पर्दछ । पश्चिमबाट पूर्व तर्फ मोहडा फर्किएको यो गाउँ तत्कालिन [[ढिकुरपोखरी]] गाबिसको प्राकुतिक सम्पदाले सम्पन्न गाउँ थियो । पोखराबाट करिब पच्चीस किलोमिटर उत्तर-पश्चिममा रहेको यो गाउँ, कुश्माबाट करिब साठी किलोमिटर दक्षिण पूर्वमा पर्दछ । यस गाउँको सबै भन्दा नजिक रहेको बजार नागडाँडा हो जुन यहाँ बाट दुई किलोमिटर पूर्वतिर पर्दछ । ==शिक्षा == यस गाउँका करिव ९५% मानिस साक्षर छन् । श्री लक्ष्मी आधारभूत बिद्यालय यस गाउँमा अवस्थित विद्यालय हो, जहाँ कक्षा ३ सम्म पढाई हुन्छ । यहाँका बिधार्थीहरू उच्च शिक्षा हासिल गर्न [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] जान्छन् । ==जीविकोपार्जन== ===खेतीपाती === खासगरी निर्बाहमुखी खेतीपाती गर्ने यहाँका किसानले धानबालीलाई नै प्रमुख बालीको रूपमा मान्ने गर्दछन्। यसका साथै मकै ,गहुँ ,कोदो, जौ, उवा आदिको खेति पनि गर्दछन्। यहाँ मान्छेहरूको प्रमुख पेसा भनेको कृषि नै हो । वर्षभरी खेतीपाती गरी एक वर्षका लागि अन्न पुर्‍याउन पाएकोमा यहाँका किसान सन्तुष्ट छन् । बैदेशिक रोजगारीको कारण कृषि कार्यमा यहाँका महिला नै बढी क्रियाशील देखिन्छन् । बदलिँदो जीवन पद्दति, बैदेशिक रोजगार, आदि कारणहरूले गर्दा बाँझो खेतहरू पनि यहाँ बढ्दै छन् । ===बैदेशिक रोजगारी=== यस गाउँका प्रायः युवाहरू आर्थिक क्रियाकलापका लागि बैदेशिक रोजगारमा गएका छन् । यस गाउँका युवाहरू रोजगारको शिलशिलामा बिश्वका बिभिन्न देशमा गएका छन् । tqodtwhtyztcpbhsews2nfj77lu6h5l 0 95243 1393107 1351528 2026-10-25T02:15:06Z ~2026-56912-06 81574 /* */ 1393107 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = बाहुन <br> नेपाली ब्राह्मण/पहाडी ब्राह्मण | native_name = | native_name_lang = Ne | image = <div style="white-space:nowrap;"> [[Image:Ranganath Paudyal.jpg|x140px]][[Image:Bhanubhakta Acharya.jpg|x140px]][[Image:Lekhnath Paudyal.jpg|x140px]] <br /> [[Image:BP Koirala.jpg|x120px]][[Image:Sugam-Pokharel.jpg|x120px]][[Image:Bollywood Actress Manisha Koirala.jpg|x120px]] | image_caption = <small>माथि: [[रङ्गनाथ पौडेल|रङ्गनाथ पौड्याल]]{{·}}[[भानुभक्त आचार्य]]{{·}}[[लेखनाथ पौड्याल]]<br /> तल: [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला]]{{·}}[[सुगम पोखरेल]]{{·}}[[मनिषा कोइराला]]</small> | population = ३५ लाख अनुमानित | pop1 = नेपालके जनसङ्ख्या १२% (३२ लाख)<ref name="Bahun Profile"/><ref name="Bahun"/> | region1 = {{flag|नेपाल}} | region2 = {{flag|भारत}} ([[उत्तराखण्ड]], [[हिमाचल प्रदेश]], [[सिक्किम]], [[पश्चिम बङ्गाल]]) | pop2 = | region3 = [[म्यानमार]] (बर्मा), [[भुटान]] | languages = [[नेपाली भाषा]]<ref name="Bahun">https://joshuaproject.net/people_groups/16521/NP</ref> | religions = [[हिन्दु धर्म]]<ref name="Bahun"/> र मष्टो पुजा | related = [[खस जाति|खस]], [[क्षेत्री]], [[ठकुरी]] }} [[File:Nepal ethnic groups.png|thumb|बाहुन जाती पहाडी समुदाय(पिला रंग)को एक सदस्य समुह हो]] '''पहाडे बाहुन''' वा '''आर्य''' '''बाहुन''' नेपालको पहाडी [[खस जाति|खस]] आर्य समुदायको [[ब्राह्मण]] जाती हो। <ref name="Bahun Profile">web|url=http://www.karma99.com/2014/10/bahun-people.html?m=1|title=बाहुन: एक परिचय|accessdate=2017-03-10}}</ref> यो नेपालको दोस्रो सर्वाधिक जनसङ्ख्या भएको समुदाय हो। [[नेपाली साहित्य]]मा यस जातिको जोडदार योगदान छ। नेपाली राजनीतिमा यस जातिको योगदान छ। यिनीहरूमा उपाध्याय बाहुन र [[जैसी|जैशी बाहुन]] छन् । त्यस्तै [[कुमाइँ बाहुन]] र [[पूर्वीया बाहुन]] छन् । == बाहुन जातिको थर वा पारिवारिक नाम == * A अ – Acharya ([[आचार्य]]), Adhikari ([[अधिकारी]]), Arjel ([[अर्जेल]])/Arjyal (अर्ज्याल)/Aryal ([[अर्याल]]), Awasthi ([[अवस्थी]]) * Ā आ – Atreya ([[आत्रेय ऋषि|आत्रेय]]), * B ब – Badal ([[बडाल]]), (Badu) बडु Banskota ([[बास्कोटा]]), Baral ([[बराल]]), Bastakoti, ([[बस्ताकोटी]]), Barakoti ([[बारकोटी]]), Bastola (बास्तोला), Basyal/Bashyal/Basel ([[बस्याल (थर)|बस्याल]]/ बश्याल/ [[बसेल]]) * Bh भ – Bhandari ([[भण्डारी]]), Bhatta ([[भट्ट]]), Bhattarai ([[भट्टराई]]), Bhetuwal (भेटुवाल), Bhurtel ([[भुर्तेल]]), Bhusal ([[भुसाल]] / भुषाल) * Ch च – Chalise ([[चालिसे]]), Chapagain ([[चापागाईं|चापगाईँ]]), Chataut ([[चटौत]]), Chaulagain ([[चौलागाईं|चौलागाई]])/चाम्लागांइ, Chiluwal ([[चिलुवाल]]) * D द – Dahal ([[दाहाल]]), Duwadi (दुवाडी), Dawadi (दवाडी), Devkota ([[देवकोटा]]), Dulal (दुलाल) * D ड – Dallakoti ([[डल्लाकोटी]]), Dumre ([[डुम्रे (थर)|डुम्रे]]) * Dh ढ – Dhakal ([[ढकाल]]), Dhungel ([[ढुङ्गेल]]), Dhital ([[धिताल (थर)|धिताल]]) *Dh ध – Dharel ([[धरेल]]) * G ग – Gajurel ([[गजुरेल]]), Gaudel ([[गौडेल]]), Gautam ([[गौतम]]), Gotame ([[गोतामे]]), Guragain/Gurangain ([[गुरागाईँ]]), Gyanwali ([[ज्ञवाली]]), Gaire ([[गैरे]]), Gauli ([[गौली]]) * Gh घ – Ghimire ([[घिमिरे]]) * H ह – Humagain ([[हुमगाईँ]]) * J ज – Jaisi([[जैसी]]), Joshi ([[जोशी]]) * K क – Kafle (कफ्ले/[[काफ्ले]]), Kalakheti ([[कलाखेती]]), Kattel(कट्टेल), Kandel ([[कंडेल]])/Kadel ([[कडेल]]), Koirala ([[कोइराला]]), Kuikel ([[कुईकेल​]]) * Kh ख – Khakurel ([[खकुरेल]]), Khanal ([[खनाल]]), Khaniya ([[खनिया]]), Kharel ([[खरेल]]), Khatiwada ([[खतिवडा]]) * L – Lamsal([[लम्साल]]), Lamichhane([[लामिछाने]]), Lekhak ([[लेखक (थर)|लेखक]]), Lohani ([[लोहनी]]) * M म – Mainali ([[मैनाली]]), Maratha ([[मराठा]]), Mishra ([[इजिप्ट|मिश्र]]) * N – Nepal ([[नेपाल (थर)|नेपाल]]), Neupane (नेउपाने/[[न्यौपाने]]), Niraula ([[निरौला]]), Nyaupane ([[न्यौपाने]]) * O ओ – Ojha ([[ओझा]]), Oli ([[ओली]]/वली) * P प – Prasai(n) ([[प्रसाईं]]), Parajuli([[पराजुली]]), Pageni (पंगेनी/[[पङ्गेनी]]), Pandey ([[पाण्डे|पाँडे]]/[[पाण्डे]]), Pandit ([[पण्डित]]), Pant ([[पन्त]]), Pathak ([[पाठक]]), Pokhrel ([[[[पोखरेल|पोख्रेल]]]]), /Pokharel ([[पोखरेल]]), Paudyal ([[पौडेल|पौड्याल]])/Poudyal/Paudel ([[पौडेल]]), Pudasiani ([[पुडासैनी]]), Pyakurel ([[प्याकुरेल]]), Panthi ([[पन्थी]]) * Ph [[फ]] – Phuyal ([[फुयाल]]) * R र – Rajopadhyaya ([[राजोपाध्याय]]), Regmi ([[रेग्मी]]), Rijal ([[रिजाल]]), Rimal ([[रिमाल]]), Rishal ([[रिशाल]]) * Sh श – Sharma ([[शर्मा]]), Shivakoti ([[शिवाकोटी]]), Shukla (शुक्ल) * S स – Sangraula ([[संग्रौला]]), Sapkota ([[सापकोटा]]), Satyal ([[सत्याल]]), Sedhain ([[सेढाई]]), Sigdel ([[सिग्देल]]), Simkhada ([[सिम्खडा]]), Subedi ([[सुवेदी]]), * T त – Timsina([[तिम्सिना]])/Timilsina ([[तिमल्सेना]]/तिमील्सिना), Tiwari ([[तिवारी]]), Tripathi ([[त्रिपाठी]]) * Th थ – Thapaliya ([[थपलिया]]) * W व – Wagle ([[वाग्ले]])Wosti(वोस्ती) * U उ – Upadhyaya ([[उपाध्याय]]), Upreti/Uprety ([[उप्रेती]])<ref>सुवेदी, शिखरनाथ, थरगोत्र प्रवरावली</ref> ==उल्लेखनीय व्यक्तित्व== खस बाहुन(ब्राह्मण) *[[योगमाया न्यौपाने]] *[[:en:Anuradha_Koirala|अनुराधा कोइराला]] *[[रङ्गनाथ पौडेल|रंगनाथ पौडेल]] *[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला]] *[[टङ्कप्रसाद आचार्य]] *[[भानुभक्त आचार्य]] *[[लेखनाथ पौड्याल|लेखनाथ पौडेल]] *[[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]] *[[माधवप्रसाद घिमिरे (साहित्यकार)|माधवप्रसाद घिमिरे]] *[[भीमनिधि तिवारी]] *[[कृष्णप्रसाद भट्टराई]] *[[रामकृष्ण ढकाल]] *[[मनिषा कोइराला]] *[[हरिवंश आचार्य]] *[[प्रदिप पौडेल|प्रदीप पौडेल]] *[[निखिल उप्रेती]] *[[तीर्थराज खनिया]] *[[सुगम पोखरेल]] *[[नविन के भट्टराई]] *[[गिरिश खतिवडा]] *[[यमबुद्ध]] == सन्दर्भ सामग्री == {{reflist|2}} f87thpqvl32sx0sh0e1o788bwp2yo25 0 95974 1393129 1321758 2026-10-25T07:54:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393129 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४ | country = Nepal | type = parliamentary | ongoing = no | previous_election = | previous_year = | previous_mlas = | elected_mlas = | next_election =प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९ | next_year = २०७९ | seats_for_election = सातवटै प्रदेश सभाका सबै ५५० सिट | majority_seats = | election_date = मङ्सिर १० <br />२०७४ मङ्सिर २१ | registered = १,५४,२७,७३१<!--http://election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/votecountpressrelease.pdf--> | turnout = | map_image = | map_size = 330px | map_caption = | 1blank = Constituency Vote | 2blank = % and change | 3blank = PR Vote | 4blank = % and change <!--UML-->| image1 = [[File:KP Oli.jpg|150x150px]] | party1 = नेकपा (एमाले) | leader1 = [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | leader_since1 = २०७१ | leaders_seat1 = | seats1 = २४३ | last_election1 = | seat_change1 = ''पहिलो प्रदेश सभा निर्वाचन'' | 1data1 = | 2data1 = | 3data1 = | 4data1 = <!--Congress--> | image2 = [[File:Sher bahadur.jpg|150x150px]] | leader2 = [[शेरबहादुर देउवा]] | party2 = नेपाली काङ्ग्रेस | leader_since2 = २०७२ फागुन २४ | leaders_seat2 = | last_election2 = | seats2 = ११३ | seat_change2 = ''पहिलो प्रदेश सभा निर्वाचन'' | 1data2 = | 2data2 = | 3data2 = | 4data2 = <!--CPN-MC--> | image3 = Prachanda 2009.jpg | party3 = नेकपा (माओवादी केन्द्र) | leader3 = [[पुष्पकमल दाहाल]] | leader_since3 = २०५६ | leaders_seat3 = | last_election3 = | seats3 = १०८ | seat_change3 = ''पहिलो प्रदेश सभा निर्वाचन'' | 1data3 = | 2data3 = | 3data3 = | 4data3 = <!--RJPN--> | image4 = [[File:MahanthaThakur.png|120px]] | party4 = राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल | leader4 = [[महन्थ ठाकुर]] | colour4 = FFb300 | leader_since4 = २०७४ वैशाख ८ | leaders_seat4 = | last_election4 = | seats4 = २८ | seat_change4 = ''पहिलो प्रदेश सभा निर्वाचन'' | 1data4 = | 2data4 = | 3data4 = | 4data4 = <!--FSFN--> | image5 = [[File:Upendra Yadav at Rajbiraj (cropped).jpg|150x150px]] | colour5 = FFC0CB | party5 = [[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] | leader5 = [[उपेन्द्र यादव]] | leader_since5 = २०७२ असार ३० | leaders_seat5 = | last_election5 = | seats5 = ३७ | seat_change5 = ''पहिलो प्रदेश सभा निर्वाचन'' | 1data5 = | 2data5 = | 3data5 = | 4data5 = <!--RPP--> | image6 = [[File:Kamal Thapa 2015.jpg|150x150px]] | party6 = राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी | leader6 = [[कमल थापा]] | colour6 = FFD700 | leader_since6 = २०७३ फागुन ९ | leaders_seat6 = | last_election6 = | seats6 = ४ | seat_change6 = ''पहिलो प्रदेश सभा निर्वाचन'' | 1data6 = | 2data6 = | 3data6 = | 4data6 = }} {{Provinces of Nepal labelled map|font-size=85%|width=390}} '''प्रदेशसभा निर्वाचन''' [[नेपाल]]को नवनिर्मित [[नेपालका प्रदेशहरू|सात प्रदेश]]हरूको प्रदेश सभाको गठनको लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४|प्रतिनिधि सभा निर्वाचन]]सँगै दुई चरणमा वि.सं. २०७४ मङ्सिर १० र २०७४ मङ्सिर २१ मा सम्पन्न भएको थियो। नेपालको सात वटै प्रदेशको प्रदेश सभाको लागि तय गरिएको ५५० सिटको ([[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली]]बाट ३३० र [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली]]बाट २२०) लागि यो निर्वाचन सम्पन्न गरिएको थियो। यो निर्वाचनले नेपाललाई एक सङ्घीय संरचनामा परिवर्तन गरेको थियो<ref>{{Cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/interactive/2017/11/nepal-elections-2017-explained-171126103009857.html |title=Nepal elections explained |access-date=2017-12-14}}</ref> भने अर्को प्रदेश सभाको निर्वाचन [[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९]] मा सम्पन्न भएको थियो। ==निर्वाचन प्रणाली== प्रदेश सभाका ५५० सदस्यको निर्वाचन दुई विधिबाट सम्पन्न भएको थियो। एकल सदस्य निर्वाचन क्षेत्रबाट ३३० जना [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] क्षेत्रबाट र १.५ प्रतिशतभन्दा बढी मत प्राप्त गर्ने दलको बन्द सूचीको [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक प्रतिनिधित्व]]बाट २२० जना निर्वाचित भएका थिए। प्रत्येक मतदाताले दुई विधिका लागि छुट्टाछुट्टै मतपत्र प्राप्त गर्नेछन्।<ref>[http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/np/np029en.pdf अनुच्छेद ८४] नेपालको संविधान</ref> ==नतिजा== === पूर्ण विवरण === {| class="wikitable" style="text-align:right" |+नेपालको प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४ को सारांश ! colspan="2" rowspan="2" |राजनीतिक दल ! colspan="3" |{{Abbr|प्रत्यक्ष|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली}} ! colspan="3" |{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली}} ! rowspan="2" |जम्मा |- !मत !% !सिट !मत !% !सिट |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |३,०४१,९६२ |२८.७५ |१६८ |२,९३८,५८४ |३२.५८ |७५ |२४३ |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | | align="left" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |३,६३५,१७९ |३४.३५ |४१ |२,८६९,४१८ |३१.८१ |७२ |११३ |- | bgcolor="8B0000" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |१,६६४,०४२ |१६.४३ |७३ |१,३२५,०४८ |१४.६९ |३५ |१०८ |- | bgcolor="FFC0CB" | | align="left" |[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] |५३१,९०० |५.०३ |२४ |४४७,७८७ |४.९६ |१३ |३७ |- | bgcolor="FFb300" | | align="left" |[[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] |४०९,३६० |३.८७ |१६ |४३२,५९१ |४.८० |१२ |२८ |- | bgcolor="#FFD700" | | align="left" |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |८४,२७२ |०.८० |० |२०३,५८६ |२.२६ |३ |३ |- | bgcolor="183F73" | | align="left" |[[विवेकशील साझा पार्टी]] |९८,६३६ |०.९३ |० |१९८,६४९ |२.२० |३ |३ |- | bgcolor="#4682B4" | | align="left" |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (संयुक्त)|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (प्रजातान्त्रिक)]] |३४,५९० |०.३३ |० |९२,६०१ |१.०३ |१ |१ |- | bgcolor="#D02020" | | align="left" |[[नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल]] |९२,५३३ |०.८७ |२ |८८,१९९ |०.९८ |१ |३ |- | bgcolor="#9ACD32" | | align="left" |[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]] |५५,८०८ |०.५३ |२ |६४,४२४ |०.७१ |२ |४ |- | bgcolor="#FF8080" | | align="left" |[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]] |५०,७१४ |०.४८ |१ |५७,१८५ |०.६३ |१ |२ |- | bgcolor="#CD5C5C" | | align="left" |[[नेपाल सङ्घीय समाजवादी पार्टी|नेपाल सङ्घीय साजवादी पार्टी]] |१९,५४४ |०.१८ |० |३७,१७९ |०.४१ |१ |१ |- | bgcolor="#FFFFFF" | | align="left" |[[सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च]] |२३,०४४ |०.२२ |० |२६,२८२ |०.२९ |१ |१ |- | | align="left" |अन्य |२१५,९३२ |२.०४ |० |२३७,७६४ |२.६४ |० |० |- | bgcolor="{{party color|Independent}}" | | align="left" |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |१७३,६८७ |१.६४ |३ |– |– |– |३ |- ! colspan="2" |अमान्य/बदर मत !४५०,४८४ !– !– !१,५३१,२२३ !– !– !– |- ! colspan="2" |जम्मा !१०,५८१,६८७ !१०० !३३० !१०,५५०,५२० !१०० !२२० !५५० |- ! colspan="2" |दर्तावाल मतदाता/मतदान !१५,४२८,१६० !६८.५९ !– !१५,४२८,१६० !६८.३८ !– !– |- ! colspan="9" |स्रोत: [https://web.archive.org/web/20221110101714/http://result.election.gov.np/ElectionResultStatePR.aspx नेपाल निर्वाचन आयोग] |} ===प्रदेश नं. १=== {{Further|प्रदेश नं. १ प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४}} {| class="wikitable" style="text-align:right" |+[[चित्र:Province_1_Assembly_2018.svg|frameless]] ! colspan="2" rowspan="2" |राजनीतिक दल ! colspan="3" |{{Abbr|प्रत्यक्ष|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली}} ! colspan="3" |{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली}} ! rowspan="2" |जम्मा |- !मत !% !सिट !मत !% !सिट |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |७२०,३३९ |३७.३० |३६ |६७३,७०९ |३८.७९ |१५ |५१ |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | | align="left" |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |७३९,९३७ |३८.३१ |८ |५८६,२४६ |३३.७६ |१३ |२१ |- | bgcolor="8B0000" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |२५९,०२५ |१३.४१ |१० |२०६,७८१ |११.९१ |५ |१५ |- | bgcolor="FFC0CB" | | align="left" |[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] |९१,७७१ |४.७५ |१ |७०,४७६ |४.०६ |२ |३ |- | bgcolor="#FFD700" | | align="left" |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |४,८६७ |०.२५ |० |५७,३४२ |३.३० |१ |१ |- | bgcolor="#FFFFFF" | | align="left" |[[सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च]] |२२,४९३ |१.१६ |० |२६,१२३ |१.५० |१ |१ |- | | align="left" |अन्य |७८,७४८ |४.०८ |० |११५,९४५ |६.६८ |० |० |- | bgcolor="{{party color|Independent}}" | | align="left" |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |१४,२५७ |०.७४ |१ |– |– |– |१ |- ! colspan="2" |अमान्य/बदर मत !८८,९९८ !– !– !२७६,४०९ !– !– !– |- ! colspan="2" |जम्मा !२,०२०,४३५ !१०० !५६ !२,०१३,०३१ !१०० !३७ !९३ |- ! colspan="2" |दर्तावाल मतदाता/मतदान !२,९९३,७७४ !६७.४९ !– !२,९९३,७७४ !६७.२४ !– !– |- ! colspan="9" |स्रोत: [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/PA2074.pdf नेपाल निर्वाचन आयोग] |} ===मधेश प्रदेश=== {{Further|मधेश प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४}} {| class="wikitable" style="text-align:right" |+[[चित्र:Province_2_Provincial_Assembly_2018.svg|frameless]] ! colspan="2" rowspan="2" |राजनीतिक दल ! colspan="3" |{{Abbr|प्रत्यक्ष|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली}} ! colspan="3" |{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली}} ! rowspan="2" |जम्मा |- !मत !% !सिट !मत !% !सिट |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | | align="left" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |५०९,१३९ |२७.८२ |८ |३७०,५५० |२४.११ |११ |१९ |- | bgcolor="FFb300" | | align="left" |[[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] |३०३,०४१ |१६.५६ |१५ |३१८,५२४ |२०.७२ |१० |२५ |- | bgcolor="FFC0CB" | | align="left" |[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] |३२६,२९८ |१७.८३ |२० |२८४,०७२ |१८.४८ |९ |२९ |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |२८२,७१८ |१५.४५ |१४ |२४९,७३४ |१६.२५ |७ |२१ |- | bgcolor="8B0000" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |२३४,१६० |१२.८० |६ |१८२,६१९ |११.८८ |५ |११ |- | bgcolor="#CD5C5C" | | align="left" |[[नेपाल सङ्घीय समाजवादी पार्टी|नेपाल सङ्घीय साजवादी पार्टी]] |१७,९७६ |०.९८ |० |३२,८६४ |२.१४ |१ |१ |- | | align="left" |अन्य |६६,६३३ |३.६५ |० |९८,८०८ |६.४२ |० |० |- | bgcolor="{{party color|Independent}}" | | align="left" |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |८९,८४२ |४.९१ |१ |– |– |– |१ |- ! colspan="2" |अमान्य/बदर मत !९८,९५९ !– !– !३७४,८५३ !– !– !– |- ! colspan="2" |जम्मा !१,९२८,७६६ !१०० !६४ !१,९१२,०२४ !१०० !४३ !१०७ |- ! colspan="2" |दर्तावाल मतदाता/मतदान !२,७६७,३७९ !६९.६९ !– !२,७६७,३७९ !६९.०९ !– !– |- ! colspan="9" |स्रोत: [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/PA2074.pdf निर्वाचन आयोग नेपाल] |} === बागमती प्रदेश सभा === {{Further|बागमती प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४}} {| class="wikitable" style="text-align:right" |+[[चित्र:Province_No._3_Provincial_Assembly_2018.svg|frameless]] ! colspan="2" rowspan="2" |राजनीतिक दल ! colspan="3" |{{Abbr|प्रत्यक्ष|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली}} ! colspan="3" |{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली}} ! rowspan="2" |जम्मा |- !मत !% !सिट !मत !% !सिट |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |७२५,११३ |३५.३७ |४२ |६७७,३१७ |३५.८१ |१६ |५८ |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | | align="left" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |७४८,२०७ |३६.५० |७ |५५९,२४९ |२९.५७ |१४ |२१ |- | bgcolor="8B0000" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |३५५,१२६ |१६.३२ |१५ |३१६,८७६ |१६.७५ |८ |२३ |- | bgcolor="183F73" | | align="left" |[[विवेकशील साझा पार्टी]] |७४,६५६ |३.६४ |० |१२४,४४२ |६.५८ |३ |३ |- | bgcolor="#FFD700" | | align="left" |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |२७,९६० |१.३६ |० |५९,२६८ |३.१३ |१ |१ |- | bgcolor="#FF8080" | | align="left" |[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]] |४०,५०२ |१.९८ |१ |४१,६१० |२.२० |१ |२ |- | bgcolor="#4682B4" | | align="left" |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (संयुक्त)|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (प्रजातान्त्रिक)]] |१,३९९ |०.०७ |० |२८,८५५ |१.५३ |१ |१ |- | bgcolor="#D02020" | | align="left" |[[नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल]] |२१,५५२ |१.०५ |१ |२३,९५८ |१.२७ |० |१ |- | | align="left" |अन्य |५०,७९१ |३.४८ |० |५९,७३१ |३.१६ |० |० |- | bgcolor="{{party color|Independent}}" | | align="left" |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |४,६८८ |०.२३ |० |– |– |– |० |- ! colspan="2" |अमान्य/बदर मत !७०,४७१ !– !– !२२६,०४३ !– !– !– |- ! colspan="2" |जम्मा !२,१२०,४६५ !१०० !६६ !२,११७,३१४ !१०० !४४ !११० |- ! colspan="2" |दर्तावाल मतदाता/मतदान !३,०७४,३८१ !६८.९७ !– !३,०७४,३८१ !६८.८७ !– !– |- ! colspan="9" |स्रोत: [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/PA2074.pdf निर्वाचन आयोग नेपाल] |} ===गण्डकी प्रदेश=== {{Further|गण्डकी प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४}} {| class="wikitable" style="text-align:right" |+[[चित्र:Province_No._4_Provincial_Assembly_2018.svg|frameless]] ! colspan="2" rowspan="2" |राजनीतिक दल ! colspan="3" |{{Abbr|प्रत्यक्ष|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली}} ! colspan="3" |{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली}} ! rowspan="2" |जम्मा |- !मत !% !सिट !मत !% !सिट |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |२६८,५४० |२६.०९ |१७ |३७३,५०१ |३९.०४ |१० |२७ |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | | align="left" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |४२४,२०२ |४१.२१ |६ |३६४,७९७ |३८.१३ |९ |१५ |- | bgcolor="8B0000" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |२४२,६३५ |२३.५७ |९ |११९,५२८ |१२.४९ |३ |१२ |- | bgcolor="#D02020" | | align="left" |[[नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल]] |२१,२५९ |२.०७ |१ |२४,६२५ |२.५७ |१ |२ |- | bgcolor="#9ACD32" | | align="left" |[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]] |२९,९६८ |२.९१ |२ |१९,३७६ |२.०३ |१ |३ |- | | align="left" |अन्य |३९,१६९ |३.७९ |० |५४,९९२ |५.७५ |० |० |- | bgcolor="{{party color|Independent}}" | | align="left" |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |३,६६६ |०.३६ |१ |– |– |– |१ |- ! colspan="2" |अमान्य/बदर मत !२९,०३९ !– !– !१०१,००७ !– !– !– |- ! colspan="2" |जम्मा !१,०५८,४७८ !१०० !३६ !१,०५७,८२६ !१०० !२४ !६० |- ! colspan="2" |दर्तावाल मतदाता/मतदान !१,५६८,९२४ !६७.४७ !– !१,५६८,९२४ !६७.४२ !– !– |- ! colspan="9" |स्रोत: [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/PA2074.pdf निर्वाचन आयोग नेपाल] |} ===लुम्बिनी प्रदेश=== {{Further|लुम्बिनी प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४}} {| class="wikitable" style="text-align:right" |+[[चित्र:Province_No._5_Provincial_Assembly_2018.svg|frameless]] ! colspan="2" rowspan="2" |राजनीतिक दल ! colspan="3" |{{Abbr|प्रत्यक्ष|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली}} ! colspan="3" |{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली}} ! rowspan="2" |जम्मा |- !मत !% !सिट !मत !% !सिट |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |५७२,९४२ |३१.३५ |२८ |५३३,६१३ |३३.१० |१३ |४१ |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | | align="left" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |६४६,२०० |३५.३६ |७ |५३०,८४४ |३२.९३ |१२ |१९ |- | bgcolor="8B0000" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |२८५,८७८ |१४.६४ |१४ |२३९,२८१ |१४.८४ |६ |२० |- | bgcolor="FFC0CB" | | align="left" |[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] |९७,८९२ |५.३६ |३ |७८,५६७ |४.८७ |२ |५ |- | bgcolor="FFb300" | | align="left" |[[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] |५४,५२९ |२.९८ |० |५४,११० |३.३६ |१ |१ |- | bgcolor="#9ACD32" | | align="left" |[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]] |१५,८०३ |०.८६ |० |३२,५४६ |२.०२ |१ |१ |- | | align="left" |अन्य |१०५,३६३ |६.७७ |० |१४३,२१९ |८.८८ |० |० |- | bgcolor="{{party color|Independent}}" | | align="left" |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |४९,०२४ |२.६८ |० |– |– |– |० |- ! colspan="2" |अमान्य/बदर मत !९०,८५७ !– !– !३०६,७३४ !– !– !– |- ! colspan="2" |जम्मा !१,९१८,४८८ !१०० !५२ !१,९१८,९१४ !१०० !३५ !८७ |- ! colspan="2" |दर्तावाल मतदाता/मतदान !२,७४०,८६७ !७०.०३ !– !२,७४०,८६७ !७०.०१ !– !– |- ! colspan="9" |स्रोत: [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/PA2074.pdf निर्वाचन आयोग नेपाल] |} ===कर्णाली प्रदेश=== {{Further|कर्णाली प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४}} {| class="wikitable" style="text-align:right" |+[[चित्र:Karnali_Provincial_Assembly_2018.svg|frameless]] ! colspan="2" rowspan="2" |राजनीतिक दल ! colspan="3" |{{Abbr|प्रत्यक्ष|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली}} ! colspan="3" |{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली}} ! rowspan="2" |जम्मा |- !मत !% !सिट !मत !% !सिट |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |१८०,९५२ |३२.५८ |१४ |१६९,७५५ |३४.३५ |६ |२० |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | | align="left" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |२१०,२९० |३७.८६ |१ |१६२,००३ |३२.७८ |५ |६ |- | bgcolor="8B0000" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |१२८,८०५ |२३.१९ |९ |११७,२९८ |२३.७४ |४ |१३ |- | bgcolor="#FFD700" | | align="left" |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |६,२९० |१.१३ |० |१५,६२९ |३.१६ |१ |१ |- | | align="left" |अन्य |२१,५०० |३.८८ |० |२९,४७७ |५.९७ |० |० |- | bgcolor="{{party color|Independent}}" | | align="left" |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |७,५८० |१.३६ |० |– |– |– |० |- ! colspan="2" |अमान्य/बदर मत !२६,५११ !– !– !८७,९१० !– !– !– |- ! colspan="2" |जम्मा !५८१,९४८ !१०० !२४ !५८२,०७२ !१०० !१६ !४० |- ! colspan="2" |दर्तावाल मतदाता/मतदान !८४७,१६२ !६८.६९ !– !८४७,१६२ !६८.७१ !– !– |- ! colspan="9" |स्रोत: [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/PA2074.pdf निर्वाचन आयोग नेपाल] |} ===सुदूरपश्चिम प्रदेश=== {{Further|सुदूरपश्चिम प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४}} {| class="wikitable" style="text-align:right" |+[[चित्र:Province_No._7_Provincial_Assembly_2018.svg|frameless]] ! colspan="2" rowspan="2" |राजनीतिक दल ! colspan="3" |{{Abbr|प्रत्यक्ष|पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली}} ! colspan="3" |{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली}} ! rowspan="2" |जम्मा |- !मत !% !सिट !मत !% !सिट |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | | align="left" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |३५७,२०४ |३९.३७ |४ |२९५,७२९ |३७.३८ |८ |१२ |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |२९१,३५८ |३२.११ |१७ |२६०,९५५ |३२.९९ |८ |२५ |- | bgcolor="8B0000" | | align="left" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |१६६,५१३ |१८.३५ |१० |१४२,७०२ |१८.०४ |४ |१४ |- | bgcolor="FFb300" | | align="left" |[[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] |३२,४०० |३.५७ |१ |३६,९०२ |४.६६ |१ |२ |- | | align="left" |अन्य |५५,२६९ |५.४९ |० |५४,७८४ |६.९३ |० |० |- | bgcolor="{{party color|Independent}}" | | align="left" |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |४,६३० |०.५१ |० |– |– |– |० |- ! colspan="2" |अमान्य/बदर मत !४५,६४९ !– !– !१५८,२६७ !– !– !– |- ! colspan="2" |जम्मा !९५३,०३३ !१०० !३२ !९४९,३३९ !१०० !२१ !५३ |- ! colspan="2" |दर्तावाल मतदाता/मतदान !१,४३५,६७३ !६६.३८ !– !१,४३५,६७३ !६६.१३ !– !– |- ! colspan="9" |स्रोत: [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/PA2074.pdf निर्वाचन आयोग नेपाल] |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४]] * [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४]] {{नेपालमा भएका निर्वाचनहरू}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालमा प्रदेश सभा निर्वाचनहरू]] [[श्रेणी:नेपालका निर्वाचनहरू]] 1lbnhsqm15oxqntx9sqtop99v4jluh5 0 100753 1393082 1384661 2026-10-24T13:54:05Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393082 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = खुल्ना | native_name = খুলনা | settlement_type = शहर |image_skyline ={{Photomontage|position=center | photo1a = Khulna Sky View.jpg | photo2a =Gollamari Sritisoudho.jpg | photo2b =KUET Campus.jpg | photo3a = KU kJAH.jpg | photo3b =Khulna medical college - boys hostel.jpg | photo4a = | photo4b =Nagar Bhaban, Khulna.jpg | size = 280 | spacing = 2 | color = | border = 0 | foot_montage = माथि बाट: क्षितिजको स्पर्श सँगै खुल्ना सहर, गोलाम्यारी म्याट्रिस् मोमोरीयल, खुल्ना युनिभर्सिटी अफ इन्जिनियररिङ एण्ड टेक्नोलोजी,<br />खुल्ना विश्वविद्यालय, खुल्ना मेडिकल कलेज, खुल्ना नगर भवन }} | image_seal = | image = {{Location map|Bangladesh |float = right |width=300 | caption = बङ्गलादेशको नक्शामा खुल्नाको अवस्थिती | label = खुल्ना|position=right|background=white|lat=22.80979|long=89.56439}} | coordinates = | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झण्डा|बङ्गलादेश}} | subdivision_type1 = विभाग | subdivision_name1 = खुल्ना विभाग | subdivision_type2 = [[जिल्ला]] | subdivision_name2 = खुल्ना जिल्ला | established_title = महानगरीय काउन्सिल: | established_date = १२ डिसेम्बर १८८४ | established_title2 = महानगरीय निगम: | established_date2 = १२ डिसेम्बर १९८४ | established_title3 = सहर निगम: | established_date3 = ६ अगस्ट १९९० | government_type = सहर निगम | governing_body = खुल्ना सहर निगम | leader_party = | leader_title = मेयर | leader_name = टलुक्दर अब्दुल खालेक्यु | area_footnotes = <ref>{{cite web |url=http://www.bbs.gov.bd/dataindex/census/municip.pdf |title=बङ्गलादेश राष्ट्रिय जनगणना अनुसारको जनसङ्ख्या |publisher=बङ्गलादेश राष्ट्रिय तथ्याङ्क विभाग |date= |access-date=2018-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050327072826/http://www.bbs.gov.bd/dataindex/census/municip.pdf |archive-date=2005-03-27 }}</ref> | area_total_km2 = ५९.५७ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_m = ९ | population_footnotes = | population_total = ६६३,३४२ | population_as_of = २०१५ | population_density_km2 = | population_demonym = खुल्नीया | population_metro = १,०२२,००० | population_metro_footnotes= | timezone =[[बङ्गलादेशको प्रमाणिक समय|बङ्गलादेश समय]] | utc_offset = +६ | postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = खुल्ना जीपिओ ९००० तथा खुल्ना प्रमुख कार्यलय ९१०० | area_code_type = सम्पर्क कोड | area_code = +८८० (०)४१ | blank2_name = भाषा | blank2_info = [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]] |blank3_name = प्रहरी |blank3_info = खुल्ना महानगरीय प्रहरी |blank4_name = विमानस्थल |blank4_info = [[खान जन अलि विमानस्थल]] | blank5_name = साक्षरता प्रतिशत | blank5_info = ५९.१%<ref>{{cite web |url=http://en.banglapedia.org/index.php? |title=खुल्ना शहरको तथ्याङ्क बङ्गलापिडियामा |publisher=बङ्गलापिडिया |date= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200515073155/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Main_Page |date=2020-05-15 }}</ref> | website = {{URL|khulnacity.org}} }} '''खुल्ला''' ({{lang-bn|খুলনা }} {{IPA-bn|ˈkʰulna|}}) बङ्गलादेशको सर्वाधिक तेस्रो ठूलो सहर हो <ref>[http://www.geonames.org/BD/largest-cities-in-bangladesh.html बङ्गलादेशका ठूला शहरहरू]</ref> भने यो सहर खुल्ना जिल्ला तथा खुल्ना विभागमा अवस्थित रहेको छ । सन् २०११ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार खुल्ना सहरको जम्मा जनसङ्ख्या ६६३,३४२ रहेको थियो । खुल्ना सहर एक अत्यधिक पुरानो नदीय बन्दरगाहसँगै रहेको । यो सहर रूप्सा नदि तथा भैरभ नदिको किनारमा अवस्थित रहेको छ । बङ्गलादेशकै सर्वाधिक ठुला तथा चर्चित उद्योगहरू समेत यो सहरमा रहेको छ । जसको एक उदाहरण बङ्गलादेश दोस्रो ठूलो उद्योग पोर्ट अफ मोङ्ला हो । विश्वस्तरीय ठूलो सामुन्द्रिक जङ्गल पनि खुल्नामा रहेको छ । जुन जङ्गल बङ्गाली बाधको लागि प्रसिद्ध रहेको छ । अथवा उक्त जङ्गललाई बङ्गाली बाधहरूको मुख्य वासस्थानको रूपमा लिइने गरिन्छ त्यसैले त्यो सामुन्द्रिक जङ्गललाई बङ्गाली बाधहरूको घर पनि भन्ने गरिन्छ । ==इतिहास== खुल्ना सहर प्राचीनकालीन राज्यहरू भन्गा राज्य तथा समतता राज्यको एउटा भाग हो।१२ औँ शताब्दीमा यो स्थानलाई जलादब्द प्रदेशका नामबाट चिनिले गरिन्थ्यो। यस्तै १४ औँ शताब्दीमा यस राज्यमा [[सम्सुलिन फिरोज शाह]] आएर राजकीय शासन चलाएका थिए।उक्त समयमा यो ठाउँमा मुस्लिम शासन स्थापना भएको थियो।अझ मुस्लिम शासन व्यवस्थालाई विस्तार गरेका थिए। ==यातायात== ===सडक=== रिक्साहरू यस शहरमा सबैभन्दा धेरै प्रयोग गरिने भएकाले यस शहरको प्रमुख सडक यातायातका रूपमा रिक्सालाई लिन सकिन्छ । जसलाई प्राय मानिसहरूले छोटो यात्राको लागि प्रयोग गर्ने गर्छ छन् । ===रेलवे=== ===हवाई=== यो खुल्ना सहरमा खान जहान अलि विमानस्थल रहेको छ । यो विमानस्थल सहरको केन्द्र देखि उत्तर तर्फ करिब ७१ किलोमिटर परको दुरीमा रहेको छ । यस क्षेत्रमा यो मात्र एउटा विमान स्थाल हो । ==शिक्षा== ===विद्यालयहरू=== ''खुल्ना'' सहरमा भएका केही स्कुलहरू * फुलबारी आदर्श सेकेन्डरी स्कुल(फुलबारी गेट) * खुल्ना बिधुत केन्द्र हाइ स्कुल * आरआरएफ सेकेन्डरी स्कुल,खुल्ना * [[खुल्ना जिल्ला स्कुल]] * मोडल हाइ स्कुल * रोटरी स्कुल * फेट्मा गर्ल स्कुल * बङ्गलादेश नाभि स्कुल एन्ड कलेज * इस्लामबाद कलेगेट स्कुल * सन्फ्लाओर नर्सरी स्कुल * अक्सफोर्ड इन्टरनेसनल स्कुल,खुल्ना ==स्वास्थ== ==खेलकुद== क्रिकेट र फुटबल दुई खेल खुल्नाको सर्वाधिक चर्चित तथा लोकप्रिय खेलहरू मध्ये हुन्।[[खुल्ना डिभिजन क्रिकेट टिम]] खुल्नाको एक पहिलो स्तरको क्रिकेट टिम हो।जुन टिमले खुल्ना सहरको प्रतिनिधित्व गर्दै बङ्गलादेशको घरेलु क्रिकेट टि-२० लिग [[बङ्गलादेश प्रिमियर लिग]]मा सहभागीता जनाउने गर्दछ।पहिले [[खुल्ना टाइटान्स]] नामबाट चिनिने क्लबको नाम अचेल [[खेल्ना रोयल्स बङ्गाल]]बाट बङ्गलादेश प्रिमियरमा सहभागीता जनाउने गर्दछ। [[शेइख अबु नसीर रंगशाला]] खुल्ना सहरको एक मात्र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको खेलकुद रंगशाला हो।यो रंगशालामा घरेलु क्रिकेट प्रतियोगिताहरू हुने गर्दछ।यस्तै अन्तर्राष्ट्रियस्तरकै टेस्ट क्रिकेट,एक दिवसीय क्रिकेट र टी-२० क्रिकेटका खेलहरू पनि यो रंगशालामा हुन् गर्दछ।२०१२ नोभेम्बर २१ सम्म यो रंगशालामा ७ वटा टेस्ट क्रिकेटको खेलहरू भएको थियो।यो सँगै [[बङ्गलादेश प्रिमियर लिग]]का खेलहरू पनि यो रंगशालामा सञ्चालन हुने गर्दछन्।<ref name=":0">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/story/586397.html |title=BPL 2013 to kick off on January 17 |date=11 October 2012 |website=ESPN Cricinfo |accessdate=31 October 2012}}</ref> ==मिडिया== ''पत्रपत्रिका:'' *पूर्वाञ्चल द‌निक(The Daily Purbanchal) *जन्मभूमि दैनिक(The Daily JanmabhumI) *सोमोयर खबर दैनिक(The Daily Shomoyer Khobor) *प्रवहा दैनिक(The Daily Probah) *त्रीभुन दैनिक (अंग्रेजी) (The Daily Tribune(English) *[http://www.khulnainfo.com khulnainfo.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181209012111/http://khulnainfo.com/ |date=2018-12-09 }} etc. ''रेडियो स्टेसन:'' *[[बङ्गलादेश बेटर]] खुल्ना १०६.५m *[[रेडियो टुडे]] ८९.६m *[[रेडियो फोर्टिन]] ८८.०m *रेडियो खुल्ना एफएम ८८.८m ==पर्यटन== *''सन्दरब्यान्स'': सन्दरब्यान्स बङ्गलादेशको उत्तरपूर्वीय भागमा अवस्थित रहेको छ।भने यो ठाउँ बङ्गलादेशको खुल्ना जिल्लामा रहेको छ।युनेस्कोबाट विश्व सम्पदाहरूको सुचीमा सुचीकृत यो सम्पदा खुल्नाको पर्यटक स्थलहरू मध्ये एक हो। == सन्दर्भ सामाग्रीहरू == {{reflist}} == बाह्य कडी == * [http://www.khulnacity.org/ आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120302035931/http://www.khulnacity.org/ |date=2012-03-02 }} खुल्ना शहर विभाग * [https://web.archive.org/web/20190411095707/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khulna_District खुल्ना जिल्ला] बङ्गलापिडियामा * [http://www.discoverybangladesh.com/meetbangladesh/khulna.html खुल्ना जिल्लाको यात्रा सहयोगी ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181016061319/http://www.discoverybangladesh.com/meetbangladesh/khulna.html |date=2018-10-16 }} [[श्रेणी:बङ्गलादेशका सहरहरू]] ftbv4jc7ljdu0dx8of6y5p117efb5fa 0 101070 1393088 1385804 2026-10-24T19:14:09Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393088 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ट्रु निगम | logo = चित्र:1280px-Logo-TRUE.svg.png | logo_size = | caption = | type = [[पब्लिक कम्पनी|सार्वजनिक]] | traded_as = | genre = | fate = | predecessor = | successor = | foundation = {{Start date and age|1990|11|13|df=y}} | founder = | defunct = | location_city = [[बैङ्कक]] | location_country = [[थाइल्यान्ड]] | location = | locations = | area_served = [[थाइल्यान्ड]] | key_people = सुपचाइ चेराभानोन्ट, कार्यकारी अधिकृत | industry = [[दूरसञ्चार]]<br>[[इलेक्ट्रोनिक सामग्रीहरू]] | products = [[मोबाइल फोन]]<br>[[स्मार्टफोन]]<br>[[सेट टप बक्स]]<br>[[ट्याबलेट कम्प्युटर]] | services = [[केबल टेलिभिजन]], [[मोबाइल फोन]], [[इन्टरनेट]] | revenue = {{gain}} १२४ बिलियन (२०१६)<ref name=True-FH>{{cite web|title=बित्तिय चित्रण|url=http://investor.truecorp.co.th/financials.html|website=ट्रु कर्पोरेसन|accessdate=14 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605085054/http://investor.truecorp.co.th/financials.html|archive-date=5 June 2019}}</ref> | operating_income = | net_income = | aum = | assets = {{gain}} ४४९ बिलियन (०१६) | equity = | owner = | num_employees = २३,००० | parent = चारोन पोक्पान्ड समुह | divisions = | homepage = {{URL|http://www.truecorp.co.th/}} | footnotes = }} '''ट्रु निगम सार्वजनिक कम्पनी लिमिटेड''' वा सामान्यतया (ट्रु) थाइल्यान्डको एक सञ्चार समूह हो । ट्रुले थाइल्याण्डको सबैभन्दा ठूलो केबल टेलिभिजन प्रदायक ट्रु भिजन्सको नियन्त्रण गर्दछ, थाइल्याण्डको सबैभन्दा ठूलो इन्टरनेट सेवा प्रदायक ट्रु इन्टरनेट र थाइल्याण्डको सबैभन्दा ठूलो मोबाइल सञ्चालक ट्रु भुभ एचको पनि नियन्त्रण गर्दछ । जो थाइल्यान्डमा उन्नत जानकारी सेवा कम्पनी पछिको र पूर्ण पहुँच सञ्चार सार्वजनिक कम्पनी लिमिटेड अधिको सबैभन्दा ठूलो वा थाइल्यान्डको दोस्रो ठूलो दूरसञ्चार सेवा प्रदायक हो । अगस्त २०१४ को अनुसार, ट्रु र ट्रु दूरसञ्चारको विकास पुर्वाधार कोषमा बृद्धि भएको थियोे जसमा यसको संयुक्त बजार पूँजीकरण १० अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको थियोे । ट्रु मुभ भोडाफोन समूह को एक सहायक कम्पनी पनि हो । यसको मुख्यालय थाइल्यान्डको बैङ्ककमा रहेको छ । ट्रु, पोकफान्ड समूहको एक सहायक कम्पनी हो र मार्च २०१७ का अनुसार यसले कम्पनीको ५०.२१ प्रतिशत स्वामित्व लिएको छ । यसले निश्चित-लाइन, ताररहित, केबल टिभी, आईपीटीभी र ब्रोडब्यान्ड सेवाहरू सञ्चालन गर्दछ । ==इतिहास== ट्रु निगम, १३ नोभेम्बर १९९० मा '''टेलिकम एसिया''' को रूपमा स्थापित भएको थियो ।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.pressreader.com/thailand/bangkok-post/20150330/282574491577094|title=प्रोसरिडर डटकम - मानिहरूलाई समाचारको माध्यमद्वरा जोड्ने |website=प्रोसरिडर|access-date=2018-02-04}}</ref> सुरूमा यसले भरिजोन नामक कम्पनीसँग साझेदारी गरेको थियो । कम्पनीले २२ डिसेम्बर १९९३ मा थाइल्यान्डको स्टक एक्सचेन्जमा सूचीबद्ध गरिएको थियोे ।<ref name="SETCompanyProfile">{{cite web|title=कम्पनीको प्रोफाइल|url=http://www.set.or.th/set/companyprofile.do?Bahtsymbol=TRUE|website=स्टक एक्सचेञ्ज अफ थाइल्यान्ड|accessdate=3 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224140936/https://www.set.or.th/set/companyprofile.do?Bahtsymbol=TRUE|archive-date=24 February 2022}}</ref> सन् २००१ मा, टेलीकम एसियाले ओरेन्ज एसएसँग मोबाइल फोन सहायक स्थापित गर्यो । आेरेन्जले सन् २००३ मा यसको भाग बेचेको भएपनि सन् २००६ सम्म आेरेन्ज ब्रण्डनै प्रयोगमा आएको थियो । <ref>{{cite news | url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FGI/is_4_15/ai_n6040967 | work=टेलिकम एसिया | title=आेरेन्जले यसको ३९% भाग बेचेको छ | date=२००४-०४-०१ | archive-url=https://web.archive.org/web/20080312075529/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FGI/is_4_15/ai_n6040967 | archive-date=2008-03-12 | access-date=2018-11-26 }}</ref> टेलिकम एसिया कम्पनीलाई संयुक्त कम्पनीको रूपमा स्थापित गर्ने उदेश्यले, कम्पनीलाई सन् १९८३ मा ट्रु निगमको रूपमा नामाकरण गरियो । एसिया इन्फोननेटसँग यसको सञ्चालनलाई सुव्यवस्थित गरियो र यसका सहायक कम्पनीहरू जस्तै एसिया इन्फोनेटलाई (ट्रु इन्टरनेट) र ओरेन्जलाई (सन् २००६ मा ट्रु मुभमा नामाकरण गरिएको थियोे) । ८ मई २०१३ मा, ट्रु मुभ एच २१०० मेगाहर्ज ब्याण्डका साथ ४ जी एलटिइको वाणिज्यिक सेवा प्रदान गर्ने थाइल्यान्डको पहिलो मोबाइल सञ्चालक बनेको थियोे । ११ सेप्टेम्बर २०१४ मा, चीन मोबाइलले ८८१ मिलियन डलरमा कम्पनीको शेयर १८ प्रतिशत खरीद गर्नको लागि सहमत भएको थियोे । १३ नोभेम्बर २०१४ मा, ट्रुमुभ एचले आफ्नो ४ जी एलटिइ सेवा ८० % देशको जनसङ्ख्यामा पुर्‍याउने उदेश्यले १० अरब बाटको निष्कासन गरेको थियोे ।<ref>{{cite news|url=http://www.mobileasia.net/?p=10252|title=थाइल्यान्डको पहिलो ४ जी एलटिइ सेवा|work=मोबाइल एसिया|archive-url=https://web.archive.org/web/20181007111504/http://www.mobileasia.net/?p=10252|archive-date=2018-10-07|access-date=2018-11-26}}</ref> ==स्रोत== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www3.truecorp.co.th/new/?ln=en आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181203022942/http://www3.truecorp.co.th/new/?ln=en |date=2018-12-03 }} [[श्रेणी:दूरसञ्चार]] [[श्रेणी:इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरू]] [[श्रेणी:टेलिकम]] eegm0qyx4ionv8gamj8kinsdil9pjkv 0 101576 1393081 1236006 2026-10-24T13:53:52Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393081 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bangladesh district | name = खुलना | native_name = খুলনা জেলা | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | motto = | image_map = BD Khulna District locator map.svg | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|22.35|89.30|region:BD|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | division_name = [[खुलना विभाग|खुलना]] | established_title = | established_date = | seat_type = | seat = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | area_footnotes = | area_total_km2 = ४३८९.११ | area_metro_km2 = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 2318527 | population_as_of = २०११ जनगणना | population_rank = | population_demonym = | population_note = | literacy_rate = ५७.८१% | postal_code =९००० | coast_km = | website = {{URL|http://www.dckhulna.gov.bd}} | footnotes = }} '''खुलना जिल्ला''' ({{lang-bn|খুলনা জেলা }}) बङ्गलादेशको खुलना विभागमा पर्ने एक जिल्ला हो । यस जिल्लालाई जश‍ोर र नाडाइल जिल्लाले उत्तरबाट घेरेको छ भने यस जिल्लाको दक्षिण बङ्गालको खाडि रहेको छ, त्यसै गरी यस जिल्लाको पुर्वमा बागेरहाट जिल्ला छ भने पश्चिममा सतखीरा जिल्ला रहेको छ ।<ref>{{cite web |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khulna_District |title=बङ्गलापिडियामा खुलना जिल्लाको जानकारी |publisher=बङ्गलापिडिया |date= |access-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190411095707/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khulna_District |archive-date=2019-04-11}}</ref> ==इतिहास== ==जनसङ्ख्या== ==अर्थतन्त्र== ==शिक्षा== ==प्रशासन== ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Khulna District|खुलना जिल्ला}} *[http://www.khulna.gov.bd/ आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181110111711/http://khulna.gov.bd/ |date=2018-11-10 }} *[https://wikivisually.com/wiki/Khulna_District विकि भिज्युएलमा खुलना जिल्लाको जानकारी] [[श्रेणी:बङ्गलादेशका जिल्लाहरू]] su9dun2g4nodara9t3erw93c681mdap 0 112163 1393091 1386520 2026-10-24T22:24:26Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393091 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = देस्पासितो | cover = देस्पासितो.png | alt = | border = yes | type = एकल | artist = लुइस फोन्सी र ड्याडी यङ्की | album = बिदा | language = स्पेनी | Nepali_title = "विस्तारै" | released = {{Start date|2017|01|12}} | format = *सङ्गीत अभिभारण *सिडी एकल | recorded = सन् २०१६ | studio = न्वाइजम्याच (मायामी) | genre = *एल रेगितोन *पप लातिनो | length = {{duration|m=3|s=47}} | label = युनिभर्सल लातिन | writer = *लुइस फोन्सी *आरिका आन्दर *ड्याडी यङ्की | producer = * आन्द्रेस तोरेस | chronology = लुइस फोन्सी | prev_title = तेन्तसियोन | prev_year = सन् २०१५ | next_title = वेब योर फ्ल्याग | next_year = सन् २०१७ | misc = {{Extra chronology | artist = ड्याडी यङ्की | type = एकल | prev_title = ला रोम्पे कोरासोनास | prev_year = २०१७ | title = देस्पासितो | year = २०१७ | next_title = बुल्बो | next_year = २०१७ }}{{External music video|type=single|{{YouTube|kJQP7kiw5Fk|"देस्पासितो"}} }} }} '''देस्पासितो''' पोर्तोरिकी गायक तथा गीतकार लुइस फोन्सी र र्‍यापर ड्याडी यङ्कीको गीत हो जुन फोन्सीको सन् २०१९ मा सार्वजनिक गरिएको ''बिदा'' नामक साङ्गीतिक सङ्गालोका लागि जारी गरिएको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/7647986/luis-fonsi-daddy-yankee-despacito-preview-exclusive|title=Watch an Exclusive Sneak Peek at the Making of Luis Fonsi & Daddy Yankee's New Single 'Despacito'|work=Billboard|last=Flores|first=Griselda|date=January 9, 2017|accessdate=February 1, 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8493018/luis-fonsi-new-album-vida-feb-1|title=Luis Fonsi Will Release New Album 'Vida' Feb. 1: Exclusive|work=Billboard|last=Cobo|first=Leila|date=January 10, 2019|accessdate=January 10, 2019}}</ref> सन् २०१७ जनवरी १२ मा दिन युनिभर्सल सङ्गीत लातिनले यस गीतलाई तथा यसको श्रव्य दृश्य सार्वजनिक गरेको थियो भने यस गीतको आधिकनरिक श्रव्य दृश्यमा फोन्सी र याङ्कीलाई पोर्तोरिकोको ओल्ड सान जुआनको ला पेर्ला क्षेत्रमा र स्थानीय लन फेक्तोरियोमा गीतको प्रदर्शन गर्दै गरेको देख्न सकिन्छ। यस गीतलाई गायक फोन्सीले एरिकन एन्दर र ड्याडी यङ्कीको सहायतामा रचेका थिए भने यस गीतलाई आन्द्रेस तोरेसले निर्माण गरेका थिए। सन् २०१७ अप्रिल १७ मा दिन यस गीतको समायोजन संस्करण सार्वजनिक गरिएको थियो जसमा क्यानडेली गायक जस्टिन बिबरले स्वर दिएका थिए भने उक्त संस्करणको सार्वजनिकसँगै यस गीत विभिन्न देशका सङ्गीत तालिकाहरूमा शीर्ष स्थानमा आउन सफल भएको थियो। सन् २०१७ पछि विश्वव्यापी रूपमा यस गीतले ख्याति कमाएपछि लातिन पप सङ्गीतको मागमा पनि वृद्धि भएको थियो। यो गीत लातिन पप सङ्गीतमा आधारित छ।व्यावसायिक रूपमा यो गीत ४७ देशका सङ्गीत तालिकाको शीर्ष स्थानमा पर्न सफल भएको थियो भने अन्य दश देशमा यो गीत शीर्ष दश भित्र पर्न सफल भएको थियो जसकारण यो गीत फोन्सी र यङ्कीको सबैभन्दा लोकप्रिय तथा ख्यातिप्राप्त गीत बन्न सफल भएको थियो। एक स्पेनी गीतको रूपमा यो गीत संयुक्त राज्य अमेरिकाको बिलबोर्ड हट १०० मा सन् १९९६ देखि पहिलोपटक शीर्ष स्थानमा पर्न सफल भएको थियो भने यस अधि एक स्पेनी गीतको रूपमा सन् १९९६ मा माकारिना नामक गीत शीर्ष स्थानमा आएको थियो। यो गीत लगातार १६ हप्तासम्म बिलबोर्ड हट १०० सङ्गीत तालिकाको शीर्ष स्थानमा सहन सफल भएको थियो भने यो गीत हट लातिन सङ्गीत तालिकाको लगातार ५६ हप्तासम्म शीर्ष स्थानमा रहन सफल भएको थियो। यो गीत एक स्पेनी गीतको रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको डायमन्ड प्रमाणपत्र प्राप्त गर्ने पहिलो गीत बन्न सफल भएको थियो भने यसले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा स्विट्जरल्यान्ड र जर्मनीको सङ्गीत तालिकामा सबैभन्दा लामो समयसम्म शीर्ष स्थानमा रहँदै एक कीर्तिमान कायम गरेको थियो। सन् २०१७ अगष्ट पछि यो गीतको साङ्गीतिक श्रव्य दृश्य युट्युबमा सबैभन्दा अधिक पटक हेरिएको श्रव्य दृश्य बन्न सफल भएको थियो भने तात्कालिक समयमा यसले सर्वाधिक हेरिएको गीत सि यु अगेनलाई पछि पार्दै सर्वाधिक हेरिएको गीत बन्न सफल भएको थियो भने त्यस समयमा यस श्रव्य दृश्यलाई तीन अर्ब पटक हेरिएको थियो। अतिरिक्त रूपमा युट्युबमा यस गीतले तीन, चार, पाँच र छ अर्ब अवलोकन प्राप्त गर्ने पहिलो श्रव्य दृश्य बन्न सफल भएको थियो। देस्पासितो गीतले सङ्गीत विश्लेषकहरूद्वारा अनुकूल समिक्षा तथा प्रतिक्रियाहरू प्राप्त गरेको थियो भने विश्लेषकहरूले यस गीतलाई लातिन र विशिष्ट सङ्गीतको समायोजनको रूपमा लिँदै यस गीतको प्रशंसा गरेका थिए। यस गीतले १८औँ लातिन ग्रामी पुरस्कार समारोहमा वर्ष उत्कृष्ट रेकर्ड तथा वर्ष सङ्गीत विधामा ग्रामी पुरस्कार प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.univision.com/especiales/premios-juventud/despacito-es-la-cancion-en-espanol-mas-exitosa-desde-la-macarena-y-la-bamba|title='Despacito' es la canción en español más exitosa desde la 'Macarena' y 'La bamba'|date=13 de junio de 2017|author=Univision|publisher=univision|language=español|access-date=2020-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822042840/https://www.univision.com/especiales/premios-juventud/despacito-es-la-cancion-en-espanol-mas-exitosa-desde-la-macarena-y-la-bamba|archive-date=2019-08-22}}</ref><ref name="Billboard Hot 100 Chart">{{cite web|url=http://www.billboard.com/charts/hot-100/2017-02-04|title=Billboard Hot 100 (4 de febrero de 2017)|date=17 de julio de 2017|date=4 de febrero de 2017|publisher=Billboard Hot 100|website=Billboard|language=अङ्ग्रेजी}} — {{cite web|url=http://www.billboard.com/charts/hot-100/2017-04-15|title=''Billboard Hot 100 Chart'' (15 de abril de 2017)|date=17 de julio de 2017|date=15 de abril de 2017|publisher=Billboard|language=en}} </ref> यस गीतको समायोजन संस्करणले ६०औँ ग्रामी पुरस्कार समार‍ोहमा वर्ष रेकर्ड, वर्ष गीत र उत्कृष्ट पप सामूहिक प्रस्तुति विधामा ग्रामी मनोनयन प्राप्त गरेको थियो। ''देस्पासितो''लाई विभिन्न पत्रिका तथा सञ्चार माध्यमहरूले सन् २०१७ को उत्कृष्ट गीतको रूपमा प्रशंसा दिएका थिए भने यस गीतलाई हालसम्मकै उत्कृष्ट लातिन सङ्गीतको रूपमा संज्ञा दिइएको छ। == सङ्गीत तालिका == === साप्ताहिक तालिका === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |- !तालिका (सन् २०१७) !शीर्ष<br />स्थान |- ! scope="row"| {{ARG}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top20/Print/argentina/general/20170206|publisher=Monitor Latino|accessdate=May 1, 2017|title=Top 20 Argentina – Del 6 al 12 de Febrero, 2017|language=स्पेनी|date=February 6, 2017}}</ref> | १ |- {{singlechart|Australia|१|artist=लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=May 20, 2017|refname="Australia"}} |- {{singlechart|Austria|१|artist=लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=April 26, 2017|refname=}} |- {{singlechart|Flanders|१|artist=लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=June 2, 2017|refname="Flanders"}} |- {{singlechart|Wallonia|१|artist=लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=May 19, 2017|refname="Wallonia"}} |- ! scope="row"| {{झण्डा चिन्ह|बोलिभिया}} बोलिभिया (मोनितर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top20/Print/bolivia/general/20170814|publisher=मोनितर लातिनो|accessdate=September 4, 2017|title=Top 20 Bolivia – Del 14 al 20 de Agosto, 2017|language=स्पेनी|date=August 21, 2017}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा चिन्ह|ब्राजिल}}ब्राजिल उत्कृष्ट १०० (''बिलबोर्द ब्राजिउ'')<ref>{{cite web |url=http://www.billboard.com.br/rankings |title=Rankings: Billboard Hot 100 – Hot 100 Brasil |work=बिलबोर्द ब्राजिउ |language=पुर्तुगाली |accessdate=June 13, 2017 |archiveurl=https://archive.is/20160725152607/http://www.billboard.com.br/rankings |archivedate=July 25, 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913022623/http://www.billboard.com.br/rankings |date=September 13, 2016 }}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर संस्करण}}'' | १६ |- ! scope="row"| {{झण्डा चिन्ह|ब्राजिल}} ब्राजिल पप २० प्रवाह (''बिलबोर्द ब्राजिउ'')<ref>{{cite web|language=पुर्तुगाली|url=http://www.billboard.com.br/noticias/pop-brasil-finalmente-देस्पासितो-assume-a-lideranca-do-ranking/|title=Pop Brasil: Finalmente, "देस्पासितो" assume a liderança do ranking|work=बिलबोर्द ब्राजिउ|date=May 29, 2017|accessdate=May 29, 2017}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर संस्करण}}'' | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|बुल्गेरिया}} विश्व गीतहरू (प्रोफोन)<ref name="Top 10 Bulgaria">{{Cite web |url=https://www.prophon.org/charts/07-apr-2017 |title=Архив класации ПРОФОН |date=2017-04-07 |website=प्रोफोन |language=बुल्गेरियाली |access-date=2019-02-13}}</ref> | १ |- {{singlechart|Canada|१|artist=लुइस फोन्सी|rowheader=true|accessdate=May 16, 2017|name=Billboard|song=देस्पासितो}} |- {{singlechart|Billboardcanadaac|३|artist=लुइस फोन्सी|rowheader=true|accessdate=June 5, 2019}} |- {{singlechart|Billboardcanadachrtop40|१|artist=लुइस फोन्सी|rowheader=true|accessdate=June 5, 2019}} |- {{singlechart|Billboardcanadahotac|१|artist=लुइस फोन्सी|rowheader=true|accessdate=June 5, 2019}} |- ! scope="row"| {{झण्डा|चिली}} (मोनितर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top20/Chile/General |title=Monitor Latino – Top 20 General – Chile – del 23 al 29 de enero de 2017 |publisher=मोनितर तालिनो|language=स्पेनी |accessdate=February 1, 2017 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170201234618/http://charts.monitorlatino.com/top20/Chile/General |archivedate=February 1, 2017}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|कोलम्बिया}} (राष्ट्रिय-प्रतिवेदन)<ref>{{cite web |url=http://national-report.com/nacionalColombia.php |title=Top Nacional Colombia – Semana 8 del 2017 – Del 17/02/2017 al 23/02/2017 |publisher=National-Report |language=स्पेनी |accessdate=February 26, 2017 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170226192005/http://national-report.com/nacionalColombia.php |archivedate=February 26, 2017 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150605205647/http://www.national-report.com/nacionalColombia.php |date=June 5, 2015 }}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा चिन्ह|Costa Rica}} कोस्ता रिका (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top20/Costa%20Rica/General/20170814|publisher=मोनितर लातिनो|accessdate=September 4, 2017|title=Top 20 Costa Rica – Del 14 al 20 de Agosto, 2017|language=स्पेनी|date=August 21, 2017}}</ref> | १ |- {{singlechart|Czech Republic|२|year=2017|week=21|rowheader=true|accessdate=May 29, 2017|artist=|song=|refname=}} |- {{singlechart|Czechdigital|१|year=2017|week=19|rowheader=true|accessdate=May 16, 2017|artist=|song=|refname=}} |- {{singlechart|Denmark|१|artist=लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=May 3, 2017|refname="Denmark"}} |- ! scope="row"| दोमिनिका गणतन्त्र (मोनितर लातिनो)<ref name="rdmonitor">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top20/RD/General/20170424|title=Monitor Latino – Top 20 General – República Dominicana – Del 24 al 30 April 2017|publisher=charts.monitorlatino.com|language=स्पेनी|date=April 30, 2017|accessdate=June 15, 2017|url-status=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170810212803/http://charts.monitorlatino.com/top20/RD/General/20170424|archivedate=August 10, 2017|df=mdy-all}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|इक्वेडर}} (मोनितर तालिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top20/Ecuador/General |title=Monitor Latino – Top 20 General – Ecuador – del 13 al 19 de febrero de 2017 |publisher=मोनितर तालिनो|language=स्पेनी |accessdate=February 1, 2017 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170221034349/http://charts.monitorlatino.com/top20/Ecuador/General |archivedate=February 21, 2017}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|इक्वेडर}} (राष्ट्रिय-प्रतिवेदन)<ref>{{cite web|url=http://www.national-report.com/top-ecuador/|title=Top 100 Ecuador|language=स्पेनी|publisher=राष्ट्रिय-प्रतिवेदन|accessdate=May 8, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180508140710/http://www.national-report.com/top-ecuador/|archivedate=May 8, 2018}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा चिन्ह|एल साल्भादोर}} एल साल्भादोर (मोनितर तालिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top20/El%20Salvador/General/20170814|publisher=मोनितोर तालिनो |accessdate=September 4, 2017|title=Top 20 El Salvador – Del 14 al 20 de Agosto, 2017|language=स्पेनी|date=August 21, 2017}}</ref> | ७ |- ! scope="row"| युरोपेली अङ्कीय गीत (''[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]'')<ref name="billboard.com">{{cite web|url=https://www.billboard.com/biz/search/charts?f[0]=ss_chart_search_title%3A%22देस्पासितो%22&f[1]=itm_field_chart_id%3A846&refine=1|title=Billboard chart search – देस्पासितो – लुइस फोन्सी Featuring ड्याडी याङ्की / लुइस फोन्सी & ड्याडी याङ्की Featuring Justin Bieber – Euro Digital Song Sales|work=बिलबोर्ड|accessdate=March 17, 2017}}</ref> | १ |- {{singlechart|Finland|२०|artist=लुइस फोन्सी|song=देस्पासितो (Feat. ड्याडी याङ्की)|rowheader=true|accessdate=June 4, 2017|refname=}} |- {{singlechart|Finland|१|artist=लुइस फोन्सी, ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो (Remix) [Feat. Justin Bieber]|rowheader=true|accessdate=May 7, 2017|refname="Finland"|note=जस्टिन बिबर संस्करण}} |- {{singlechart|France|१|artist=लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=April 28, 2017|refname="France"}} |- {{singlechart|Germany2|१|songid=1625640|artist=लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=28 April 2017|refname="Germany"}} |- ! scope="row"| {{झण्डा चिन्ह|ग्रीस}} युनान अङ्कीय गीत (''बिलबोर्ड'')<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/biz/charts/2017-05-27/greece |title=Greece Digital Songs: May 27, 2017 |work=बिलबोर्ड |accessdate=May 27, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914222218/http://www.billboard.com/biz/charts/2017-05-27/greece |archive-date=September 14, 2017}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा चिन्ह|ग्वाटेमाला}} ग्वातेमाला (मोनितर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://monitorlatino.com/देस्पासितो-se-aduena-del-1-real-time-guatemala/|title="देस्पासितो" se adueña del #1 Real Time Guatemala|publisher=मोनितर लातिनो|language=स्पेनी|accessdate=February 1, 2017}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | १ |- {{singlechart|Hungary|१|year=2017|week=22|rowheader=true|accessdate=June 9, 2017|artist=|song=|refname=}} |- {{singlechart|Hungarysingle|१|year=2017|week=27|rowheader=true|accessdate=July 13, 2017|artist=|song=|refname=}} |- {{singlechart|Hungarystream|१|year=2017|week=17|rowheader=true|accessdate=May 17, 2019}} |- ! scope="row"|आइसल्यान्ड (RÚV)<ref>{{cite web|url=http://www.ruv.is/thaettir/vinsaeldalisti-rasar-2/2017|publisher=RÚV|title=TOPP20 LISTINN 18. JÚNÍ – 1. JÚLÍ 2017 | accessdate=July 12, 2017}}</ref> | ९ |- ! scope="row"| {{झण्डा|आयरल्यान्ड}} (आयरल्यान्ड सङ्गीत सङ्घ)<ref name="auto">{{cite web|url=http://irma.ie/index.cfm?page=irish-charts&chart=Singles|title=IRMA – Irish Charts|publisher=आयरल्यान्ड सङ्गीत सङ्घ|accessdate=May 6, 2017}} ''If necessary, click'' Select year 2017 ''and then click'' Select week of 05-May-17.</ref> | १ |- {{singlechart|Israelairplay|१|artist=लुइस फोन्सी|song=देस्पासितो|year=2017|week=17|date=23/04/2017-29/04/2017|accessdate=23 April 2017|rowheader=true|refname=israel}} |- {{singlechart|Italy|१|artist=लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=March 25, 2017|refname="Italy"}} |- ! scope="row"| {{झण्डा|जापान}} (जापान उत्कृष्ट १००)<ref>{{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100|title=Japan Hot 100 The Week of August 28, 2017|publisher=बिलबोर्ड जापान|accessdate=August 24, 2017}}</ref> | ४८ |- ! scope="row"| {{झण्डा|जापान}} (जापान उत्कृष्ट १००)<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/charts/japan-hot-100/2017-08-12 |title=Japan Hot 100 The Week of August 12, 2017|work=बिलबोर्ड|accessdate=August 3, 2017}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर संस्करण}}'' | २८ |- ! scope="row"| लात्भिया (ताल्भिया उत्कृष्ट ४०)<ref>{{cite web|url=http://www.pieci.lv/lv/lr5/top40|archive-date=May 29, 2017|title=Latvijas Top 40|publisher=ताल्भिया रेडियो|date=May 29, 2017|accessdate=May 29, 2017|url-status=bot: unknown|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170529192349/http://www.pieci.lv/lv/lr5/top40|df=mdy-all}}</ref> | ४ |- ! scope="row"| {{झण्डा|लेबनान}} (लेबनान उत्कृष्ट २०)<ref>{{cite web|url=http://www.olt20.com/Luis_Fonsi#fragment-2|title=लुइस फोन्सी Lebanese Chart Top 20 History|publisher=लेबनान उत्कृष्ट २० चार्ट|date=June 4, 2017|accessdate=June 5, 2017}}</ref> | १ |- ! scope="row"| लुक्सेमबुर्ग अङ्कीय गीत (''[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/biz/search/charts?f[0]=ss_chart_search_title%3A%22देस्पासितो%22&f[1]=itm_field_chart_id%3A913&refine=1 |title=Billboard chart search – देस्पासितो – लुइस फोन्सी Featuring ड्याडी याङ्की – Luxembourg Digital Song Sales|work=बिलबोर्ड|accessdate=March 17, 2017}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|मलेसिया}} (मलेसिया रेकर्डिङ उद्योग सङ्घ)<ref>{{cite web|url=http://www.rim.org.my/main/images/stories/RIM/chart/23_i_dm.pdf|title=Top 20 Most Streamed International & Domestic Singles in Malaysia|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia]]|accessdate=June 16, 2017}}</ref> | ८ |- ! scope="row"| {{झण्डा|मलेसिया}} (मलेसिया रेकर्डिङ कम्पनी)<ref>{{cite web|url=http://www.rim.org.my/main/images/stories/RIM/chart/22_i_dm.pdf|title=Top 20 Most Streamed International & Domestic Singles in Malaysia|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia]]|accessdate=June 13, 2017}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर संस्करण}}'' | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा चिन्ह|मेक्सिको}} मेक्सिको प्रवाह गीत<ref>{{cite web |url=http://www.amprofon.com.mx/top-streaming.php |title=Top 20 Streaming (del 20 de Enero al 26 de Enero) |accessdate=February 15, 2017 |language=स्पेनी |publisher=Asociación Mexicana de Productores de Fonogramas y Videogramas |archive-url=https://web.archive.org/web/20170216014922/http://www.amprofon.com.mx/top-streaming.php |archive-date=February 16, 2017 |url-status= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809173138/http://www.amprofon.com.mx/top-streaming.php |date=August 9, 2016 }}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा चिन्ह|मेक्सिको}} मेक्सिको प्रतिध्वनी सङ्गीत (''[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]'')<ref name="mexicoairplay">{{cite web|url=https://www.billboard.com/biz/search/charts?f[0]=ss_chart_search_title%3A%22देस्पासितो%22&f[1]=itm_field_chart_id%3A1187&refine=1 |title=Billboard chart search – देस्पासितो – लुइस फोन्सी Featuring ड्याडी याङ्की – Mexico Airplay|work=Billboard|accessdate=March 1, 2017}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा चिन्ह|मेक्सिको}} मेक्सिको उत्कृष्ट प्रवाह गीत <ref>{{cite web|url=http://www.amprofon.com.mx/top-streaming.php|title=Top 20 Streaming (del 21 de Abril al 27 de Abril)|accessdate=May 6, 2017|language=स्पेनी|publisher=Asociación Mexicana de Productores de Fonogramas y Videogramas|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506015927/http://www.amprofon.com.mx/top-streaming.php|archive-date=May 6, 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809173138/http://www.amprofon.com.mx/top-streaming.php |date=August 9, 2016 }}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर संस्करण}}'' | २ |- {{singlechart|Dutch100|१|artist=लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=April 28, 2017|refname="Netherlands"}} |- {{singlechart|Dutch40|१|year=2017|week=18|rowheader=true|accessdate=May 5, 2017|artist=|song=|refname=}} |- ! scope="row"| न्युजिल्यान्ड (चार्ट कम्पनी)<ref>{{cite web|url=http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4366|title=NZ Top 40 Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=May 29, 2017|accessdate=May 26, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170613153426/http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4366|archive-date=June 13, 2017}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर संस्करण}}'' | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|नर्वे}} (भिगी-लिस्ता)<ref>{{cite web|url=http://norwegiancharts.com/showitem.asp?interpret=Luis+Fonsi+feat%2E+Daddy+Yankee&titel=देस्पासितो&cat=s|title=Norwegiancharts.com – लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की – देस्पासितो|publisher=[[VG-lista]]|accessdate=January 16, 2018}}</ref> | २२ |- ! scope="row"| {{झण्डा|नर्वे}} (भिगी-लिस्ता)<ref>{{cite web|url=http://lista.vg.no/artist/luis-fonsi-daddy-yankee-feat-justin-bieber/singel/देस्पासितो-remix/6651|title=VG-lista – देस्पासितो (Remix) – लुइस फोन्सी, ड्याडी याङ्की feat. Justin Bieber|publisher=भिगी-लिस्ता|accessdate=May 6, 2017|url-status=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170606044502/http://lista.vg.no/artist/luis-fonsi-daddy-yankee-feat-justin-bieber/singel/देस्पासितो-remix/6651|archivedate=June 6, 2017|df=mdy-all}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर संस्करण}}'' | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|पानामा}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top20/Panama/General |title=Monitor Latino – Top 20 General – Panama – del 23 al 29 de enero de 2017 |publisher=मोनितोर तालिनो|language=स्पेनी |accessdate=February 1, 2017 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170201234312/http://charts.monitorlatino.com/top20/Panama/General |archivedate=February 1, 2017}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|पाराग्वे}} (मोनितर तालिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top20/Paraguay/General/20170605 |title=Monitor Latino – Top 20 General – Paraguay – Del 5 al 11 de Junio, 2017 |publisher=मोनितोर तालिनो|language=स्पेनी |accessdate=June 13, 2017}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|पेरू}} (मोनितोर तालिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top20/Peru/General |title=Monitor Latino – Top 20 General – Peru – del 27 de febrero al 5 de marzo de 2017 |publisher=मोनितोर तालिनो|language=स्पेनी |accessdate=March 7, 2017 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170307041007/http://charts.monitorlatino.com/top20/Peru/General |archivedate=March 7, 2017}}</ref> | १ |- ! scope= "row"| {{झण्डा|फिलिपिन्स}} (फिलिपिन हट १००)<ref>{{cite web|url=http://billboard.ph/billboardph-hot-100-july-10/|title=BillboardPH Hot 100|work=Billboard Philippines|date=July 10, 2017|accessdate=July 10, 2017}}</ref> | १ |- {{singlechart|Poland|१|chartid=2334|year=2017|rowheader=true|accessdate=June 12, 2017|artist=|song=|refname=}} |- {{singlechart|Polishdance|१|chartid=2326|rowheader=true|accessdate=June 6, 2017|artist=|song=|refname=|note=जस्टिन बिबर संस्करण}} |- {{singlechart|Portugal|१|artist=लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=April 7, 2017|refname="Portugal"}} |- !scope="row"|{{झण्डा|रोमानिया}} (प्रवाह १००)<ref>{{cite web|url=https://www.unsitedemuzica.ro/topuri/Top-100-Airplay-ghici-cine-a-ramas-pe-locul-1-p1589|title=Top 100 Airplay - ghici cine a rămas pe locul 1?|publisher=UnSiteDeMuzica.ro|last=Ciupitu|first=आन्द्रा-मारिया|language=रोमनियाली|date=March 24, 2017|accessdate=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131023903/https://www.unsitedemuzica.ro/topuri/Top-100-Airplay-ghici-cine-a-ramas-pe-locul-1-p1589|archive-date=January 31, 2018}}</ref> | ५ |- ! scope="row"| {{झण्डा|रूस}} (टप हिट)<ref>{{cite web|url=https://tophit.ru/en/chart/russia/weekly/2017-06-05/all/all|title=Official Russia Top 100 Airplay Chart (week 24)|publisher=टप हिट|accessdate=June 15, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810214401/https://tophit.ru/en/chart/russia/weekly/2017-06-05/all/all|archive-date=2017-08-10}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|स्कटल्यान्ड}} गीत र गिती सङ्गालो चार्ट (आधिकारिक चार्ट कम्पनी])<ref>{{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/scottish-singles-chart/20170512/41/|title=Official Scottish Singles Sales Chart Top 100: 12 May 2017 – 18 May 2017|publisher=आधिकारिक चार्ट कम्पनी|accessdate=July 24, 2017}}</ref> | १ |- {{singlechart|Slovakia|१|year=2017|week=24|rowheader=true|accessdate=June 20, 2017|artist=|song=|refname=}} |- {{singlechart|Slovakdigital|१|year=2017|week=16|rowheader=true|accessdate=April 25, 2017|artist=|song=|refname=}} |- ! scope="row"| {{झण्डा|स्लोभेनिया}} (स्लो उत्कृष्ट ५०)<ref>{{cite web|url=http://www.slotop50.si/Glasbene-lestvice/Tedenske-lestvice/?year=2017&week=21|title=SloTop50 {{!}} Slovenian official singles weekly charts|language=स्लोभेनियाली|accessdate=May 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810211012/http://www.slotop50.si/Glasbene-lestvice/Tedenske-lestvice/?year=2017&week=21|archive-date=August 10, 2017}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}} विदेशी गीत (गाओँ)<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=ALL&termGbn=week&hitYear=2017&targetTime=34&nationGbn=E&year_time=|publisher=Gaon Chart|title=Gaon 2017년 34주차 Digital Chart|accessdate=May 17, 2019}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर संस्करण}}'' | ७ |- {{singlechart|Spain|१|artist= लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=February 1, 2017|refname=}} |- {{singlechart|Spain|३|artist=लुइस फोन्सी & ड्याडी याङ्की feat. Justin Bieber|song=देस्पासितो (Remix)|rowheader=true|accessdate=May 2, 2017|refname=|note=जस्टिन बिबर संस्करण}} |- {{singlechart|Sweden|१|artist= लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=January 15, 2018|refname="Sweden"}} |- {{singlechart|Switzerland|१|artist=लुइस फोन्सी र ड्याडी याङ्की|song=देस्पासितो|rowheader=true|accessdate=April 24, 2017|refname="Switzerland"}} |- ! scope="row"| {{झण्डा चिन्ह|संयुक्त अधिराज्य}} बेलायत एकल (आधिकारिक चार्ट कम्पनी)<ref>{{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/singles-chart/20170512/7501/|title=Official Singles Chart Top 100: 12 May 2017 – 18 May 2017|publisher=Official Charts Company|accessdate=July 24, 2017}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|युक्रेन}} (टप हिट)<ref>{{cite web|url=https://tophit.ru/en/chart/ukraine/weekly/2017-07-31/all/all|title=Official Ukraine Top 100 Airplay Chart (week 32)|publisher=टपहिट|accessdate=August 15, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815111956/https://tophit.ru/en/chart/ukraine/weekly/2017-07-31/all/all|archive-date=2017-08-15}}</ref> | २ |- {{singlechart|Billboardadultcontemporary|२४|artist=लुइस फोन्सी|rowheader=true|accessdate=September 5, 2017|song=|refname=|note=जस्टिन बिबर संस्करण}} |- {{singlechart|Billboardadultpopsongs|९|artist=लुइस फोन्सी|rowheader=true|accessdate=August 8, 2017|song=|refname=|note=जस्टिन बिबर संस्करण}} |- {{singlechart|Billboarddanceclubplay|८|artist=लुइस फोन्सी|rowheader=true|accessdate=June 27, 2017|song=|refname=|note=जस्टिन बिबर संस्करण}} |- {{singlechart|Billboardhot100|१|artist=लुइस फोन्सी|rowheader=true|accessdate=May 16, 2017|song=|refname=}} |- {{singlechart|Billboardlatinsongs|१|artist=लुइस फोन्सी|rowheader=true|accessdate=April 26, 2017|song=|refname="hot latin"}} |- {{singlechart|Billboardpopsongs|१|artist=लुइस फोन्सी|rowheader=true|accessdate=July 11, 2017|song=|refname=|note=जस्टिन बिबर संस्करण}} |- {{singlechart|Billboardrhythmic|३|artist=लुइस फोन्सी|rowheader=true|accessdate=June 27, 2017|song=|refname=|note=जस्टिन बिबर संस्करण}} |- ! scope="row"| {{झण्डा|भेनेजुएला}} (रेकर्द रिपोर्ता कम्पनी)<ref>{{cite web|url=http://www.recordreport.com.ve/publico/top100/ |title=RecordReport – Top 100 – Sábado 13/05/2017 |publisher=recordreport.com.ve |language=स्पेनी |accessdate=May 16, 2017 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170519180158/http://www.recordreport.com.ve/publico/top100/|archivedate=May 19, 2017}}</ref> | १ |} === मासिक तालिका === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |- !तालिका (सन् २०१७) !शीर्ष<br />स्थान |- ! scope="row"|{{ARG}} (कापिफ)<ref>{{cite web|url=https://www.capif.org.ar/rankings/|title=Rankings|publisher=Cámara Argentina de Productores de Fonogramas y Videogramas|language=स्पेनी|accessdate=May 14, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161005040652/http://www.capif.org.ar/rankings/|archive-date=October 5, 2016}}</ref> | १ |- ! scope="row"|{{ARG}} (कापिफ)<ref>{{cite web|url=https://www.capif.org.ar/rankings/|title=Rankings|publisher=Cámara Argentina de Productores de Fonogramas y Videogramas|language=स्पेनी|accessdate=June 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161005040652/http://www.capif.org.ar/rankings/|archive-date=October 5, 2016}}</ref>''<br/>''{{small|जस्टिन बिबस समायोजन संस्करण}}'' | ३ |- ! scope="row"| {{झण्डा|रूस}} (टपहिट)<ref>{{cite web|url=https://tophit.ru/en/chart/russia/monthly/2017-05-01/all/all|title=Official Russia Top 100 Airplay Chart (May 2017)|publisher=टपहिट|accessdate=May 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416154641/https://tophit.ru/en/chart/russia/monthly/2017-05-01/all/all|archive-date=2022-04-16}}</ref> | ९ |- ! scope="row"| {{झण्डा|स्लोभेनिया}} (स्लोटप ५०)<ref>{{cite web|url=http://www.slotop50.si/Glasbene-lestvice/Mese%C4%8Dne-lestvice/?year=2017&month=5|title=SloTop50 {{!}} स्लोभेनी official monthly singles charts (May 2017)|language=स्लोभेनी|accessdate=July 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230225937/http://www.slotop50.si/Glasbene-lestvice/Mese%C4%8Dne-lestvice/?year=2017&month=5|archive-date=December 30, 2017}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|स्लोभेनिया}} (स्लोटप ५०)<ref>{{cite web|url=https://www.slotop50.si/Glasbene-lestvice/Mese%C4%8Dne-lestvice/?year=2017&month=7|title=SloTop50 {{!}} स्लोभेनी official monthly singles charts (July 2017)|language=स्लोभेनी|accessdate=December 4, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181205003652/https://www.slotop50.si/Glasbene-lestvice/Mese%C4%8Dne-lestvice/?year=2017&month=7|archive-date=December 5, 2018}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबस समायोजन संस्करण}}'' | १९ |- ! scope="row"| {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}} विदेशी गीत (गाओँ) <ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=ALL&termGbn=month&hitYear=2017&targetTime=11&nationGbn=E|publisher=Gaon Chart|title=Gaon Download Chart – Issue date: 2017.11|accessdate=December 11, 2017}}</ref> | ५८ |- ! scope="row"| {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}} विदेशी गीत (गाओँ)<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=ALL&termGbn=month&hitYear=2017&targetTime=10&nationGbn=E|publisher=Gaon Chart|title=Gaon Download Chart – Issue date: 2017.10|accessdate=December 1, 2017}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबस समायोजन संस्करण}}'' | ७ |- ! scope="row"| {{झण्डा|युक्रेन}} (टपहिट)<ref>{{cite web|url=https://tophit.ru/en/chart/ukraine/monthly/2017-09-01/all/all|title=Official Ukraine Top 100 Airplay Chart (September 2017)|publisher=टपहिट|accessdate=May 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518184531/https://tophit.ru/en/chart/ukraine/monthly/2017-09-01/all/all|archive-date=2019-05-18}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|भेनेजुएला}} (राष्ट्रिय-प्रतिवेदन)<ref>{{cite web|url=http://national-report.com.ve/top-100-febrero/|title=NationalReport Venezuela – Top 100 Mensual Febrero|publisher=National-Report Venezuela|language=स्पेनी|date=March 1, 2017|accessdate=April 12, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170413154954/http://national-report.com.ve/top-100-febrero/|archive-date=April 13, 2017|url-status=|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170413154954/http://national-report.com.ve/top-100-febrero/ |date=April 13, 2017 }}</ref> | १ |} ===वर्ष-समाप्ति तालिका=== {|class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |- !तालिका (सन् २०१७) !स्थान |- ! scope="row"| {{ARG}} डिजिटल सङ्गीत (कापिफ)<ref>{{cite web|url=https://www.capif.org.ar/rankings/|title=Rankings — CAPIF|publisher=Argentine Chamber of Phonograms and Videograms Producers|accessdate=March 10, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20161005040652/http://www.capif.org.ar/rankings/|archive-date=October 5, 2016}} ''If necessary, click'' Digital Anual'', then click'' 2017.</ref> | १ |- ! scope="row"| {{ARG}} धाराप्रवाह (मोनितोर लातिनो)<ref name="year end argentina">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Argentina/General|title=Top 100 Anual 2017 Argentina|language=स्पेनी|accessdate=December 10, 2017|publisher=मोनितोर तालिनो}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{AUS}} (एरिया)<ref>{{cite web|url=https://www.ariacharts.com.au/annual-charts/2017/singles-chart|title=ARIA End of Year Singles 2017|publisher=Australian Recording Industry Association|accessdate=January 5, 2018}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|अस्ट्रिया}} (Ö३ अस्ट्रिया उत्कृष्ट ४०)<ref name="year end austria">{{cite web|url=http://oe3.orf.at/charts/stories/2886107/|title=Ö3 Austria Top 40 – Single-Charts 2017|publisher=Ö3 Austria Top 40|accessdate=December 29, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230060411/http://oe3.orf.at/charts/stories/2886107/|archive-date=December 30, 2017|url-status=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181228221814/https://oe3.orf.at/charts/stories/2886107/ |date=December 28, 2018 }}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|बेल्जियम}} (अल्ट्राटप फ्लान्डर्स)<ref>{{cite web|url=http://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2017&cat=s|title=Jaaroverzichten 2017|publisher=अल्ट्राटप|accessdate=December 21, 2017}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|बेल्जियम}} (अल्ट्राटप वलोनिया)<ref>{{cite web|url=http://www.ultratop.be/fr/annual.asp?year=2017&cat=s|title=Rapports Annuels 2017|publisher=अल्ट्राटप|accessdate=December 21, 2017}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|बोलिभिया}} (मोनितोर लातिनो)<ref name="year end bolivia">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Bolivia/general|title=Top 100 Anual 2017 Bolivia|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{BRA}} ब्राजिल हट १०० धाराप्रवाह (''बिलबोर्द'')<ref name="year end brazil">{{cite news |url=http://billboard.uol.com.br/noticias/saiba-qual-a-musica-mais-tocada-em-2017-nas-radios-brasileiras/ |title=Saiba qual a música mais tocada em 2017 nas rádios brasileiras |publisher=बिलबोर्द ब्राजिउ |language=पुर्तुगाली |date=January 2, 2018 |accessdate=January 3, 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180103022509/http://billboard.uol.com.br/noticias/saiba-qual-a-musica-mais-tocada-em-2017-nas-radios-brasileiras/ |archivedate=January 3, 2018 |url-status= |df=mdy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180103022509/http://billboard.uol.com.br/noticias/saiba-qual-a-musica-mais-tocada-em-2017-nas-radios-brasileiras/ |date=January 3, 2018 }}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर समायोजन संस्करण}}'' | २३ |- ! scope="row"| {{CAN}} (क्यानडेली हट १०९)<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2017/canadian-hot-100|title=Canadian Hot 100 – Year-End 2017|work=बिलबोर्ड|accessdate=December 17, 2017}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|चिली}} (मोनितोर लातिनो)<ref name="year end chile">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Chile/general|title=Top 100 Anual 2017 Chile|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|कोलम्बिया}} (मोनितोर लातिनो)<ref name="year end colombia">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Colombia/general|title=Top 100 Anual 2017 Colombia|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|डेनमार्क}} (ट्र्याकलिसन)<ref>{{cite web|url=http://hitlisten.nu/top2017.asp?list=Track%20100|title=Track Top-100 2017|publisher=हिटलिसन|accessdate=January 11, 2018}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|डोमिनिकन गणतन्त्र}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/RD/general|title=Top 100 Anual 2017 RD|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|इक्वेडर}} (मोनितोर लातिनो)<ref name="year end ecuador">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Ecuador/general|title=Top 100 Anual 2017 Ecuador|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|एल साल्भादोर}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/El%20Salvador/general|title=Top 100 Anual 2017 El Salvador|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ११ |- ! scope="row"| {{FRA}} (एसएनइपी)<ref>{{cite web|url=http://www.snepmusique.com/tops-annuel/top-singles-megafusion-annuel/|title=Top Singles Annuel (téléchargement + streaming)|publisher=Syndicat National de l'Édition Phonographique|language=फ्रान्सेली|accessdate=March 21, 2018}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|जर्मनी}} (आधिकारिक जर्मनी चार्ट)<ref>{{cite web|url=https://www.offiziellecharts.de/charts/single-jahr/for-date-2017|title=Top 100 Single-Jahrescharts|language=जर्मनेली|work=GfK Entertainment|publisher=offiziellecharts.de|accessdate=December 29, 2017}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|ग्वाटेमाला}} (मोनितोर लातिनो)<ref name="year end guatemala">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Guatemala/general|title=Top 100 Anual 2017 Guatemala|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|होन्डुरस}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Honduras/general|title=Top 100 Anual 2017 Honduras|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ३१ |- ! scope="row"| {{झण्डा|हङ्गेरी}} (रेदियोस उत्कृष्ट ४०)<ref>{{cite web|url=http://zene.slagerlistak.hu/archivum/eves-osszesitett-listak/radios/2017|title=Rádiós Top 100 – hallgatottsági adatok alapján – 2017|accessdate=February 17, 2018|publisher=Mahasz}}</ref> | ९ |- ! scope="row"| {{झण्डा|हङ्गेरी}} (एकल उत्कृष्ट ४०)<ref>{{cite web|url=http://zene.slagerlistak.hu/archivum/eves-osszesitett-listak/single_db/2017|title=Single Top 100 – eladási darabszám alapján – 2017|accessdate=February 17, 2018|publisher=Mahasz}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|हङ्गेरी}} (धाराप्रवाह उत्कृष्ट ४०)<ref>{{cite web|url=http://zene.slagerlistak.hu/archivum/eves-osszesitett-listak/stream/2017|title=Stream Top 100 – 2017|accessdate=February 17, 2018|publisher=Mahasz}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|इजरायल}} (मिडिया फरेस्ट)<ref name="year end israel">{{cite web|url=http://mediaforest.biz/Charts/YearlyCharts|title=Top 50 Israel airplay 2017|publisher=mediaforest.bizz|accessdate=2 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170927111816/http://www.mediaforest.biz/charts/yearlycharts|archive-date=September 27, 2017|url-status=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110140102/http://mediaforest.biz/Charts/YearlyCharts |date=10 November 2017 }}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{ITA}} (एफआइएमआई)<ref name="year end italy">{{cite web|url=http://www.fimi.it/news/top-of-the-music-2017-lalbum-piu-venduto-in-italia-e-divide-÷-di-ed-sheeran|title=Classifiche annuali dei dischi più venduti e dei singoli più scaricati nel 2017|publisher=एफआइएमआई|language=Italian|accessdate=January 9, 2018|format=Click on "Scarica allegato" and open the "Classifica annuale 2017 Singoli digital" file|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233439/http://www.fimi.it/news/top-of-the-music-2017-lalbum-piu-venduto-in-italia-e-divide-%c3%b7-di-ed-sheeran|archive-date=January 8, 2018|url-status=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180108233439/http://www.fimi.it/news/top-of-the-music-2017-lalbum-piu-venduto-in-italia-e-divide-%c3%b7-di-ed-sheeran |date=January 8, 2018 }}</ref> | 1 |- ! scope="row"| {{MEX}} (मोनितोर लातिनो)<ref name="year end mexico">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Mexico/general|title=Top 100 Anual 2017 México|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|नेदरल्यान्ड}} (डच उत्कृष्ट ४०)<ref>{{cite web |title=Top 100-Jaaroverzicht van 2017 |publisher=Dutch Top 40|accessdate=February 19, 2019 |url=https://www.top40.nl/bijzondere-lijsten/top-100-jaaroverzichten/2017 |language=नेदरलन्दी}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|नेदरल्यान्ड}} (एकल उत्कृष्ट १००)<ref>{{cite web|url=http://dutchcharts.nl/jaaroverzichten.asp?year=2017&cat=s|title=Jaaroverzichten – Single 2017|publisher=Hung Medien|accessdate=December 23, 2017}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|न्युजिल्यान्ड}} (रेकर्डेड म्युजिक एनजेड)<ref>{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4435|title=Top Selling Singles of 2017|publisher=Recorded Music NZ|accessdate=December 22, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222105343/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4435|archive-date=December 22, 2017}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर समायोजन संस्करण}}'' | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|निकाराग्वा}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Nicaragua/general|title=Top 100 Anual 2017 Nicaragua|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ३० |- ! scope="row"| {{झण्डा|नर्वे}} (भिजी लिस्ता)<ref name="year end norway">{{cite web|url=http://www.ifpi.no/arslisten-2017|title=Årslisten 2017|language=Norwegian|accessdate=February 13, 2018|publisher=IFPI Norge|archive-url=https://web.archive.org/web/20180722095608/https://ifpi.no/arslisten-2017|archive-date=July 22, 2018}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर समायोजन संस्करण}}'' | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|पानामा}} (मोनितोर लातिनो)<ref name="year end panama">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Panama/general|title=Top 100 Anual 2017 Panamá|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|पाराग्वे}} (मोनितोर लातिनो)<ref name="year end paraguay">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Paraguay/general|title=Top 100 Anual 2017 Paraguay|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|पेरू}} (मोनितोर लातिनो)<ref name="year end peru">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Peru/general|title=Top 100 Anual 2017 Perú|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|पोल्यान्ड}} (जेडपिएभी)<ref>{{cite web|url=http://bestsellery.zpav.pl/aktualnosci.php?idaktualnosci=1608|title=Airplay 2017 – w pierwszej trójce Sheeran, Tiësto i Hyży|language=पोलान्दी|publisher=Polish Society of the Phonographic Industry|accessdate=January 22, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321170440/http://bestsellery.zpav.pl/aktualnosci.php?idaktualnosci=1608|archive-date=March 21, 2019}}</ref> | ८ |- !scope="row"|{{झण्डा|रोमानिया}} (प्रवाह १००)<ref>{{cite web|url=https://www.kissfm.ro/podcasturi/5260|title=Airplay 100 – Top of the Year 2017|publisher=Kiss FM |language=रोमानी|accessdate=July 3, 2018}}</ref> | २४ |- ! scope="row"| {{झण्डा|रूस}} (टपहिट)<ref>{{cite web|url=https://tophit.ru/en/chart/russia/yearly/2017-01-01/all/all|title=Russian Top Year-End Radio Hits (2017)|publisher=टपहिट|accessdate=12 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809084451/https://tophit.ru/en/chart/russia/yearly/2017-01-01/all/all|archive-date=2019-08-09}}</ref> | ३ |- ! scope="row"| {{झण्डा|स्लोभेनिया}} (स्लोटप ५०)<ref>{{cite web|url=http://www.slotop50.si/Glasbene-lestvice/Letne-lestvice/?year=2017|title=SloTop50 {{!}} Slovenian official yearly singles charts (2017)|language=स्लोभेनियाली|accessdate=December 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230225934/http://www.slotop50.si/Glasbene-lestvice/Letne-lestvice/?year=2017|archive-date=December 30, 2017}}</ref> | १० |- ! scope="row"| {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}} विदेशी सङ्गीत<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=ALL&termGbn=year&hitYear=2017&targetTime=2017&nationGbn=E|publisher=Gaon Chart|title=Gaon Download Chart – 2017 Year-End|accessdate=January 14, 2018}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर समायोजन संस्करण}}'' | ३० |- ! scope="row"| {{झण्डा|स्पेन}} (प्रोम्युजिक)<ref>{{cite web|url=http://www.promusicae.es/documents/viewfile/165-top-100-canciones-2017|title=Top 100 Canciones + Streaming Anual 2017|language=स्पेनी|accessdate=January 28, 2018}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{झण्डा|स्विडेन}} (स्भाजटपलिसन)<ref>{{cite web|url=http://www.sverigetopplistan.se/netdata/ghl002.mbr/lista?liid=43&dfom=20170001|title=Årslista Singlar – År 2017|publisher=Sverigetopplistan|language=स्विडेनी|accessdate=January 16, 2018}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|स्विट्जरल्याण्ड}} (स्विट्जर हातप्रेद)<ref>{{cite web|url=http://hitparade.ch/charts/jahreshitparade/2017|title=Schweizer Jahreshitparade 2017 – hitparade.ch|publisher=Hung Medien|accessdate=December 31, 2017}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{UK}} संयुक्त अधिराज्य एकल (आधिकारिक चार्ट कम्पनी)<ref name="year end uk">{{cite web|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-top-40-biggest-songs-of-2017-on-the-official-chart__21327/|title=The Official Top 40 Biggest Songs of 2017|publisher=आधिकारिक चार्ट कम्पनी|last=Copsey|first=Rob|date=January 3, 2018|accessdate=January 3, 2018}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{झण्डा|युक्रेन}} प्रवाह (टपहिट)<ref>{{cite web|url=https://tophit.ru/en/chart/ukraine/yearly/2017-01-01/all/all|title=Ukrainian Top Year-End Radio Hits (2017)|publisher=टपहिट|accessdate=12 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213040459/https://tophit.ru/en/chart/ukraine/yearly/2017-01-01/all/all|archive-date=2021-02-13}}</ref> | २० |- ! scope="row"| {{झण्डा|उरुग्वे}} (मोनितोर लातिनो)<ref name="year end uruguay">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Uruguay/general|title=Top 100 Anual 2017 Uruguay|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{USA}} संयुक्त राज्य वयस्क उत्कृष्ट ४० (''बिलबोर्ड'')<ref>{{cite web|title=Adult Pop Songs – Year-End 2017|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2017/adult-pop-songs|work=बिलबोर्ड|accessdate=January 16, 2018}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर समायोजन संस्करण}}'' | ३३ |- ! scope="row"| {{USA}} संयुक्त राज्य नृत्य प्रवाह (''बिलबोर्ड'')<ref>{{cite web|title=Dance/Mix Show Songs – Year-End 2017|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2017/dance-mix-show-airplay-songs|work=बिलबोर्ड|accessdate=January 16, 2018}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर समायोजन संस्करण}}'' | ४ |- ! scope="row"| {{USA}} "बिलबोर्ड" हट १००<ref name="year end hot 100">{{cite web|title=Hot 100 Songs – Year-End 2017|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2017/hot-100-songs|work=बिलबोर्ड|accessdate=December 12, 2017}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{USA}} उत्कृष्ट लातिन सङ्गीत (''बिलबोर्ड'')<ref name="year end us latin">{{cite web|title=Hot Latin Songs – Year-End 2017|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2017/hot-latin-songs|work=बिलबोर्ड|accessdate=December 11, 2017}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{USA}} मुख्यधाराप्रवाह उत्कृष्ट ४० (''बिलबोर्ड'')<ref>{{cite web|title=Pop Songs – Year-End 2017|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2017/pop-songs|work=बिलबोर्ड|accessdate=January 16, 2018}}</ref><br/>''{{small|जस्टिन बिबर समायोजन संस्करण}}'' | ७ |- ! scope="row"| {{USA}} रिदमिक (''बिलबोर्ड'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2017/rhythmic-songs|title=Rhythmic Songs – Year-End 2017|work=बिलबोर्ड|accessdate=October 10, 2019}}</ref> | १५ |- ! scope="row"| {{झण्डा|भेनेजुएला}} (मोनितोर लातिनो)<ref name="year end venezuela">{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2017/Venezuela/general|title=Top 100 Anual 2017 Venezuela|language=स्पेनी|accessdate=December 11, 2017|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १ |} {|class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |- !तालिका (सन् २०१८) !स्थान |- ! scope="row"| {{ARG}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2018/Argentina/general|title=Top 100 Anual 2018 Argentina|language=स्पेनी|accessdate=December 3, 2018|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ५६ |- ! scope="row"| {{झण्डा|बोलिभिया}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2018/Bolivia/general|title=Top 100 Anual 2018 Bolivia|language=स्पेनी|accessdate=December 3, 2018|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ३० |- ! scope="row"| {{झण्डा|क्यानडा}} (क्यानडेली हट १००)<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2018/canadian-hot-100|title=Canadian Hot 100 – Year-End 2018|work=बिलबोर्ड|accessdate=December 4, 2018}}</ref> | २५ |- ! scope="row"| {{झण्डा|चिली}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2018/Chile/general|title=Top 100 Anual 2018 Chile|language=स्पेनी|accessdate=December 3, 2018|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १८ |- ! scope="row"| {{झण्डा|डेनमार्क}} (ट्र्याकलिसन)<ref>{{cite web|url=http://hitlisten.nu/2018_track_t100.html|title=Track Top-100 2018|publisher=Hitlisten|language=Danish|accessdate=January 16, 2019}}</ref> | ३४ |- ! scope="row"| {{झण्डा|इक्वेडर}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2018/Ecuador/general|title=Top 100 Anual 2018 Ecuador|language=स्पेनी|accessdate=December 3, 2018|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ७७ |- ! scope="row"| {{झण्डा|एल साल्भादोर}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2018/El%20Salvador/general|title=Top 100 Anual 2018 El Salvador|language=स्पेनी|accessdate=December 3, 2018|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ४२ |- ! scope="row"| {{झण्डा|जर्मनी}} (आधिकारिक जर्मन तालिका)<ref>{{cite web|url=https://www.offiziellecharts.de/charts/single-jahr/for-date-2018|title=Top 100 Single-Jahrescharts|language=जर्मनेली|work=GfK Entertainment|publisher=offiziellecharts.de|accessdate=December 21, 2018}}</ref> | ४७ |- ! scope="row"| {{झण्डा|ग्वाटेमाला}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2018/Guatemala/general|title=Top 100 Anual 2018 Guatemala|language=स्पेनी|accessdate=December 3, 2018|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ४४ |- ! scope="row"| {{झण्डा|होन्डुरस}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2018/Honduras/general|title=Top 100 Anual 2018 Honduras|language=स्पेनी|accessdate=December 3, 2018|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ८४ |- ! scope="row"| {{झण्डा|हङ्गेरी}} (रेदियोस उत्कृष्ट ४०)<ref>{{cite web|url=http://zene.slagerlistak.hu/archivum/eves-osszesitett-listak/radios/2018|title=Rádiós Top 100 – hallgatottsági adatok alapján – 2018|accessdate=May 17, 2019|publisher=Mahasz}}</ref> | ९१ |- ! scope="row"| {{झण्डा|हङ्गेरी}} (एकल उत्कृष्ट ४०)<ref>{{cite web|url=http://zene.slagerlistak.hu/archivum/eves-osszesitett-listak/single_db/2018|title=Single Top 100 – eladási darabszám alapján – 2018|accessdate=May 17, 2019|publisher=Mahasz}}</ref> | १७ |- ! scope="row"| {{झण्डा|निकाराग्वा}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2018/Nicaragua/general|title=Top 100 Anual 2018 Nicaragua|language=स्पेनी|accessdate=December 3, 2018|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ८८ |- ! scope="row"| {{झण्डा|पानामा}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2018/Panama/general|title=Top 100 Anual 2018 Panama|language=स्पेनी|accessdate=December 3, 2018|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | १७ |- ! scope="row"| {{झण्डा|रूस}} (टपहिट)<ref>{{cite web|url=https://tophit.ru/en/chart/russia/yearly/2018-01-01/all/all|title=Official Russia Top 100 Airplay Chart (Year-end 2018)|publisher=टपहिट|accessdate=January 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20210117113530/https://tophit.ru/en/chart/russia/yearly/2018-01-01/all/all|archive-date=2021-01-17}}</ref> | १३८ |- ! scope="row"| {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}} विदेशी गीत<ref name="south korea 2018">{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=ALL&termGbn=year&hitYear=2018&targetTime=2018&nationGbn=E&year_time=3|publisher=Gaon Chart|title=Gaon Download Chart – 2018 Year-End|accessdate=May 17, 2019}}</ref> | ४४ |- ! scope="row"| {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}} विदेशी गीत<ref name="south korea 2018"/><br/>''{{small|जस्टिन बिबर समायोजन संस्करण}}'' | १८ |- ! scope="row"| {{झण्डा|स्पेन}} (प्रम्युजिक)<ref>{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/lists/top-100-canciones/2018|title=Top 100 Canciones Anual – 2018|language=स्पेनी |accessdate=August 14, 2019}}</ref> | ९२ |- ! scope="row"| {{झण्डा|स्विडेन}} (स्भेर्जटपलिसन)<ref>{{cite web|url=http://www.sverigetopplistan.se/netdata/ghl002.mbr/lista?liid=43&dfom=20180001|title=Årslista Singlar – År 2018|publisher=Sverigetopplistan|language=स्वीडनी|accessdate=January 15, 2019}}</ref> | ४१ |- ! scope="row"| {{झण्डा|स्विट्जरल्याण्ड}} (सिजर हातफ्रिद)<ref>{{cite web|url=https://hitparade.ch/charts/jahreshitparade/2018|title=Schweizer Jahreshitparade 2018 – hitparade.ch|publisher=Hung Medien|accessdate=December 31, 2018}}</ref> | २५ |- ! scope="row"| {{झण्डा|उरुग्वे}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2018/Uruguay/general|title=Top 100 Anual 2018 Uruguay|language=स्पेनी|accessdate=December 3, 2018|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ३६ |- ! scope="row"| {{UK}} संयुक्त अधिराज्य एकल (आधिकारिक चार्ट कम्पनी)<ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/charts/end-of-year-singles-chart/20181231/37501|title=End of Year Singles Chart Top 100 – 2018|publisher=Official Charts Company|accessdate=January 4, 2019}}</ref> | ६१ |- ! scope="row"| {{झण्डा|युक्रेन}} (टपहिट)<ref>{{cite web|url=https://tophit.ru/en/chart/ukraine/yearly/2018-01-01/all/all|title=Official Ukraine Top 100 Airplay Chart (Year-end 2018)|publisher=टपहिट|accessdate=January 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328054031/https://tophit.ru/en/chart/ukraine/yearly/2018-01-01/all/all|archive-date=2019-03-28}}</ref> | ३३ |- ! scope="row"| {{USA}} डिजिटल सङ्गीत (''बिलबोर्ड'')<ref>{{cite web|title=Digital Song Sales – Year-End 2018|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2018/digital-songs|work=बिलबोर्ड|accessdate=December 4, 2018}}</ref> | ६१ |- ! scope="row"| {{USA}} उत्कृष्ट लातिन सङ्गीत (''बिलबोर्ड'')<ref>{{cite web|title=Hot Latin Songs – Year-End 2018|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2018/hot-latin-songs|work=बिलबोर्ड|accessdate=December 4, 2018}}</ref> | १ |- ! scope="row"| {{USA}} प्रवाहित सङ्गीत (''बिलबोर्ड'')<ref>{{cite web|title=Streaming Songs – Year-End 2018|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2018/streaming-songs|work=बिलबोर्ड|accessdate=December 4, 2018}}</ref> | १४ |} {|class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |- !तालिका (सन् २०१९) !स्थान |- ! scope="row"| {{झण्डा|बोलिभिया}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2019/Bolivia/general|title=Top 100 Anual 2019 Bolivia|language=स्पेनी|accessdate=December 6, 2019|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ६४ |- ! scope="row"| {{झण्डा|चिली}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2019/Chile/general|title=Top 100 Anual 2019 Chile|language=स्पेनी|accessdate=December 6, 2019|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ४४ |- ! scope="row"| {{झण्डा|पानामा}} (मोनितोर लातिनो)<ref>{{cite web|url=http://charts.monitorlatino.com/top100/anual/2019/Panama/general|title=Top 100 Anual 2019 Panama|language=स्पेनी|accessdate=December 6, 2019|publisher=मोनितोर लातिनो}}</ref> | ९७ |- ! scope="row"| {{USA}} हट लातिन सङ्गीत (''बिलबोर्ड'')<ref name="us latin 2019">{{cite web|title=Hot Latin Songs – Year-End 2019|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2019/hot-latin-songs|work=बिलबोर्ड|accessdate=December 6, 2019}}</ref> | १४ |} === दशक-समाप्ति तालिका === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |- ! scope="col"| तालिका (सन् २०१०–२०१) ! scope="col"| स्थान |- ! scope="row"| {{AUS}} (एरिया)<ref>{{cite web|url=https://www.ariacharts.com.au/annual-charts/2019/end-of-decade-singles-chart|title=2019 ARIA End of Decade Singles Chart|publisher=Australian Recording Industry Association|accessdate=January 17, 2020}}</ref> | २९ |- ! scope="row"| {{झण्डा|जर्मनी}} (आधिकारिक जर्मन तालिका)<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/offizielle.deutsche.charts/posts/2860268444032126|title=Platz 2️⃣ der erfolgreichsten Singles und Alben des Jahrzehnts ++++++ "Despacito" von Luis Fonsi ft. Daddy Yankee stand 2017 insgesamt 17 Wochen auf Platz eins der Offiziellen Deutschen Single-Charts - genau so oft wie "Rivers Of Babylon" von Boney M. Es gibt keinen Song, der häufiger an der Spitze stand. +++ Auch bei "Große Freiheit" von Unheilig handelt es sich um einen echten Erfolgsgaranten. Mit 23 Nummer eins-Wochen ist es das auf häufigsten auf der Eins platzierte nationale Album. Nur "We Can't Dance" von Genesis stand einmal mehr an der Spitze. Universal Music Deutschland|via=Facebook|publisher=GfK Entertainment|language=जर्मनेली|accessdate=December 31, 2019}}</ref> | २ |- ! scope="row"| {{UK}} एकल तालिका (आधिकारिक चार्ट कम्पनी)<ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/the-uks-official-top-100-biggest-songs-of-the-decade-2010-2019__27936/|title=The UK's Official Top 100 biggest songs of the decade|publisher=आधिकारिक चार्ट कम्पनी|last=Copsey|first=Rob|date=December 11, 2019|accessdate=December 12, 2019}}</ref> | ४ |- ! scope="row"| {{USA}} ''बिलबोर्ड'' हट १००<ref name="us decade">{{cite web|url=https://www.billboard.com/charts/decade-end/hot-100|title=Decade-End Charts: Hot 100 Songs|work=बिलबोर्ड|accessdate=November 15, 2019}}</ref> | ९ |- !scope="row"| {{USA}} उत्कृष्ट लातिन सङ्गीत (''बिलबोर्ड'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/charts/decade-end/hot-latin-songs|title=Decade-End Charts: Hot Latin Songs|work=बिलबोर्ड|accessdate=November 14, 2019}}</ref> | १ |} == प्रमाणपत्र == {| class="wikitable" |- ! देशहरू ! प्रमाणपत्र ! बिक्री |- | {{ARG}} (कापिफ) | २×प्लेटिनम<ref>{{cite web|url=https://www.elintra.com.ar/celebrities/2017/5/30/asi-canto-luis-fonsi-apertura-showmatch-15482.html|title=¡Así cantó Luis Fonsi en la apertura de Showmatch!|work=El Intransigente|language=स्पेनी|date=May 30, 2017|accessdate=March 5, 2018|location=बोयनस आइरेस, आर्हेन्तिना|archive-url=https://web.archive.org/web/20190326211809/https://www.elintra.com.ar/celebrities/2017/5/30/asi-canto-luis-fonsi-apertura-showmatch-15482.html|archive-date=March 26, 2019|url-status=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190326211809/https://www.elintra.com.ar/celebrities/2017/5/30/asi-canto-luis-fonsi-apertura-showmatch-15482.html |date=March 26, 2019 }}</ref> | + ४०,००० |- | {{AUS}} (एरिया) | ५× प्लेटिनम <ref>{{cite web|url=https://www.auspop.com.au/2018/2/aria-chart-watch-458/|title=ARIA Chart Watch #458|publisher=auspOp|date=February 3, 2018|accessdate=February 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203124043/https://www.auspop.com.au/2018/2/aria-chart-watch-458/|archive-date=February 3, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.aupagesSingleAccreds2017.htm|title=ARIA Charts - Accreditations - 2017 Singles|publisher=ARIA|date=December 31, 2017|accessdate=April 20, 2020}}</ref> | + ३,५०,००० |- | {{झण्डा|अस्ट्रिया}} (आइएफपिआई अस्ट्रिया) | २× प्लेटिनम <ref>{{cite web|url=https://ifpi.at/auszeichnungen/?fwp_per_page=100&fwp_interpret=Luis%20Fonsi&fwp_titel=Despacito&fwp_format=single|publisher=आइएफपिआई अस्ट्रिया|title=देस्पासितो|date=३१ अक्टोबर २०१७|language=जर्मनेली}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | + ६०,००० |- | {{झण्डा|बेल्जियम}} (बिइए) | ५×प्लेटिनम <ref>{{cite web|url=https://www.ultratop.be/nl/goud-platina/2018/singles|publisher= ultratop|title=Ultratop − Goud en Platina – singles 2018"|date=५ जनवरी २०१८|language=}}</ref> | + १,५०,००० |- | {{BRA}} (प्रो म्युजिका ब्राजिउ) | ६×डायमन्ड <ref name="pro-musicabr.org.br">{{cite web|url=http://pro-musicabr.org.br/home/certificados/?busca_artista=Luis+Fonsi&tmidia=SINGLE|publisher=Associação Brasileira dos Produtores de Discos|title="Brazilian single certifications – Luis Fonsi – Despacito"|date=३१ डिसेम्बर २०१८|language=पुर्तुगाली|access-date=2020-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220818074745/https://pro-musicabr.org.br/home/certificados/?busca_artista=Luis+Fonsi&tmidia=SINGLE|archive-date=2022-08-18}}</ref> | + ९,६०,००० |- | {{BRA}} (प्रो म्युजिका ब्राजिउ) | प्लेटिनम <ref name="pro-musicabr.org.br"/> | + ४०,००० |- | {{CAN}} (म्युजिक क्यानडा) | डायमन्ड <ref>{{cite web|url=https://musiccanada.com/gold-platinum/?_gp_search=Despacito%20Luis+Fonsi|publisher= music canada|title="Canadian single certifications – Luis Fonsi – Despacito"|date=१ नोभेम्बर २०१७|language=}}</ref> | +८,००,००० |- | {{झण्डा|डेनमार्क}} (आइएफपीआइ डेनमार्क) | ५×प्लेटिनम<ref>{{cite web|url=http://www.ifpi.dk/certificeringer-0|publisher=IFPI |title="Danish single certifications – Luis Fonsi, Daddy Yankee & Justin Biber – Despacito"|date=९ अक्टोबर २०१८ |language=}}</ref> | + ४,५०,००० |- | {{FRA}} (एनएनइपी) | डयमन्ड <ref>{{cite web|url=http://snepmusique.com/les-certifications/?categorie=Singles&interprete=&titre=Despacito|publisher=Syndicat National de l'Édition Phonographique|title="French single certifications – Despacito"|date=३१ मे २०१७ |language=फ्रान्सेली}}</ref> | + २,३३,३३३ |- | {{झण्डा|जर्मनी}} (बिभिएमआई) | ९×गोल्ड <ref>{{cite web|url=http://www.musikindustrie.de/markt-bestseller/gold-/platin-und-diamond-auszeichnung/datenbank/?action=suche&strTitel=Despacito&strInterpret=Luis+Fonsi+%26+Daddy+Yankee&strTtArt=alle&strAwards=checked|publisher=Bundesverband Musikindustrie |title=Gold-/Platin-Datenbank (Luis Fonsi & Daddy Yankee; 'Despacito')|date=२५ मे २०१९ |language=जर्मनेली}}</ref> | + १८,००,००० |- | {{झण्डा|जर्मनी}} (बिभिएमआई) | गोल्ड<ref>{{cite web|url=http://www.musikindustrie.de/markt-bestseller/gold-/platin-und-diamond-auszeichnung/datenbank/?action=suche&strTitel=Despacito&strInterpret=Luis+Fonsi+%26+Daddy+Yankee+feat.+Justin+Bieber&strTtArt=alle&strAwards=checked|publisher=Bundesverband Musikindustrie|title="Gold-/Platin-Datenbank (Luis Fonsi & Daddy Yankee feat. Justin Bieber; 'Despacito'"|date=७ जुलाई २०१७ |language=जर्मनेली}}</ref> | + २,००,००० |- | {{ITA}} (एफआइएमआई) | डायमन्ड <ref>{{cite web|url=https://www.fimi.it/top-of-the-music/certificazioni/certificazioni.kl#/certifications|publisher= Federazione Industria Musicale Italiana|title=Italian single certifications – Luis Fonsi feat. Daddy Yankee – Despacito"|date=१९ जुन २०१७ |language=}}</ref> | + ५,००,००० |- | {{MEX}} (एम्प्रोफोन) | ५×डायमन्ड + ४×प्लेटिनन+गोल्ड <ref>{{cite web|url=http://amprofon.com.mx/es/pages/certificaciones.php|publisher= Asociación Mexicana de Productores de Fonogramas y Videogramas|title=Certificaciones|date=२५ अक्टोबर २०१९ |language=स्पेनी}}</ref> | + १७,७०,००० |- | {{झण्डा|न्युजिल्यान्ड}} (आरएनएनजेड) | ३×प्लेटिनम <ref>{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4397|publisher=Recorded Music NZ|title="New Zealand single certifications – Luis Fonsi and Daddy Yankee feat. Justin Bieber – Despacito (Remix)"|date=८ सेप्टेम्बर २०१७|language=|access-date=2020-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908112916/http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4397|archive-date=2017-09-08}}</ref> | +९०,००० |- | {{POL}} (जेडपिएभी) | ५×डायमन्ड<ref>{{cite web|url=http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/diamentoweplyty/cd/archiwum.php?year=2018|publisher=. Polish Society of the Phonographic Industry|title="Polish single certifications – Luis Fonsi feat. Daddy Yankee – Despacito"|date=२४ अक्टोबर २०१८|language=पोलान्दी|access-date=2020-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121021027/http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/diamentoweplyty/cd/archiwum.php?year=2018|archive-date=2020-01-21}}</ref> | + २,००,००० |- | {{POR}} (एपिएफ) | ४×प्लेटिनम <ref>{{cite web|url=http://portuguesecharts.com/weekchart.asp?cat=s|publisher=Associação Fonográfica Portuguesa|title="Portuguesecharts.com – Singles Top 100 (07/2018)"|date=२१ फेब्रुअरी २०१८|language=पुर्तुगाल|access-date=2020-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221143704/http://portuguesecharts.com/weekchart.asp?cat=s|archive-date=2018-02-21}}</ref> | + ८०,००० |- | {{झण्डा|स्पेन}} (प्रोम्युजिक) | १३×प्लेटिनम <ref>{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/single/luis-fonsi-feat-daddy-yankee-despacito-2?list=top-100-canciones|publisher= Productores de Música de España|title="El Portal de Música – Luis Fonsi – Despacito (Featuring Daddy Yankee)"|date=२८ फेब्रुअरी २०१८ |language=}}</ref> | + ५,२०,००० |- | {{झण्डा|स्विडेन}} (जिएलएफ) | १३×प्लेटिनम | + १०,४०,००० |- | {{झण्डा|स्विट्जरल्याण्ड}} (आइएफपिआई) | प्लेटिनम <ref>{{cite web|url=http://www.swisscharts.com/search_certifications.asp?search=Luis+Fonsi+feat.+Daddy+Yankee+Despacito|publisher= IFPI Switzerland. Hung Medien |title="The Official Swiss Charts and Music Community: Awards (Luis Fonsi feat. Daddy Yankee; 'Despacito')"|date=२३ अप्रिल २०१७ |language=}}</ref> | + २०,००० |- | {{UK}} (बिपिआई) | १३×प्लेटिनम <ref>{{cite web|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|publisher=British Phonographic Industry|title="British single certifications – Luis Fonsi/Daddy Yankee/Bieber – Despacito (Remix)"|date=७ जुन २०१९|language=|access-date=2020-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205223425/https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|archive-date=2021-02-05}}</ref> | +३०,००,००० |- | {{USA}} (आरआइएए) | ५×डायमन्ड<ref>{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Luis+Fonsi&ti=Despacito#search_section|publisher= . Recording Industry Association of America|title="American single certifications – Luis Fonsi – Despacito"|date=|language=}}</ref> | + १,३०,००,००० |} == सार्वजनिक इतिहास == {| class="wikitable plainrowheaders" |- !scope="col"|क्षेत्र !scope="col"|मिति !scope="col"|ढाँचा !scope="col"|संस्करण !scope="col"|लेबल !scope="col"|{{abbr|सन्दर्भ}} |- !scope="row"|{{USA}} |१३ जनवरी २०१७ |डिजिटल डाउनलोड |rowspan="2"|वास्तविक |rowspan="5"|युनिभर्सल लातिना | |- !scope="row"|{{ITA}} |३ फेब्रुअरी २०१७ |समकालीन हिट रेडियो |<ref>{{cite web |url=http://www.earone.it/news/luis_fonsi_despacito_feat_daddy_yankee_radio_date_03_02_2017_22263126/|title=Luis Fonsi – Despacito (feat. Daddy Yankee) (Radio Date: 03-02-2017)|publisher=earone.it|date=February 3, 2017|accessdate=May 10, 2017}}</ref> |- !scope="row" rowspan="2"|{{USA}} |rowspan="2"|१७ मार्च २०१७ |rowspan="2"|डिजिटल डाउनलोड |पप संस्करण | |- |सालसा संस्करण | |- !scope="row"|युरोप |३१ मार्च २०१७ |सिडी एकल |{{hlist|वास्तविक|पप संस्करण}} | |- !scope="row"|{{USA}} |rowspan="2"|१७ अप्रिल २०१७ |rowspan="2"|डिजिटल डाउनलोड |rowspan="2"|जस्टिन बिबर समायोजन |rowspan="3"|{{hlist|युनिभर्सल लातिना|रिपब्लिक रेकर्डस्|डेफ जाम रेकर्डस्|आरबिएमजी रेकर्डस्|स्कुल ब्वाइ रेकर्डस्}} | |- !scope="row"| | |- !scope="row"|{{ITA}} |२१ अप्रिल २०१७ |समकालीन हिट रेडियो |जस्टिन बिबर समायोजन |<ref>{{cite web |url=http://www.earone.it/news/luis_fonsi_daddy_yankee_despacito_feat_justin_bieber_remix_radio_date_21_04_2017_23345667/|title=Luis Fonsi & Daddy Yankee – Despacito (feat. Justin Bieber) (Remix) (Radio Date: 21-04-2017)|publisher=earone.it|date=April 21, 2017|accessdate=May 10, 2017}}</ref> |- !scope="row" rowspan="5"|{{USA}} |rowspan="2"|५ मे २०१७ |rowspan="5"|डिजिटल डाउनलोड |मेजर लेजर समायोजन |rowspan="5"|युनिभर्सल लातिना | |- |विशिष्ट संस्करण | |- |१४ जुलाई २०१७ |पुर्तुगाली संस्करण | |- |१ सेप्टेम्बर २०१७ |बान्दा संस्करण | |- |२६ जनवरी २०१८ |चिनियाँ संस्करण | |} == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सन् २०१७ का गीतहरू]] [[श्रेणी:सन् २०१७ का एकलहरू]] hoz7i809s24q8pdzdgv6bo965iktf77 0 114183 1393087 1133584 2026-10-24T16:30:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393087 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain pass | name = चो ला | photo = Cho La pass.jpg | photo_caption = चो ला | elevation_m = 5420 | elevation_ref = | traversed = | location = [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]], [[नेपाल]] | range = [[हिमालय]] | map = Nepal Province1#Nepal | map_alt = | map_caption = भञ्ज्याङको अवस्थिति | map_relief = | map_size = | coordinates = {{coord|27|57|43.64|N|86|45|6.92|E|type:mountain_region:NP_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | topo = }} '''चो ला''' [[नेपाल]]को [[सोलुखुम्बु जिल्ला]]मा अवस्थित हिमाली [[भन्ज्याङ|भञ्ज्याङ]] हो। यो भञ्ज्याङ समुन्द्र सतहबाट {{convert|5420|m|ft|0}} उचाईमा अवस्थित छ। यसले सोलुखुम्बु जिल्लामा {{convert|4830|m}} उचाईमा अवस्थित जोङ्ला गाउँ र ({{convert|4700|m}})थाग्नाक उचाईमा अवस्थित गाउँलाई जोड्छ। ==तस्बिर सङ्ग्रह== <gallery> Cho La-16-Passhoehe-2007-gje.jpg| Cho La-64-Passhoehe-Gletscher-2007-gje.jpg| Cho La Pass, Lake in snow, Nepal, Himalayas.jpg Himalayas, Cho La Pass, Trekkers, Snow, Nepal.jpg Cho La Pass, Nepal, Himalayas.jpg </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://web.archive.org/web/20181110174805/http://www.vascoplanet.com/world/nepal/chola चो लाका तस्बिरहरू] [[श्रेणी:नेपालका भञ्ज्याङहरू]] cv9vetuz3r0jz34h6g7jjslozucluvx 0 118748 1393130 1387688 2026-10-25T08:14:52Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393130 wikitext text/x-wiki {{Short description| परम्परागत पौभा कलाकार}} {{Infobox person |name = प्रेममान चित्रकार |other names = प्रेममान पुं |nationality = नेपाली |caption= |native_name= |birth_date = ९ डिसेम्बर १९४४ |birth_place = स्युचाटार,[[काठमाडौँ|काठमाडौँ]], [[नेपाल]] |death_date = १६ अगस्ट २०२०<ref name="प्रेममानको निधन">{{cite web |title=परम्परागत चित्रकार प्रेममानको निधन |url=https://gorkhapatraonline.com/arts/2020-08-16-20633 |website = gorkhapatraonline.com |accessdate=6 November 2020}}</ref> |death_place= नेसनल हस्पिटल, काठमाडौँ |occupation = परम्परागत पौभा कलाकार, [[कवी]], [[मस्यौदा:लेखक|लेखक]] |parents = पृथ्वीमान चित्रकार (पिता) |spouse = विद्या तुलाधर|partner=|children=भावना चित्रकार, प्रेरणाचित्रकार र किचमान चित्रकार |awards = नरोत्तम दास इंदिरा श्रेष्ठ गुठी श्रेष्ठ पुरस्कार<br>[[इन्द्रराज्यलक्ष्मी प्रज्ञा–पुरस्कार]] }} '''प्रेममान चित्रकार''' ({{Lang-en|Premman Chitrakar}} ; १९४४-२०२०) <ref>{{Cite web|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/98107/|title=Veteran Paubha artist Premman Chitrakar no more|last=Dhungana|first=Smriti|website=My City|language=en|accessdate=2020-11-06}}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="जब बाबु प्रथम भए, छोरा द्वितीय">{{Cite web|url=https://www.setopati.com/social/169177?fb_comment_id=2051721324889668_2054265487968585|title=जब बाबु प्रथम भए, छोरा द्वितीय|website=setopati.com|accessdate=6 November 2020}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="यसकारण उनले पदक पाएनन्">{{Cite web|url=https://baahrakhari.com/news-details/64081/2018-09-13|title=यसकारण उनले पदक पाएनन्|website=baahrakhari.com|accessdate=6 November 2020}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाली बरीस्ठ परम्परागत पौभा कलाकार, कवि र लेखक थिए। उनले मानविकीमा स्नातकोत्तर तह पूरा गरेका छन्। उहाँ धेरै समूह कार्यक्रममा भाग ''लिइसक्नुभयो'' र उनको नेवारी प्रकाशन छ जसमा ''प्रमपर छोज्या बिधि'' र ''नेपाल भाषा'' ''मेखा दापा खाला'' ''झिगु सा।'' <ref>{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2016/06/11/an-ocean-of-enlightenment|title=An ocean of enlightenment|website=kathmandupost.com|language=English|accessdate=2020-11-07}}</ref> उहाँ ''नेपालका'' पूर्व अध्यक्ष ''परमपरगत कलाकर सङ्घ'', ''कलाकारहरूको'' ''संस्थाका'' संस्थापक सल्लाहकार र [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क|नेपाल राष्ट्र बैङ्कमा]] सिक्का डिजाइनरको रूपमा पनि काम गर्नुभयो।<ref name="Traditional Artist">{{Cite web|url=http://museumofnepaliarts.com/indexmona.php?title=View%20Artist&id=75|title=Traditional Artist Prem Man Chitrakar|website=museumofnepaliarts.com|accessdate=5 November 2020}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Being Chitrakar">{{Cite web|url=http://neocha.com/magazine/being-chitrakar/|title=Being Chitrakar|accessdate=5 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928213640/http://neocha.com/magazine/being-chitrakar/|archive-date=28 September 2020}}</ref><ref name="मखु जिं त्वनागु">{{Cite web|url=https://www.filmybahar.com/18055/|title=प्रेममानको पुण्यतिथिमा मखु जिं त्वनागु|website=filmybahar.com|accessdate=5 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203220919/https://www.filmybahar.com/18055/|archive-date=3 December 2020}}</ref><ref name="Jewels of Newar Art">{{Cite web|url=http://www.bodhisattvagallery.com/exhibition/6|title=Jewels of Newar Art|website=bodhisattvagallery.com|accessdate=5 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621061734/http://www.bodhisattvagallery.com/exhibition/6|archive-date=21 June 2021}}</ref><ref name="रहेनन् चित्रकार प्रेममान">{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2020/08/16/15975858240839595.html|title=रहेनन् चित्रकार प्रेममान| website=ekantipur.com| accessdate=6 November 2020}}</ref> == जीवनी == [[चित्रकार]]को जन्म ९ डिसेम्बर १९४४ मा नेपालको काठमाडौँ उपत्यकाको [[नेवार जाति|नेवार]] समुदायको स्युचाटारमा भएको थियो। == पुरस्कार तथा सम्मान == * २०१६ (२०७२ बि.सं.): ''अर्निको राष्ट्रिय फाइन आर्ट्स एकेडेमिक ऑनर'' * १९९५ (२०५१ बि.सं. ): ''इन्द्र राज्यलक्ष्मी प्रज्ञा पुरस्कर'' * २००० (२०५६ बि.सं.): ''नरोत्तम दास इंदिरा श्रेष्ठ गुठी श्रेष्ठ पुरस्कार'' == सन्दर्भ == {{Reflist|2}} [[श्रेणी:सन् १९४४ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०२० मा मृत्यु]] [[श्रेणी:परम्परागत पौभा कलाकारहरू]] [[श्रेणी:नेपाली लेखकहरू]] [[श्रेणी:पौभा]] 22lb332b8dffn1hi4x9fmnqua25e87e 0 128572 1393121 1387317 2026-10-25T06:17:03Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393121 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislative session |name={{nowrap|पहिलो मधेश प्रदेश सभा}} |image=Province No 2 emblem.png |image_size= 125px |before= |after=[[दोस्रो मधेश प्रदेश सभा|दोस्रो सभा]] |body=[[मधेश प्रदेश सभा]] |state=[[मधेश प्रदेश]] |country=[[नेपाल]] |term_start=वि.सं. २०७४ माघ २१ |term_end=वि.सं. २०७९ असोज १<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/934891-1662514088.html |title=असोज १ देखि प्रदेश र प्रतिनिधिसभाको कार्यकाल सकिने |last=सुवेदी |first=ईश्वरी |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2023-01-15}}</ref> |government={{Unbulleted list|[[लालबाबु राउत मन्त्रिपरिषद्]]}} |chamber1=प्रदेश सभा |membership1=९३ |chamber1_leader1_type=सभामुख |chamber1_leader1={{nowrap|सरोज कुमार यादव ([[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]])}} |chamber1_leader2_type={{nowrap|उप सभामुख}} |chamber1_leader2={{nowrap|[[उपमा कुमारी देव]] ([[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]])}} |chamber1_leader3_type=[[मधेश प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] |chamber1_leader3={{Unbulleted list|{{nowrap|[[लालबाबु राउत]] ([[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]])}}}} |chamber1_leader4_type=[[विपक्षी नेता|प्रतिपक्ष दलको नेता]] |chamber1_leader4={{nowrap|राम सरोज यादव ([[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]])}}<br/>{{nowrap|[[जितेन्द्र प्रसाद सोनल]] ([[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]])}} |control1= |election=[[मधेश प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४]] |meeting_place={{nowrap|जिल्ला शिक्षा कार्यालय}},<br/>[[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]], [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |website={{url|http://pga.p2.gov.np/}} }} '''मधेश प्रदेशको पहिलो प्रदेश सभा''' वि.सं. २०७४ माघ २१ मा गठन भएको थियो। [[मधेश प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|वि.सं. २०७४ मङ्सिर १० र मङ्सिर २१]] मा निर्वाचन सम्पन्न भएपछि यो सभाको गठन भएको थियो। [[मधेश प्रदेश सभा]]मा १०७ जना सदस्यहरू रहेका छन् जसध्ये ६४ जना पहिलो पटक मतदान मार्फत निर्वाचित भएका थिए भने ४३ जना [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक]] तर्फबाट निर्वाचित भएका थिए। यो सभाको अवधि पाँच वर्षको हुन्छ। ==संरचना== ===वि.सं. २०७४ माघ=== [[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४]] पछि [[मधेश प्रदेश सभा]]को संरचना निम्नानुसार रहेको थियो। {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" |राजनीतिक दल ! colspan="3" |सिट |- !विजयी !'''+/−''' !जम्मा |- | colspan="5" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">प्रमुख राजनीतिक दल</span> |- |bgcolor="{{party color|Federal Socialist Forum, Nepal}}"| |[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] |२९ | | rowspan="2" |५४ |- |bgcolor="{{party color|Rastriya Janata Party Nepal}}"| |[[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] |२५ | |- | colspan="5" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">प्रमुख प्रतिपक्ष दल</span> |- |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |१९ | | rowspan="1" |१९ |- | colspan="5" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">थप प्रतिपक्ष दल</span> |- |bgcolor="{{party color|Nepal Communist Party}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |३२ | | rowspan="3" |३४ |- |bgcolor="{{party color|Nepal Federal Socialist Party}}"| |[[नेपाल सङ्घीय समाजवादी पार्टी]] |१ | |- |bgcolor="{{party color|Independent politician}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ]] |१ | |- class="unsortable" style="background-color:#E9E9E9" ! colspan="4" |जम्मा ! style="text-align:center;" |१०७ |} ===वि.सं. २०७७ बैशाख=== वि.सं. २०७६ बैशाख २३ मा मधेश प्रदेश सभाको प्रमुख राजनीतिक दल तथा [[उपेन्द्र यादव]]को नेतृत्वमा रहेको [[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] र [[बाबुराम भट्टराई]] नेतृत्वको [[नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल]] मिलेर [[समाजवादी पार्टी, नेपाल]] नामक राजनीतिक दल बनाएका थिए। यसै प्रकार वि.सं. २०७७ बैशाख १० गते यस प्रदेशको अर्को ठूलो राजनीतिक दल [[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] र [[समाजवादी पार्टी, नेपाल]] मिलेर [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] नामक राजनीतिक दल बनाएपछि यो मधेश प्रदेश सभाको सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक दल बन्न पुगेको थियो।<ref name="जसपा">{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/124826 |title=फुट्यो जसपा |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221112080828/https://www.himalkhabar.com/news/124826 |archive-date=2022-11-12 }}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" |राजनीतिक दल ! colspan="3" |सिट |- !विजयी !'''+/−''' !जम्मा |- | colspan="5" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">प्रमुख राजनीतिक दल</span> |- |bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}"| |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |५४ | | rowspan="1" |५४ |- | colspan="5" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">प्रमुख प्रतिपक्ष दल</span> |- |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |१९ | | rowspan="1" |१९ |- | colspan="5" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">थप प्रतिपक्ष दल</span> |- |bgcolor="{{party color|Nepal Communist Party}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |३२ | | rowspan="3" |३४ |- |bgcolor="{{party color|Nepal Federal Socialist Party}}"| |[[नेपाल सङ्घीय समाजवादी पार्टी]] |१ | |- |bgcolor="{{party color|Independent politician}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ]] |१ | |- class="unsortable" style="background-color:#E9E9E9" ! colspan="4" |जम्मा ! style="text-align:center;" |१०७ |} ===वि.सं. २०७८ असारदेखि हालसम्म=== वि.सं. २०७८ असार २२ मा [[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] र [[समाजवादी पार्टी, नेपाल]] मिलेर बनेको [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] नामक राजनीतिक दल विभाजित भएको थियो।<ref name="जसपा"/><ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/jspaa-phuttko-ddrle-juttyo-sttaako-khelle-phuttyo-183504 |title=जसपा : फुटको डरले जुट्यो, सत्ताको खेलले फुट्यो |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-11-11}}</ref> वि.सं. २०७८ असार २९ देखि वि.सं. २०७८ मङ्सिर ५ को बिचमा [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]], [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]], वि.सं. २०७७ फागुन २४ गते [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]]बाट विभाजित भएर बनेको [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] मिलेर सरकार गठन गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://onlineradionepal.gov.np/2021/11/21/225953.html |title=नेकपा समाजवादी प्रदेश २ सरकारमा सहभागी |website=रेडियो नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-11-11}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/pradesh-2/2021/08/17/162916977996481045.html |title=४ वर्षमा ४ प्रदेश प्रमुख |last=अजित तिवारी |first=सन्तोष सिंह |website=कान्तिपुर समाचार |language=ne |accessdate=2022-11-11}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" |राजनीतिक दल ! colspan="3" |सिट |- !विजयी !'''+/−''' !जम्मा |- | colspan="5" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">प्रमुख राजनीतिक दल</span> |- |bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}"| |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |३३ | | rowspan="4" |७१ |- |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |१८ | |- |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] |१३ | |- |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] |८ | |- | colspan="5" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">प्रमुख प्रतिपक्ष दल</span> |- |bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}"| |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |१४ | | rowspan="4" |२६ |- |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]] |८ | |- |bgcolor="{{party color|Nepal Federal Socialist Party}}"| |[[नेपाल सङ्घीय समाजवादी पार्टी]] |१ | |- |bgcolor="{{party color|Nepal Samajbadi Party}}"| |[[नेपाल समाजवादी पार्टी]]<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2022/07/24/165867903757743805.html |title=भट्टराई पक्षको दलको नाम ‘नेपाल समाजवादी पार्टी’ |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-11-12}}</ref> |३ | |- |bgcolor="{{party color|Independent politician}}"| |रिक्त |१० | |१० |- class="unsortable" style="background-color:#E9E9E9" ! colspan="4" |जम्मा ! style="text-align:center;" |१०७ |} == [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली]]बाट निर्वाचित सदस्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" !क्र.सं. ![[नेपालका निर्वाचन क्षेत्रहरू|निर्वाचन क्षेत्र]] !नाम ! colspan="2" |राजनीतिक दल !टिप्पणी |- | colspan="6" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">'''सप्तरी जिल्ला'''</span> |- |१ |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १ (क)]] |[[सत्य नारायण मण्डल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]] | |- |२ |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १ (ख)]] |[[नवल किशोर साह सुडी]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] | |- |३ |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २ (क)]] |[[शैलेन्द्र प्रसाद साह]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] | |- |४ |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २ (ख)]] |[[मनिष कुमार सुमन]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] | |- |५ |[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३ (क)]] |[[मोहम्मद समिम]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" |<br /> |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |६ |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३ (ख)]] |[[विदेश्वर प्रसाद यादव]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] | |- |७ |[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४ (क)]] |[[गोविन्दबहादुर नेउपाने]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- |८ |[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४ (ख)]] |[[अभिषेक यादव]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] | |- | colspan="6" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">'''सिराहा जिल्ला'''</span> |- |९ |[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १ (क)]] |[[लगन लाल चौधरी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]] | |- |१० |[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १ (ख)]] |[[अशोक कुमार यादव (सिराहा राजनीतिज्ञ)|अशोक कुमार यादव]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- |११ |[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २ (क)]] |[[विजय कुमार यादव]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] | |- |१२ |[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २ (ख)]] |[[मदन सेन प्रसाद श्रीवास्तव]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- |१३ |[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३ (क)]] |[[राम कुमार यादव]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] | |- |१४ |[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३ (ख)]] |[[प्रमोद कुमार यादव (सिराहा राजनीतिज्ञ)|प्रमोद कुमार यादव]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- |१५ |[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४ (क)]] |[[दिलिप कुमार साह]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] | |- |१६ |[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४ (ख)]] |[[सुरेश कुमार मण्डल]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] | |- | colspan="6" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">'''धनुषा जिल्ला'''</span> |- |१७ |[[धनुषा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा १ (क)]] |[[किशोरी साह कमल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]] | |- |१८ |[[धनुषा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा १ (ख)]] |[[रामचन्द्र मण्डल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] |दलद्वारा निलम्बित<ref name=":0">{{Cite web|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/109013/|title=Maoist Center sacks four Province 2 Assembly members joining UML|last=Republica|website=My Republica|language=en|access-date=2022-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20221110101718/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/109013/|archive-date=2022-11-10}}</ref> |- |१९ |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २ (क)]] |[[शैलेन्द्र कुमार यादव]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |२० |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २ (ख)]] |[[रामअशीष यादव]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |२१ |[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३ (क)]] |[[रामसरोज यादव]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" |<br /> |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |२२ |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३ (ख)]] |[[परमेश्वर साह सुडी]] | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" |<br /> |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |२३ |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४ (क)]] |[[ज्ञानेन्द्र कुमार यादव]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |२४ |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४ (ख)]] |[[शत्रुधन महतो]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- | colspan="6" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">'''महोत्तरी जिल्ला'''</span> |- |२५ |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १ (क)]] |[[शारदा देवी थापा]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]] | |- |२६ |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १ (ख)]] |[[भरत प्रसाद साह]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] | |- |२७ |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २ (क)]] |[[जयनुल राइन]] | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" |<br /> |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |२८ |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २ (ख)]] |[[सुरिता कुमारी साह]] | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" |<br /> |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |२९ |[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३ (क)]] |[[अभिराम शर्मा]] | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" |<br /> |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |३० |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३ (ख)]] |[[रानी कुमारी तिवारी]] | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" |<br /> |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |३१ |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४ (क)]] |[[कौशल कुमार यादव]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |३२ |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४ (ख)]] |[[सरोज कुमार सिंह]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- | colspan="6" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">'''सर्लाही जिल्ला'''</span> |- |३३ |[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १ (क)]] |[[उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ)|उपेन्द्र महतो]] | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" |<br /> |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |३४ |[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १ (ख)]] |[[बेची लुङ्गेली]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- |३५ |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २ (क)]] |[[गौरी नारायण साह तेली]] | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" |<br /> |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |३६ |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २ (ख)]] |[[अशोक कुमार यादव (सर्लाही राजनीतिज्ञ)|अशोक कुमार यादव]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |३७ |[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३ (क)]] |[[डिल्लीप्रसाद उप्रेती]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- |३८ |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३ (ख)]] |[[सञ्जय कुमार यादव]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |३९ |[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४ (क)]] |[[विरेन्द्र प्रसाद सिंह]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" |<br /> |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |४० |[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४ (ख)]] |[[उपेन्द्र प्रसाद कुशवाहा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" |<br /> |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |[[गोडैता नगरपालिका]]को नगर प्रमुख पदमा उम्मेदवारी दिन राजिनामा<ref name=":22">{{Cite web|url=https://provincialassembly.p2.gov.np/%e0%a4%b8%e0%a5%82%e0%a4%9a%e0%a4%a8%e0%a4%be/|title=सचिवालयको सूचना|website=प्रदेश सभा सचिवालय, प्रदेश नं.२, जनकपुरधाम|language=en-US|access-date=2022-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522075142/https://provincialassembly.p2.gov.np/%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A4%A8%E0%A4%BE/|archive-date=2022-05-22}}</ref> |- | colspan="6" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">'''रौतहट जिल्ला'''</span> |- |४१ |[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १ (क)]] |[[बाबुलाल साह कानु]] | bgcolor="olivedrab" | |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |४२ |[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १ (ख)]] |[[योगेन्द्र राय यादव]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |४३ |[[रौतहट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट २ (क)]] |[[नागेन्द्र प्रसाद सिन्हा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" |<br /> |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |४४ |[[रौतहट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट २ (ख)]] |[[राम किशोर कुमार यादव]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |४५ |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३ (क)]] |[[नागेन्द्र राय यादव]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- |४६ |[[रौतहट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३ (ख)]] |[[कुन्दन प्रसाद कुशवाहा]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] |दलद्वारा निलम्बित<ref>{{Cite web|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/109013/|title=Maoist Center sacks four Province 2 Assembly members joining UML|last=Republica|website=My Republica|language=en|access-date=2022-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20221110101718/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/109013/|archive-date=2022-11-10}}</ref> |- |४७ |[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४ (क)]] |[[धनलाल ठोकर]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" |<br /> |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |४८ |[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४ (ख)]] |[[शेख अबुलकलाम आजाद|शेखअबुल कलाम आजाद]] | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] |स्वतन्त्रको रूपमा विजयी तर पछि जसपामा प्रवेश<br />[[जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका|गढिमाई नगरपालिका]]को नगर प्रमुख पदमा उम्मेदवारी दिन राजिनामा<ref name=":23">{{Cite web|url=https://provincialassembly.p2.gov.np/%e0%a4%b8%e0%a5%82%e0%a4%9a%e0%a4%a8%e0%a4%be/|title=सचिवालयको सूचना|website=प्रदेश सभा सचिवालय, प्रदेश नं.२, जनकपुरधाम|language=en-US|access-date=2022-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522075142/https://provincialassembly.p2.gov.np/%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A4%A8%E0%A4%BE/|archive-date=2022-05-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/04/1113921|title=प्रदेशसभा सदस्‍य कलामले दिए राजीनामा|website=Online Khabar|language=en-US|access-date=2022-05-20}}</ref> |- | colspan="6" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">'''बारा जिल्ला'''</span> |- |४९ |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १ (क)]] |[[त्रिलोकी प्रसाद]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]] | |- |५० |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १ (ख)]] |[[सरोज कुमार यादव]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |५१ |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २ (क)]] |[[शारदा शङ्कर प्रसाद कलवार]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |५२ |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २ (ख)]] |[[बच्चा राउत अहिर]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |५३ |[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३ (क)]] |[[ज्वालाकुमारी शाह|ज्वाला कुमारी साह]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] |दलद्वारा निलम्बित<ref name=":0" /> |- |५४ |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३ (ख)]] |[[पारस प्रसाद साह]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |५५ |[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४ (क)]] |[[सुन्दर बहादुर विश्वकर्मा]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" |<br /> |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- |५६ |[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४ (ख)]] |[[जितेन्द्र प्रसाद सोनल]] | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" |<br /> |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- | colspan="6" bgcolor="grey" align="center" |<span style="color:white;">'''पर्सा जिल्ला'''</span> |- |५७ |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १ (क)]] |[[जनत अन्सारी]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |५८ |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १ (ख)]] |[[लालबाबु राउत|मोहम्मद लालबाबु राउत]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |५९ |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २ (क)]] |[[राजेश्वर प्रसाद साह]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" |<br /> |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |६० |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २ (ख)]] |[[रमेश प्रसाद कुर्मी]] | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" |<br /> |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |६१ |[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३ (क)]] |[[अब्दुल रहिम अन्सारी]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |६२ |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३ (ख)]] |[[प्रह्लाद गिरी गोस्वामी]] | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" |<br /> |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |६३ |[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४ (क)]] |[[शङ्कर प्रसाद चौधरी]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" |<br /> |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |६४ |[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४ (ख)]] |[[सिंहासन साह कलवार]] | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" |<br /> |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |} == [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली]]बाट निर्वाचित सदस्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" !क्र.सं. !सदस्य ! colspan="2" |राजनीतिक दल !टिप्पणी |- |१ |[[अलका कुमारी झा]] | bgcolor="olivedrab" | |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |२ |[[अनिता कुमारी यादव]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]] | |- |३ |[[अञ्जु कुमारी]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |४ |[[असिया देवी थरुनी]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |५ |[[बबिता कुमारी]] | bgcolor="olivedrab" | |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |६ |[[भीमा यादव]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |७ |[[चमेली देवी दास]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |८ |[[फूलिया देवी सदाय]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] | |- |९ |[[गीता कुमारी यादव]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |१० |[[हसिमा खातुन]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- |११ |[[जगत प्रसाद यादव]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] | |- |१२ |[[जगतारेण देवी सुडिन]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]] | |- |१३ |[[जानकी शरण साह]] | bgcolor="olivedrab" | |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |१४ |[[करिमा बेगम]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |१५ |[[किरण कुमारी राय]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |१६ |[[मञ्जु कुमारी यादव (महोत्तरी राजनीतिज्ञ)|मञ्जु कुमारी यादव]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |१७ |[[मञ्जु कुमारी यादव (भङ्गाहा)|मञ्जु कुमारी यादव]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- |१८ |[[मनोज कुमार सिंह]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]] | |- |१९ |[[नरेश कुमार यादव]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |२० |[[नेत्र विक्रम साह]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |२१ |[[निलम देवी भूमिहारनी]] | bgcolor="olivedrab" | |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] | |- |२२ |[[निरा कुमारी साह]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |२३ |[[ओम प्रकाश शर्मा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |२४ |[[प्रमिला देवी दास]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |२५ |[[पस्मिना कादरी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] |मोहम्मद समीरको स्थानमा मनोनित<ref>{{Cite web|url=https://thenepalipost.com/details/9424|title=Qadri Nominated As Vacant Proportional Member Of UCPN (Maiost)|website=The NepaliPost|language=en|access-date=2022-04-11}}</ref> |- |२६ |[[प्रमिला कुमारी यादव]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] | |- |२७ |[[रविन्द्र बैठा धोबी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- |२८ |[[रजिनी देवी बनरवाल]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |२९ |[[राम नरेश राय]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |३० |[[रिना यादव]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |३१ |[[रुबी कुमारी कर्ण]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] | |- |३२ |[[सावित्री देवी साह]] | bgcolor="#CD5C5C" | |[[नेपाल सङ्घीय समाजवादी पार्टी]] | |- |३३ |[[सञ्चमाया मोक्तान]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |३४ |[[सरस्वति चौधरी]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |३५ |[[शेख रासिद अली]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |३६ |[[शिव चन्द्र चौधरी]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |३७ |[[शोभा लामा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |३८ |[[श्याम परी देवी]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | |- |३९ |[[सीता गुरुङ]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एस)]] | |- |४० |[[सुनिता देवी मोची]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |४१ |[[उपमा कुमारी देव]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- |४२ |[[उषा कुमारी]] | bgcolor="FFC0CB" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] | |- | - |[[मोहम्मद समीर]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माके)]] |दलद्वारा निलम्बित<ref>{{Cite web|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/109013/|title=Maoist Center sacks four Province 2 Assembly members joining UML|last=Republica|website=My Republica|language=en|access-date=2022-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20221110101718/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/109013/|archive-date=2022-11-10}}</ref> |- |४३ |[[डिम्पल कुमारी झा]] | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" | |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] |मृत्यु<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/04/1114472|title=पूर्व राज्यमन्त्री डिम्पल कुमारी झाको निधन|website=Online Khabar|language=en-US|access-date=2022-04-24}}</ref> |- ! colspan="4" |स्रोत: [https://web.archive.org/web/20221110101714/http://result.election.gov.np/ElectionResultStatePR.aspx नेपाल निर्वाचन आयोग] ! |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{नेपाली विधायकहरूको सूची}} [[श्रेणी:मधेश प्रदेश सभाका सदस्यहरू]] hfskni894qkw3ptwrwc2kpcjlhiv1l2 0 129894 1393083 1319522 2026-10-24T14:25:27Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393083 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = गासा जिल्ला | native_name = མགར་ས་རྫོང་ཁག | settlement_type = [[भुटानका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | image_map = Gasa in Bhutan.svg | coordinates = {{coord|28|0|N|90|0|E|region:BT|display=inline,title}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|भुटान}} | seat_type = [[मुख्यालय|सदरमुकाम]] | seat = [[गासा]] | area_footnotes = <ref name="nsb.gov.bt 2010"/> | area_total_km2 = 3117.74 | elevation_max_footnotes = <ref name="nsb.gov.bt 2010"/> | elevation_max_m = 4500 | elevation_min_footnotes = <ref name="nsb.gov.bt 2010"/> | elevation_min_m = 1500 | population_footnotes = <ref name="nsb.gov.bt 2010"/> | pop_est_as_of = २०१० | population_est = 3,396 | population_density_km2 = auto | timezone = [[भुटान समय]] | utc_offset = +६ | website = {{URL|www.gasa.gov.bt|आधिकारिक वेबसाइट}} }} '''गासा जिल्ला''' ({{lang-dz|མགར་ས་རྫོང་ཁག}}) [[भुटान]] सम्मिलित [[भुटानका जिल्लाहरू|२० जिल्ला मध्ये एक]] हो। गासा जिल्लाको राजधानी गासा नजिकैको [[गासा जोङ]] हो। यो काउन्टीको सुदूर उत्तरमा अवस्थित छ र तिब्बती [[हिमालय]]को मध्य र उच्च क्षेत्रहरूमा फैलिएको छ। गासाको क्षेत्रफल{{convert|3117.74|km2|abbr=on}} छ। == इतिहास == गासा पहिले [[पुनाखा जिल्ला]]को [[बङ्गलादेशका उपजिल्लाहरू|उपजिल्ला]] थियो। सन् १९९२ मा सातौं पञ्चवर्षीय योजनाको शुरुवातमा यो छुट्टै जोङ्खाग बनेको थियो।<ref name="nsb.gov.bt 2010">{{cite web|url=http://www.nsb.gov.bt/pub/ads/gasa.pdf|title=Annual Dzongkhag Statistics 2010: Gasa|year=2010|publisher=[National Statistics Bureau], Government of Bhutan|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825210256/http://www.nsb.gov.bt/pub/ads/gasa.pdf|archive-date=25 August 2011|access-date=22 August 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110825210256/http://www.nsb.gov.bt/pub/ads/gasa.pdf |date=25 August 2011 }}</ref> == प्रशासनिक विभाजनहरू == गासा जिल्लालाई चार गाउँ खण्डमा विभाजन गरिएको छ:<ref name="nsb.gov.bt 20102">{{cite web|url=http://www.nsb.gov.bt/pub/ads/gasa.pdf|title=Annual Dzongkhag Statistics 2010: Gasa|year=2010|publisher=[National Statistics Bureau], Government of Bhutan|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825210256/http://www.nsb.gov.bt/pub/ads/gasa.pdf|archive-date=25 August 2011|access-date=22 August 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110825210256/http://www.nsb.gov.bt/pub/ads/gasa.pdf |date=25 August 2011 }}</ref><ref name="election 2011">{{cite web|url=http://www.election-bhutan.org.bt/2011/finaldelimitation/gasa.pdf|title=Gewogs and chiwogs in Gasa (2011)|year=2011|publisher=[Election Commission], Government of Bhutan|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002184138/http://www.election-bhutan.org.bt/2011/finaldelimitation/gasa.pdf|archive-date=2 October 2011|access-date=28 July 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002184138/http://www.election-bhutan.org.bt/2011/finaldelimitation/gasa.pdf |date=2 October 2011 }}</ref> # खामेद # खातोद # लाया # लुनाना == भूगोल == सबै गासा भुटानको वातावरणीय रूपमा [[संरक्षित क्षेत्र]] हो।<ref name="BTF12">{{cite web|url=http://www.bhutantrustfund.bt/parks-of-bhutan|title=Parks of Bhutan|work=Bhutan Trust Fund for Environmental Conservation online|publisher=Bhutan Trust Fund|archive-url=https://web.archive.org/web/20120321193941/http://www.bhutantrustfund.bt/parks-of-bhutan|archive-date=21 March 2012|access-date=26 March 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110702041330/http://www.bhutantrustfund.bt/parks-of-bhutan |date=2 July 2011 }}</ref> जिल्लाका अधिकांश भागहरू जिग्मे दोर्जी राष्ट्रिय निकुञ्ज (खामाद, खातोद, लाया, लुनाना गेवग्स) भित्र पर्दछन्, यद्यपि गासाको उत्तरपूर्वी भागहरू वाङ्चुक सेन्टेनियल पार्क (लुनाना गेवोग) को हिस्सा हुन्।<ref name="BTF12" /> == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[भुटानका जिल्लाहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://web.archive.org/web/20141015110247/http://www.gasa.gov.bt/ आधिकारिक वेबसाइट] {{भुटानका जिल्लाहरू}} [[श्रेणी:भुटानका जिल्लाहरू]] 3jmdm61j4mm7gbp30ygeo3ni2j88u6a 0 129902 1393125 1321575 2026-10-25T06:50:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393125 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = पारो जिल्ला | native_name = སྤ་རོ་རྫོང་ཁག | native_name_lang = dz | settlement_type = [[भुटानका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | image_map = Paro in Bhutan.svg | map_caption = भुटानमा पारो जिल्लाको नक्सा | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|भुटान}} | seat_type = [[मुख्यालय|सदरमुकाम]] | seat = ट्शोङ्ग्दुए | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 1,293 | population_total = 46,316 | population_as_of = 2017 | population_density_km2 = auto | timezone = [[भुटान समय]] | utc_offset = +६ | website = {{URL|www.paro.gov.bt|आधिकारिक वेबसाइट}} }} '''पारो जिल्ला''' [[भुटान]]को [[भुटानका जिल्लाहरू|एउटा जिल्ला]] हो। यो भुटानको सबैभन्दा ऐतिहासिक उपत्यका मध्ये एक हो। व्यापारिक सामानहरू र आक्रमणकारी [[तिब्बती साम्राज्य|तिब्बती]]हरू दुवै उपत्यकाको टाउकोको पासबाट आएका थिए, जसले पारोलाई भुटानी जिल्लाको तिब्बतसँग सबैभन्दा नजिकको सांस्कृतिक सम्बन्ध प्रदान गर्‍यो। पारोले भुटानको एक मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल [[पारो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]] समावेश गर्दछ। == प्रशासनिक विभाजनहरू == पारो जिल्लाहरू दश गाउँ खण्डहरू समावेश गर्दछ:<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.election-bhutan.org.bt/2011/finaldelimitation/Paro.pdf|title=Chiwogs in Paro|year=2011|publisher=Election Commission, [[Government of Bhutan]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002184808/http://www.election-bhutan.org.bt/2011/finaldelimitation/Paro.pdf|archive-date=2 October 2011|access-date=28 July 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002184808/http://www.election-bhutan.org.bt/2011/finaldelimitation/Paro.pdf |date=2 October 2011 }}</ref> # डोगा # डोपसरी # डोटेङ # हुन्ग्रेल # लमगोंग # लुन्ग्नी # नाजा # सापा # सेन्टो # वान्ग्चंग == भूगोल == पारो जिल्लाको पश्चिममा [[हा जिल्ला]], उत्तरमा [[तिब्बत]], पूर्वमा [[थिम्पु जिल्ला]] र दक्षिणमा [[चुख्खा जिल्ला|चुखा जिल्ला]] रहेको छ।<ref name=":0" /> उत्तरी पारो जिल्ला (डोटेङ र त्सेन्टोका गेवगहरू) ले जिग्मे दोर्जी राष्ट्रिय निकुञ्जको अंश र यसलाई छिमेकी हा जिल्लाको टोर्सा स्ट्रिट नेचर रिजर्भसँग जोड्ने जैविक कोरिडोर समावेश गर्दछ।<ref name="BTF1">{{cite web|url=http://www.bhutantrustfund.bt/parks-of-bhutan|title=Parks of Bhutan|work=Bhutan Trust Fund for Environmental Conservation online|publisher=Bhutan Trust Fund|archive-url=https://web.archive.org/web/20110702041330/http://www.bhutantrustfund.bt/parks-of-bhutan|archive-date=2 July 2011|access-date=26 March 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110702041330/http://www.bhutantrustfund.bt/parks-of-bhutan |date=2 July 2011 }}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[भुटानका जिल्लाहरू]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://web.archive.org/web/20091011142241/http://www.paro.gov.bt/ आधिकारिक वेबसाइट] {{भुटानका जिल्लाहरू}} [[श्रेणी:भुटानका जिल्लाहरू]] eow1771v5up4pthftwy3za4k56jivzq 0 129904 1393128 1165947 2026-10-25T07:35:19Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393128 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = पेमागत्सेल जिल्ला | native_name = པད་མ་དགའ་ཚལ་རྫོང་ཁག | native_name_lang = dz | settlement_type = [[भुटानका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | image_map = Pemagatshel in Bhutan.svg | map_caption = भुटानको पेमागत्सेल जिल्लाको नक्सा | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|भुटान}} | seat_type = सदरमुकाम | seat = [[पेमागत्सेल]] | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 1,030 | population_total = 23,632 | population_as_of = २०१७ | population_density_km2 = auto | timezone = [[भुटान समय]] | utc_offset = +६ | website = {{URL|www.pemagatshel.gov.bt|आधिकारिक वेबसाइट}} }} '''पेमागत्सेल जिल्ला''' [[भुटान]]को [[भुटानका जिल्लाहरू|२० जिल्लाहरू मध्ये एक]] हो। स्थानीय बासिन्दाहरू त्साङ्ला (शार्चोपखा) बोल्छन्, एक पूर्वी बोडिस भाषा जुन पूर्वी भुटानको [[सम्पर्क भाषा]] हो।<ref name="vanDriem93">{{cite web|url=http://repository.forcedmigration.org/pdf/?pid=fmo:3003|title=Language Policy in Bhutan|last=van Driem|first=George L.|year=1993|publisher=[[School of Oriental and African Studies|SOAS]]|location=[[London]]|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20101101084255/http://repository.forcedmigration.org/pdf/?pid=fmo%3A3003|archive-date=2010-11-01|author-link=George van Driem|access-date=2011-01-18|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101101084255/http://repository.forcedmigration.org/pdf/?pid=fmo%3A3003 |date=2010-11-01 }}</ref> पेमागत्सेल जिल्ला, सन् २००५ को अनुसार, १३,८६४ को जनसङ्ख्या थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.geohive.com/cntry/bhutan.aspx?levels=Pemagatshel|title=The Kingdom of Bhutan - Pemagatshel|publisher=GeoHive online|access-date=2011-07-14}}</ref> == प्रशासनिक विभाजनहरू == पेमागत्शेल जिल्लालाई एघार गाउँ खण्डमा विभाजन गरिएको छ:<ref>{{cite web|url=http://www.election-bhutan.org.bt/2011/finaldelimitation/pgatshel.pdf|title=Chiwogs in Pema Gatshel|year=2011|publisher=Election Commission, [[Government of Bhutan]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002185051/http://www.election-bhutan.org.bt/2011/finaldelimitation/pgatshel.pdf|archive-date=2011-10-02|access-date=2011-07-28|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002185051/http://www.election-bhutan.org.bt/2011/finaldelimitation/pgatshel.pdf |date=2011-10-02 }}</ref> # छिमुङ # चोखोरलिंग # चोंग्शिंग बोरङ # डेचेन्लिङ # डुङ्गमेड # खर # नानोङ # नोर्बुगंग # सुमार # युरुङ # जोबेल == भूगोल == दक्षिणपश्चिमी पेमागात्सेल (नोर्बुगाङको गाउँ) ले शाही मानस राष्ट्रिय निकुञ्जको भाग समावेश गर्दछ।<ref name="BTF1">{{cite web|url=http://www.bhutantrustfund.bt/parks-of-bhutan|title=Parks of Bhutan|work=Bhutan Trust Fund for Environmental Conservation online|publisher=Bhutan Trust Fund|archive-url=https://web.archive.org/web/20110702041330/http://www.bhutantrustfund.bt/parks-of-bhutan|archive-date=2011-07-02|access-date=2011-03-26|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110702041330/http://www.bhutantrustfund.bt/parks-of-bhutan |date=2011-07-02 }}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[भुटानका जिल्लाहरू]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://web.archive.org/web/20100303092038/http://www.pemagatshel.gov.bt/gewogDetail.php?id=38 आधिकारिक वेबसाइट] {{भुटानका जिल्लाहरू}} [[श्रेणी:भुटानका जिल्लाहरू]] oyaaedsre5xno8goskwso5w3llp7iif 0 129906 1393127 1205270 2026-10-25T07:12:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393127 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = पुनाखा जिल्ला | native_name = སྤུ་ན་ཁ་རྫོང་ཁག | native_name_lang = dz | settlement_type = [[भुटानका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | image_map = Punakha in Bhutan.svg | map_caption = भुटानको पुनाखा जिल्लाको नक्सा | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|भुटान}} | seat_type = सदरमुकाम | seat = [[पुनाखा]] | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 1,110 | population_total = 28,740 | population_as_of = २०१७ | population_density_km2 = auto | timezone = [[भुटान समय]] | utc_offset = +६ | website = {{URL|www.punakha.gov.bt|आधिकारिक वेबसाइट}} }} '''पुनाखा जिल्ला''' [[भुटान]] सम्मिलित [[भुटानका जिल्लाहरू|२० जिल्ला मध्ये एक]] हो। यो [[थिम्पु जिल्ला|थिम्पु]], [[गासा जिल्ला|गासा]], र [[वाङ्डु फोड्रङ जिल्ला]]हरू द्वारा सिमाना छ। जिल्लाको प्रमुख भाषा [[जोङ्खा भाषा|जोङ्खा]] हो। == प्रशासनिक विभाजनहरू == पुनाखा जिल्लालाई एघार गाउँ खण्डमा विभाजन गरिएको छ:<ref>{{cite web|url=http://www.election-bhutan.org.bt/2011/finaldelimitation/Punakha.pdf|title=Chiwogs in Punakha|year=2011|publisher=Election Commission, [[Government of Bhutan]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002185158/http://www.election-bhutan.org.bt/2011/finaldelimitation/Punakha.pdf|archive-date=2011-10-02|access-date=2011-07-28|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002185158/http://www.election-bhutan.org.bt/2011/finaldelimitation/Punakha.pdf |date=2011-10-02 }}</ref> # बार्प # छबु # जोमो # घोएन्शरि # गुमा # कब्जिस # लिङ्मुख # शेङ्गा बिजिमे # ट्यालोग # टोपिसा # टोवाङ == भूगोल == पुनाखा जिल्लाको आधा भन्दा बढी ([[छुबु]], गोएनसरी, काबिसा र टोवाङ गाउँहरू) भुटानको [[संरक्षित क्षेत्र]]हरू मध्ये एक [[जिग्मे दोर्जी राष्ट्रिय निकुञ्ज]]भित्र पर्दछ। जिल्लाले [[थिम्पु जिल्ला]]को सिमानामा जैविक कोरिडोरहरू पनि समावेश गर्दछ।<ref name="BTF1">{{cite web|url=http://www.bhutantrustfund.bt/parks-of-bhutan|title=Parks of Bhutan|work=Bhutan Trust Fund for Environmental Conservation online|publisher=Bhutan Trust Fund|archive-url=https://web.archive.org/web/20110702041330/http://www.bhutantrustfund.bt/parks-of-bhutan|archive-date=2011-07-02|access-date=2011-03-26|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110702041330/http://www.bhutantrustfund.bt/parks-of-bhutan |date=2011-07-02 }}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[भुटानका जिल्लाहरू]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://web.archive.org/web/20090810164802/http://www.punakha.gov.bt/ आधिकारिक वेबसाइट] {{भुटानका जिल्लाहरू}} [[श्रेणी:भुटानका जिल्लाहरू]] os66m441omb72p4brn8i22eprkrposf 0 130002 1393120 1387316 2026-10-25T06:14:17Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393120 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislative session |name={{nowrap|पहिलो बागमती प्रदेश सभा}} |image= |image_size= 125px |before= |after=[[दोस्रो बागमती प्रदेश सभा|दोस्रो सभा]] |body=[[बागमती प्रदेश सभा]] |state=[[बागमती प्रदेश]] |country=[[नेपाल]] |term_start=वि.सं. २०७४ माघ १८ |term_end=वि.सं. २०७९ असोज ३<ref>{{Cite web |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/96108/2022-09-19 |title=औसत उपलब्धिमै सकियो बागमती प्रदेश सभाको पहिलो कार्यकाल |last=शिवाकोटी |first=सुदीप |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2023-01-15 }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |government={{Unbulleted list|[[डोरमणि पौडेल मन्त्रिपरिषद्]]|[[अष्टलक्ष्मी शाक्य मन्त्रिपरिषद्]]|[[राजेन्द्र पाण्डे मन्त्रिपरिषद्]]}} |chamber1=प्रदेश सभा |membership1=११० |chamber1_leader1_type=सभामुख |chamber1_leader1={{nowrap|सानुकुमार श्रेष्ठ ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]])}} |chamber1_leader2_type={{nowrap|उप सभामुख}} |chamber1_leader2={{nowrap|राधिका तामाङ ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]])}} |chamber1_leader3_type=[[बागमती प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] |chamber1_leader3={{Unbulleted list|{{nowrap|[[डोरमणि पौडेल]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]])}}|{{nowrap|[[अष्टलक्ष्मी शाक्य]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]])}}|{{nowrap|[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]])}}}} |chamber1_leader4_type=[[विपक्षी नेता|प्रतिपक्ष दलको नेता]] |chamber1_leader4={{nowrap|इन्द्रबहादुर बानियाँ ([[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]])}}<br/>{{nowrap|[[अष्टलक्ष्मी शाक्य]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]])}} |control1= |election=[[बागमती प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४]] |meeting_place={{nowrap|क्षेत्रीय शिक्षा निर्देशनालय}},<br/>[[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]], [[मकवानपुर जिल्ला]] |website={{url|pradeshsabha.p3.gov.np}} }} '''बागमती प्रदेशको पहिलो प्रदेश सभा''' वि.सं. २०७४ माघ १८ मा गठन भएको थियो। [[बागमती प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|वि.सं. २०७४ मङ्सिर १० र मङ्सिर २१]] मा निर्वाचन सम्पन्न भएपछि यो सभाको गठन भएको थियो। [[बागमती प्रदेश सभा]]मा ११० जना सदस्यहरू रहेका छन् जसध्ये ६६ जना पहिलो पटक मतदान मार्फत निर्वाचित भएका थिए भने ४४ जना [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक]] तर्फबाट निर्वाचित भएका थिए। यो सभाको अवधि वि.सं. २०७४ माघ १८ मा सुरु भएर वि.सं. २०७९ असोज ३ मा समाप्त भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://english.onlinekhabar.com/first-session-of-province-3-assembly-to-begin-next-week.html|title=First session of Province 3 assembly to begin next week|website=OnlineKhabar English News|language=en-GB|accessdate=2020-12-30}}</ref> सभाको कार्यकालमा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]बाट [[डोरमणि पौडेल]] र [[अष्टलक्ष्मी शाक्य]] मुख्यमन्त्री भएका थिए भने [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]बाट [[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]] मुख्यमन्त्री बनेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/uml-pp-leader-dor-mani-paudel-appointed-cm-of-province-3|title=UML PP leader Dor Mani Paudel appointed CM of Province 3|date=11 February 2018|website=The Himalayan Times|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210708192553/https://thehimalayantimes.com/nepal/uml-pp-leader-dor-mani-paudel-appointed-cm-of-province-3|archivedate=8 July 2021|accessdate=8 July 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://english.khabarhub.com/2021/18/203843/|title=Asta Laxmi sworn-in as Chief Minister of Bagmati Province|date=18 August 2021|publisher=Khabarhub|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210818173953/https://english.khabarhub.com/2021/18/203843/|archivedate=18 August 2021|accessdate=18 August 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2021/10/28/rajendra-pandey-appointed-chief-minister-of-bagmati-province|title=Rajendra Pandey appointed chief minister of Bagmati|website=kathmandupost.com|language=English|accessdate=2022-06-03}}</ref> सभामुखमा सानुकुमार श्रेष्ठ र उपसभामुखमा राधिका तामाङ थिए।<ref name=":0">{{Cite news|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/sanu-kumar-shrestha-elected-state-assembly-speaker-of-province-3/|title=Sanu Kumar Shrestha elected State Assembly Speaker of Province 3|date=2018-02-10|work=The Himalayan Times|access-date=2018-03-27|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.setopati.com/political/117034/|title=Tamang elected deputy speaker of Province 3 unopposed|website=Setopati|accessdate=2020-12-30}}</ref> == रचना == {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" |राजनीतिक दल ! colspan="2" | सिटहरू |- ! चुनावपछि ! विघटनको समयमा |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] | ५८ | ४२ |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] | २३ | २३ |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | २१ | २२ |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] | - | १३ |- | bgcolor="{{party color|Bibeksheel Sajha Party}}" | | [[विवेकशील साझा पार्टी]] | ३ | ३ |- | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | १ | २ |- | bgcolor="{{party color|Nepal Workers Peasants Party}}" | | [[नेपाल मजदुर किसान पार्टी|नेपाल मजदूर किसान पार्टी]] | २ | २ |- | bgcolor="{{party color|Independent}}" | | [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | १ | १ |- | | राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (लोकतान्त्रिक) | १ | - |- | | खाली | - | ३ |- |- ! colspan="2" | कुल ! ! ११० |} == नेताहरू == {{multiple image | align = | direction = | width = | caption_align = center | header_align = center | header = <big>सभामुख र उपसभामुख</big> | image1 = | width1 = 155 | alt1 = सानु कुमार श्रेष्ठ | caption1 = [[सानु कुमार श्रेष्ठ]] ([[नेकपा एमाले]]),<br/>बाट माघ २८, २०७४ | image2 = | width2 = 156 | alt2 = राधिका | caption2 = [[राधिका तामांग]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|माओवादी केन्द्र]]),<br/>बाट माघ २८, २०७४ }} === पदाधिकारीहरू === * प्रदेश सभाको सभामुख : माननीय सानु कुमार श्रेष्ठ<ref name=":0"/> ** प्रदेश सभा उपसभामुख : राधिका तामाङ<ref>{{Cite news|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/tamang-unanimously-elected-deputy-speaker-province-3/|title=Tamang unanimously elected deputy speaker of Province-3|date=2018-02-11|work=The Himalayan Times|access-date=2018-03-27|language=en-US}}</ref> * [[बागमती प्रदेशको मुख्यमन्त्री]] ** माननीय [[डोरमणि पौडेल]]<ref>{{Cite news|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/dormani-poudel-elected-uml-pp-leader/|title=Dor Mani Poudel elected UML PP leader|date=2018-02-09|work=The Himalayan Times|access-date=2018-03-27|language=en-US}}</ref> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) (वि.सं. २०७८ भदौ २ सम्म) ** माननीय [[अष्टलक्ष्मी शाक्य]]<ref>{{Cite web|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/102467/|title=NCP's Dahal-Nepal faction picks Ashta Laxmi Shakya as provincial parliamentary party leader of Bagmati|last=Republica|website=My Republica|language=en|accessdate=2020-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221125172322/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/102467/|archive-date=2022-11-25}}</ref> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) (वि.सं. २०७८ भदौ २ – २०७८ कार्तिक १०) ** माननीय [[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)]]) (वि.सं. २०७८ कार्तिक १० देखि वि.सं. २०७९ असोज ३ सम्म) * विपक्षी दलका नेता ** इन्द्रबहादुर बानिया<ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-02-08/indra-bahadur-baniya-elected-nc-pp-leader-of-province-3.html|title=Indra Bahadur Baniya elected NC PP leader of Province 3|access-date=2018-03-27|language=en}}</ref> ([[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]) (वि.सं. २०७८ कार्तिक १० सम्म) ** [[अष्टलक्ष्मी शाक्य]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) (वि.सं. २०७८ कार्तिक १० सम्म) === संसदीय दलका नेताहरू === * [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] संसदीय दलको नेता: ** [[डोरमणि पौडेल]] (वि.सं. २०७८ भदौ २ सम्म) ** [[अष्टलक्ष्मी शाक्य]] (वि.सं. २०७८ भदौ २ देखि २०७८ कार्तिक १० देखि) * [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] संसदीय दलको नेता : शालिकराम जमकट्टेल ** [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] संसदीय दलको उपनेता : कुमारी मोक्तान * [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] संसदीय दलको नेता इन्द्रबहादुर बानियाँ ** [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] संसदीय दलको उपनेता : कृष्णलाल भडेल * [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)]] संसदीय दलको नेता : [[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]] ** [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)]]को संसदीय दलको उपनेता : कृष्णप्रसाद शर्मा * [[विवेकशील साझा पार्टी|विवेकशील साझा]] पार्टीका संसदीय दलको नेता : रमेश पौड्याल * [[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]] संसदीय दलको नेता : सुरेन्द्रराज गोसाई === सचेतकहरू === * [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]को प्रमुख सचेतक : दीपक निरौला * [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]को प्रमुख सचेतक : बुद्धिमान माझी ** सचेतक ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]): प्रतिमा श्रेष्ठ * [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]की प्रमुख सचेतक : राधा घले <ref name=":2">{{Cite web|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/38867/|title=Radha Ghale appointed Province 3 NC PP chief whip|last=Republica|website=My Republica|language=en|accessdate=2020-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221125172324/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/38867/|archive-date=2022-11-25}}</ref> ** सचेतक (नेपाली कांग्रेस): छिरिङ दोर्जे लामा <ref name=":2" /> * [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)]]को प्रमुख सचेतक : मुनु सिग्देल ** सचेतक ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)]]): बसुन्धरा हुमागाईं == सदस्यहरू == {| class="wikitable sortable" !निर्वाचन क्षेत्र/रिक्त भएमा, [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|(समानुपातिक समूह)]] !सदस्य ! colspan="2" |राजनीतिक दल |- | |आङ्देन्डी लामा | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९ (क)]] |अजयक्रान्ति शाक्य | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १ (क)]] |अरुणप्रसाद नेपाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |आशमाया तामाङ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८ (ख)]] |[[अष्टलक्ष्मी शाक्य]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १ (ख)]] |बद्री मैनाली | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |बलराम पौडेल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७ (क)]] |बसन्तप्रसाद मानन्धर | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- |[[काभ्रेपलान्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलान्चोक २ (ख)]] |बसुन्धरा हुमागाई | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- | |बेलीमैया घले | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |भावना सुवेदी | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- | |भिमसेन खत्री | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- | |विजय श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- | |विजुलाकुमारी बर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- |[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २ (क)]] |विनोदकुमार खड्का | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |विराजभक्त श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Bibeksheel Sajha Party}}" | |[[विवेकशील साझा पार्टी]] |- |[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १ (क)]] |विशाल खड्का | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २ (ख)]] |बुद्धिमान माझी | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[काभ्रेपलान्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलान्चोक १ (ख)]] |चन्द्रबहादुर लामा | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १ (ख)]] |चेतनाथ सञ्जेल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३ (क)]] |छिरिङ दोर्जे लामा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १ (क)]] |दावा दोर्जे लामा | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |देवकी श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |दिनेश महर्जन | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५ (ख)]] |दिपक निरौला | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १ (क)]] |दीपेन्द्र श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- |[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १ (ख)]] |[[डोरमणि पौडेल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |डा. राजाराम कार्की क्षेत्री | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १ (ख)]] |गणेशप्रसाद दुलाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २ (क)]] |घनश्याम दाहाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- | |गिता वाग्ले | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- | |गोमा भुर्तेल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २ (ख)]] |ज्ञानेन्द्र शाक्य | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |हिमाली गोले | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २ (ख)]] |हीरानाथ खतिवडा | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २ (ख)]] |इन्द्रबहादुर बानियाँ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- | |इन्द्रमाया गुरुङ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- |[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २ (ख)]] |जगतबहादुर सिंखडा | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- | |जीवन डङ्गोल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३ (ख)]] |जीवन खड्का | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |जुनेलीमाया श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १ (ख)]] |कैलाशप्रसाद ढुङ्गेल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |कल्पना नेपाली | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- | |कञ्चन खनाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९ (ख)]] |केशवप्रसाद पोखरेल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २ (क)]] |केशवराज पाण्डे | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १ (क)]] |कृष्णलाल भँडेल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- |[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३ (क)]] |कृष्णप्रसाद भुर्तेल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १ (ख)]] |कृष्णप्रसाद शर्मा खनाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- |[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २ (क)]] |कुमारी मोक्तान | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४ (ख)]] |कुसुमकुमार कार्की | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- |[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १ (क)]] |लालकुमारी पुन | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[काभ्रेपलान्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलान्चोक २ (क)]] |लक्ष्मण लम्साल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- |[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १ (क)]] |लेखनाथ दाहाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २ (क)]] |माधवप्रसाद पौडेल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- | |मैना आछामी | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २ (ख)]] |मणिराम फुयाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |मिलनबाबु श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- | |मिना ज्ञवाली (नेपाल) | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- | |मुनी सिग्देल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५ (क)]] |नारायण बहादुर सिलवाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४ (क)]] |नरोत्तम वैद्य | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- | |न्हुक्षे नारायण श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- |[[सिन्धुपाल्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक २ (ख)]] |निमा लामा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- | |ओमबहादुर ग्लान | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- | |पार्वती सिलवाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- |[[रसुवा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रसुवा १ (क)]] |प्रभात तामाङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- |[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १ (ख)]] |प्रदीपकुमार कटुवाल क्षेत्री केसी | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७ (ख)]] |प्रकाश श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |प्रतिमा श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १ (क)]] |प्रेमबहादुर पुलामी | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[रसुवा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रसुवा १ (ख)]] |प्रेमबहादुर तामाङ |bgcolor=#FFC0CB | |जनता समाजवादी पार्टी{{Efn|मापदण्ड पुरा नगरेकोले [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]को प्रतिनिधित्व गरेको |name=IND|group=}} |- |[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १० (क)]] |पुकार महर्जन | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- | |रचना खड्का | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |राधा घले | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १ (क)]] |राधिका तामाङ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३ (क)]] |रामकाजी महर्जन | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- | |रजनी अमात्य जोन्छे | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- | |राजेन्द्र गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- |[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २ (ख)]] |राजेन्द्रमान श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- |[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १ (क)]] |राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८ (क)]] |राजेश शाक्य | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २ (क)]] |रामकुमार अधिकारी | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३ (ख)]] |रामलाल महतो | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- |[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १० (ख)]] |राम आले मगर | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- | |रमेश पौड्याल | bgcolor="{{party color|Bibeksheel Sajha Party}}" | |[[विवेकशील साझा पार्टी]] |- |[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३ (ख)]] |रामेश्वर फुयाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] |- |[[काभ्रेपलान्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलान्चोक १ (क)]] |रत्नप्रसाद ढकाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- | |रीना गुरुङ | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |- | |रिता माझी | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी |- |[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १ (ख)]] |सालिकराम जमर्कट्टेल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- | |शान्ताबहादुर प्रजा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २ (क)]] |सानुकुमार श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |सरस्वती बस्नेत | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |सरस्वती बाटी | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १ (ख)]] |सरेश नेपाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १ (क)]] |शान्तिप्रसाद पौडेल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |शान्ति थिङ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २ (क)]] |शशिजङ्ग थापा | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |शोभा शाक्य | bgcolor="{{party color|Bibeksheel Sajha Party}}" | |[[विवेकशील साझा पार्टी]] |- | |सिता अधिकारी | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- | |सिता लामा | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- | |सृजना सायजू | bgcolor="{{party color|Nepal Workers Peasants Party}}" | |[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]] |- |[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १ (ख)]] |सुरेन्द्रराज गोसाई | bgcolor="{{party color|Nepal Workers Peasants Party}}" | |[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]] |- | |उर्मिला कर्मचार्य | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६ (ख)]] |योगेन्द्रराज सङ्ग्रौला | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सिन्धुपाल्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक २ (क)]] |युवराज दुलाल | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |- ! colspan="4" |स्रोत: [https://web.archive.org/web/20221110101714/http://result.election.gov.np/ElectionResultStatePR.aspx निर्वाचन आयोग] |} === उपचुनाव === {| class="wikitable" !निर्वाचन क्षेत्र/<abbr>समानुपातिक</abbr> समूह ! बहालवाला ! colspan="2" | राजनीतिक दल ! रिक्त मिति ! रिक्तताको कारण ! नयाँ सदस्य ! colspan="2" | राजनीतिक दल |- | [[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १ (क)]] | हरिशरण लामिछाने | rowspan="4" bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | | rowspan="4" | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] | वि.सं. २०७५ वैशाख ३१ | मृत्यु<ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-05-14/province-3-lawmaker-lamichhane-dies.html|title=Province 3 lawmaker Lamichhane dies|access-date=2018-11-11|language=en}}</ref> | कृष्णलाल भँडेल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |- | [[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १(ख)]] | पशुपति चौलागाईं | वि.सं. २०७८ वैशाख २९ | मृत्यु<ref>{{Cite web|url=https://english.onlinekhabar.com/uml-leader-pashupati-chaulagain-dies-of-covid-19.html|title=UML leader Pashupati Chaulagain dies of Covid-19|website=OnlineKhabar English News|language=en-GB|accessdate=2021-06-27}}</ref> | | | |- | [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २ (ख)]] | विजय सुवेदी | rowspan="2" | वि.सं. २०७९ वैशाख ८ | [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]को नगर प्रमुखमा उम्मेदवार दिन राजीनामा<ref name=":3">{{Cite web|url=https://english.nepalpress.com/2022/04/21/province-assembly-member-resigns-to-become-mayoral-candidate/|title=Province Assembly member resigns to become mayoral candidate|website=Nepal Press|language=en-US|accessdate=2022-04-23}}</ref> | | | |- | [[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६ (क)]] | [[केशव स्थापित]] | [[काठमाडौँ|काठमाडौं]]को नगर प्रमुखमा उम्मेदवारी दिन राजीनामा<ref name=":3" /> | | | |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[बागमती प्रदेश]] * [[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४]] ==टिप्पणीहरू== {{notelist}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} {{नेपाली विधायकहरूको सूची}} [[श्रेणी:बागमती प्रदेश सभाका सदस्यहरू]] ssltbiyq9gdf4teuq6gevqgrbxpi27o 0 132129 1393080 1392120 2026-10-24T13:44:31Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393080 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | image = The President, Smt. Pratibha Devisingh Patil with the President of UAE, Sheikh Khalifa bin Zayed Al Nahayan at the Ceremonial Reception, at Mushrif Palace, in Abu Dhabi on November 22, 2010 (cropped).jpg | caption = Khalifa in 2010 | succession = [[संयुक्त अरब इमिरेट्सको राष्ट्रपति|संयुक्त अरब इमिरेट्सको दोस्रो राष्ट्रपति]] {{Infobox officeholder/office | status = | termstart = 3 November 2004 | termend = 13 May 2022 | president = | 1blankname = उप-राष्ट्रपति तथा प्रधानमन्त्री | 1namedata = [[मकतुम बिन रसिद अल मकतुम]]<br />[[मोहम्मद बिन रसिद अल मकतुम]] | primeminister = | vicepresident = | predecessor = [[जायद बिन सुल्तान अल नाह्यान]] | successor = [[मोहम्मद बिन जायद अल नाहयान]] }} | succession1 = [[Ruler of Abu Dhabi]] | reign1 = 2 November 2004 – 13 May 2022 | predecessor1 = [[जायद बिन सुल्तान अल नाह्यान]] | successor1 = [[मोहम्मद बिन जायद अल नाहयान]] | spouse = {{marriage|[[Shamsa bint Suhail Al Mazrouei]]|1964}}<ref>{{Cite news|url=https://www.na.ae/en/Images/LIWA04.pdf|title=Memories of Abu Dhabi and Al Ain in the Early Nineteen-Sixties|date=|work=National Archives|access-date=28 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180526095848/http://www.na.ae/en/Images/LIWA04.pdf|archive-date=26 May 2018}}</ref> | father = [[जायद बिन सुल्तान अल नाह्यान]] | mother = [[Hassa bint Mohammed Al Nahyan]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1948|09|07}} | birth_place = [[अल ऐन]], [[Trucial States]] | death_date = {{death date and age|df=yes|2022|05|13|1948|09|07}} | death_place = [[अबुधाबी|अबु धाबी]], [[संयुक्त अरब इमिरेट्स]] | issue = 8, including [[Sultan bin Khalifa Al Nahyan|Sultan]] and [[Mohammed bin Khalifa bin Zayed Al Nahyan|Mohammed]] | burial_place = Al Bateen Cemetery<ref>{{cite web |date=13 May 2022 |title=UAE President Sheikh Khalifa laid to rest |url=https://www.thenationalnews.com/uae/2022/05/13/funeral-prayers-held-for-uae-president-sheikh-khalifa/ |access-date=14 May 2022 |website=The National}}</ref> | religion = [[सुन्नी इस्लाम]] {{labeldata|Education|[[Royal Military Academy Sandhurst]]}} | house = [[अल नाहयान]] }} [[शेख]] '''खलिफा बिन जायद बिन सुल्तान अल नाह्यान''' ({{Lang-ar| خليفة بن زايد بن سلطان آل نهيان‎}}; २०२२ सेप्टेम्बर ७ -२०२२ मे १३) <ref>{{Cite web|url=https://www.khaleejtimes.com/uae/uae-president-sheikh-khalifa-bin-zayed-passes-away|title=UAE President Sheikh Khalifa bin Zayed passes away|website=Khaleej Times|language=en|accessdate=13 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/uae/uae-president-sheikh-khalifa-bin-zayed-passes-away-1.1652437049728|title=UAE President Sheikh Khalifa bin Zayed passes away on 13 May 2022 at the age of 73|website=gulfnews.com|language=en|accessdate=13 May 2022}}</ref> [[संयुक्त अरब इमिरेट्सको राष्ट्रपति|संयुक्त अरब इमिरेट्सका दोस्रो राष्ट्रपति]] र [[अबु धाबी इमिरेट्स|अबु धाबी]]का शासक थिए। उनको कार्यकाल नोभेम्बर २००४ देखि मे २०२२ मा आफ्नो मृत्युसम्म थियो । <ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Sheikh-Khalifa-ibn-Zayid-Al-Nahyan|title=Sheikh Khalifa ibn Zayed Al Nahyan {{!}} Biography, Family, & Facts|website=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=31 August 2021}}</ref> शेख खलिफा [[संयुक्त अरब इमिरेट्स]]का पहिलो राष्ट्रपति [[जायद बिन सुल्तान अल नाह्यान]]का जेठा छोरा थिए। अबु धाबीको युवराजको रुपमा, सन् १९९० को दशकको उत्तरार्धमा उनका पिताको स्वास्थ्यमा समस्या आएपछि उनले राष्ट्रपति पदका केही पक्षहरू पूरा गरे । <ref name="UAE">{{Cite news|url=https://u.ae/en/about-the-uae/the-uae-government/government-leaders/hh-sheikh-khalifa-bin-zayed-al-nahyan|title=H. H. Sheikh Khalifa bin Zayed Al Nahyan|date=|work=[[Cabinet of the United Arab Emirates|United Arab Emirates]]|access-date=30 March 2021|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241112055229/https://u.ae/en/about-the-uae/the-uae-government/government-leaders/hh-sheikh-khalifa-bin-zayed-al-nahyan|archive-date=12 November 2024}}</ref> २००४ नोभेम्बर २ मा उनको पिताको मृत्यु भएपछि उनी उनको बुबाको उत्तराधिकारी भए , र अर्को दिन संघीय सर्वोच्च काउन्सिलले उनलाई युएईको राष्ट्रपति रूपमा चयन गर्यो। अबु धाबीको शासकको रूपमा, उनले लुभ्रे अबु धाबी, न्यूयोर्क विश्वविद्यालय अबु धाबी र सोर्बोन विश्वविद्यालय अबु धाबी स्थापना गर्न मद्दत गर्दै अबु धाबीमा सांस्कृतिक र शैक्षिक केन्द्रहरू आकर्षित गरे। उनले [[इतिहाद वायुसेवा|इतिहाद एयरवेज]] पनि स्थापना गरे । <ref name="g">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2022/may/13/uae-president-sheikh-khalifa-bin-zayed-al-nahyan-dies-aged-73|title=UAE president Sheikh Khalifa bin Zayed Al Nahyan dies aged 73|date=13 May 2022|website=The Guardian}}</ref> खलिफाको राष्ट्रपतिकालमा, संयुक्त अरब इमिरेट्स एक क्षेत्रीय आर्थिक शक्तिको रुपमा उदय भयो र यसको गैर-तेल अर्थव्यवस्था बढ्यो। <ref>{{Cite web|url=https://www.thenationalnews.com/business/economy/2022/05/14/how-the-uae-economy-transformed-under-sheikh-khalifas-leadership/|title=The UAE economy's transformation under Sheikh Khalifa's leadership|date=14 May 2022|publisher=The National}}</ref> <ref name="g"/> खलिफालाई पश्चिमा समर्थक आधुनिकीकरणकर्ताको रूपमा हेरिएको थियो जसको कम-कुञ्जी दृष्टिकोणले क्षेत्रीय राजनीतिमा तनावपूर्ण युगबाट देशलाई अगाडि बढाउन मद्दत गर्‍यो र संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलसँग घनिष्ठ सम्बन्ध बनायो। <ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/modernising-uae-leader-khalifa-moved-uae-closer-us-2022-05-13/|title=Modernising UAE leader Khalifa moved UAE closer to U.S.|date=13 May 2022|publisher=Reuters}}</ref> [[सन् २००७–२००८ को वित्तीय सङ्कट|२००७-२००८ को आर्थिक संकट]]को समयमा राष्ट्रपतिको रूपमा, उनले [[दुबई इमिरेट्स|दुबई]]मा आपतकालीन बेलआउट कोषमा अरबौं डलरको भुक्तानीको निर्देशन दिए। <ref name="g" /> २०१० जनवरी ४ मा, संसारको सबैभन्दा अग्लो मानव निर्मित संरचना, सुरुमा बुर्ज दुबई भनेर चिनिने , उनको सम्मानमा [[बुर्ज खलिफा]] नामकरण गरिएको थियो। <ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8439618.stm|title=World's tallest building opens in Dubai|date=4 January 2010|work=[[BBC News]]|access-date=11 April 2013}}</ref> २०१४ जनवरी मा , खलिफालाई [[मस्तिष्काघात]] / [[मस्तिष्काघात|स्ट्रोक]] भयो र शल्यक्रिया पछि स्थिर अवस्थामा थियो। <ref name="auto">{{Cite news|url=https://www.thenational.ae/uae/sheikh-khalifas-condition-stable-as-he-recovers-from-stroke|title=Sheikh Khalifa's condition stable as he recovers from stroke|date=25 January 2014|work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]|access-date=16 July 2014|location=Abu Dhabi}}</ref> त्यसपछि उनले राज्यको मामिलामा तल्लो प्रोफाइल ग्रहण गरे तर औपचारिक आलंकारिक राष्ट्रपतिको शक्ति कायमै राखे। उनका सौतेनी भाइ [[मोहम्मद बिन जायद अल नाहयान|मोहम्मद बिन जायद अल नाह्यानले]] राज्यको सार्वजनिक मामिलाहरू र अबु धाबीको इमिरेट्सको दिन-प्रतिदिन निर्णयहरू सञ्चालन गरे। <ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/b2c77348-8659-11e3-aa31-00144feab7de|title=UAE president stable after suffering stroke|date=26 January 2014|work=[[Financial Times]]}}</ref> २०१८ मा, ''[[फोर्ब्स]]ले'' [[संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्तिहरूको फोर्ब्स सूची|विश्वको सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्तिहरूको सूचीमा]] खलिफाको नाम समावेश गरेको ठियो। <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/powerful-people/list/|title=The World's Most Powerful People|website=Forbes|language=en|accessdate=6 September 2021}}</ref> २०२२ मे १३ मा उनको मृत्यु पछि, उनको भाइ मोहम्मद बिन जायद उनका उत्तराधिकारी बने। == व्यक्तिगत जीवन == [[चित्र:Khalifa_and_Zayed_Al_Nahyan.jpg|अङ्गुठाकार| शेख खलिफा आफ्नो बुबा [[जायद बिन सुल्तान अल नाह्यान|शेख जायद अल नाह्यान]] संग|बायाँ]] खलिफा शेख [[जायद बिन सुल्तान अल नाह्यान|जायद बिन सुल्तान अल नाहयान]] र हसा बिन्त मोहम्मद बिन खलिफा अल नाह्यानका जेठा छोरा थिए। <ref>{{Cite web|url=https://www.crossborderinformation.com/news/monitoring-news/uae-death-sheikha-hassa-bint-mohammed-marks-end-mbk-era|title=UAE: Death of Sheikha Hassa Bint Mohammed marks end of MBK era {{!}} Cross-border Information|website=www.crossborderinformation.com|accessdate=12 September 2021}}</ref> शेख खलिफाको विवाह शम्सा बिन्त सुहेल अल माजरौईसँग भयो र उनका उनका आठ जना सन्तान थिए: सुल्तान, मोहम्मद, शम्मा, सलामा, ओशा, शेखा, लतेफा र मौजा। <ref>{{Cite web|url=http://www.sheikhashamma.ae/en/home/|title=Home|website=Sheikha Shamma bint Sultan bin Khalifa Al Nahyan|language=en-GB|accessdate=12 September 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.sbkf.ae/main/home.php|title=H. H. Sheikh Sultan Bin Khalifa Al Nahyan Humanitarian & Science Foundation|website=www.sbkf.ae|accessdate=12 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921233958/http://sbkf.ae/main/home.php|archive-date=21 September 2021}}</ref> == राजनैतिक जीवन == === राजप्रतिनिधी र युवराज: १९६६-१९७१ === जब उनका बुबा, जायद, 1966 मा अबु धाबी को अमिर बने, खलिफा अबु धाबी को पूर्वी क्षेत्र मा शासक को प्रतिनिधि र अल ऐन मा अदालत विभाग को प्रमुख नियुक्त गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2022/05/13/From-childhood-in-Al-Ain-to-revered-leader-Sheikh-Khalifa-s-path-to-UAE-presidency|title=From childhood in Al Ain to revered leader: Sheikh Khalifa's path to UAE presidency|date=2022-05-13|work=Al Arabiya|access-date=2022-12-23|language=en}}</ref> जायेद अबु धाबीको अमिर हुनु अघि पूर्वी क्षेत्रका शासकका प्रतिनिधि थिए। केही महिनापछि पद ताहनौन बिन मोहम्मद अल नाह्यानलाई सुम्पियो।<ref>{{Cite news|url=https://wam.ae/en/details/1395302617209|title=Abu Dhabi's Ruler's Representative hails leadership's support for renewable energy|date=2017-06-02|work=Emirates News Agency|access-date=2022-12-23|language=en}}</ref> १ फेब्रुअरी १९६९ मा, खलिफालाई अबु धाबीको क्राउन प्रिन्स मनोनीत गरियो, र अर्को दिन उनलाई अबु धाबी रक्षा विभागको प्रमुख नियुक्त गरियो। त्यो पोस्टमा, उनले अबु धाबी डिफेन्स फोर्सको निर्माणको निरीक्षण गरे, जुन 1971 पछि युएई सशस्त्र बलको कोर बन्यो।<ref name="UAE" /> === उप-प्रधानमन्त्री === === राष्ट्रपति: २००४-२०२२ === == मृत्यु == शेख खलिफाको मृत्यु १३ मे २०२२ मा ७३ वर्षको उमेरमा भएको थियो <ref>{{Cite web|url=https://www.thenationalnews.com/uae/2022/05/13/president-sheikh-khalifa-dies-age-73/|title=President Sheikh Khalifa dies aged 73|date=13 May 2022|website=The National|language=en|accessdate=13 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/uae-president-sheikh-khalifa-bin-zayed-dies-wam-agency-2022-05-13/|title=UAE president Sheikh Khalifa bin Zayed dies|date=13 May 2022|access-date=13 May 2022|publisher=Reuters}}</ref> उनको [[अन्तिम संस्कार|अन्त्येष्टि]] [[अबुधाबी|अबु धाबी]]को अल बातीन कब्रिस्तानमा गरिएको थियो। <ref>{{Cite web|url=https://www.khaleejtimes.com/sheikh-khalifa/uae-sheikh-khalifa-laid-to-rest-in-al-bateen-cemetery|title=Look: Sheikh Khalifa laid to rest at Al Bateen cemetery|last=Reporter|first=A. Staff|website=Khaleej Times|language=en|accessdate=14 May 2022}}</ref> उनको मृत्युपछि उनका सौतेनी भाइ [[मोहम्मद बिन जायद अल नाहयान|मोहम्मद]] अबु धाबीको शासकको रूपमा उनको उत्तराधिकारी भए, <ref>{{Cite news|url=https://www.wam.ae/en/details/1395303047003|title=Mohamed bin Zayed, Sheikhs perform funeral prayer for late UAE President|date=2022-05-13|work=Emirates News Agency|access-date=2022-12-14|language=en}}</ref> र भोलिपल्ट [[युएईको राष्ट्रपति]] निर्वाचित भए। <ref>{{Cite news|url=https://www.wam.ae/en/details/1395303047321|title=Federal Supreme Council elects Mohamed bin Zayed as UAE President|date=2022-05-14|work=Emirates News Agency|access-date=2022-12-15|language=en}}</ref> राष्ट्रपति कार्यालयले राष्ट्रिय [[झण्डा आधा झुकाउने|झण्डा आधा झुकाएर]] ४० दिने राष्ट्रिय शोकको घोषणा गर्दै संघीय तथा स्थानीय तहका निजी फर्म तथा सरकारी निकायको काम तीन दिनसम्म बिदाको घोषणा गरेको थियो । <ref>{{Cite news|url=https://gulfnews.com/uae/uae-president-sheikh-khalifa-bin-zayed-passes-away-1.1652437049728|title=UAE President Sheikh Khalifa bin Zayed passes away|date=2022-05-13|work=Gulf News|access-date=2022-12-15|language=en}}</ref> [[अरब लिग|अरब लिगका]] अन्य धेरै राष्ट्रहरूमा पनि राष्ट्रिय शोकको घोषणा गरिएको थियो। बहराइन, <ref>{{Cite web|url=https://www.skynewsarabia.com/middle-east/1522265-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D9%86-%D8%AA%D9%86%D8%B9%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%81%D8%A9-%D9%88%D8%AA%D8%B9%D9%84%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%88%D8%AA%D9%86%D9%83%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%94%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85|title=Bahrain mourns Sheikh Khalifa bin Zayed, announces mourning and flags at half-mast|website=سكاي نيوز عربية|language=ar|accessdate=13 May 2022}}</ref> लेबनान, <ref>{{Cite web|url=https://www.albayan.ae/uae/news/2022-05-13-1.4433599|title=Lebanon declares official mourning for Sheikh Khalifa bin Zayed and flags at half-mast for 3 days|last=|website=www.albayan.ae|language=ar|accessdate=13 May 2022}}</ref> ओमान, <ref>{{Cite web|url=https://al-ain.com/article/1652444724|title=سلطنة عمان تعلن الحداد 3 أيام على روح الشيخ خليفة بن زايد|date=13 May 2022|website=العين الإخبارية|language=ar|accessdate=13 May 2022}}</ref> मौरिटानिया, <ref>{{Cite web|url=https://al-ain.com/article/sheikh-khalifa-uae-passed-away|title=Mauritania declared three days of national mourning|date=13 May 2022|website=العين الإخبارية|language=ar|accessdate=13 May 2022}}</ref> कतार, <ref>{{Cite web|url=https://www.alkhaleej.ae/2022-05-13/%D8%A3%D9%85%D9%8A%D8%B1-%D9%82%D8%B7%D8%B1-%D9%8A%D9%86%D8%B9%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%81%D8%A9-%D8%A8%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D9%8A%D8%AF/%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%8A%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A/%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D8%A9|title=The Emir of Qatar mourns Sheikh Khalifa bin Zayed|website=صحيفة الخليج|language=ar|accessdate=13 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513143529/https://www.alkhaleej.ae/2022-05-13/%D8%A3%D9%85%D9%8A%D8%B1-%D9%82%D8%B7%D8%B1-%D9%8A%D9%86%D8%B9%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%81%D8%A9-%D8%A8%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D9%8A%D8%AF/%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%8A%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A/%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D8%A9|archive-date=2022-05-13}}</ref> इजिप्ट, <ref>{{Cite news|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/1234/466151/Egypt/Foreign-Affairs/Egypt-declares-three-days-of-mourning-over-passing.aspx|title=Egypt declares three days of mourning over passing of UAE president|date=2022-05-13|work=Al-Ahram|access-date=2022-12-02|language=en}}</ref> मोरक्को, <ref>{{Cite news|url=https://moroccolatestnews.com/death-of-sheikh-khalifa-morocco-declares-official-mourning-for-three-days/|title=Death of Sheikh Khalifa: Morocco declares official mourning for three days|date=2022-05-13|work=moroccolatestnews.com|access-date=2022-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516084922/https://moroccolatestnews.com/death-of-sheikh-khalifa-morocco-declares-official-mourning-for-three-days/|archive-date=2022-05-16|language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220516084922/https://moroccolatestnews.com/death-of-sheikh-khalifa-morocco-declares-official-mourning-for-three-days/ |date=2022-05-16 }}</ref> माल्दिभ्स <ref>{{Cite news|url=https://raajje.mv/117640|title=National flag to be flown at half-mast for three days, following death of UAE President|date=2022-05-13|work=raajje.mv|access-date=2022-12-02|language=en}}</ref> ले तीन दिनको लागि आधिकारिक शोक र [[झण्डा आधा झुकाउने]] घोषणा गरियो। जोर्डनमा ४० दिनसम्म शोक घोषणा गरिएको थियो <ref>{{Cite web|url=https://www.albayan.ae/uae/news/2022-05-13-1.4433661|title=Jordan announces 40 days of mourning for the death of Sheikh Khalifa bin Zayed|last=البيان|website=www.albayan.ae|language=ar|accessdate=13 May 2022}}</ref> कुवेतमा झण्डा आधा झुकाइयो। <ref>{{Cite web|url=https://al-ain.com/article/1652447362|title=The death of Sheikh Khalifa bin Zayed... Kuwait announces 3 days of mourning, and flags fly at half-mast for 40 days|date=13 May 2022|website=العين الإخبارية|language=ar|accessdate=13 May 2022}}</ref> साउदी अरेबियाले सबै मनोरञ्जन, खेलकुद कार्यक्रमहरू र उत्सवहरू स्थगित गरी तीन दिनको शोकको घोषणा गरेको थियो । <ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/world/gulf/saudi/saudi-arabia-postpones-events-festivities-following-death-of-uae-president-1.87853654|title=Saudi Arabia postpones events, festivities following death of UAE President &#124; Saudi – Gulf News|date=2022-05-14|publisher=Gulfnews.com|accessdate=2022-06-22}}</ref> पाकिस्तानले तीन दिने शोकको घोषणा गरेको थियो र झण्डा आधा झुकाइएको थियो । <ref>{{Cite news|url=https://dunyanews.tv/en/Pakistan/652165-Pakistan-announces-3-days-national-mourning-over-demise-of-UAE-President|title=Pakistan announces 3 days national mourning over demise of UAE President|date=2022-05-13|work=dunyanews.tv|access-date=2022-11-28|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://radio.gov.pk/13-05-2022/pakistan-announces-three-days-national-mourning-over-sad-demise-of-president-sheikh-khalifa-bin-zayed-al-nahyan|title=Pakistan announces three days mourning over demise of Sheikh Khalifa bin Zayed Al-Nahyan|date=2022-05-14|work=Radio Pakistan|access-date=2022-11-28|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702111333/https://www.radio.gov.pk/13-05-2022/pakistan-announces-three-days-national-mourning-over-sad-demise-of-president-sheikh-khalifa-bin-zayed-al-nahyan|archive-date=2022-07-02}}</ref> ब्राजिलले तीन दिनको शोकको घोषणा गर्‍यो, <ref>{{Cite news|url=https://gulfnews.com/uae/brazil-declares-three-day-mourning-on-the-passing-of-sheikh-khalifa-1.87835491|title=Brazil declares three-day mourning on the passing of Sheikh Khalifa|date=2022-05-13|work=Gulf News|access-date=2022-11-28|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.bignewsnetwork.com/news/272550798/brazil-declares-three-day-mourning-on-passing-of-sheikh-khalifa|title=Brazil declares three-day mourning on passing of Sheikh Khalifa|date=2022-05-14|work=bignewsnetwork.com|access-date=2022-11-28|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513190629/https://www.bignewsnetwork.com/news/272550798/brazil-declares-three-day-mourning-on-passing-of-sheikh-khalifa|archive-date=2022-05-13}}</ref> अल्जेरियाले झण्डा आधा झुकाएर दुई दिनको शोकको घोषणा गर्‍यो। <ref>{{Cite news|url=https://www.wam.ae/en/details/1395303047404|title=Algerian President offers condolence over death of Sheikh Khalifa bin Zayed|date=2022-05-14|work=Emirates News Agency|access-date=2022-11-29|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.sharjah24.ae/en/Articles/2022/05/14/Algerian-President-condoles-UAE-on-death-of-Sheikh-Khalifa|title=Algerian President condoles UAE on death of Sheikh Khalifa|date=2022-05-14|work=sharjah24.ae|access-date=2022-11-29|language=en}}</ref> प्यालेस्टाइनले एक दिन शोकको घोषणा गरेको छ र झण्डा आधा झुकाउन आदेश दिएको थियो। <ref>{{Cite web|url=https://english.wafa.ps/Pages/Details/129199|title=President Abbas mourns death of president of the United Arab Emirates Sheikh Khalifa|date=13 May 2022|website=Palestinian News & Information Agency ([[WAFA]])}}</ref> भारतले पनि १४ मे २०२२ देखि एक दिनको लागि झण्डा आधा झुकाएर राष्ट्रिय शोकको घोषणा गरेको थियो <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/india-declares-state-mourning-tomorrow-after-uae-president-sheikh-khalifa-bin-zayed-al-nahyans-death-2973872|title=India Declares State Mourning Tomorrow After UAE President's Death|website=NDTV.com|accessdate=13 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Message_13052022.pdf|title=Ministry of Home Affairs, New Delhi|date=13 May 2022|website=mha.gov.in}}</ref> बंगलादेशले शनिबार एक दिने राजकीय शोकको घोषणा गरेको थियो । <ref>{{Cite web|url=https://bdnews24.com/bangladesh/2022/05/13/bangladesh-announces-state-mourning-on-saturday-for-uae-president-sheikh-khalifa|title=Bangladesh announces state mourning on Saturday for UAE President Sheikh Khalifa|date=2022-05-13|publisher=bdnews24.com|accessdate=2022-06-22}}</ref> क्युबाले १७ मेमा एक दिनको शोकको घोषणा गरेको थियो । <ref>{{Cite web|url=https://www.swissinfo.ch/spa/cuba-emiratos-árabes_cuba-decreta-duelo-por-la-muerte-del-presidente-de-los-emiratos-árabes-unidos/47599340|title=Cuba decreta duelo por la muerte del presidente de los Emiratos Árabes Unidos|date=May 17, 2022|website=swissinfo.ch|language=es|trans-title=Cuba decrees mourning for the death of the president of the United Arab Emirates}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://oncubanews.com/cuba/cuba-decreta-duelo-por-muerte-del-presidente-de-los-emiratos-arabes-unidos/|title=Cuba decreta duelo por muerte del presidente de los Emiratos Árabes Unidos|date=2022-05-17|work=oncubanews.com|access-date=2022-12-05|language=es}}</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{Presidents of the United Arab Emirates}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:संयुक्त अरब इमिरेट्सका राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२२ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:सन् १९४८ मा जन्म]] 69fr43jc05ht7kteww3hlx3fatp2j88 0 133801 1393096 1321043 2026-10-25T00:23:17Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393096 wikitext text/x-wiki {{Infobox television channel | name = निकलोडियन | logo = Nickelodeon 2023 logo (outline).svg | headquarters = [[न्युयोर्क सहर]], [[न्युयोर्क (राज्य)|न्यूयोर्क]] | country = {{USA}} | language = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]] | picture_format = [[४:३]] ([[५७६आई]], [[मानक परिभाषित टेलिभिजन|एसडिटिभी]])<br />[[१६:९]] ([[१०८०आई]], [[उच्च परिभाषित टेलिभिजन|एचडिटिभी]]) | network = | owner = [[प्यारामाउन्ट ग्लोबल]] | launch_date = १ अप्रिल, १९७९ | terr_serv_1 = | terr_chan_1 = | online_serv_1 = | online_chan_1 = | website = {{URL|http://www.nick.com}} }} '''निकलोडियन''' ({{lang-en|Nickelodeon}}) [[प्यारामाउन्ट ग्लोबल]]को स्वामित्वमा रहेको [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] केबल टेलिभिजन च्यानल हो।<ref>{{cite web|title=Nickelodeon|url=https://www.paramount.com/brand/nickelodeon|website=paramount.com|accessdate=2023-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230622125919/https://www.paramount.com/brand/nickelodeon|archive-date=2023-06-22}}</ref> यो १ अप्रिल, १९७९ मा सुरु भएको थियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{Commonscat|Nickelodeon}} [[श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन च्यानलहरू]] ru6pn9arnylw631gqma17emlx4xjdb7 0 134262 1393077 1319239 2026-10-24T12:52:06Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393077 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = केरुङ नगर | native_name = {{bo-textonly|སྐྱིད་གྲོང་}} · {{lang|zh-Hans|吉隆镇}} | settlement_type = [[नगर]] | coordinates = {{coord|28.3933|85.3292|type:city_region:CN-54_source:Gaode|format=dms|display=it}} | elevation_m = २७७४ | pushpin_map = China Tibet topography | pushpin_map_caption = तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रमा स्थान | subdivision_type = देश | subdivision_name = [[चीन|जन गणतान्त्रिक चीन]] |subdivision_type1 = [[चीनका स्वायत्त क्षेत्रहरू|स्वायत्त क्षेत्र]] |subdivision_name1 = [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र|भोट स्वायत्त क्षेत्र]] | subdivision_type2 = [[सहर]] | subdivision_name2 = [[सिगात्से]] }} '''केरुङ''' ({{bo|t =སྐྱིད་གྲོང་|w=|s=|p=}}; {{zh|c=吉隆鎮|p=}}) एउटा सानो [[नगर]] हो जो [[नेपाल]]को [[रसुवागढी|रसुवागढी नाका]] नजिकै [[चीन]]को [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र|भोट स्वायत्त क्षेत्र]] अन्तर्गतको केरुङ गाउँपालिकामा पर्छ। यो सहर [[त्रिशूली नदी]]को स्रोतको पूर्वी किनारमा करिब २,७०० मिटर (८,९०० फीट) उचाइमा अवस्थित छ। यो एक उपोष्णकटिबंधीय पहाडी [[मनसुन|मनसुन जलवायु]] छ, उचित वर्षा र न्यानो मौसम संग, तिब्बतको लागि असामान्य छ।<ref name="KNAB">{{Cite web |date=2018-06-03 |title=Geographical names of Tibet AR (China): Xigazê Prefecture-Level City |url=https://www.eki.ee/knab/valik/cn54.htm |website=KNAB Place Name Database |publisher=Institute of the Estonian Language}}</ref> == भूगोल == केरुङ सहर जोङ्काको काउन्टी सिट को ७० किलोमिटर (४३ माइल) दक्षिण र [[नेपाल-चीन सिमाना]]मा [[रसुवागढी]]को लगभग २५ किलोमिटर (१६ माइल) उत्तर मा स्थित छ जहाँ नेपालको एक सीमा पार स्थित छ। केरुङ सहरमा दामन भनेर चिनिने नेपाली जातिको गाउँ छ। उनीहरू शताब्दीयौंदेखिको [[गोरखाली|नेपाली गोर्खा सेना]]का सन्तान हुन्। यसअघि राज्यविहीन भएका उनीहरूलाई सन् २००३ मा चिनियाँ नागरिकता दिइएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Woebom |first=Tenzin |date=2014-12-23 |title="Eastern Gypsies": Damans in Tibet |url=http://www.vtibet.com/en/calture/popular/201501/t20150107_270124.html |access-date=2017-02-13 |website=Vtibet |archive-url=https://web.archive.org/web/20171104173926/http://www.vtibet.com/en/calture/popular/201501/t20150107_270124.html |archive-date=2017-11-04}}</ref> == इतिहास == सन् १७८० को दशकको उत्तरार्धमा [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]]को पहिलो अभियानमा [[नेपाली सेना]]ले केरुङलाई कब्जामा लिएको थियो। सन् १७९२ को जुलाईमा दोस्रो अभियानमा संयुक्त चिनियाँ र तिब्बती सेनाले यसलाई पुनः कब्जामा लिएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Boulnois |first=L. |date=1989 |title=Chinese Maps and Prints on the Tibet-Gorkha War of 1788-92 |url=https://www.repository.cam.ac.uk/handle/1810/227254 |access-date=4 March 2022 |publisher=University of Cambridge |pages=92 |quote=}}</ref> ऐतिहासिक रूपमा, केरुङ नगर चीन र नेपाल बीचको सीमापार व्यापारमा एक महत्त्वपूर्ण शहर भएको छ किनभने यो दुई देशहरू बीचको प्रमुख परम्परागत व्यापार मार्गमा अवस्थित थियो। सन् १९६१ मा चीन सरकारले नेपालको रसुवागढीबाट केइरोङलाई प्रवेशद्वार बन्दरगाहको रूपमा स्थापित गरेको थियो।<ref>{{cite web |author=李月 |date=2009-11-04 |script-title=zh:西藏吉隆：加速发展的边境小镇 |trans-title=Gyirong, Tibet: Accelerated Development of the Border Town |url=http://tibet.news.cn/gdbb/2009-11/04/content_18139347.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818194304/http://tibet.news.cn/gdbb/2009-11/04/content_18139347.htm |archive-date=2011-08-18 |access-date=2011-11-16 |publisher=Xinhua News |language=zh-cn }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818194304/http://tibet.news.cn/gdbb/2009-11/04/content_18139347.htm |date=2011-08-18 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल–चीन सीमानाका नाकाहरू]] curo6t5elqthbaq80mtiks8e8akcx0r 0 136750 1393086 1252122 2026-10-24T16:03:07Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393086 wikitext text/x-wiki [[File:Charkose Jhadi, Tarahara - Dharan, Aerial View.jpg|thumb|चरकोसे झडी]] '''चारकोसे झाडी''' [[नेपाल]]को सबैभन्दा ठूलो र घना जंगल हो।<ref>{{Cite web |last=nepalnamcha.com |date=2022-01-28 |title=चारकोसे झाडीबाट सुनसरी |url=https://nepalnamcha.com/desh/14484/ |access-date=2023-12-18 |website=नेपालनाम्चा |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218093040/https://nepalnamcha.com/desh/14484/ |archive-date=2023-12-18}}</ref> चुरेको फेदीदेखि दक्षिणको समथर भूभागमा करिब चार कोष अर्थात १२ देखि १५ किलोमिटरको चौडाइमा नेपालको पूर्वदेखि पश्चिमसम्म फैलिएको घना जंगललाई '''चारकोसे झाडी''' वा '''[[भावर क्षेत्र]]''' भनेर चिनिन्छ । नेपालमा पूर्व [[इलाम जिल्ला|इलाम]]देखि पश्चिम [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुरसम्म]] ३७ जिल्लाका कुल भूभागको १२.७८ प्रतिशत भूभाग '''चुरे क्षेत्र'''मा पर्छ । विगतमा तराई–चुरे क्षेत्रमा अवस्थित चारकोसे झाडी पुनःस्थापना गर्ने लक्ष्यका साथ '''राष्ट्रपति चुरे–तराई मधेस संरक्षण विकास समिति'''ले गुरुयोजनाको निर्माणको काम सुरु गरेको छ ।<ref>{{Cite web |title=चार कोशे झाडी बिस्तारको गुरुयोजना तयार, तराईमा फेरि जंगल बिस्तार हुने |url=https://merolagani.com/merolagani.com/NewsDetail.aspx?newsID=12529 |access-date=2023-12-18 |website=merolagani.com}}</ref> बीसबर्से तराई–चुरे संरक्षण गुरुयोजना निर्माण चुरे–तराई मधेसमा प्राृकतिक स्रोतको अत्यधिक तथा जथाभाबी दोहन र अवैज्ञानिक भूउपयोगले सिर्जना गरेका समस्याको न्यूनीकरण गर्ने उद्देश्यका साथ अघि बढेको समितिले जनाएको छ । तराई क्षेत्रको मध्यपहाडीमा स्थित यहाँ शहरी क्षेत्रहरू र '''दुन उपत्यका'''हरूले आकस्मिक जनसंख्या वृद्धि को खतरा बनाएको छ। तर, अबतक यस प्रादेशको बारेमा कुनै ठूलो अध्ययन गरिएको छैन। यी तथ्यहरू अन्तिम जनसंख्या को वृद्धि र इस प्रादेशको पारिस्थितिकी र भूगोलीय अध्ययनको चहिरोपटीमा अत्यावश्यक जरुरत र माग बताउँछ। यसमा विभिन्न कुराहरू लागू हुन सक्ने प्रतिप्रारम्भिक प्रमाणित छैन, जसले जंगलमा साप, लोमुसु, बडभागी सूँघा, र अन्य जङ्गली जनावरहरूलाई आदर दिने भन्ने अफवाहहरू भ्रमित गरिन्छ। तर, यी अफवाहहरूलाई सत्य साबित गर्ने कुनै प्रमाणित आवेदन गरिएको छैन। यो पूर्व नेपालका [[तरहरा]] र [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]]का बीचमा बस्ने छ। कोशी हाइवेले चरकोसे झडीलाई जोड्छ, जसले तरहरा र धरानबीचको १२ किलोमिटर चौडाइ र ४० किलोमिटर लम्बाइको छ। चरकोसे झडी प्रदेश ०१ को भित्र अहिले छ। ==क्षेत्रफल== यस क्षेत्र कुल क्षेत्रफल ४.५% रहेकाे छ। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[चुरे]] * [[भावर क्षेत्र]] * [[तराई]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:भूगोल]] s1bs764ahcld8nycje8fu3i93pmx3i6 0 143444 1393095 1320956 2026-10-24T23:42:59Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393095 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = नवग्रह मन्दिर, स्याङ्जा | native_name = <!-- No native name as per [[WP:NOINDICSCRIPTS]] --> | image = | alt = | caption = | map_type = नेपाल, गण्डकी प्रदेश | map_caption = | coordinates = | country = [[नेपाल]] | state = [[गण्डकी प्रदेश]] | district = [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] | locale = [[स्याङ्जा, अर्जुनचौपारी ]] | creator = | elevation_m = 853 | deity = [[नव ग्रह]] | festivals = [[Srivari Brahmotsavam]], [[Vaikunta Ekadasi#Tirupati|Vaikunta Ekadashi]], [[Ratha Saptami#In Tirumala|Ratha Saptami]] | architecture = | temple_quantity = 1 | monument_quantity = | inscriptions = | temple_board = | website = }} '''स्याङ्जाको अर्जुनचौपारीमा नेपालकै पहिलो नवग्रह मन्दिर''' <ref name=":0">{{Cite web |title=गन्तव्य : धार्मिक पर्यटनको ‘हब’ अर्जुनचौपारी |url=https://ehimalayatimes.com/2025/02/310124/ |access-date=2025-02-27 |website=Himalaya Times |language=en-US}}</ref> * '''[https://web.archive.org/web/20250315145306/https://arjunchauparimun.gov.np/ गाउँपालिकाको परिचय]''' अर्जुनचौपारी गाउँपालिका स्याङ्जा जिल्लाको उत्तर–पश्चिम भागमा फैलिएको र समुन्द्र सतहबाट ९०० मिटरको उचाईमा रहेको सुन्दर गाउँपालिका हो । वि.सं २०७३ सालमा देश संघीय संरचनामा प्रवेश गरेपश्चात सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७५३ स्थानीय तह (गाउँपालिका तथा नगरपालिका) लागू गर्दा स्याङ्जा जिल्लामा अर्जुनचौपारी, रापाकोट, पञ्चमुलका (३,७) वडाहरू, आरुचौर र दरौ गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर अर्जुनचौपारी गाउँपालिका घोषणा गरिएको हो । गाउँपालिका भित्र वडाको संख्या ६ रहेको छ भने, गाउँपालिकाको कार्यालय साविक अर्जुनचौपारी गा.वि.स कार्यालयकै केन्द्रमा रहेको छ । राष्ट्रिय जनगणना '''२०७८''' का अनुसार गाउँपालिकाको जनसंख्या '''१४,०४५''' रहेको छ । देशभरीका ७ प्रदेशमध्ये गण्डकी प्रदेशको राजधानी पोखरालाई पर्यटकीय राजधानी घोषणा गरेसँगै यस प्रदेशअन्तर्गत रहेका अन्य जिल्ला र पालिकाहरुमा पनि पर्यटकहरुको आवागमन बढाउन पालिकाका पदाधिकारीहरु सक्रिय बन्न थालेका छन् । गण्डकी प्रदेशका ११ जिल्लामध्ये स्याङ्जा पनि एक मनमोहक पर्यटकीय गन्तव्य हो । त्यही स्याङ्जा जिल्ला अन्तर्गतको एक पर्यटकीय पालिकाका रुपमा विकसित हुने क्रममा छ, [https://web.archive.org/web/20250315145306/https://arjunchauparimun.gov.np/ अर्जुनचौपारी गाउँपालिका] [[चित्र:Navagaraha.jpg|अङ्गुठाकार|315x315px|'''''नेपालकै पहिलो नवग्रह मन्दिर''''' '''सामान्य जानकारी''''''स्थान : अर्जुनचौपारी गाउँपालिका वडा नं १''' '''जिल्ला : स्याङ्जा''' '''प्रदेश : पर्यटकीय राजधानी गण्डकी''' '''देश : नेपाल''' '''स्थापना : २०८१''' ]] गाउँपालिकालाई पर्यटकीय हव त्यसमा पनि धार्मिक गन्तब्यमा छुट्टै पहिचान बनाउने उद्देश्यका साथ अर्जुनचौपारी जुटिरहेको छ । पालिकाभित्र रहेका पर्यटकीय गन्तब्यहरु जस्तै डहरे देउराली, एकानन्द गुफा, रापाकोट कालिका लगायतले पर्यटकलाई आकर्षित गरिरहेका छन् । देशभरका गाउँपालिकाका प्रमुखमध्ये युवा पुस्ताका अग्र सुचीमा आउने प्रकाश तिवारी पालिका भित्र मात्र होईन् देशमै केहि नयाँ गरौं भन्ने सोचका साथ अगाडी वढिरहेका छन् । उनले पालिकाभित्र नेपालकै पहिलो नवग्रह मन्दिर बनाउने र पालिकालाई धार्मिक पर्यटनको हव बनाउने योजना अनुरुप कार्य अगाडी बढाईसकेका छन् । प्रायः जसो घरमा नवग्रह पुजा हुने गर्दछ तर, नवग्रहको विधिवत पुजा हुने शक्तिपीठ नेपालमा अहिलेसम्म छैनन् । विभिन्न शक्तिपीठहरुमा एक छेउमा नवग्रहको प्रतिमा राखेर पुजा गर्ने गरिएतापनि देश विदेशमा सिद्घीप्राप्त योगीहरुले यो ठाउँमा नवग्रह मन्दिर निर्माण गर्नु अत्यन्तै उपयुक्त हुने सल्लाह बमोजीम उनीहरुकै सुझाव अनुसार यस क्षेत्रमा नवग्रहको मन्दिर निर्माण गरिएको हो । छिमेकी राष्ट्र भारतमा छुट्टै नवग्रह मन्दिर भएतापनि नेपालमा ग्रहकै मात्र पुजा हुने मन्दिर छैनन् । नेपालमा हिन्दु धर्म मान्नेहरुको संख्या वढी पाइन्छ, यहाँका धेरै जनसंख्याले विभिन्न शक्तिपीठको पुजा गर्नुका साथै नेपालमा भएका ठूला शक्तिपीठमा छिमेकी मुलुकबाट समेत भक्तजनहरु नेपाल आउने गरेका छन् । नेपालको पर्यटकीय राजधानी पोखराबाट केहि घण्टामै पुग्न सकिने स्याङ्जाको अर्जुनचौपारी गाउँपालिकामा नवग्रह मन्दिर स्थापना पश्चात स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकलाई नवग्रह मन्दिरले आकर्षित गर्ने पालिकाको विश्वास छ ।   <ref>{{Cite web |last=मन्दिर |first=शिलापत्र संवाददाता :: धार्मिक पर्यटनको हब बन्दै स्याङ्जाकाे अर्जुनचाैपारी, बनाइयो नवग्रह |title=धार्मिक पर्यटनको हब बन्दै स्याङ्जाकाे अर्जुनचाैपारी, बनाइयो नवग्रह मन्दिर |url=https://shilapatra.com/detail/154153 |access-date=2025-02-27 |website=धार्मिक पर्यटनको हब बन्दै स्याङ्जाकाे अर्जुनचाैपारी, बनाइयो नवग्रह मन्दिर |language=ne}}</ref> * '''[https://www.setopati.com/kinmel/tourism/350032 नेपालमै पहिलोपटक बनेको नवग्रह मन्दिरका विशेषता]''' अर्जुनचौपारी गाउँपालिका वडा नं १ मा ऐतिहासिक धार्मिक बन रहेको छ । त्यही धार्मिक बनक्षेत्रलाई नै धार्मिक पर्यटनको हब बनाउने योजना अनुरुप पालिकाले नवग्रह मन्दिरको स्थापना गरिएको हो । यस अनुरुप गाउँपालिकाले धार्मिक वन केटीचौरमा १०८ वटा पिपलका बिरुवा समेत रोपिसकेको छ । शनिग्रह बिशेष रुपमा हेरीने भएकाले धार्मिक बन बनाउने उद्देश्यले पिपल रोपिएको हो । नेपालमा पहिलो पटक बनाईएको लागिएको नवग्रह (नौ आकाशीय पिण्ड) को मन्दिर भारतको असमको चित्रसालको पहाडमा मात्र रहेको छ । निर्माण हुँदै गरेको मन्दिर भारतको आसामको भन्दा फरक रहेको र यहाँ बन्ने नवग्रह मन्दिर विश्मै पहिलो भएको पालिका अध्यक्ष तिवारीको दाबी छ । यसरी बन्न लागेको नवग्रह मन्दिरको छेउछाउँमा पिपल रोपिएको हो । नवग्रह मन्दिरको मुख्य स्तभ नवभुज आकारको हुनेछ । जुन २७.७ फिटको बन्नेछ । २७ फिट माथीतीर फर्केको अग्लो ब्रह्माणीय मुर्तीको अवलोकन प्रत्येक बर्षको गणेश चतुदर्शीमा मात्र दर्शन गर्न पाइनेछ ।<ref name=":0" /> नवग्रह मन्दिरसँगै बनाईएको षट्कोणको बीचमा पशुपतीनाथको जस्तै पञ्चमूखी शिवलिङ्ग राखिने र अन्य कोणमा गणेश, कुलदेवता, लक्ष्मी, कालभैरब, हनुमान र दुर्गा भवानीको मूर्ति राखिएको छ । मन्दिरको एक ठाउँबाट छिरेपछि ९ चक्रमा रहेका नवग्रह मन्दिरलाई ९ परिक्रमा सहितको पुजा गरेपछि मात्र बाहिर निस्कन मिल्ने गरी निर्माण गरिएको छ । नौवटा भुजा रहने पिल्लरमा १३ फिटमा नौवटा ग्रहका प्रतिक रहेका छन् भने त्यस माथी नवभुज आकारको १४ फुटको पिल्लर छन् । पिल्लरको सबैभन्दा माथि सूर्यतर्फ फर्केको सौर्यमण्डलीय (ग्रह) को प्रतिमा रहेको छ भने यहाँ रहने प्रतिमा हिन्दुधर्मका कहलिएका धार्मिक ज्योतिषीको बिशेष सल्लाहबमोजिम भारतमा बनाइएको छ । त्यसैले धार्मिक गुरु तत्वदर्शी ब्रहमनिष्ट सन्त शिरोमणी स्वामी लोकानन्द महाराजले नवग्रह मन्दिर<ref>{{Cite web |title=स्याङ्जाको अर्जुनचौपारीमा नेपालकै पहिलो नवग्रह मन्दिर |url=https://ekantipur.com/pradesh-4/2025/01/29/innovation-in-syangja-in-azinchhapuri-in-nepal-47-20.html |access-date=2025-02-27 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref>को अवलोकन समेत गरिसकेका छन् । [https://www.kathmandupati.com/news/nawagraha-mandir/356866/ नवग्रह मन्दिर शनिवार मात्र खुल्नेछ] र ९ चक्र मध्ये एक चक्र भने भक्तजनहरुलाई मध्यनजर गरेर अन्य दिनमा पनि पुजाआजा गर्न पाईनेछ । मुल नवग्रह मन्दिर पालिकामा रहेतापनि यसका ९ निशान प्रतिमाहरु पलिका अन्तर्गतका ५ वटा वडामा र यसबाहेक अर्जुनचौपारी गाउँपालिका लगायत अन्य पालिकाका ४ वडा मिलेर भौगोलिक स्वरुप ब्रम्हाणीय स्वरुपमा घुमेर रहेकाले पालिकाले छोएका भीरकोटको वडा नं ७, पुतलीबजार न.पा १३, १४ र आधिखोला गा.पा. १ मा निशान प्रतिमाहरुलाई आलोपालो पुजा गर्ने प्रबन्ध मिलाईने नवग्रह मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष भरत पोखरेलले बताउनुभयो । परम्परागत समयदेखि नै चर्चित जलबराह धार्मिक बन परिसर ८ हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । [https://www.eadarsha.com/nep/199904/ सोही स्थानमा उक्त मन्दिर बनाईएको हो ।]{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} उक्त धार्मिक बनलाई समेत भबिष्यमा ध्यान केन्द्र र योगा गराउने स्थानका रुपमा बिकसित गर्न आफूहरुले लागि परिरहेको अर्जुनचौपारी गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कौशल पाण्डे बताउनुहुन्छ । नवग्रह मन्दिरको प्राण प्रतिष्ठा, अनुष्ठान तथा धार्मिक महोत्सवमा २०८१ सालको महाशिवरात्रीको अवसर पारेर फागुन ६ देखि १४ सम्म १ करोड २५ लाख दियो प्रज्वलन गरी भव्य रुपमा गरिसकिएको छ । [[चित्र:Navagaraha 1.jpg|अङ्गुठाकार|354x354px|नेपालकै पहिलो नवग्रह मन्दिरको उद्घाटन गर्दै संस्कृती, पर्यटन तथा नागरिक उडड्यन मन्त्री बद्री प्रसाद पाण्डे साथमा संघीय सांसद राजु थापा लगायत । ]] उक्त महोत्सवको उद्घाटनमा नेपाल सरकारका संस्कृती, पर्यटन तथा नागरिक उडड्यन मन्त्री माननीय बद्री प्रसाद पाण्डे, नेपाली कांग्रेस स्याङ्जा सभापति एवं प्रतिनिधि सभा सदस्य राजु थापाले नवग्रह मन्दिर देशकै धार्मिक पर्यटनको पहिचान बनेको बताउनुभएको थियो । धार्मिक महोत्सवमा देश तथा विदेशबाट सहभागी १ लाख २५ हजार भन्दा बढी भक्तजनले पूजाआजा तथा दर्शन गरेका थिए । धार्मिक महोत्सवमा छिमेकी देश भारत, नेपाल भित्रका सबै जिल्लाका भक्तजनले यहाँको नवग्रह मन्दिरमा पूजाआजा र दर्शन गरेको पालिका अध्यक्ष प्रकाश तिवारीले बताउनुभयो । अनुष्ठान एवं धार्मिक महोत्सवमा आचार्य श्री चैतन्वय कृष्ण महाराज गूरु प्रमुख बाचक रहनु भएको थियो भने डाक्टर केएन स्वामीले समेत धार्मिक प्रवचन दिनुभएको थियो । यस्तै महोत्सवमा क्रिक्रेटर सन्दिप लामिछाने लगायतका लोकप्रिय व्यक्तिहरुको सहभागीता रहेको थियो । २०२५ को जनवरीको मध्य अवस्थामा अद्भुत खगोलीय घटना हुनेछ, जसमा पृथ्वीका आकाशमा सात ग्रहहरू पङ्तिबद्ध हुनेछन् । यस समयमा सूर्य, चन्द्रमा, मङ्गल, बुध, वृहस्पति, शुक्र र शनि ग्रहहरू मिलेर एउटा अद्वितीय शक्ति समिश्रणको निर्माण गर्नेछन् जसको दृष्य पृथ्वीबाट नाङ्गो आँखाले समेत अवलोकन गर्न सकिनेछ । ज्योतिष शास्त्रअनुसार यसमा अझ विशिष्टता के छ भने यस्तो घटना ब्रहमाण्डमा आगामी १४४ वर्षपछि मात्र आउँछ । ग्रहका गुरु मानिने वृहस्पति हरेक राशिमा १२ वर्ष रहने हुँदा १४४ वर्ष अघिदेखि सुरु भएको एक चक्र यस अवधिमा पूरा गरी अर्को राशिमा प्रवेश गरेका छन् र वृहस्पतिको सोही राशि परिवर्तनले निकै ठूलो धार्मिक अर्थ राख्दछ र यसलाई सकारात्मक रुपान्तरण र आत्मिक उन्नतिको प्रतीकका रूपमा समेत हेरिन्छ । [[चित्र:Navagarha 3.jpg|अङ्गुठाकार|सवाँ करोड दीप प्रज्वलन|342x342पिक्सेल]] विरलै आउने महाकुम्भको समय अत्यन्त [https://l.hamropatro.com/r/https://ekagaj.com/article//article/festival/190670/ शक्तिशाली र पवित्र] हुनेहुँदा यसै अवसरमा अनुष्ठान सम्पन्न गर्नेगरी अर्जुचौपारी गाउँपालिका गाउँपालिका वडा नं १ मा नवग्रह मन्दिरको निर्माण गरिएको छ । सम्पूर्ण नवग्रहहरु पृथ्वीका निकटमा आउने यस समयमा अनुष्ठानका लागि यो भन्दा उत्तम समय अरु कुनै नरहेको सन्त महात्माहरुको कथन समेत रहेको छ । अझ महाशिवरात्रीका दिनमा सम्पन्न हुनेगरी आयोजना गरिएको नवग्रह मन्दिर अनुष्ठान, गीता ज्ञान तथा धार्मिक महोत्सवले सम्पूर्ण भक्तजनहरुको रक्षा गर्ने, पापबाट मुक्ति गरी आत्माको शुद्धिकरण गर्ने र मोक्षप्राप्तिको मार्ग प्रशस्त गर्ने विश्वास गरिएको छ । अतः महाकुम्भको यस शुभ अवसरमा गरिएको नवग्रह मन्दिर अनुष्ठान अन्य समय भन्दा लाखौँ गुणा बढी प्रभावशाली हुने र सम्पूर्ण जगत्मा यसको सकारात्मक ऊर्जा फैलिनेछ । कुनै नयाँ कामको सुरुवात गर्नका लागि यस समय ज्योतिषिय तथा धार्मिक रुपले पनि अत्यन्त शुभ मानिन्छ । सम्पूर्ण ग्रहहरुको शान्ति गरी मोक्षको प्राप्तिका लागि यस खगोलिय संयोग निकै महत्वपूर्ण मानिन्छ । अझ सूर्य र वृहस्पतिको संयोजनलाई चन्द्रमाको प्रभावले पनि विशिष्टता बढाउने विश्वास गरिन्छ । त्यसैले यस अवधिभित्र पर्ने पौष पूर्णिमा, मौनी अमावस्या, वसन्त पञ्चमी, महाशिवरात्रीमा दुई नदीको संगमस्थलमा गरिने विशेष स्नानले मानिसमा बुद्धि, ज्ञान तथा विवेकको वृद्धि हुन्छन् भने सम्पूर्ण दुःख, चिन्ता नष्ट भई अध्यात्मिक जागरण बढ्दछ । यसबाहेक यस स्थानबाट कुहिरोको समुन्द र जलबराह गुफा समेत अवलोकन गर्न पाईनेछ भने पालिकाबाट केहि घण्टाको दुरीमा पुगिने आधिखोला गाउँपालिकामा रहेको दक्षिण एसियाकै पहिलो होमस्टे दरौं सिरुवारी, पुतलीबजार नगरपालिका रहेको सतौचण्डी थान र शितलादेवी मन्दिर र भीरकोट नगरपालिकामा रहेको खिलुङकालिका मन्दिर समेत दर्शन गर्न पाइनेछ । * '''नवग्रहको पुजा विधि''' नवग्रह मन्दिरमा पूजा विधि प्राचीन हिन्दू परम्परामा आधारित रहेको पाइन्छ । जसमा नवग्रह (सूर्य, चन्द्रमा, मङ्गल, बुध, गुरु, शुक्र, शनि, राहु, र केतु) को पूजा गरी जीवनमा शान्ति, समृद्धि, र सन्तुलन कायम गर्न प्रयास गरिन्छ । नवग्रहको पुजाका लागि स्वच्छ फूल, अक्षता, दीप, तेल र घ्यु, अगरबत्ती, धूप, फलफूल, मिठाई, वा प्रसाद, पञ्चामृत र पवित्र वस्त्र लगायतका सामाग्रीहरु चाहिने गर्दछ । माथी उल्लेखित सामाग्रीहरुको उपलब्धतासँगै नुहाईधुवाई गरेर स्वच्छ र शुद्ध वस्त्र लगाएपछि मात्र मन्दिरमा प्रवेश गर्नुपर्ने हुन्छ । मन्दिरमा प्रवेश गर्दा नवग्रहको मूर्ति वा यन्त्रको सामु सिर झुकाएर प्रार्थना गर्नुका साथै दीप र धूप बालेर भगवानलाई समर्पण गर्नु उत्तम मानिन्छ । त्यसपछि आफ्नो मनोकामना पूरा गर्नका लागि ग्रहहरूको कृपा प्राप्त गर्न संकल्प लिने क्रममा आफ्नो नाम, गोत्र, स्थान र तिथि उच्चारण गर्नुपर्ने हुन्छ । * '''नवग्रह देवताहरूको पूजा सुरु हुन्छ र प्रत्येक ग्रहको पूजा निम्न विधिबाट गरिन्छ :'''[[चित्र:Navagarha 5.jpg|अङ्गुठाकार|भक्तजनहरुको घुईचो|293x293पिक्सेल]] सूर्य (रवि): रातो फूल, गहुँ, र तामाको सामग्री चढाउने । [[चित्र:Navagarah Sandeep 6.jpg|अङ्गुठाकार|क्रिक्रेटर सन्दीप लामिछाने नवग्रह मन्दिरको दर्शनमा ।|288x288पिक्सेल]] चन्द्र (सोम): सेतो फूल, चामल, र दूधको सामग्री चढाउने । मंगल (मंगल): रातो चन्दन, मसुर दाल, र रातो कपडा चढाउने । बुध (बुध): हरियो दूबो, हरियो मूंग, र हरियो वस्त्र चढाउने । गुरु (बृहस्पति): पहेँलो फूल, बेसार, र चना दाल चढाउने । शुक्र (शुक्र): सेतो फूल, चिनी, र सेतो वस्त्र चढाउने । शनि (शनिश्चर): कालो तिल, तेल, र कालो वस्त्र चढाउने । राहुः नीलो फूल, उडद दाल, र धूप चढाउने । केतुः कालो तिल, नीमको पात, र मिष्ठान्न चढाउने । '''त्यसपछि क्रमशः ९ ग्रहको बीज मन्त्र जप गर्ने ।''' सूर्य : ॐ घृणी सूर्याय नमः चन्द्रमा : ॐ सों – सोमाय नमः [[चित्र:Navagarha 7.jpg|अङ्गुठाकार|नवग्रह मन्दिरमा भक्तजनहरुको भीड|296x296पिक्सेल]] मङ्गल : ॐ मङ्गलाय नमः बुध : ॐ बुं बुधाय नमः गुरु : ॐ वृ बृहस्पतये नमः शुक्र : ॐ शुं शुक्राय नमः शनि : ॐ शं शनैश्चराय नमः राहु : ॐ रां राहवे नमः केतु : ॐ कें केतवे नमः बीज मन्त्र जप समापन पश्चात ग्रहहरूको प्रतिमा वा यन्त्रमा जल अर्पण गरेर अघ्र्य दिनुपर्ने हुन्छ र त्यसपश्चात पूजा सम्पन्न भएपछि भगवानलाई चढाइएको प्रसाद ग्रहण गर्नुहोस् र अन्य भक्तजनहरूमा वाड्न सकिन्छ । ग्रह शान्तिका लागि नवग्रह हवन गर्न सकिन्छ । यसमा हवन सामग्री प्रयोग गरेर विशेष मन्त्र जप गरिन्छ । * '''कसरी पुग्ने ?''' [[चित्र:Navagaraha 2.jpg|अङ्गुठाकार|नवग्रह मन्दिर|266x266पिक्सेल]] गण्डकी प्रदेशको राजधानी पोखराबाट करिब ५२ कि.मी.का. दुरीमा रहेको नवग्रह मन्दिर पुग्नलाई पोखराबाट सजिलै भाडाका गाडी र ट्याक्सीहरु पाइन्छ । पोखराबाट भाडाको गाडीमा हेलु पुगिन्छ । हेलुबाट ७ किलोमिटरको दुरीमा नवग्रह मन्दिर अवस्थित रहेको छ । त्यहाँबाट भाडाको गाडी वा अटोमा सजिलै अर्जुनचौपारीको नवग्रह मन्दिर पुग्न सकिन्छ । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} p2jufhjigz2dx3i2t9yms4c3y6erg74 0 143566 1393085 1319988 2026-10-24T15:45:35Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1393085 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | title = [[राष्ट्रमण्डल प्रमुख]] | image = King George VI LOC matpc.14736 A (cropped).jpg | caption = औपचारिक चित्र, १९३८ | succession = {{Br separated entries|[[ब्रिटिस राजतन्त्र|संयुक्त अधिराज्य]] र|[[ब्रिटिस स्वायत्त्योपनिवेश]]को महाराजा}} | reign = ११ डिसेम्बर १९३६ – {{avoid wrap|६ फेब्रुअरी १९५२}} | coronation = १२ मे १९३७ | cor-type = [[राज्याभिषेक]] | predecessor = [[एडवर्ड आठौँ]] | successor = [[एलिजाबेथ द्वितीय]] | succession1 = [[भारतका सम्राट]] | reign1 = ११ डिसेम्बर १९३६{{sndash}}{{avoid wrap|१५ अगस्ट १९४७}} | predecessor1 = [[एडवर्ड आठौँ]] | successor1 = ''पद खारेज गरियो'' | birth_name = योर्कका राजकुमार अल्बर्ट | birth_date = {{Birth date|df=yes|1895|12|14}} | birth_place = नोर्फोक, इङ्ल्यान्ड | death_date = {{Death date and age|df=yes|1952|02|06|1895|12|14}} | death_place = नोर्फोक, इङ्ल्यान्ड | burial_date = १५ फेब्रुअरी १९५२ | spouse = [[राजमाता रानी एलिजाबेथ|एलिजाबेथ बोवेस-ल्योँ]] | issue = {{plainlist| * [[एलिजाबेथ द्वितीय]] * [[राजकुमारी मार्गरेट, स्नोडनकी काउन्टेस|राजकुमारी मार्गरेट]]}} | issue-link = #बच्चाहरू | full name = अल्बर्ट फ्रेडरिक आर्थर जर्ज | father = [[जर्ज पाँचौँ]] | mother = [[टेककी मेरी]] | signature = George VI signature 1945.svg }} '''जर्ज छैटौँ''' (अल्बर्ट फ्रेडरिक आर्थर जर्ज; १४ डिसेम्बर १८९५ - ६ फेब्रुअरी १९५२) ११ डिसेम्बर १९३६ देखि १९५२ मा उनको मृत्यु सम्म [[ब्रिटिस राजतन्त्र|संयुक्त अधिराज्य र ब्रिटिस राष्ट्रमण्डलको डोमिनियनका राजा]] थिए। उनी सन् १९३६ देखि अगस्त १९४७ मा ब्रिटिस राज को विघटन सम्म भारतको अन्तिम सम्राट थिए, र १९४९ को लण्डन घोषणा पछि [[राष्ट्रमण्डल]]को पहिलो प्रमुख थिए।<ref>{{citation |title=White Lodge, Richmond Park |url=https://www.richmond.gov.uk/media/6327/local_history_white_lodge.pdf |work=London Borough of Richmond upon Thames |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331000959/https://www.richmond.gov.uk/media/6327/local_history_white_lodge.pdf |url-status=live |archive-date=31 March 2023 |accessdate=30 March 2023}}</ref> राजाको दोस्रो छोराको रूपमा, अल्बर्टलाई सिंहासनको उत्तराधिकारीको रूपमा आशा गरिएको थिएन। तिनले आफ्नो प्रारम्भिक जीवन आफ्नो जेठो भाइ एडवर्डको छायाँमा बिताए। अल्बर्टले किशोरावस्थामा नौसेना कलेजमा भाग लिए र [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्व युद्ध]]को समयमा शाही नौसेना र शाही वायु सेनामा सेवा गरे। सन् १९३६ मा उनका पिताको मृत्यु पछि उनका जेठा भाइ एडवर्ड आठौँको रूपमा सिंहासनमा चढेका थिए, तर एडवर्डले त्यस वर्षको अन्त्यमा दुई पटक सम्बन्धविच्छेद गरेकी अमेरिकी सोसलाइट वालिस सिम्पसनसँग विवाह गर्न गद्दी त्यागेका थिए। एडवर्ड आठौँको उत्तराधिकारीको रूपमा, अल्बर्ट राजा भए, जर्ज छैटौँको शासन नाम लिएर।<ref>[[Hitchens, Christopher]] (1 April 2002), [https://www.theguardian.com/uk/2002/apr/01/queenmother.monarchy9 "Mourning will be brief"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171028043217/https://www.theguardian.com/uk/2002/apr/01/queenmother.monarchy9|date=28 October 2017}}, ''The Guardian'', retrieved 1 May 2009</ref> सेप्टेम्बर १९३९ मा, [[पोल्यान्ड]]मा आक्रमण पछि [[बेलायती साम्राज्य|ब्रिटिस साम्राज्य]] र अधिकांश कमनवेल्थ देशहरूले - तर [[गणतन्त्र आयरल्यान्ड|आयरल्यान्ड]]ले होइन - नाजी जर्मनीविरुद्ध युद्धको घोषणा गरे। सन् १९४० र १९४१ मा क्रमशः [[इटाली]] र [[जापानी साम्राज्य|जापान साम्राज्य]]सँग युद्ध भयो। जर्ज छैटौँलाई आम मानिसका कठिनाइहरू साझा गर्ने रूपमा हेरिएको थियो र उनको लोकप्रियता बढेको थियो।[[बकिङ्घम राजदरबार]] ब्लिट्जको समयमा बम बारी गरिएको थियो जब राजा र रानी त्यहाँ थिए, र उनको कान्छो भाइ ड्यूक अफ केन्ट सक्रिय सेवामा मारिएका थिए। जर्ज युद्ध जित्ने बेलायती दृढसंकल्पका प्रतीकका रूपमा परिचित भए।<ref>{{citation |last=Swift |first=Will |title=The Roosevelts and the Royals: Franklin and Eleanor, the King and Queen of England, and the Friendship that Changed History |year=2004 |publisher=John Wiley & Sons}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:राजपुत्र]] [[श्रेणी:सम्राटपुत्र]] [[श्रेणी:संयुक्त अधिराज्यको महाराजा]] spy985nikdf2rdfgk1omh662xb0nbzx 0 144150 1393076 1319137 2026-10-24T12:06:51Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393076 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कुमः सागर | image = | image_size = | caption = | alias = सिद्धि सागर प्रजापति | birth_name = | native_name = | native_name_lang = | birth_date = | birth_place = [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]] | spouse = | children = | relatives = | occupation = {{flat list| *गायक *गीतकार *संगीत निर्माता}} | years_active = सन् २०१९ | module = | genre = | label = | associated_acts = | signature = | website = }} कुमः सागर (वास्तविक नाम सिद्धि सागर प्रजापति; {{lang-en|Kuma Sagar}}) एक नेपाली गायक, गीतकार र संगीत निर्माता हुन्, जो परम्परागत नेवार संगीतका तत्वहरूलाई आधुनिक शैलीसँग समायोजन गरेर प्रस्तुत गर्ने गर्छन्।<ref>{{Cite web |title=How Kuma Sagar writes songs |url=https://kathmandupost.com/art-culture/2024/08/26/how-kuma-sagar-writes-songs |access-date=2025-04-16 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> उनले आत्मनिर्भर रूपमा तयार पारिएका गीतहरू र परम्परागत वाद्ययन्त्रहरू प्रयोग गरेर प्रस्तुत गरिने प्रत्यक्ष प्रस्तुतीमार्फत नेपाली संगीत क्षेत्रको ध्यान आकर्षित गरेका छन्। उनी नेपालका युवा पुस्ता माझ अत्यन्त लोकप्रिय छन्। == प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि == कुमः सागरको जन्म भक्तपुरमा भएको हो, जुन नेवार सांस्कृतिक सम्पदाले भरिएको शहरका रूपमा चिनिन्छ। उनी बाल्यकालदेखि नै डाफा भजन जस्ता सामुदायिक कार्यक्रमहरूमार्फत परम्परागत नेवार संगीतमा संलग्न थिए। उनले धा, भुश्या, खिङ आदि वाद्ययन्त्रको प्रयोग र भजनको अभ्यास त्यहीँबाट सिकेका हुन्। परिवार तथा समाजबाट सङ्गीतलाई पेशा बनाउने चाहनामा असहमति भए पनि उनले आफ्नो अभ्यासलाई निरन्तरता दिएका थिए। == संगीत यात्रा == कुमः सागरले सन् २०२० को कोभिड-१९ लकडाउनको समयमा आफ्नै मोबाइल फोन र आधारभूत सम्पादन सफ्टवेयर प्रयोग गरेर तयार गरेको गीत "बाजेको बाजाङ" बाट आफ्नो व्यावसायिक संगीत यात्रा सुरु गरेका थिए।<ref>{{Cite web |date=2024-12-26 |title=Kuma Sagar Biography: A Journey of Music, Culture, and Dedication - Lyricalchordsansar |url=https://lyricalchordsansar.com/kuma-sagar-biography/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20250521201318/https://lyricalchordsansar.com/kuma-sagar-biography/ |archive-date=2025-05-21}}</ref> परम्परागत नेवार धुन र आधुनिक प्रविधिको प्रयोगको कारण उक्त गीतले छुट्टै पहिचान बनाएको थियो। उनले सन् २०१९ मा द भोइस अफ नेपाल प्रतियोगितामा भाग लिएर राष्ट्रिय स्तरमा आफूलाई चिनाएका थिए, यद्यपि उनी अन्तिम चरणसम्म पुग्न सकेनन्। == शैली र विषयवस्तु == कुमः सागरको संगीत शैली परम्परागत लोक संगीत र आधुनिक शैलीको समिश्रणमा आधारित छ। उनका गीतहरूमा सांस्कृतिक पहिचान, दैनन्दिन जीवन र आध्यात्मिकता जस्ता विषयवस्तु पाइन्छन्। उनले प्रयोग गर्ने प्रमुख वाद्ययन्त्रहरूमा धा, भुश्या, खिङ लगायत आधुनिक गिटार र इलेक्ट्रोनिक धुनहरू पनि हुन्छन्। == प्रस्तुतीहरू र समुह == कुमः सागरले नेपालभित्र र बाहिर (जस्तै: अष्ट्रेलिया) विभिन्न स्थानहरूमा सांगीतिक कार्यक्रमहरू प्रस्तुत गरिसकेका छन्। उनी हाल "कुमा सागर एण्ड द ख्वप व्याड" नामक सांगीतिक समूहमा सक्रिय रूपमा आबद्ध छन्। उनका प्रस्तुतिहरू दर्शकहरूले सकारात्मक रूपमा लिएका छन्, विशेषतः सांस्कृतिक तथा मौलिक संगीतमा रुचि राख्ने स्रोता माझ। सन् २०२५ मा, गायक कुमा सागर र ख्वप ब्यान्डले “हावाको लहर संगै अष्ट्रेलिया टुर” सम्पन्न गर्दै सिड्नीको ऐतिहासिक एनमोर थिएटरमा प्रस्तुति दिने पहिलो नेपाली बन्नुका साथै न्यु साउथ वेल्स सरकारले सञ्चालन गर्ने प्रतिष्ठित आर्ट ग्यालरीमा प्रत्यक्ष रेकर्डिङ गर्ने पहिलो नेपाली गायकको कीर्तिमान राखेका छन्।<ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=Kuma Sagar, Khwop Band conclude Australia tour |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/kuma-sagar-khwop-band-conclude-australia-tour-71-77.html |access-date=2025-05-05 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्री == {{reflist|2}} [[श्रेणी:गायक]] [[श्रेणी:गीतकार]] [[श्रेणी:संगित निर्माता]] iuzhncybfkfcgwbm1e8x67bl0j63290 0 144221 1393138 1322134 2026-10-25T10:29:17Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393138 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = बुजू धुरी | other_name = Buju Duri | location = Sunchhahari Rural Municipality 7 | elevation_m = 2200 }} समुन्द्री सतहबाट करिव २२०० मिटरको उचाईमा रहेको बुजू धुरी [[सुनछहरी गाउँपालिका]]को केन्द्रबिन्दुमा पर्दछ । स्थानिय [[मगर जाति|मगर]] [[मगर खाम भाषा|खाम भाषा]]वाट बुजू भन्नाले बज्यै वा हजुरआमा भन्ने अर्थ लाग्छ भने धुरी भन्नाले डाँडाको टुप्पो वा उच्च स्थानलाई जनाउँदछ । बुजू धुरी र कोठी भिर आपसमा किला गाडेको जस्तै उभिएको छ र सो बुजू धुरीबाट कोठिभिरको धुरी सम्म धागा वा स्थानिय अल्लो र बाँगोको रेसावाट तानेर कपडा बुनि अथवा स्थानिय भाषामा बल्ला बुनी धुरीको पश्चिमतिर रहेका [[जेलवाङ|जेलबाङ]] गाउँ वरपरका सबै गाउँलाई बल्ला वा कपडा पुर्‍याएको र कपडा वा बल्ला बुन्न समेत सिकएको भनी स्थानिय मगरहरुले बजुलाई मानि सो अनुरुप नाम रहन गएको भन्ने भनाई छ । परापूर्वकालमा जलजलास्थित भामा गुफामा बस्ने १२ भाई बराह र १७ बहिनी बुजू मध्ये १ एक जना यहि आएर बसेको भन्ने मान्यता नि रहेको छ । <ref>{{Cite web |title=सुनछहरी गाउँपालिका {{!}} गाउँ कार्यापालिकाको कार्यालय पोबाङ रोल्पा, लुम्बिनी प्रदेश , नेपाल |url=https://sunchhaharimun.gov.np/ |access-date=2025-04-23 |website=sunchhaharimun.gov.np |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422232315/https://sunchhaharimun.gov.np/ |archive-date=2025-04-22}}</ref> == बिशेषता == बुजू धुरीलाई धार्मिक आस्थाको रुपमा नि हेर्ने गरिन्छ यहाँ जेठ पुर्णिमाको दिन स्थानिय र बिभिन्न ठाउँबाट आस्था बोकी यो ठाउँ वा वरपर पुजा गर्ने गरिन्छ । यो धुरी वरपर फलाम खानी, सुन खानी र तामा खानी पनि रहेको भन्ने गरिन्छ । यो धुरीबाट उत्तरतर्फ धवलागिरी हिमश्रङखला अन्तर्गतका [[धौलागिरि हिमाल|धवलागिरी हिमाल]], [[अन्नपूर्ण हिमाल|अन्नपुर्ण हिमाल I]], [[अन्नपूर्ण हिमाल|अन्नपुर्ण हिमाल]] II र [[माछापुच्छ्रे हिमाल|माछापुच्‍छ्रे हिमाल]]को काखैमा जन्तरे, जलाकी, तिलाचन र कोठीभिर पहाडहरु लत्तरम्म देखिन्छ ।<ref>{{Citation |title=जेलवाङ |date=2025-04-15 |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%99 |work=विकिपिडिया |access-date=2025-04-23 |language=ne}}</ref> पश्चिमतर्फ ओखरेनी, धरमपानी र तिनकिल्ला जस्ता अग्ला अग्ला पहाडहरु आँखै अगाडि देखिन्छन् । सुनछहरी गाउँपालिकाको सबै वडा नियाल्न वा अबलोकन गर्नको लागि यो उपयुक्त ठाउँ हो ।<ref>{{Citation |title=जेलवाङ |date=2025-04-15 |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%99 |work=विकिपिडिया |access-date=2025-04-23 |language=ne}}</ref> पूर्बि रोल्पाको ब्यापारिक केन्द्र सुलिचौर, खुंग्रि र प्यूठान समेतबाट स्थानिय पर्यटक वा आन्तरिक पर्यटकको लागि पदयात्रा, पिकनिक स्थल, स्थानिय मगर जातिको परम्परागत जिबनशैली नियाल्न र प्रकृतिसँगै गुराँस काफलहरुसँग रमाउनको लागि यो उपयुक्त स्थान रहेतापनि प्रचार प्रचार वा बाटो जतिलताका कारण यो ठाउँमा कमै मात्रमा पुगेको पाइन्छ । यहि बाटो भएर मिजाखोर, ओपा, सुनफलुप हुँदै जलजला जाने  रुट हुँदाहुँदै पनि बाटो कठिनाईले गर्दा कम मात्रमा मात्र गएको पाईन्छ । यो बुजू धुरी वरपर बिभिन्न प्रकारका जडिबुटीहरु पनि पाईन्छ ।<ref>{{Cite web |title=Filming Sites |url=https://film.gov.np/destination/32 |access-date=2025-04-23 |website=film.gov.np}}</ref> == कसरी पुग्ने == सुलिचौरबाट करिब २० कि.मी. को दुरीमा सुलिचौर-[[जेलवाङ|जेलबाङ]] मोटरबाटो हुँदै खिबाङको बिबाङ डाँडासम्म बाईक वा गाडिमा आउन सकिन्छ र त्यसपछि करिब ३ घण्टाको याबाङ दह, गिच्चे हुँदै गोरेटो बाटो र सिँढीवाटो गरेर पुगिन्छ बुजू धुरी ।<ref>{{Cite web |title=बजु धुरी Baju Duri · 9QFJ+M97, जेलवाङ 22100, नेपाल |url=https://www.google.com/maps/place/%E0%A4%AC%E0%A4%9C%E0%A5%81+%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80+Baju+Duri/@28.3786325,82.7834123,4135m/data=!3m1!1e3!4m6!3m5!1s0x3997d100798058f3:0x83b0b3c3b37b8b1e!8m2!3d28.3741695!4d82.7809107!16s/g/11mcsy1y8m?authuser=0&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDQyMC4wIKXMDSoASAFQAw== |access-date=2025-04-23 |website=बजु धुरी Baju Duri · 9QFJ+M97, जेलवाङ 22100, नेपाल |language=ne-US}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरु == 1n5i8jksmx5ffeu414l26m7tzmke9cc 0 146577 1393090 1390472 2026-10-24T22:09:15Z Nepal Gaatha 73659 1393090 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = शिव सङ्कल्प | image = [[File:Shiva Sankalpa.jpg|thumb|]] | image_size = | caption = शिव सङ्कल्प [[पोखरा]]मा २०७२ | native_name = | native_name_lang = ne | birth_name = अतिस कौण्डिन्न्यायन | birth_date = | birth_place = [[काठमाडाैँ]], [[नेपाल]] | nationality = {{flagicon|Nepal}}[[नेपाली]] | education = एमफार्म | alma_mater = [[पोखरा विश्वविद्यालय]] | occupation = [[लेखक]], समीक्षक, [[कवि]], [[नाटककार]], प्राध्यापक | years_active = २०५१– | notable_works = ''[[उर्वशी सूक्त]] (नाटक)'' (२०८०) | spouse = | children = | parents = | awards = नेपाल विद्याभूषण, २०७१ | website = {{URL|https://www.shivasankalpa.com}} | signature = }} शिव सङ्कल्प (English: '''Shiva Sankalpa''') (जन्म अतिस कौण्डिन्न्यायन/Atis Kaundinnyayana, जन्मः वि.सं. २०३९) एक नेपाली लेखक, समीक्षक, कवि, नाटककार, औषधिविद् तथा प्राध्यापक हुन्।<ref>{{cite web |title=Shiva Sankalpa |url=https://theatricalia.com/person/4g73/shiva-sankalpa |website=Theatricalia |access-date=16 September 2025}}</ref> <ref>{{cite news |title=कामसूत्र: रस, रति र रहस्य |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1466845-1740906560.html |work=नागरिक |location=पोखरा |date=१८ फाल्गुन २०८१ |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref name="nepalkhoj-urvashi">{{cite news |last=उलक |first=सुनील |title=पोखरामा नाटक ‘उर्वशी सूक्त’ |url=https://www.nepalkhoj.com/2023/04/17/277174/ |work=नेपालखोज |date=सोमबार, वैशाख ४, २०८० |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref name="shivasankalpa">{{cite web | title = लेखकको बारेमा | author = शिव सङ्कल्प | url = https://www.shivasankalpa.com/p/about-me.html | website = तत्त्वमसि | accessdate = २०८२-०६-२१ }} </ref> ==लेखन जीवन== उनकाे पहिलो रचना २०५१ सालमा [[कान्तिपुर दैनिक| कान्तिपुर]] कोसेलीमा प्रकाशित भएको थियो ।<ref name="shivasankalpa"/> उनका अनेक [[कथा]], [[कविता]], तथा समीक्षाहरू [[गोरखापत्र संस्थान|मधुपर्क]]<ref>{{cite magazine |last=सङ्कल्प |first=शिव |title=वैज्ञानिक(कथा) |magazine=मधुपर्क |date=२०७४ फागुन |url=https://archive.org/details/shiva-sankalpa-story-madhuparka-2076-fagun |access-date=2025-09-09 }}</ref>, सेतोपाटी<ref>{{cite web | title = मेयर हर्कचोक | author = शिव सङ्कल्प | url = https://www.setopati.com/sahityapati/63687 | website = सेतोपाटी | date = February 25, 2017 | accessdate = २०८२-०६-२१ }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, [[बाह्रखरी]]<ref>{{cite news |title=म त्यो लोकतन्त्रको नाम बदल्न चाहन्छु |url=https://baahrakhari.com/detail/15861 |work=बाह्रखरी |date=शनिबार, माघ ८, २०७३ |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news | title = बिरालोको घाँटीमा घण्टी कसले बाँध्ने ? | author = शिव संकल्प | work = बाह्रखरी | date = २०७६ वैशाख ९ | url = https://baahrakhari.com/detail/191671 | accessdate = २०८२-०६-२१ | archive-url = https://web.archive.org/web/20250908021319/https://baahrakhari.com/detail/191671 | archive-date = 2025-09-08 }}</ref><ref>{{cite web |title=अनिद्राको धङ्धङी र आँधीको मनोरम नृत्य |author=शिव सङ्कल्प |url=https://baahrakhari.com/detail/195353 |website=बााह्रखरी |access-date=२०२५-०९-०९ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20250909070003/https://baahrakhari.com/detail/195353 |archive-date=2025-09-09 }}</ref>, समकालीन साहित्य<ref>{{cite web |title=गजल |author=शिव सङ्कल्प |url=https://www.samakalinsahitya.com/sahitya/details/6901 |website=समकालीन साहित्य |date=२०२०-०८-०३ |access-date=२०२५-०९-०९ |language=ne }}</ref>इत्यादि पत्रपत्रिकाहरूमा प्रकाशित छन् । अनेक साहित्यिक कार्यक्रमहरूमा वक्ता, प्रस्तोता तथा सहजकर्ता <ref>{{cite web | title = PITF 2019 Director's Meet with Drama "In Transit" | url = https://www.youtube.com/watch?v=Fqn5F-fy8lE | director = | date = 2023-05-21 | publisher = Pokhara Theatre | accessdate = 2025-09-07 }} </ref> रहेका उनको ''कामसूत्र रति, रस र रहस्य'' विषयको [[भूषिता वशिष्ठ]]सँगको संवाद २०८१ को नेपाल लिटरेचर फेस्टिभलमा चर्चित भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=कामसूत्र: रस, रति र रहस्य |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1466845-1740906560.html |work=नागरिक |location=पोखरा |date=१८ फाल्गुन २०८१ |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nepal Literature festival |first=Ncell |title=कामसूत्र, रति, रस र रहस्य (भूषिता वशिष्ठका साथमा संवाद) |url=https://www.youtube.com/watch?v=XzncQaTEAbM&t=599s&ab_channel=Ncell |website=युट्युब}}</ref> उनीद्वारा रचित शास्त्रीय नाटक ''[[उर्वशी सूक्त]]''को मञ्चन पोखरा थिएटरमा २०८० वैशाखमा भएको थियो ।<ref>{{cite web |title=नारीलाई शक्तिका रुपमा स्थापित गर्ने नाटक 'उर्वशी सूक्त' मञ्चन |url=https://pokharatheatre.com.np/2023/04/15/%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%b2%e0%a4%be%e0%a4%87-%e0%a4%b6%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be-%e0%a4%b0%e0%a5%81%e0%a4%aa%e0%a4%ae%e0%a4%be-%e0%a4%b8%e0%a5%8d/ |website=Pokhara Theatre |date=15 April 2023 |access-date=16 September 2025 }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{cite news |title=नाटक उर्वशी सूक्त: ऋग्वेदकालको परिभ्रमण|last=जोशी|first=वेदप्रकाश| |url=https://www.himalkhabar.com/news/135428 |work=हिमालखबर |date=शनिबार, वैशाख ९, २०८० |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref name="nepalkhoj-urvashi"/> साहित्यिक रूपमा पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवारसँग संलग्न<ref>{{cite web |title=आजीवन सदस्य, पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |url=https://poyousap.org/life-time-member |website=पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228123901/https://poyousap.org/life-time-member |archive-date=2025-12-28 }}</ref> <ref>{{cite web |title=कार्यसमिति सदस्य पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |url=https://poyousap.org/committee |website=पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251227112440/https://poyousap.org/committee |archive-date=2025-12-27 }}</ref>सङ्कल्प औपचारिक अध्ययनले एक स्वर्णपदक विजेता औषधिविद् हुन् र हाल पोखरा विश्वविद्यालयमा प्राध्यापनरत छन् ।<ref name="nepalkhoj-urvashi"/> उनले वि.संं २०७१ मा तत्कालीन राष्ट्रपति डा. [[रामवरण यादव]]बाट नेपाल विद्याभूषण स्वर्णपदक प्राप्त गरेका थिए ।<ref>{{cite web | url = https://sites.google.com/view/shivasankalpa/gallery?authuser=0 | title = Shiva Sankalpa Photo Gallery | author = | publisher = Google Sites | accessdate = २०२५-०९-१६ }}</ref> उनका अनेक वैज्ञानिक लेखहरू पनि प्रकाशित छन् ।<ref>{{cite web | title = Atis Kaundinnyayana – Google Scholar Profile | author = | url = https://scholar.google.com/citations?user=C5JEQcQAAAAJ&hl=en | website = Google Scholar | accessdate = २०८२-०६-२१ }} </ref> == कृतिहरू == * सिमलचाैरको बहःSimalchaur Hiraeth (सम्पादन)<ref>{{cite web |title=सिमलचाैरको बहः – Simalchaur Hiraeth |url=https://www.goodreads.com/book/show/58434215-simalchaur-hiraeth |website=Goodreads |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref> * गण्डकी नाट्यदर्पण (संयुक्त सम्पादन) २०७९<ref>{{cite web | title = गण्डकी प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सक्रियता प्रति मुख्यमन्त्री सन्तुष्ट | url = https://janachahana.com/content/4229 | website = जनआवाज | accessdate = २०८२-०६-२१ }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * नेपाली छन्दमाला (सम्पादन) २०७९<ref>{{cite web | title = गण्डकी प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सक्रियता प्रति मुख्यमन्त्री सन्तुष्ट | url = https://www.shivasankalpa.com/2022/09/blog-post.html | website = | accessdate = २०८२-०६-२१ }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * उर्वशी सूक्त (नाटक) २०८०<ref>{{cite web | title = नाटक उर्वशी सूक्त Teaser | url = https://www.youtube.com/watch?v=krZD-lwC2WI | website = YouTube | publisher = पोखरा थिएटर | date = २०८० माघ ७ | accessdate = २०८२-०६-२१ }}</ref> ==फोटो ग्यालरी== <gallery widths="200px" heights="120px">> File:Shiva Sankalpa recieving NepalVidyaBhushan.jpg|thumb|[[रामवरण यादव|राष्ट्रपति]]सँग नेपाल विद्याभूषण प्राप्त गर्दै (२०७१) File:Urvashi Sukta.jpg|फ्रेमहीन|केन्द्र|शिव सङ्कल्पद्वारा लिखित तथा निर्देशित नाटक [[उर्वशी सूक्त]]को एक दृश्य (२०८०) File:Shiva Sankalpa and Bhushita Vashistha in NLF.jpg|thumb|Shiva Sankalpa and Bhushita Vashistha]]अङ्गुठाकार|[[भूषिता वशिष्ठ]]का साथ नेपाल लिटरेचर फेस्टिवलमा (२०८१) </gallery> == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[उर्वशी सूक्त]] * [[भूषिता वशिष्ठ]] * [[रामवरण यादव]] == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:काठमाडाैँ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरु]] == बाह्य कडी == * [https://www.youtube.com/watch?v=Z1trAleG_L4 "कविता: तन्ना मैलिएछ " | Cafe Kavita] १२ फेब्रुअरि २०१४ s0nz6rkehw6zc9rytvvqeixyvd27xgt 1393092 1393090 2026-10-24T23:20:48Z Nepal Gaatha 73659 1393092 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = शिव सङ्कल्प | image = [[File:Shiva Sankalpa.jpg|thumb|]] | image_size = | caption = शिव सङ्कल्प [[पोखरा]]मा २०७२ | native_name = | native_name_lang = ne | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]] | nationality = {{flagicon|Nepal}}[[नेपाली]] | education = एमफार्म | alma_mater = [[पोखरा विश्वविद्यालय]] | occupation = [[लेखक]], समीक्षक, [[कवि]], [[नाटककार]], प्राध्यापक | years_active = २०५१– | notable_works = ''[[उर्वशी सूक्त]] (नाटक)'' (२०८०) | spouse = | children = | parents = | awards = नेपाल विद्याभूषण, २०७१ | website = {{URL|https://www.shivasankalpa.com}} | signature = }} शिव सङ्कल्प (English: '''Shiva Sankalpa''') (जन्म अतिस कौण्डिन्न्यायन/Atis Kaundinnyayana, जन्मः वि.सं. २०३९) एक नेपाली लेखक, समीक्षक, कवि, नाटककार, औषधिविद् तथा प्राध्यापक हुन्।<ref>{{cite web |title=Shiva Sankalpa |url=https://theatricalia.com/person/4g73/shiva-sankalpa |website=Theatricalia |access-date=16 September 2025}}</ref> <ref>{{cite news |title=कामसूत्र: रस, रति र रहस्य |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1466845-1740906560.html |work=नागरिक |location=पोखरा |date=१८ फाल्गुन २०८१ |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref name="nepalkhoj-urvashi">{{cite news |last=उलक |first=सुनील |title=पोखरामा नाटक ‘उर्वशी सूक्त’ |url=https://www.nepalkhoj.com/2023/04/17/277174/ |work=नेपालखोज |date=सोमबार, वैशाख ४, २०८० |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref name="shivasankalpa">{{cite web | title = लेखकको बारेमा | author = शिव सङ्कल्प | url = https://www.shivasankalpa.com/p/about-me.html | website = तत्त्वमसि | accessdate = २०८२-०६-२१ }} </ref> ==लेखन जीवन== उनकाे पहिलो रचना २०५१ सालमा [[कान्तिपुर दैनिक| कान्तिपुर]] कोसेलीमा प्रकाशित भएको थियो ।<ref name="shivasankalpa"/> उनका अनेक [[कथा]], [[कविता]], तथा समीक्षाहरू [[गोरखापत्र संस्थान|मधुपर्क]]<ref name="MadhuparkaBaigyanikKatha">{{cite magazine |last=सङ्कल्प |first=शिव |title=वैज्ञानिक(कथा) |magazine=मधुपर्क |date=२०७४ फागुन |url=https://archive.org/details/shiva-sankalpa-story-madhuparka-2076-fagun |access-date=2025-09-09 }}</ref>, सेतोपाटी<ref name="SetopatiMayorHarkChowk">{{cite web |title=मेयर हर्कचोक |author=शिव सङ्कल्प |url=https://www.setopati.com/sahityapati/63687 |website=सेतोपाटी |date=25 February 2017 |access-date=21 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908030315/https://www.setopati.com/sahityapati/63687 |archive-date=8 September 2025 |url-status=dead }}</ref>, [[ नागरिक_दैनिक|नागरिक]]<ref>{{cite web |title=शिव सङ्कल्पका लेखहरु |website=नागरिकन्युज |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/author/shiva-sankalpa |access-date=25 October 2026 }}</ref> [[बाह्रखरी]]<ref name="BaahrakhariLoktantra">{{cite web |title=म त्यो लोकतन्त्रको नाम बदल्न चाहन्छु |url=https://baahrakhari.com/detail/15861 |website=बाह्रखरी |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908021143/https://baahrakhari.com/detail/15861 |archive-date=8 September 2025 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | title = बिरालोको घाँटीमा घण्टी कसले बाँध्ने ? | author = शिव संकल्प | work = बाह्रखरी | date = २०७६ वैशाख ९ | url = https://baahrakhari.com/detail/191671 | accessdate = २०८२-०६-२१ | archive-url = https://web.archive.org/web/20250908021319/https://baahrakhari.com/detail/191671 | archive-date = 2025-09-08 }}</ref><ref>{{cite web |title=अनिद्राको धङ्धङी र आँधीको मनोरम नृत्य |author=शिव सङ्कल्प |url=https://baahrakhari.com/detail/195353 |website=बााह्रखरी |access-date=२०२५-०९-०९ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20250909070003/https://baahrakhari.com/detail/195353 |archive-date=2025-09-09 }}</ref>, समकालीन साहित्य<ref>{{cite web |title=गजल |author=शिव सङ्कल्प |url=https://www.samakalinsahitya.com/sahitya/details/6901 |website=समकालीन साहित्य |date=२०२०-०८-०३ |access-date=२०२५-०९-०९ |language=ne }}</ref> साहित्यपोस्ट<ref>{{cite web |title=कविशिरोमणि लेखनाथको नवरस प्रयोग |url=https://archive.sahityapost.com/gair-aakhyan/gair-aakhyan-essay/183754/ |website=साहित्यपोस्ट |archive-url=https://web.archive.org/web/20251230101636/https://sahityapost.com/gair-aakhyan/gair-aakhyan-essay/183754/ |archive-date=30 December 2025 |url-status=live }}</ref>इत्यादि पत्रपत्रिकाहरूमा प्रकाशित छन् । अनेक साहित्यिक कार्यक्रमहरूमा वक्ता, प्रस्तोता तथा सहजकर्ता <ref>{{cite web | title = PITF 2019 Director's Meet with Drama "In Transit" | url = https://www.youtube.com/watch?v=Fqn5F-fy8lE | director = | date = 2023-05-21 | publisher = Pokhara Theatre | accessdate = 2025-09-07 }} </ref> रहेका उनको ''कामसूत्र रति, रस र रहस्य'' विषयको [[भूषिता वशिष्ठ]]सँगको संवाद २०८१ को नेपाल लिटरेचर फेस्टिभलमा चर्चित भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=कामसूत्र: रस, रति र रहस्य |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1466845-1740906560.html |work=नागरिक |location=पोखरा |date=१८ फाल्गुन २०८१ |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nepal Literature festival |first=Ncell |title=कामसूत्र, रति, रस र रहस्य (भूषिता वशिष्ठका साथमा संवाद) |url=https://www.youtube.com/watch?v=XzncQaTEAbM&t=599s&ab_channel=Ncell |website=युट्युब}}</ref> उनीद्वारा रचित शास्त्रीय नाटक ''[[उर्वशी सूक्त]]''को मञ्चन पोखरा थिएटरमा २०८० वैशाखमा भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=नाटक उर्वशी सूक्त: ऋग्वेदकालको परिभ्रमण|last=जोशी|first=वेदप्रकाश| |url=https://www.himalkhabar.com/news/135428 |work=हिमालखबर |date=शनिबार, वैशाख ९, २०८० |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref name="nepalkhoj-urvashi"/> छन्द कवितावाचनमा विशेष रूचि राख्ने शिव सङ्कल्पले छन्द कविता वाचन प्रशिक्षण कार्यक्रम पनि सञ्चालन गरेका छन् ।<ref>{{cite web |title=शिव सङ्कल्पका साथमा छन्द-कविता-पाठ अभ्यास कार्यक्रम |website=Shiva Sankalpa |url=https://www.shivasankalpa.com/2022/09/blog-post.html |date=September 2022 |access-date=25 October 2026 }}</ref> साहित्यिक रूपमा पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवारसँग संलग्न<ref>{{cite web |title=आजीवन सदस्य, पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |url=https://poyousap.org/life-time-member |website=पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228123901/https://poyousap.org/life-time-member |archive-date=2025-12-28 }}</ref> <ref>{{cite web |title=कार्यसमिति सदस्य पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |url=https://poyousap.org/committee |website=पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251227112440/https://poyousap.org/committee |archive-date=2025-12-27 }}</ref>सङ्कल्प औपचारिक अध्ययनले एक स्वर्णपदक विजेता औषधिविद् हुन् र हाल पोखरा विश्वविद्यालयमा प्राध्यापनरत छन् ।<ref name="nepalkhoj-urvashi"/> उनले वि.संं २०७१ मा तत्कालीन राष्ट्रपति डा. [[रामवरण यादव]]बाट नेपाल विद्याभूषण स्वर्णपदक प्राप्त गरेका थिए ।<ref>{{cite web | url = https://sites.google.com/view/shivasankalpa/gallery?authuser=0 | title = Shiva Sankalpa Photo Gallery | author = | publisher = Google Sites | accessdate = २०२५-०९-१६ }}</ref> उनका अनेक वैज्ञानिक लेखहरू पनि प्रकाशित छन् ।<ref>{{cite web | title = Atis Kaundinnyayana – Google Scholar Profile | author = | url = https://scholar.google.com/citations?user=C5JEQcQAAAAJ&hl=en | website = Google Scholar | accessdate = २०८२-०६-२१ }} </ref> == कृतिहरू == * सिमलचाैरको बहःSimalchaur Hiraeth (सम्पादन)<ref>{{cite web |title=सिमलचाैरको बहः – Simalchaur Hiraeth |url=https://www.goodreads.com/book/show/58434215-simalchaur-hiraeth |website=Goodreads |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref> * गण्डकी नाट्यदर्पण (संयुक्त सम्पादन) २०७९<ref>{{cite web |title=गण्डकी प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सक्रियता प्रति मुख्यमन्त्री सन्तुष्ट |url=https://janachahana.com/content/4229 |website=जनचाहना |archive-url=https://web.archive.org/web/20261024225052/https://janachahana.com/content/4229 |archive-date=24 October 2026 |url-status=dead }}</ref> * नेपाली छन्दमाला (सम्पादन) २०७९<ref>{{cite web | title = नेपाली छन्दमाला | url = https://www.shivasankalpa.com/2022/09/blog-post.html | website = शिवसङ्कल्पडटकम | accessdate = २०८३-०७-०८ }}</ref> * उर्वशी सूक्त (नाटक) २०८०<ref>{{cite web | title = नाटक उर्वशी सूक्त Teaser | url = https://www.youtube.com/watch?v=krZD-lwC2WI | website = YouTube | publisher = पोखरा थिएटर | date = २०८० माघ ७ | accessdate = २०८२-०६-२१ }}</ref> == प्रमुख फुटकर रचनाहरू == * तन्ना मैलिएछ (कविता) <ref>{{cite AV media |title=तन्ना मैलिएछ |url=https://www.youtube.com/watch?v=Z1trAleG_L4 |medium=Video |publisher=YouTube |access-date=25 October 2026 }}</ref> * मेयर हर्कचोक (कथा)<ref name="SetopatiMayorHarkChowk" /> * वैज्ञानिक (कथा)<ref name="MadhuparkaBaigyanikKatha" /> * म त्यो लोकतन्त्रको नाम बदल्न चाहन्छु (कविता)<ref name="BaahrakhariLoktantra" /> * बाथटबको पुनर्जन्म (समीक्षा)<ref>{{cite web |title=बाथटबको पुनर्जन्म |url=https://www.shivasankalpa.com/2019/02/blog-post.html |website=Shiva Sankalpa |date=February 2019 |access-date=25 October 2026 }}</ref> * पैतालामुनि के छ ? (समीक्षा)<ref>{{cite web |title=पैतालामुनि के छ ? |url=https://www.shivasankalpa.com/2017/05/blog-post_31.html#more |website=Shiva Sankalpa |date=May 2017 |access-date=25 October 2026 }}</ref> * पराजुली सत्य, दीपक मिथ्या(समीक्षा)<ref>{{cite web |title=पराजुली सत्य, दीपक मिथ्या |url=https://www.shivasankalpa.com/2021/11/blog-post.html |website=Shiva Sankalpa |date=November 2021 |access-date=25 October 2026 }}</ref> * स्व-विचरण (समीक्षा)<ref>{{cite web |title=स्व-विचरण |url=https://www.shivasankalpa.com/2024/06/blog-post.html |website=Shiva Sankalpa |date=June 2024 |access-date=25 October 2026 }}</ref> * तोरकीनमा हराएका क्षितिज<ref>{{cite web |title=तोरकीनमा हराएका क्षितिज |url=https://www.shivasankalpa.com/2026/03/blog-post.html |website=Shiva Sankalpa |date=March 2026 |access-date=25 October 2026 }}</ref>/बिर्संदै गएको आत्मिक सौन्दर्य <ref>{{cite web |title=बिर्संदै गएको आत्मिक सौन्दर्य |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/the-forgotten-spiritual-beauty-br-60-69.html |website=नागरिकन्युज |access-date=25 October 2026 }}</ref> (समीक्षा) ==फोटो ग्यालरी== <gallery widths="200px" heights="120px">> File:Shiva Sankalpa recieving NepalVidyaBhushan.jpg|thumb|[[रामवरण यादव|राष्ट्रपति]]सँग नेपाल विद्याभूषण प्राप्त गर्दै (२०७१) File:Urvashi Sukta.jpg|फ्रेमहीन|केन्द्र|शिव सङ्कल्पद्वारा लिखित तथा निर्देशित नाटक [[उर्वशी सूक्त]]को एक दृश्य (२०८०) File:Shiva Sankalpa and Bhushita Vashistha in NLF.jpg|thumb|Shiva Sankalpa and Bhushita Vashistha]]अङ्गुठाकार|[[भूषिता वशिष्ठ]]का साथ नेपाल लिटरेचर फेस्टिवलमा (२०८१) </gallery> == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[उर्वशी सूक्त]] * [[भूषिता वशिष्ठ]] * [[रामवरण यादव]] == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:काठमाडाैँ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरु]] == बाह्य कडी == * [https://www.youtube.com/watch?v=Z1trAleG_L4 "कविता: तन्ना मैलिएछ " | Cafe Kavita] १२ फेब्रुअरि २०१४ 1h23w3yq9bwn6kf2yjrdircm3bknozv 1393093 1393092 2026-10-24T23:21:58Z Nepal Gaatha 73659 1393093 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = शिव सङ्कल्प | image = [[File:Shiva Sankalpa.jpg|thumb|]] | image_size = | caption = शिव सङ्कल्प [[पोखरा]]मा २०७२ | native_name = | native_name_lang = ne | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]] | nationality = {{flagicon|Nepal}}[[नेपाली]] | education = एमफार्म | alma_mater = [[पोखरा विश्वविद्यालय]] | occupation = [[लेखक]], समीक्षक, [[कवि]], [[नाटककार]], प्राध्यापक | years_active = २०५१– | notable_works = ''[[उर्वशी सूक्त]] (नाटक)'' (२०८०) | spouse = | children = | parents = | awards = नेपाल विद्याभूषण, २०७१ | website = {{URL|https://www.shivasankalpa.com}} | signature = }} शिव सङ्कल्प (English: '''Shiva Sankalpa''') (जन्म अतिस कौण्डिन्न्यायन/Atis Kaundinnyayana, जन्मः वि.सं. २०३९) एक नेपाली लेखक, समीक्षक, कवि, नाटककार, औषधिविद् तथा प्राध्यापक हुन्।<ref>{{cite web |title=Shiva Sankalpa |url=https://theatricalia.com/person/4g73/shiva-sankalpa |website=Theatricalia |access-date=16 September 2025}}</ref> <ref>{{cite news |title=कामसूत्र: रस, रति र रहस्य |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1466845-1740906560.html |work=नागरिक |location=पोखरा |date=१८ फाल्गुन २०८१ |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref name="nepalkhoj-urvashi">{{cite news |last=उलक |first=सुनील |title=पोखरामा नाटक ‘उर्वशी सूक्त’ |url=https://www.nepalkhoj.com/2023/04/17/277174/ |work=नेपालखोज |date=सोमबार, वैशाख ४, २०८० |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref name="shivasankalpa">{{cite web | title = लेखकको बारेमा | author = शिव सङ्कल्प | url = https://www.shivasankalpa.com/p/about-me.html | website = तत्त्वमसि | accessdate = २०८२-०६-२१ }} </ref> ==लेखन जीवन== उनकाे पहिलो रचना २०५१ सालमा [[कान्तिपुर दैनिक| कान्तिपुर]] कोसेलीमा प्रकाशित भएको थियो ।<ref name="shivasankalpa"/> उनका अनेक [[कथा]], [[कविता]], तथा समीक्षाहरू [[गोरखापत्र संस्थान|मधुपर्क]]<ref name="MadhuparkaBaigyanikKatha">{{cite magazine |last=सङ्कल्प |first=शिव |title=वैज्ञानिक(कथा) |magazine=मधुपर्क |date=२०७४ फागुन |url=https://archive.org/details/shiva-sankalpa-story-madhuparka-2076-fagun |access-date=2025-09-09 }}</ref>, सेतोपाटी<ref name="SetopatiMayorHarkChowk">{{cite web |title=मेयर हर्कचोक |author=शिव सङ्कल्प |url=https://www.setopati.com/sahityapati/63687 |website=सेतोपाटी |date=25 February 2017 |access-date=21 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908030315/https://www.setopati.com/sahityapati/63687 |archive-date=8 September 2025 |url-status=dead }}</ref>, [[ नागरिक_दैनिक|नागरिक]]<ref>{{cite web |title=शिव सङ्कल्पका लेखहरु |website=नागरिकन्युज |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/author/shiva-sankalpa |access-date=25 October 2026 }}</ref> [[बाह्रखरी]]<ref name="BaahrakhariLoktantra">{{cite web |title=म त्यो लोकतन्त्रको नाम बदल्न चाहन्छु |url=https://baahrakhari.com/detail/15861 |website=बाह्रखरी |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908021143/https://baahrakhari.com/detail/15861 |archive-date=8 September 2025 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | title = बिरालोको घाँटीमा घण्टी कसले बाँध्ने ? | author = शिव संकल्प | work = बाह्रखरी | date = २०७६ वैशाख ९ | url = https://baahrakhari.com/detail/191671 | accessdate = २०८२-०६-२१ | archive-url = https://web.archive.org/web/20250908021319/https://baahrakhari.com/detail/191671 | archive-date = 2025-09-08 }}</ref><ref>{{cite web |title=अनिद्राको धङ्धङी र आँधीको मनोरम नृत्य |author=शिव सङ्कल्प |url=https://baahrakhari.com/detail/195353 |website=बााह्रखरी |access-date=२०२५-०९-०९ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20250909070003/https://baahrakhari.com/detail/195353 |archive-date=2025-09-09 }}</ref>, समकालीन साहित्य<ref>{{cite web |title=गजल |author=शिव सङ्कल्प |url=https://www.samakalinsahitya.com/sahitya/details/6901 |website=समकालीन साहित्य |date=२०२०-०८-०३ |access-date=२०२५-०९-०९ |language=ne }}</ref> साहित्यपोस्ट<ref>{{cite web |title=कविशिरोमणि लेखनाथको नवरस प्रयोग |url=https://archive.sahityapost.com/gair-aakhyan/gair-aakhyan-essay/183754/ |website=साहित्यपोस्ट |archive-url=https://web.archive.org/web/20251230101636/https://sahityapost.com/gair-aakhyan/gair-aakhyan-essay/183754/ |archive-date=30 December 2025 |url-status=live }}</ref>इत्यादि पत्रपत्रिकाहरूमा प्रकाशित छन् । अनेक साहित्यिक कार्यक्रमहरूमा वक्ता, प्रस्तोता तथा सहजकर्ता <ref>{{cite web | title = PITF 2019 Director's Meet with Drama "In Transit" | url = https://www.youtube.com/watch?v=Fqn5F-fy8lE | director = | date = 2023-05-21 | publisher = Pokhara Theatre | accessdate = 2025-09-07 }} </ref> रहेका उनको ''कामसूत्र रति, रस र रहस्य'' विषयको [[भूषिता वशिष्ठ]]सँगको संवाद २०८१ को नेपाल लिटरेचर फेस्टिभलमा चर्चित भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=कामसूत्र: रस, रति र रहस्य |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1466845-1740906560.html |work=नागरिक |location=पोखरा |date=१८ फाल्गुन २०८१ |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nepal Literature festival |first=Ncell |title=कामसूत्र, रति, रस र रहस्य (भूषिता वशिष्ठका साथमा संवाद) |url=https://www.youtube.com/watch?v=XzncQaTEAbM&t=599s&ab_channel=Ncell |website=युट्युब}}</ref> उनीद्वारा रचित शास्त्रीय नाटक ''[[उर्वशी सूक्त]]''को मञ्चन पोखरा थिएटरमा २०८० वैशाखमा भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=नाटक उर्वशी सूक्त: ऋग्वेदकालको परिभ्रमण|last=जोशी|first=वेदप्रकाश| |url=https://www.himalkhabar.com/news/135428 |work=हिमालखबर |date=शनिबार, वैशाख ९, २०८० |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref name="nepalkhoj-urvashi"/> छन्द कवितावाचनमा विशेष रूचि राख्ने शिव सङ्कल्पले छन्द कविता वाचन प्रशिक्षण कार्यक्रम पनि सञ्चालन गरेका छन् ।<ref>{{cite web |title=शिव सङ्कल्पका साथमा छन्द-कविता-पाठ अभ्यास कार्यक्रम |website=Shiva Sankalpa |url=https://www.shivasankalpa.com/2022/09/blog-post.html |date=September 2022 |access-date=25 October 2026 }}</ref> साहित्यिक रूपमा पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवारसँग संलग्न<ref>{{cite web |title=आजीवन सदस्य, पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |url=https://poyousap.org/life-time-member |website=पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228123901/https://poyousap.org/life-time-member |archive-date=2025-12-28 }}</ref> <ref>{{cite web |title=कार्यसमिति सदस्य पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |url=https://poyousap.org/committee |website=पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251227112440/https://poyousap.org/committee |archive-date=2025-12-27 }}</ref>सङ्कल्प औपचारिक अध्ययनले एक स्वर्णपदक विजेता औषधिविद् हुन् र हाल पोखरा विश्वविद्यालयमा प्राध्यापनरत छन् ।<ref name="nepalkhoj-urvashi"/> उनले वि.संं २०७१ मा तत्कालीन राष्ट्रपति डा. [[रामवरण यादव]]बाट नेपाल विद्याभूषण स्वर्णपदक प्राप्त गरेका थिए ।<ref>{{cite web | url = https://sites.google.com/view/shivasankalpa/gallery?authuser=0 | title = Shiva Sankalpa Photo Gallery | author = | publisher = Google Sites | accessdate = २०२५-०९-१६ }}</ref> उनका अनेक वैज्ञानिक लेखहरू पनि प्रकाशित छन् ।<ref>{{cite web | title = Atis Kaundinnyayana – Google Scholar Profile | author = | url = https://scholar.google.com/citations?user=C5JEQcQAAAAJ&hl=en | website = Google Scholar | accessdate = २०८२-०६-२१ }} </ref> == कृतिहरू == * सिमलचाैरको बहःSimalchaur Hiraeth (सम्पादन)<ref>{{cite web |title=सिमलचाैरको बहः – Simalchaur Hiraeth |url=https://www.goodreads.com/book/show/58434215-simalchaur-hiraeth |website=Goodreads |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref> * गण्डकी नाट्यदर्पण (संयुक्त सम्पादन) २०७९<ref>{{cite web |title=गण्डकी प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सक्रियता प्रति मुख्यमन्त्री सन्तुष्ट |url=https://janachahana.com/content/4229 |website=जनचाहना |archive-url=https://web.archive.org/web/20261024225052/https://janachahana.com/content/4229 |archive-date=24 October 2026 |url-status=dead }}</ref> * नेपाली छन्दमाला (सम्पादन) २०७९<ref>{{cite web | title = नेपाली छन्दमाला | url = https://www.shivasankalpa.com/2022/09/blog-post.html | website = शिवसङ्कल्पडटकम | accessdate = २०८३-०७-०८ }}</ref> * उर्वशी सूक्त (नाटक) २०८०<ref>{{cite web | title = नाटक उर्वशी सूक्त Teaser | url = https://www.youtube.com/watch?v=krZD-lwC2WI | website = YouTube | publisher = पोखरा थिएटर | date = २०८० माघ ७ | accessdate = २०८२-०६-२१ }}</ref> == प्रमुख फुटकर रचनाहरू == * तन्ना मैलिएछ (कविता) <ref>{{cite AV media |title=तन्ना मैलिएछ |url=https://www.youtube.com/watch?v=Z1trAleG_L4 |medium=Video |publisher=YouTube |access-date=25 October 2026 }}</ref> * मेयर हर्कचोक (कथा)<ref name="SetopatiMayorHarkChowk" /> * वैज्ञानिक (कथा)<ref name="MadhuparkaBaigyanikKatha" /> * म त्यो लोकतन्त्रको नाम बदल्न चाहन्छु (कविता)<ref name="BaahrakhariLoktantra" /> * बाथटबको पुनर्जन्म (समीक्षा)<ref>{{cite web |title=बाथटबको पुनर्जन्म |url=https://www.shivasankalpa.com/2019/02/blog-post.html |website=Shiva Sankalpa |date=February 2019 |access-date=25 October 2026 }}</ref> * पैतालामुनि के छ ? (समीक्षा)<ref>{{cite web |title=पैतालामुनि के छ ? |url=https://www.shivasankalpa.com/2017/05/blog-post_31.html#more |website=Shiva Sankalpa |date=May 2017 |access-date=25 October 2026 }}</ref> * पराजुली सत्य, दीपक मिथ्या(समीक्षा)<ref>{{cite web |title=पराजुली सत्य, दीपक मिथ्या |url=https://www.shivasankalpa.com/2021/11/blog-post.html |website=Shiva Sankalpa |date=November 2021 |access-date=25 October 2026 }}</ref> * स्व-विचरण (समीक्षा)<ref>{{cite web |title=स्व-विचरण |url=https://www.shivasankalpa.com/2024/06/blog-post.html |website=Shiva Sankalpa |date=June 2024 |access-date=25 October 2026 }}</ref> * तोरकीनमा हराएका क्षितिज<ref>{{cite web |title=तोरकीनमा हराएका क्षितिज |url=https://www.shivasankalpa.com/2026/03/blog-post.html |website=Shiva Sankalpa |date=March 2026 |access-date=25 October 2026 }}</ref>/बिर्संदै गएको आत्मिक सौन्दर्य <ref>{{cite web |title=बिर्संदै गएको आत्मिक सौन्दर्य |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/the-forgotten-spiritual-beauty-br-60-69.html |website=नागरिकन्युज |access-date=25 October 2026 }}</ref>(समीक्षा) ==फोटो ग्यालरी== <gallery widths="200px" heights="120px">> File:Shiva Sankalpa recieving NepalVidyaBhushan.jpg|thumb|[[रामवरण यादव|राष्ट्रपति]]सँग नेपाल विद्याभूषण प्राप्त गर्दै (२०७१) File:Urvashi Sukta.jpg|फ्रेमहीन|केन्द्र|शिव सङ्कल्पद्वारा लिखित तथा निर्देशित नाटक [[उर्वशी सूक्त]]को एक दृश्य (२०८०) File:Shiva Sankalpa and Bhushita Vashistha in NLF.jpg|thumb|Shiva Sankalpa and Bhushita Vashistha]]अङ्गुठाकार|[[भूषिता वशिष्ठ]]का साथ नेपाल लिटरेचर फेस्टिवलमा (२०८१) </gallery> == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[उर्वशी सूक्त]] * [[भूषिता वशिष्ठ]] * [[रामवरण यादव]] == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:काठमाडाैँ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरु]] == बाह्य कडी == * [https://www.youtube.com/watch?v=Z1trAleG_L4 "कविता: तन्ना मैलिएछ " | Cafe Kavita] १२ फेब्रुअरि २०१४ h6zcyuyx0ylbcw85g5287ysd4kip3z9 1393094 1393093 2026-10-24T23:27:54Z Nepal Gaatha 73659 1393094 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = शिव सङ्कल्प | image = [[File:Shiva Sankalpa.jpg|thumb|]] | image_size = | caption = शिव सङ्कल्प [[पोखरा]]मा २०७२ | native_name = | native_name_lang = ne | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]] | nationality = {{flagicon|Nepal}}[[नेपाली]] | education = एमफार्म | alma_mater = [[पोखरा विश्वविद्यालय]] | occupation = [[लेखक]], समीक्षक, [[कवि]], [[नाटककार]], प्राध्यापक | years_active = २०५१– | notable_works = ''[[उर्वशी सूक्त]] (नाटक)'' (२०८०) | spouse = | children = | parents = | awards = नेपाल विद्याभूषण, २०७१ | website = {{URL|https://www.shivasankalpa.com}} | signature = }} शिव सङ्कल्प (English: '''Shiva Sankalpa''') (जन्म अतिस कौण्डिन्न्यायन/Atis Kaundinnyayana, जन्मः वि.सं. २०३९) एक नेपाली लेखक, समीक्षक, कवि, नाटककार, औषधिविद् तथा प्राध्यापक हुन्।<ref>{{cite web |title=Shiva Sankalpa |url=https://theatricalia.com/person/4g73/shiva-sankalpa |website=Theatricalia |access-date=16 September 2025}}</ref> <ref>{{cite news |title=कामसूत्र: रस, रति र रहस्य |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1466845-1740906560.html |work=नागरिक |location=पोखरा |date=१८ फाल्गुन २०८१ |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref name="nepalkhoj-urvashi">{{cite news |last=उलक |first=सुनील |title=पोखरामा नाटक ‘उर्वशी सूक्त’ |url=https://www.nepalkhoj.com/2023/04/17/277174/ |work=नेपालखोज |date=सोमबार, वैशाख ४, २०८० |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref name="shivasankalpa">{{cite web | title = लेखकको बारेमा | author = शिव सङ्कल्प | url = https://www.shivasankalpa.com/p/about-me.html | website = तत्त्वमसि | accessdate = २०८२-०६-२१ }} </ref> ==लेखन जीवन== उनकाे पहिलो रचना २०५१ सालमा [[कान्तिपुर दैनिक| कान्तिपुर]] कोसेलीमा प्रकाशित भएको थियो ।<ref name="shivasankalpa"/> उनका अनेक [[कथा]], [[कविता]], तथा समीक्षाहरू [[गोरखापत्र संस्थान|मधुपर्क]]<ref name="MadhuparkaBaigyanikKatha">{{cite magazine |last=सङ्कल्प |first=शिव |title=वैज्ञानिक(कथा) |magazine=मधुपर्क |date=२०७४ फागुन |url=https://archive.org/details/shiva-sankalpa-story-madhuparka-2076-fagun |access-date=2025-09-09 }}</ref>, सेतोपाटी<ref name="SetopatiMayorHarkChowk">{{cite web |title=मेयर हर्कचोक |author=शिव सङ्कल्प |url=https://www.setopati.com/sahityapati/63687 |website=सेतोपाटी |date=25 February 2017 |access-date=21 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908030315/https://www.setopati.com/sahityapati/63687 |archive-date=8 September 2025 |url-status=dead }}</ref>, [[ नागरिक_दैनिक|नागरिक]]<ref>{{cite web |title=शिव सङ्कल्पका लेखहरु |website=नागरिकन्युज |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/author/shiva-sankalpa |access-date=25 October 2026 }}</ref> [[बाह्रखरी]]<ref name="BaahrakhariLoktantra">{{cite web |title=म त्यो लोकतन्त्रको नाम बदल्न चाहन्छु |url=https://baahrakhari.com/detail/15861 |website=बाह्रखरी |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908021143/https://baahrakhari.com/detail/15861 |archive-date=8 September 2025 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | title = बिरालोको घाँटीमा घण्टी कसले बाँध्ने ? | author = शिव संकल्प | work = बाह्रखरी | date = २०७६ वैशाख ९ | url = https://baahrakhari.com/detail/191671 | accessdate = २०८२-०६-२१ | archive-url = https://web.archive.org/web/20250908021319/https://baahrakhari.com/detail/191671 | archive-date = 2025-09-08 }}</ref><ref>{{cite web |title=अनिद्राको धङ्धङी र आँधीको मनोरम नृत्य |author=शिव सङ्कल्प |url=https://baahrakhari.com/detail/195353 |website=बााह्रखरी |access-date=२०२५-०९-०९ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20250909070003/https://baahrakhari.com/detail/195353 |archive-date=2025-09-09 }}</ref>, समकालीन साहित्य<ref>{{cite web |title=गजल |author=शिव सङ्कल्प |url=https://www.samakalinsahitya.com/sahitya/details/6901 |website=समकालीन साहित्य |date=२०२०-०८-०३ |access-date=२०२५-०९-०९ |language=ne }}</ref> साहित्यपोस्ट<ref>{{cite web |title=कविशिरोमणि लेखनाथको नवरस प्रयोग |url=https://archive.sahityapost.com/gair-aakhyan/gair-aakhyan-essay/183754/ |website=साहित्यपोस्ट |archive-url=https://web.archive.org/web/20251230101636/https://sahityapost.com/gair-aakhyan/gair-aakhyan-essay/183754/ |archive-date=30 December 2025 |url-status=live }}</ref>इत्यादि पत्रपत्रिकाहरूमा प्रकाशित छन् । अनेक साहित्यिक कार्यक्रमहरूमा वक्ता, प्रस्तोता तथा सहजकर्ता <ref>{{cite web | title = PITF 2019 Director's Meet with Drama "In Transit" | url = https://www.youtube.com/watch?v=Fqn5F-fy8lE | director = | date = 2023-05-21 | publisher = Pokhara Theatre | accessdate = 2025-09-07 }} </ref> रहेका उनको ''कामसूत्र रति, रस र रहस्य'' विषयको [[भूषिता वशिष्ठ]]सँगको संवाद २०८१ को नेपाल लिटरेचर फेस्टिभलमा चर्चित भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=कामसूत्र: रस, रति र रहस्य |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1466845-1740906560.html |work=नागरिक |location=पोखरा |date=१८ फाल्गुन २०८१ |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nepal Literature festival |first=Ncell |title=कामसूत्र, रति, रस र रहस्य (भूषिता वशिष्ठका साथमा संवाद) |url=https://www.youtube.com/watch?v=XzncQaTEAbM&t=599s&ab_channel=Ncell |website=युट्युब}}</ref> उनीद्वारा रचित शास्त्रीय नाटक ''[[उर्वशी सूक्त]]''को मञ्चन पोखरा थिएटरमा २०८० वैशाखमा भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=नाटक उर्वशी सूक्त: ऋग्वेदकालको परिभ्रमण|last=जोशी|first=वेदप्रकाश| |url=https://www.himalkhabar.com/news/135428 |work=हिमालखबर |date=शनिबार, वैशाख ९, २०८० |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref><ref name="nepalkhoj-urvashi"/> छन्द कवितावाचनमा विशेष रूचि राख्ने शिव सङ्कल्पले छन्द कविता वाचन प्रशिक्षण कार्यक्रम पनि सञ्चालन गरेका छन् ।<ref>{{cite web |title=शिव सङ्कल्पका साथमा छन्द-कविता-पाठ अभ्यास कार्यक्रम |website=Shiva Sankalpa |url=https://www.shivasankalpa.com/2022/09/blog-post.html |date=September 2022 |access-date=25 October 2026 }}</ref> साहित्यिक रूपमा पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवारसँग संलग्न<ref>{{cite web |title=आजीवन सदस्य, पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |url=https://poyousap.org/life-time-member |website=पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228123901/https://poyousap.org/life-time-member |archive-date=2025-12-28 }}</ref> <ref>{{cite web |title=कार्यसमिति सदस्य पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |url=https://poyousap.org/committee |website=पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवार |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251227112440/https://poyousap.org/committee |archive-date=2025-12-27 }}</ref>सङ्कल्प औपचारिक अध्ययनले एक स्वर्णपदक विजेता औषधिविद् हुन् र हाल पोखरा विश्वविद्यालयमा प्राध्यापनरत छन् ।<ref name="nepalkhoj-urvashi"/> उनले वि.संं २०७१ मा तत्कालीन राष्ट्रपति डा. [[रामवरण यादव]]बाट नेपाल विद्याभूषण स्वर्णपदक प्राप्त गरेका थिए ।<ref>{{cite web | url = https://sites.google.com/view/shivasankalpa/gallery?authuser=0 | title = Shiva Sankalpa Photo Gallery | author = | publisher = Google Sites | accessdate = २०२५-०९-१६ }}</ref> उनका अनेक वैज्ञानिक लेखहरू पनि प्रकाशित छन् ।<ref>{{cite web | title = Atis Kaundinnyayana – Google Scholar Profile | author = | url = https://scholar.google.com/citations?user=C5JEQcQAAAAJ&hl=en | website = Google Scholar | accessdate = २०८२-०६-२१ }} </ref> == कृतिहरू == * सिमलचाैरको बहःSimalchaur Hiraeth (सम्पादन)<ref>{{cite web |title=सिमलचाैरको बहः – Simalchaur Hiraeth |url=https://www.goodreads.com/book/show/58434215-simalchaur-hiraeth |website=Goodreads |access-date=७ सेप्टेम्बर २०२५ }}</ref> * गण्डकी नाट्यदर्पण (संयुक्त सम्पादन) २०७९<ref>{{cite web |title=गण्डकी प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सक्रियता प्रति मुख्यमन्त्री सन्तुष्ट |url=https://janachahana.com/content/4229 |website=जनचाहना |archive-url=https://web.archive.org/web/20261024225052/https://janachahana.com/content/4229 |archive-date=24 October 2026 |url-status=dead }}</ref> * नेपाली छन्दमाला (सम्पादन) २०७९<ref>{{cite web | title = नेपाली छन्दमाला | url = https://www.shivasankalpa.com/2022/09/blog-post.html | website = शिवसङ्कल्पडटकम | accessdate = २०८३-०७-०८ }}</ref> * [[उर्वशी सूक्त ]](नाटक) २०८०<ref>{{cite web | title = नाटक उर्वशी सूक्त Teaser | url = https://www.youtube.com/watch?v=krZD-lwC2WI | website = YouTube | publisher = पोखरा थिएटर | date = २०८० माघ ७ | accessdate = २०८२-०६-२१ }}</ref> == प्रमुख फुटकर रचनाहरू == * तन्ना मैलिएछ (कविता) <ref>{{cite AV media |title=तन्ना मैलिएछ |url=https://www.youtube.com/watch?v=Z1trAleG_L4 |medium=Video |publisher=YouTube |access-date=25 October 2026 }}</ref> * मेयर हर्कचोक (कथा)<ref name="SetopatiMayorHarkChowk" /> * वैज्ञानिक (कथा)<ref name="MadhuparkaBaigyanikKatha" /> * म त्यो लोकतन्त्रको नाम बदल्न चाहन्छु (कविता)<ref name="BaahrakhariLoktantra" /> * बाथटबको पुनर्जन्म (समीक्षा)<ref>{{cite web |title=बाथटबको पुनर्जन्म |url=https://www.shivasankalpa.com/2019/02/blog-post.html |website=Shiva Sankalpa |date=February 2019 |access-date=25 October 2026 }}</ref> * पैतालामुनि के छ ? (समीक्षा)<ref>{{cite web |title=पैतालामुनि के छ ? |url=https://www.shivasankalpa.com/2017/05/blog-post_31.html#more |website=Shiva Sankalpa |date=May 2017 |access-date=25 October 2026 }}</ref> * पराजुली सत्य, दीपक मिथ्या(समीक्षा)<ref>{{cite web |title=पराजुली सत्य, दीपक मिथ्या |url=https://www.shivasankalpa.com/2021/11/blog-post.html |website=Shiva Sankalpa |date=November 2021 |access-date=25 October 2026 }}</ref> * स्व-विचरण (समीक्षा)<ref>{{cite web |title=स्व-विचरण |url=https://www.shivasankalpa.com/2024/06/blog-post.html |website=Shiva Sankalpa |date=June 2024 |access-date=25 October 2026 }}</ref> * तोरकीनमा हराएका क्षितिज<ref>{{cite web |title=तोरकीनमा हराएका क्षितिज |url=https://www.shivasankalpa.com/2026/03/blog-post.html |website=Shiva Sankalpa |date=March 2026 |access-date=25 October 2026 }}</ref>/बिर्संदै गएको आत्मिक सौन्दर्य <ref>{{cite web |title=बिर्संदै गएको आत्मिक सौन्दर्य |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/the-forgotten-spiritual-beauty-br-60-69.html |website=नागरिकन्युज |access-date=25 October 2026 }}</ref>(समीक्षा) ==फोटो ग्यालरी== <gallery widths="200px" heights="120px">> File:Shiva Sankalpa recieving NepalVidyaBhushan.jpg|thumb|[[रामवरण यादव|राष्ट्रपति]]सँग नेपाल विद्याभूषण प्राप्त गर्दै (२०७१) File:Urvashi Sukta.jpg|फ्रेमहीन|केन्द्र|शिव सङ्कल्पद्वारा लिखित तथा निर्देशित नाटक [[उर्वशी सूक्त]]को एक दृश्य (२०८०) File:Shiva Sankalpa and Bhushita Vashistha in NLF.jpg|thumb|Shiva Sankalpa and Bhushita Vashistha]]अङ्गुठाकार|[[भूषिता वशिष्ठ]]का साथ नेपाल लिटरेचर फेस्टिवलमा (२०८१) </gallery> == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[उर्वशी सूक्त]] * [[भूषिता वशिष्ठ]] * [[रामवरण यादव]] == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:काठमाडाैँ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरु]] == बाह्य कडी == * [https://www.youtube.com/watch?v=Z1trAleG_L4 "कविता: तन्ना मैलिएछ " | Cafe Kavita] १२ फेब्रुअरि २०१४ 6ddkz8qiucg14vow7la9u0wr1wzvbe2 0 148788 1393135 1343784 2026-10-25T08:41:55Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[मलः]] पृष्ठलाई [[ड्र्यागन]]मा सारियो 1343784 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | total_width = 400 | perrow = 2 | image1 = Swayabhunath Temple-IMG 3276.jpg | header = {{big|मलः}} | footer = [[स्वयम्भू]] स्तूपको शिल्पमा भएको मलःको चित्र }} '''मलः''' (ड्र्यागन) संसारभरका विभिन्न संस्कृतिहरूका [[लोककथा]]हरूमा पाइने एउटा पौराणिक [[प्राणी]] हो। यसको आकार सर्पजस्तो हुन्छ, र विभिन्न अरू जनावरहरूका विशेषताहरू पनि हुन्छन्, जस्तै पखेटा र नङ्ग्राहरू। लगभग सबै संस्कृतिहरूमा यसलाई एउटा बलियो र विस्मयकारी प्राणीका रूपमा कल्पना गरिन्छ। धार्मिक मूर्ति, काठको झ्यालढोका, धातुको काम, र मन्दिरका सजावटहरूमा मलः को रूप प्रयोग गरिएको देखिन्छ। यसलाई प्रायः शक्ति, सुरक्षा र बलको प्रतीक मानिन्छ। विशेष गरी, बौद्ध धर्मका कारण पनि मलः जस्ता पौराणिक प्राणीहरूको कल्पना, कला, र कथाहरूमा समावेश भएको भेटिन्छ।<ref>{{Cite web |title=Smaran Nakarmi - MaLa - The Mythical Creature |url=https://www.nakarmismaran.com.np/tales-of-nepal/mala-the-mythical-creature |access-date=2026-03-05 |website=www.nakarmismaran.com.np |language=ne}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{stub}} {{Uncategorized|date=मार्च २०२६}} s27dj1d8q9xuood3labh3pzb842259q 0 148935 1393126 1346086 2026-10-25T06:56:19Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393126 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|थेरवाद परम्पराका बौद्ध धर्मग्रन्थहरू}} {{Infobox pali text |type=प्रामाणिक ग्रन्थहरू |parent=[[पाली साहित्य]] |children=[[विनय पिटक]]; [[सुत्त पिटक]]; [[अभिधम्म पिटक]] |abbrev= |comment_by=[[अट्ठकथा]] |subcomment_by=[[टीका]]|title=त्रिपिटक |sc=?lang=ne}} [[चित्र:Pali_Canon_Structure.png|alt=|thumb|पाली त्रिपिटक अन्तर्गत प्रामाणिक मानिने पुस्तकहरूको संरचना। [[थेरवाद]] विद्यालयले सामान्यतया पाली त्रिपिटकलाई मात्र मान्यता दिन्छ र अन्य त्रिपिटक संस्करणहरूको आधिकारिकतालाई अस्वीकार गर्दछ।]] [[चित्र:Tipitaka1.jpg|thumb|थाई पाली त्रिपिटकको मानक संस्करण]] '''पाली त्रिपिटक''' [[पाली भाषा|पाली]] भाषामा संरक्षित [[थेरवाद]] [[बौद्ध]] परम्पराका धर्मग्रन्थहरूको मानक सङ्ग्रह हो।{{sfn|Gombrich|2006|p=3}} यो हालसम्म अस्तित्वमा रहेको सबैभन्दा पूर्ण प्रारम्भिक बौद्ध त्रिपिटक हो।{{sfn|Harvey|1990|p=3}}{{sfn|Maguire|2001|p=69}} यो मुख्यतया [[ताम्रपणीय]] सम्प्रदायबाट साभार गरिएको हो।<ref>{{Cite book |title=The Heart of Buddha's Teachings |last=Hahn |first=Thich Nhat |publisher=Harmony |year=2015 |pages=16}}</ref> बौद्ध परम्परा अनुसार, [[राजगिर]]मा [[गौतम बुद्ध]]को [[परिनिर्वाण]] भएको तीन महिनापछि आयोजित [[प्रथम बौद्ध सङ्गीति]]का क्रममा, [[आनन्द]]ले [[सुत्त पिटक]] र [[उपाली]]ले [[विनय पिटक]] वाचन गरेका थिए। उपस्थित [[अर्हत]]हरूले ती वाचनहरूलाई स्वीकार गरे र त्यसपछि यी शिक्षाहरूलाई सङ्घद्वारा मौखिक रूपमा संरक्षण गरिएको थियो। सम्राट [[अशोक]]को शासनकालमा [[श्रीलङ्का]] पठाइएको [[त्रिपिटक]] सुरुमा मौखिक रूपमा सुरक्षित गरिएको थियो र पछि ईसा पूर्व २९ मा, गौतम बुद्धको मृत्युको लगभग ४५४ वर्षपछि, [[चौथो बौद्ध सङ्गीति]]को क्रममा ताडका पातहरूमा लेखिएको थियो।{{refn|group=lower-alpha|name=fnt1|यदि पालि त्रिपिटकको भाषा मूल रूपमा उत्तर भारतीय र यसमा उल्लेखनीय [[सिंहली भाषा|सिंहली]] भाषा थप गरिएको छैन भने यो सम्भवतः श्रीलङ्कामा भित्रिनु अघि उत्तर भारतको कुनै ठाउँमा रचना गरिएको थियो।{{sfn|Wynne|2003|p=}}}}<ref name="Drewes 2015, page 25">{{cite journal |last=Drewes |first=David |year=2015 |title=Oral Texts in Indian Mahayana |journal=Indo-Iranian Journal |volume=58 |issue=2 |page=131 |quote=बौद्ध ग्रन्थहरू पहिलोपटक ईसा पूर्व पहिलो शताब्दीमा लिपिबद्ध गरिएका थिए भन्ने विचार उन्नाइसौँ शताब्दीदेखि नै व्यापक रूपमा प्रचलित छ, तर यो एक अनुमानभन्दा बढी केही हुन सकेको छैन। यसको एक मात्र आधार चौथो वा पाँचौँ शताब्दीको 'दीपवंस' र पछिल्लो 'महावंस' मा पाइने दुई श्लोकको एक छोटो खण्ड हो, जसले त्यस समयमा त्रिपिटक र अट्ठकथाहरू पहिलो पटक लेखिएको उल्लेख गर्दछ... यद्यपि, यसले बौद्ध ग्रन्थका लागि पहिलोपटक लेखनको प्रयोग गरिएको कुरा भन्न नखोजी श्रीलङ्कामा लिखित धर्मग्रन्थहरूको पहिलो पूर्ण सङ्ग्रहको निर्माणलाई मात्र जनाउन खोजेको स्पष्ट देखिन्छ। |doi=10.1163/15728536-05800051}}</ref> यी ग्रन्थहरू "बुद्धद्वारा बोलिएका" हुन् भन्ने दाबीलाई यस गैर-शाब्दिक अर्थमा लिइन्छ।<ref name="Sujato Brahmali 2015">{{citation |last1=Sujato |first1=Bhante |last2=Brahmali |first2=Bhikkhu |year=2015 |title=The Authenticity of the Early Buddhist Texts |url=https://ocbs.org/wp-content/uploads/2015/09/authenticity.pdf |publisher=Chroniker Press |isbn=978-1-312-91150-5}}</ref> [[भाणक]] (कण्ठस्थ गर्ने) परम्परा पछिल्लो समयसम्म पनि अस्तित्वमा रहेको थियो भने र अन्य स्रोतहरूले देखाए अनुसार लिखित धर्मग्रन्थहरूसँगै मौखिक परम्परा पनि धेरै शताब्दीसम्म सँगसँगै चलेको थियो। त्यसकारण, धर्मग्रन्थहरूको तथाकथित लिपिबद्ध कार्य<ref>{{Cite web |title=THE MAHAVAMSA c.33: The Ten Kings |url=https://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/33-ten-kings/ |access-date=24 December 2020 |website=mahavamsa.org |date=8 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125170614/http://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/33-ten-kings/ |archive-date=25 January 2021 }}</ref> एउटा नयाँ प्रकारको परम्पराको सुरुवात मात्र थियो र सम्भवतः पुरातनपन्थी भिक्षुहरूले यस नवीनताको विरोध गरेका थिए। अन्य धेरै नयाँ परिवर्तनहरूका कारण केही समयपछि मात्र यसलाई सामान्य रूपमा स्वीकार गरिएको थियो। तसर्थ, धेरै पछि मात्र यस घटनाको विवरणलाई राजा [[वट्टगामणी]]को संरक्षणमा भएको एक "सङ्गीति" (सङ्गायन वा [[बौद्ध सङ्गीति|सङ्गीति]]) को रूपमा परिवर्तन गरिएको थियो। यस्तै शिक्षाहरूका पाठगत अंशहरू भारतका अन्य प्रमुख बौद्ध सम्प्रदायका [[आगम (बौद्ध धर्म)|आगम]]हरूमा पनि फेला परेका छन्। यद्यपि, ती [[पाली भाषा|पाली]] बाहेकका विभिन्न [[प्राकृत]] र [[संस्कृत भाषा|संस्कृत]] भाषाहरूमा लेखिएका थिए। तीमध्ये केहीलाई पछि चिनियाँ भाषामा अनुवाद गरिएको थियो (जसमध्ये सबैभन्दा पुरानो चौँथो शताब्दीको उत्तरार्धको हो)। श्रीलङ्कामा सुरक्षित संस्करणलाई सबैभन्दा पूर्ण मानिन्छ<ref name="BuswellLopez2013p924">{{cite book |author1=Robert E. Buswell Jr. |author2=Donald S. Lopez Jr. |title=The Princeton Dictionary of Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ |year=2013 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-4805-8 |pages=924}}</ref> तर बुद्धको मृत्युको लगभग १,००० वर्षपछि, अर्थात् सा् ५औँ वा ६औँ शताब्दीमा यसलाई व्यापक रूपमा परिमार्जन गरिएको थियो।<ref name="Fogelin2006p13">{{cite book |author=Lars Fogelin |title=Archaeology of Early Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=Rj-sfAJNk24C |year=2006 |publisher=AltaMira |isbn=978-0-7591-0750-2 |page=13}}, उद्धरण: "As of the Pali Canon of Sri Lanka, it was extensively redacted in the fifth or sixth century A.D. (Bechert 1978; Collins 1990; Trainor 1997)"।</ref> पालि त्रिपिटकको सबैभन्दा पुराना पाठगत अंशहरू [[बर्मा]]को प्यु नगर-राज्यहरूमा फेला परेका थिए, जुन सन् पाँचदेखि छैठौँ शताब्दीको मध्यतिरका मात्र हुन्।<ref name="Stargardt 2000, page 25">{{cite book|last=Stargardt|first=Janice|title=Tracing Thoughts Through Things: The Oldest Pali Texts and the Early Buddhist Archaeology of India and Burma|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|location=Amsterdam|date=2000|page=25}}</ref> पाली त्रिपिटकलाई तीनवटा सामान्य श्रेणीहरूमा विभाजन गरिएको छ, जसलाई ''[[पिटक]]'' भनिन्छ (यसको अर्थ "टोकरी" हुन्छ र यसले [[ताडपत्र पाण्डुलिपि]]हरू राखिने भाँडोलाई जनाउँछ)।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} यसरी, यो पिटकलाई परम्परागत रूपमा '''''[[त्रिपिटक]]''''' ("तीन टोकरी") को नामले चिनिन्छ। ती तीन पिटकहरू यस प्रकार छन्: # [[विनय पिटक]] ("अनुशासनको टोकरी"), जसमा [[सङ्घ (बौद्ध धर्म)|सङ्घ]]का नियम वा अनुशासनको व्याख्या गरिएको छ।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}}<ref name="BuswellLopez2013p924" /> # [[सुत्त पिटक]] (सूत्र/उपदेशको टोकरी), बुद्धका प्रवचन, उपदेश र केही धार्मिक कविताहरू; यो सबैभन्दा ठूलो पिटक हो।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} # [[अभिधम्म पिटक]], बौद्ध सिद्धान्तमा विशेषगरी मनको बारेमा विस्तृत व्याख्या गर्ने ग्रन्थहरू; यसलाई "व्यवस्थित दर्शन" को टोकरी पनि भनिन्छ। विनय पिटक र सुत्त पिटक प्रारम्भिक बौद्ध सम्प्रदायका कृतिहरूसँग निकै मिल्दोजुल्दो छन् जसलाई प्रायः प्रारम्भिक बौद्ध ग्रन्थ भनिन्छ। यद्यपि, अभिधम्म पिटक पूर्ण रूपमा थेरवाद सङ्ग्रह हो र अन्य बौद्ध सम्प्रदायहरूले मान्यता दिएका अभिधम्मका कृतिहरूसँग यसको समानता निकै कम छ।{{sfn|Encyclopædia Britannica|2008|p=}} {{TOC limit|3}} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[त्रिपिटक]] * [[जातक कथा]] == टिप्पणीहरू == {{टिप्पणीसूची}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:बौद्ध धर्म]] 0b6hoo8h30t00cmd436j1x26glbwwuu 0 149271 1393098 1392078 2026-10-25T00:41:57Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393098 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपाली राजनीतिज्ञ र मन्त्री}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = निशा मेहता | office = [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|नेपालको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्री]] | term_start = १३ चैत २०८२ | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | prime_minister = [[बालेन्द्र शाह]] | predecessor = [[सुधा शर्मा]] | office1 = [[खानेपानी मन्त्रालय (नेपाल)|खानेपानी मन्त्री]] | term_start1 = १३ चैत २०८२ | predecessor1 = राजेन्द्रसिंह भण्डारी | office2 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|सांसद, प्रतिनिधि सभा]] | term_start2 = १३ चैत २०८२ | constituency2 = [[समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली|समानुपातिक सूची]] | birth_date = {{Birth date and age|1987|08|07|df=y}}<ref name="bio" /> | birth_place = [[इनरुवा नगरपालिका|इनरुवा]], [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]], [[नेपाल]] | party = {{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] | citizenship = [[नेपाल|नेपाली]] | image = [[File:Nisha Mehta.jpg|thumb|Health minister of Nepal]] | caption = मेहताको तस्विर | spouse = डा. सरोज सिंह<ref name="bio" /> }} '''निशा मेहता''' (जन्म: २०४४ साउन २२) एक नेपाली राजनीतिज्ञ र परिचारिका हुन्।<ref name="nurse">{{Cite web |date=March 27, 2026 |title=From Nurse to Minister: Nisha Mehta Takes Charge of Nepal’s Health Sector |url=https://recentsnews.com/2026/03/27/9331/ |access-date=2026-03-29 |website=Recent News Nepal |language=अङ्ग्रेजी |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330052144/https://recentsnews.com/2026/03/27/9331/ |archive-date=2026-03-30}}</ref> उनी हाल प्रधानमन्त्री [[बालेन्द्र शाह]]को मन्त्रिमण्डलमा [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या]] र [[खानेपानी मन्त्रालय (नेपाल)|खानेपानी मन्त्री]]का रूपमा कार्यरत छिन्।<ref>{{Cite web |date=March 27, 2026 |title=15 ministers in Balendra Shah Cabinet finalised |url=https://kathmandupost.com/national/2026/03/27/15-ministers-in-balendra-shah-cabinet-finalised |access-date=2026-03-27 |website=काठमाडौँ पोस्ट |language=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 27, 2026 |title=Meet the five women ministers in Balen-led cabinet |url=https://english.onlinekhabar.com/five-women-ministers.html |website=अनलाइनखबर |access-date=2026-03-27 |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> मेहता [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]मा [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]बाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा निर्वाचित भएकी थिइन्। उनी [[मधेशी]] महिला क्लस्टर अन्तर्गत [[समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली|समानुपातिक सूची]]बाट निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref name="bio">{{Cite web |last=Subedi |first=Arjun |title=दोस्रो प्रयासमा सांसद् बनेकी निशा मेहता |url=https://ekantipur.com/politics/2026/03/23/nisha-mehta-becomes-mp-on-second-attempt-40-44.html |date=2026-03-24 |access-date=2026-03-27 |website=इकान्तिपुर |language=नेपाली}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == मेहताको जन्म [[कोशी प्रदेश]]को [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] स्थित [[इनरुवा नगरपालिका|इनरुवा]]मा भएको थियो।<ref>{{Cite web |date=March 27, 2026 |title=Nisha Mehta sssumes office as Health and Water Supply Minister |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nisha-mehta-sssumes-office-as-health-and-water-supply-minister |access-date=2026-03-29 |website=द हिमालयन टाइम्स |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> उनले [[भारत]]को [[मध्य प्रदेश]] स्थित [[जिवाजी विश्वविद्यालय]]बाट सम्बन्धन प्राप्त पोस्ट ग्रेजुएट कलेज अफ नर्सिङ, ग्वालियरबाट नर्सिङमा स्नातकोत्तर तहको शिक्षा हासिल गरेकी छिन्।<ref>{{Cite web |date=2026-03-28 |title=Nisha Mehta Biography: From Nurse to Nepal's Health Minister (2026) - FameReports |url=https://famereports.com/nisha-mehta-biography-health-minister-nepal/ |access-date=2026-03-28 |language=अङ्ग्रेजी}}</ref>उनी [[कुशवाहा]]/[[कोइरी]] जातकी हुन्। == राजनीतिक वृत्ति == === नर्सिङ === नेपाल फर्केपछि उनले धरान स्थित [[वी.पी. कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान]]मा क्लिनिकल नर्सको रूपमा करिब तीन वर्ष काम गरेकी थिइन्। त्यसपछि उनी विराटनगरको विराट टिचिङ अस्पतालमा नर्स र सह-प्राध्यापकका रूपमा आबद्ध भएकी थिइन्।<ref name="bio" /><ref name="nurse" /> === राजनीति === उनी [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] स्थापनाकाल देखि नै सो पार्टीको साधारण सदस्य रहँदै आएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |date=2026-03-28 |title=नर्स निशा मेहता बनिन् स्वास्थ्यमन्त्री |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1898828/nurse-nisha-mehta-becomes-health-minister |access-date=2026-03-29 |website=अनलाइनखबर |language=नेपाली}}</ref> [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को निर्वाचन]]मा पनि उनको नाम पार्टीको समानुपातिक सूचीमा समावेश थियो, यद्यपि सो समयमा उनी सांसद निर्वाचित हुन सकेकी थिइनन्।<ref>{{Cite web |last=Kami |first=Sudip |date=2026-03-27 |title=Facing a daunting task of revamping health sector |url=https://kathmandupost.com/national/2026/03/28/facing-a-daunting-task-of-revamping-health-sector |access-date=2026-03-29 |website=काठमाडौँ पोस्ट |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == मेहताले कोशी प्रदेश प्रहरी अस्पतालका प्रमुख तथा प्रहरी नायब उपरीक्षक डा. सरोज सिंहसँग विवाह गरेकी छिन्।<ref name="bio" /> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–]] [[श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:सुनसरी जिल्लाका मानिसहरू]] pytuvqlosvfgoo58tk89uq6sjp5lbuj 0 150175 1393123 1361705 2026-10-25T06:23:01Z Bishaldev100 28807 1393123 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | align = right | direction = vertical | width = 275 | image1 = Processing gold.jpg | alt1 = | caption1 = Gold [[smelting]] workers in [[Siuna]], Nicaragua in the late 20th century | image2 = Pouring gold.jpg | alt2 = | caption2 = [[ढलाइ]], पगालिएको धातु साँचोमा खनाउने प्रक्रिया }}'''धातु विज्ञान''' धातुको भौतिक र रासायनिक गुण, तिनीहरूको अन्तर-धातु यौगिकहरू, र तिनीहरूको मिश्रणहरू, (जसलाई [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]] भनिन्छ), अध्ययन गर्ने "[[पदार्थ विज्ञान]] र [[इन्जिनियरिङ]]"को एक क्षेत्र हो। धातु विज्ञानले धातुको उत्पादन र इन्जिनियरिङ सहित धातुको विज्ञान र प्रविधि दुवैलाई समेट्छ। धातु विज्ञान धातुकार्य भन्दा भिन्न छ, यसले धातुकार्यको लागी बैज्ञानिक आधार प्रदान गर्छ । [[चिकित्सा विज्ञान]]ले चिकित्सा अभ्यासलाई समर्थन गरेजस्तै। धातु विज्ञानको विशेषज्ञलाई धातुविज्ञको रूपमा जानिन्छ। ऐतिहासिक रूपमा, धातु विज्ञान मुख्यतया धातुहरूको उत्पादनमा केन्द्रित छ। धातु उत्पादन धातु उत्खननको लागी घाउको प्रशोधनबाट सुरु हुन्छ। धातु उत्पादनको अध्ययनलाई फलाम धातु विज्ञान र गैर-फलाम धातुविज्ञानमा विभाजित गरिएको छ। फलाम-धातु विज्ञानमा [[फलाम]]मा आधारित प्रक्रियाहरू र मिश्र धातुहरू समावेश हुन्छन्, जबकि गैर-फलाम धातु विज्ञानमा अन्य धातुहरूमा आधारित प्रक्रियाहरू अनि मिश्र धातुहरू सामेल हुन्छन्। विश्व धातु उत्पादनको ९५% फलाम धातु पर्दछ ।<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/108584/%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F "Металлургия"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150118031950/http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/108584/%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F|date=18 January 2015}}. in ''The [[Great Soviet Encyclopedia]]''. 1979.</ref> == इतिहास == ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[पदार्थ विज्ञान]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:धातुहरू]] 69cpxhpo404893q5f9oila1spfyrwda 0 151165 1393084 1392381 2026-10-24T14:47:09Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393084 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious text | image = Sri Guru Granth Sahib Nishan.jpg | caption = [[गुरु गोबिन्द सिंह]]को हस्तलिपिमा रहेको ''[[निसान]]'' ([[मूल मन्त्र]]) सहितको अलङ्कृत गुरु ग्रन्थ साहिबको पृष्ठ | religion = [[सिख धर्म]] |language =[[सन्त भाषा]]<br>([[पञ्जाबी]] तथा [[यसका उपभाषाहरू]], [[लहन्दा]], क्षेत्रीय [[प्राकृत]]हरू, [[अपभ्रंश]], [[संस्कृत]], [[हिन्दुस्तानी भाषाहरू]] ([[ब्रजभाषा]], [[बाङ्गरू]], [[अवधी]], [[पुरानो हिन्दी]], [[दक्खिनी]]), [[भोजपुरी]], [[सिन्धी]], [[मराठी]], [[मारवाडी]], [[बङ्गाली]], [[फारसी]] र [[अरबी]])<ref>Songs of the Saints from the Adi Granth By Nirmal Dass. Published by SUNY Press, 2000. {{ISBN|978-0-7914-4683-6}}. p. 13. "Any attempt at translating songs from the Adi Granth certainly involves working not with one language, but several, along with dialectical differences. The languages used by the saints range from Sanskrit; regional Prakrits; western, eastern and southern Apabhramsa; and Sahaskrit. More particularly, we find sant bhasha, Marathi, Old Hindi, central and Lehndi Panjabi, Sindhi and Persian. There are also many dialects deployed, such as Purbi Marwari, Bangru, Dakhni, Malwai, and Awadhi."</ref><ref>[http://www.sikhwomen.com/sikhism/scriptures/ggs/index.htm Sikhism. The Guru Granth Sahib (GGS)] By Harjinder Singh. "The Guru Granth Sahib also contains hymns which are written in a language known as Sahiskriti as well as Sant Bhasha, it also contains many Persian and Sanskrit words throughout."</ref> |Predecessor =[[गुरु गोबिन्द सिंह]] |name=गुरु ग्रन्थ साहिब<br />{{nobold|ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ}} }} '''गुरु ग्रन्थ साहिब''' ({{langx|pa|ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ}}, {{IPA|pa|ɡʊɾuː ɡɾənt̪ʰᵊ säː(ɦ)(ɪ)bᵊ(˦)|pron}}) [[सिख धर्म]]को केन्द्रीय पवित्र धार्मिक ग्रन्थ हो। सिखहरूले यसलाई धर्मका दस मानव गुरुहरू को परम्परापछि अन्तिम, सार्वभौम तथा शाश्वत गुरुका रूपमा मान्यता दिन्छन्। '''आदि ग्रन्थ''' ({{langx|pa|ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ}}) यसको पहिलो संकलित रूप हो, जसलाई पाँचौँ [[गुरु]], [[गुरु अर्जन]] (१५६४–१६०६) ले संकलन गरेका थिए। यसको संकलन २९ अगस्ट १६०४ मा पूरा भएको थियो र १ सेप्टेम्बर १६०४ मा [[स्वर्ण मन्दिर]]मा पहिलो पटक स्थापना गरिएको थियो।<ref>{{Cite book |last=Jhutti-Johal |first=Jagbir |url=https://books.google.com/books?id=TJb_i97CG70C&q=Guru+Granth+Sahib+september+1604&pg=PT17 |title=Sikhism Today. |date=2011 |publisher=A&C Black |isbn=978-1-4411-7001-9 |page=17 |language=en}}</ref> [[बाबा बुद्ध]]लाई स्वर्ण मन्दिरका प्रथम [[ग्रन्थी]] नियुक्त गरिएको थियो। त्यसको केही समयपछि [[गुरु हरगोबिन्द]]ले रामकली की वार थपे।{{Citation needed|date=February 2025}} पछि, दसौँ सिख गुरु [[गुरु गोबिन्द सिंह]]ले [[गुरु तेगबहादुर]]का भजनहरू आदि ग्रन्थमा थपे र ६ अक्टोबर १७०८ मा यसलाई आफ्नो उत्तराधिकारीका रूपमा स्थापित गरे।<ref name="hugh">{{cite book | last = Partridge | first = Christopher Hugh | title = Introduction to World Religions | year = 2005 | page = 223 }}</ref><ref name=":6">{{Cite book |last=Singh|first=Nikky-Guninder Kaur|title=Sikhism: An Introduction|date=22 February 2011|publisher=Bloomsbury Publishing|year=|isbn=9780857719621|pages=54–57|chapter=The Granth is Appointed the Guru Eternal}}</ref> यो दोस्रो संकलित रूप ''गुरु ग्रन्थ साहिब''का रूपमा परिचित भयो र कहिलेकाहीँ यसलाई ''आदि ग्रन्थ'' पनि भनिन्छ।<ref name="kapoor">{{cite book|last=Kapoor|first=Sukhbir|title=Guru Granth Sahib: An Advance Study|year=2002|publisher=Hemkunt Press|isbn=978-8170103219|page=139}}</ref><ref name="britggs1">[https://www.britannica.com/topic/Adi-Granth-Sikh-sacred-scripture Adi Granth], Encyclopaedia Britannica</ref> यस ग्रन्थमा १,४३० ''अङ्ग'' (पृष्ठ) र ५,८९४ ''शबद'' (पङ्क्तिबद्ध रचनाहरू) छन्, जसलाई काव्यात्मक रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ र प्राचीन उत्तर भारतीय शास्त्रीय सङ्गीतको लयात्मक शैलीमा संरचित गरिएको छ।<ref name=king359>Anna S. King and JL Brockington (2005), ''The Intimate Other: Love Divine in Indic Religions'', Orient Blackswan, {{ISBN|978-8125028017}}, pp. 359–361</ref> धर्मग्रन्थको अधिकांश भाग ३१ वटा मुख्य ''[[राग|राग]]''मा विभाजित छ, र प्रत्येक ग्रन्थ–रागलाई लम्बाइ तथा रचनाकारका आधारमा थप उपविभाजन गरिएको छ। ग्रन्थमा रहेका भजनहरू मुख्यतः जुन ''राग''मा पाठ गरिन्छन्, त्यही रागका आधारमा क्रमबद्ध गरिएका छन्।<ref name="shacklexvii">Christopher Shackle and Arvind Mandair (2005), ''Teachings of the Sikh Gurus'', Routledge, {{ISBN|978-0415266048}}, pp. xvii–xx</ref> गुरु ग्रन्थ साहिब [[गुरमुखी]] लिपिमा लेखिएको छ र यसमा [[पञ्जाबी भाषा|पञ्जाबी]], [[लहन्दा]], क्षेत्रीय [[प्राकृत]]हरू, [[अपभ्रंश]], [[संस्कृत]], [[हिन्दी भाषाहरू]] ([[ब्रज भाषा]], [[बाङ्गरू]], [[अवधी]], [[पुरानो हिन्दी]]), [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[सिन्धी भाषा|सिन्धी]], [[मराठी भाषा|मराठी]], [[मारवाडी भाषा|मारवाडी]], [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]], [[फारसी भाषा|फारसी]] र [[अरबी]]लगायत विभिन्न भाषाहरू प्रयोग गरिएका छन्। यी भाषाहरूमा रहेका प्रतिहरूलाई प्रायः सामूहिक रूपमा [[सन्त भाषा]]को सामान्य नामले सम्बोधन गरिन्छ।<ref>Harnik Deol, ''Religion and Nationalism in India''. Routledge, 2000. {{ISBN|978-0415201087}}. p. 22. "(...) the compositions in the Sikh holy book, Adi Granth, are a melange of various dialects, often coalesced under the generic title of ''Sant Bhasha''."<br />''The Making of Sikh Scripture'' by Gurinder Singh Mann. Published by Oxford University Press US, 2001. {{ISBN|978-0-19-513024-9}} p. 5. "The language of the hymns recorded in the Adi Granth has been called ''Sant Bhasha,'' a kind of lingua franca used by the medieval saint-poets of northern India. But the broad range of contributors to the text produced a complex mix of regional dialects."<br />Surindar Singh Kohli, ''History of Punjabi Literature''. p. 48. National Book, 1993. {{ISBN|978-81-7116-141-6}}. "When we go through the hymns and compositions of the Guru written in ''Sant Bhasha'' (saint-language), it appears that some Indian saint of 16th century...."<br />Nirmal Dass, ''Songs of the Saints from the Adi Granth''. SUNY Press, 2000. {{ISBN|978-0-7914-4683-6}}. p. 13. "Any attempt at translating songs from the Adi Granth certainly involves working not with one language, but several, along with dialectical differences. The languages used by the saints range from Sanskrit; regional Prakrits; western, eastern and southern Apabhramsa; and Sahiskriti. More particularly, we find sant bhasha, Marathi, Old Hindi, central and Lehndi Panjabi, Sgettland Persian. There are also many dialects deployed, such as Purbi Marwari, Bangru, Dakhni, Malwai, and Awadhi."</ref> गुरु ग्रन्थ साहिबको अधिकांश भाग छ जना सिख गुरुहरूद्वारा रचना गरिएको हो: [[गुरु नानक]], [[गुरु अङ्गद]], [[गुरु अमर दास]], [[गुरु राम दास]], [[गुरु अर्जन]] र [[गुरु तेगबहादुर]]। यसमा [[हिन्दू]] भक्ति आन्दोलनका चौध [[सन्त (धर्म)|सन्त]]हरूका परम्परा तथा शिक्षाहरू पनि समावेश छन्, जसमा [[रमानन्द]], [[कबीर]] र [[नामदेव]]लगायतका सन्तहरू पर्दछन्। यसका अतिरिक्त, एक [[मुस्लिम]] सूफी सन्त [[शेख फरीद]]का रचनाहरू पनि समावेश छन्।<ref name=shapiro924>{{cite journal | last1=Shapiro | first1=Michael C. | last2=Dass | first2=Nirmal | title=Songs of the Saints, from the Adi Granth | url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-oriental-society_october-december-2002_122_4/page/924 | journal=Journal of the American Oriental Society | volume=122 | issue=4 | year=2002 | doi=10.2307/3217680 | pages=924–929| jstor=3217680 }}</ref><ref name="parrinderp256">{{cite book|last=Parrinder|first=Geoffrey|author-link=Geoffrey Parrinder|year=1971|title=World Religions: From Ancient History to the Present|publisher=Hamlyn |location=United States|isbn = 978-0-87196-129-7|page=256}}</ref> गुरु ग्रन्थ साहिबमा प्रस्तुत दृष्टिकोण यस्तो समाजको परिकल्पनामा आधारित छ, जहाँ दैवी स्वतन्त्रता, करुणा, प्रेम, एकेश्वरवादप्रतिको विश्वास तथा कुनै पनि प्रकारको उत्पीडनविहीन न्याय कायम हुन्छ।<ref name=brekke673>Torkel Brekke (2014), ''Religion, War, and Ethics: A Sourcebook of Textual Traditions'' (Editors: Gregory M. Reichberg and Henrik Syse), Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521450386}}, pp. 673, 675, 672–686</ref><ref>Christopher Shackle and Arvind Mandair (2005), ''Teachings of the Sikh Gurus'', Routledge, {{ISBN|978-0415266048}}, pp. xxxiv–xli</ref> ग्रन्थले [[हिन्दू धर्म]] र [[इस्लाम]]का धार्मिक ग्रन्थहरूलाई स्वीकार तथा सम्मान गरे पनि, यसले यीमध्ये कुनै धर्मसँग नैतिक मेलमिलापको संकेत गर्दैन।<ref>William Owen Cole and Piara Singh Sambhi (1995), ''The Sikhs: Their Religious Beliefs and Practices'', Sussex Academic Press, {{ISBN|978-1898723134}}, pp. 40, 157</ref> यसलाई सिख [[गुरुद्वारा]] (मन्दिर)मा स्थापित गरिन्छ। कुनै सिख यस्तो मन्दिरमा प्रवेश गर्दा सामान्यतः यसको अगाडि नतमस्तक हुन्छ।<ref>William Owen Cole and Piara Singh Sambhi (1995), ''The Sikhs: Their Religious Beliefs and Practices'', Sussex Academic Press, {{ISBN|978-1898723134}}, p. 44</ref> ग्रन्थलाई शाश्वत [[गुरबाणी|गुरबाणी]] तथा सिख धर्ममा आध्यात्मिक प्राधिकारका रूपमा श्रद्धापूर्वक मानिन्छ।<ref>Torkel Brekke (2014), ''Religion, War, and Ethics: A Sourcebook of Textual Traditions'' (Editors: Gregory M. Reichberg and Henrik Syse), Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521450386}}, p. 675</ref> == नामकरण == सिख धर्मग्रन्थको मुख्य नाम ''गुरु ग्रन्थ साहिब'' हो। यसका प्रारम्भिक नामहरू ''पोथी साहिब'' र ''आदि ग्रन्थ'' थिए।<ref name=":222">{{Cite journal |last=Rai|first=Gurmeet S.|date=March 2017|editor-last=Lambah|editor-first=Abha Narain|title=Sikh Architecture: Identity and Symbolism|journal=Marg|volume=68|issue=3|pages=36|first2=Manpreet|last2=Kaur}}</ref> सिखहरूले आफ्नो धर्मग्रन्थलाई "जीवित गुरु"का रूपमा मान्ने भएकाले, यसका पृष्ठहरूलाई ''अङ्ग'' भनिन्छ, जसको अर्थ "अङ्ग" वा "शरीरको भाग" हो।<ref>{{Cite web |last=Mann |first=Gurinder Singh |date=11 September 2020 |title=The Digital Sikh Manuscript MS 241 and the journey from Punjab to Leicester |url=https://ourhistory.le.ac.uk/2020/09/11/the-digital-sikh-manuscript-ms-241-and-the-journey-from-punjab-to-leicester/ |access-date=4 December 2025 |website=University of Leicester |quote=(5) As the Sikhs consider the Guru Granth Sahib as a ‘Living Guru’ the so-called pages are referred to as ''angs'' or limbs hence representing the living body.}}</ref> == विरासत == [[Pearl S. Buck|पर्ल एस. बक]], जसले सन् १९३८ मा [[Nobel Prize in Literature|साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार]] प्राप्त गरेकी थिइन्, ले यस धर्मग्रन्थबारे निम्न धारणा व्यक्त गरेकी थिइन्:<ref>{{Cite book |last=Howard |first=Veena R. |year=2017 |title=Dharma: The Hindu, Jain, Buddhist and Sikh Traditions of India |publisher=Bloomsbury Publishing |page=219 |isbn=9781786732125}}</ref> {{Blockquote|text=श्री गुरु ग्रन्थ साहिब एउटा स्रोतग्रन्थ हो, मानवको एकाकीपन, उसको आकांक्षा, चाहना, परमेश्वरप्रतिको पुकार तथा उहाँसँग संवाद गर्ने उसको तृष्णाको अभिव्यक्ति हो। मैले अन्य महान् धर्महरूका धर्मग्रन्थहरूको अध्ययन गरेकी छु, तर यी ग्रन्थहरूमा मैले अनुभव गरेको हृदय र मनलाई स्पर्श गर्ने समान शक्ति अन्यत्र भेटेकी छैन। यी ग्रन्थहरू लामो भए पनि संक्षिप्त र सुसंगठित छन् तथा मानव हृदयको विशाल विस्तारलाई उजागर गर्छन्—परमेश्वरसम्बन्धी सबैभन्दा उदात्त अवधारणादेखि मानव शरीरका व्यावहारिक आवश्यकताहरूको स्वीकारोक्ति, र वास्तवमा तिनको आवश्यकतामाथिको जोडसम्म। यी धर्मग्रन्थहरूमा एउटा अनौठो आधुनिकता देखिन्छ, र यसले मलाई केही समयसम्म अचम्ममा पारेको थियो। पछि मैले थाहा पाएँ कि यी वास्तवमै तुलनात्मक रूपमा आधुनिक हुन्; तिनको संकलन सोह्रौँ शताब्दीमा भएको थियो, जुन समयमा अन्वेषकहरूले हामी सबै बसोबास गर्ने पृथ्वीलाई आफ्नै बनाएका कृत्रिम सीमारेखाहरूले मात्र विभाजित भएको एउटै एकीकृत संसारका रूपमा पहिचान गर्न थालेका थिए।<br><br>सायद यही एकताको अनुभूति यी ग्रन्थहरूमा मैले पाएको शक्तिको एउटा स्रोत हो। यी ग्रन्थहरूले कुनै पनि धर्म मान्ने वा कुनै धर्म नमान्ने सबै व्यक्तिसँग संवाद गर्छन्। यी मानव हृदय र खोजी गर्ने मानव मनका लागि बोल्छन्...|author=Pearl S. Buck|title=quoted in ''Dharma: The Hindu, Jain, Buddhist and Sikh Traditions of India'' by Veena R. Howard (2017), page 219}} इक्तिदार चिमाले पाठ गरेका धर्मग्रन्थका तीन श्लोकलाई [[United Nations|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले ३० मार्च २०२१ मा प्रकाशित गरेको एउटा भिडियोमा प्रयोग गरिएको थियो। उक्त भिडियो संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ''Faith for Rights'' घोषणाको चौथो वार्षिकोत्सवको स्मरणमा तयार गरिएको थियो।<ref>{{Cite news |date=1 April 2021 |title=Guru Granth Sahib Stanza Included In UN Official Video On Gender Equality |url=https://www.ndtv.com/world-news/guru-granth-sahib-stanza-included-in-un-official-video-on-gender-equality-2403443 |access-date=17 July 2026 |work=NDTV}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 April 2021 |title=United Nation’s new video on gender equality includes verse from Guru Granth Sahib |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/united-nations-new-video-on-gender-equality-includes-verses-from-guru-granth-sahib-7254112/ |access-date=17 July 2026 |work=Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 March 2023 |title=A Verse from Guru Granth Sahib featured in the Official UN Video on Gender Equality |url=https://sikhnet.com/news/verse-guru-granth-sahib-featured-official-un-video-gender-equality |access-date=17 July 2026 |website=SikhNet}}</ref> ==सन्दर्भहरू== {{Reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Wikiquote}} {{Wikisource}} {{Wikisource|pa|ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ/1}} {{Commons category}} <!----- कृपया यहाँ उद्धरण आदि भएका व्यावसायिक वेबसाइटहरू थप्नुहोस्। ----->* [https://web.archive.org/web/20201109042728/https://www.panjabdigilib.org/ पञ्जाब डिजिटल पुस्तकालय] * [http://www.srigranth.org/ श्री ग्रन्थ] * [https://www.khojgurbani.org/ खोज गुरबाणी, विभिन्न अनुवादहरू] * [https://web.archive.org/web/20190412231232/https://www.deutsches-informationszentrum-sikhreligion.de/SiriGuruGranthSahib_de.php DISR – सिख धर्मसम्बन्धी जर्मन सूचना केन्द्र] 7bwvdq9zknws16884n78e258y29hsn6 3 151839 1393078 2026-10-24T13:24:33Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1393078 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Dil bahadur budhathokiज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०६१]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Dil bahadur budhathoki|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:०९, २४ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) 7uj38ck03e7gz4liaroauvbr6az13li 0 151840 1393100 2026-10-25T01:17:30Z ~2026-56912-06 81574 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|नेपाली पत्रकार}} {{Infobox person | name = एन.पी. उपाध्याय | image = N.P Upadhyaya.jpg | birth_name = नरेन्द्र प्रसाद उपाध्याय अर्याल | birth_date = लगभग १९४० | birth_place = बैरवा, [[नेपाल]] | death_date = {{death date|2024|09|07|df=... 1393100 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपाली पत्रकार}} {{Infobox person | name = एन.पी. उपाध्याय | image = N.P Upadhyaya.jpg | birth_name = नरेन्द्र प्रसाद उपाध्याय अर्याल | birth_date = लगभग १९४० | birth_place = बैरवा, [[नेपाल]] | death_date = {{death date|2024|09|07|df=y}} (२०८१ भदौ २२) | death_place = [[लस एन्जलस]], अमेरिका | occupation = {{plainlist | * [[पत्रकार]] * टेलिग्राफ नेपाल }} }} '''नरेन्द्र प्रसाद उपाध्याय अर्याल/''' '''एन.पी. उपाध्याय''',<ref>{{Cite news |title=रहेनन् अग्रज पत्रकार एनपी उपाध्याय |trans-title=Senior journalist NP Upadhyaya is no more |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1448023-1725844182.html |work=Nagarik News |date=9 September 2024 |language=ne |access-date=12 October 2026}}</ref> (१९४० – ७ सेप्टेम्बर २०२४)<ref>{{Cite press release |title=वरिष्ठ पत्रकार नरेन्द्रप्रसाद उपाध्यायको ८४ वर्षको उमेरमा निधन भएको दुःखद् खबरले नेपाल पत्रकार महासंघ स्तब्ध |trans-title=Federation of Nepali Journalists shocked at the sad news of the death of senior journalist Narendra Prasad Upadhyaya at age 84 |url=https://fnjnepal.org/en/press/716 |publisher=Federation of Nepali Journalists |date=8 September 2024 |language=ne |access-date=12 October 2026}}</ref> नेपाली पत्रकार तथा टेलिग्राफ नेपालका प्रधान सम्पादक थिए।<ref>{{Cite news |date=8 September 2024 |title=Senior Journalist N.P. Upadhyaya No More |url=https://english.himalayatimes.com.np/2024/09/84668/ |access-date=27 September 2026 |work=[[The Himalaya Times]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=वरिष्ठ पत्रकार उपाध्यायको निधन |trans-title=Senior journalist Upadhyaya passes away |url=https://gorkhapatraonline.com/news/122778 |work=Gorkhapatra Online |date=8 September 2024 |language=ne |access-date=12 October 2026}}</ref><ref>{{Cite news |title=वरिष्ठ पत्रकार उपाध्यायको अमेरिकामा निधन |trans-title=Senior journalist Upadhyaya dies in United States |url=https://annapurnapost.com/story/464946/ |work=Annapurna Post |date=10 September 2024 |language=ne |access-date=12 October 2026}}</ref> ==जीवन== उपाध्यायको जन्म [[सप्तरी जिल्ला]]को बैरवा गाउँमा भएको हो। उनी [[विराटनगर]] सरेर बखरी नामको सानो गाउँमा हुर्किए, जहाँ उनले आदर्श विद्यालयमा अध्ययन गरे र पछि सन् १९६० को दशकको मध्यतिर [[काठमाडौँ]] आए।<ref>{{Cite news |date=8 September 2024 |title=Senior Journalist N.P. Upadhyaya No More |url=https://english.himalayatimes.com.np/2024/09/84668/ |access-date=27 September 2026 |work=[[The Himalaya Times]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=रहेनन् अग्रज पत्रकार एनपी उपाध्याय |trans-title=Senior journalist NP Upadhyaya is no more |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1448023-1725844182.html |work=Nagarik News |date=9 September 2024 |language=ne |access-date=12 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |last=Upadhyaya |first=N.P. |url=https://archive.org/details/complexitiesofsouthasianpoltics |title=Complexities of South Asian Political Order |publisher=Telegraph Nepal |pages=4 |language=en |access-date=18 October 2026 |via=Archive.org}}</ref> उनको पत्रकारिता करियर सन् १९६९ मा ज्योति साप्ताहिकबाट सुरु भएको थियो। पत्रकारितासँगै उनले आफ्नो जीवनको धेरै समय शिक्षकको रूपमा पनि काम गरे। [[File:N.P. Upadhyaya.jpg|thumb|एन.पी. उपाध्याय अर्याल (दायाँ) र [[गुलाम अली]] (बायाँ), सन् १९५४]] स्रोतहरूका अनुसार, उनले सन् २००७ मा ''टेलिग्राफ वीकली'' स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |title=Senior Journalist N.P. Upadhyaya No More |url=https://english.himalayatimes.com.np/2024/09/84668/ |access-date=2026-06-09 |website=Himalaya Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |last=Upadhyaya (Aryal) |first=Narendra Prasad |title=Complexities of South Asian Political Order |date=January 2023 |publisher=Telegraph Nepal |pages=1–3 |language=en}}</ref> उनले दक्षिण एसियाली राजनीतिमा आधारित ''Complexities of the South Asian Political Order'' नामक पुस्तक प्रकाशन गरेका थिए।<ref>{{Cite news |title=रहेनन् अग्रज पत्रकार एनपी उपाध्याय |trans-title=Senior journalist NP Upadhyaya is no more |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1448023-1725844182.html |work=Nagarik News |date=9 September 2024 |language=ne |access-date=12 October 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Review |first=People's |date=2023-05-31 |title='Complexities of South Asian Political Order' with special reference to India, Nepal and Pakistan |url=https://peoplesreview.com.np/2023/05/31/complexities-of-south-asian-political-order-with-special-reference-to-india-nepal-and-pakistan/ |access-date=2026-10-13 |website=Peoples' Review |language=en-US}}</ref> ==निधन== उपाध्यायको निधन सन् २०२४ सेप्टेम्बर ७ (२०८१ भदौ २२) शनिबार, क्यालिफोर्निया समयअनुसार अपराह्न ३:३८ बजे [[लस एन्जलस]]को एक अस्पतालमा उपचारका क्रममा भएको हो।<ref>{{Cite web |last=Review |first=People's |date=2024-09-08 |title=Senior journalist NP Upadhyaya no more |url=https://peoplesreview.com.np/2024/09/08/senior-journalist-np-upadhyaya-no-more/ |access-date=2026-10-13 |website=Peoples' Review |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |title=वरिष्ठ पत्रकार उपाध्यायको अमेरिकामा निधन |trans-title=Senior journalist Upadhyaya dies in United States |url=https://annapurnapost.com/story/464946/ |work=Annapurna Post |date=10 September 2024 |language=ne |access-date=12 October 2026}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{DEFAULTSORT:उपाध्याय, एन.पी.}} [[श्रेणी:सन् २०२४ मा निधन]] [[श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दूहरू]] [[श्रेणी:सप्तरी जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:विराटनगरका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली लेखकहरू]] 0fvszlwbz4nphpxed08bo02vczfstkq 0 151841 1393101 2026-10-25T01:27:02Z ~2026-56912-06 81574 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|नेपाली कवि}} {{Infobox writer | name = उदयानन्द अर्याल | birth_name = | image = udayanandaaryal.jpg | birth_date = सन् १७५५ | birth_place = बैरवा, [[सप्तरी जिल्ला]] | death_date = सन् १८३७ | occupation = कवि | nationality = नेपाली | notableworks... 1393101 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपाली कवि}} {{Infobox writer | name = उदयानन्द अर्याल | birth_name = | image = udayanandaaryal.jpg | birth_date = सन् १७५५ | birth_place = बैरवा, [[सप्तरी जिल्ला]] | death_date = सन् १८३७ | occupation = कवि | nationality = नेपाली | notableworks = पृथ्वीन्द्रोदय }} '''उदयानन्द अर्याल''' एक नेपाली कवि थिए।<ref>{{Cite book |last=Acharya |first=Madhu Raman |url=https://books.google.com/books?id=zhBuAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Udayananda |title=Nepal Concise Encyclopedia: A Comprehensive Dictionary of Facts and Knowledge about the Kingdom of Nepal ... |date=1986 |publisher=Geeta Sharma |language=en |pages=32}}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |date=2007-12-30 |title=Pundit Udayananda Arjyal |url=https://istampgallery.com/pundit-udayananda-arjyal/ |access-date=2026-08-29 |website=iStampGallery |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |last=Ayyappappanikkar |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&q=Udayananda#v=snippet&q=Udayananda&f=false |title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections (Assamese-Dogri) |date=1997 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0365-5 |language=en |pages=389}}</ref><ref>{{Cite book |last=Vibhāga |first=Nepal Sūcanā |url=https://books.google.com/books?id=JHHiAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=aryal |title=Nepal, Monograph on Nepalese Culture: 2d Ed |date=1968 |language=en |pages=71}}</ref><ref>{{Cite book |last=Subedi |first=Abhi |url=https://books.google.com/books/about/Nepali_Literature.html?id=cDESAAAAMAAJ |title=Nepali Literature: Background & History |date=1978 |publisher=Sajha Prakashan |language=en |pages=16}}</ref> उनले [[पृथ्वीनारायण शाह]]द्वारा गरिएको नेपाल एकीकरणबारे ''पृथ्वीन्द्रोदय'' नामक महाकाव्य लेखेका थिए, जसलाई नेपाली विद्वान्हरूले [[नेपाली साहित्य]]को पहिलो [[महाकाव्य]] भनी वर्णन गरेका छन्।<ref>{{Cite web |title=अग्रज महाकवि उदयानन्द अर्याल |trans-title=Great poet Udayananda Aryal |url=https://gorkhapatraonline.com/news/71945 |website=Gorkhapatra Online |date=2023-07-22 |language=ne |access-date=2026-10-04}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jha |first=Ajay Kumar |title=सप्तरीका शीर्ष स्रष्टा 'आदि महाकवि' उदयानन्द अर्याल |trans-title=Saptari's top poet, 'Adi Mahakavi' Udayananda Aryal |url=https://www.ratopati.com/story/403474/udaynanda-aryal |website=Ratopati |date=2023-12-30 |language=ne |access-date=}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{DEFAULTSORT:अर्याल, उदयानन्द}} [[श्रेणी:नेपाली कविहरू]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] [[श्रेणी:सप्तरी जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १७५५ मा जन्मेका]] [[श्रेणी:सन् १८३७ मा मृत्यु भएकाहरू]] 5e73mp3eh5nat17f442289kcahawli3 0 151842 1393105 2026-10-25T02:03:48Z ~2026-56912-06 81574 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|खस जातिका कुलदेवता}} {{Infobox deity | type = खस | name = मष्टो देवता | image = Animal_sacrifice_Masto_Puja_ragat_bhog.jpg | caption = कुलधामीले बोका काटेपछि रगत पिउँदै मण्डप परिक्रमा गरेको दृश्य | deity_of = खस जातिका... 1393105 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|खस जातिका कुलदेवता}} {{Infobox deity | type = खस | name = मष्टो देवता | image = Animal_sacrifice_Masto_Puja_ragat_bhog.jpg | caption = कुलधामीले बोका काटेपछि रगत पिउँदै मण्डप परिक्रमा गरेको दृश्य | deity_of = खस जातिका कुलदेवता | affiliation = खस धर्म / वैदिकपूर्व | abodes = सम्बन्धित परिवार वा कुलको घर | animals = चौरी गाईको पुच्छर (चम्मर) | festivals = मष्टो पूजा (कुलपूजा, देवाली) | region = [[नेपाल]] ([[कर्णाली प्रदेश]], [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]]), उत्तराखण्ड ([[कुमाउँ]], [[गढवाल]]) | ethnic_group = [[खस जाति|खस]] | other_names = मष्ट, मष्टा }} '''मष्टो देऊता,''' मष्ट, मष्ट [[खस जाति|खस]] जातिको कुलदेवता हुन्।<ref>{{Cite book |last=Adhikary |first=Surya Mani |url=https://books.google.com/books?id=adFBAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=masto |title=The Khaśa Kingdom: A Trans-Himalayan Empire of the Middle Age |date=1988 |publisher=Nirala Publications |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Khati |first=Rajendra Bahadur |date=2025-07-31 |title=Masto Knowledge System in Bajhang |url=https://www.nepjol.info/index.php/jjmc2/article/view/81443 |journal=Journal of Jayaprithvi Multiple Campus |language=en |volume=1 |pages=114–120 |doi=10.3126/jjmc2.v1i1.81443 |issn=3059-9830}}</ref> मष्टोको पूजालाई कुलपूजा वा देवाली भनिन्छ, जुन [[कर्णाली प्रदेश]] तथा [[नेपाल]]का अन्य पश्चिमी क्षेत्रहरूमा प्रचलित छ।<ref>{{cite journal |last=Bista |first=Rachana |title=Introduction |publisher=Central University of South Bihar |url=http://dspace.cus.ac.in/jspui/bitstream/1/6275/1/Rachana%20Bista.pdf |journal=Dewali Through a Sociological Lens: Ancestor Worship among the Chettri}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Kafle |first=Dol Raj |date=2023-03-07 |title=Indigenous Khasa People of Nepal in Crisis |url=https://www.nepjol.info/index.php/hj/article/view/52957 |journal=Historical Journal |language=en |volume=14 |issue=1 |pages=38–48 |doi=10.3126/hj.v14i1.52957 |issn=2467-9216}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Study On Kulpuja Traditions In Nepal |url=https://risingnepaldaily.com/news/12061 |access-date=2026-09-07 |website=GorakhaPatra}}</ref> ==मष्टोका प्रकार== मष्टोको पूजा कुल, परिवार, थर र स्थानअनुसार फरक पर्दछ।<ref>{{Cite journal |last=Badal |first=Bharat Prasad |date=2021-12-31 |title=Cultural Tourism: A Review of Karnali |url=https://www.nepjol.info/index.php/rnjds/article/view/42682 |journal=Research Nepal Journal of Development Studies |language=en |volume=4 |issue=2 |pages=40–55 |doi=10.3126/rnjds.v4i2.42682 |issn=2631-2131}}</ref> मष्टो दुई प्रकारका मानिन्छन्: दुधे र रक्त। दुधे मष्टोलाई बलि चढाइँदैन भने दुधे बाहेकका अन्य मष्टोको कुलपूजामा बोकाको बलि चढाइन्छ। ===बाह्र भाइ मष्टो र नौ बहिनी भवानी=== बाह्र भाइ मष्टो र नौ बहिनी भवानीका नाम यसप्रकार उल्लेख गरिएका छन्:<ref>{{Cite journal |last=Chhetri |first=Niten |date=2024-12-31 |title=Change and Continuity of the Chettri Community in Jumla, Nepal: An Emic Perspective |url=https://www.researchgate.net/publication/396509426_Change_and_Continuity_of_the_Chettri_Community_in_Jumla_Nepal_An_Emic_Perspective |volume=24 |journal=Osmania Journal of Social Sciences}}</ref> {{div col|colwidth=10em}} ;बाह्र भाइ मष्टो # आदि मष्टो # खप्पर/खपड मष्टो # बाबिरो मष्टो # रुमाल मष्टो # काला मष्टो # धदरे मष्टो # थर्पा मष्टो # बानी मष्टो # काबा मष्टो # मण्डली मष्टो # दुधे मष्टो # दर्हे मष्टो {{div col end}} {{div col|colwidth=10em}} ;नौ बहिनी भवानी # मालिका/कालिका # त्रिपुरासुन्दरी/भवानी # खेसमालिनी/सुन्नदा # पुङ्गेल्नी/कनकसुन्दरी # कनकसुन्दरी/मालिका # जलपा/जाल्पा # थिङ्ग्याल्नी/अलनकन्नदा # हिमालिनी/त्रिपुरासुन्दरी # बिन्ध्यावासिनी/उग्रतारा {{div col end}} यसबाहेक अन्य सूचीहरू पनि प्रचलित छन्। एउटा सूचीमा बाह्र भाइ मष्टाका नाम थार्पु मष्टा (थार्प मष्टा, खापर द्यौ), बाविरा मष्टा, क्वा मष्टा, बुडु मष्टा, काला शीला मष्टा, दुग्ध शीला मष्टा, मटेश्वर मष्टा, छान्ना मष्टा, काँडा मष्टा, विनायक मष्टा, तलिगोठी मष्टा र लिउदी मष्टा गरी उल्लेख गरिएको छ। ठाउँअनुसार मष्टोको नाम र सङ्ख्या फरक पर्ने भएकाले कतै तेह्रवटासम्म नाम पनि पाइन्छन्। प्रचलनमा रहेका मष्टोहरूमा बुढा मष्टो, काला मष्टो, बाँम मष्टो, थापा मष्टो, बाबिरा मष्टो, लिउडी मष्टो, कामल मष्टो, सिम मष्टो, रुमाल मष्टो, ढण्डार मष्टो, दुसापानी मष्टो, डढीसितल मष्टो, दारे मष्टो, कुर्मी मष्टो, आद्य मष्टो र सुनारगाउँ मष्टो पनि गनिएका छन्।<ref>{{Cite book |title=नेपाल परिचय |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०५६}}</ref> ==व्युत्पत्ति र उत्पत्ति== 'मष्टो' शब्द संस्कृत शब्द ''मस्त'' (अर्थ: 'टाउको') बाट व्युत्पत्ति भएको भनिन्छ।<ref>{{Cite journal |last=Khati |first=Rajendra Bahadur |date=2025-07-31 |title=Masto Knowledge System in Bajhang |url=https://www.nepjol.info/index.php/jjmc2/article/view/81443 |journal=Journal of Jayaprithvi Multiple Campus |language=en |volume=1 |pages=114–120 |doi=10.3126/jjmc2.v1i1.81443 |issn=3059-9830}}</ref> एउटा मतले मष्टोलाई [[बेबिलोनिया|प्राचीन बेबिलोनिया]]मा पूजिने जलदेवता मरुत्ताबाट जोड्दछ, जसअनुसार मरुत, मौत्ता र मत्त हुँदै नाम मष्ट/मष्टो भएको हो।<ref>{{Cite journal |last=Chhetri |first=Niten |date=2024-12-31 |title=Change and Continuity of the Chettri Community in Jumla, Nepal: An Emic Perspective |url=https://www.researchgate.net/publication/396509426_Change_and_Continuity_of_the_Chettri_Community_in_Jumla_Nepal_An_Emic_Perspective |volume=24 |journal=Osmania Journal of Social Sciences}}</ref> स्थानीय किंवदन्तीअनुसार मष्टो पूजाको उत्पत्ति [[बझाङ जिल्ला]]को [[मष्टा गाउँपालिका]]मा रहेको धन्दार (ढण्डार) नामक थानबाट भएको हो र [[खस राज्य]]को समयमा (११औँ–१४औँ शताब्दी) यो फैलिएको मानिन्छ।<ref>{{Cite journal |last=Khati |first=Rajendra Bahadur |date=2025-07-31 |title=Masto Knowledge System in Bajhang |url=https://www.nepjol.info/index.php/jjmc2/article/view/81443 |journal=Journal of Jayaprithvi Multiple Campus |language=en |volume=1 |pages=114–120 |doi=10.3126/jjmc2.v1i1.81443 |issn=3059-9830}}</ref> बझाङका राजपरिवारले मष्टोलाई कुलदेवताका रूपमा अपनाएको भनिन्छ। देवताको उत्पत्तिको ठ्याक्कै समय र स्थान विवादित तथा अभिलेखविहीन छ।<ref>{{Cite journal |last=Khati |first=Rajendra Bahadur |date=2025-07-31 |title=Masto Knowledge System in Bajhang |url=https://www.nepjol.info/index.php/jjmc2/article/view/81443 |journal=Journal of Jayaprithvi Multiple Campus |language=en |volume=1 |pages=114–120 |doi=10.3126/jjmc2.v1i1.81443 |issn=3059-9830}}</ref><ref>{{Citation |last=Adhikari |first=Krishna |last2=Gellner |first2=David |title=Ancestor Worship and Sacrifice: Debates over Bahun-Chhetri Clan Rituals (Kul Puja) in Nepal. |date=2016-09-23 |pages=226–264 |url=https://www.researchgate.net/publication/308749808_Ancestor_Worship_and_Sacrifice_Debates_over_Bahun-Chhetri_Clan_Rituals_Kul_Puja_in_Nepal |access-date=2026-09-07}}</ref> मष्टो देवता र मष्टो संस्कृतिलाई वैदिक हिन्दू, बौद्ध वा तिब्बती मूलको नभई [[हिन्दू धर्म]], [[बौद्ध धर्म]], बोन र अन्य तिब्बती धर्महरूको मिश्रित (समन्वयात्मक) रूपका रूपमा वर्णन गरिएको छ। यसलाई वैदिक हिन्दू धर्मभन्दा [[तन्त्र]] र बौद्धपूर्व धामीधर्म नजिक मानिन्छ र मष्टोको उल्लेख कुनै हिन्दू शास्त्रमा पाइँदैन। केही विश्वासीहरू कल्किमष्टालाई [[कल्कि]] र मष्टाको संयोजन मान्दछन्, जसलाई प्रायः [[शिव]]को [[अर्धनारीश्वर]] रूपसँग जोडिन्छ।<ref>{{Cite journal |last=Badal |first=Bharat Prasad |date=2021-12-31 |title=Cultural Tourism: A Review of Karnali |url=https://www.nepjol.info/index.php/rnjds/article/view/42682 |journal=Research Nepal Journal of Development Studies |language=en |volume=4 |issue=2 |pages=40–55 |doi=10.3126/rnjds.v4i2.42682 |issn=2631-2131}}</ref> ==पूजाविधि== मष्टो पूजा मुख्यतः वैशाख पूर्णिमा, वैशाख चतुर्दशी, जेठ पूर्णिमा, मंसिर पूर्णिमा, पौष पूर्णिमा र भाद्र अनन्त चतुर्दशी (भाद्र पूर्णिमा) वरपर गरिन्छ। तीन–तीन वर्षको अन्तरमा गरिने कुलपूजामा कुलका सबैको जमघट हुने चलन छ। कतै कतै भाद्र र वैशाख महिना तथा औँसी–पूर्णिमा जस्ता विशेष धार्मिक पर्वहरूमा मात्र पूजा गरिन्छ र त्यस बेला जात्रा–उत्सव पनि मनाइन्छ।<ref>{{Cite book |title=नेपाल परिचय |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०५६}}</ref> पूजामा कुलधामीले बलि दिइएको बोका वा भेडाको रगत (भोग) खान्छन्। सेतो वस्त्र लगाएका बाह्र भाइ मष्टाका धामीहरू हातमा चौरी गाईको पुच्छर (चम्मर), घण्ट र ध्वजा लिएर मष्टाका नाम उच्चारण गर्दै बाजाको तालमा आँगनमा नाच्दछन्। मूल धामीले आलो रगत पिउँदै मण्डप परिक्रमा गर्दा सेतो वस्त्र रगतले भिजेर रातो हुन्छ। बलिको मासु पूजामा आएकाहरूले प्रसादका रूपमा बाँडेर खान्छन्। यस पूजामा नौ बहिनी मालिका, बाह्र भाइ मष्टा तथा अठार डाइनी, मसानी, भूत–पिशाचको पनि पूजा हुन्छ। नरबलिको सट्टा नरिवल बलि दिने चलन छ, जसलाई मूल देवताको मण्डपको ढोकामा लगेर काटिन्छ। ==इतिहासकारका मत== [[कर्णाली प्रदेश]]मा मध्यकालीन [[डोटी राज्य|डोटी]] राज्यका लेखक तथा नेपालको इतिहास विभागका निर्देशक डा. राजाराम सुवेदीका अनुसार कुलदेवता, मष्टो, भवानी, वराह र बन्दी गणका देवीदेवता पूज्ने सबै खस हुन्।<ref>{{Cite book |last=सुवेदी |first=राजाराम |title=कर्णाली प्रदेशमा मध्यकालीन डोटी राज्य}}</ref> उनका अनुसार डोटी क्षेत्रको बोगटान, डडेल्धुरा, बैतडी र दार्चुलामा मष्टोको प्रभाव न्यून छ भने डोटी सेतीनदी पूर्व, तेलेको लेक उत्तर, अछाम, बझाङ, बाजुरा र कालिकोटसहित कर्णाली भेगमा मष्टोको व्यापक प्रभाव छ। त्यहाँका ठकुरी, ब्राह्मण, छेत्री, वैश्य र दलितका कुलदेवता विभिन्न नामका मष्टा र मष्टा अन्तर्गतका स्त्रीरूप हुन्। कुमाउँबाट डोटी प्रवेश गर्ने कार्तिकेयपुरी [[कत्युरी राजवंश|कत्युरी]] वंशजसँग मष्टो देवता सम्बन्धित भेटिँदैन, तर जुम्ला–दुल्लुबाट डोटीका पाल राजालाई जित्ने जुम्लाका रैका मल्ल राजाका कुलदेवता विभिन्न नामका मष्टो र मष्टासँग सम्बन्धित स्त्रीरूपहरू हुन्।<ref>{{Cite book |last=सुवेदी |first=राजाराम |title=कर्णाली प्रदेशमा मध्यकालीन डोटी राज्य}}</ref> प्रा.डा. सूर्यमणि अधिकारीको ''बाइसे राज्यको इतिहास'' (पृष्ठ २७४–२७५) अनुसार बाइसे राज्यका ठकुरी शासकहरूले आफ्नो पुर्ख्यौली भारतका राजपूतहरूसँग जोड्न खोज्दछन्, तर उनीहरूको दाबी सिद्ध गर्न सक्ने प्रमाण पाइएको छैन। राजसत्ता प्राप्त गरेका खसहरूले पनि आफूलाई ठकुरीको समकक्षमा स्थापित गरिसकेका थिए, र खसहरूले राजालाई रिझाएर वा ब्राह्मण पुरोहितलाई दान दिएर जनै धारण गर्ने चलन पहिले पनि थियो।<ref>{{Cite book |last=अधिकारी |first=सूर्यमणि |title=बाइसे राज्यको इतिहास |pages=२७४–२७५}}</ref> खगेन्द्र निरौलाको ''नेपाल परिचय'' (रत्न पुस्तक भण्डार, प्रथम संस्करण २०४८, पृष्ठ ११९) का अनुसार हिन्दू धर्मको सम्पर्कमा आउनुअघि खसहरू जनै लगाउँदैनथे, धामी धर्म मान्थे र बाह्र मष्टामध्ये कुनै एक तथा नौ भवानीको पूजा गर्थे। कर्णाली अञ्चलमा अहिले पनि मतवाली क्षेत्री वा खसहरू छन्, जसका थर आजका क्षेत्री, ठकुरी र ब्राह्मणसँग मिल्दछन्। मध्यकालमा साना राज्य (ठकुराई)का राजा भएपछि राजपरिवार ठकुरी र भारदारहरू क्षेत्री भएर आफूलाई खसभन्दा उच्च ठान्न थालेका हुन् भन्ने मत छ।<ref>{{Cite book |last=निरौला |first=खगेन्द्र |title=नेपाल परिचय |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार, भोटाहिटी, काठमाडौँ |edition=प्रथम |year=२०४८ |page=११९}}</ref> ==किंवदन्ती== मष्टोसम्बन्धी एक किंवदन्तीअनुसार प्राचीन कालमा मानिसहरू जङ्गलबाट घर बनाएर बस्न थालेपछि खानेकुराको सङ्कट सुरु भयो र बुढा आमाबाबुलाई जङ्गलमा छोडिदिने चलन विकास भयो। सोह्र बहिनी भवानीपछिका कान्छा एक्लो छोरा मष्ठले पन्ध्र–सोह्र वर्षको उमेरमा, गाउँलेको सल्लाहअनुसार, बाध्य भई बुबालाई डाँडाको जङ्गलमा ढुङ्गाले बनेको सानो थानमा छोडे। उनी लुकेर बुबालाई खाना पुर्‍याउँथे। एक दिन थानमा बुबा भेटिएनन्; भाला आकारको लौरो (मौलो), केही रगतका थोपा र बाघका रौँ मात्र भेटिए। बुबालाई बाघले खाएको ठानी उनले त्यो लौरोलाई थानमै स्थापना गरेर पूजा गरे र प्रत्येक वर्ष त्यही समयमा खाना (प्रसाद) चढाउन आउने वचन दिए। वैशाख चतुर्दशीमा यसरी प्रसाद चढाएको र वैशाख पूर्णिमाका दिन घरको भनार (चोखो ठाउँ)मा बाबुको आत्माको पूजा गर्ने चलन चलेको भनिन्छ। कार्तिक पूर्णिमाका दिन आमाको देहावसान भएको भन्ने किंवदन्ती पनि छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:हिन्दू देवताहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:नेपाली संस्कृति]] [[श्रेणी:हिन्दुत्व]] 03s4ewsphnc3go2f9d9lqzqtfdo27jb 1393106 1393105 2026-10-25T02:04:43Z ~2026-56912-06 81574 /* */ 1393106 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|खस जातिका कुलदेवता}} {{Infobox deity | type = खस | name = मष्टो देवता | image = Animal_sacrifice_Masto_Puja_ragat_bhog.jpg | caption = कुलधामीले बोका काटेपछि रगत पिउँदै मण्डप परिक्रमा गरेको दृश्य | deity_of = खस जातिका कुलदेवता | affiliation = खस धर्म / वैदिकपूर्व | abodes = सम्बन्धित परिवार वा कुलको घर | animals = चौरी गाईको पुच्छर (चम्मर) | festivals = मष्टो पूजा (कुलपूजा, देवाली) | region = [[नेपाल]] ([[कर्णाली प्रदेश]], [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]]), उत्तराखण्ड ([[कुमाउँ]], [[गढवाल]]) | ethnic_group = [[खस जाति|खस]] | other_names = मष्ट, मष्टा }} '''मष्टो देऊता,''' मष्ट, मष्टा [[खस जाति|खस]] जातिको कुलदेवता हुन्।<ref>{{Cite book |last=Adhikary |first=Surya Mani |url=https://books.google.com/books?id=adFBAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=masto |title=The Khaśa Kingdom: A Trans-Himalayan Empire of the Middle Age |date=1988 |publisher=Nirala Publications |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Khati |first=Rajendra Bahadur |date=2025-07-31 |title=Masto Knowledge System in Bajhang |url=https://www.nepjol.info/index.php/jjmc2/article/view/81443 |journal=Journal of Jayaprithvi Multiple Campus |language=en |volume=1 |pages=114–120 |doi=10.3126/jjmc2.v1i1.81443 |issn=3059-9830}}</ref> मष्टोको पूजालाई कुलपूजा वा देवाली भनिन्छ, जुन [[कर्णाली प्रदेश]] तथा [[नेपाल]]का अन्य पश्चिमी क्षेत्रहरूमा प्रचलित छ।<ref>{{cite journal |last=Bista |first=Rachana |title=Introduction |publisher=Central University of South Bihar |url=http://dspace.cus.ac.in/jspui/bitstream/1/6275/1/Rachana%20Bista.pdf |journal=Dewali Through a Sociological Lens: Ancestor Worship among the Chettri}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Kafle |first=Dol Raj |date=2023-03-07 |title=Indigenous Khasa People of Nepal in Crisis |url=https://www.nepjol.info/index.php/hj/article/view/52957 |journal=Historical Journal |language=en |volume=14 |issue=1 |pages=38–48 |doi=10.3126/hj.v14i1.52957 |issn=2467-9216}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Study On Kulpuja Traditions In Nepal |url=https://risingnepaldaily.com/news/12061 |access-date=2026-09-07 |website=GorakhaPatra}}</ref> ==मष्टोका प्रकार== मष्टोको पूजा कुल, परिवार, थर र स्थानअनुसार फरक पर्दछ।<ref>{{Cite journal |last=Badal |first=Bharat Prasad |date=2021-12-31 |title=Cultural Tourism: A Review of Karnali |url=https://www.nepjol.info/index.php/rnjds/article/view/42682 |journal=Research Nepal Journal of Development Studies |language=en |volume=4 |issue=2 |pages=40–55 |doi=10.3126/rnjds.v4i2.42682 |issn=2631-2131}}</ref> मष्टो दुई प्रकारका मानिन्छन्: दुधे र रक्त। दुधे मष्टोलाई बलि चढाइँदैन भने दुधे बाहेकका अन्य मष्टोको कुलपूजामा बोकाको बलि चढाइन्छ। ===बाह्र भाइ मष्टो र नौ बहिनी भवानी=== बाह्र भाइ मष्टो र नौ बहिनी भवानीका नाम यसप्रकार उल्लेख गरिएका छन्:<ref>{{Cite journal |last=Chhetri |first=Niten |date=2024-12-31 |title=Change and Continuity of the Chettri Community in Jumla, Nepal: An Emic Perspective |url=https://www.researchgate.net/publication/396509426_Change_and_Continuity_of_the_Chettri_Community_in_Jumla_Nepal_An_Emic_Perspective |volume=24 |journal=Osmania Journal of Social Sciences}}</ref> {{div col|colwidth=10em}} ;बाह्र भाइ मष्टो # आदि मष्टो # खप्पर/खपड मष्टो # बाबिरो मष्टो # रुमाल मष्टो # काला मष्टो # धदरे मष्टो # थर्पा मष्टो # बानी मष्टो # काबा मष्टो # मण्डली मष्टो # दुधे मष्टो # दर्हे मष्टो {{div col end}} {{div col|colwidth=10em}} ;नौ बहिनी भवानी # मालिका/कालिका # त्रिपुरासुन्दरी/भवानी # खेसमालिनी/सुन्नदा # पुङ्गेल्नी/कनकसुन्दरी # कनकसुन्दरी/मालिका # जलपा/जाल्पा # थिङ्ग्याल्नी/अलनकन्नदा # हिमालिनी/त्रिपुरासुन्दरी # बिन्ध्यावासिनी/उग्रतारा {{div col end}} यसबाहेक अन्य सूचीहरू पनि प्रचलित छन्। एउटा सूचीमा बाह्र भाइ मष्टाका नाम थार्पु मष्टा (थार्प मष्टा, खापर द्यौ), बाविरा मष्टा, क्वा मष्टा, बुडु मष्टा, काला शीला मष्टा, दुग्ध शीला मष्टा, मटेश्वर मष्टा, छान्ना मष्टा, काँडा मष्टा, विनायक मष्टा, तलिगोठी मष्टा र लिउदी मष्टा गरी उल्लेख गरिएको छ। ठाउँअनुसार मष्टोको नाम र सङ्ख्या फरक पर्ने भएकाले कतै तेह्रवटासम्म नाम पनि पाइन्छन्। प्रचलनमा रहेका मष्टोहरूमा बुढा मष्टो, काला मष्टो, बाँम मष्टो, थापा मष्टो, बाबिरा मष्टो, लिउडी मष्टो, कामल मष्टो, सिम मष्टो, रुमाल मष्टो, ढण्डार मष्टो, दुसापानी मष्टो, डढीसितल मष्टो, दारे मष्टो, कुर्मी मष्टो, आद्य मष्टो र सुनारगाउँ मष्टो पनि गनिएका छन्।<ref>{{Cite book |title=नेपाल परिचय |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०५६}}</ref> ==व्युत्पत्ति र उत्पत्ति== 'मष्टो' शब्द संस्कृत शब्द ''मस्त'' (अर्थ: 'टाउको') बाट व्युत्पत्ति भएको भनिन्छ।<ref>{{Cite journal |last=Khati |first=Rajendra Bahadur |date=2025-07-31 |title=Masto Knowledge System in Bajhang |url=https://www.nepjol.info/index.php/jjmc2/article/view/81443 |journal=Journal of Jayaprithvi Multiple Campus |language=en |volume=1 |pages=114–120 |doi=10.3126/jjmc2.v1i1.81443 |issn=3059-9830}}</ref> एउटा मतले मष्टोलाई [[बेबिलोनिया|प्राचीन बेबिलोनिया]]मा पूजिने जलदेवता मरुत्ताबाट जोड्दछ, जसअनुसार मरुत, मौत्ता र मत्त हुँदै नाम मष्ट/मष्टो भएको हो।<ref>{{Cite journal |last=Chhetri |first=Niten |date=2024-12-31 |title=Change and Continuity of the Chettri Community in Jumla, Nepal: An Emic Perspective |url=https://www.researchgate.net/publication/396509426_Change_and_Continuity_of_the_Chettri_Community_in_Jumla_Nepal_An_Emic_Perspective |volume=24 |journal=Osmania Journal of Social Sciences}}</ref> स्थानीय किंवदन्तीअनुसार मष्टो पूजाको उत्पत्ति [[बझाङ जिल्ला]]को [[मष्टा गाउँपालिका]]मा रहेको धन्दार (ढण्डार) नामक थानबाट भएको हो र [[खस राज्य]]को समयमा (११औँ–१४औँ शताब्दी) यो फैलिएको मानिन्छ।<ref>{{Cite journal |last=Khati |first=Rajendra Bahadur |date=2025-07-31 |title=Masto Knowledge System in Bajhang |url=https://www.nepjol.info/index.php/jjmc2/article/view/81443 |journal=Journal of Jayaprithvi Multiple Campus |language=en |volume=1 |pages=114–120 |doi=10.3126/jjmc2.v1i1.81443 |issn=3059-9830}}</ref> बझाङका राजपरिवारले मष्टोलाई कुलदेवताका रूपमा अपनाएको भनिन्छ। देवताको उत्पत्तिको ठ्याक्कै समय र स्थान विवादित तथा अभिलेखविहीन छ।<ref>{{Cite journal |last=Khati |first=Rajendra Bahadur |date=2025-07-31 |title=Masto Knowledge System in Bajhang |url=https://www.nepjol.info/index.php/jjmc2/article/view/81443 |journal=Journal of Jayaprithvi Multiple Campus |language=en |volume=1 |pages=114–120 |doi=10.3126/jjmc2.v1i1.81443 |issn=3059-9830}}</ref><ref>{{Citation |last=Adhikari |first=Krishna |last2=Gellner |first2=David |title=Ancestor Worship and Sacrifice: Debates over Bahun-Chhetri Clan Rituals (Kul Puja) in Nepal. |date=2016-09-23 |pages=226–264 |url=https://www.researchgate.net/publication/308749808_Ancestor_Worship_and_Sacrifice_Debates_over_Bahun-Chhetri_Clan_Rituals_Kul_Puja_in_Nepal |access-date=2026-09-07}}</ref> मष्टो देवता र मष्टो संस्कृतिलाई वैदिक हिन्दू, बौद्ध वा तिब्बती मूलको नभई [[हिन्दू धर्म]], [[बौद्ध धर्म]], बोन र अन्य तिब्बती धर्महरूको मिश्रित (समन्वयात्मक) रूपका रूपमा वर्णन गरिएको छ। यसलाई वैदिक हिन्दू धर्मभन्दा [[तन्त्र]] र बौद्धपूर्व धामीधर्म नजिक मानिन्छ र मष्टोको उल्लेख कुनै हिन्दू शास्त्रमा पाइँदैन। केही विश्वासीहरू कल्किमष्टालाई [[कल्कि]] र मष्टाको संयोजन मान्दछन्, जसलाई प्रायः [[शिव]]को [[अर्धनारीश्वर]] रूपसँग जोडिन्छ।<ref>{{Cite journal |last=Badal |first=Bharat Prasad |date=2021-12-31 |title=Cultural Tourism: A Review of Karnali |url=https://www.nepjol.info/index.php/rnjds/article/view/42682 |journal=Research Nepal Journal of Development Studies |language=en |volume=4 |issue=2 |pages=40–55 |doi=10.3126/rnjds.v4i2.42682 |issn=2631-2131}}</ref> ==पूजाविधि== मष्टो पूजा मुख्यतः वैशाख पूर्णिमा, वैशाख चतुर्दशी, जेठ पूर्णिमा, मंसिर पूर्णिमा, पौष पूर्णिमा र भाद्र अनन्त चतुर्दशी (भाद्र पूर्णिमा) वरपर गरिन्छ। तीन–तीन वर्षको अन्तरमा गरिने कुलपूजामा कुलका सबैको जमघट हुने चलन छ। कतै कतै भाद्र र वैशाख महिना तथा औँसी–पूर्णिमा जस्ता विशेष धार्मिक पर्वहरूमा मात्र पूजा गरिन्छ र त्यस बेला जात्रा–उत्सव पनि मनाइन्छ।<ref>{{Cite book |title=नेपाल परिचय |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०५६}}</ref> पूजामा कुलधामीले बलि दिइएको बोका वा भेडाको रगत (भोग) खान्छन्। सेतो वस्त्र लगाएका बाह्र भाइ मष्टाका धामीहरू हातमा चौरी गाईको पुच्छर (चम्मर), घण्ट र ध्वजा लिएर मष्टाका नाम उच्चारण गर्दै बाजाको तालमा आँगनमा नाच्दछन्। मूल धामीले आलो रगत पिउँदै मण्डप परिक्रमा गर्दा सेतो वस्त्र रगतले भिजेर रातो हुन्छ। बलिको मासु पूजामा आएकाहरूले प्रसादका रूपमा बाँडेर खान्छन्। यस पूजामा नौ बहिनी मालिका, बाह्र भाइ मष्टा तथा अठार डाइनी, मसानी, भूत–पिशाचको पनि पूजा हुन्छ। नरबलिको सट्टा नरिवल बलि दिने चलन छ, जसलाई मूल देवताको मण्डपको ढोकामा लगेर काटिन्छ। ==इतिहासकारका मत== [[कर्णाली प्रदेश]]मा मध्यकालीन [[डोटी राज्य|डोटी]] राज्यका लेखक तथा नेपालको इतिहास विभागका निर्देशक डा. राजाराम सुवेदीका अनुसार कुलदेवता, मष्टो, भवानी, वराह र बन्दी गणका देवीदेवता पूज्ने सबै खस हुन्।<ref>{{Cite book |last=सुवेदी |first=राजाराम |title=कर्णाली प्रदेशमा मध्यकालीन डोटी राज्य}}</ref> उनका अनुसार डोटी क्षेत्रको बोगटान, डडेल्धुरा, बैतडी र दार्चुलामा मष्टोको प्रभाव न्यून छ भने डोटी सेतीनदी पूर्व, तेलेको लेक उत्तर, अछाम, बझाङ, बाजुरा र कालिकोटसहित कर्णाली भेगमा मष्टोको व्यापक प्रभाव छ। त्यहाँका ठकुरी, ब्राह्मण, छेत्री, वैश्य र दलितका कुलदेवता विभिन्न नामका मष्टा र मष्टा अन्तर्गतका स्त्रीरूप हुन्। कुमाउँबाट डोटी प्रवेश गर्ने कार्तिकेयपुरी [[कत्युरी राजवंश|कत्युरी]] वंशजसँग मष्टो देवता सम्बन्धित भेटिँदैन, तर जुम्ला–दुल्लुबाट डोटीका पाल राजालाई जित्ने जुम्लाका रैका मल्ल राजाका कुलदेवता विभिन्न नामका मष्टो र मष्टासँग सम्बन्धित स्त्रीरूपहरू हुन्।<ref>{{Cite book |last=सुवेदी |first=राजाराम |title=कर्णाली प्रदेशमा मध्यकालीन डोटी राज्य}}</ref> प्रा.डा. सूर्यमणि अधिकारीको ''बाइसे राज्यको इतिहास'' (पृष्ठ २७४–२७५) अनुसार बाइसे राज्यका ठकुरी शासकहरूले आफ्नो पुर्ख्यौली भारतका राजपूतहरूसँग जोड्न खोज्दछन्, तर उनीहरूको दाबी सिद्ध गर्न सक्ने प्रमाण पाइएको छैन। राजसत्ता प्राप्त गरेका खसहरूले पनि आफूलाई ठकुरीको समकक्षमा स्थापित गरिसकेका थिए, र खसहरूले राजालाई रिझाएर वा ब्राह्मण पुरोहितलाई दान दिएर जनै धारण गर्ने चलन पहिले पनि थियो।<ref>{{Cite book |last=अधिकारी |first=सूर्यमणि |title=बाइसे राज्यको इतिहास |pages=२७४–२७५}}</ref> खगेन्द्र निरौलाको ''नेपाल परिचय'' (रत्न पुस्तक भण्डार, प्रथम संस्करण २०४८, पृष्ठ ११९) का अनुसार हिन्दू धर्मको सम्पर्कमा आउनुअघि खसहरू जनै लगाउँदैनथे, धामी धर्म मान्थे र बाह्र मष्टामध्ये कुनै एक तथा नौ भवानीको पूजा गर्थे। कर्णाली अञ्चलमा अहिले पनि मतवाली क्षेत्री वा खसहरू छन्, जसका थर आजका क्षेत्री, ठकुरी र ब्राह्मणसँग मिल्दछन्। मध्यकालमा साना राज्य (ठकुराई)का राजा भएपछि राजपरिवार ठकुरी र भारदारहरू क्षेत्री भएर आफूलाई खसभन्दा उच्च ठान्न थालेका हुन् भन्ने मत छ।<ref>{{Cite book |last=निरौला |first=खगेन्द्र |title=नेपाल परिचय |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार, भोटाहिटी, काठमाडौँ |edition=प्रथम |year=२०४८ |page=११९}}</ref> ==किंवदन्ती== मष्टोसम्बन्धी एक किंवदन्तीअनुसार प्राचीन कालमा मानिसहरू जङ्गलबाट घर बनाएर बस्न थालेपछि खानेकुराको सङ्कट सुरु भयो र बुढा आमाबाबुलाई जङ्गलमा छोडिदिने चलन विकास भयो। सोह्र बहिनी भवानीपछिका कान्छा एक्लो छोरा मष्ठले पन्ध्र–सोह्र वर्षको उमेरमा, गाउँलेको सल्लाहअनुसार, बाध्य भई बुबालाई डाँडाको जङ्गलमा ढुङ्गाले बनेको सानो थानमा छोडे। उनी लुकेर बुबालाई खाना पुर्‍याउँथे। एक दिन थानमा बुबा भेटिएनन्; भाला आकारको लौरो (मौलो), केही रगतका थोपा र बाघका रौँ मात्र भेटिए। बुबालाई बाघले खाएको ठानी उनले त्यो लौरोलाई थानमै स्थापना गरेर पूजा गरे र प्रत्येक वर्ष त्यही समयमा खाना (प्रसाद) चढाउन आउने वचन दिए। वैशाख चतुर्दशीमा यसरी प्रसाद चढाएको र वैशाख पूर्णिमाका दिन घरको भनार (चोखो ठाउँ)मा बाबुको आत्माको पूजा गर्ने चलन चलेको भनिन्छ। कार्तिक पूर्णिमाका दिन आमाको देहावसान भएको भन्ने किंवदन्ती पनि छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:हिन्दू देवताहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:नेपाली संस्कृति]] [[श्रेणी:हिन्दुत्व]] 368i8mn86bcj6wj5n4vbxoq6sq6usct 1393109 1393106 2026-10-25T02:17:01Z ~2026-56912-06 81574 /* */ 1393109 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|खस जातिको कुलदेवता}} {{Infobox deity | type = खस | name = मष्टो देवता | image = Animal_sacrifice_Masto_Puja_ragat_bhog.jpg | caption = कुलधामीले बोका काटेपछि रगत पिउँदै मण्डप परिक्रमा गरेको दृश्य | deity_of = खस जातिका कुलदेवता | affiliation = खस धर्म / वैदिकपूर्व | abodes = सम्बन्धित परिवार वा कुलको घर | animals = चौरी गाईको पुच्छर (चम्मर) | festivals = मष्टो पूजा (कुलपूजा, देवाली) | region = [[नेपाल]] ([[कर्णाली प्रदेश]], [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]]), उत्तराखण्ड ([[कुमाउँ]], [[गढवाल]]) | ethnic_group = [[खस जाति|खस]] | other_names = मष्ट, मष्टा }} '''मष्टो देऊता,''' मष्ट, मष्टा [[खस जाति|खस]] जातिको कुलदेवता हुन्।<ref>{{Cite book |last=Adhikary |first=Surya Mani |url=https://books.google.com/books?id=adFBAAAAYAAJ&focus=searchwithinvolume&q=masto |title=The Khaśa Kingdom: A Trans-Himalayan Empire of the Middle Age |date=1988 |publisher=Nirala Publications |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Khati |first=Rajendra Bahadur |date=2025-07-31 |title=Masto Knowledge System in Bajhang |url=https://www.nepjol.info/index.php/jjmc2/article/view/81443 |journal=Journal of Jayaprithvi Multiple Campus |language=en |volume=1 |pages=114–120 |doi=10.3126/jjmc2.v1i1.81443 |issn=3059-9830}}</ref> मष्टोको पूजालाई कुलपूजा वा देवाली भनिन्छ, जुन [[कर्णाली प्रदेश]] तथा [[नेपाल]]का अन्य पश्चिमी क्षेत्रहरूमा प्रचलित छ।<ref>{{cite journal |last=Bista |first=Rachana |title=Introduction |publisher=Central University of South Bihar |url=http://dspace.cus.ac.in/jspui/bitstream/1/6275/1/Rachana%20Bista.pdf |journal=Dewali Through a Sociological Lens: Ancestor Worship among the Chettri}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Kafle |first=Dol Raj |date=2023-03-07 |title=Indigenous Khasa People of Nepal in Crisis |url=https://www.nepjol.info/index.php/hj/article/view/52957 |journal=Historical Journal |language=en |volume=14 |issue=1 |pages=38–48 |doi=10.3126/hj.v14i1.52957 |issn=2467-9216}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Study On Kulpuja Traditions In Nepal |url=https://risingnepaldaily.com/news/12061 |access-date=2026-09-07 |website=GorakhaPatra}}</ref> ==मष्टोका प्रकार== मष्टोको पूजा कुल, परिवार, थर र स्थानअनुसार फरक पर्दछ।<ref>{{Cite journal |last=Badal |first=Bharat Prasad |date=2021-12-31 |title=Cultural Tourism: A Review of Karnali |url=https://www.nepjol.info/index.php/rnjds/article/view/42682 |journal=Research Nepal Journal of Development Studies |language=en |volume=4 |issue=2 |pages=40–55 |doi=10.3126/rnjds.v4i2.42682 |issn=2631-2131}}</ref> मष्टो दुई प्रकारका मानिन्छन्: दुधे र रक्त। दुधे मष्टोलाई बलि चढाइँदैन भने दुधे बाहेकका अन्य मष्टोको कुलपूजामा बोकाको बलि चढाइन्छ। ===बाह्र भाइ मष्टो र नौ बहिनी भवानी=== बाह्र भाइ मष्टो र नौ बहिनी भवानीका नाम यसप्रकार उल्लेख गरिएका छन्:<ref>{{Cite journal |last=Chhetri |first=Niten |date=2024-12-31 |title=Change and Continuity of the Chettri Community in Jumla, Nepal: An Emic Perspective |url=https://www.researchgate.net/publication/396509426_Change_and_Continuity_of_the_Chettri_Community_in_Jumla_Nepal_An_Emic_Perspective |volume=24 |journal=Osmania Journal of Social Sciences}}</ref> {{div col|colwidth=10em}} ;बाह्र भाइ मष्टो # आदि मष्टो # खप्पर/खपड मष्टो # बाबिरो मष्टो # रुमाल मष्टो # काला मष्टो # धदरे मष्टो # थर्पा मष्टो # बानी मष्टो # काबा मष्टो # मण्डली मष्टो # दुधे मष्टो # दर्हे मष्टो {{div col end}} {{div col|colwidth=10em}} ;नौ बहिनी भवानी # मालिका/कालिका # त्रिपुरासुन्दरी/भवानी # खेसमालिनी/सुन्नदा # पुङ्गेल्नी/कनकसुन्दरी # कनकसुन्दरी/मालिका # जलपा/जाल्पा # थिङ्ग्याल्नी/अलनकन्नदा # हिमालिनी/त्रिपुरासुन्दरी # बिन्ध्यावासिनी/उग्रतारा {{div col end}} यसबाहेक अन्य सूचीहरू पनि प्रचलित छन्। एउटा सूचीमा बाह्र भाइ मष्टाका नाम थार्पु मष्टा (थार्प मष्टा, खापर द्यौ), बाविरा मष्टा, क्वा मष्टा, बुडु मष्टा, काला शीला मष्टा, दुग्ध शीला मष्टा, मटेश्वर मष्टा, छान्ना मष्टा, काँडा मष्टा, विनायक मष्टा, तलिगोठी मष्टा र लिउदी मष्टा गरी उल्लेख गरिएको छ। ठाउँअनुसार मष्टोको नाम र सङ्ख्या फरक पर्ने भएकाले कतै तेह्रवटासम्म नाम पनि पाइन्छन्। प्रचलनमा रहेका मष्टोहरूमा बुढा मष्टो, काला मष्टो, बाँम मष्टो, थापा मष्टो, बाबिरा मष्टो, लिउडी मष्टो, कामल मष्टो, सिम मष्टो, रुमाल मष्टो, ढण्डार मष्टो, दुसापानी मष्टो, डढीसितल मष्टो, दारे मष्टो, कुर्मी मष्टो, आद्य मष्टो र सुनारगाउँ मष्टो पनि गनिएका छन्।<ref>{{Cite book |title=नेपाल परिचय |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०५६}}</ref> ==व्युत्पत्ति र उत्पत्ति== 'मष्टो' शब्द संस्कृत शब्द ''मस्त'' (अर्थ: 'टाउको') बाट व्युत्पत्ति भएको भनिन्छ।<ref>{{Cite journal |last=Khati |first=Rajendra Bahadur |date=2025-07-31 |title=Masto Knowledge System in Bajhang |url=https://www.nepjol.info/index.php/jjmc2/article/view/81443 |journal=Journal of Jayaprithvi Multiple Campus |language=en |volume=1 |pages=114–120 |doi=10.3126/jjmc2.v1i1.81443 |issn=3059-9830}}</ref> एउटा मतले मष्टोलाई [[बेबिलोनिया|प्राचीन बेबिलोनिया]]मा पूजिने जलदेवता मरुत्ताबाट जोड्दछ, जसअनुसार मरुत, मौत्ता र मत्त हुँदै नाम मष्ट/मष्टो भएको हो।<ref>{{Cite journal |last=Chhetri |first=Niten |date=2024-12-31 |title=Change and Continuity of the Chettri Community in Jumla, Nepal: An Emic Perspective |url=https://www.researchgate.net/publication/396509426_Change_and_Continuity_of_the_Chettri_Community_in_Jumla_Nepal_An_Emic_Perspective |volume=24 |journal=Osmania Journal of Social Sciences}}</ref> स्थानीय किंवदन्तीअनुसार मष्टो पूजाको उत्पत्ति [[बझाङ जिल्ला]]को [[मष्टा गाउँपालिका]]मा रहेको धन्दार (ढण्डार) नामक थानबाट भएको हो र [[खस राज्य]]को समयमा (११औँ–१४औँ शताब्दी) यो फैलिएको मानिन्छ।<ref>{{Cite journal |last=Khati |first=Rajendra Bahadur |date=2025-07-31 |title=Masto Knowledge System in Bajhang |url=https://www.nepjol.info/index.php/jjmc2/article/view/81443 |journal=Journal of Jayaprithvi Multiple Campus |language=en |volume=1 |pages=114–120 |doi=10.3126/jjmc2.v1i1.81443 |issn=3059-9830}}</ref> बझाङका राजपरिवारले मष्टोलाई कुलदेवताका रूपमा अपनाएको भनिन्छ। देवताको उत्पत्तिको ठ्याक्कै समय र स्थान विवादित तथा अभिलेखविहीन छ।<ref>{{Cite journal |last=Khati |first=Rajendra Bahadur |date=2025-07-31 |title=Masto Knowledge System in Bajhang |url=https://www.nepjol.info/index.php/jjmc2/article/view/81443 |journal=Journal of Jayaprithvi Multiple Campus |language=en |volume=1 |pages=114–120 |doi=10.3126/jjmc2.v1i1.81443 |issn=3059-9830}}</ref><ref>{{Citation |last=Adhikari |first=Krishna |last2=Gellner |first2=David |title=Ancestor Worship and Sacrifice: Debates over Bahun-Chhetri Clan Rituals (Kul Puja) in Nepal. |date=2016-09-23 |pages=226–264 |url=https://www.researchgate.net/publication/308749808_Ancestor_Worship_and_Sacrifice_Debates_over_Bahun-Chhetri_Clan_Rituals_Kul_Puja_in_Nepal |access-date=2026-09-07}}</ref> मष्टो देवता र मष्टो संस्कृतिलाई वैदिक हिन्दू, बौद्ध वा तिब्बती मूलको नभई [[हिन्दू धर्म]], [[बौद्ध धर्म]], बोन र अन्य तिब्बती धर्महरूको मिश्रित (समन्वयात्मक) रूपका रूपमा वर्णन गरिएको छ। यसलाई वैदिक हिन्दू धर्मभन्दा [[तन्त्र]] र बौद्धपूर्व धामीधर्म नजिक मानिन्छ र मष्टोको उल्लेख कुनै हिन्दू शास्त्रमा पाइँदैन। केही विश्वासीहरू कल्किमष्टालाई [[कल्कि]] र मष्टाको संयोजन मान्दछन्, जसलाई प्रायः [[शिव]]को [[अर्धनारीश्वर]] रूपसँग जोडिन्छ।<ref>{{Cite journal |last=Badal |first=Bharat Prasad |date=2021-12-31 |title=Cultural Tourism: A Review of Karnali |url=https://www.nepjol.info/index.php/rnjds/article/view/42682 |journal=Research Nepal Journal of Development Studies |language=en |volume=4 |issue=2 |pages=40–55 |doi=10.3126/rnjds.v4i2.42682 |issn=2631-2131}}</ref> ==पूजाविधि== मष्टो पूजा मुख्यतः वैशाख पूर्णिमा, वैशाख चतुर्दशी, जेठ पूर्णिमा, मंसिर पूर्णिमा, पौष पूर्णिमा र भाद्र अनन्त चतुर्दशी (भाद्र पूर्णिमा) वरपर गरिन्छ। तीन–तीन वर्षको अन्तरमा गरिने कुलपूजामा कुलका सबैको जमघट हुने चलन छ। कतै कतै भाद्र र वैशाख महिना तथा औँसी–पूर्णिमा जस्ता विशेष धार्मिक पर्वहरूमा मात्र पूजा गरिन्छ र त्यस बेला जात्रा–उत्सव पनि मनाइन्छ।<ref>{{Cite book |title=नेपाल परिचय |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०५६}}</ref> पूजामा कुलधामीले बलि दिइएको बोका वा भेडाको रगत (भोग) खान्छन्। सेतो वस्त्र लगाएका बाह्र भाइ मष्टाका धामीहरू हातमा चौरी गाईको पुच्छर (चम्मर), घण्ट र ध्वजा लिएर मष्टाका नाम उच्चारण गर्दै बाजाको तालमा आँगनमा नाच्दछन्। मूल धामीले आलो रगत पिउँदै मण्डप परिक्रमा गर्दा सेतो वस्त्र रगतले भिजेर रातो हुन्छ। बलिको मासु पूजामा आएकाहरूले प्रसादका रूपमा बाँडेर खान्छन्। यस पूजामा नौ बहिनी मालिका, बाह्र भाइ मष्टा तथा अठार डाइनी, मसानी, भूत–पिशाचको पनि पूजा हुन्छ। नरबलिको सट्टा नरिवल बलि दिने चलन छ, जसलाई मूल देवताको मण्डपको ढोकामा लगेर काटिन्छ। ==इतिहासकारका मत== [[कर्णाली प्रदेश]]मा मध्यकालीन [[डोटी राज्य|डोटी]] राज्यका लेखक तथा नेपालको इतिहास विभागका निर्देशक डा. राजाराम सुवेदीका अनुसार कुलदेवता, मष्टो, भवानी, वराह र बन्दी गणका देवीदेवता पूज्ने सबै खस हुन्।<ref>{{Cite book |last=सुवेदी |first=राजाराम |title=कर्णाली प्रदेशमा मध्यकालीन डोटी राज्य}}</ref> उनका अनुसार डोटी क्षेत्रको बोगटान, डडेल्धुरा, बैतडी र दार्चुलामा मष्टोको प्रभाव न्यून छ भने डोटी सेतीनदी पूर्व, तेलेको लेक उत्तर, अछाम, बझाङ, बाजुरा र कालिकोटसहित कर्णाली भेगमा मष्टोको व्यापक प्रभाव छ। त्यहाँका ठकुरी, ब्राह्मण, छेत्री, वैश्य र दलितका कुलदेवता विभिन्न नामका मष्टा र मष्टा अन्तर्गतका स्त्रीरूप हुन्। कुमाउँबाट डोटी प्रवेश गर्ने कार्तिकेयपुरी [[कत्युरी राजवंश|कत्युरी]] वंशजसँग मष्टो देवता सम्बन्धित भेटिँदैन, तर जुम्ला–दुल्लुबाट डोटीका पाल राजालाई जित्ने जुम्लाका रैका मल्ल राजाका कुलदेवता विभिन्न नामका मष्टो र मष्टासँग सम्बन्धित स्त्रीरूपहरू हुन्।<ref>{{Cite book |last=सुवेदी |first=राजाराम |title=कर्णाली प्रदेशमा मध्यकालीन डोटी राज्य}}</ref> प्रा.डा. सूर्यमणि अधिकारीको ''बाइसे राज्यको इतिहास'' (पृष्ठ २७४–२७५) अनुसार बाइसे राज्यका ठकुरी शासकहरूले आफ्नो पुर्ख्यौली भारतका राजपूतहरूसँग जोड्न खोज्दछन्, तर उनीहरूको दाबी सिद्ध गर्न सक्ने प्रमाण पाइएको छैन। राजसत्ता प्राप्त गरेका खसहरूले पनि आफूलाई ठकुरीको समकक्षमा स्थापित गरिसकेका थिए, र खसहरूले राजालाई रिझाएर वा ब्राह्मण पुरोहितलाई दान दिएर जनै धारण गर्ने चलन पहिले पनि थियो।<ref>{{Cite book |last=अधिकारी |first=सूर्यमणि |title=बाइसे राज्यको इतिहास |pages=२७४–२७५}}</ref> खगेन्द्र निरौलाको ''नेपाल परिचय'' (रत्न पुस्तक भण्डार, प्रथम संस्करण २०४८, पृष्ठ ११९) का अनुसार हिन्दू धर्मको सम्पर्कमा आउनुअघि खसहरू जनै लगाउँदैनथे, धामी धर्म मान्थे र बाह्र मष्टामध्ये कुनै एक तथा नौ भवानीको पूजा गर्थे। कर्णाली अञ्चलमा अहिले पनि मतवाली क्षेत्री वा खसहरू छन्, जसका थर आजका क्षेत्री, ठकुरी र ब्राह्मणसँग मिल्दछन्। मध्यकालमा साना राज्य (ठकुराई)का राजा भएपछि राजपरिवार ठकुरी र भारदारहरू क्षेत्री भएर आफूलाई खसभन्दा उच्च ठान्न थालेका हुन् भन्ने मत छ।<ref>{{Cite book |last=निरौला |first=खगेन्द्र |title=नेपाल परिचय |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार, भोटाहिटी, काठमाडौँ |edition=प्रथम |year=२०४८ |page=११९}}</ref> ==किंवदन्ती== मष्टोसम्बन्धी एक किंवदन्तीअनुसार प्राचीन कालमा मानिसहरू जङ्गलबाट घर बनाएर बस्न थालेपछि खानेकुराको सङ्कट सुरु भयो र बुढा आमाबाबुलाई जङ्गलमा छोडिदिने चलन विकास भयो। सोह्र बहिनी भवानीपछिका कान्छा एक्लो छोरा मष्ठले पन्ध्र–सोह्र वर्षको उमेरमा, गाउँलेको सल्लाहअनुसार, बाध्य भई बुबालाई डाँडाको जङ्गलमा ढुङ्गाले बनेको सानो थानमा छोडे। उनी लुकेर बुबालाई खाना पुर्‍याउँथे। एक दिन थानमा बुबा भेटिएनन्; भाला आकारको लौरो (मौलो), केही रगतका थोपा र बाघका रौँ मात्र भेटिए। बुबालाई बाघले खाएको ठानी उनले त्यो लौरोलाई थानमै स्थापना गरेर पूजा गरे र प्रत्येक वर्ष त्यही समयमा खाना (प्रसाद) चढाउन आउने वचन दिए। वैशाख चतुर्दशीमा यसरी प्रसाद चढाएको र वैशाख पूर्णिमाका दिन घरको भनार (चोखो ठाउँ)मा बाबुको आत्माको पूजा गर्ने चलन चलेको भनिन्छ। कार्तिक पूर्णिमाका दिन आमाको देहावसान भएको भन्ने किंवदन्ती पनि छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:हिन्दू देवताहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:नेपाली संस्कृति]] [[श्रेणी:हिन्दुत्व]] fsu9q63uovjpzy9jsbk9iveqaf74858 0 151843 1393132 2026-10-25T08:36:18Z Bishaldev100 28807 "[[:hi:Special:Redirect/revision/6366325|पोप]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1393132 wikitext text/x-wiki पादरी वर्गलाई पोप भनिन्छ [[चित्र:Portrait_of_Pope_Francis_(2021).jpg|दायाँ|अङ्गुठाकार|358x358पिक्सेल| [[पोप फ्रान्सिस]] - २६६ औं र वर्तमान पोप]] रोमन क्याथोलिक चर्चका सर्वोच्च धार्मिक नेता, [[रोम|रोमका]] बिशप र [[भ्याटिकन सिटी|भ्याटिकनका]] प्रमुखलाई '''पोप''' भनिन्छ। "पोप" को शाब्दिक अर्थ "पिता" हो। यो [[रोमन भाषा|ल्याटिन]] भाषाको "पापा" बाट आएको हो, जुन आफैं [[ग्रिस|ग्रीक]] पापास (πάπας, पापास) बाट आएको हो। हाल पोप फ्रान्सिसले यो पदमा आसिन छन्। रोमन क्याथोलिक चर्चको सर्वोच्च अधिकारीलाई पोप वा "होली फादर" (पवित्र पिता) भनिन्छ। येशूले आफ्ना चेला सेन्ट पिटरलाई आफ्नो चर्चको आधार र प्रमुख गोठालोको रूपमा नियुक्त गरेका थिए र उनमा आधारित चर्च शताब्दीयौंसम्म टिक्नेछ भन्ने स्पष्ट आश्वासन पनि दिएका थिए। त्यसकारण, येशूको व्यवस्था अनुसार, सेन्ट पिटरको मृत्यु रोममा भएको थियो, त्यसैले सुरुदेखि नै, सेन्ट पिटरको उत्तराधिकारी भएको कारण, रोमका बिशपलाई सम्पूर्ण चर्चको प्रमुख र पृथ्वीमा येशूको प्रतिनिधि मानिन्थ्यो। रोमका बिशप बाहेक कसैले पनि सेन्ट पिटरको उत्तराधिकारी भएको दाबी गरेनन्। तर पूर्वी चर्चहरूको पृथकीकरण र प्रोटेस्टेन्टवादको उदयसँगै, पोपको अधिकार शताब्दीयौंसम्म बहसको विषय बन्यो, जसले गर्दा अन्ततः भ्याटिकनले प्रधानता प्राप्त गर्यो। उनी येशूका शिक्षाहरूको सर्वोच्च व्याख्याता हुन् र चर्चको सर्वोच्च अख्तियारको रूपमा, सिद्धान्तको व्याख्यामा उहाँ त्रुटिरहित हुन्। पोप [[भ्याटिकन सिटी|भ्याटिकन]] राज्यको नेतृत्व गर्छन् र उनको मृत्युपछि, कार्डिनलहरूले उनको उत्तराधिकारी छनौट गर्छन्। भ्याटिकनले भन्यो कि पोप फ्रान्सिस, जो दोहोरो निमोनियाको लागि अस्पतालमा उपचार गराइरहेका छन्, लगातार दोस्रो हप्ता तीर्थयात्रीहरूसँगको आफ्नो सामान्य प्रार्थनाको लागि आइतबार सार्वजनिक रूपमा देखा पर्ने छैनन्। <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/pope-francis-will-not-lead-sunday-prayers-for-a-second-week-running-vatican-says/article69250797.ece|title=Pope Francis will not lead Sunday prayers for a second week running, Vatican says|last=Reuters|date=2025-02-22|work=The Hindu|access-date=2025-02-22|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> t14mtwwpbeh2behx4hs2wi5r5qmj7da 1393133 1393132 2026-10-25T08:36:57Z Bishaldev100 28807 1393133 wikitext text/x-wiki पादरी वर्गलाई पोप भनिन्छ [[चित्र:Portrait_of_Pope_Francis_(2021).jpg|दायाँ|अङ्गुठाकार|358x358पिक्सेल| [[पोप फ्रान्सिस]] - २६६ औं र वर्तमान पोप]] रोमन क्याथोलिक चर्चका सर्वोच्च धार्मिक नेता, [[रोम|रोमका]] बिशप र [[भ्याटिकन सिटी|भ्याटिकनका]] प्रमुखलाई '''पोप''' भनिन्छ। "पोप" को शाब्दिक अर्थ "पिता" हो। यो [[रोमन भाषा|ल्याटिन]] भाषाको "पापा" बाट आएको हो, जुन आफैं [[ग्रिस|ग्रीक]] पापास (πάπας, पापास) बाट आएको हो। हाल पोप फ्रान्सिसले यो पदमा आसिन छन्। रोमन क्याथोलिक चर्चको सर्वोच्च अधिकारीलाई पोप वा "होली फादर" (पवित्र पिता) भनिन्छ। येशूले आफ्ना चेला सेन्ट पिटरलाई आफ्नो चर्चको आधार र प्रमुख गोठालोको रूपमा नियुक्त गरेका थिए र उनमा आधारित चर्च शताब्दीयौंसम्म टिक्नेछ भन्ने स्पष्ट आश्वासन पनि दिएका थिए। त्यसकारण, येशूको व्यवस्था अनुसार, सेन्ट पिटरको मृत्यु रोममा भएको थियो, त्यसैले सुरुदेखि नै, सेन्ट पिटरको उत्तराधिकारी भएको कारण, रोमका बिशपलाई सम्पूर्ण चर्चको प्रमुख र पृथ्वीमा येशूको प्रतिनिधि मानिन्थ्यो। रोमका बिशप बाहेक कसैले पनि सेन्ट पिटरको उत्तराधिकारी भएको दाबी गरेनन्। तर पूर्वी चर्चहरूको पृथकीकरण र प्रोटेस्टेन्टवादको उदयसँगै, पोपको अधिकार शताब्दीयौंसम्म बहसको विषय बन्यो, जसले गर्दा अन्ततः भ्याटिकनले प्रधानता प्राप्त गर्यो। उनी येशूका शिक्षाहरूको सर्वोच्च व्याख्याता हुन् र चर्चको सर्वोच्च अख्तियारको रूपमा, सिद्धान्तको व्याख्यामा उहाँ त्रुटिरहित हुन्। पोप [[भ्याटिकन सिटी|भ्याटिकन]] राज्यको नेतृत्व गर्छन् र उनको मृत्युपछि, कार्डिनलहरूले उनको उत्तराधिकारी छनौट गर्छन्। भ्याटिकनले भन्यो कि पोप फ्रान्सिस, जो दोहोरो निमोनियाको लागि अस्पतालमा उपचार गराइरहेका छन्, लगातार दोस्रो हप्ता तीर्थयात्रीहरूसँगको आफ्नो सामान्य प्रार्थनाको लागि आइतबार सार्वजनिक रूपमा देखा पर्ने छैनन्। <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/pope-francis-will-not-lead-sunday-prayers-for-a-second-week-running-vatican-says/article69250797.ece|title=Pope Francis will not lead Sunday prayers for a second week running, Vatican says|last=Reuters|date=2025-02-22|work=The Hindu|access-date=2025-02-22|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:पोप]] 2ryclatso2ep995rxk0cqire0tyeff8 0 151844 1393136 2026-10-25T08:41:55Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[मलः]] पृष्ठलाई [[ड्र्यागन]]मा सारियो 1393136 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[ड्र्यागन]] jazccmr5vh7tot37qwjy2aja4k5ap7f